Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 4 5338 2901455 2897417 2026-05-04T18:02:18Z Aliwal2012 39067 /* Trinnaphop Thongchay */ 2901455 wikitext text/x-wiki {{Wikipedia-Bladsyverwydering}} <div class="infobox" style="width:200px; padding:4px; border:1px solid #A3B1BF; background-color:#E6F2FF; vertical-align: top;"> ::[[Lêer:Gtk-go-down.svg|25px|Spring]] '''Spring na:''' * [[#Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer|Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer]] * [[#Betwisting van 'n verwydering|Betwisting van 'n verwydering]] * [[#Sien ook|Sien ook]] * [[#Verwyderingsnominasies|Huidige verwyderingsnominasies]] </div> {{argiefboks|3 | argief1 = [[/argief2024|2024]] | argief2 = [[/argief2025|2025]] | argief3 = [[/argief2026|2026]] }} == Hoe om 'n bladsy vir verwydering te nomineer == # Plaas die sjabloon {{ss|Verwyderingskandidaat}} bo-aan die genomineerde bladsy. # Vir die nominering van sjablone: om die afbeelding van sjablone nie te affekteer nie, plaas die kennisgewing tussen noinclude-hakies, soos dit: <nowiki><noinclude>{{verwyderingskandidaat}}</noinclude></nowiki>. # Noem in u wysigingsopsomming dat die bladsy vir verwydering genomineer is. # '''[http://af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Bladsyverwydering&action=edit&section=new Voeg die bladsy hier by]''' # Voeg die rede vir die nominasie by. Die proses van nominasie is nie 'n geval van "die meerderheid wen" nie. Dit is teoreties gesproke moontlik dat die meerderheid gebruikers stem om 'n artikel te behou, terwyl dit moontlik 'n voorbeeld van [[Wikipedia:Geen oorspronklike navorsing|oorspronklike navorsing]] is. In so 'n geval geniet die beleid voorkeur bo die gebruikers. Daar word egter altyd gepoog om konsensus te bereik deur die probleme van die betrokke artikel of beeld te bespreek. Dit is ook belangrik om te noem indien 'n artikel of beeld nie 'n spesifieke beleid in ag neem nie. Sodoende kan persone wat teen die nominasie gekant is die gemelde probleme hersien en poog om dit op te klaar, indien moontlik. Persone wat teen nominasies gekant is of die nominasies ondersteun, moet ook hulle teenkantings/ondersteunings met duidelik bewoorde redes voorsien. Gebruikers is welkom om die volgende sjablone te gebruik: * {{sl|verwyder}} ({{verwyder}}) * {{sl|hou}} ({{hou}}) * {{sl|neutraal}} ({{neutraal}}) * {{sl|kommentaar}} ({{kommentaar}}) * {{sl|vraag}} ({{vraag}}) * {{sl|skrapdatum|xx xxxx 20xx}} {{skrapdatum|xx xxxx 20xx}} En administrateurs by uitvoering: * {{sl|uitgevoer}} ({{uitgevoer}}) == Betwisting van 'n verwydering == Indien u nie saamstem met die verwydering van 'n artikel nie kan u die saak hier bespreek. Maak egter seker dat u vertroud is met die redes waarom die artikel verwyder is en dat u die teendeel kan bewys. Dit is raadsaam om dan ook 'n skakel te plaas van die oorspronklik debat by [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]], sodat ander gebruikers die oorspronklike redes vir nominasie en enige gesprek daaromtrent kan hersien. == Spoedige verwydering == Artikels kwalifiseer vir spoedige verwyder onder enige van die volgende redes: {{MediaWiki:Deletereason-dropdown/spoedige verwyderings}} 'n Artikel wat vir spoedige verwydering kwalifiseer, hoef nie hier vir verwydering genomineer te word nie. Plaas eenvoudig <nowiki>{{Skrap|rede}}</nowiki> bo-aan 'n betrokke artikel om dit vir spoedige verwydering te lys. 'n Gebruiker met skrapregte sal dit nagaan en indien hierdie gebruiker bepaal dat die artikel nie vir spoedige verwydering kwalifiseer nie, sal hy/sy die <nowiki>{{skrap}}</nowiki>-sjabloon van die bladsy verwyder en jou waarskynlik vra om dit hier vir verwydering te nomineer, sou jy steeds voel dat die artikel verwyder moet word. Jy kan ook in kennis gestel word van veranderinge tot enige bladsy deur dit by jou dophoulys te voeg: klik op die vyfpuntige ster tussen die knoppies "Wys geskiedenis" en "Meer" bo-aan die betrokke bladsy. == Sien ook == ''Administrateurs moet daarop let dat 'n bespreking oor die verwydering dalk ook op die betrokke artikel se besprekingsblad geplaas is.'' * [[:Kategorie:Bladsye vir verwydering]] vir bladsye wat die sjabloon het, maar dalk nie hier gelys is nie. * [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal%3ALog&type=delete Die skraplogboek] van verwyderde bladsye. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Verwyder]] vir 'n besprekings omtrent bladsye wat se nominasies vir verwydering suksesvol was. * [[Wikipedia:Bladsyverwydering/Hou]] bevat besprekings omtrent onsuksesvolle nominasies, waar die gemeenskap besluit het om die bladsy te hou of waar geen konsensus bereik is nie. * [[Wikipedia:Argumente om te vermy tydens verwyderingsbesprekings]] == Inhoudsopgawe == __TOC__ ;Verwyderingsnominasies == [[Islah Abdur-Rahman]] == * {{verwyder}} Gemeenskap, het hierdie artikel werklik bestaansreg? Dit kom net in Afr en 'n Indiese/Arabiese Wiki voor. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:46, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Ek kan verskeie sekondêre bronne vir hierdie onderwerp vind. Maar ek kan niks vind wat noem hoekom dit noemenswaardig is nie. Hierdie persoon lyk soos 'n middelmatige vermaaklikheidskunstenaar en het niks noemenswaardigs gedoen nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:38, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} Hy het programme en films gemaak, maar ek kon ook nie regtig enige werklike noemenswaardige erkenning daarvan raakloop nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 08:47, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Lebogang Boemo]] == * {{verwyder}}, persoon met geen kwalifikasies nie. Daar is duisende soortgelyke projekbestuurders in Suid-Afrika. Wat is die ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:49, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}}, persoon nie noemenswaardig nie. Sien volgende kommentaar op die Engelse Wikipedia: "Fails WP:SIGCOV- all mentions of them in sources are trivial and not substantial, and usually only in relation to their employer. No evidence that they are notable. Padgriffin Griffin's Nest 15:32, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. Lacks independent coverage. Kelob2678 (talk) 15:42, 30 January 2026 (UTC) :Delete per nom. The article doesn't meet the policy of Wikipedia since there is no verification of citation and it lacks of independent sources. Dinitrify (talk) 04:12, 31 January 2026 (UTC) Note: This discussion has been included in the deletion sorting lists for the following topics: Academics and educators, Women, and South Africa. Shellwood (talk) 15:57, 30 January 2026 (UTC) :Delete per WP:NOTLINKEDIN. Iljhgtn (they/them · talk) 20:35, 31 January 2026 (UTC)" [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 07:53, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes as by [[:en:Wikipedia:Articles for deletion/Lebogang Boemo]]. Ek het nie tyd om dit nou hier te herhaal nie. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:40, 3 Februarie 2026 (UTC) * {{verwyder}} vir dieselfde redes. Geen ensiklopediese waarde! Groete, [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:02, 10 Februarie 2026 (UTC) * {{uitgevoer}} Artikel was 'n kandidaat vir [[Wikipedia:Spoedige verwydering|spoedige verwydering]]. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 08:50, 3 Februarie 2026 (UTC) == [[Youngboi OG]] == {{verwyder}} - Hierdie persoon se naam kom nie in een Suid-Afrikaanse koerant voor nie en bestaan op geen ander Wikipedia nie. Hy het laasjaar matriek voltooi. Ensiklopediese waarde? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:56, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Kry geen profiel op [[Spotify]] nie. Wat snaaks is siende dat ek wel 'n profiel van hom daar in die verlede gesien het, maar toe ook met min luisteraars. Op [[YouTube]] is van sy snitte maar nie met meer as 500 kyke nie, wat ook maar redelik laag is. Glo nie hy is noemenswaardig op hierdie stadium nie. Dus kan die liedjies geskakel na die artikel ook verwyder word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 19:03, 11 Februarie 2026 (UTC) {{verwyder}} - Nie noemenswaardig genoeg vir 'n Wikipedia artikel nie. Dit lyk soos reklame. Verwyder. Laat dit goed gaan, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 20:28, 11 Februarie 2026 (UTC) == [[Federico Cabras]] == {{verwyder}}, bestaan nie in sy eie taal, Italiaans of Engelse Wikipedia nie. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}} – [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 10:49, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, lyk my na sy eie plasing. Groete – [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:23, 14 April 2026 (UTC) {{verwyder}}, Lyk of die persoon bestaan, maar hy is nog nie juis noemenswaardig nie. Artikel is op die Italiaanse Wikipedia verwyder weens die feit dat die artikel as nie noemenswaardig en/of promosie beskou word. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 12:50, 14 April 2026 (UTC) :::{{uitgevoer}} deur Oesjaar. == [[Trinnaphop Thongchay]] == * {{verwyder}} – bestaan nie in sy taal of op die Engelse of Duitse Wikipedia's nie. Lyk weereens na goedkoop bemarking. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:46, 23 April 2026 (UTC) * <s>{{verwyder}}</s> – Die artikel is op die Viëtnamese Wikipedia gemerk vir verwydering. Hy het wel 'n Wikidata inskrywing maar glo hy is nog nie noemenswaardig genoeg om 'n artikel op die Afrikaanse Wikipedia te hê, nie. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 11:53, 23 April 2026 (UTC) Jammer is ook maar blind, sien sy Wikidata inskrywing en let nie op dat die artikel wel in ander tale bestaan insluitende Kambodjaans en Chinees wat waarskynlik in sy geval relevant is. Kan dan seker maar bly.{{hou}} [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:02, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – Die artikel vertoon vir my maar net dieselfde as ons duisende bestaande artikels oor Britse en Amerikaanse akteurs. Waar trek mens dan die streep? Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 12:19, 23 April 2026 (UTC) * {{Neutraal}} – artikel bestaan in 10 ander tale. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 12:30, 23 April 2026 (UTC) * {{Kommentaar}} – die nuutste nuus is dat die artikel nou genomineer is vir [[Wikipedia:Spoedige verwyderings|spoedige verwydering]] deur [[Gebruiker:Kadı]]. Lyk my hy gaan asblik toe! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:44, 25 April 2026 (UTC) **Ek het sopas [[Trinnakhun Thongchay]] ook geskrap. Voëls van dieselfde vere! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:02, 4 Mei 2026 (UTC) 4iikcihid4cjguz9dm55pq67nqejin1 0 5488 2901404 2898360 2026-05-04T14:55:27Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901404 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Charles Sanders Peirce theb3558.jpg|duimnael|Die Amerikaanse filosoof, Charles Sanders Peirce]] [[Lêer:Worldmap LandAndPolitical.jpg|alt=|duimnael|'n Wêreldkaart is 'n voorbeeld van 'n ikoon]] [[Lêer:Animal footprint in the desert.jpg|alt=|duimnael|'n Dier se spoor is 'n voorbeeld van 'n indeks]] [[Lêer:Maria kant.jpg|duimnael|'n Maria-beeld met wit sluier van kant as simbool vir kuisheid]] [[Lêer:Wedding rings.jpg|alt=|duimnael|Trouringe as simbool vir liefde en eenheid]] [[Lêer:Ferdinand de Saussure by Jullien.png|duimnael|Ferdinand de Saussure, die vader van moderne Semiotiek]] '''Semiotiek''' is die studie van [[Teken (semiotiek)|tekens]] en [[simbool|simbole]]. == Inleiding == [[Taal]] is 'n simboliese sisteem waar betekenis toegeken word op die basis van konsensus; hierdie betekenis wat toegeken word, is simbolies. Semiotiek vind sy oorsprong in die Griekse woord ''sēmeiōtikos'' (teken). Semiotiek is dus die wetenskap van [[Teken (semiotiek)|tekens]]. Met ander woorde, die wetenskap wat op 'n sistematiese wyse teken(sisteme) en betekenisprosesse ondersoek.<ref>{{Cite web |url=http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |title=argiefkopie |access-date= 7 Julie 2019 |archive-date= 7 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707102708/http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |url-status=dead }}</ref> Binne Semiotiek verwys 'n teken na X wat in die plek van Y staan; X verteenwoordig Y. Semiotiek bestudeer dus die teken op sigself, maar ook die sisteem waarin tekens funksioneer en waarvolgens tekens gekombineer word. [[Ferdinand de Saussure]] word beskou as die vader van moderne Semiotiek. == Geskiedenis == * [[John Locke]] (1632-1704) het die woord ''sēmeiōtikos'' vir die eerste keer in sy boek ''[https://books.google.co.za/books?id=XZ8GPf-efLsC&pg=PA16&dq=All+must+equally+allow%E2%80%99d+innate,+they+being+all+Discoveries+made+by+the+use+of+reason&hl=en&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=All%20must%20equally%20allow%E2%80%99d%20innate%2C%20they%20being%20all%20Discoveries%20made%20by%20the%20use%20of%20reason&f=false An Essay Concerning Human Understanding]'' gebruik. * Die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] filosoof [[Charles Sanders Peirce]] (1839-1914) het hierdie term aanvanklik as 'n sinoniem vir logika gebruik aangesien die mens dink, redeneer en kommunikeer deur middel van tekens. *Die Switserse taalkundige, [[Ferdinand de Saussure]] (1857-1913), word as die vader van moderne Semiotiek beskou na aanleiding van sy didaktiese of tweeledige model van die teken. Ander noemenswaardige figure in die historiese ontwikkeling van die veld van Semiotiek: *Charles Wiliiam Morris (1901-1979) * Algirdas Julien Greimas (1917-1992) *[[Jay Forrester]] (1918-2016) *[[Umberto Eco]] (1932-2016) == Die drie soorte tekens van Peirce<ref>https://plato.stanford.edu/entries/peirce-semiotics/</ref>== Die Amerikaanse filosoof, [[Charles Sanders Peirce]] (1839-1914), ontwikkel 'n algemene tekenleer wat veral op taal van toepassing is. Hy sê die volgende daaroor: ''I define a sign as anything which is so determined by something else, called its Object, and so determines an effect upon a person, which effect I call its interpretant, that the later is thereby immediately determined by the former.'' Hy veronderstel dus dat 'n teken iets is wat in die plek staan van iets anders. Dit wat die teken veronderstel of verteenwoordig word, noem hy die voorwerp.<ref>{{Cite web |url=http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |title=argiefkopie |access-date= 7 Julie 2019 |archive-date= 7 Julie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190707102708/http://litterm.co.za/index.php/lemmas/25-s/222-semiotiek |url-status=dead }}</ref> Hierdie voorwerp staan ook bekend as die designatum, referent of denotatum. Hierdie teken (interpretant) word dan geïnterpreteer in die [[bewussyn]] van die interpreteerder. Derhalwe, onderskei hy drie moontlike verhoudings tussen 'n teken en sy voorwerp: * '''Ikoon''' - 'n Fisiese ooreenkoms bestaan tussen die teken en dit wat dit in die realiteit voorstel, bv. 'n foto of wêreldkaart. * '''Indeks''' - Die teken stel iets voor wat verwsy na dit wat dit in die realiteit voorstel, bv. die spoor van 'n dier of 'n aanwysende voornaamwoord. * '''Simbool''' - Die teken stel iets voor wat nie noodwendig ’n verband het nie, maar ontstaan deur konsensus tussen die gebruikers daarvan, bv. die Maria-beeld wat kuisheid voorstel of 'n trouring wat liefde en eenheid simboliseer. == De Saussure se deurslaggewende bydrae<ref>http://visual-memory.co.uk/daniel/Documents/S4B/sem02.html</ref>== Die Switserse taalkundige en strukturalis, Ferdinand de Saussure (1857-1913), speel 'n kardinale rol in die bestudering van tekens. Hy meen dat die studie van tekens nooit los van [[strukturalisme]] gesien kan word nie. Hy noem sy strukturalistiese bestudering van taal as 'n sisteem van tekens semiologie. Hy veronderstel dat die taalsisteem 'n sosiale konvensie in die gemeenskap is en dat elke individu 'n persoonlike of interne voorstelling van hierdie sisteem het. Vandag is die term Semiotiek egter meer gebruiklik. Binne sy bestudering van taal as 'n tekensisteem tref hy 'n belangrike onderskeid tussen die s''ignifiant'' (aanduier) en die s''ignifié'' (aangeduide). Eersgenoemde verwys na die teken (vorm) en laasgenoemde na die konsep (betekenis). Hy tref verder ook 'n belangrike onderskeid tussen die onwaarneembare en waarneembare eienskappe van taal; l''angue'' (taal) en p''arole'' (om te praat). ''Langue'' is die term wat die onpersoonlike, sosiale eienskap van taal as 'n stel tekens voorstel (sisteem van taal) en ''parole'' dui op die persoonlike, individuele vorm van taal as taalhandelinge van die taalsubjek (konkrete taaluitings). ''Langue'' en ''parole'' saam vorm ''langage''. Die fokus val egter op die onwaarneembare eienskappe van taal (''langue'').[[Lêer:Signifier-signified.png|duimnael|Die aanduier-aangeduide-verhouding]] == Onderafdelings van Semiotiek<ref>https://www.scribd.com/document/182276705/Branches-of-semiotics-pdf</ref>== * biosemiotiek; *semiotiese [[antropologie]]; *kognitiewe semiotiek; * komputale semiotiek;. *sosiale semiotiek; * literêre semiotiek; * mediese semiotiek; *([[Poststrukturalisme|post]])strukturalisme; en * kinematografiese semiotiek. == Sien ook == * [[Simbool]] * [[Teken (semiotiek)]] * [[Ferdinand de Saussure]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Semiotiek| ]] pt01sftoccj3w77gxqkj473bbegx9ap 0 8633 2901443 2653716 2026-05-04T17:21:35Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901443 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Jerry Alan Fodor | beeld = Jerry Fodor in 2007.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Jerry Fodor in 2007 | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1935|4|22}} | geboorteplek = [[New York Stad]], [[New York (deelstaat)|New York]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1935|4|22|2017|11|29}} | sterfteplek = [[Manhattan]], New York | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | vakgebied = Filosofie van die gees, Filosofie van taal, kognitiewe wetenskap, [[rasionalisme]], kognitiwisme, funksionalisme | werkplek = | alma mater = [[Columbia-universiteit]]<br />[[Universiteit van Princeton]] | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = Hilary Putnam, Sydney Morgenbesser, Franz Joseph Gall, [[Noam Chomsky]], [[David Hume]] | invloed op = Ernest Lepore, Zenon Pylyshyn, Steven Pinker | toekennings = Jean Nicod-prys (1993) | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Jerry Alan Fodor''' (* [[22 April]] [[1935]] in [[New York Stad]]; † [[29 November]] [[2017]]) was 'n [[Filosofie|filosoof]] aan die Rutgers-universiteit, [[New Jersey]] in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]]. Hy was die skrywer van verskeie baanbrekerboeke oor die velde van die geestesfilosofie sowel as die [[kognitiewe wetenskap]], waarin hy die grondwerk vir sienings oor die modulêriteit van die [[Gees (mens)|gees]] (''modularity of mind'') en die teorie van taal en van denke uiteengesit het. Fodor was ook 'n groot voorstander van die funksionalisme. Hy was getroud met die [[Taalwetenskappe|taalkundige]] Janet Dean Fodor. ==Biografie== Fodor studeer sedert 1952 aan die Columbia-universiteit, waar hy in 1956 afstudeer, en studeer verder aan die Princeton-universiteit, waar hy in 1960 promoveer onder leiding van [[Hilary Putnam]]. Hierna studeer hy verder aan die [[Universiteit van Oxford]] tot in 1961. Van 1959 tot 1986 werk Fodor aan die Massachusetts Institute of Technology (MIT), vanaf 1961 as professor in die filosofie.<ref>{{cite web| author=Norfleet, Phil| title=Consciousness Concepts of Jerry Fodor| url=http://consciousness2007.tripod.com/jerry_fodor.htm| access-date=23 Desember 2018| archive-date=13 Augustus 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110813225708/http://consciousness2007.tripod.com/jerry_fodor.htm| url-status=dead}}</ref> Sedert 1988 is hy professor in die filosofie en die kognitiewe wetenskap aan die Rutgers-universiteit in New Jersey. Behalwe sy belangstelling in die [[filosofie]] is Fodor 'n passievolle [[opera]]liefhebber en het hieroor 'n gereelde en gewilde kolom in die "London Review of Books" geskryf. Een van Fodor se bekendste voormalige kollegas, die "[[Nuwe Misterianisme]]" filosoof [[Colin McGinn]], beskryf Fodor as "'n sagte man in 'n robuuste liggaam, geneig tot 'n nog robuuster vorm van argumenteer. Hy is tergelykertyd verleë en welsprekend, 'n formidabele polomikus belas met 'n sensitiewe siel. Die een wat verskil van hom oor filosofiese onderwerpe, wat na sy hart lê, kan 'n geeselende ervaring hê. Sy vinnige gees, inovasie en geslypte getuienis is nie vir diegene wat nog nie wakker is nie. Fodor se toetreede tot die Rutgers-universiteit het hierdie universiteit op die kaart plaas, deur Fodor se reputasies as die wêreld se voorste verteenwoordiger van die filosofie van die gees."<ref>{{cite book | author=McGinn, Colin | title=The Making of a Philosopher | year=2002 | publisher=HarperCollins|ISBN=0-06-019792-7|location=New York}}</ref> Fodor was lid van die gerespekteerde "Phi Beta Kappa Society" en van die American Academy of Arts and Sciences. Hy het baie pryse en onderskeidinge ontvang, waaronder die New York State Regent's Fellow, die Woodrow Wilson Fellow (Princeton-universiteit), die Kanselier Greene Fellow (Princeton-universiteitn), die Fulbright Fellow (Oxford-universiteit), en as eerste die Jean Nicod-prys in 1993. Hy is verder mede lid aan die Center for Advanced Study in the Behavioral Sciences, en 'n Guggenheim-genoot.<ref>{{cite web|author=Fodor, Jerry|title=Curriculum Vitae|url=http://ruccs.rutgers.edu/faculty/Fodor/cv.html}}</ref> Hy is in 2017 op 82-jarige ouderdom oorlede.<ref>[http://www.faz.net/aktuell/feuilleton/geisteswissenschaften/zum-tod-des-philosophen-jerry-fodor-15318203.html Der Kopf hinter dem Code im Kopf], Frankfurter Allgemeine, 30 November 2017.</ref> ==Filosofie== Fodor is aktief op die gebied van die filosofie van die gees en die kognitiewe wetenskap, waarin hy onder meer die hipoteses van die " modulêriteit van die gees" en die "taal van die gedagtes" het. (''language of thought (LOT)''). Volgens Fodor is geestelike toestande, soos geloof en verlange, 'n verhouding tussen die individu en geestelike verteenwoordiging. Hy beweer dat hierdie verteenwoordiging slegs korrek verklaar kan word in terme van 'n sogenaamde "taal van die gedagtes" in die gees. Verder is hierdie "taal van die gedagtes" 'n werklike bestaande ding, wat gekodifiseer is deur die gees, en nie net bruikbaar as 'n verklaringsmodel nie. Fodor hou vas aan 'n vorm van funksionalisme in die filosofie van die gees, en hou vol dat denke en ander geestelike prosesse primêr bestaan uit berekeningsoperasies op die sintaksis van die verteenwoordiging, waaruit die "taal van die gedagtes" bestaan. Volgens Fodor is betekenisvolle dele van die gees, soos die waarneming en taalkundige prosesse, gestruktureer in terme van die modulêriteit van die gees, ofwel "organe", wat gedefinieer word deur hul oorsaaklikheid en funksionele rol. Hierdie modules is relatief onafhanklik van mekaar en van die sentrale verwerkingsgedeelte van die gees, wat 'n meer globale en minder "domein spesifieke" - karakter het. Fodor suggereer verder dat die karakter van hierdie modules die moontlikheid van kousale betrekkinge met eksterne voorwerpe moontlik maak. Aan die ander kant maak dit vir die geestelike toestande moontlik om inhoud te hê oor dinge in die [[wêreld]]. Die sentrale verwerking gedeelte, aan die ander kant, sorg vir die logiese verhouding tussen die verskillende inhoude en die insette en uitsette. Alhoewel Fodor oorspronklik die idee afwys, dat geestelike toestande bepalende oorsaaklike eksterne faktore moet hê, het hy in die laaste jare baie van sy skryfwerk gewy aan die [[taalfilosofie]], net deur die probleem met die betekenis en verwysing van geestelike inhoud. Sy bydraes op hierdie gebied sluit die sogenaamde "asimmetriese kousale teorie van verwysings" en verder vele argumente teen die semantiese holisme. Fodor is ook sterk gekant teen die reduksionele aansprake oor die gees. Hy argumenteer dat die geestelike toestande meervoudig realiseerbaar is en dat daar 'n hierargie van verklarende vlakke in die wetenskap is, soos die algemene en die wetgewing van 'n hoër vlak teorie van die sielkunde of die linguistiek, byvoorbeeld, wat die laer-vlak verklarings van die gedrag van neurone en sinapse nie kan bevat nie. == Boeke deur Fodor == * 1964, ''The Structure of Language'', met Jerrold Katz (reds.), Prentice Hall. * 1968, ''Psychological Explanation'', Random House. * 1974, ''The Psychology of Language,'' met T. Bever en M. Garrett, McGraw Hill. * 1975, ''The Language of Thought'', Harvard University Press. * 1979, ''Representations: Essays on the Foundations of Cognitive Science,'' Harvard Press (UK) en MIT Press (US). * 1989, ''Psychosemantics: The Problem of Meaning in the Philosophy of Mind.'' * 1989, ''The Modularity of Mind: An Essay on Faculty Psychology.'' * 1990, ''A Theory of Content and Other Essays,'' MIT Press. * 1993, ''Holism: A Consumer Update'', (red. met E. Lepore), Grazer Philosophische Studien, Vol 46. Rodopi, Amsterdam. * 1994, ''The Elm and the Expert, Mentalese and its Semantics'', (The 1993 Jean Nicod Lectures), MIT Press. * 1998, ''In Critical Condition,'' MIT Press. * 1998, ''Concepts: Where Cognitive Science Went Wrong'', (The 1996 John Locke Lectures), Oxford University Press. ((PDF book)) * 2000, ''The Mind Doesn't Work That Way: The Scope and Limits of Computational Psychology,'' MIT Press. * 2002, ''The Compositionality Papers'' , (met E. Lepore), Oxford University Press. * 2003, ''Hume Variations'', Oxford University Press. * 2010, ''What Darwin Got Wrong,'' London: Profile Books. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{nl-vertaal|Jerry Fodor}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fodor, Jerry}} [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1935]] [[Kategorie:Sterftes in 2017]] 9ra3vjpc3hnkmmw5xlu76o6brypdbcf 0 11538 2901446 2882216 2026-05-04T17:38:35Z Aliwal2012 39067 /* Taal */ 2901446 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Kaap Verde |volle_naam = <small>''República de Cabo Verde'' ([[Portugees]])</small> |algemene_naam = Kaap Verde |beeld_vlag = Flag of Cape Verde.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Cape Verde.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg |leuse = <br />''Unidade, Trabalho, Progresso''<br /><small>''([[Portugees]] vir: "Eenheid, Arbeid, Vooruitgang")''</small> |volkslied = ''[[Cântico da Liberdade]]''<br /><small>''(Portugees vir: "Lied van Vryheid")''</small><br /><center>[[Lêer:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Portugees]] |hoofstad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] {{Koördinate|14|55|N|23|31|W}} |latd = 14 |latm = 55 |latNS = N |longd = 23 |longm = 31 |longEW = W |grootste_stad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref name="SpL">{{en}} {{cite journal |last1=Neto |first1=Octávio Amorim |last2=Lobo |first2=Marina Costa |year=2010 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026 |title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries |journal= |publisher=Social Science Research Network |volume= |issue= |accessdate=20 November 2021}}</ref> |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[José Maria Neves]]<br />[[Ulisses Correia e Silva]] |oppervlak_rang = 166^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 4&nbsp;033 |oppervlakmi² = 1&nbsp;557 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = 525&nbsp;000 |bevolking_skatting_jaar = 2015 |bevolking_rang = 172^ste |bevolking_sensus = 483&nbsp;628 |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 123,7 |bevolkingsdigtheidmi² = 320,4 |bevolkingsdigtheidrang = 89^ste |BBP_PPP = $3,820&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=624,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Cabo Verde |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2021 |accessdate=20 November 2021}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2021 |BBP_PPP_per_kapita = $6&nbsp;779<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $1,886&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2021 |BBP_per_kapita = $3&nbsp;346<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = • van [[Portugal]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[5 Julie]] [[1975]] |MOI = {{wins}} 0,665<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |title=Human Development Report 2020 |publisher=United Nations Development Programme |date=2020 |accessdate=20 November 2021}}</ref> |MOI_rang = 126^ste |MOI_jaar = 2019 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 42,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CV |title=Gini Index |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=20 November 2021}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2015 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Kaap Verdiese escudo|Escudo]] |geldeenheid_kode = CVE |land_kode = CV |tydsone = KVT |utc_afwyking = [[UTC-01:00|-1]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-01:00|-1]] |internet_domein = [[.cv]] |skakelkode = 238 |voetskrif = }} '''Kaap Verde''' ([[Portugees]]: ''Cabo Verde'', [ˈkabu ˈveɾdɨ]), amptelik die '''Republiek Kaap Verde''' (''República de Cabo Verde''), is 'n [[eilandstaat]] en [[republiek]] geleë op 'n [[argipel]] in die Makaronesiese ekogebied van die Noord-[[Atlantiese Oseaan]], langs die westelike kus van [[Afrika]]. Die voorheen onbewoonde [[eiland]] is in die 15de eeu deur die [[Portugal|Portugese]] ontdek en gekolonialiseer; dit word vervolgens 'n handelsentrum vir [[slawerny|slawe]] uit Afrika. Meeste Kaap Verdiërs stam van beide groepe af. Kaap Verde is genoem na [[Cap-Vert]], nou in [[Senegal]], die mees westelike punt van Afrika. Saam met die [[Asore]], die [[Kanariese Eilande]] en die [[Madeiraeilande]] vorm Kaap Verde 'n eie biogeografiese streek, [[Makaronesië]], wat – ten spyte van die lang afstande – ooreenkomste tussen die eilande se fauna en flora toon. == Geskiedenis == [[Lêer:Old postcard SaoVicente2.jpg|duimnael|links|Poskaard van Sao Vicente]] Kaap Verde was onbewoon toe die [[Portugese]] in 1456 arriveer, en die eilande was dus deel van die [[Portugese Ryk]]. As gevolg van die land se ligging langs die kus van Afrika het Kaap Verde 'n belangrike hawe geword en was dit 'n belangrike sentrum vir slawehandel. In 1975 verkry die eilande onafhanklikheid, deels as gevolg van die werk van die Afrika Party vir die Onafhanklikheid van [[Guinee-Bissau]] en Kaap Verde ([[Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde|PAIGC]]). Na onafhanklikheid poog PAIGC om Kaap Verde en Guinee-Bissau in een land te verenig met die PAIGC wat albei lande beheer, maar 'n staatsgreep in laasgenoemde in 1980 beëindig die planne. In Kaap Verde self regeer PAICV (geaffilieer aan die PAIGC) tot verkiesings in 1991, wat tot 'n verandering in regering gelei het, gehou is. Die PAICV is herverkies in 2001. == Politiek == Die regering van Kaap Verde is gegrond op 'n grondwet wat in 1980 daargestel is. Verkiesings word vir beide die [[eerste minister]] en [[president]] gehou. Beide regeer vir 5-jaar termyne. Lede van die Algemene Vergadering word ook verkies en hulle word saam met die president en eerste minister deur die Hooggeregshof aangestel. == Geografie == [[Lêer:Kaap verde kaart.png|duimnael|links|Kaart van Kaap Verde]] [[Lêer:Satellite image of Cape Verde in December 2002.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Kaap Verde in Desember 2002]] Kaap Verde is 'n [[argipel]] langs die kus van Afrika. Dit word gevorm deur 10 hoof eilande en omtrent 8 ander klein eilandjies. Die hoofeilande is: * [[Barlavento]]'s (noordelike eilandgroep) ** [[Santo Antão]] ** [[São Vicente (dubbelsinnigheid)|São Vicente]] ** [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia]] ** [[São Nicolau]] ** [[Ilha do Sal]] ** [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] * [[Sotavento]]s (suidelike eilandgroep) ** [[Maio]] ** [[Santiago, Kaap Verde|Santiago]] ** [[Fogo, Kaap Verde|Fogo]] ** [[Brava, Kaap Verde|Brava]] Van hierdie is slegs Santa Luzia onbewoon en is tans 'n natuurreservaat. Al die eilande is [[vulkaan|vulkanies]], maar 'n aktiewe vulkaan bestaan slegs op een van die eilande – Fogo. Van die klein eilande is [[Branco, Kaap Verde|Branco]] en [[Razo]]. == Munisipaliteite == [[Lêer:Mindelo-Aug2000.jpg|duimnael|São Vicente]] [[Lêer:Mindelo portogrande.jpg|duimnael|Porto Grande – die hawe van Mindelo, Sao Vicente Eiland]] [[Lêer:Praia aerialview.jpg|duimnael|'n Lugfoto van die hoofstad Praia]] '''Kaap Verde''' word verdeel in 22 munisipaliteite: * [[Santo Antão|Santo Antão eiland]]: ** [[Paúl, Kaap Verde|Paúl]] ** [[Porto Novo, Kaap Verde|Porto Novo]] ** [[Ribeira Grande, Kaap Verde|Ribeira Grande]] * São Vicente eiland: ** [[São Vicente, Kaap Verde|São Vicente]] * [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia eiland]] * São Nicolau eiland: ** [[São Nicolau, Kaap Verde|São Nicolau]] ** [[Tarrafal de Sao Nicolau]] * Sal eiland: ** [[Sal, Kaap Verde|Sal]] * Boa Vista eiland: ** [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] * Maio eiland: ** [[Maio, Kaap Verde|Maio]] * [[Santiago, Kaap Verde|Santiago eiland]]: ** [[Praia, Kaap Verde|Praia]] ** [[Ribeira Grande de Santiago]] ** [[Santa Catarina, Kaap Verde|Santa Catarina]] ** [[Santa Cruz, Kaap Verde|Santa Cruz]] ** [[São Domingos, Kaap Verde|São Domingos]] ** [[Sao Lourenco dos Orgaos]] ** [[São Miguel, Kaap Verde|São Miguel]] ** [[Sao Salvador do Mundo]] ** [[Tarrafal, Kaap Verde|Tarrafal]] * [[Fogo, Kaap Verde|Fogo eiland]]: ** [[São Filipe, Kaap Verde|São Filipe]] ** [[Mosteiros, Kaap Verde|Mosteiros]] ** [[Santa Catarina do Fogo]] * Brava eiland: ** [[Brava, Kaap Verde|Brava]] == Ekonomie == [[Lêer:Pecheurs tarrafal.jpg|duimnael|Vissers in Kaap Verde]] [[Lêer:Sea-salt-minemaio.jpg|duimnael|Seesoutmyn in Kaap Verde]] [[Lêer:Santo Antao 01.jpg|duimnael|Santo Antão, Kaap Verde]] [[Lêer:Sao Vicente.jpg|duimnael|Sao Vicente, Kaap Verde]] [[Lêer:Santo-antao agaves.jpg|duimnael|Agaves à Santo Antão]] Kaap Verde is 'n klein nasie wat weinige hulpbronne het en erge droogtes met gepaardgaande waterskaarstes ondervind. Landbou word tot 'n groot mate beperk deur die gebrek aan reën, en is vir die grootste deel van die jaar beperk tot slegs vier eilande. Meeste van die nasie se BBP is uit die dienstesektor afkomstig. Kaap Verde se ekonomie het meestal gegroei sedert die laat 1990's, en word nou beskou as 'n land met gemiddelde menslike ontwikkeling. Kaap Verde het noemenswaardige samewerking met Portugal op elke vlak van die ekonomie wat daartoe gelei het dat die land sy geldeenheid eers aan die Portugese escudo en sedert 1999 aan die [[Euro]] gekoppel het. Voormalige Portugese eerste minister [[José Manuel Durão Barroso]], president van die Europese Kommissie in die tweede helfte van 2004, het belowe om Kaap Verde binne die [[Europese Unie]] se invloedsfeer te integreer deur groter samewerking met Portugal. In Maart 2005 het voormalige Portugese president [[Mário Soares]] 'n versoek van stapel gestuur wat die Europese Unie vra dat lidmaatskap samesprekings met Kaap Verde te begin. == Demografie == Meeste inwoners van Kaap Verde is afstammelinge van die wit Portugese setlaars en swart slawe uit Afrika. Meer Kaap Verdiërs leef in die buiteland as in Kaap Verde, met noemenswaardige Kaap Verdiese immigrantegemeenskappe in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (264&nbsp;900 Kaap Verdiërs), Portugal (80&nbsp;000) en [[Angola]] (45&nbsp;000). Daar is ook 'n beduidende aantal Kaap Verdiërs in [[São Tomé en Príncipe]], [[Senegal]], [[Frankryk]], [[Brasilië]] en [[Nederland]]. == Kultuur == Die kultuur van Kaap Verde weerspieël die land se gemengde Portugese en Afrika wortels. Die land is bekend vir sy diverse musiekvorms soos [[Morna]] (die Kaap Verdiese [[Fado]]) en die stedelike Kaap Verdiese [[kizomba]], en 'n wye verskeidenheid danse: die sagte dans Morna, die [[Funana]] – 'n sensuele mengsel van Portugese en Afrika danse, die uiterste sensualiteit van [[coladeira]] (letterlik "gegom"), en die Afrika [[Batuque]]dans. 'n Wêreldbekende sanger van Morna was [[Cesária Évora]]. Die musiek van Kaap Verde weerspieël die diverse oorsprong van die eilande se inwoners. Inheems word die term "Cabo" gebruik om na die inwoners sowel as die kultuur van die Kaap Verde te verwys. === Kaap Verdiese letterkunde === Kaap Verdiese letterkunde is een van die rykste van Portugeessprekende Afrika. * Digters: [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Frusoni Sergio], [http://www.eugeniotavares.org/ Tavares Eugénio], B.Léza, João Cleofas Martins, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Ovídio Martins, Barbosa Jorge, Fortes Corsino António, [[Baltasar Lopes]] (Osvaldo Alcântara), João Vário, Oswaldo Osório, Arménio Vieira, Vadinho Velhinho, José Luís Tavares, ens. * Skrywers: [http://www.caboindex.com/claridade/ Manuel Lopes – Movimento Claridade], Almeida Germano, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Germano de Almeida, Orlanda Amarilis, Jorge Vera Cruz Barbosa, Pedro Cardoso, Mário José Domingues, Daniel Filipe, Mário Alberto Fonseca de Almeida, Corsino António Fortes, Arnaldo Carlos de Vasconcelos França, António Aurélio Gonçalves, Aguinaldo Brito Fonseca, Ovídio de Sousa Martins , Osvaldo Osório, Dulce Almada Duarte, Manuel Veiga * Komponiste: [http://www.caboverdeonline.com/contents/Port/2003/G/04/mn041503.asp Manuel de Novas], Vasco Martins * Gedigte in Portugees: [http://home.no.net/oaa/poesia.htm Capeverdean Poems], [http://geocities.yahoo.com.br/poesiaeterna/apepmd.htm Poesia] * [http://home.no/tabanka/literature.htm Capeverdean Literature] [http://www.tanboru.org/mito/sopinha/index.htm Sopinha de Alfabeto] * Bekende verhale: [http://www.minerva.uevora.pt/aprenderpt/jogoproj/tilobo.html Ti Lobo and Chibinho] == Taal == [[Lêer:Fogo, Cape Verde Islands.jpg|duimnael|regs|Die aktiewe vulkaan van Fogo-eiland in die suidelike Kaap Verde]] Kaap Verde se amptelike taal is Portugees, maar Portugese [[Kreools]] (Crioulo, Criol, Krioulo, Caboverdiano), wat heelwat wissel van eiland tot eiland, word algemeen gebruik. Elk van die 9 bewoonde eilande van Kaap Verde het sy eie Kreools. Daar kan tussen twee hoofgroepe onderskei word: * Sotavento Kreole: Kreools van Santiago ([http://www.priberam.pt/dcvpo/dcvpo.aspx Badiu]), Maio, Fogo en [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# Brava]. * Barlavento Kreole: Kreools van São Vicente ([http://www.mindelo.info/dico_accueil.html Criol d'Soncente, Criol d' Saocente]), [http://www.terravista.pt/fernoronha/2651/crioulo.html São Nicolau], Sal, Boavista en [http://membres.lycos.fr/pontadosol/pontadosol/presentsite.htm Santo Antão] Die grootste verskil tussen die verskillende Kaap Verdiese Kreoolstale is tussen die Kreools van Santiago en die Kreools van Santo Antão. Daar is geen volledige vertaling van die Bybel nie. Sérgio Frusoni het egter Bartolomeo Rossetti se weergawe van die [[Nuwe Testament]] van die Romeinse dialek (ER VANGELO SECONNO NOANTRI) na die Kaap Verdiese Kreools van São Vicente vertaal onder die titel: '''Vangêle contód d 'nôs móda'''. Kaap Verdiese Kreoolstale is deur die volgende digters en outeurs bevorder: * Crioulo van Brava: Eugénio Tavares, Deirdre Meintel * Crioulo van Santiago: António de Paula Brito, Carlos Barbosa, Tomé Varela da Silva, Daniel Spínola * Crioulo van São Nicolau: Eduardo Augusto Cardoso, Baltasar Lopes da Silva * Crioulo van Santo Antão: Luís Romano de Madeira Melo * Crioulo van São Vicente: Sérgio Frusoni, Ovídio Martins * Sotavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Manuel Veiga, Marlyse Baptista, Nicolas Quint * Barlavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Maria Dulce de Oliveira Almada === Kaap Verdiese Kreools (Crioulo) skakels === * [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Sérgio Frusoni (Werk van Sergio Frusoni-Crioulo van São Vicente)] * [http://caboverdetimorpoesia.com.sapo.pt/ Adriano Gominho (Kreools van São Nicolau)] * [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# "Morna aguada" deur Eugénio Tavares (Kreools van Brava)] * [http://www.capeverdeancreoleinstitute.org/lusiadas_na_kriolu.htm Uitreksels van 'OS LUSÍADAS' in die Kreools van Santo Antão] * [http://www.clubetabanka.com/cv/creole.asp Perspektief op Kaap Verdiese Crioulo] == Koerante == * A Semana (Praia, 1991-) * Expresso das Ilhas * Jornal O Cidadao (São Vicente) * Jornal Horizonte (Praia, 1988-) * Terra Nova (S.Vicente, 1975-) * Artiletra (S.Vicente, 1991-) Koerante op die Internet: * [http://www.vozdipovo-online.com/ VozDiPovo-Online :: A Voz + Jovem de Cabo Verde] * [http://www.asemana.cv/ A Semana] * [http://www.inforpress.cv/ Infopress] * [http://www.hostultra.com/~caboverde/cidadao/index.htm O Cidadao] * [http://www.paralelo14.com/p14/index.php Paralelo 14] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde|title=Cabo Verde|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 November 2021}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/|title=Cabo Verde|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=20 November 2021}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cape Verde|Kaap Verde}} === Geskiedenis === * {{en}} [http://virtualcapeverde.net/news2/modules/Downloads/docs/cv_chronological_references.htm#_1900-1997_1 Cabo Verde Chronological References] === Regering === * {{pt}} [http://www.governo.cv/ República de Cabo Verde] – Amptelike regeringswebwerf * {{pt}} [http://www.parlamento.cv/ Assembleia Nacional de Cabo Verde] – Amptelike parlementêre webwerf === Nuus === * {{en}} [http://allafrica.com/capeverde/ allAfrica.com – ''Cape Verde''] – Nuushooftrekkeskakels === Oorsigte === * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1021202.stm BBC News – ''Country Profile: Cape Verde''] * {{en}} [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/cv.html CIA World Factbook – ''Cape Verde''] === Toerisme === * {{en}} {{Wikivoyage|Cape_Verde|Kaap Verde}} * [http://www.bela-vista.net/cape-verde.htm Reisinligting deur Lucete Fortes] * [http://www.bela-vista.net/map-order-e.htm Kaarte en handleidings deur Lucete Fortes] * [http://www.ecaboverde.com/ Kaap Verde foto's] {{Lande van Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kaap Verde| ]] [[Kategorie:Voormalige Portugese kolonies]] swovak5pqgn9u11l0sfklgul1bi7wl9 2901447 2901446 2026-05-04T17:44:58Z Aliwal2012 39067 /* Ekonomie */ 2901447 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Kaap Verde |volle_naam = <small>''República de Cabo Verde'' ([[Portugees]])</small> |algemene_naam = Kaap Verde |beeld_vlag = Flag of Cape Verde.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Cape Verde.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg |leuse = <br />''Unidade, Trabalho, Progresso''<br /><small>''([[Portugees]] vir: "Eenheid, Arbeid, Vooruitgang")''</small> |volkslied = ''[[Cântico da Liberdade]]''<br /><small>''(Portugees vir: "Lied van Vryheid")''</small><br /><center>[[Lêer:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Portugees]] |hoofstad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] {{Koördinate|14|55|N|23|31|W}} |latd = 14 |latm = 55 |latNS = N |longd = 23 |longm = 31 |longEW = W |grootste_stad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref name="SpL">{{en}} {{cite journal |last1=Neto |first1=Octávio Amorim |last2=Lobo |first2=Marina Costa |year=2010 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026 |title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries |journal= |publisher=Social Science Research Network |volume= |issue= |accessdate=20 November 2021}}</ref> |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[José Maria Neves]]<br />[[Ulisses Correia e Silva]] |oppervlak_rang = 166^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 4&nbsp;033 |oppervlakmi² = 1&nbsp;557 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = 525&nbsp;000 |bevolking_skatting_jaar = 2015 |bevolking_rang = 172^ste |bevolking_sensus = 483&nbsp;628 |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 123,7 |bevolkingsdigtheidmi² = 320,4 |bevolkingsdigtheidrang = 89^ste |BBP_PPP = $3,820&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=624,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Cabo Verde |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2021 |accessdate=20 November 2021}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2021 |BBP_PPP_per_kapita = $6&nbsp;779<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $1,886&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2021 |BBP_per_kapita = $3&nbsp;346<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = • van [[Portugal]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[5 Julie]] [[1975]] |MOI = {{wins}} 0,665<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |title=Human Development Report 2020 |publisher=United Nations Development Programme |date=2020 |accessdate=20 November 2021}}</ref> |MOI_rang = 126^ste |MOI_jaar = 2019 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 42,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CV |title=Gini Index |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=20 November 2021}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2015 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Kaap Verdiese escudo|Escudo]] |geldeenheid_kode = CVE |land_kode = CV |tydsone = KVT |utc_afwyking = [[UTC-01:00|-1]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-01:00|-1]] |internet_domein = [[.cv]] |skakelkode = 238 |voetskrif = }} '''Kaap Verde''' ([[Portugees]]: ''Cabo Verde'', [ˈkabu ˈveɾdɨ]), amptelik die '''Republiek Kaap Verde''' (''República de Cabo Verde''), is 'n [[eilandstaat]] en [[republiek]] geleë op 'n [[argipel]] in die Makaronesiese ekogebied van die Noord-[[Atlantiese Oseaan]], langs die westelike kus van [[Afrika]]. Die voorheen onbewoonde [[eiland]] is in die 15de eeu deur die [[Portugal|Portugese]] ontdek en gekolonialiseer; dit word vervolgens 'n handelsentrum vir [[slawerny|slawe]] uit Afrika. Meeste Kaap Verdiërs stam van beide groepe af. Kaap Verde is genoem na [[Cap-Vert]], nou in [[Senegal]], die mees westelike punt van Afrika. Saam met die [[Asore]], die [[Kanariese Eilande]] en die [[Madeiraeilande]] vorm Kaap Verde 'n eie biogeografiese streek, [[Makaronesië]], wat – ten spyte van die lang afstande – ooreenkomste tussen die eilande se fauna en flora toon. == Geskiedenis == [[Lêer:Old postcard SaoVicente2.jpg|duimnael|links|Poskaard van Sao Vicente]] Kaap Verde was onbewoon toe die [[Portugese]] in 1456 arriveer, en die eilande was dus deel van die [[Portugese Ryk]]. As gevolg van die land se ligging langs die kus van Afrika het Kaap Verde 'n belangrike hawe geword en was dit 'n belangrike sentrum vir slawehandel. In 1975 verkry die eilande onafhanklikheid, deels as gevolg van die werk van die Afrika Party vir die Onafhanklikheid van [[Guinee-Bissau]] en Kaap Verde ([[Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde|PAIGC]]). Na onafhanklikheid poog PAIGC om Kaap Verde en Guinee-Bissau in een land te verenig met die PAIGC wat albei lande beheer, maar 'n staatsgreep in laasgenoemde in 1980 beëindig die planne. In Kaap Verde self regeer PAICV (geaffilieer aan die PAIGC) tot verkiesings in 1991, wat tot 'n verandering in regering gelei het, gehou is. Die PAICV is herverkies in 2001. == Politiek == Die regering van Kaap Verde is gegrond op 'n grondwet wat in 1980 daargestel is. Verkiesings word vir beide die [[eerste minister]] en [[president]] gehou. Beide regeer vir 5-jaar termyne. Lede van die Algemene Vergadering word ook verkies en hulle word saam met die president en eerste minister deur die Hooggeregshof aangestel. == Geografie == [[Lêer:Kaap verde kaart.png|duimnael|links|Kaart van Kaap Verde]] [[Lêer:Satellite image of Cape Verde in December 2002.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Kaap Verde in Desember 2002]] Kaap Verde is 'n [[argipel]] langs die kus van Afrika. Dit word gevorm deur 10 hoof eilande en omtrent 8 ander klein eilandjies. Die hoofeilande is: * [[Barlavento]]'s (noordelike eilandgroep) ** [[Santo Antão]] ** [[São Vicente (dubbelsinnigheid)|São Vicente]] ** [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia]] ** [[São Nicolau]] ** [[Ilha do Sal]] ** [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] * [[Sotavento]]s (suidelike eilandgroep) ** [[Maio]] ** [[Santiago, Kaap Verde|Santiago]] ** [[Fogo, Kaap Verde|Fogo]] ** [[Brava, Kaap Verde|Brava]] Van hierdie is slegs Santa Luzia onbewoon en is tans 'n natuurreservaat. Al die eilande is [[vulkaan|vulkanies]], maar 'n aktiewe vulkaan bestaan slegs op een van die eilande – Fogo. Van die klein eilande is [[Branco, Kaap Verde|Branco]] en [[Razo]]. == Munisipaliteite == [[Lêer:Mindelo-Aug2000.jpg|duimnael|São Vicente]] [[Lêer:Mindelo portogrande.jpg|duimnael|Porto Grande – die hawe van Mindelo, Sao Vicente Eiland]] [[Lêer:Praia aerialview.jpg|duimnael|'n Lugfoto van die hoofstad Praia]] '''Kaap Verde''' word verdeel in 22 munisipaliteite: * [[Santo Antão|Santo Antão eiland]]: ** [[Paúl, Kaap Verde|Paúl]] ** [[Porto Novo, Kaap Verde|Porto Novo]] ** [[Ribeira Grande, Kaap Verde|Ribeira Grande]] * São Vicente eiland: ** [[São Vicente, Kaap Verde|São Vicente]] * [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia eiland]] * São Nicolau eiland: ** [[São Nicolau, Kaap Verde|São Nicolau]] ** [[Tarrafal de Sao Nicolau]] * Sal eiland: ** [[Sal, Kaap Verde|Sal]] * Boa Vista eiland: ** [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] * Maio eiland: ** [[Maio, Kaap Verde|Maio]] * [[Santiago, Kaap Verde|Santiago eiland]]: ** [[Praia, Kaap Verde|Praia]] ** [[Ribeira Grande de Santiago]] ** [[Santa Catarina, Kaap Verde|Santa Catarina]] ** [[Santa Cruz, Kaap Verde|Santa Cruz]] ** [[São Domingos, Kaap Verde|São Domingos]] ** [[Sao Lourenco dos Orgaos]] ** [[São Miguel, Kaap Verde|São Miguel]] ** [[Sao Salvador do Mundo]] ** [[Tarrafal, Kaap Verde|Tarrafal]] * [[Fogo, Kaap Verde|Fogo eiland]]: ** [[São Filipe, Kaap Verde|São Filipe]] ** [[Mosteiros, Kaap Verde|Mosteiros]] ** [[Santa Catarina do Fogo]] * Brava eiland: ** [[Brava, Kaap Verde|Brava]] == Ekonomie == [[Lêer:Pecheurs tarrafal.jpg|duimnael|Vissers in Kaap Verde]] [[Lêer:Sea-salt-minemaio.jpg|duimnael|Seesoutmyn in Kaap Verde]] [[Lêer:Santo Antao 01.jpg|duimnael|Santo Antão, Kaap Verde]] [[Lêer:Sao Vicente.jpg|duimnael|Sao Vicente, Kaap Verde]] [[Lêer:Santo-antao agaves.jpg|duimnael|Agaves à Santo Antão]] Kaap Verde is 'n klein nasie wat weinige hulpbronne het en erge droogtes met gepaardgaande waterskaarstes ondervind. Landbou word tot 'n groot mate beperk deur die gebrek aan reën, en is vir die grootste deel van die jaar beperk tot slegs vier eilande. Meeste van die nasie se bruto binnelandse produk (BBP) is uit die dienstesektor afkomstig. Kaap Verde se ekonomie het meestal gegroei sedert die laat 1990's, en word nou beskou as 'n land met gemiddelde menslike ontwikkeling. Kaap Verde het noemenswaardige samewerking met Portugal op elke vlak van die ekonomie wat daartoe gelei het dat die land sy geldeenheid eers aan die Portugese escudo en sedert 1999 aan die [[Euro]] gekoppel het. Die voormalige Portugese eerste minister [[José Manuel Durão Barroso]], destyds ook president van die Europese Kommissie in die tweede helfte van 2004, het belowe om Kaap Verde binne die [[Europese Unie]] se invloedsfeer te integreer deur groter samewerking met Portugal. In Maart 2005 het voormalige Portugese president [[Mário Soares]] 'n versoek aan die Europese Unie gerig dat samesprekings oor lidmaatskap met Kaap Verde begin word. == Demografie == Meeste inwoners van Kaap Verde is afstammelinge van die wit Portugese setlaars en swart slawe uit Afrika. Meer Kaap Verdiërs leef in die buiteland as in Kaap Verde, met noemenswaardige Kaap Verdiese immigrantegemeenskappe in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (264&nbsp;900 Kaap Verdiërs), Portugal (80&nbsp;000) en [[Angola]] (45&nbsp;000). Daar is ook 'n beduidende aantal Kaap Verdiërs in [[São Tomé en Príncipe]], [[Senegal]], [[Frankryk]], [[Brasilië]] en [[Nederland]]. == Kultuur == Die kultuur van Kaap Verde weerspieël die land se gemengde Portugese en Afrika wortels. Die land is bekend vir sy diverse musiekvorms soos [[Morna]] (die Kaap Verdiese [[Fado]]) en die stedelike Kaap Verdiese [[kizomba]], en 'n wye verskeidenheid danse: die sagte dans Morna, die [[Funana]] – 'n sensuele mengsel van Portugese en Afrika danse, die uiterste sensualiteit van [[coladeira]] (letterlik "gegom"), en die Afrika [[Batuque]]dans. 'n Wêreldbekende sanger van Morna was [[Cesária Évora]]. Die musiek van Kaap Verde weerspieël die diverse oorsprong van die eilande se inwoners. Inheems word die term "Cabo" gebruik om na die inwoners sowel as die kultuur van die Kaap Verde te verwys. === Kaap Verdiese letterkunde === Kaap Verdiese letterkunde is een van die rykste van Portugeessprekende Afrika. * Digters: [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Frusoni Sergio], [http://www.eugeniotavares.org/ Tavares Eugénio], B.Léza, João Cleofas Martins, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Ovídio Martins, Barbosa Jorge, Fortes Corsino António, [[Baltasar Lopes]] (Osvaldo Alcântara), João Vário, Oswaldo Osório, Arménio Vieira, Vadinho Velhinho, José Luís Tavares, ens. * Skrywers: [http://www.caboindex.com/claridade/ Manuel Lopes – Movimento Claridade], Almeida Germano, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Germano de Almeida, Orlanda Amarilis, Jorge Vera Cruz Barbosa, Pedro Cardoso, Mário José Domingues, Daniel Filipe, Mário Alberto Fonseca de Almeida, Corsino António Fortes, Arnaldo Carlos de Vasconcelos França, António Aurélio Gonçalves, Aguinaldo Brito Fonseca, Ovídio de Sousa Martins , Osvaldo Osório, Dulce Almada Duarte, Manuel Veiga * Komponiste: [http://www.caboverdeonline.com/contents/Port/2003/G/04/mn041503.asp Manuel de Novas], Vasco Martins * Gedigte in Portugees: [http://home.no.net/oaa/poesia.htm Capeverdean Poems], [http://geocities.yahoo.com.br/poesiaeterna/apepmd.htm Poesia] * [http://home.no/tabanka/literature.htm Capeverdean Literature] [http://www.tanboru.org/mito/sopinha/index.htm Sopinha de Alfabeto] * Bekende verhale: [http://www.minerva.uevora.pt/aprenderpt/jogoproj/tilobo.html Ti Lobo and Chibinho] == Taal == [[Lêer:Fogo, Cape Verde Islands.jpg|duimnael|regs|Die aktiewe vulkaan van Fogo-eiland in die suidelike Kaap Verde]] Kaap Verde se amptelike taal is Portugees, maar Portugese [[Kreools]] (Crioulo, Criol, Krioulo, Caboverdiano), wat heelwat wissel van eiland tot eiland, word algemeen gebruik. Elk van die 9 bewoonde eilande van Kaap Verde het sy eie Kreools. Daar kan tussen twee hoofgroepe onderskei word: * Sotavento Kreole: Kreools van Santiago ([http://www.priberam.pt/dcvpo/dcvpo.aspx Badiu]), Maio, Fogo en [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# Brava]. * Barlavento Kreole: Kreools van São Vicente ([http://www.mindelo.info/dico_accueil.html Criol d'Soncente, Criol d' Saocente]), [http://www.terravista.pt/fernoronha/2651/crioulo.html São Nicolau], Sal, Boavista en [http://membres.lycos.fr/pontadosol/pontadosol/presentsite.htm Santo Antão] Die grootste verskil tussen die verskillende Kaap Verdiese Kreoolstale is tussen die Kreools van Santiago en die Kreools van Santo Antão. Daar is geen volledige vertaling van die Bybel nie. Sérgio Frusoni het egter Bartolomeo Rossetti se weergawe van die [[Nuwe Testament]] van die Romeinse dialek (ER VANGELO SECONNO NOANTRI) na die Kaap Verdiese Kreools van São Vicente vertaal onder die titel: '''Vangêle contód d 'nôs móda'''. Kaap Verdiese Kreoolstale is deur die volgende digters en outeurs bevorder: * Crioulo van Brava: Eugénio Tavares, Deirdre Meintel * Crioulo van Santiago: António de Paula Brito, Carlos Barbosa, Tomé Varela da Silva, Daniel Spínola * Crioulo van São Nicolau: Eduardo Augusto Cardoso, Baltasar Lopes da Silva * Crioulo van Santo Antão: Luís Romano de Madeira Melo * Crioulo van São Vicente: Sérgio Frusoni, Ovídio Martins * Sotavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Manuel Veiga, Marlyse Baptista, Nicolas Quint * Barlavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Maria Dulce de Oliveira Almada === Kaap Verdiese Kreools (Crioulo) skakels === * [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Sérgio Frusoni (Werk van Sergio Frusoni-Crioulo van São Vicente)] * [http://caboverdetimorpoesia.com.sapo.pt/ Adriano Gominho (Kreools van São Nicolau)] * [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# "Morna aguada" deur Eugénio Tavares (Kreools van Brava)] * [http://www.capeverdeancreoleinstitute.org/lusiadas_na_kriolu.htm Uitreksels van 'OS LUSÍADAS' in die Kreools van Santo Antão] * [http://www.clubetabanka.com/cv/creole.asp Perspektief op Kaap Verdiese Crioulo] == Koerante == * A Semana (Praia, 1991-) * Expresso das Ilhas * Jornal O Cidadao (São Vicente) * Jornal Horizonte (Praia, 1988-) * Terra Nova (S.Vicente, 1975-) * Artiletra (S.Vicente, 1991-) Koerante op die Internet: * [http://www.vozdipovo-online.com/ VozDiPovo-Online :: A Voz + Jovem de Cabo Verde] * [http://www.asemana.cv/ A Semana] * [http://www.inforpress.cv/ Infopress] * [http://www.hostultra.com/~caboverde/cidadao/index.htm O Cidadao] * [http://www.paralelo14.com/p14/index.php Paralelo 14] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde|title=Cabo Verde|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 November 2021}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/|title=Cabo Verde|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=20 November 2021}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cape Verde|Kaap Verde}} === Geskiedenis === * {{en}} [http://virtualcapeverde.net/news2/modules/Downloads/docs/cv_chronological_references.htm#_1900-1997_1 Cabo Verde Chronological References] === Regering === * {{pt}} [http://www.governo.cv/ República de Cabo Verde] – Amptelike regeringswebwerf * {{pt}} [http://www.parlamento.cv/ Assembleia Nacional de Cabo Verde] – Amptelike parlementêre webwerf === Nuus === * {{en}} [http://allafrica.com/capeverde/ allAfrica.com – ''Cape Verde''] – Nuushooftrekkeskakels === Oorsigte === * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1021202.stm BBC News – ''Country Profile: Cape Verde''] * {{en}} [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/cv.html CIA World Factbook – ''Cape Verde''] === Toerisme === * {{en}} {{Wikivoyage|Cape_Verde|Kaap Verde}} * [http://www.bela-vista.net/cape-verde.htm Reisinligting deur Lucete Fortes] * [http://www.bela-vista.net/map-order-e.htm Kaarte en handleidings deur Lucete Fortes] * [http://www.ecaboverde.com/ Kaap Verde foto's] {{Lande van Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kaap Verde| ]] [[Kategorie:Voormalige Portugese kolonies]] 6u80aylmydsv4hheqwrdj23xuquinzt 2901451 2901447 2026-05-04T17:52:19Z Aliwal2012 39067 /* Geografie */ 2901451 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek Kaap Verde |volle_naam = <small>''República de Cabo Verde'' ([[Portugees]])</small> |algemene_naam = Kaap Verde |beeld_vlag = Flag of Cape Verde.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Cape Verde.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Location Cape Verde AU Africa.svg |leuse = <br />''Unidade, Trabalho, Progresso''<br /><small>''([[Portugees]] vir: "Eenheid, Arbeid, Vooruitgang")''</small> |volkslied = ''[[Cântico da Liberdade]]''<br /><small>''(Portugees vir: "Lied van Vryheid")''</small><br /><center>[[Lêer:Cântico da Liberdade (instrumental).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Portugees]] |hoofstad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] {{Koördinate|14|55|N|23|31|W}} |latd = 14 |latm = 55 |latNS = N |longd = 23 |longm = 31 |longEW = W |grootste_stad = [[Praia, Kaap Verde|Praia]] |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]]<ref name="SpL">{{en}} {{cite journal |last1=Neto |first1=Octávio Amorim |last2=Lobo |first2=Marina Costa |year=2010 |url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026 |title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries |journal= |publisher=Social Science Research Network |volume= |issue= |accessdate=20 November 2021}}</ref> |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[José Maria Neves]]<br />[[Ulisses Correia e Silva]] |oppervlak_rang = 166^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 4&nbsp;033 |oppervlakmi² = 1&nbsp;557 |persent_water = feitlik niks |bevolking_skatting = 525&nbsp;000 |bevolking_skatting_jaar = 2015 |bevolking_rang = 172^ste |bevolking_sensus = 483&nbsp;628 |bevolking_sensus_jaar = 2021 |bevolkingsdigtheid = 123,7 |bevolkingsdigtheidmi² = 320,4 |bevolkingsdigtheidrang = 89^ste |BBP_PPP = $3,820&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/October/weo-report?c=624,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Cabo Verde |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=Oktober 2021 |accessdate=20 November 2021}}</ref> |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = 2021 |BBP_PPP_per_kapita = $6&nbsp;779<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = $1,886&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = |BBP_jaar = 2021 |BBP_per_kapita = $3&nbsp;346<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = • van [[Portugal]] |onafhanklikheidsgebeure = |onafhanklikheidsdatums = <br />[[5 Julie]] [[1975]] |MOI = {{wins}} 0,665<ref>{{en}} {{cite web |url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf |title=Human Development Report 2020 |publisher=United Nations Development Programme |date=2020 |accessdate=20 November 2021}}</ref> |MOI_rang = 126^ste |MOI_jaar = 2019 |MOI_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |Gini = 42,4<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=CV |title=Gini Index |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=20 November 2021}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2015 |Gini_kategorie = {{kleur|#990000|hoog}} |geldeenheid = [[Kaap Verdiese escudo|Escudo]] |geldeenheid_kode = CVE |land_kode = CV |tydsone = KVT |utc_afwyking = [[UTC-01:00|-1]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC-01:00|-1]] |internet_domein = [[.cv]] |skakelkode = 238 |voetskrif = }} '''Kaap Verde''' ([[Portugees]]: ''Cabo Verde'', [ˈkabu ˈveɾdɨ]), amptelik die '''Republiek Kaap Verde''' (''República de Cabo Verde''), is 'n [[eilandstaat]] en [[republiek]] geleë op 'n [[argipel]] in die Makaronesiese ekogebied van die Noord-[[Atlantiese Oseaan]], langs die westelike kus van [[Afrika]]. Die voorheen onbewoonde [[eiland]] is in die 15de eeu deur die [[Portugal|Portugese]] ontdek en gekolonialiseer; dit word vervolgens 'n handelsentrum vir [[slawerny|slawe]] uit Afrika. Meeste Kaap Verdiërs stam van beide groepe af. Kaap Verde is genoem na [[Cap-Vert]], nou in [[Senegal]], die mees westelike punt van Afrika. Saam met die [[Asore]], die [[Kanariese Eilande]] en die [[Madeiraeilande]] vorm Kaap Verde 'n eie biogeografiese streek, [[Makaronesië]], wat – ten spyte van die lang afstande – ooreenkomste tussen die eilande se fauna en flora toon. == Geskiedenis == [[Lêer:Old postcard SaoVicente2.jpg|duimnael|links|Poskaard van Sao Vicente]] Kaap Verde was onbewoon toe die [[Portugese]] in 1456 arriveer, en die eilande was dus deel van die [[Portugese Ryk]]. As gevolg van die land se ligging langs die kus van Afrika het Kaap Verde 'n belangrike hawe geword en was dit 'n belangrike sentrum vir slawehandel. In 1975 verkry die eilande onafhanklikheid, deels as gevolg van die werk van die Afrika Party vir die Onafhanklikheid van [[Guinee-Bissau]] en Kaap Verde ([[Partido Africano para a Independência da Guiné e Cabo Verde|PAIGC]]). Na onafhanklikheid poog PAIGC om Kaap Verde en Guinee-Bissau in een land te verenig met die PAIGC wat albei lande beheer, maar 'n staatsgreep in laasgenoemde in 1980 beëindig die planne. In Kaap Verde self regeer PAICV (geaffilieer aan die PAIGC) tot verkiesings in 1991, wat tot 'n verandering in regering gelei het, gehou is. Die PAICV is herverkies in 2001. == Politiek == Die regering van Kaap Verde is gegrond op 'n grondwet wat in 1980 daargestel is. Verkiesings word vir beide die [[eerste minister]] en [[president]] gehou. Beide regeer vir 5-jaar termyne. Lede van die Algemene Vergadering word ook verkies en hulle word saam met die president en eerste minister deur die Hooggeregshof aangestel. == Geografie == [[Lêer:Kaap verde kaart.png|duimnael|links|Kaart van Kaap Verde]] [[Lêer:Satellite image of Cape Verde in December 2002.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Kaap Verde in Desember 2002]] Kaap Verde is 'n [[argipel]] langs die kus van Afrika. Dit word gevorm deur 10 hoofeilande en omtrent 8 ander klein eilandjies. Die hoofeilande is: ;[[Barlavento]]s (noordelike eilandgroep) * [[Santo Antão]] * [[São Vicente (dubbelsinnigheid)|São Vicente]] * [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia]] * [[São Nicolau]] * [[Ilha do Sal]] * [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] ;[[Sotavento]]s (suidelike eilandgroep) * [[Maio]] * [[Santiago, Kaap Verde]] * [[Fogo, Kaap Verde|Fogo]] * [[Brava, Kaap Verde|Brava]] Van hierdie is slegs Santa Luzia onbewoon en is tans 'n natuurreservaat. Al die eilande is [[vulkaan|vulkanies]], maar 'n aktiewe vulkaan bestaan slegs op een van die eilande – Fogo. Van die klein eilande is [[Branco, Kaap Verde|Branco]] en [[Razo]]. == Munisipaliteite == [[Lêer:Mindelo-Aug2000.jpg|duimnael|São Vicente]] [[Lêer:Mindelo portogrande.jpg|duimnael|Porto Grande – die hawe van Mindelo, Sao Vicente Eiland]] [[Lêer:Praia aerialview.jpg|duimnael|'n Lugfoto van die hoofstad Praia]] '''Kaap Verde''' word verdeel in 22 munisipaliteite: * [[Santo Antão|Santo Antão eiland]]: ** [[Paúl, Kaap Verde|Paúl]] ** [[Porto Novo, Kaap Verde|Porto Novo]] ** [[Ribeira Grande, Kaap Verde|Ribeira Grande]] * São Vicente eiland: ** [[São Vicente, Kaap Verde|São Vicente]] * [[Santa Luzia, Kaap Verde|Santa Luzia eiland]] * São Nicolau eiland: ** [[São Nicolau, Kaap Verde|São Nicolau]] ** [[Tarrafal de Sao Nicolau]] * Sal eiland: ** [[Sal, Kaap Verde|Sal]] * Boa Vista eiland: ** [[Boa Vista, Kaap Verde|Boa Vista]] * Maio eiland: ** [[Maio, Kaap Verde|Maio]] * [[Santiago, Kaap Verde|Santiago eiland]]: ** [[Praia, Kaap Verde|Praia]] ** [[Ribeira Grande de Santiago]] ** [[Santa Catarina, Kaap Verde|Santa Catarina]] ** [[Santa Cruz, Kaap Verde|Santa Cruz]] ** [[São Domingos, Kaap Verde|São Domingos]] ** [[Sao Lourenco dos Orgaos]] ** [[São Miguel, Kaap Verde|São Miguel]] ** [[Sao Salvador do Mundo]] ** [[Tarrafal, Kaap Verde|Tarrafal]] * [[Fogo, Kaap Verde|Fogo eiland]]: ** [[São Filipe, Kaap Verde|São Filipe]] ** [[Mosteiros, Kaap Verde|Mosteiros]] ** [[Santa Catarina do Fogo]] * Brava eiland: ** [[Brava, Kaap Verde|Brava]] == Ekonomie == [[Lêer:Pecheurs tarrafal.jpg|duimnael|Vissers in Kaap Verde]] [[Lêer:Sea-salt-minemaio.jpg|duimnael|Seesoutmyn in Kaap Verde]] [[Lêer:Santo Antao 01.jpg|duimnael|Santo Antão, Kaap Verde]] [[Lêer:Sao Vicente.jpg|duimnael|Sao Vicente, Kaap Verde]] [[Lêer:Santo-antao agaves.jpg|duimnael|Agaves à Santo Antão]] Kaap Verde is 'n klein nasie wat weinige hulpbronne het en erge droogtes met gepaardgaande waterskaarstes ondervind. Landbou word tot 'n groot mate beperk deur die gebrek aan reën, en is vir die grootste deel van die jaar beperk tot slegs vier eilande. Meeste van die nasie se bruto binnelandse produk (BBP) is uit die dienstesektor afkomstig. Kaap Verde se ekonomie het meestal gegroei sedert die laat 1990's, en word nou beskou as 'n land met gemiddelde menslike ontwikkeling. Kaap Verde het noemenswaardige samewerking met Portugal op elke vlak van die ekonomie wat daartoe gelei het dat die land sy geldeenheid eers aan die Portugese escudo en sedert 1999 aan die [[Euro]] gekoppel het. Die voormalige Portugese eerste minister [[José Manuel Durão Barroso]], destyds ook president van die Europese Kommissie in die tweede helfte van 2004, het belowe om Kaap Verde binne die [[Europese Unie]] se invloedsfeer te integreer deur groter samewerking met Portugal. In Maart 2005 het voormalige Portugese president [[Mário Soares]] 'n versoek aan die Europese Unie gerig dat samesprekings oor lidmaatskap met Kaap Verde begin word. == Demografie == Meeste inwoners van Kaap Verde is afstammelinge van die wit Portugese setlaars en swart slawe uit Afrika. Meer Kaap Verdiërs leef in die buiteland as in Kaap Verde, met noemenswaardige Kaap Verdiese immigrantegemeenskappe in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] (264&nbsp;900 Kaap Verdiërs), Portugal (80&nbsp;000) en [[Angola]] (45&nbsp;000). Daar is ook 'n beduidende aantal Kaap Verdiërs in [[São Tomé en Príncipe]], [[Senegal]], [[Frankryk]], [[Brasilië]] en [[Nederland]]. == Kultuur == Die kultuur van Kaap Verde weerspieël die land se gemengde Portugese en Afrika wortels. Die land is bekend vir sy diverse musiekvorms soos [[Morna]] (die Kaap Verdiese [[Fado]]) en die stedelike Kaap Verdiese [[kizomba]], en 'n wye verskeidenheid danse: die sagte dans Morna, die [[Funana]] – 'n sensuele mengsel van Portugese en Afrika danse, die uiterste sensualiteit van [[coladeira]] (letterlik "gegom"), en die Afrika [[Batuque]]dans. 'n Wêreldbekende sanger van Morna was [[Cesária Évora]]. Die musiek van Kaap Verde weerspieël die diverse oorsprong van die eilande se inwoners. Inheems word die term "Cabo" gebruik om na die inwoners sowel as die kultuur van die Kaap Verde te verwys. === Kaap Verdiese letterkunde === Kaap Verdiese letterkunde is een van die rykste van Portugeessprekende Afrika. * Digters: [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Frusoni Sergio], [http://www.eugeniotavares.org/ Tavares Eugénio], B.Léza, João Cleofas Martins, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Ovídio Martins, Barbosa Jorge, Fortes Corsino António, [[Baltasar Lopes]] (Osvaldo Alcântara), João Vário, Oswaldo Osório, Arménio Vieira, Vadinho Velhinho, José Luís Tavares, ens. * Skrywers: [http://www.caboindex.com/claridade/ Manuel Lopes – Movimento Claridade], Almeida Germano, [[Luís Romano de Madeira Melo]], Germano de Almeida, Orlanda Amarilis, Jorge Vera Cruz Barbosa, Pedro Cardoso, Mário José Domingues, Daniel Filipe, Mário Alberto Fonseca de Almeida, Corsino António Fortes, Arnaldo Carlos de Vasconcelos França, António Aurélio Gonçalves, Aguinaldo Brito Fonseca, Ovídio de Sousa Martins , Osvaldo Osório, Dulce Almada Duarte, Manuel Veiga * Komponiste: [http://www.caboverdeonline.com/contents/Port/2003/G/04/mn041503.asp Manuel de Novas], Vasco Martins * Gedigte in Portugees: [http://home.no.net/oaa/poesia.htm Capeverdean Poems], [http://geocities.yahoo.com.br/poesiaeterna/apepmd.htm Poesia] * [http://home.no/tabanka/literature.htm Capeverdean Literature] [http://www.tanboru.org/mito/sopinha/index.htm Sopinha de Alfabeto] * Bekende verhale: [http://www.minerva.uevora.pt/aprenderpt/jogoproj/tilobo.html Ti Lobo and Chibinho] == Taal == [[Lêer:Fogo, Cape Verde Islands.jpg|duimnael|regs|Die aktiewe vulkaan van Fogo-eiland in die suidelike Kaap Verde]] Kaap Verde se amptelike taal is Portugees, maar Portugese [[Kreools]] (Crioulo, Criol, Krioulo, Caboverdiano), wat heelwat wissel van eiland tot eiland, word algemeen gebruik. Elk van die 9 bewoonde eilande van Kaap Verde het sy eie Kreools. Daar kan tussen twee hoofgroepe onderskei word: * Sotavento Kreole: Kreools van Santiago ([http://www.priberam.pt/dcvpo/dcvpo.aspx Badiu]), Maio, Fogo en [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# Brava]. * Barlavento Kreole: Kreools van São Vicente ([http://www.mindelo.info/dico_accueil.html Criol d'Soncente, Criol d' Saocente]), [http://www.terravista.pt/fernoronha/2651/crioulo.html São Nicolau], Sal, Boavista en [http://membres.lycos.fr/pontadosol/pontadosol/presentsite.htm Santo Antão] Die grootste verskil tussen die verskillende Kaap Verdiese Kreoolstale is tussen die Kreools van Santiago en die Kreools van Santo Antão. Daar is geen volledige vertaling van die Bybel nie. Sérgio Frusoni het egter Bartolomeo Rossetti se weergawe van die [[Nuwe Testament]] van die Romeinse dialek (ER VANGELO SECONNO NOANTRI) na die Kaap Verdiese Kreools van São Vicente vertaal onder die titel: '''Vangêle contód d 'nôs móda'''. Kaap Verdiese Kreoolstale is deur die volgende digters en outeurs bevorder: * Crioulo van Brava: Eugénio Tavares, Deirdre Meintel * Crioulo van Santiago: António de Paula Brito, Carlos Barbosa, Tomé Varela da Silva, Daniel Spínola * Crioulo van São Nicolau: Eduardo Augusto Cardoso, Baltasar Lopes da Silva * Crioulo van Santo Antão: Luís Romano de Madeira Melo * Crioulo van São Vicente: Sérgio Frusoni, Ovídio Martins * Sotavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Manuel Veiga, Marlyse Baptista, Nicolas Quint * Barlavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Maria Dulce de Oliveira Almada === Kaap Verdiese Kreools (Crioulo) skakels === * [http://www.unb.br/il/liv/public/frusoni.htm Sérgio Frusoni (Werk van Sergio Frusoni-Crioulo van São Vicente)] * [http://caboverdetimorpoesia.com.sapo.pt/ Adriano Gominho (Kreools van São Nicolau)] * [http://www.bcv.cv/_conteudo/dinheiro/nota/1999/2000.htm# "Morna aguada" deur Eugénio Tavares (Kreools van Brava)] * [http://www.capeverdeancreoleinstitute.org/lusiadas_na_kriolu.htm Uitreksels van 'OS LUSÍADAS' in die Kreools van Santo Antão] * [http://www.clubetabanka.com/cv/creole.asp Perspektief op Kaap Verdiese Crioulo] == Koerante == * A Semana (Praia, 1991-) * Expresso das Ilhas * Jornal O Cidadao (São Vicente) * Jornal Horizonte (Praia, 1988-) * Terra Nova (S.Vicente, 1975-) * Artiletra (S.Vicente, 1991-) Koerante op die Internet: * [http://www.vozdipovo-online.com/ VozDiPovo-Online :: A Voz + Jovem de Cabo Verde] * [http://www.asemana.cv/ A Semana] * [http://www.inforpress.cv/ Infopress] * [http://www.hostultra.com/~caboverde/cidadao/index.htm O Cidadao] * [http://www.paralelo14.com/p14/index.php Paralelo 14] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Cabo-Verde|title=Cabo Verde|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=20 November 2021}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/cabo-verde/|title=Cabo Verde|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=20 November 2021}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cape Verde|Kaap Verde}} === Geskiedenis === * {{en}} [http://virtualcapeverde.net/news2/modules/Downloads/docs/cv_chronological_references.htm#_1900-1997_1 Cabo Verde Chronological References] === Regering === * {{pt}} [http://www.governo.cv/ República de Cabo Verde] – Amptelike regeringswebwerf * {{pt}} [http://www.parlamento.cv/ Assembleia Nacional de Cabo Verde] – Amptelike parlementêre webwerf === Nuus === * {{en}} [http://allafrica.com/capeverde/ allAfrica.com – ''Cape Verde''] – Nuushooftrekkeskakels === Oorsigte === * {{en}} [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/1021202.stm BBC News – ''Country Profile: Cape Verde''] * {{en}} [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/cv.html CIA World Factbook – ''Cape Verde''] === Toerisme === * {{en}} {{Wikivoyage|Cape_Verde|Kaap Verde}} * [http://www.bela-vista.net/cape-verde.htm Reisinligting deur Lucete Fortes] * [http://www.bela-vista.net/map-order-e.htm Kaarte en handleidings deur Lucete Fortes] * [http://www.ecaboverde.com/ Kaap Verde foto's] {{Lande van Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kaap Verde| ]] [[Kategorie:Voormalige Portugese kolonies]] r8u5afcwlnbb0guotyrf1scbra4w0jn 0 13481 2901521 2864184 2026-05-05T04:04:44Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901521 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kolgans <!-- Afrikaanse naam --> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name="iucn status 11 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Alopochen aegyptiaca'' |volume=2018 |page=e.T22679993A131910647 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22679993A131910647.en |access-date=11 November 2021}}</ref> | image = Egyptian Goose (Alopochen aegyptiaca) (32094561077).jpg | image2 = Egyptian Goose (Alopochen aegyptiacus) Germany.ogg | image2_caption = Kolgans naby [[Skukuza]], [[Krugerwildtuin]], en die mannetjie se roep in Duitsland | genus = Alopochen | species = aegyptiaca | authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1766) | range_map = AlopochenAegyptiacaIUCN2019 2.png | range_map_caption = {{sleutel|#008000|Heeljaar aanwesig}} {{sleutel|#007FFF|Oorwinteringsgebied}} {{sleutel|#FFFF00|Invoergebiede}} | synonyms = ''Anas aegyptiaca'' {{small|Linnaeus,&nbsp;1766}} }} Die '''kolgans''' (''Alopochen aegyptiacus)'' of '''berggans''' is algemene en bekende 'n watervoël wat aan die [[familie (biologie)|familie]] van [[eendvoëls]] (''Anatidae'') behoort. Dit is die enigste oorlewende [[spesie]] van die eend[[genus]] ''Alopochen''. Hierdie genus is nou aan die bergeende (genera ''[[Tadorna]]'' en ''[[Radjah]]'') verwant, en is dus nie ganse (genera ''[[Anser]]'' en ''[[Branta]]'') in die ware sin nie. Hulle is standvoëls en word regdeur [[Suider-Afrika]]<ref name=Proz3>{{cite book |last1=Prozesky |first1=O.P.M. |last2=Findlay |first2=Dick |title=Veldgids – Voëls van Suider-Afrika |date=1974 |publisher=Perskor Uitgewery |location=Johannesburg |isbn=0-628-00266-1 |pages=38-39, 44-45 |edition=1ste }}</ref> en die oorgrootte deel van die [[Sub-Sahara Afrika|Sub-Sahara]] aangetref. Hulle word maklik gedomestiseer, en is in Europa en elders ingevoer waar hulle getalle gedy. Hulle is monogaam en territoriaal en broei geïsoleerd. Hul wetenskaplike naam is uit [[Grieks]] en [[Latyn]] saamgestel, en verwys na hul voskleur, sowel as hul assosiasie met Egipte (kyk onder). == Voorkoms en identifikasie == Die lengte is sowat 71 cm. Die genders is redelik eenders, maar die wyfie is opmerklik kleiner. Sy het ook meer gedempte kleure en 'n onderskeibare roep.<ref name=Proz3/> Die kolgans se lyfvere is olyfbruin en soos hul naam aandui, is daar 'n kastaiingbruin veerkol op die bors wat veral in oorhoofse vlug opvallend is. Volwassenes het benewens 'n donker kastaiingbruin oogvlek en 'n roesbruin band rondom die nek en snawel. Die slagvere, kruis- en stertvere is swart, maar die buitenste byslagvere toon 'n groen glans.<ref name=Proz3/> Die vlerkdekvere (bo- sowel as ondervlerk) is wit, maar die bovlerk se hoofdekvere toon 'n aaneenlopende swart dwarsband. Die snawel is ligroos, donker omlyn en witterig gevlek, en die pote is 'n ligte vleeskleur.<ref name=Proz3/> Jongvoëls het grysbruin snawels en pote, die borsvlek en oogring is afwesig, en die toekomstige wit dele vertoon nog troebel.<ref name=Proz3/> Kolganse is heelwat kleiner as [[wildemakou]]e (''Plectropterus gambensis''). Kolganse kan maklik met die naverwante [[kopereend|koper-]] oftewel bergeend verwar word. Voorgenoemde spesie het dieselfde kleur en grootte as die kolgans, maar die kop van kopereende is opvallend wit of vaalgrys, teenoor die bruin kop van 'n kolgans. Hierdie drie spesies vertoon opvallend bont ondervlerke in vlug. By die kolgans is die ondervlerk egter grootliks swart, eerder as oorwegend wit soos by die kopereend.<ref name=Proz3/> ==Gewoontes== Hulle is regdeur die binneland naby water aanwesig, asook in beskutte areas aan of naby die kuslyn, en op die aflandige [[Dasseneiland]].<ref name=gill>{{cite book|last1=Gill |first1=E. Leonard |last2=Winterbottom |first2=J. M. (hersien) |title=A first guide to South African birds |date=1975 |publisher=Maskew Miller |location=Kaapstad |isbn=0623005964 |page=168 |edition=7de}}</ref> Hoewel hulle oorwegend in pare voorkom, kan kolganse buite hul broeityd groot swerms vorm wat aansienlike skade op graan- en lusernlanderye kan aanrig.<ref name=gill/> Die paar roep dikwels gelyktydig, maar die genders se roepe is onderskeibaar. Die wyfie roep met 'n luide "honk-honk" waarop die mannetjie met 'n sagter, hees "gha-gha" antwoord.<ref name=Proz3/> Hulle oornag in bome, op kranslyste of op sandbanke, en voed soms bedags, maar andersins ook voor sonsopkoms en na sonsondergang, oor redelik groot areas.<ref name=Proz3/> Daar is slegs een ververing per jaar, na die broeityd, wanneer al die slagvere meteens, eerder as stapsgewys, gewissel word.<ref name=Proz3/> Vir hul ververing sal hulle gemeenskaplik in 'n veilige hawe saamtrek, en sulke samedrommings word byvoorbeeld te [[Chrissiesmeer]], [[Barberspan]]<ref name="proz1">{{cite book |last1=Prozesky |first1=O.P.M. |last2=van Rooyen |first2=Minette |title=Uit die Natuur: Ons Voëls |date=1964 |publisher=Voortrekkerpers |location=Johannesburg |pages=67-70 }}</ref> en die Vrystaatse [[panneveld]] opgemerk. == Broeigedrag == {{multiple image | direction = vertical | align = left | caption_align = center | width = 200 | image1 = Alopochen aegyptiacus MHNT.ZOO.2010.11.13.2.jpg | alt1 = | caption1 = Twee kolganseiers. 'n Volle legsel bestaan egter uit sowat 5 tot 11 eiers, en eierinkubasie deur die wyfie duur bykans 'n maand.<ref name=ani1>[https://animalia.bio/egyptian-goose Egyptian Goose, animal.bio]</ref> | image2 = Egyptian Goose (Alopochen aegyptiaca) gosling ... (32642051158).jpg | alt2 = | caption2 = 'n Kuiken in [[Durban Botaniese Tuin|Durban]]. Hulle bly vir sowat 4 maande lank van die ouers afhanklik.<ref name=ani1/> }} Aangesien hulle territoriaal is bly broeipare 1 tot 2 kilometers uit mekaar.<ref name=wt/> Die broeiplekke van die groot getalle kolganse in die Kaap was eens 'n misterie,<ref name=gill/> totdat besef is dat die plasing van hul [[nes]]te baie uiteenlopend is wat tipe, hoogte bo die grond en afstand van water betref. Ou stokneste van ander watervoëls, kraaie of roofvoëls word tipies vir die ganse se eie broeidoeleindes aangewend,<ref name=wt>{{cite book|last=Tarboton |first=Warwick |title=A Guide to the Nests and Eggs of Southern African Birds |year=2001 |publisher=Struik |location=Kaapstad |isbn=1-86872-616-9 |page=39 }}</ref> óf die neseienaars word verdryf. Watertorings, kranslyste, skeure of ander goed versteekte plekke op die grond word na gelang van beskikbaarheid benut. Die mannetjie bly as brandwag naby die nes terwyl die wyfie broei.<ref name=wt/> Meeste neste is oop, maar neste kan ook binne 'n [[hamerkop]]<nowiki>nes</nowiki> of in 'n hol boomstomp ingerig word.<ref name=gill/> Die broeityd is oorwegend laat winter, maar kan te enige maand voorkom. Die legsel bestaan gewoonlik uit minder as 'n dosyn eiers wat op daaglikse intervalle gelê word.<ref name=wt/> Die wyfie begin eers broei sodra die legsel volledig is, sodat die kuikens gelyktydig uitbroei. Die nes word met 'n ruim hoeveelheid dons uitgevoer sodra inkubasie begin, en die legsel word daarmee bedek wanneer die wyfie die nes verlaat.<ref name=wt/> Daar is baie gespekuleer oor die manier waarop die klein gansies uit hoë neste na die grond gebring word. Waarnemings dui daarop dat hulle sommer uit die nes tot op die grond tuimel, selfs wanneer die nes 25 meter bo die grond is. == Verspreiding == Die voëls kom in [[Afrika suid van die Sahara]] voor en verder noord al langs die [[Nylrivier]] tot in [[Egipte]]. Kolganse is ook as uitheemse spesie na dele van [[Europa]] ingebring (veral [[Engeland]] en [[Nederland]]). Hulle kom wydverspreid in [[Suid-Afrika]] voor, behalwe in uiters droë gebiede of hoog bo seespieël.<ref>[[Phil Hockey|Hockey P.A.R.]], Dean, W.R.J., Ryan P.G. (redakteurs) 2005, ''Roberts – Birds of Southern Africa'', VII^ste uitgawe. The Trustees of the John Voelcker Bird Book Fund, Kaapstad, {{ISBN|0-620-34053-3}}</ref> Die jongste verspreidingskaart in Suid-Afrika, wat tans drie-uurliks opgedateer word, kan by hierdie skakel van [[SAVAP2]] (die tweede Suider-Afrikaanse Voëlatlasprojek) gevind word: [http://sabap2.adu.org.za/species_info.php?spp=89#menu_left] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190128055031/http://sabap2.adu.org.za/species_info.php?spp=89#menu_left |date=28 Januarie 2019 }} == Benaming == By die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] het die kolgans weens hul voskleurige verekleed as die ''chen alopex'' (die "ch" 'n sagte "g") bekend gestaan.<ref name="job1">{{cite book |last1=Jobling |first1=James A. |last2=Fowling |first2=Richard |title= A Dictionary of Scientific Bird Names |date=1991 |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |isbn=0-19-854634-3 |pages=2, 8}}</ref> Die moderne ''Alopochen'' is insgelyk (maar effe foutief) afgelei van [[Grieks]] ἀλώπηξ (''alopos'') wat vosagtig of -kleurig beteken, en χήν (''chen''), 'n gans.<ref name=bau1>{{cite book |last1=Baumbach | first1=E.J.M. | title=Versameling van Afrikaanse streeksvoëlname |date=20 Januarie 2006 |page=43}}</ref> [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] het die spesie na Egipte vernoem (''aegyptiacus'', Egipties), waar hulle sedert antieke tye bekend is, en op monumente afgebeeld is.<ref name="fit1">{{cite book |last1=Fitzsimons |first1=F. W. (Direkteur: Port Elizabeth Museum) |title=The Natural History of South Africa: Birds Vol. II |date=1923 |publisher=Longman's, Green and Co. |location=Londen |pages=170-171}}</ref> Ander name sluit in nylgans en wildegans,<ref name=bau1/> ''Nilgans'' in [[Duits]], ''Egyptian goose'' in [[Engels]], ''leFaloa'' in [[Sotho]] en ''iLongwe'' in [[Zoeloe]]. == Uitgestorwe spesies == ''Alopochen mauritiana'', 'n naverwante spesie in [[Mauritius]], het waarskynlik in die 1690's uitgesterf, en ''A. kervazoi'' van [[Réunion]] ongeveer dieselde tyd. Die uitgestorwe ''A. sirabensis'' van Madagaskar was moontlik 'n subspesie van ''A. mauritiana'', en 'n verdere uitgestorwe spesie, ''A. tarabukini'', is in 2002 beskryf.<ref name = ina1>[https://inaturalist.ca/taxa/7129-Alopochen African and Mascarene Sheldgeese, Genus ''Alopochen'']{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, inaturalist</ref> == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="120px"> Lêer:Egyptian-Goose.jpg|In vlug, Duitsland — die bont ondervlerk fasiliteer identifikasie<ref name=Proz3/> Lêer:Alopochen aegyptiaca auf dem Bodensee.jpg|'n Broeipaar (wyfie voor) in Duitsland Lêer:Egyptian Geese (Alopochen aegyptiaca), Kruger NP (11451534654), crop.jpg|'n Broeipaar in die Krugerwildtuin Lêer:Egyptian Goose (Alopochen aegyptiaca) portrait, Durban (46515052011).jpg|'n Volwassene in Durban – bruin vere omring die oog en snawel </gallery> == Sien ook == * [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (alfabeties)]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (gegroepeer)]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * [[Kennis (ensiklopedie)|Kennis]], vol 14, 1980, bl. 2898–2899, {{ISBN|0 7981 0836 3}} == Eksterne skakels == {{Wikt-inlyn|kolgans}} {{CommonsKategorie-inlyn|Alopochen aegyptiaca}} {{Wikispecies-inlyn|Alopochen aegyptiaca}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Eendvoëls]] lxqfy8s0y6vv6no6td75juy8okdi53v 0 20479 2901367 2838776 2026-05-04T13:04:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 2 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901367 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bundesarchiv Bild 146-1978-070-04A, Amin al Husseini bei bosnischen SS-Freiwilligen.jpg|duimnael|Die Groot Mufti van Jerusalem, Amin al Husseini, groet Bosniese SS-vrywilligers]] [[Lêer:Islamofascism.jpg|duimnael|[[Islamofobie]] het in die Amerikaanse ''Suburbia'' posgevat]] Die term '''Islamofascisme''' is 'n omstrede [[neologisme]] wat na moontlike ooreenkomste tussen sekere moderne Islamitiese groeperings en die Europese [[fascisme|fascistiese]] bewegings van die vroeë [[20ste eeu]], neofascistiese bewegings of [[Totalitarisme|totalitêre ideologieë]] verwys. Organisasies, wat as "Islamofascisties" beskryf is, sluit [[al-Kaïda]] (en sy ondersteuners soos die Salafi-groep vir Preek en Stryd, Jemaah Islamiyah in [[Indonesië]] en ander) en die destydse regering van [[Iran]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://washingtontimes.com/commentary/20060116-100037-9847r.htm |title=Mortal threat |publisher=The Washington Times |date=17 Januarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060412195155/http://washingtontimes.com/commentary/20060116-100037-9847r.htm |archive-date=12 April 2006 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=20 April 2007}}</ref> in. Kritiese stemme beweer dat die vereenselwiging van die Islamitiese [[godsdiens]] met die fascisme 'n beledigende en ongeskikte politieke epitheton sou wees. Die Engelse woord ''Islamofascism'' word deur die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] woordeboek ''New Oxford American Dictionary'' erken en gedefinieer as "''a controversial term equating some modern Islamic movements with the European fascist movements of the early twentieth century''." == Aanwending == Sommige kommentators beskou Islamofascisme as 'n beweging wat deur Islamiste en hulle pogings om die primitiewe en onmenslike Sjaria-"regstelsel" weer in te voer en op geweldsame manier 'n nuwe verenigde Moslemstaat te skep. Volgens die opvattings van Soenni-Islamiste moet hierdie staat as 'n nuwe kalifaat daargestel word en van [[Spanje]] tot by Sentraal-Asië strek,<ref>{{en}} [http://www.jewishworldreview.com/0805/gaffney083005.php3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070526030410/http://www.jewishworldreview.com/0805/gaffney083005.php3 |date=26 Mei 2007 }}</ref><ref>{{en}} [http://www.jewishworldreview.com/0705/gaffney071205.php3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070526031535/http://www.jewishworldreview.com/0705/gaffney071205.php3 |date=26 Mei 2007 }}</ref><ref>{{en}} [http://www.frontpagemag.com/Articles/Printable.asp?ID=15672] {{dooie skakel}}</ref><ref>{{en}} [http://www.frontpagemag.com/Articles/Printable.asp?ID=22916] {{dooie skakel}}</ref><ref>{{en}} [http://article.nationalreview.com/?q=MTY4ZDg5YmI3ODQ1NmNhYmRmYjA1NjM0M2RiOTI4OTM=] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070528125503/http://article.nationalreview.com/?q=MTY4ZDg5YmI3ODQ1NmNhYmRmYjA1NjM0M2RiOTI4OTM= |date=28 Mei 2007 }}</ref> terwyl Sjiïtiese Islamiste selfs die stigting van 'n wêreldwye Islamitiese staat onder die leiding van 'n Islamitiese regsgeleerde bepleit.<ref>{{en}}[http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_promises_kept.html#Victory] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120708183450/http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_promises_kept.html%23Islamic_Clerics#Victory |date= 8 Julie 2012 }}</ref><ref>{{en}} [http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_works.html#answer_speeches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110901214546/http://gemsofislamism.tripod.com/khomeini_works.html#answer_speeches |date= 1 September 2011 }}</ref> 'n Klein aantal wetenskaplikes het die term fascisme versigtig aangewend om bepaalde verskynsels en vorms van militante Islamitiese [[fundamentalisme]] of militante Islam te bespreek. == Oorsprong == Volgens Roger Scruton ([[Wall Street Journal]]) is die term vir die eerste keer deur die Franse Marxis Maxime Rodinson gebruik om die [[Iranse Rewolusie]] in [[1978]] te beskryf.<ref>{{cite news |first=Roger |last=Scruton |authorlink=Roger Scruton |title='Islamofascism' – Beware of a religion without irony. |url=http://www.opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110008822 |publisher=OpinionJournal.com |date=20 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930201121/http://www.opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110008822 |archive-date=30 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die term gaan ook terug op 'n artikel, wat op 8 September 1990 in die dagblad ''The Independent'' verskyn het. In ''"Construing Islam as a language"'' het Malise Ruthven geskryf: {{cquote|Nogtans is daar 'n soort politieke probleem wat die Moslemwêreld raak. In teenstelling met die erfgename van ander nie-Westerse tradisies soos [[Hindoeïsme]], [[Sjintoïsme]] en [[Boeddhisme]], ondervind Islamitiese samelewings buitengewoon groot moeilikhede by die politieke institusionalisering van splitsings: Outoritêre bewinde – om nie te sê Islamo-fascisme nie – is van [[Marokko]] tot by [[Pakistan]] die reël eerder as die uitsondering. (''Nevertheless there is what might be called a political problem affecting the Muslim world. In contrast to the heirs of some other non-Western traditions, including Hinduism, Shintoism and Buddhism, Islamic societies seem to have found it particularly hard to institutionalise divergences politically: authoritarian government, not to say Islamo-fascism, is the rule rather than the exception from Morocco to Pakistan.'')}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * [http://www.vryeafrikaan.co.za/lees.php?id=755 Stefan Durand in Le Monde diplomatique (15 November 2006): ''Islam, fascisme en growwe veralgemenings'' – In Afrikaans beskikbaar] {{Normdata}} [[Kategorie:Fascisme]] [[Kategorie:Islamitiese groepe]] lqk946vl4qzivl98nms7ngx2c2dp2tk 0 28506 2901542 2839598 2026-05-05T08:30:26Z Jcb 223 2901542 wikitext text/x-wiki {{Oos-Slawiese naam|Nikolajewitsj}} {{Inligtingskas Persoon | naam = Aleksei Nikolajewitsj | bynaam = | beeld = Alexei Nikolaevich of Russia.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Tsarewitsj Aleksei in 1916. | geboortenaam = Aleksei Nikolajewitsj Romanof<br />(Алексей Николаевич Романов) | geboortedatum = {{OuVormDatum|12 Augustus|1904|30 Julie}} | geboorteplek = [[Peterhof]], [[Russiese Keiserryk]] | dood_datum = [[16 Julie]] [[1918]] (op 13) | sterfteplek = [[Jekaterinburg]], [[USSR]] | ouers = [[Nikolaas II van Rusland]] <br />[[Prinses Alix van Hesse-Darmstadt|Aleksandra Fjodorowna]] | titel = Tsarewitsj (meer korrek: tsesarjewitsj)<ref name=witsj group="nota"/> | nasionaliteit = [[Rusland|Russies]] | beroep = | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | geloof = [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodoks]] | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = SignatureAlexeyNikolaevich.jpg }} '''Aleksei Nikolajewitsj Romanof''' (Russies: Алексе́й Никола́евич Рома́нов; [[Peterhof]], {{OuVormDatum|12 Augustus|1904|30 Julie}} - [[Jekaterinburg]], [[16 Julie]] [[1918]]) van die [[Huis van Romanof]] was die seun van [[tsaar|keiser]] [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]] en keiserin [[Aleksandra Fjodorowna]]. Hy was hul vyfde kind en het vier ouer susters gehad: [[Groothertogin Olga Nikolajewna van Rusland|Olga]], [[Groothertogin Tatjana Nikolajewna van Rusland|Tatjana]], [[Groothertogin Maria Nikolajewna van Rusland|Maria]] en [[Groothertogin Anastasia Nikolajewna van Rusland|Anastasia]]. As enigste seun was hy die regmatige troonopvolger, of [[tsesarewitsj]].<ref name="dimitry">{{Cite journal |last=Macedonsky |first=Dimitry |date=2005–2006 |title=Hail, Son of Caesar! A Titular History of Romanov Scions |journal=European Royal History Journal |volume=8.3 |issue=XLV |pages=19–27}}</ref><ref name="burke">{{Cite book |title=Burke's Royal Families of the World II |publisher=Burke's Peerage Ltd |year=1980 |isbn=978-0-85011-029-6 |pages=65}}</ref><ref name=witsj group="nota">Die titel "[[tsesarewitsj]]" is in 1797 ingestel vir die troonopvolger van die [[Russiese Ryk]]. Die ouer titel, "[[tsarewitsj]]", is voorheen gegee aan enige seun van 'n tsaar en histories ook aan die seuns van nie-Russiese leiers, byvoorbeeld van die Krimse of Siberiese khanaat. Die 1797-wet het "tsarewitsj" as amptelike titel afgeskaf, maar dit is dikwels daarna nog verkeerdelik in die omgangstaal gebruik.</ref> Omdat hy [[hemofilie]] gehad het en sy ouers dit van die Russiese volk probeer weerhou het, het hulle hom probeer behandel met metodes van die sogenaamde geloofsgeneser [[Grigori Raspoetin]].<ref>{{Cite web |title=Alexis |url=https://www.britannica.com/biography/Alexis-prince-of-Russia-1904-1918 |access-date=22 April 2019 |website=Encloypaedia Britannica}}</ref> Ná die [[Februarie-rewolusie]] van 1917 en die gedwonge abdikasie van die keiser later dieselfde jaar, is die Romanofs binnelands verban na [[Tobolsk]] en later [[Jekaterinburg]] in [[Siberië]]. Ná die [[Oktober-rewolusie]] was die [[Rooi Leër]] in 'n oorlog gewikkel met die antikommunistiese [[Wit Leër]] en toe laasgenoemde Jekaterinburg nader, het die Oeralse Sowjet opdrag gegee dat die [[Moord op die Romanofs|Romanofs vermoor word]] in die nag van 16-17 Julie 1918. Nadat die gesin se oorskot (buiten dié van Aleksei en 'n suster) in 1979 naby Jekaterinburg ontdek is, het gerugte ontstaan dat hy die teregstelling vrygespring het. Talle troonrowers het beweer hulle is Aleksei. Daar was ook talle vroue wat beweer het hulle is Anastasia, van wie die bekendste seker [[Anna Anderson]] was. In 2007 is die oorskot van Aleksei en Maria (of Anastasia) in 'n tweede graf naby dié van die res van die Romanof-gesin ontdek. Op 17 Julie 1998, op die 80ste herdenking van hulle teregstelling, is Aleksei se ouers, drie van sy susters en die ander vier lede van die huishouding amptelik herbegrawe in die [[Katedraal van Petrus en Paulus]] in [[Sint Petersburg]], terwyl Aleksei en Maria (of Anastasia) se bene in Russiese staatsargiewe bly totdat die [[Russies-Ortodokse Kerk]] tevrede is met [[DNS]]-toetse. Die Kerk het die Romanof-gesin in 2000 as "draers van lyding" tot [[heilige]]s verklaar. Aleksei word soms deur Russiese legitimiste '''Aleksei II''' genoem, want hulle beskou die abdikasie van sy pa namens Aleksei ten gunste van Nikolaas se jonger broer, [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|groothertog Michail]], as onwettig.<ref>{{Cite web |title=The Abdication of Nicholas II: 100 Years Later |url=https://www.russianlegitimist.org/the-abdication-of-nicholas-ii-100-years-later/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180131023643/https://www.russianlegitimist.org/the-abdication-of-nicholas-ii-100-years-later/ |archive-date=31 Januarie 2018 |access-date=30 Januarie 2018 |website=The Russian Legitimist}}</ref> ==Geboorte en doop== Aleksei is op {{OuVormDatum|12 Augustus|1904|30 Julie}} in [[Peterhof]] in die Russiese hoofstad, [[Sint Petersburg]], gebore. Hy was die jongste van die vyf kinders van keiser Nikolaas II en keiserin Aleksandra. Nikolaas was die oudste seun van keiser [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]] en [[prinses Dagmar van Denemarke]]. Aleksei se oupagrootjies aan vaderskant was [[Aleksander II van Rusland]] en [[Christiaan IX van Denemarke]], en sy oumagrootjie aan moederskant kant was [[koningin Victoria]]. [[Beeld:Alexei Nikolaevich, 1904.jpg|thumb|200px|Aleksei as 'n baba in 1904.]] Sy ouer susters was die groothertoginne Olga, Tatiana, Maria en Anastasia. Aleksei se geboorte is met groot vreugde begroet, want hy was Nikolaas se eerste seun ná vier dogters.<ref>Mouchanow, Lifelong Passion, p 154-5</ref> Volgens [[Groothertog Konstantyn Konstantinowitsj van Rusland|groothertog Konstantyn Konstantinowitsj]] het Nikolaas se jonger broer, [[Groothertog Michail Aleksandrowitsj van Rusland|groothertog Michail Aleksandrowitsj]], "gestraal van vreugde omdat hy nie meer die erfgenaam was nie".<ref>Simon Sebag Montefiore, The Romanovs, p. 518</ref> Barones Sophie Buxhoeveden onthou "ons is omtrent verdoof deur die kerkklokke wat heeldag gelui het".<ref>Buxhoeveden, Before the Storm, pp. 237–8.</ref> Oral het mense feesgevier. Nikolaas het politieke amnestie aan gevangenes verleen en 'n fonds gestig vir militêre beurse.<ref>The Cesarevitch’, The Times, 25 August 1904.</ref> Nikolaas het Aleksei genoem na [[Aleksei van Rusland]], sy gunstelingtsaar.<ref>Carolly Erickson, Alexandra: The Last Tsarina, p. 146</ref> Sy gesin het hom "baba" genoem en later ook Aljosja (Алёша). Aleksei het dadelik die titels "tsesarewitsj" en regmatige opvolger van die Russiese troon gekry. Hy is op 3 September 1904 in die kapel in die Peterhofpaleis gedoop. Die doop was die eerste keer dat sommige jonger lede van die keiserlike familie 'n amptelike seremonie bygewoon het. Vir die geleentheid het die seuns miniatuur- militêre uniforms gedra en die meisies klein hofrokkies en [[kokosjnik]]s.<ref>[http://forum.alexanderpalace.org/index.php/topic,1202.0.html Christening of Alexei 1904] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124054646/http://forum.alexanderpalace.org/index.php/topic,1202.0.html |date=24 Januarie 2008 }}</ref> == Siekte == Aleksei het aan [[hemofilie]] gely, ’n siekte wat nie destyds behandelbaar was nie. Hy het dit oorgeërf van sy ma, wat ’n draer van die siekte was. Sy was die kleindogter van [[koningin Victoria]], ook ’n draer. (Draers het nie self die siekte nie, maar kan dit aan hulle kinders oordra.) Die tsaar en tsaritsa het die siekte geheim gehou van die Russiese volk, omdat hulle bekommerd was oor wat die reaksie sou wees, veral wat die troonopvolging betref. Aleksei het deur sy kort lewe dikwels interne bloedings gehad en dit het veroorsaak dat hy selfs ’n ruk lank nie kon loop nie. Hy was in dié tyd eers aan ’n rolstoel gekluister en het later ’n ruk lank beenysters gedra. Vanweë die geheimhouding om die siekte het talle gerugte die ronde gedoen. Raaiskote oor wat die tsarewitsj kon makeer, het gewissel van 'n vorm van [[tuberkulose]] tot 'n gebrek aan 'n laag van sy vel<ref>Ular, Russia from Within, p. 41</ref> tot 'n gevolg van die swak saniteit in die keiserlike paleise.<ref>The Three-year-old Heir to the Throne of the Czar’, Current Literature 43, no. 1, July 1907, p. 38</ref> Nadat Aleksei eenkeer by Spala gebloei het, het die Amerikaanse pers gegis dat hy "in 'n onbewaakte oonblik deur 'n [[Nihilisme|nihilis]] gesteek is".<ref>Daily News, Maryland, 23 Oktober 1912</ref> [[Beeld:Alexei Nikolaievich of Russia and boatswain Derevenko.jpeg|thumb|200px|Aleksei en Derewenko.]] [[Beeld:Sankt-Peterburg oldfoto 13645.jpg|thumb|200px|Nikolaas II en sy seun in 1911 in 'n roeiboot in Aleksanderpark.]] Sy hemofilie was so erg dat klein beserings soos 'n blou kol, 'n neus wat bloei of 'n sny sy lewe kon kos. Sy ouers was konstant oor hom bekommerd. Die lang rukke wat hy siek was of herstel het, het ook ingemeng met Aleksei se kinderlewe en opvoeding.<ref>{{Cite web |last=Yegorov, O. |date=2018-02-21 |title=Royal diseases: 4 Russian rulers and heirs leveled by sickness |url=https://www.rbth.com/history/327649-royal-diseases-4-russian-rulers-who-had-serious-illnesses |access-date=2020-02-19 |publisher=Russia Beyond the Headlines |language=en}}</ref> Nikolaas en Aleksandra het geglo [[Grigori Raspoetin]], 'n lekeprediker en (volgens sy aanhangers) geloofsgeneser, kon Aleksei genees. Baie mense het hulle nie geglo nie. In die herfs van 1907 het Aleksei geval en sy been seergemaak. Hy het intern begin bloei.<ref>Helen Rappaport, Romanov Sisters, p. 111.</ref> Nikolaas se suster groothertogin Olga Aleksandrowna, het geskryf: "Die arme kind lê in sulke groot pyn, met donker vlekke onder sy oë en sy klein lyfie heeltemal verwronge, en die been vreeslik geswel."<ref>Vorres, Last Grand Duchess, p. 142</ref> Die dokters hon niks doen nie. Raspoetin is laat kom en hy het by Aleksei se bed gebid en toe gesê: "Slaap nou."<ref>Helen Rappaport, Romanov Sisters, p. 112</ref> Kort nadat Raspoetin weg is, het die swelsel begin sak. Die volgende oggend het Alekei al regop in die bed gesit, hy het geen koors gehad nie en sy oë was helder.<ref>Vorres, Last Grand Duchess, pp. 142–3</ref> In September 1912 het die gesin 'n oord in [[Pole]] besoek, waar Aleksei op 5 September in 'n roeiboot gespring en sy lies beseer het. 'n Groot blou kol het dadelik verskyn, maar binne 'n week verdwyn.<ref>M. Nelipa (2015) Alexei. ''Russia's Last Imperial Heir: A Chronicle of Tragedy'', pp. 76-77.</ref> Later het die gesin in Spala gebly. Op 2 Oktober het Aleksei en Aleksandra in die woud gaan ry. Die geskud het veroorsaak dat hy weer begin bloei het.<ref>Helen Rappaport, Romanov Sisters, p. 179.</ref> Hy moes bewusteloos uit die perdekar gelaai word. Elf dae lank het hy geskree van die pyn.<ref>Simon Sebag Montefiore, The Romanovs, p. 555</ref> Op 6 Oktober was Aleksei se temperatuur gevaarlik hoog en hy het in sy maag gebloei. On 8 Oktober het hy die laaste sakrament ontvang.<ref>M. Nelipa (2015) ''ALEXEI, Russia's Last Imperial Heir: A Chronicle of Tragedy.'' Chapter III, p. 84.</ref> Op 10 Oktober het 'n mediese bulletin in koerante Aleksei se komende dood aangekondig. Op 9 Oktober het Aleksandra Raspoetin gekontak en 'n telegram van hom gekry: "Die kleinman sal nie sterf nie. Moenie dat die dokters hom te veel pla nie."<ref>[[#Fuhrman|Fuhrmann]], pp. 100–101.</ref> Aleksei se temperatuur het gedaal en hy het begin verbeter. Die dokters was verstom.<ref>Mossolov, Court, p. 152</ref> Op 19 Oktober het hy ophou bloei. Hy moes daarna beenstutte dra om hom weer te help loop.<ref>M. Nelipa (2015) ''Alexei,'' p. 93.</ref> Toe hy vyf jaar oud was, is twee matrose aangestel om hom heeltyd te monitor om seker te maak hy beseer homself nie. Sy ouers het self die matrose aangestel: Andrei Derewenko en [[Klimenti Nagorni]].<ref>Kurth, Peter, "Tsar: the lost world of Nicholas and Alexandra", Allen & Unwin, 1998, p. 74, {{ISBN|1-86448-911-1}}</ref> Anna Wiroebowa, Aleksandra se vriendin, onthou: “Derewenko was so geduldig en vernuftig; hy het dikwels wondere verrig om die pyn te verlig. Ek kan steeds hoor hoe Aleksei die groot matroos smeek: ‘Lig my arm op,’ ‘Trek op my been,’ 'Maak my hande warm,' en ek kan sien hoe die geduldige man met die kalm oë ure lank swoeg om die pynlike klein ledemate beter te laat voel.”<ref>Robert K Massie, "Nicholas and Alexandra," p. 138</ref> Pierre Gilliard het in 1921 in sy [[memoires]] geskryf: {{quote|Die tsaar het vir 'n lank ruk Raspoetin se invloed teengestaan. Hy het hom aanvanklik verdra omdat hy dit nie durf waag het om die tsaritsa se vertroue in hom te ondermyn nie – dié vertroue het haar aan die lewe gehou. Hy wou hom nie wegstuur nie, want as Aleksei Nikolajewitsj sou sterf, sou hy in die oë van die moeder die moordenaar van sy eie seun wees.<ref>{{Cite book |last=Gilliard |first=Pierre |url=https://archive.org/stream/thirteenyearsatr00gill#page/176/mode/2up |title=Thirteen Years at the Russian Court |publisher=Hutchinson & Co. |others=Vertaal deur F. Appleby Holt |year=1921 |edition=3de |location=Londen |pages=177–178 |access-date=7 Junie 2015}}</ref>}} Waarnemers en geleerdes het verskillende menings oor Raspoetin se oënskynlik positiewe invloed op die seun: Baie glo hy het [[hipnose]] gebruik, vir die seun [[kruie]] gegee, of sy raad dat die dokters hom nie ontstel nie het die seun help genees. Ander raai hy het met behulp van sy vertroueling in die hof, die hofdame Anna Wiroebowa, sy "verskyningstye" so beplan dat Aleksei reeds aan die herstel was as hy daar aankom; hy het dan die eer vir die seun se herstel vir homself toegeëien. Raspoetin het egter eers in 1913 in hipnose begin belangstel, en die keiserlike hof het die gebruik van die soort kruie wat hy sou gebruik het, afgekeur.<ref>[http://www.alexanderpalace.org/alexandra/XV.html "The Life and Tragedy of Alexandra – Chapter XV – A Mother's Agony – Rasputin"]</ref> King glo verduidelikings soos dié hier bo neem nie in ag dat Raspoetin soms 2&nbsp;600&nbsp;km van die seun af was wanneer hy hom gesond gemaak het nie.<ref name="foreignaffairs.com">Bernard Pares (6 Januarie 1927) [http://www.foreignaffairs.com/articles/68834/sir-bernard-pares/rasputin-and-the-empress-authors-of-the-russian-collapse "Rasputin and the Empress: Authors of the Russian Collapse"], ''Foreign Affairs''. Besoek op 15 Julie 2014.</ref> Volgens Moynahan het Raspoetin bewonderaars aangetrek met sy persoonlikheid en nie met truuks nie.<ref>[[#Moynahan|Moynahan]], p. 165.</ref> Shelley sê die geheim van Raspoetin se mag lê in sy kalm, sagte krag en in sy oortuiging.<ref>G. Shelley (1925), ''The Speckled Domes. Episodes of an Englishman's life in Russia'', p. 60.</ref> Gilliard<ref>[http://www.litmir.net/br/?b=220457&p=11 Le Précepteur des Romanov by Daniel GIRARDIN] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101021756/http://www.litmir.net/br/?b=220457&p=11 |date=1 January 2016 }}</ref> en ander spekuleer dat Raspoetin die toediening van [[aspirien]] stopgesit het. Dié pyndoder is al sedert 1899 beskikbaar, maar sou Aleksei se toestand vererger het<ref>{{cite book|author=Diarmuid Jeffreys|year=2004|title=Aspirin: The Remarkable Story of a Wonder Drug|url=https://archive.org/details/aspirinremarkabl00jeff|url-access=registration|publisher=Bloomsbury Publishing}}[https://books.google.com/books?id=EwMndWYjLX8C&lpg=PT78&ots=oizwfrRWdn&dq=rasputin%20aspirin&hl=nl&pg=PT78#v=onepage&q=rasputin%20aspirin&f=false]</ref> omdat dit 'n bloedverdunner is wat keer dat bloed stol. Dit sou ook die swelling en pyn vererger.<ref>{{cite journal | pmc = 535471 | page=1408 | volume=329 | issue=7479 | journal=BMJ | title=Aspirin: The Story of a Wonder Drug | doi=10.1136/bmj.329.7479.1408| year=2004 | last1=Lichterman | first1=B. L. }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.fohbc.org/PDF_Files/Heroin_Aspirin_Part2_CMunsey.pdf |title=HEROIN® and ASPIRIN® The Connection! & The Collection! - Part II deur Cecil Munsey |access-date=16 November 2021 |archive-date=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924014132/http://www.fohbc.org/PDF_Files/Heroin_Aspirin_Part2_CMunsey.pdf |url-status=dead }}</ref> Maria Raspoetin is weer oortuig daarvan dat haar pa [[Dierlike magnetisme|magnetisme]] gebruik het.<ref>[[#Rasputin|Rasputin]], p. 33.</ref> ==Voorkoms en persoonlikheid== Aleksei was 'n mooi seun en het baie soos sy ma gelyk. Sy onderwyser [[Pierre Gilliard]] het die 18 maande oue Aleksei beskryf as "een van die mooiste babas wat 'n mens jou kan voorstel, met pragtige ligte krulle en wonderlike blougrys oë onder lang, krullerige ooglede".<ref>Pierre Gilliard, Thirteen Years at the Russian Court, p. 26</ref> 'n Paar jaar later beskryf Gilliard hom as "lank vir sy ouderdom, met 'n lang, gebeitelde gesig, delikate eienskappe, kastaiingbruin hare met 'n koperige skynsel, en groot grysblou oë nes sy ma s'n".<ref>Robert K. Massie, "Nicholas and Alexandra," p. 144</ref> [[Beeld:Egornov CesarevichAlekseGRM.jpg|thumb|200px|links|Aleksei (Sergei Jegornof, c. 1911).]] Aleksei was trots op sy posisie as tsarewitsj en het dit geniet. Barones Sophie Buxhoeveden, sy ma se hofdame, het geglo "hy het geweet en gevoel hy is die tsarewitsj, en het van sy geboorte af meganies sy plek ingeneem voor sy ouer susters".<ref name=":0">{{Cite web|title=The Life and Tragedy of Alexandra - Chapter XVI - The Empress and Her Family|url=https://www.alexanderpalace.org/alexandra/XVI.html|access-date=2021-07-16|website=www.alexanderpalace.org}}</ref> Hy het daarvan gehou om deur die offisiere op die hand gesoen te word en "het nie 'n kans misgeloop om daaroor te spog en 'n houding voor sy susters aan te slaan nie".<ref>Helen Rappaport, “The Romanov Sisters: The Lost Lives of the Daughters of Nicholas & Alexandra," p. 109</ref> Hy het daarvan gehou om voor die [[Aleksander-paleis]] voor die wagte in te loop, wat hom dadelik sou salueer. Nikolaas het die wagte verbied om Aleksei te salueer tensy 'n ander lid van die gesin hom vergesel het, en dit was Aleksei se eerste kennismaking met dissipline.<ref>Wheeler and Rives, Dome, p. 356</ref> Toe aan hom gesê is 'n groep offisiere het hom kom sien, het die sesjarige Aleksei aan sy susters gesê: "Kom nou, meisies, weg met julle. Ek is besig. Iemand het my kom spreek."<ref name="massie139">Robert K. Massie, "Nicholas and Alexandra," p. 139</ref> Ook toe hy ses was, het hy in sy pa se studeerkamer ingeloop waar die minster van buitelandse sake, Aleksander Izwolski, gesit en wag het om Nikolaas te spreek. Izwolski het bly sit en Aleksei het geskree: "Wanneer die erfgenaam van die Russiese troon in 'n kamer instap, moet mense opstaan!"<ref name="massie139" /> Aleksei se ouers het sy vloermoere geniet en hy is selde gestraf. In 1906 was 'n tweejarige Aleksei saam met sy ouers op 'n vaart na [[Finland]]. In die middel van die nag het hy opdrag gegee dat die skip se orkes uit hulle beddens opstaan en vir hom speel.<ref> Helen Rappaport, “The Romanov Sisters: The Lost Lives of the Daughters of Nicholas & Alexandra," p. 109</ref> In plaas daarvan om hom te straf, het Nikolaas 'n grap gemaak en gesê: Dit is hoe jy 'n outokraat grootmaak!"<ref>Durland, Royal Romances, p. 206</ref> Nikolaas het Aleksei genoem "Aleksei die Verskriklike".<ref>Welch, Romanovs and Mr Gibbes, p. 37</ref> [[Beeld:Nagorny and tsesarevich mogilev 1910.jpg|thumb|240px|Nagorni en Aleksei, 1914 of later.]] Aleksei het dit gehaat dat hy weens sy hemofilie nie kon doen wat ander seuns kon nie. Toe sy ma hom verbied om fiets te ry en tennis te speel, het hy woedend gevra: "Hoekom mag ander seuns alles hê en ek niks?"<ref>Radziwill, Taint, p. 196</ref> Al vier sy suters kon goed perdry, maar hy is verbied.<ref> Helen Rappaport, “The Romanov Sisters: The Lost Lives of the Daughters of Nicholas & Alexandra," p. 175</ref> Aleksei het min vriende van sy ouderdom gehad en was dikwels eensaam. Aleksandra het hom nie toegelaat om met sy Romanof-neefs te speel nie, want sy was bang hulle sou hom omstamp en hy sou bloei.<ref name="massie142">Robert K. Massie, "Nicholas and Alexandra," p. 142</ref> Aleksei se maats was sy matroos-oppasser Derewenko se twee seuns. Derewenko het hulle dopgehou wanneer hulle speel en het met sy seuns geraas as hulle te rof met Aleksei was.<ref name="massie142" /> Aleksei was na aan sy susters. Volgens Gilliard het hulle 'n "element van jeugdige vreugde in sy lewe ingebring wat hy andersins sou misgeloop het".<ref name="massie142" /> Ondanks sy hemofilie was Aleksei avontuurlustig en rusteloos. Dr. Jewgeni Botkin se kinders het opgemerk hy is nie in staat om "lank op een plek te bly of stil te sit" nie".<ref>Botkin, Real Romanovs, pp. 73–4</ref> Toe hy sewe jaar oud was, het hy 'n fiets gesteel en dit in die paleis rondgery. Nikolaas was geskok en het al die wagte beveel om Aleksei te vang.<ref>Robert K. Massie, "Nicholas and Alexandra," p. 140</ref> Nikolaas het Aleksei se energieke natuur besef en opdrag gegee dat hy toegelaat word "om alles te doen wat ander kinders van sy ouderdom sou wou doen, en dat hy nie ingeperk word tensy dit absoluut nodig is nie".<ref> Helen Rappaport, “The Romanov Sisters: The Lost Lives of the Daughters of Nicholas & Alexandra," p. 177</ref> Aleksei was ongehoorsaam en moeilik om te beheer. Olga kon nie sy "onaangename geaardheid" hanteer nie.<ref>Radziwill, Taint, p. 397</ref> Die enigste persoon wat hy gehoorsaam het, was sy pa. Volgens Sydney Gibbes was "een woord [van Nikolaas] altyd genoeg om Aleksei te laat luister".<ref>Untitled TS memoirs, List 1 (82) Sydney Gibbes Papers, Bodleian Library, fo 4.</ref> Buxhoeveden onthou dat Aleksei eenkeer haar sonsambreel in die rivier gegooi het. Nikolaas het met hom geraas en gesê: "'n Gentleman behandel nie 'n dame so nie. Ek skaam my vir jou, Aleksei."<ref>Sophie Buxhoeveden, Before The Storm, p. 311</ref> Aleksei het "rooi in die gesig geword" en Sophie verskoning gevra.<ref>Sophie Buxhoeveden, Before The Storm, p. 311</ref> Toe hy ouer word, het Aleksei eerbiediger geword. Toe hy nege jaar oud was, het het hy 'n versoek aan Gleb Botkin, Jewgeni Botkin se kunstige seun, gestuur om iets te illustreer. Hy het dit eers onderteken, maar daarna sy naam uitgekrap met die verduideliking: "As ek die briefie aan Gleb stuur met my naam op, sal hy dit as 'n opdrag beskou. Ek bedoel dit egter as 'n versoek; hy hoef dit nie te doen as hy nie wil nie."<ref name="massie139" /> ==Gevangenskap== [[Beeld:AlexeiNicholas1917.jpg|thumb|240px|Nikolaas en Aleksei saag in die winter van 1917 hout tydens hulle aanhouding in Tobolsk.]] Op [[15 Mei]] [[1917]] het Nikolaas II namens homself en sy seun afstand gedoen van die troon. Nadat die hele gesin eers op [[Tsarskoje Selo]] aangehou is, is hulle na [[Tobolsk]] in Siberië geskuif. Aleksei was verveeld. Hy het net een speelmaat, die kombuishulp Leonid Sednef, gehad. Hy het volgens een weergawe eendag teen 'n trap afgegly en weer sy lies seergemaak. Toe die Bolsjewiste die gesin na [[Jekaterinburg]] wou skuif, was hy te siek en al sy susters buiten Maria het by hom agtergebly. Volgens Alexandra se dagboek lyk dit egter of 'n hoesbui die bloeding veroorsaak het.<ref>The Last Diary of Tsaritsa Alexandra, Yale University Press 1997</ref> Aleksei en sy susters het weke later by hulle ouers aangesluit.<ref>King and Wilson, pp. 83–84</ref> Hy het die res van sy lewe in 'n rolstoel deurgebring. [[Beeld:AlexeiOlgaRus.jpg|thumb|links|250px|Dié foto van Olga en Aleksei in Mei 1918 op pad van Tobolsk na Jekatereinburg is waarskynlik die laaste een van hulle.]] == Teregstelling == Die gesin is op 16 Julie 1918 in die Ipatijef-huis in Jekaterinburg voor ’n vuurpeloton tereggestel, minder as 'n maand voor Aleksei se 14de verjaarsdag. Hulle is deur Bolsjewistiese magte onder [[Jakof Joerofski]] vermoor nadat die gesin aangesê is om na die huis se kelder te gaan omdat hulle geskuif gaan word. Nikolaas en die tsaritsa is eerste geskiet. Aleksei het vasgenael in sy stoel gesit terwyl hy herhaaldelik geskiet en met bajonette gesteek is. Wat die skieters nie geweet het nie, was dat sy bors deur 'n hemp vol edelgesteentes beskerm is. Joerofski het hom eindelik in die kop geskiet.<ref>King and Wilson, pp. 309–310</ref> Die gesin se massagraf is aan die einde van die sewentigerjare ontdek. Aleksei se liggaam was nie daar nie – ook nie dié van sy suster Maria nie (hoewel vir ’n lang ruk geglo is dit was Anastasia se liggaam wat nie saam met die ander gevind is nie). Die stoflike oorskot van die ander gesinslede is in 1998 in die [[Katedraal van Petrus en Paulus]] in [[Sint Petersburg]] herbegrawe. In die jaar [[2000]] het die [[Russies-Ortodokse Kerk]] die hele gesin tot [[heilige]]s verklaar. == Oorskot in Jekaterinburg gevind == In die somer van 2007 het ’n groep in Jekaterinburg op die stoflike oorskot van Aleksei en Maria afgekom; die lyke is blykbaar in 1918 verbrand en 800 meter van die res van die gesin s'n af begrawe. Die resultaat van [[DNS]]-ontledings in onder meer die VSA is op 30 April 2008 gepubliseer en die identiteit van Aleksei sowel as sy suster Maria bevestig. Volgens die amptelike ondersoek van die Russiese staatsprokureur is daar sodoende geen oorlewendes uit die laaste keisersgesin nie. Die [[Russies-Ortodokse Kerk]] het die resultaat in twyfel getrek en op verdere ontledings aangedring – onder meer omdat die sterflike oorskot van Aleksei en Maria die status van relieke sou hê.<ref>[https://rp-online.de/panorama/wissen/dna-analyse-identifiziert-tote-zarenkinder_aid-11700071 ''RP Online, 16 Julie 2008: DNA-Analyse identifiziert tote Zarenkinder. Besoek op 25 Maart 2020'']</ref><ref>[https://de.rbth.com/gesellschaft/2015/11/22/ein-ermittler-auf-den-spuren-des-rusischen-zaren_542171 ''Russia Beyond, 22 November 2015: Ein Ermittler auf den Spuren des russischen Zaren. Besoek op 25 Maart 2020'']</ref> 'n Beplande begrafnis in die Katedraal van Petrus en Paulus in Sint Petersburg het daarom nog nie plaasgevind nie; Aleksei en Maria se stoflike oorskot word voorlopig in die staatsargief bewaar. ==Nota== {{Reflist|group=nota}} ==Sien ook== *[[Lys van groothertoë van Rusland]] *[[Huis van Romanof]] == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://tsarevichalexei.bravehost.com Tsarevich Alexei] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080110005130/http://tsarevichalexei.bravehost.com/ |date=10 Januarie 2008 }} {{Tsesarewitsji van Rusland|state=expanded}} {{Groothertoë van Rusland|state=expanded}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboortes in 1904]] [[Kategorie:Groothertoë van Rusland]] [[Kategorie:Huis van Romanof]] [[Kategorie:Russiese heiliges]] [[Kategorie:Sterftes in 1918]] [[Kategorie:Nikolaas II van Rusland]] [[Kategorie:Hemofilielyers]] j7nq1z6v885exdxdd0o6kptclo2apki 0 28665 2901517 2863662 2026-05-05T02:46:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901517 wikitext text/x-wiki {{Infoboks Voormalige Land |native_name = Kiëf-Roes<br /><small>Киевская Русь / Київська Русь</small> |conventional_long_name = |common_name = Kiëf-Roes |continent=Europa |region1=Oos-Europa |region2= |country=Rusland |era=Middeleeue |status=State unie |year_start = 882 |year_end = 13de eeu |date_start = |date_end = |event_start = |event_end = |p1 = |flag_p1 = |s1 = |flag_s1 = |image_flag = |image_coat = |image_coat_caption = |image_map = KiewerRus.jpg |image_map_caption = Kiëf-Roes omstreeks 1000 n.C. |national_motto = |national_anthem = |capital = [[Kiëf]] (sedert 882)<br />[[Weliki Nowgorod]] (tot 882) |common_languages = [[Oud-Oos-Slawies]] |government_type = Monargie |title_leader = Prins |legislature = Wetsje, Raad van prinse |religion = [[Slawiese mitologie]]<br />[[Oosters-Ortodokse Kerk|Oosters-Ortodoks]] |house1 = |house2 = |stat_year1=1000<ref>{{cite web |url=http://www.demoscope.ru/weekly/knigi/urlanis/urlanis.pdf |page=89 |author=Б.Ц.Урланис |title=Рост населения в Европе |language=ru |archive-url=https://web.archive.org/web/20190805053055/http://www.demoscope.ru/weekly/knigi/urlanis/urlanis.pdf |archive-date=5 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |stat_area1=1330000 |stat_pop1=5400000 |currency = Griwna |footnotes = }} '''Kiëf-Roes''' ([[Russies]]: Киевская Русь, ''Kijefskaja Roes''; [[Oekraïens]]: Київська Русь, ''Kijiwska Roes''), of die '''Kiëfse Ryk''', was van die laat [[9de eeu]] tot die middel [[13de eeu]] ’n losse [[federasie]]<ref name="channon">John Channon & Robert Hudson, ''Penguin Historical Atlas of Russia'' (Penguin, 1995), bl. 16.</ref> van [[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawiese]] en [[Oosseefinse tale|Finse]] volke in [[Europa]]<ref name="Kievan">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/317574/Kievan-Rus Kievan Rus], Encyclopædia Britannica Online.</ref> onder die heerskappy van die [[Rjoerik-dinastie]]. Dit was die eerste georganiseerde staat met 'n Oos-Slawies-Ortodokse identiteit en die staatkundige beginpunt van 'n lang historiese proses wat in die 20ste eeu uiteindelik op die stigting van drie onafhanklike state – [[Rusland]], [[Belarus]] en [[Oekraïne]] – sou uitloop waarin Kiëf-Roes se kulturele en godsdienstige erfenis voortleef.<ref name="Plokhy2006">{{cite book |title=The Origins of the Slavic Nations: Premodern Identities in Russia, Ukraine, and Belarus |last=Plokhy |first=Serhii |year=2006 |publisher=Cambridge University Press |location=New York |isbn=978-0-521-86403-9 |pages=10–15 |url=http://assets.cambridge.org/97805218/64039/excerpt/9780521864039_excerpt.pdf |accessdate=2010-04-27}}</ref> [[Lêer:Viking age clothes, replicas from Sweden 2.jpg|duimnael|links|Wikings was berugte seerowers en plunderaars, maar ook bekwame handelaars wie se handelstrome 'n ekonomiese kringloop in die vroeë Middeleeue laat ontstaan het. Silwer was die dryfkrag agter die handelsaktiwiteite van Sweedse Wikings in Oos-Europa. Die foto wys mans- en damesklere uit die Sweedse Wiking-bloeitydperk met silwerversierings]] [[Lêer:Крещение Руси.jpg|duimnael|links|''Die doop van Kiëf-Roes'', deur [[Wiktor Wasnetsof]].]] Die dryfkrag agter die vorming van Kiëf-Roes was die handelsbelange van Wiking-avonturiers wat met hul gesofistikeerde bote Oos-Europa langs sy waterweë binnegedring het om hul handelsgoedere te ruil vir een produk waarvoor die Sweedse Wiking-beskawing 'n byna onversadigbare afsetmark was – silwer uit die Midde-Ooste, een van die vernaamste Wiking-statussimbole, soos weerspieël in ruim 90&nbsp;000 muntstukke en ander waardevolle voorwerpe wat argeologiese opgrawings in Skandinawië opgelewer het. Om handelsroetes te beskerm, is handelsposte langs die kus en later, as versterkte nedersettings, in die binneland gestig. Die tweede belangrike invloedfaktor, wat Kiëf-Roes se ontwikkeling sou bepaal, was sy uitgestrektheid en sy yl bevolking. Kiëf-Roes se beskawing het gefloreer in die wye driehoek wat deur die Karpate-bergreeks, die [[Peipusmeer|Peipus]]- en Ilmenmere en die monding van die Okarivier in die Wolga gevorm is – 'n gebied groter as Sentraal-Europa. Riviere het hier geen natuurlike grense gevorm nie, maar het maklike toegang verskaf vir diegene wat die bootsboukuns bemeester het om hulle te kan bevaar. Die mees bevolkte demografiese kerngebied van Kiëf-Roes het in die loop van die 12de eeu noordwaarts begin verskuif na die boloop van die Wolga, met Soezdal en Vladimir as belangrikste nedersettings. Kiëf het sy goue tydperk beleef tydens die bewind van [[Wladimir die Grote]] ([[980]]-[[1015]]) en sy seun [[Jaroslaf die Wyse]] (1019–1054). In dié tyd was die ryk op sy grootste en het dit gestrek van die [[Oossee]] in die noorde tot die [[Swartsee]] in die suide, en van die boloop van die [[Vistula]]rivier in die weste tot die [[Krasnodar-krai|Tamanskiereiland]] in die ooste.<ref>[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages\K\Y\KyivanRushDA.htm Kyivan Rus’], Encyclopedia of Ukraine, vol. 2 (1988), Canadian Institute of Ukrainian Studies.</ref><ref>''See'' [http://izbornyk.org.ua/litop/map_980_1054.htm Historical map of Kievan Rus' from 980 to 1054].</ref> Die meeste Oos-Slawiese stamme was onder die ryk verenig.<ref name=channon /> Volgens die Russiese historiografie was [[Oleg van Kiëf|prins Oleg]] (882-912) die eerste heerser wat die Oos-Slawiese grondgebiede begin verenig het in wat as Kiëf-Roes bekend geword het. Hy het sy heerskappy uitgebrei van [[Nowgorod]] af suid met die [[Dnjeper]]riviervallei langs om [[handel]] te beskerm teen [[Chasare|Chasaarse]] invalle uit die ooste,<ref name=channon /> en hy het sy hoofstad na die strategieser [[Kiëf]] (Kijif) geskuif. [[Swjatoslaf I van Kiëf|Swjatoslaf I]] (oorlede 972) het die Kiëfse grondgebied die eerste keer in ’n groot mate uitgebrei nadat hy die Chasare verslaan het. Wladimir die Grote het die [[Christendom]] ingevoer nadat hy self [[Doop|gedoop]] is. Kiëf-Roes was op sy grootste onder Jaroslaf die Wyse. Sy seuns het kort ná sy dood die eerste geskrewe regskode, die [[Roesskaja Prawda]], opgestel.<ref name=concise>Bushkovitch, Paul. ''A Concise History of Russia.'' Cambridge University Press. 2011.</ref> Die staat het in die laat [[11de eeu]] begin agteruitgaan en in die [[12de eeu]] in verskeie mededingende streeksmagte verbrokkel.<ref>Paul Robert Magocsi, Historical Atlas of East Central Europe (1993), bl. 15.</ref> Dit is verder deur ekonomiese faktore verswak, soos die einde van die ryk se handelsbande met die [[Bisantynse Ryk]] weens die agteruitgang van [[Konstantinopel]],<ref name="occawlonline.pearsoned.com">{{cite web|url=http://occawlonline.pearsoned.com/bookbind/pubbooks/stearns_awl/chapter15/objectives/deluxe-content.html|title=Civilization in Eastern Europe Byzantium and Orthodox Europe|publisher=occawlonline.pearsoned.com|date=2000|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100122074001/http://occawlonline.pearsoned.com/bookbind/pubbooks/stearns_awl/chapter15/objectives/deluxe-content.html|archivedate=22 Januarie 2010|df=dmy}}</ref> en die gepaardgaande verswakking van handelsroetes deur die gebied. Terwyl silwermyne in die Midde-Ooste in dié tyd blykbaar uitgeput was, het die silwermynbou in die Sentraal-Duitse Harzbergreeks in die 12de en 13de eeu 'n bloeitydperk beleef en ook in Skandinawië se behoeftes begin voorsien. Kiëf-Roes is eindelik in die 1240's deur [[Mongoolse Ryk|Mongoolse invallers]] verower. == Naam == Tydens sy bestaan was Kiëf-Roes bekend as "die land van die [[Roes (volk)|Roes]]" ([[Oudslawies]]: Рѹ́сьскаѧ землѧ, ''Roesskaja zemlja'', van die etnoniem Рѹ́сь, ''Roes''; [[Grieks]]: Ῥῶς; [[Arabies]]: الروس, ''al-Rūs''). Dit was in Grieks bekend as Ῥωσία, in [[Frans]] as ''Russie'' of ''Rossie'', in [[Latyn]] as ''Russia'' en van die 12de eeu af ook as '''Roetenië'''.<ref name=Nazarenko>{{ru}} ''Назаренко А. В.'' [http://dgve.csu.ru/download/Nazarenko_2001_01.djvu Глава I] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304030958/http://dgve.csu.ru/download/Nazarenko_2001_01.djvu |date= 4 Maart 2016 }} // [http://dgve.csu.ru/bibl/Nazarenko_2001.shtml Древняя Русь на международных путях: Междисциплинарные очерки культурных, торговых, политических связей IX—XII вв.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120131082057/http://dgve.csu.ru/bibl/Nazarenko_2001.shtml |date=31 Januarie 2012 }} — М.: Языки русской культуры, 2001. — c. 40, 42—45, 49—50. — {{ISBN|5-7859-0085-8}}.</ref> Verskeie bronne vir die naam is al aangevoer, insluitende ''Ruotsi'', die [[Fins]]e naam vir [[Swede]], en ''Ros'', ’n stam van die middelste Dniepervalleistreek.<ref>Paul R. Magocsi, ''[https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&pg=PA55#v=onepage&q&f=false A History of Ukraine]'' (2010), bl. 56-57.</ref> Die term "Kiëf-Roes" is in die 19de eeu in Russiese historiografie veral deur die geskiedkundige Nikolai Karamsin (1766−1826) gevestig om te vewys na die tydperk toe Kiëf die hoofstad was.<ref>{{cite journal|last=Tolochko|first=A. P.|title=Khimera "Kievskoy Rusi"|journal=Rodina|year=1999|issue=8|pages=29–33|language=Russian}}</ref> Dit het daarna na ander tale uitgebrei. Tans gee Russiese en Belarussiese geskiedkundiges die voorkeur aan die meer neutrale term Oud-Russiese Staat aangesien die oorspronge van die staatswese in Nowgorod lê – nog voordat die hoofstad in 882 na Kiyv/Kiëf verskuif is. == Geskiedenis == === Oorsprong === [[Lêer:Muromian-map.png|duimnael|’n Benaderde etnies-linguistiese kaart van Kiëf-Roes in die 9de eeu.]] Die oorsprongsgebied van Kiëf-Roes was in die uitgestrekte bosgebiede van Oos-Europa tussen Oos- en Swartsee langs 'n reeks riviere – die Dnepr (Dnipro), westelike Dwina, Lowat-Wolchof en Wolga – geleë wat almal in die Waldai-heuwelgebied ontspring. Hierdie streek is deur Oos-Slawiese, Baltiese en Finse stamgroepe bewoon en gekenmerk deur 'n eenvoudige ekonomiese stelsel van bestaanslandbou, vissery en veeteelt. Die bewoners was daarnaas ook jagters en versamelaars van vrugte, bessies, neute, sampioene, heuning en ander natuurlike produkte wat in bosse naby hul nedersettings beskikbaar was. Naas een of meer graansoorte is ertjies, lensies, vlas of hennep verbou.<ref>Freeze, Gregory L.: ''Russia. A History.'' Derde uitgawe. Oxford: Oxford University Press 2009, bl. 1-2 (Kindle-uitgawe)</ref> Elkeen van hierdie stamme het oor sy eie hoof beskik en sy eie godhede vereer, maar hulle het nogtans in aanraking met mekaar gekom deur handelsaktiwiteite soos die ruil van goedere. Op tye was hulle ook in gewapende konflikte gewikkel. Van die kosbaarste goedere, wat hierdie vroeë gemeenskappe voortgebring het (soos velle en gevangenes wat verslaaf is), is deur enkele handelaars op markte in verder afgeleë aangrensende gebiede soos Boelgar teen die middelloop van die Wolga; Itil, die hoofstad van die Kazareryk aan die rivier se boloop; en die Bisantynse buitepos Cherson – 'n kusoord op die Krim-skiereiland – verhandel vir oosterse luukse goedere en silwermunte. Die presiese omstandighede van die transformasieproses, wat hierdie vroeë stamgroepe in die gemeenskaplike staat Kiëf-Roes saamgesnoer het, bly in die newels van die lewe gehul. Ou legendes en literêre bronne, wat in latere periodes ontstaan het, dui net soos die kennis wat deur argeologiese opgrawings opgedoen is, maar ook die aantekeninge van vreemde waarnemers en besoekers, daarop dat Skandinawiese avonturiere wat as Warangiërs, Wikings of Roes beskryf word, die gebied van Kiëf-Roes in die vroeë 9de eeu binnegedring het. Wolga-markdorpe met hul silwer-rykdomme was hul eerste teiken. Silwermunte en luukse goedere, wat deur roof en plunderinge verkry is, is deur hulle op dieselfde markte verhandel waaraan Slawiese handelaars besoeke gebring het. Gedurende die 9de eeu is steeds meer langdurige bande met die plaaslike Slawiese bevolkings gesmee. Warangiërs-groepe het as beskermhere opgetree vir Slawiese gemeenskappe en hulle in ruil vir gereelde tribuutbetalings beskerm teen mededingende Skandinawiese roofbendes. Hierdie verhoudings het nie net geblyk om stabiel te wees nie, maar het albei partye tot voordeel gestrek. Slawiese gemeenskappe is nie langer bllotgestel aan sporadiese, maar gewoonlik bloedige aanvalle, terwyl die gewapende Warangiërs in hul behoeftes aan 'n verskeidenheid goedere kon voorsien in ruil vir silwer en oosterse luukse goedere. Geleidelik het die Warangiër- of Roes-leiers die status en karakter van heersers verwerf wat oor Slawiese onderdane geregeer het.<ref>Freeze (2009), bl. 5</ref> ==== 19de en 20ste eeuse nasionalistiese teorieë ==== Tot in die 19de eeu het wetenskaplikes algemeen aanvaar dat die Roes, na wie in die Nestorkroniek verwys word, van Skandinawiese afkoms was. Vanaf die 18de eeu het nasionaalgesinde Russiese historici pogings onderneem om die Normanistiese teorie te weerlê en 'n Slawiese oorsprong te konstrueer – 'n hipotese waarna as anti-Normannisme verwys word.<ref>Gottfried Schramm: ''Altrusslands Anfang. Historische Schlüsse aus Namen, Wörtern und Texten zum 9. und 10. Jahrhundert''. Freiburg im Breisgau: Rombach 2002, bl. 21</ref> Die – beweerde – skaarste aan bronne uit dié tyd het ook aan westerse kant soms ontaard tot wilde spekulasies. So is die Franse [[Sentraalmassief]], [[Dalmasië]] en die Duitse Oossee-eiland Rügen as moontlike geografiese oorsprong van die Roes voorgestel. Vanaf die laat 1920's het 'n nuwe generasie Sowjet-Russiese geskiedkundiges die Normannistiese teorie weer begin steun nadat nasionalisties-burgerlike strominge met die Russiese Rewolusie gaandeweg aan belangrikheid verloor het. So is in Leningrad in 1928 'n gedenkskrif ter ere van die Deense taalkundige Vilhelm Thomsen (1842−1927) gepubliseer – 'n deskundige wat met sy navorsing en ontleding internasionale aansien geniet het en in sy werk ''The relations between ancient Russia and Scandinavia, and the origin of the Russian state'', wat in 1977 in Londen en Oxford verskyn het, steun aan die Normannistiese hipotese verleen het. Soos die Sowjet-Russiese historikus A. E. Presnyakov dit gestel het, is die Normannistiese teorie destyds as vaste bestanddeel van Russiese geskiedskrywing aanvaar. Nog in 1936 het 'n handboek vir geskiedenisonderrig in Russiese hoërskole, wat onder medewerking van die historikus Boris Grekov (1882−1953), een van die voorste Sowjet-Russiese kenners van die geskiedenis van Kiëf-Roes en die Goue Horde, ontstaan het, berig van die "verowering van Slawiese vorstedomme en stamme deur Warangiër-Noormanne (9de eeu)".<ref>N. Vanag, B. Grekov, A. Pankratova, S. Piontkowskij: ''Istorija SSSR. Učebnik dlja srednej školy''. T.I.: S drevnejšich vremen do konca XIX v. M. 1936, bl. 17</ref> Niemand anders as Josef Stalin het in die tyd van die Groot Terreur daarop aangedring dat die Russiese historiografie hersien moes word – met die doelwit om 'n suiwer Russiese oorsprong van Kiëf-Roes uit te beeld. Met die Marxistiese historikus Michail Nikolaevič Pokrovskij (1868−1932), skrywer van 'n omvattende werk oor die geskiedenis van Rusland vanuit 'n Marxistiese oogpunt, is dan ook 'n maklike sondebok vir die beweerde vervalsing van Kiëf-Roes se vroeë geskiedenis gevind. Hy is van "vulgêre sosiologisme" beskuldig en sy werke, wat – as 'n mens hulle noukeurig gelees het – ook eksplisiet as 'n kritiek op Stalin se kultus van persoonlikheid geïnterpreteer kon word, is verbied. Die nasionaalgesinde geskiedskrywing is verder gestaaf met Boris Grekov se beskrywing van die feodale verhouding tussen adellike grondbesitters en 'n plattelandse boerebevolking as blote diensverskaffers. Die nuwe amptelike geskiedskrywing het die Roes beskryf as 'n nasionale variant van 'n maatskaplike verskynsel wat hom ook elders in Europa voorgedoen het en uit die vroeg-feodale landboubeskawings van die 6de en 7de eeu sou voortgespruit het. Sodoende was daar geen plek meer vir eksterne rolspelers nie. Stelselmatige argeologiese opgrawings in Middeleeuse Nowgorod, wat vanaf 1939 gedoen is, was daarop gemik om die nuwe nasionaalgesinde hipotese te staaf.<ref>Schramm (2002), bl. 24</ref> Die patriotiese mobilisering, wat met die Duitse aanval in Junie 1941 van stapel gestuur is, het nuwe stukrag aan Slawies getinte histories-sosiologiese teorieë verleen. Ná 1945 is die debat as afgesluit beskou. Selfs die verbrokkeling van die Sowjetunie en nuwe akademiese vryhede sedert 1992 het nie onmiddellik aanleiding gegee tot 'n omvattende hersiening van Sowjet-Russiese historiografiese dogma's nie.<ref>Schramm (2002), bl. 30</ref> In ’n mate hou die Slawies-sosiologiese hipoteses verband met die stigtingsmites van moderne state in die streek, maar ook met 20ste en 21ste eeuse pogings om Kiëf tot die sakrale en spirituele bakermat van Rusland te verklaar – 'n standpunt waaraan reeds in die Stalin-tydperk gebieds- en magsaansprake verbonde was wat nog eens in die Oekraïne-konflik van die 21ste eeu bevestig is.<ref>[https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&pg=PA55#v=onepage&q&f=false Magocsi (2010)], bl. 55.</ref> Volgens die "Normannistiese" siening was die Roesvolk [[Skandinawië]]rs, terwyl Russiese en Oekraïense nasionalistiese geskiedkundiges gewoonlik meen hulle was Slawiërs.<ref>[https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&pg=PA55#v=onepage&q&f=false Magocsi (2010)], bl. 56.</ref><ref>Nicholas V. Riasanovsky, A History of Russia, bl. 23-28 (Oxford Press, 1984).</ref><ref>[http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages\N\O\Normanisttheory.htm Internet Encyclopedia of Ukraine] Normanist theory</ref> Normanistiese teorieë is geskoei op die vroegste geskrewe bron van die Oos-Slawiërs, die ''[[Primêre Kronieke|Kroniek van Verbye Dae]] (Nestorkroniek)'',<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/513866/The-Russian-Primary-Chronicle The Russian Primary Chronicle], Encyclopædia Britannica Online; [https://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf Russian Primary Chronicle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530225833/http://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf |date=2014-05-30 }}, Selected Text, University of Toronto (besoek op 4 Junie 2013).</ref> maar selfs hierdie weergawe dateer eers van die 12de eeu.<ref>Riasanovsky, bl. 25.</ref> Volgens nasionalistiese weergawes was die Roesvolk in die streek teenwoordig voor die koms van die Warangiërs<ref>Riasanovsky, bl. 25-27.</ref> en word net ’n hand vol Skandinawiese woorde in moderne Russies aangetref; die Skandinawiese name in die vroeë kronieke is kort daarna deur Slawiese name vervang.<ref name=stone>David R. Stone, ''[https://books.google.com/books?id=ok7iVsgiNmAC&pg=PA2#v=onepage&q&f=false A Military History of Russia: From Ivan the Terrible to the war in Chechnya''] (2006), bl. 2-3.</ref> Volgens argeologiese bewyse was ’n Skandinawiese volk egter op die laatste in die [[10de eeu]] in die streek aanwesig.<ref>Simon Franklin and Jonathan Shepherd, The Emergence of Rus 750–1200 (Harlow, Essex: 1996), bl. 38–39.</ref> Alles in ag genome, lyk dit of die Roesvolk ’n klein meerderheid Skandinawiërs was wat ’n regerende elite gevorm het, terwyl die meeste van hul onderdane Slawiërs was.<ref name="stone" /> As die taalkundige argumente van die nasionalistiese geleerders in ag geneem word, het die proto-Roesvolk, as hulle Skandinawiërs was, gou genaturaliseer geraak en die Slawiese taal en ander kultuurpraktyke aangeneem. Ahmad ibn Fadlan, ’n Arabiese reisiger van die 10de eeu, het een van die vroegste beskrywings van die Roes verskaf: "Hulle is so lank soos ’n dadelpalm, blond en blosend, en dra nie ’n tuniek of mantel nie; die mans dra eerder kledingstukke wat net die helfte van hul liggaam bedek en een van hul hande vry laat."<ref>{{cite book|last=Fadlan|first=Ibn|title=(Richard Frey) Ibn Fadlan's Journey to Russia|year=2005|publisher=Markus Wiener Publishers|location=Princeton, NJ}}</ref> Liutprand van Cremona, wat twee keer ’n verteenwoordiger aan die Bisantynse hof was, in 949 en 968, identifiseer die "Russi" met die [[Nore]] ("die Russi, wat ons ook Nore noem"),<ref>''Rusios, quos alio nos nomine Nordmannos apellamus''. {{pl}} Henryk Paszkiewicz (2000). ''Wzrost potęgi Moskwy'', s.13, Kraków. {{ISBN|83-86956-93-3}}</ref> maar verduidelik die naam is ’n Griekse term wat na hul fisieke voorkoms verwys.<ref>''Gens quaedam est sub aquilonis parte constituta, quam a qualitate corporis Graeci vocant […] Rusios, nos vero a positione loci nominamus Nordmannos''. James Lea Cate. [https://books.google.com/books?id=ya9g9pmju8gC&pg=RA1-PA482 ''Medieval and Historiographical Essays in Honor of James Westfall Thompson''. bl. 482.] The University of Chicago Press, 1938</ref> Leo die Deken, ’n 10de-eeuse Bisantynse historikus en kroniekskrywer, verwys na die Roes as die "[[Skitiërs]]" en sê hulle is geneig om Griekse rituele en gebruike aan te neem.<ref>Leo the Deacon, The History of Leo the Deacon: Byzantine Military Expansion in the Tenth Century (Alice-Mary Talbot & Denis Sullivan, reds., 2005), [https://books.google.com/books?id=RCDsV41k8A0C&lpg=PP1&pg=PA193#v=onepage&q&f=false bl. 193-94].</ref> ==== Normannisme en nuutste navorsing deur Duitse deskundiges ==== Die eerste grondleggende werke, wat die Normannistiese teorie van Ou Rusland as Skandinawiese stigting steun, is in Duitsland gepubliseer. Die vroegste werke in hierdie verband is in 1729 en 1736 het uit die pen van Siegfried Gottlieb Bayer gekom. Toe een van sy kollega's, Gerhard Friedrich Müller, in 1749 'n lesing oor die ''Ursprünge des Stammes und Namens der Russen'' in die Sint Petersburgse Akademie van Wetenskappe gehou het, is sy referaat kenmerkend genoeg luidkeels deur die astronoom Nikita Ivanovič Popov onderbreek. Müller is as leuenaar bestempel en vervolgens verbied om verdere navorsingswerk oor die historiese oorspronge van Rusland te doen.<ref>Schramm (2002), bl. 21-22</ref> In sy omvattende werk oor die geskiedenis van Rusland, ''Geschichte Russlands'', wat in 2016 gepubliseer is, het [[Manfred Hildermeier]], geskiedkundige en afgetrede hoogleraar aan die Universiteit van Göttingen en deskundige vir die geskiedenis van Oos-Europa, 'n oortuigende samestelling van alle argumente gelewer wat nasionaalgesinde teorieë weerlê en die Skandinawiese oorsprong van Warangiërs bevestig.<ref>{{de}} [https://www.welt.de/geschichte/article135249141/Kiews-russische-Wurzeln-sind-ein-verlogener-Mythos.html ''Die Welt, 11 Desember 2014: Ukraine-Konflikt – Kiews russische Wurzeln sind ein Mythos. Besoek op 18 Februarie 2020'']</ref> Die staatvormende invloed van die Roes of Warangiërs toon daarnaas interessante parallele met Normandië en Normandiese Engeland. As destydse bronne en taalkundige spore noukeurig ontleed word, laat wetenskaplike bevindinge baie min ruimte vir die Slawiese oorsprongsmite. So het die Bisantynse keiser Konstantyn Porphyrogennetos teen die middel van die 10de eeu uitdruklik na die Skandinawiese oorsprong van Kiëf-Roes se elites verwys. 'n Gesantskap van Kiëf-Roes, wat in 839 'n besoek gebring het aan die hof van die Frankiese koning, was ongetwyfeld van Sweedse afkoms. Taalkundige ondersoeke bevestig die Skandinawiese herkoms van persoonsname (so is Roerik net 'n variant van die Nordiese ''Hrörekr''), terwyl Finssprekende kusbewoners na Skandinawiese seerowers as ''Ruotsi'' verwys het – "roeiers" dus (''Ruotsi'' is in moderne Fins steeds die benaming vir Swede). Slawiessprekendes het hierdie benaming oorgeneem as Roes. === Uitnodiging van die Warangiërs === [[Lêer:Варяги.jpg|duimnael|250px|''Uitnodiging van die Warangiërs'', deur Wiktor Wasnetsof: [[Rjoerik]] en sy broers, Sineus en Truvor, kom aan in die land van die Slawiërs.]] Volgens die ''Primêre Kronieke'' was die grondgebied van die Oos-Slawiërs in die 9de eeu verdeel onder die Warangiërs en die Kazare.<ref>[https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&pg=PA55#v=onepage&q&f=false Magocsi (2010)], bl. 59.</ref> Die Warangiërs word die eerste keer genoem toe hulle in [[859]] heffings van die Slawiese en Finse volke geëis het.<ref>[https://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf ''Primary Chronicle''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530225833/http://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf |date=2014-05-30 }}, bl. 6.</ref> In [[862]] het die Slawiese en Finse volke in die omgewing van Nowgorod in opstand gekom teen die Warangiërs en hulle teruggedryf "na oorkant die see; hulle het geweier om verdere heffings te betaal en besluit om oor hulself te regeer". Dié volke het egter geen wette gehad nie en het gou teen mekaar begin oorlog maak. Hulle het toe ooreengekom om die Warangiërs te nooi om terug te kom en vrede in die streek te herstel. Hulle het oorsee na die Warangiese Roesvolk gegaan en gesê: "Ons land is groot en ryk, maar daar is geen orde nie. Kom regeer oor ons." Hulle het drie broers gekies, en dié het saam met hul families en die hele Roesvolk migreer.<ref>[https://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf Primary Chronicle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530225833/http://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf |date=2014-05-30 }}, bl. 6–7.</ref> Die drie broers – Rjoerik (Rurik), Sineus en Truvor – het hulle in onderskeidelik [[Nowgorod]], Beloozero en [[Izborsk]] gevestig.<ref>[https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&pg=PA55#v=onepage&q&f=false Magocsi (2010)], bl. 55, 59–60</ref> Twee van die broers het later gesterf, en Rjoerik het die alleenheerser van die streek en die stamvader van die [[Rjoerik-dinastie]] geword.<ref>Thomas McCray, ''[https://books.google.com/books?id=edfEV-KIt18C&pg=PA26#v=onepage&q&f=false Russia and the Former Soviet Republics]'' (2006), bl. 26</ref> ’n Kort rukkie later het twee van Rjoerik se manne, [[Askold en Dir]], sy toestemming gevra om na Tsargrad ([[Konstantinopel]]) te gaan. Op pad suid het hulle op "’n klein stad op ’n heuwel," [[Kiëf]], afgekom. Hulle het die stad en omringende gebied van die Chasare afgeneem en nog Warangiërs in die streek gevestig.<ref name=Martin2009:37>Janet Martin, [https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA37#v=onepage&q&f=false "The First East Slavic State"], ''A Companion to Russian History'' (Abbott Gleason, ed., 2009), bl. 37</ref><ref name=Chronicle8>[https://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf Primary Chronicle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530225833/http://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf |date=2014-05-30 }}, bl. 8.</ref> Die Kronieke vertel hoe Askold en Dir in 863-'66 met ’n vloot teen Konstantinopel opgeruk, die Bisantyne onkant betrap en die omringende gebied verwoes het,<ref name=Chronicle8 /> hoewel ander weergawes meen die aanval was in 860.<ref>Georgije Ostrogorski, [https://books.google.com/books?id=PjMts15kLz0C&pg=PA228#v=onepage&q&f=false History of the Byzantine State (2002)], bl. 228; George Majeska, [https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA51#v=onepage&q&f=false "Rus' and the Byzantine Empire"], ''A Companion to Russian History'' (Abbott Gleason, red., 2009), bl. 51.</ref> Patriarg Photios van Konstantinopel het die verwoesting van die voorstede en nabygeleë eilande beskryf,<ref>F. Donald Logan, [https://books.google.com/books?id=7K2ywwGox6IC&pg=PA172&source=gbs_toc_r&cad=4#v=onepage&q&f=false ''The Vikings in History'' (2005)], bl. 172–73.</ref> en ’n ander verslag bevestig die bloedbad.<ref>''The Life of St. George of Amastris''. David Jenkins, [http://www.library.nd.edu/byzantine_studies/documents/Amastris.pdf ''The Life of St. George of Amastris''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190805182832/https://library.nd.edu/byzantine_studies/documents/Amastris.pdf |date= 5 Augustus 2019 }} (University of Notre Dame Press, 2001), bl. 18.</ref> Die Roes het omgedraai voordat hulle die stad self bereik het, óf weens ’n storm wat hul bote uiteengedryf het óf die terugkeer van die keiser óf in ’n latere weergawe vanweë ’n wonderwerk nadat die patriarg en keiser ’n beroep om beskerming op die [[Maagd Maria]] gedoen het.<ref>[https://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf Primary Chronicle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530225833/http://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf |date=2014-05-30 }}, bl. 8; Ostrogorski (2002), [https://books.google.com/books?id=PjMts15kLz0C&pg=PA228#v=onepage&q&f=false bl. 228]; Majeska (2009), [https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA51#v=onepage&q&f=false bl. 51].</ref> Die aanval was die eerste skermutseling tussen die Roes en die Bisantyne en het daartoe gelei dat die patriarg sendelinge noord gestuur het in ’n poging om die Roes en die Slawiërs te bekeer.<ref name=Majeska52>Majeska (2009), [https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA51#v=onepage&q&f=false bl. 52].</ref><ref name=Obolensky245>Dimitri Obolensky, ''Byzantium and the Slavs'' (1994), [https://books.google.com/books?id=jv6jcwjW9WUC&lpg=PA243&dq=saints%20cyril%20and%20methodius&pg=PA245#v=onepage&q=saints%20cyril%20and%20methodius&f=false bl. 245].</ref> === Stigting van die Kiëfse staat === [[Lêer:East Slavic tribes peoples 8th 9th century.jpg|duimnael|220px|Die Oos-Slawiese volke in die 8ste en 9de eeu.]] Rjoerik het tot met sy dood omstreeks [[879]] regeer en die prinsdom aan een van sy familielede, [[Oleg van Kiëf|Oleg]], nagelaat as regent vir sy jong seun, [[Igor van Kiëf|Igor]].<ref name=Chronicle8 /><ref>Martin (1997), bl. 3.</ref> In 880-'82 het Oleg ’n militêre mag teen die [[Dnieper]]rivier af suid gelei. Hy het [[Smolensk]] en [[Ljoebetsj]] verower voordat hy Kiëf bereik het. Hier het hy Askold en Dir vermoor en homself tot prins verklaar, en Kiëf tot "die moeder van Roesstede".<ref>Martin (2009), [https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA37#v=onepage&q&f=false bl. 37-40].</ref><ref>[https://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf Primary Chronicle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530225833/http://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf |date=2014-05-30 }}, bl. 8-9.</ref> Oleg het sy mag hierna oor die omringende streek en die riviere noordwaarts na Nowgorod gekonsolideer, en heffings aan die Oos-Slawiese volke opgelê.<ref name=Martin2009:37 /><ref>[https://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf Primary Chronicle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140530225833/http://www.utoronto.ca/elul/English/218/PVL-selections.pdf |date=2014-05-30 }}, bl. 9.</ref> Teen 885 het hy die ander Slawiese volke verower en hulle verbied om verdere heffings aan die Chasare te betaal. Hy het die verowering van Roesforte op Slawiese grondgebied voortgesit wat in die noorde deur Rjoerik begin is.<ref>George Vernadsky, Kievan Russia (1976), [https://books.google.com/books?id=1HEdAP9N6ikC&lpg=PP1&pg=PA23#v=onepage&q&f=false bl. 23].</ref> Die nuwe Kiëfse staat het floreer danksy ’n groot voorraad [[pels]]e, [[byewas]], [[heuning]] en [[Slaaf|slawe]] wat hy uitgevoer het,<ref name=Moss37>Walter Moss, A History of Russia: To 1917 (2005), [https://books.google.com/books?id=BXgNSFIEJ2QC&lpg=PP1&dq=russian%20history&pg=PA37#v=onepage&q=russian%20history&f=false bl. 37].</ref> en ook omdat hy drie hoofhandelsroetes in [[Oos-Europa]] beheer het. In die noorde het Nowgorod gedien as ’n handelskakel tussen die Oossee en die [[Wolga]]-handelsroete na die land van die [[Wolga-Bulgarye|Wolga-Bulgare]], die Chasare en oor die [[Kaspiese See]] tot by [[Baghdad]]; dit het toegang verskaf tot markte en produkte van [[Sentraal-Asië]] en die [[Midde-Ooste]].<ref>Magocsi (2010), [https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&lpg=PP1&pg=PA96#v=onepage&q&f=false bl. 96]</ref><ref name=Martin2009:47>Martin (2009), [https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA47#v=onepage&q&f=false bl. 47].</ref> Handel van die Oossee het ook suidwaarts plaasgevind op ’n netwerk riviere aan die Dnieper wat bekend gestaan het as die "roete van die Warangiërs na die Grieke"; van daar het dit gestrek tot by die Swartsee en Konstantinopel. Kiëf was ook ’n sentrale buitepos aan die Dnieper-roete en ’n middelpunt van die oos-wes-handelsroete tussen die Chasare en die Germaanse lande van Sentraal-Europa.<ref>[https://books.google.com/books?id=JyN0hlKcfTcC&pg=PA40#v=onepage&q&f=false Martin (2009)], bl. 40,47.</ref> Dit het die Roesvolk se handelaars en prinse verryk, en geld verskaf vir militêre magte en die bou van kerke, paleise, forte en nog dorpe.<ref name=Martin2009:47 /> ’n Aanvraag na luuksegoedere het gelei tot die vervaardiging van duur [[juweliersware]] en [[godsdiens]]tige artikels, maniere om dit uit te voer en moontlik ’n gevorderde krediet-en-geldleenstelsel.<ref name=Moss37 /> === Vroeë buitelandse betrekkinge === ==== Wisselvallige steppepolitiek ==== [[Lêer:Varangian routes.png|duimnael|links|220px|Die Wolga-handelsroete (rooi), die "roete van die Warangiërs na die Grieke" (pers) en ander handelsroetes van die 8ste tot 11de eeu (oranje).]] Die vinnige suidwaartse uitbreiding van die Roesvolk het gelei tot konflik en wisselvallige betrekkinge met die Kazare en ander bure op die [[steppe]] aan die Swartsee.<ref name=Magocsi62>Magocsi (2010), [https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&lpg=PP1&pg=PA62#v=onepage&q&f=false bl. 62].</ref><ref name=Magocsi66>Magocsi (2010), [https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&lpg=PP1&pg=PA62#v=onepage&q&f=true bl. 66].</ref><ref>Martin (2003), [https://books.google.com/books?id=sRCc3TtL9bIC&lpg=PP1&dq=russian%20medieval%20history&pg=PA16#v=onepage&q=russian%20medieval%20history&f=false bl. 16-19].</ref> Die Chasare het in die 8ste eeu die steppe oorheers;<ref>Victor Spinei, ''The Romanians and the Turkic Nomads North of the Danube Delta from the Tenth to the Mid-Thirteenth Century'' (2009), [https://books.google.com/books?id=2vl538CMBsAC&lpg=PP1&pg=PA47#v=onepage&q&f=false bl. 47-49].</ref> hulle het met die [[Bisantynse Ryk]] handelgedryf en dikwels bondgenootskappe met hulle gesluit teen die [[Perse]] en [[Arabiere]]. In die laat 8ste eeu het die verval van die Khanaat van die Blouturke daartoe gelei dat die [[Hongare|Magjare]] en [[Petsjenege]], [[Oegriese tale|Oegriese]] en [[Turkse tale|Turkse volke]] van Sentraal-Asië, weswaarts na die steppestreek migreer het,<ref>Peter B. Golden, ''Central Asia in World History'' (2011), [https://books.google.com/books?id=PtT5p-6V5FcC&lpg=PP1&pg=PA63#v=onepage&q&f=false bl. 63].</ref> en dit het militêre konflik, ’n ontwrigting van handel en onstabiliteit in die Chasaarse khanaat veroorsaak.<ref>Magocsi (2010), [https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&lpg=PP1&pg=PA62#v=onepage&q&f=false bl. 62-63].</ref> Die Roes en Slawiërs het voorheen met die Chasare saamgespan teen Arabiese invalle in die [[Kaukasus]], maar het nou toenemend teen hulle gewerk om beheer oor die handelsroetes te verseker.<ref>Vernadsky (1976), [https://books.google.com/books?id=1HEdAP9N6ikC&lpg=PP1&pg=PA20#v=onepage&q&f=false bl. 20].</ref> Die Bisantynse Ryk het gebruik gemaak van die onrus in die gebied om sy politieke invloed en handelsbande uit te brei, eers met die Kazare en daarna die Roes en ander volke op die steppe.<ref name=Magocsi62 /> Die uitbreiding van die Roes het militêre en ekonomiese druk op die Kazare geplaas en gelei tot minder grondgebied, toegang tot riviere en handel.<ref>Martin (2003), [https://books.google.com/books?id=sRCc3TtL9bIC&lpg=PP1&dq=russian%20medieval%20history&pg=PA16#v=onepage&q=russian%20medieval%20history&f=false bl. 15–16].</ref> Omstreeks 890 het Oleg ’n onbesliste oorlog in die gebied van die Laer-[[Dniester]] en {{nowrap|-Dnieper}} gevoer teen die Tivertse en die Oelitsje, wat waarskynlik as [[vasal]]le van die Magjare opgetree het; hulle het die Roes se toegang tot die Swartsee geblokkeer.<ref>Vernadsky (1976), [https://books.google.com/books?id=1HEdAP9N6ikC&lpg=PP1&pg=PA24#v=onepage&q&f=false bl. 24–25].</ref><ref>Spanei (2009), [https://books.google.com/books?id=2vl538CMBsAC&lpg=PP1&pg=PA62#v=onepage&q&f=false bl. 62].</ref> In 894 is die Magjare en Petsjenege betrek by die oorloë tussen die Bisantyne en die [[Bulgarye|Bulgaarse Ryk]]. Die Bisantyne het gereël dat die Magjare Bulgarye uit die noorde aanval, en die Bulgare het op hul beurt die Petsjenege oorrreed om die Magjare van agter aan te val. Die Magjare was vasgekeer en moes noodgedwonge verder wes oor die [[Karpate]] migreer tot in die Hongaarse vlakte. Dit het die Kazare van ’n belangrike bondgenoot en ’n buffer teen Kiëf-Roes ontneem.<ref>John V.A. Fine, ''The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century'' (1991), [https://books.google.com/books?id=Y0NBxG9Id58C&pg=PA137&source=gbs_toc_r&cad=3#v=onepage&q&f=false bl. 138-39].</ref><ref>Spanei (2009), [https://books.google.com/books?id=2vl538CMBsAC&lpg=PP1&pg=PA66#v=onepage&q&f=false bl. 66, 70].</ref> Die migrasie van die Magjare het meegebring dat die Roes weer toegang tot die Swartsee gehad het,<ref>Vernadsky (1976), [https://books.google.com/books?id=1HEdAP9N6ikC&printsec=frontcover#v=snippet&q=Oleg&f=false bl. 28].</ref> en hulle het die Kazare gou begin aanval aan die seekus, met die [[Don]]rivier op tot in die Laer-Wolgastreek. Die Roes het sedert 864 aanvalle geloods op die Kaspiese See-streek,<ref>B.N. Zakhoder (1898–1960). ''The Caspian Compilation of Records about Eastern Europe'' ([http://gumilevica.kulichki.net/Rest/index.html aanlyn weergawe]).</ref> met die eerste grootskaalse ekspedisie in 913 toe hulle Bakoe, Gilan en Mazandaran verwoes en tot in die Kaukasus ingedring het.<ref>Vernadsky (1976), [https://books.google.com/books?id=1HEdAP9N6ikC&lpg=PP1&pg=PA32#v=onepage&q&f=false bl. 32–33].</ref><ref>Gunilla Larsson. [https://books.google.com/books?id=fOoiAQAAIAAJ&q=kievan+rus+raid+gilan&dq=kievan+rus+raid+gilan&hl=nl&sa=X&ei=_-deVc2mHoTXU6PCgcgJ&ved=0CCAQ6AEwAA ''Ship and society: maritime ideology in Late Iron Age Sweden''] Uppsala Universitet, Department of Archaeology and Ancient History, 2007 {{ISBN|9150619152}} p 208</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=nnApAQAAIAAJ&q=kievan+rus+raid+gilan+shirvan&dq=kievan+rus+raid+gilan+shirvan&hl=nl&sa=X&ei=s-peVbKfK4b1UvmZgdgH&ved=0CCkQ6AEwAA ''Cahiers du monde russe et soviétique, Volume 35, Number 4'']. Mouton, 1994. (oorspronklik van die Universiteit van Kalifornië)</ref> Namate die 10de eeu gevorder het, kon die Kazare nie meer heffings van die Wolga-Bulgare eis nie en hul betrekkinge met die Bisantynse Ryk het versuur terwyl die Bisantyne al hoe meer bondgenootskappe met die Petsjenege teen hulle gesluit het.<ref>Moss (2005), [https://books.google.com/books?id=BXgNSFIEJ2QC&lpg=PP1&dq=russian%20history&pg=PA29#v=onepage&q=Pechenegs&f=false bl. 29].</ref> Die Petsjenege kon dus die grondgebied van die Kazare vanaf hul basis tussen die Wolga en Don aanval, en so het hulle na die weste uitgebrei.<ref name=Magocsi66 /> Kiëf-Roes se betrekkinge met die Petsjenege was ingewikkeld omdat die twee groepe afwisselend bondgenootskappe met en teen mekaar gesluit het. Die Petsjenege was [[nomade]]s wat op die steppe rondgetrek het met hul vee, wat hulle by die Roes geruil het vir landbou- en ander produkte.<ref name=Martin2003:17>Martin (2003), [https://books.google.com/books?id=sRCc3TtL9bIC&lpg=PP1&dq=russian%20medieval%20history&pg=PA17&f=false bl. 17].</ref> Die winsgewende handel van die Roes met die Bisantynse Ryk het deur die gebied geloop wat deur die Petsjenege beheer is, en dit was dus noodsaaklik dat betrekkinge vreedsaam is. Tog, terwyl die ''Primêre Kronieke'' vertel hoe die Petsjenege Roes-grondgebied in 915 binnegeval en daarna vrede gemaak het, was hulle in 920 al weer aan die oorlog voer.<ref name=Magocsi67>Magocsi (2010), [https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&lpg=PP1&pg=PA62#v=onepage&q&f=true bl. 67].</ref><ref>''The Russian Primary Chronicle'', Laurentian Text (Samuel Hazzard Cross, trans., 1930), [http://www.mgh-bibliothek.de/dokumente/a/a011458.pdf bl. 71] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016005423/http://www.mgh-bibliothek.de/dokumente/a/a011458.pdf |date=16 Oktober 2013 }}</ref> Die Petsjenege het Kiëf-Roes later gehelp in sy veldtog teen die Bisantyne, maar op ander tye weer met die Bisantyne bondgenootskappe teen die Roes gesluit.<ref>Moss (2005), [https://books.google.com/books?id=BXgNSFIEJ2QC&lpg=PP1&dq=russian%20history&pg=PA29#v=onepage&q=Pechenegs&f=false bl. 29–30].</ref> ==== Roes-Bisantynse betrekkinge ==== [[Lêer:glagolica.gif|duimnael|links|260px|Die Glagolitiese alfabet van Cyrillus en Methodius.]] [[Lêer:10 1 List of Radzivill Chron.jpg|duimnael|200px|Die Roes onder die mure van Konstantinopel (860).]] Ná Askold en Dir se aanval op Konstantinopel in 860 het die Bisantynse patriarg Photios sendelinge na die noorde gestuur om die Roes en die Slawiërs te [[Christendom|kersten]]. Prins Rastislav van [[Morawië]] het die keiser gevra om onderwysers te verskaf om die Heilige Skrif te vertolk, en in 863 is die broers [[Cyrillus en Methodius]] as sendelinge gestuur vanweë hul kennis van die Slawiese taal.<ref name=Obolensky245 /><ref>Saints Cyril and Methodius, [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1345803/Saints-Cyril-and-Methodius] ''Encyclopædia Britannica''.</ref><ref>Primary Chronicle, [http://www.mgh-bibliothek.de/dokumente/a/a011458.pdf bl. 62-63] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016005423/http://www.mgh-bibliothek.de/dokumente/a/a011458.pdf |date=16 Oktober 2013 }}</ref> Die Slawiërs het nie ’n [[skryfstelsel]] gehad nie en die broers het die [[Glagolitiese alfabet]] ontwerp wat later tot die [[Cyrilliese alfabet]] ontwikkel is. Hulle het die Slawiërs se taal gestandaardiseer en dit het later bekend geword as [[Ou Kerkslawies]]. Hulle het dele van die [[Bybel]] vertaal en die eerste Slawiese burgerlike wetboek en ander dokumente opgestel. Die taal en tekste het deur die Slawiese gebiede versprei, ook na Kiëf-Roes. Cyrillus en Methodius se sending was beide evangelies en diplomaties en hulle het die Bisantynse kulturele invloed versprei ter ondersteuning van keiserlike buitelandse beleid.<ref>Obolensky (1994), [https://books.google.com/books?id=jv6jcwjW9WUC&lpg=PA243&dq=saints%20cyril%20and%20methodius&pg=PA244#v=onepage&q=saints%20cyril%20and%20methodius&f=false bl. 244-246].</ref> In 867 het die patriarg aangekondig dat die Roes ’n [[biskop]] aanvaar het en in 874 praat hy van ’n "Aartsbiskop van die Roes".<ref name=Majeska52 /> Betrekkinge tussen Kiëf-Roes en Bisantium het ingewikkelder geraak nadat Oleg beheer oor Kiëf oorgeneem het, wat betref kommersiële, kulturele en militêre kwessies.<ref>Magocsi (2010), [https://books.google.com/books?id=BNUtdVrw6lIC&lpg=PP1&pg=PA62#v=onepage&q&f=true bl. 66-67]</ref> Die rykdom en inkomste van die Roes was in ’n groot mate afhanklik van handel met Bisantium. [[Konstantyn VII van Bisantium|Konstantyn Porphyrogennetos]] het die jaarlikse reis van die prinse van Kiëf beskryf wanneer hulle heffings van ander volke ingesamel het, die produkte in ’n vloot van honderde bote gelaai en met die Dnieper af na die Swartsee gevaar het. Daarna het hulle na die monding van die Dniester, die [[Donau]]delta, gevaar en verder tot by Konstantinopel.<ref name=Martin2003:17 /><ref>Vernadsky (1976), [https://books.google.com/books?id=1HEdAP9N6ikC&lpg=PP1&pg=PA29#v=onepage&q&f=false bl. 28-31].</ref> Op hul terugvaart sou hulle [[sy]], [[spesery]]e, [[wyn]] en [[vrugte]] aan boord hê. Die belangrikheid van hierdie handelsbetrekkinge het tot militêre optrede gelei as dispute sou ontstaan. Volgens die ''Primêre Kronieke'' het die Roes Konstantinopel weer in 907 aangeval, moontlik om handelstoegang te verseker. In die Kronieke word die militêre vaardigheid en uitgeslapenheid van Oleg besing, en dit wemel van legendariese besonderhede.<ref name=Majeska52 /><ref>Vernadsky (1976), [https://books.google.com/books?id=1HEdAP9N6ikC&lpg=PP1&pg=PA22#v=onepage&q&f=false bl. 22].</ref> Bisantynse bronne noem nie die aanval nie, maar wel verdrae in 907 en 911 en ’n handelsooreenkoms met die Roes,<ref name=Magocsi67 /><ref>John Lind, [http://www.ennenjanyt.net/4-04/lind.html Varangians in Europe's Eastern and Northern Periphery], Ennen & nyt (2004:4).</ref> waarvan die voorwaardes dui op druk op die Bisantyne, wat aan die Roes verblyf en voorraad vir hul handelaars en belastingvrye handelsvoorregte in Konstantinopel aangebied het.<ref name=Majeska52 /><ref>Logan (2005), [https://books.google.com/books?id=XldSYkGIeLwC&lpg=PA185&vq=Rus'&pg=PA192#v=snippet&q=Rus'&f=false bl. 192].</ref> In die Kronieke is ’n mitiese verhaal oor Oleg se dood. ’n Waarsêer het voorspel dat ’n sekere perd die prins se dood sou veroorsaak. Oleg het beslag op die perd gelê en dit is later dood. Oleg het die perd besoek en oor sy karkas gestaan, baie tevrede dat hy die bedreiging oorleef het. ’n [[Slang]] wat in die perd se [[skedel]] was, het hom egter gepik en hy is kort daarna dood.<ref>Vernadsky, bl. 22-23</ref><ref>Chronicle, bl. 69</ref> Volgens die Kronieke is Oleg in [[913]] deur [[Igor van Kiëf|Igor]] opgevolg en ná ’n paar kort konflikte met die Drewliane en Petsjenege het vrede vir die volgende 20 jaar geheers. [[Lêer:Radzivill Olga-Avenge-to-Drevlians.jpg|duimnael|links|260px|[[Olga van Kiëf|Prinses Olga]] se wraak teen die Drewliane.]] In 941 het Igor weer ’n groot aanval op Konstantinopel geloods, moontlik weer oor handelsregte.<ref name=Majeska52 /><ref>Chronicle, bl. 71-72</ref> ’n Vloot van 10&nbsp;000 skepe, insluitende Petshenege-bondgenote, het aan die [[Bitinië|Bitiniese]] kus geland en die Asiatiese kant van die [[Bosporus]] verwoes.<ref name=Ostrogorski277>Ostrogorski, bl. 277</ref> Die aanval was goed beplan, want die Bisantynse vloot het in dié tyd oorlog gevoer teen die Arabiere in die [[Mediterreense]] gebied en die grootste deel van sy leër was in die ooste. Die Roes het dorpe, kerke en kloosters afgebrand, mense vermoor en buit versamel. Die keiser het gereël dat ’n ou, klein vloot skepe wat met [[Griekse vuur]] toegerus was, die Roes aanval.<ref name=Logan193>Logan, bl. 193.</ref> Talle het verbrand of verdrink en baie ander is deur die Bisantyne onthoof. Dit het die Roes se vloot verdryf, maar hulle het hul wrede aanval voortgesit aan die buitewyke van Bisantium. Eindelik het ’n Bisantynse leër ’n einde aan die aanval gemaak en die Roes teruggedryf. Dit dui op ’n vergroting van Bisantium se militêre mag sedert 911 en dus ’n verskuiwing van die magsbalans.<ref name=Ostrogorski277 /> Igor het na Kiëf teruggekeer om wraakplanne te beraam. Hy het ’n groot mag onder sy Slawiese en Petsjenege-bondgenote bymekaargemaak en hulle aangevul met Warangiese versterkings "van oor die see".<ref name=Logan193 /><ref>Chronicle, p.72.</ref> In 944 het die mag die Grieke op land en see aangeval. Die Bisantyne keiser het egter vrede gemaak en ’n vredesverdrag is in 945 onderteken. Dit het weer op handel gefokus, maar hierdie keer was die voorwaarders minder gunstig vir die Roes, met streng maatreëls oor die gedrag van Roes-handelaars in Konstantinopel en spesifieke strawwe vir wetsoortredings.<ref>Chronicle, pp.73-78</ref> Die Bisantyne het dalk vrede gemaak uit vrees vir ’n uitgerekte stryd teen ’n gesamentlike mag van die Roes, Petsjenege en Bulgare,<ref>Spinei, p.93.</ref> maar die minder gunstige voorwaardes dui weer eens op ’n verskuiwing van mag.<ref name=Ostrogorski277 /> In [[945]] is Igor deur die Drewliane vermoor. ==== Olga en Swjatoslaf ==== [[Lêer:Svyatoslav2.jpg|duimnael|Ontmoeting tussen [[Johannes I Tzimiskes|Johannes Tzimiskes]] en Swjatoslaf.]] Ná Igor se dood het sy vrou, [[Olga van Kiëf|Olga]], as regent regeer tot hul seun, [[Swjatoslaf I van Kiëf|Swjatoslaf]], meerderjarig was (omstreeks [[963]]). In die ''Primêre Kronieke'' is ’n verhaal, waarskynlik ’n mite, van hoe Olga teen die Drewliane wraak geneem het vir Igor se dood. Die Drewliane wou hê Olga moes ná haar man se dood met hul prins Mal trou. Sy wou egter die troon vir haar seun bewaar. Nadat die Drewliane 20 van hul beste manne na Olga gestuur het om haar te oorreed om met Mal te trou, het sy hulle lewend laat begrawe. Sy stuur toe ’n boodskap aan die Drewliane dat sy die huweliksaanbod aanvaar, maar dat hulle mans van die hoogste stand na haar moes stuur sodat haar mense die aanbod kon goedkeur. Dié mans het sy in ’n badhuis laat verbrand. Daarna het sy die Drewliane genooi na ’n begrafnisdiens vir haar man. Daar het haar soldate 5&nbsp;000 van hulle vermoor.{{sfn|Clements|2012|p=7}} Sy het toe hul hoofstad onder beleg geplaas en die meeste inwoners laat verbrand. Van dié wat gevlug het, is doodgemaak en die res is as slawe aan haar mense gegee.<ref>{{Cite web |url=http://www2.stetson.edu/~psteeves/classes/rusprimaryolga.html |title=Russian Primary Chronicle |access-date=14 September 2018 |archive-date= 4 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190404032453/https://www2.stetson.edu/~psteeves/classes/rusprimaryolga.html |url-status=dead }}</ref> Olga was die eerste heerser van Kiëf-Roes wat haar tot die Christendom bekeer het. Swjatoslaf se dekade lange bewind oor Kiëf-Roes is gekenmerk deur vinnige uitbreiding deur middel van die verowering van die Chasare op die steppe aan die Swartsee en sy inval in die [[Balkan]]. Teen die einde van sy kort lewe het Swjatoslaf oor die grootste staat in Europa geheers. Hy het ook in 969 sy hoofstad van Kiëf na [[Perejaslawets]] aan die Donau geskuif. In teenstelling met sy ma se bekering tot die Christendom, het Swjatoslaf en sy gevolg heidene gebly. Weens sy skielike dood in ’n lokval in 972 was Swjatoslaf se verowerings nie in ’n funksionele ryk gekonsolideer nie. Sy versuim om ’n stabiele opvolging te verseker het ook gelei tot ’n oorlog tussen sy drie seuns waarin twee vermoor is. === Wladimir en die Christendom === [[Lêer:Eggink VelKnVladimir.jpg|duimnael|links|Ivan Eggink se skildery van Wladimir wat na die Ortodokse priesters luister, terwyl die [[pous]] se afvaardiging ontevrede eenkant staan.]] [[Lêer:Vasnetsov Bapt Vladimir fresco in Kiev.jpg|duimnael|''Die Doop van Sint Prins Wladimir'', deur Wiktor Wasnetsof.]] Dit is nie duidelik wanneer die titel "grootprins" of "grootvors" begin gebruik is nie, maar die belangrikheid van die Kiëfse prinsdom is ná die dood van Swjatoslaf I in 972 en die daaropvolgende stryd tussen [[Wladimir I van Kiëf|Wladimir die Grote]] en [[Jaropolk I van Kiëf|Jaropolk I]] besef. Kiëf het die staat Kiëf-Roes vir die volgende twee eeue oorheers. Die [[grootprins]] (''weliki knjaz'') van Kiëf het die grondgebied om die stad beheer en sy mindere familielede het oor die ander stede regeer en aan hom heffings betaal. Die hoogtepunt van die staat se mag was tydens die bewind van Wladimir die Grote (980-1015) en [[Jaroslaf I van Kiëf|Jaroslaf die Wyse]] (1019–1054). Albei heersers het die stelselmatige uitbreiding van Kiëf-Roes voortgesit wat onder Oleg begin is. Wladimir was die prins van Nowgorod toe sy pa, Swjatoslaf I, in 972 sterf. Hy moes in 976 na Skandinawië vlug nadat sy halfbroer, Jaropolk, sy ander broer, Oleg, vermoor en beheer oor Kiëf-Roes geneem het. In Skandinawië het ’n familielid van hom, graaf Håkon Sigurdsson, die heerser van [[Noorweë]], hom gehelp om ’n Wiking-leër op die been te bring en Nowgorod en Kiëf van Jaropolk af te vat.<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/631547/Vladimir-I |title=Vladimir I (grand prince of Kiev) – Encyclopædia Britannica |publisher=Britannica.com |date=28 Maart 2014 |access-date=7 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150516032625/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/631547/Vladimir-I |archive-date=16 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Wladimir se merkwaardigste prestasie as prins van Kiëf was die [[Christendom|kerstening]] van Kiëf-Roes, ’n proses wat in 988 begin het. Volgens die ''Primêre Kronieke'' het Wladimir, nadat hy besluit het om ’n nuwe geloof te aanvaar in die plek van die tradisionele [[Slawiese mitologie|Slawiese afbeeldaanbidding]], van sy beste raadgewers en vegters na verskillende dele van Europa gestuur. Hulle het die Christene van die Weste, die [[Jode]] en die [[Moslem]]s besoek voordat hulle eindelik in Konstantinopel aangekom het. Hulle het [[Islam]] verwerp omdat dit die verbruik van [[alkohol]] verbied het, [[Judaïsme]] omdat hul god toegelaat het dat sy uitverkore volk hul land verloor en die Roomse kerk omdat dit vervelig was. Maar in Konstantinopel is hulle verstom deur die skoonheid van die [[Hagia Sophia]]-katedraal en die liturgiese dienste wat daar gehou is. Terug by die huis het hulle Wladimir oortuig die [[Oosters-Ortodokse Kerk|Bisantynse liturgie]] is die beste keuse. Wladimir het Konstantinopel daarna besoek en ’n huwelik gereël met Anna, suster van die Bisantynse keiser, [[Basilius II van Bisantium|Basilius II]].<ref>Janet Martin, Medieval Russia, 980–1584, (Cambridge, 1995), p. 6-7</ref> Wladimir se keuse van die Oosterse Christendom kon ook gewees het vanweë sy sterk persoonlike band met Konstantinopel, wat die Swartsee en dus handel aan Kiëf se belangrikste handelsroete, die [[Dnieper]]rivier, oorheers het. Lojaliteit teenoor die Oostelike kerk het politieke, kulturele en godsdienstige langtermyngevolge gehad. Die kerk het ’n liturgie gehad wat ook in die [[Cyrilliese alfabet|Cyrilliese skrif]] geskryf was en ’n korpus geskrifte wat uit Grieks vir die Slawiërs vertaal is. Dit het die bekering van die Oos-Slawiërs tot die Christendom vergemaklik en hulle bekend gestel aan elementêre Griekse [[filosofie]], [[wetenskap]] en [[geskiedenis]] sonder die nodigheid om [[Grieks]] te leer.<ref>{{cite journal|last=Franklin|first=Simon|title=Greek in Kievan Rus'|journal=Dumbarton Oaks Papers|year=1992|volume=46|pages=69–81|doi=10.2307/1291640}}</ref> In teenstelling moes opgevoede mense in die [[Middeleeuse]] [[Wes-Europa|Wes-]] en [[Sentraal-Europa]] [[Latyn]] leer. Omdat hulle dit nie hoef te gedoen het nie, was die Oos-Slawiërs vry om hul eie letterkunde en kuns te ontwikkel. Ná die [[Oos-Wes-skisma|Groot Skisma]] van 1054 het die Roes-kerk aanvanklik gemeenskap met beide die [[Rooms-Katolieke Kerk]] en die [[Oosters-Ortodokse Kerk]] behou, maar saam met die ander Oosterse kerke eindelik van Rome afgeskei om die Oosterse Ortodoksie te volg. === Goue tydperk === [[Lêer:Golden Gate Kiev 2018 G1.jpg|duimnael|Die Goue Poort, wat deel was van Jaroslaf se uitgebreide fortifisering van Kiëf.]] Jaroslaf, bekend as "die Wyse", was in ’n magstryd met sy broers gewikkel. Hy was die seun van Wladimir die Grote en onderheerser van Nowgorod toe sy pa in 1015 sterf. Daarna het sy oudste oorlewende broer, [[Swjatopolk I van Kiëf|Swjatopolk die Vervloekte]], drie van sy ander broers vermoor en die mag in Kiëf oorgeneem. Jaroslav, met die steun van die inwoners van Nowgorod en die hulp van Wiking-huursoldate, het Swjatopolk verslaan en in [[1019]] grootprins van Kiëf geword.<ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/652106/Yaroslav-I |title=Yaroslav I (prince of Kiev) – Encyclopædia Britannica |publisher=Britannica.com |date=22 Mei 2014 |access-date=7 Augustus 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429162929/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/652106/Yaroslav-I |archive-date=29 April 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy het egter eers in [[1036]] die onbetwiste mag in Kiëf-Roes gehad. Nes Wladimir was Jaroslaf gretig om betrekkinge met die res van Europa te verbeter, veral met die Bisantynse Ryk. Sy kleindogter, Efpraksia, die dogter van sy seun [[Wsewolod I van Kiëf|Wsewolod]], was getroud met die Romeinse keiser, Hendrik IV. Jaroslaf het ook huwelike vir sy suster en drie dogters gereël met die konings van [[Pole]], [[Frankryk]], [[Hongarye]] en [[Noorweë]]. Hy het die eerste Oos-Slawiese regskode, ''Roesskaja Prawda'' afgekondig; die Sint Sofia-katedraal in Kiëf en in Nowgorod laat bou, die plaaslike geestelikes en kloosterlewe ondersteun en na bewering Kiëf-Roes se skoolstelsel begin. In die eeue sedert die staat se stigting het Rjoerik se afstammelinge beheer oor Kiëf-Roes gedeel. Die prinslike opvolging het van ouer broer na jonger broer gegaan en van oom na broerskind, sowel as van vader na seun. Junior lede van die dinastie het gewoonlik hul amptelike loopbaan as die heerser van ’n kleiner distrik begin en dan gevorder tot belangriker prinsdomme, en daarna meegeding om die troon van Kiëf. === Agteruitgang en verbrokkeling === [[Lêer:Monomakh's hunting.jpg|duimnael|''Wladimir Monomach rus ná ’n jagtog'', deur Wiktor Wasnetsof.]] Die geleidelike verval van Kiëf-Roes het in die 11de eeu begin, ná die dood van Jaroslaf die Wyse. Die posisie van die grootprins van Kiëf het verswak weens die toenemende invloed van streeksclans. ’n Ongewone opvolgingstelsel het bestaan waardeur die mag na die oudste lid van die regerende dinastie gegaan het en nie van vader na seun nie. In die meeste gevalle was dit na die oudste oorlewende broer van die heerser, en dit het gelei tot konstante haat en wedywering binne die familie. Broers het mekaar dikwels vermoor om die mag te bekom en dit het ’n hoogtepunt bereik onder die seuns van Jaroslaf die Wyse. Drie van sy seuns het die een ná die ander in Kiëf regeer: [[Isjaslaf I van Kiëf|Isjaslaf I]], [[Swjatoslaf II van Kiëf|Swjatoslaf II]] en [[Wsewolod I van Kiëf|Wsewolod I]]. Laasgenoemde is opgevolg deur Isjaslaf I se seun, [[Swjatopolk II van Kiëf|Swjatopolk II]]. Hy was nie baie gewild nie en was in ’n voortdurende stryd gewikkel met sy neef, [[Wladimir Monomach]], seun van Wsewolod I. Toe Swjatopolk II in [[1113]] sterf, het die bevolking van Kiëf in opstand gekom en Wladimir Monomach genooi om oor die hoofstad te regeer. Hy is geesdriftig ontvang en het tot met sy dood in [[1125]] geheers. Hy het hervormings ingevoer met die doel om sosiale spanning in die hoofstad te kanaliseer. Onder sy bewind het Kiëf-Roes ’n laaste bloeityd beleef. Die agteruitgang van Kiëf-Roes se belangrikste handelsvennoot, Konstantinopel, het ’n belangrike rol gespeel in die staat se verval. Kiëf-Roes se profyt het opgedroog en Kiëf het ongewild geword. Die laaste heerser wat ’n verenigde staat kon handhaaf, was Walidimir Monomach se oudste seun, [[Mstislaf I van Kiëf|Mstislaf die Grote]], wat sy pa in 1125 opgevolg het. Ná sy dood in [[1132]] het Kiëf-Roes vinnig agteruitgegaan. Die volgende heerser, Mstislaf se broer, [[Jaropolk II van Kiëf|Jaropolk II]], se bewind is gekenmerk deur konflik met die opkomende [[Republiek Nowgorod]]. In 1169, terwyl groot interne konflik in Kiëf-Roes geheers het, het [[Andrei Bogoljoebski]] van [[Wladimir (stad)|Wladimir]] Kiëf verwoes. Dit het die beeld van Kiëf verander en was ’n weerspieëling van die verbrokkeling van Kiëf-Roes.<ref>{{cite journal|last=Pelenski|first=Jaroslaw|title=The Sack of Kiev of 1169: Its Significance for the Succession to Kievan Rus'|journal=Harvard Ukrainian Studies|year=1987|volume=11|pages=303–316}}</ref> Teen die einde van die [[12de eeu]] het die staat nog verder verdeel in rofweg 12 verskillende prinsdomme.<ref>{{cite journal|last=Kollmann|first=Nancy|title=Collateral Succession in Kievan Rus|journal=Harvard Ukrainian Studies|year=1990|volume=14|pages=377–387}}</ref> Die [[Kruistogte]] het ’n verskuiwing van Europa se handelsroetes meegebring en dit het die verval van Kiëf-Roes verder verhaas. In 1204 het die magte van die Vierde Kruistog Konstantinopel verwoes en die Dnjeper-handelsroete onbelangrik gemaak.<ref name="occawlonline.pearsoned.com" /> Ander stede soos Nowgorod, [[Tsjernigof]], [[Rjazan]] en [[Polotsk]] het later ontwikkel. ==== In die noorde ==== In die noorde het die Republiek Nowgorod vooruitgegaan omdat dit handelsroetes van die [[Wolga]] na die [[Oossee]] beheer het. Terwyl Kiëf-Roes agteruitgegaan het, het Nowgorod al hoe onafhankliker geraak. ’n Plaaslike [[oligargie]] het oor Nowgorod geheers; groot besluite is geneem deur ’n stadsraad, wat ’n prins as die stad se militêre leier gekies het. In 1136 het Nowgorod teen Kiëf in opstand gekom en onafhanklik geword.{{sfn|Magocsi|2010|page=85}} As ’n onafhanklike stadsrepubliek met die naam "Lord Nowgorod die Grote" het dit sy kommersiële belange wes en noord verskuif; na die Oossee en die yler bevolkte woudstreke onderskeidelik.{{sfn|Magocsi|2010|page=85}} In 1169 het Nowgorod sy eie aartsbiskop gekry: ’n teken van groter belangrikheid en politieke onafhanklikheid. Hoewel Nowgorod het ’n groot mate van selfregering geniet het, het dit steeds noue bande met Kiëf-Roes gehad. ==== In die noordooste ==== In die noordooste het Slawiërs van die Kiëfse streek die gebied betrek wat later bekend sou word as die [[Moskowië|Grootvorstedom Moskou]]. Die stad [[Rostof]], die oudste sentrum in die noordooste, is eers deur [[Soezdal]] verdring en daarna deur [[Wladimir (stad)|Wladimir]], wat die hoofstad van [[Wladimir-Soezdal]] geword het. Dié gekombineerde prinsdom het in die laat 12de eeu ’n groot mag in Kiëf-Roes geword. In 1169 het prins Andrei Bogoljoebski van Wladimir-Soezdal die titel grootprins, dus hoofheerser, oorgeneem nadat hy Kiëf verwoes het. Hy het sy jonger broer aangestel om oor Kiëf te regeer. In 1299, net voor die inval van die [[Mongoolse Ryk]], het die aartsbiskop van Kiëf na Wladimir-Soezdal geskuif. === Finale verval === Die staat se finale verval was weens die druk van die Mongoolse binnedringing van Kiëf-Roes, waardeur dit in kleiner prinsdomme verdeel het wat heffings aan die [[Goue Horde]] betaal het (die sogenaamde Tartaarse Juk). In die laat [[15de eeu]] het Moskouse grootprinse begin om voormalige Kiëfse gebiede oor te neem en hulself te verklaar tot die enigste wettige opvolgers van die Kiëfse prinsdom. Ook Nowgorod en [[Pskof]] in die noorde is eindelik deur Moskou oorgeneem. == Kultuur in Kiëf-Roes == Die nuwe kultuur wat in Kiëf-Roes ontstaan het, dateer van die kerstening van die Oos-Slawiërs in 989, toe die prinsdomme onder die invloedsfeer gekom het van die [[Bisantynse Ryk]], een van die gevorderdste kulture van die tyd. [[Wladimir die Grote]] se keuse van godsdiens het dus die daaropvolgende ontwikkeling van die Roeskultuur bepaal. === Skrif en geletterdheid === [[Lêer:1000 Kirill i Mefody.jpg|duimnael|180px|links|Cyrillus en Methodius op ’n monument in Nowgorod.]] Bewyse van die bestaan van geskrewe letterkunde in Kiëf-Roes is gevind op [[argeologie]]se terreine en in verskeie dokumente.<ref name="Рабинович" /> [[Cyrillus en Methodius]] het die eerste Slawiese alfabet, die [[Glagolitiese alfabet]], in die tweede helfte van die 9de eeu geskep. Dit is gebruik vir die eerste vertalings van kerkboeke vir die Slawiese bevolkings van Morawië en Pannonië. Die [[Cyrilliese alfabet]] het later in die Eerste Bulgaarse Koninkryk ontstaan uit [[Griekse alfabet|Griekse]], [[Latynse alfabet|Latynse]] en Glagolitiese letters. Dié geriefliker alfabet het die Glagolitiese alfabet vervang en die enigste skrif van die [[Suid-Slawiërs|Suid-]] en Oos-Slawiërs geword. Die kerstening van Kiëf-Roes het gelei tot die vinnige ontwikkeling van die skryfkultuur. Volke wat die Oosterse Christendom aangehang het, het in hul eie taal aanbid en dit het gunstige toestande geskep vir skryf in plaaslike tale. Basgeskrifte wat op plekke soos [[Nowgorod]], [[Twer]], [[Smolensk]] en [[Pskof]] gevind is, getuig daarvan dat gewone mense geletterd was. Van die geskrifte wat gevind is, sluit in briewe, memorandums, oefeninge, ensovoorts. Die skrif is dus nie net vir boeke en amptelike dokumente gebruik nie, maar ook vir alledaagse bedrywighede. Gewone stedelinge het verder talle rekords gelaat teen die mure van kerke in [[Kiëf]], Nowgorod, Smolensk, [[Wladimir (stad)|Wladimir]] en ander stede. [[Lêer:Novgorod Codex - colour.jpg|duimnael|180px|Die eerste bladsy van ''Die Nowgorod-psalmboek'' soos dit gelyk het toe dit ontdek is.]] Die oudste boek wat bewaar gebly het, is die ''[[Nowgorodse Kodeks]]'' uit die eerste kwart van die 11de eeu. Dit is in 2000 in Nowgorod ontdek. Die boek bestaan uit houttablette wat met [[was]] bedek is. Die laaste, basiese teks bevat onder meer [[Psalms|Psalm]] 75 en 76; daarom word dit ook soms die ''Nowgorodse Psalmboek'' genoem. Die vorige, versteekte tekste bevat vreemde boodskappe wat steeds ondersoek word. Die meeste geskrifte van voor die Mongoolse Inval is in verskeie brande en invalle vernietig en verbrand. Dele het egter bewaar gebly. Die oudste daarvan is die ''Ostromir-evangelie'', wat in 1057 deur deken Gregori geskryf is, en twee bloemlesings van prins [[Swjatoslaf II van Kiëf|Swjatoslaf II]] uit 1073 en 1076. Die boeke getuig van vernuf en die gehalte van handgeskrewe boeke wat reeds in die 11de eeu bestaan het. Boeke is aanvanklik in kloosters saamgestel. In die 12de eeu het groot stede kopieerders gehad namate die bevolking meer geletterd geraak het en die monnike nie meer in die vraag kon voorsien nie. Baie prinse het mense gehad wat boeke gekopieer het. By kloosters en katedrale is spesiale werkwinkels aangebied vir kopieerders. Dié plekke het ook permanente skrywers gehad wat nie net boeke gekopieer het nie, maar ook jaarverslae geskryf en buitelandse boeke vertaal het. Daar was ook in die 11de eeu al biblioteke in kloosters en katedrale. Om die Roesvolk se geletterdheid te verhoog het prins Wladimir die Grote die eerste skole gestig. In Nowgorod is talle basgeskrifte ontdek wat deur gewone stedelinge geskryf is; ook kunsartikels met inskripsies is ontdek.<ref name="Рабинович">{{ru}}{{cite book|last=Рабинович |first=Елена Георгиевна|title=Древнерусская одежда IX-XIII вв. – Древняя одежда народов Восточной Европы: Материалы к историко-этнографическому атласу |url=https://www.booksite.ru/ancient/reader/human_3_02.htm |last2=Рабинович|first2= М. Г. (red.) |location=Москва |publisher=Наука |year=1986 |pages=40–111 |ref=Рабинович }}</ref> ==== Letterkunde ==== [[Lêer:MAntokolsky Nestor.JPG|duimnael|190px|Nestor die Kroniekskrywer, ’n beeld deur M. Antokolski.]] Met Kiëf-Roes se bekering tot die Christendom het letterkunde geleidelik ontstaan wat nou verband met godsdiens gehou het. Vertaalde werke het toegeneem. Die Kiëfse metropolitaan Ilarion het tussen omstreeks 1037 en 1050 die ''Preek oor Reg en Grasie'' geskryf.<ref>Introduction to the [http://www.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=4868 full text in original, and in modern Russian translation] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110526074522/http://www.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=4868 |date=2011-05-26 }}</ref> Dié werk het ’n groot invloed op die latere letterkunde van Kiëf-Roes gehad wat beide styl en inhoud betref.<ref>Birnbaum, H.: ''Aspects of the Slavic Middle Ages and Slavic Renaissance Culture'' (New York: Peter Lang Publishing, 1991) p.150.</ref> Nog ’n uitstekende skrywer en historikus was [[Nestor die Kroniekskrywer]] van die [[Kiëfse Klooster van die Grotte]]. Sy boeke sluit in lewensbeskrywings van prinse [[Boris en Gleb]] en sint Theodosius van die Grotte. Hy is veral beroemd as skrywer van die ''[[Primêre Kronieke]]'', oor die oorsprong en geskiedenis van Kiëf-Roes. Sy bronne sluit in vroeëre (nou verlore) Slawiese kronieke, Bisantynse annale, inheemse legendes, verskeie Griekse godsdiensgeskrifte, Roes-Bisantynse verdrae en mondelinge vertellings. [[Wladimir Monomach]] was ook ’n uitstekende skrywer. Sy ''Riglyne'', wat hy vir sy kinders geskryf het, beeld hom uit as ’n regverdige heerser. Hy skryf ook oor die behoefte aan sterk prinslike mag, eenheid in die afwering van nomadiese invalle, ensovoorts. Dit is ’n sekulêre werk en is gevul met beeltenisse en voorbeelde uit die lewe. Die kwessie van prinslike mag in die lewe van die staat, die pligte wat dit behels en die inwerkingstelling daarvan het een van die hooftemas van letterkunde geword. Die idee was belangrik dat ’n groot prinslike mag noodsaaklik is vir ’n suksesvolle veldtog teen vyande van buite en strydighede van binne. Hierdie idees word behandel in een van die beste werke van die 12de tot 13de eeu, deur Daniil Zatotsjnik. Dit bestaan uit twee dele: ''Die Woord'' en ''Die Gebed''. Hy was ’n ondersteuner van sterk prinslike mag en skryf met humor en sarkasme oor die treurige werklikheid om hom.<ref name="Всемирная История">{{ru}}{{Cite book |автор= |title=Культура Киевской Руси – Всемирная История в десяти томах |url=http://culture.niv.ru/doc/culture/lectures-radugin/077.htm |ответственный=Академия наук СССР. Институт истории АН СССР. Институт народов Азии. Институт Африки. Институт Славяноведения. red. В. В. Курасов, А. М. Некрич, Е. А. Болтина, А. Я. Грунта, Н. Г. Павленко, С. П. Платонова, А. М. Самсонова, С. Л. Тихвинского |publisher=Соцэкгиз |year=1957 |volume=3 |pages=261-265 |ref=Всемирная История |access-date=14 September 2018 |archive-date=19 Januarie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130119002432/http://culture.niv.ru/doc/culture/lectures-radugin/077.htm |url-status=dead }}</ref> ''[[Die Verhaal van Igor se Veldtog]]'' (ook bekend as ''Die Gedig van Igor se Spook'') van die einde van die 12de eeu, deur ’n onbekende skrywer, beklee ’n spesiale plek in die letterkunde van Kiëf-Roes. Dit vertel die verhaal van ’n onsuksesvolle veldtog in 1185 deur prins Igor Swjatoslawitsj van Nowgorod-Sewersk teen die Koemane van die [[Don]]rivierstreek. Die beskrywing van die veldtog laat die skrywer dink aan die lot van die Roes. Hy beskou die prinse se vetes as die rede vir die mislukking van die veldtog en vir rampe in Kiëf-Roes. Dit weerspieël die tipiese eienskappe van die Slawiese letterkunde van dié tyd: Daar is ’n lewendige verband met die historiese werklikheid, burgerskap en patriotisme. === Argitektuur === [[Lêer:Church of Tithes, Kiev, ruins in 1826.jpg|duimnael|190px|Die verwoeste Kerk van die Tiendes in 1826 (tekening deur Abraham van Westerveld).]] Tot aan die einde van die 10de eeu was daar geen groot steenstrukture in Kiëf-Roes nie, maar daar was ’n ryk kultuur van houtgeboue – van dié style het later die steengeboue beïnvloed. Ná die bekering tot die Christendom is begin met die oprig van steenkerke, geskoei op die [[argitektuur]] van die Bisantynse Ryk. Bisantyne argitekte is na Kiëf-Roes laat kom om hul vaardighede te deel. Die groot kerke wat ná 988 gebou is, was die eerste voorbeelde van monumentale argitektuur in die Oos-Slawiese state. Die eerste steenkerk in Kiëf-Roes was die [[Kerk van die Tiendes]] in Kiëf, wat tussen 989 en 996 gebou is.<ref name="Lesiv105">Mariya Lesiv, ''The Return of Ancestral Gods: Modern Ukrainian Paganism as an Alternative Vision for a Nation'', (McGill-Queen's University Press, 2013), 105.</ref> Dit is laat bou deur Wladimir die Grote, wat ’n tiende van sy inkomste en eiendom uitgesit het vir die bou en onderhoud van die kerk, vandaar die naam. Dit is in 1240 verwoes tydens die beleg van Kiëf deur die [[Mongolië|Mongoolse]] magte van [[Batoe Khan]]. Die kerk is in die middel van die 19de eeu herbou, maar weer in 1928 deur die [[Sowjetunie|Sowjetregering]] verwoes.<ref name="Lesiv105" /> Die [[Sint Sofia-katedraal]] in Kiëf, wat in die 11de eeu gebou is, is een van die belangrikste argitektoniese strukture van dié tyd. Dit was aanvanklik ’n [[Skip (argitektuur)|vyfskip]]-kruiskoepelkerk en aan drie kante omring deur ’n tweeverdiepinggalery. Dit is genoem na die [[Hagia Sophia]] ("Heilige Wysheid") in [[Konstantinopel]] (en dus nie ’n spesifieke heilige nie) en is hoofsaaklik deur bouers van dié stad gebou. Met die eeuwisseling van die 17de/18de eeu is dit herbou in die styl van die Oekraïense barok. Dit is vandag deel van ’n [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied]].<ref name="Kyiv Pechersk Lavra, Holy Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World Heritage List">{{cite web|url=http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/kyiv-pechersk-lavra-st-sophia-cathedral-remain-on-unescos-world-heritage-list/ |archive-url=https://archive.is/20130624183743/http://www.interfax.co.uk/ukraine-news/kyiv-pechersk-lavra-st-sophia-cathedral-remain-on-unescos-world-heritage-list/ |archive-date=24 Junie 2013 |title=Kyiv Pechersk Lavra, St. Sophia Cathedral remain on UNESCO’s World Heritage List|publisher=Interfax-Ukraine |date=20 Junie 2013}}</ref> === Skilderkuns === [[Lêer:Oranta-Kyiv.jpg|links|duimnael|180px|Die Teotokos Oranta, ’n mosaïek in die altaar van die Sint Sofia-katedraal (11de eeu).]] Nadat die Roes hulle bekeer het, het nuwe soorte skilderkuns – [[mosaïek]], [[Fresko|fresko's]] en [[ikoon]]skildering – begin verskyn. Laasgenoemde is streng deur die kerk beheer en het gelei tot ’n lang Bisantynse invloed op die skilderkuns in Kiëf-Roes. Die vroegste werke wat bewaar gebly het, is in Kiëf geskep. Volgens die ''Primêre Kronieke'' is die eerste kerke deur besoekende Griekse meesters versier. Veral die mosaïeke en fresko's van die Sint Sofia-katedraal is beroemd. Hulle is in ’n streng en somber styl, wat kenmerkend was van die Bisantynse kuns. Die mosaïekbeelde van [[Christus]] in die sentrale koepel is veral merkwaardig. ’n Voorbeeld van uitsonderlike sekulêre skilderwerk is die muurskilderings van die twee torings van Sint Sofia. Dit beeld jagtonele deur die prinse, sirkuskompetisies, fantasiediere en {{nowrap|-voëls}}, musikante, hansworse en akrobate uit en verskil van die gewone kerkskilderye. Onder die fresko's van Sint Sofia is twee groepportrette van [[Jaroslaf die Wyse]] en sy familie. In die 12de tot 13de eeu het kenmerkende skilderwerk in spesifieke sentrums begin vorm aanneem, veral in Nowgorod en [[Wladimir-Soezdal]]. Sedert die 12de eeu het ’n spesifieke skilderstyl in Nowgorod ontstaan. In teenstelling met die Kiëfse styl, is daar ’n merkbare poging om artistieke tegnieke te vereenvoudig en ikoontipering te verander. Verskeie fragmente van fresko's en ikone uit die Wladimir-Soezdal van voor die Mongoolse tydperk het behoue gebly. Hieruit blyk volgens geleerdes ’n geleidelike vorming van ’n tipiese Wladimir-Soezdal-skool. Die fresko in die Dimitri-katedraal van die [[Oordeelsdag]] het die beste bewaar gebly. Dit is deur twee meesters geskep – Grieks en Russies. Tot die Wladimir-Soezdal-skool behoort verskeie groot ikone uit die einde 12de tot begin 13de eeu. Die oudste een is die [[Andrei Bogoljoebski|Bogoljoebskaja]] ikoon van die [[Teotokos]] uit die middel van die 12de eeu. Die styl stem baie ooreen met die beroemde Teotokos van Wladimir, wat van Bisantynse oorsprong is. === Folklore === [[Lêer:Die drei Bogatyr.jpg|duimnael|240px|''Bogatiri'' ("Ridders"), deur Wiktor Wasnetsof (1898). Van links is [[Dobrinja Nikititsj]], [[Ilja Moeromets]] en [[Aljosja Popowitsj]].]] Bronne getuig van die oorvloed en uiteenlopendheid van Kiëf-Roes se [[folklore|volksverhale]]. Die [[kalender]] het ’n groot rol daarin gespeel: sameswerings, towerspreuke en liedere wat ’n integrale deel van die [[landbou]]kultuur was. Rituele folklore het ook ingesluit voorhuwelikse en feesliedere en begrafnisteursange. Die uitgebreide [[Slawiese mitologie]] getuig van die heidense [[Godheid|gode]] van die antieke Slawiërs soos [[Dazjbog]], [[Weles]] en [[Peroen]]. Deur die jare het die kerk probeer om heidense gebruike uit te roei, maar dit het tot in die 19de en 20ste eeu in die alledaagse lewe behoue gebly. gebruike het mettertyd hul aanvanklike godsdienstige betekenis verloor en uiting gevind in volkspeletjies. Daar was ook vorme van folklore wat nie met die heidense kultuur verband gehou het nie. Dit het gesegdes, raaisels, verhale en werkliedere ingesluit. Skrywers van letterkunde het dit algemeen in hul werk gebruik. Bekende werke het legendes gebruik oor voorouers, prinslike dinastieë, die stigters van stede en die stryd teen vreemdelinge. In die 9de eeu het ’n nuwe epiese [[genre]] sy verskyning gemaak: die [[epos]] of heldedig, wat die hoogtepunt van mondelinge volkskuns geword het.<ref name="Радугин">{{ru}}{{Cite book|title=Культура Древней Руси – Культурология: Учебное пособие |url=http://www.history-at-russia.ru/x-xii-veka/kultura-drevnej-rusi.html |ссылка=http://lib100.com/book/other/cultural_r/_%D0%E0%E4%F3%E3%E8%ED%20%C0.%C0.,%20%CA%F3%EB%FC%F2%F3%F0%EE%EB%EE%E3%E8%FF.pdf |first= А. А. (red.) |last =Радугин|location=Москва |publisher=Центр |year=2001 |pages=304 |isbn= |ref=Радугин }}</ref> en die gevolg was van ’n groeiende selfbewussyn.<ref name="Рабинович" /> [[Bilini]] is ’n orale digkuns oor die verlede.<ref name="Радугин" /> Die heldedigte was op werklike historiese gebeure geskoei;<ref name="Радугин" /> die helde in sommige verhale was werklike mense. So was die prototipe van die epiese [[Dobrinja Nikititsj]] die oom van Wladimir die Grote en goewerneur van Dobrinja. Sy naam kom oor en oor in antieke Russiese verhale voor. Die militêre wêreld het sy eie mondelinge liedere gehad. In ''droezjinni''-liedere is prinse en hul oorwinnings vereer. Die prinse se eenhede het hul eie skrywers gehad wat liedjies geskryf het waarin die lof van die prinse en hul vegters besing is. Folklore het bly uitbrei en ná die ontwikkeling van letterkunde ’n belangrike deel van die Russiese kultuur gebly. === Dekoratiewe kuns === Kiëf-Roes was bekend vir sy meesters van dekoratiewe kuns, wat verskeie tegnieke gebruik het. Dit was veral sigbaar in die [[juweliersware]] van dié tyd. Helder kleure is gebruik en daar was verwysings na mitologiese onderwerpe. Dit is ook gesien in gesnede houtmeubels, huishoudelike gebruiksvoorwerpe, geborduurde materiale en gesnede beenprodukte, wat in [[Wes-Europa]] bekend was as "die beeldsnykuns van die Roes". == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * Christian, David, ''A History of Russia, Mongolia and Central Asia.'' Blackwell, 1999. * Franklin, Simon en Shepard, Jonathon, ''The Emergence of Rus, 750–1200.'' (Longman, redakteur Harold Shukman.) Longman, Londen, 1996. {{ISBN|0-582-49091-X}} * Martin, Janet, ''Medieval Russia 980–1584.'' Cambridge University Press, Cambridge, 1993. {{ISBN|0-521-36832-4}} * Obolensky, Dimitri, ''The Byzantine Commonwealth: Eastern Europe 500–1453.'' Weidenfeld & Nicolson, Londen, 1971. {{ISBN|0-297-00343-7}} * Pritsak, Omeljan, ''The Origin of Rus'.'' Cambridge Mass.: Harvard University Press, 1991. == Eksterne skakels == ; Wiki-webtuistes ---- {{CommonsKategorie-inlyn|Kievan Rus}} ; Artikels ---- * {{de}} [https://www.welt.de/geschichte/article146100242/Das-alte-Russland-ist-eine-Schoepfung-der-Wikinger.html Jan von Flocken: ''Kiewer Rus – Das alte Russland ist eine Schöpfung der Wikinger''. In: ''Die Welt'', 7 September 2015] * {{de}} [https://www.midgardswoelfe.de/featured/die-kiewer-rus/ ''Midgards Wölfe: Die Kiewer Rus''] * {{de}} [https://www.bpb.de/internationales/europa/russland/295403/die-kiewer-rus-geteilte-erinnerung-in-der-ukraine-und-in-russland ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb), 9 September 2019: Die Kiewer Rus: Geteilte Erinnerung in der Ukraine und in Russland''] * {{en}} [http://www.russia-ic.com/business_law/trade_and_crafts/331/ ''Russia-InfoCentre: Antieke Roes – handel en handwerk''] ; Aanlyn-ensiklopedieë ---- * [http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?AddButton=pages\R\U\RushDA.htm Roes, Ensiklopedie van die Oekraïne] * [http://www.russia-ic.com/business_law/trade_and_crafts/331/ Antieke Roes: handel en handwerk] ; Nota van vertaler ---- * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is gedeeltelik vertaal uit die [[:en:Kievan Rus'|Engelse]] en die [[:ru:Культура Древней Руси|Russiese Wikipedia]] {{Geskiedenis van Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kiëf-Roes| ]] 3xr5x130w4t2mjbzlohsm95oa94sloi 0 32130 2901497 2852906 2026-05-04T20:32:10Z Jcb 223 2901497 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Alba Bouwer | bynaam = | beeld = Alba Bouwer.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Albertha Magdalena Bouwer | geboortedatum = [[16 Maart]] [[1920]] | geboorteplek = [[Vredefort]], [[Oranje-Vrystaat]] | dood_datum = [[5 Oktober]] [[2010]] | sterfteplek = [[Somerset-Wes]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | beroep = Skrywer, joernalis | ander = | bekend = Kinderboeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | godsdiens = | huweliksmaat = Hubert Coetzee (oorlede 1969); Jan Hofmeyr | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Alberta Magdalena Bouwer''' (16 Maart 1920 – 5 Oktober 2010) was ’n [[Afrikaans]]e kinderboekskryfster, [[joernalis]] en maatskaplike werkster in die tweede helfte van die 20ste eeu. Verskeie van haar boeke het die plaaslewe as agtergrond. Sy was veral bekend vir haar stories van Rivierplaas en Bergplaas. In 1959 en 1965 ontvang sy die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur]]; in 1961, 1971 en 1982–1983 die [[C.P. Hoogenhoutprys]]; en in 1984 die [[MER-prys]] vir Jeugliteratuur. Sy het ook ook onder die [[skuilnaam]] Magriet Coetzee geskryf.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == [[Lêer:Die personeel van die Hoërskool Jan van Riebeeck, 1945.jpg|duimnael|links|340px|Die personeel van die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]], 1945. Alba Bouwer sit tweede van links.]] [[Beeld:Normaal Opleidingskollege, Bloemfontein, 1907.jpg|duimnael|regs|300px|Die [[Bloemfonteinse Normaalkollege]], 1907]] Bouwer is op 16 Maart 1920 op ’n [[Oranje-Vrystaat|Vrystaatse]] plaas aan die oewer van die [[Renosterrivier (Vaal)|Renosterrivier]] in die distrik [[Vredefort]] gebore. Haar vader was die boer Adriaan Bouwer. Hy was een van dertien kinders wat tydens die [[Anglo-Boereoorlog]] by [[Slag van Paardeberg|Paardeberg]] gevange geneem en na [[Sint Helena|St. Helena]] gestuur is. Haar moeder was die onderwyseres Bertha Zeeman, oorspronklik van [[Paarl]] in die [[Boland]], wat haar opleiding as onderwyseres aan die [[Bloemfonteinse Normaalkollege]] ontvang het. Toe Alba nog net agtien maande oud was sterf haar vader aan ’n [[Beroerte|beroerte-aanval]]. Die ma en kind woon daarna by die grootouers aan vaderskant op hulle Vrystaatse plaas, waar haar ma by die plaasskool onderwys gee. Haar eerste skooljare was op hierdie plaasskool met haar ma wat haar onderrig gee. Haar ma trou hierna op [[6 April]] [[1926]] met Johannes Nel, ’n boer uit ’n ander deel van Vredefort. Hierdie plaas aan die Renosterrivier vorm die basis van die verhale in “''Stories van Rivierplaas''”.<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Bouwer,_Alba{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Alba se broer Hendrik word uit hierdie huwelik gebore. Haar stiefpa sterf ses jaar na die troue onverwags in ’n skietongeluk en hierna is die gesin terug na haar moeder se familieplaas, die wynplaas Hartbeeskraal in Klein Drakenstein, distrik Paarl, waar hulle by haar ma se ongetroude oudste broer en suster inwoon. Hierdie plaas is die basis van die verhale in “''Stories van Bergplaas''”. Hier gaan Alba na die koshuis van die Engelsmedium [[Hoër Meisieskool La Rochelle]] in die Paarl,<ref name=":0">Remembered: http://remembered.co.za/obituary/view/9756{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> waar sy van standerd nege in die leerlingraad dien en in [[1936]] matrikuleer. Sy studeer verder aan die Engelstalige Hugenote Universiteitskollege in [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (wat in hierdie tyd ingeskakel was by die [[Universiteit van Suid-Afrika]]) en behaal ’n B.A.-graad, met Geskiedenis en Duits as hoofvakke. Sy word aangestel as ondervoorsitter van die leerlingraad. Hier verwerf sy ook die Senior Onderwysdiploma. Vir ses jaar gee sy onderwys, eers vier jaar by die Hoërskool Burgersdorp en daarna twee jaar Duits en Afrikaans by die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] in [[Kaapstad]]. Sy trou in hierdie tyd met Eben van der Watt, maar skei wanneer dit blyk dat hy onverantwoordelik is met geld en hulle in groot skuld dompel. Hulle is in gemeenskap van goedere getroud en Alba betaal eers al die skuld af voordat sy skei. Hierna is sy vir ’n ruk joernalis by die blaadjie ''Huishouding''. In [[1947]] sluit sy vir ’n bietjie meer as twee jaar aan by die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK) in Kaapstad waar sy samesteller en aanbieder van kinderprogramme is. In [[1950]] aanvaar sy ’n pos in die redaksie van ''Sarie Marais'',<ref name=":1">Tafelberg: http://www.tafelberg.com/authors/409 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429090039/http://tafelberg.com/Authors/409 |date=29 April 2016 }}</ref> waar sy na bietjie meer as ’n jaar bevorder word tot assistent-redaktrise onder [[Fred le Roux]]. In hierdie posisie behartig sy onder andere die gebederubriek onder die skuilnaam Magriet Coetzee. Hierdie rubriek is besonder gewild en verskeie bydraes word later in boekvorm uitgegee, soos “''Gebede van ’n vrou''” in [[1973]], “''Nuwe gebede van ’n vrou''” in [[1976]], “''Aand van die lewe''” in [[1983]] en “''Skuiltes op die pad''” in [[1994]]. Sy is ook verantwoordelik vir die aanstelling van [[Audrey Blignault]] om die rubriek “''Uit die dagboek van ’n vrou''” te skryf, waaruit later verskeie bundels gepubliseer word. In [[1963]] trou sy met Hubert Coetzee,<ref name=":0" /> besturende direkteur van die [[Naspers|Nasionale Pers]],<ref name=":2">Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_albabouwer_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913125700/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_albabouwer_ph.htm |date=13 September 2014 }}</ref> en sy spits haar hierna voltyds toe op haar skryfwerk. Hubert het twee kinders uit ’n vorige huwelik, naamlik Paul en Annelette. Hy is in [[1969]] oorlede. Vanaf 1963 speel Alba ’n leidende rol in die [[Afrikaanse Christelike Vrouevereniging]] (ACVV) en dien vir 23 jaar op die hoofbestuur van die Kaaplandse tak en later tot [[1993]] as voorsitter op [[Riversdal]].<ref name=":1" /> Op [[6 September]] [[1975]] trou sy met die prokureur Jan H. Hofmeyr en hulle vestig hulle vir ’n lang tyd in Riversdal, waarna hulle in [[1996]] na [[Somerset-Wes]] verhuis,<ref name=":0" /> waar hulle in die Helderberg Village aftree-oord woon. Jan het vyf seuns uit ’n vorige huwelik, wat almal prokureurs word. Hy is in Februarie [[1999]] oorlede en word op Riversdal begrawe. Sy is op Dinsdag [[5 Oktober]] [[2010]] in die aftree-oord Helderberg Village in Somerset-Wes oorlede, nadat sy in ’n koma verval het. Vir jare lank het sy [[Alzheimersiekte|Alzheimer se siekte]] gehad.<ref name=":0" /> == Skryfwerk == === Kinder- en jeugverhale === Sy is veral bekend as skrywer van jeugverhale, gebaseer op ’n verbygegane tyd van groot word op die plaas in ’n ou Suid-Afrika. Haar skryfloopbaan begin wanneer sy eie bydraes lewer tot die kinderprogramme van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]].<ref name=":2" /> In die vyftigerjare skryf sy op versoek van die redakteur van ''[[Landbouweekblad|Die Landbouweekblad]]'' ’n paar sketse vir hulle kinderrubriek. Die redakteur van ''Sarie Marais'', die bekende Fred le Roux, kry insae in hierdie sketse en raap dit op vir sy eie tydskrif. Hy gee opdrag aan die Joodse kunstenaar [[Katrine Harries]] om die sketse te illustreer en die samewerking tussen Alba en Katrine Harries duur voort tot met Harries se dood in [[1978]]. Die sketse loop uit op die publikasie van “'''''Stories van Rivierplaas'''''”, die eerste van die verhale van die dogter Alie, haar boesemvriend Lulu en die huishulp Ou-Melitie. Hoewel die stories as fiksie aangebied word, is dit kennelik gebaseer op die skrywer se ervaringswêreld as jong kind op ’n plaas in die [[Vrystaat]]. Die daaglikse gebeure word op onderhoudende wyse vertel sodat insae verkry word oor ’n leefwyse wat verby gegaan het. Hoewel die stories vir kinders geskryf is, kan grootmense ewe veel genot put uit die nostalgiese herroep van die verlede. Alie en Lulu speel met die Basoetoekinders, haal eiers uit, loer na die melkery saans, trap wol in skeertyd en gaan met hulle leie en griffels na die plaasskooltjie. Die sensitiewe uitbeelding van Alie se kinderpsige is ’n hoogtepunt in die Afrikaanse prosa, met die kinderperspektief wat op indrukwekkende wyse deurgaans eg volgehou word.<ref name="kernentooi">Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref><ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> In “'''''Nuwe stories van Rivierplaas'''''” het Alie die laerskoolkind groot ideale: sy wil kan spog met haar vlegsels, sy wil deur haar voortande kan spoeg en sy verlang na dik bene as kompensasie vir die bynaam Alie Spykerboud. Lulu, Ou-Melitie, ouma van Brakfontein en al die ander grootmense is steeds daar. Reza de Wet gebruik in haar drama “''Diepe grond''” die gegewe en karakters van “''Stories van Rivierplaas''”, om sodoende ’n kontras te skep tussen die idilliese Afrikanerdom van die jare vyftig en die disintegrasie van die jare tagtig.<ref>Antonissen, Rob “Standpunte”, Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref><refname="kernentooi" /> Na polemiek is De Wet verplig om die name van die karakters te wysig, maar sy behou die gegewe en die drama word later saam met ander De Wet-dramas met die [[Hertzogprys]] bekroon. Alba ontvang die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] in [[1959]] vir “''Stories van'' ''Rivierplaas''” en “''Nuwe stories van Rivierplaas''”, die eerste vrou wat hierdie toekenning ontvang. F.V. Lategan neem “''As die trapmasjien kom''” (’n fragment uit “''Nuwe stories van Rivierplaas''”) op in “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''”. In “'''''Stories van Ruyswyck'''''” het Alie al begin groot word en is sy reeds dertien jaar oud. Die milieu verskuif ook vanaf die Vrystaat na die Boland en die koshuis van Ruyswyck Meisieskool is nou haar blyplek. In die verloop van vier jaar verander die skaam standerd sewe dogter tot hoofmeisie. In teenstelling met die meer episodiese bou van die voorafgaande bundels sentreer hierdie boek rondom Alie se kennismaking met die raaisel van die liefde. Wat die boek in die proses aan vaart en spanning inboet, wen dit met die indringende weergawe van die adolessent se gevoelslewe.<ref>Aucamp, Hennie “Kriterium”, Oktober 1963</ref> Later word “''Stories van Rivierplaas''”, “''Nuwe stories van Rivierplaas''” en “''Stories van Ruyswyck''” in een band uitgegee onder die titel “'''''Rivierplaas'''''”.<ref>Fourie, Elkarien “Beeld” 11 Junie 2007</ref> Die Scheepersprys word in [[1965]] toegeken vir “''Stories van'' ''Ruyswyck''”, “''Stories van Bergplaas''” en “''Katrientjie van Keerweder''”. “'''''Stories van Bergplaas'''''” vertel van die tienjarige tweeling Bramie en Grietjie, wat op ’n Bolandse plaas bly, met die vernaamste probleem die baie werk wat in die pad staan van lekker speel. Grietjie verwonder haar aan die klank van woorde en sy en Bramie het interaksie met die ander kinders op Bergplaas, naamlik die bruin kinders Klein Willem Houtmens, Jaffie, Diksiel en Trui met Dingetjie op haar heup. Daar is ook grootmense soos tant Letta en oom Koos, ou Jafta, outa Warie met sy wysheid en ai Nonkie. Lappies is die hondjie en daar is natuurlik ou Steier, die hoenderhaan, wat deur sy koppigheid ’n ontydige dood vind. Die wedersydse vriendskap tussen blanke en bruin plaaskinders en die streng maar regverdige behandeling in geregtigheid teenoor alle gekleurdes bevat ’n moraliteit te midde van baie ongeregtigheid wat in hierdie apartheidstyd plaasgevind het. Die SAUK maak in 1983 ’n televisiereeks van ses episodes gebaseer op “''Stories van Bergplaas''”, wat egter eers in [[1986]] gebeeldsaai word weens besware teen die gebruik van terme soos “kleinnooi” en “kleinbaas” in die oorspronklike teks, wat dan met woorde vervang word wat nie kwetsend is nie. Die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] word in 1965 toegeken vir “''Stories van Bergplaas''”, “''Stories van'' ''Ruyswyck''” en “''Katrientjie van Keerweder''” en “''Stories van Bergplaas''” word in 1963 eervol vermeld tydens die toekenning van die [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-medalje]]. “'''''Afrikaans 100'''''” is ’n gedenkbundel wat vir jong mense die storie van Afrikaans vertel vanaf die stigtingsvergadering van die [[Genootskap van Regte Afrikaners]]. Vir nog kleiner kinders lewer Alba ook ’n belangrike bydrae. “'''''Abdoltjie'''''” bevat ses stories van die vyfjarige Maleierseuntjie wat sy eie leefwêreld verken. Hy leef hom in verskeie fantasieë in, veral in wisselwerking met sy pa wat oor dinge gesels, opdragte gee of hom in aanraking bring met werklikhede, waarna Abdoltjie begin fantaseer. Dit is duidelik dat die warm verhouding wat hy met sy pa (sy “booia”) het, hom die nodige sekuriteit gee om nie-werklike dimensies te verken. Hierdie boekie word baie hoog aangeslaan deur die kritici, wat beïndruk is met die sjarmante maar eenvoudige taalgebruik in fyn, ritmiese sinne, die skep van ’n geloofbare kinderwêreld en die pragtige illustrasies van Katrine Harries. Die skryfster maak ook ruim gebruik van rympies, wat die stories ’n aansteeklike ritme gee. F.V. Lategan neem die fragment “''Abdoltjie soek die wit bok''” uit hierdie boek op in die versamelbundel “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''”. Die vyfjarige Abdoltjie met sy kinderfantasieë is verwant aan die soortgelyke vyfjarige “'''''Katrientjie van Keerweder'''''”, hoewel Katrientjie se leefwêreld op ’n Bolandse plaas uiteraard verskil van Abdoltjie s’n. Dit is die warm verhouding wat Katrientjie met haar ma het en haar ma se prikkeling (byvoorbeeld oor waar die groot staanhorlosie die ure bêre) wat haar help om dinge fantasieryk te ervaar. Die begrip en relatiwiteit van tyd word knap in hierdie boek weerspieël, terwyl die oorgang tussen werklikheid en fantasie deurgaans soomloos geskied. Tina Tierat is ’n karakter wat by Ou-Melitie van Rivierplaas kan kers vashou. Benewens ’n aandeel in die Scheepersprys van 1965 word “''Katrientjie van Keerweder''” in [[1961]] bekroon met die heel eerste [[C.P. Hoogenhoutprys|C.P. Hoogenhout-prys]] vir kinderlektuur van die [[Suid-Afrikaanse Biblioteekvereniging]]. “'''''Dirkie van Driekuil'''''” is eweneens ’n vyfjarige wat leer van tyd en verganklikheid. Die natuur is hier leermeester en die bruin man Kerneels (wat deur Dirkie Koeneels genoem word) die tolk om aan Dirkie te verduidelik hoedat daar ’n seisoensiklus in die natuur sowel as in die mens se lewe is. Sy vertaal self hierdie boek in Duits as “''Die Eiche im Wasser''”. “''Dirkie van Driekuil''” word in [[1966]] eervol vermeld tydens die toekenning van die C.P. Hoogenhout-medalje. “'''''’n Hennetjie met kuikens'''''” handel oor ’n wit (Sarie) en ’n swart (Sara) dogtertjie wat apart van mekaar woon maar elkeen ’n pop van ’n ander ras as gespreksgenoot het. Die ma’s vertel ook afsonderlik aan hulle dogtertjies van gedeelde ervarings met die ander ras op ’n plaas, waarna hereniging tussen die twee eertydse speelmaats plaasvind. Dit is veral die waardigheid en opregte menslikheid in menseverhoudings wat ’n mens bybly. Die C.P. Hoogenhout-prys word in [[1971]] toegeken aan “''’n Hennetjie met kuikens''”. “'''''Vlieg swaeltjie, vlieg ver'''''” het nog ’n vyfjarige (Faantjie) as hoofkarakter. Die gesin red drie baba-swaeltjies nadat die nes breek en Faantjie se ma sit hulle in ’n mandjie en vir drie weke word hulle gevoer. Dan word hulle buite op die gras geleer om te vlieg, want die winter kom nader en die swaeltjies moet na die warm plekke toe kan vlieg. Faantjie moet eindelik die pynlike les leer om iets vry te laat waarvoor jy lief is. Die swaeltjiegesin word metafoor van die grootse gang van die lewe, terwyl die interaksie tussen voëls en mense bevestiging is van wat goed en edel is.<ref>Snyman, Lydia “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 25 no. 1, Maart 1985</ref><ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 2, Mei 1984</ref> Die C.P. Hoogenhout-prys in 1983 en die heel eerste toekenning van die [[MER-prys|M.E.R.-prys]] in [[1984]] word toegeken aan “''Vlieg swaeltjie, vlieg ver''”. Sy lewer vir hierdie kleiner ouderdomsgroep ook die versebundel “'''''Ienkel dienkel'''''”, waar die sewentien gediggies knap geïllustreer word deur [[May Hillhouse]].<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> Van haar kinderverse word opgeneem in die versamelbundels “''Nuwe Kleuterverseboek''” van [[D.J. Opperman]] en “''Verskombers''” met verse vir die laerskool saamgestel deur [[S.S. van Jaarsveld]]. Alba Bouwer vertaal heelwat kinder- en jeugtekste uit Amerikaans, Duits, Engels en Nederlands. === Romans === Alba verras in [[1992]] met ’n volwasse roman, “'''''Die afdraand van die dag is kil'''''”, waar die titel ontleen is uit ’n gedig van [[Olga Kirsch]] uit haar digbundel “''Negentien gedigte''”. In hierdie roman beland twee susters, Bettie en Marie, saam by hulle laaste aardse tuiste op ’n plattelandse dorp, Huis Lourens. Die susters het saam groot geword op Bergplaas, maar daarna hulle eie lewens gelei. Bettie was ’n getroude vrou in die Vrystaat wat twee mans aan die dood afgestaan het en twee kinders groot gemaak het. Marie het nooit getrou nie en het die hele tyd op die familieplaas gebly. By Huis Lourens ondergaan hulle die stelselmatige aftakeling van die ouderdom en raak toenemend van ander afhanklik. Die aanpassings by ’n wêreld wat tot die allernoodsaaklikste gekrimp het, is nie vir die susters die ergste van oud word nie, maar wel die besef dat hulle nie meer baas oor hul eie liggame is nie. Hiermee moet hulle vrede maak as hulle menslike waardigheid wil behou. Berustend wag hulle nou hulle sterfte in, met die seker wete dat dit onvermydelik deel is van die menslike bestaan en die verwagting dat die hiernamaals ’n geluksaliger lewe tot gevolg sal hê. Deur middel van terugflitse herleef hulle ook hulle wedervaringe as jong meisies op Bergplaas, en hul afsonderlike voortgang op die lewenspad daarna.<ref>Aucamp, Hennie “Rapport” 8 November 1992</ref><ref>Hambidge, Joan “Die Burger” 17 November 1992</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref> Hierdie boek is in 1993 op die kortlys vir die toekenning van die [[CNA-prys|C.N.A.-prys]], die [[M-Net-prys]], die [[ATKV-Prosaprys|ATKV-prys]] en die [[Rapportprys]]. “'''''Die lang reis van hart tot hart'''''” bevat ’n keur deur [[Rykie van Reenen]] uit haar leeftyd van toesprake tydens openbare optredes wat uitgegee word met die viering van haar 75e verjaarsdag.<ref>Schumann, Jalna “Insig” April 1995</ref><ref>Wybenga, Gretel “Beeld” 5 Junie 1995</ref> Vir volwassenes vertaal sy verskeie godsdienstige tekste uit Duits van [[Helmut Thielicke]] en Nederlands van A. Sizoo. Uit die gebederubriek wat Alba vir ''Sarie'' onder die skuilnaam Magriet Coetzee behartig, word verskeie keuses gemaak en gebundel in “'''''Gebede van ’n vrou'''''” in 1973, “'''''Nuwe gebede van ’n vrou'''''” in 1976, “'''''Aand van die lewe'''''” in 1983 en “'''''Skuiltes op die pad'''''” in 1994. Sy skryf ook oor die ACVV in die publikasies “''Waar vroue voorvat''” en “''Drie en sewentig jaar se saamreis''”, wat albei in 1981 verskyn. Verder skryf sy tydskrifartikels wat onder andere in ''Suid-Afrikaanse Uitgewer'', ''[[Huisgenoot]]'', ''Sarie Marais'' en ''Tydskrif vir Letterkunde'' verskyn. === Kortverhale === Op versoek dra Alba by tot verskeie versamelbundels, waaronder “''Die dammetjie en ander sketse''” (saam met [[Audrey Blignault]], [[Freda Linde]], [[Elise Muller]], [[M.E.R.|M.E.R]]. en [[Rykie van Reenen]]), “''Son op die land''”, “''M.E.R. 100''” en “''Stad en stedelig''”. In die versamelbundel “''Klein koninkryk''” vertel sy van haar kinderjare en in “''My Paarl''” skryf sy van haar jeugherinneringe van hierdie dorp. Haar werk word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “''Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale''”, “''Son en saffier: Keurbeeld van die jeugverhaal''”, “''Voorsmaak''” (’n keur uit werke van skrywers wat met die [[Scheepersprys vir Jeugliteratuur|Scheepersprys]] bekroon is) en “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''”, almal onder redaksie van F.V. Lategan; “''Janus: ’n tweetalige bloemlesing''” onder redaksie van L. Herrman en S. Goldblatt; “''Afrikaans short stories''” onder redaksie van F.V. Lategan, M.W. Smuts en [[Hymne Weiss]]; “''Moderne Afrikaanse verhaalkuns''” van F.E.J. Malherbe; “''Jangroentjie: keurbundel vir die jeug''” saamgestel deur J.P. en Ria Smuts; “''Borde borde boordevol''” onder redaksie van Hennie Aucamp; “''Uit die kontreie vandaan''” van [[Abraham H. de Vries]]; “''Goue fluit, my storie is uit''” en “''Goue lint, my storie begint''” saamgestel deur [[Linda Rode]]; “''Storiehuis, woordpaleis''” en “''Son op die land''”, laasgenoemde ’n bundel met sketse en vertellings oor verskillende streke van ons land. Sy is medesamesteller van ’n aantal boeke, insluitende die verjaardagalbum “''Goedgeluk''” saam met Audrey Blignault. Uit die werke van M.E.R. stel sy saam met Audrey Blignault “''Kom nader''” saam, terwyl sy saam met Rykie van Reenen “''Familiegesprek''” saamstel en saam met Anna Rothmann en Rykie van Reenen verantwoordelik is vir “''’n Kosbare erfenis''”, ’n versameling van die briewe van M.E.R. wat sy tussen [[1916]] en 1975 geskryf het. Saam met Hans Scheffler behartig sy “''Liewe Lydia – Liewe Fritz''”. == Toekennings en eerbewyse == Benewens die talle pryse wat sy met haar boeke verower, word sy ook op baie ander maniere gehuldig. Sy word in 1983 aangewys as een van veertien nuwe verteenwoordigers wat in die Media-raad van die Nuusblad-Persunie dien. In [[1987]] stel die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns|Akademie vir Wetenskap en Kuns]] die prys in vir Kinderliteratuur wat driejaarliks toegeken sal word en noem dit die [[Alba Bouwerprys vir Kinderliteratuur|Alba Bouwer-prys]] as blyk van agting vir haar kinderwerke.<ref name=":1" /> Die ereburgerskap van [[Riversdal]] word in [[1988]] aan haar toegeken. Sy word in [[1995]] vereer met erelidmaatskap van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns en in dieselfde jaar ontvang sy ’n toekenning van die [[Vroue Landbouvereniging]]. Die huldigingsbundel “''Die blink uur van mooi dinge''” wat met haar 75e verjaarsdag aan haar uitgereik word, bestaan uit twee dele. Die eerste deel is essays oor persoonlike belewenis van haar deur familie en vriende, terwyl die tweede deel handel oor haar werk.<ref>Müller, Petra “Die Burger” 29 Maart 1995</ref><ref>Van Niekerk, Anneke “Insig” Junie 1995</ref><ref>Wybenga, Gretel “Beeld” 5 Junie 1995</ref> Die [[Universiteit van Port Elizabeth]] ken in 1996 ’n eredoktorsgraad aan haar toe. In [[1998]] ontvang sy die [[FAK-Prestigeprys]] vir haar bydrae tot die [[Afrikaanse letterkunde]]. ’n Straat in [[Langenhovenpark]] in Bloemfontein is ook na haar vernoem. == Publikasies == === Alba Bouwer === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1955 |Stories van Rivierplaas |- |1956 |Nuwe stories van Rivierplaas |- |1958 |Abdoltjie |- |1961 |Katrientjie van Keerweder |- |1963 |Stories van Ruyswyck Stories van Bergplaas |- |1966 |Dirkie van Driekuil |- |1971 |’n Hennetjie met kuikens |- |1975 |Afrikaans 100 |- |1980 |Ienkel dienkel |- |1983 |Vlieg swaeltjie, vlieg ver |- |1992 |Die afdraand van die dag is kil |- |1995 |Die lang reis van hart tot hart |- |2007 |Rivierplaas – omnibus |} === Samesteller en redakteur === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1965 |Kom nader: ’n keur uit die werke van M.E.R. (saam met Audrey Blignault) Goedgeluk (saam met Audrey Blignault) |- |1972 |Liewe Lydia – Liewe Fritz (saam met Hans Scheffler) |- |1976 |Familiegesprek: briewe aan haar dogter van M.E.R. (saam met Rykie van Reenen |- |1977 |’n Kosbare erfenis: briewe van M.E.R. (saam met Anna Rothmann en Rykie van Reenen) |- |1988 |Goedgeluk: verjaardagalbum (saam met Audrey Blignault) |} === Vertalings === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1946 |Die Spaanse roosboom – Werner Bergengruen |- |1949 |Die seeverhale van Seepbel – Dorothy Dundas |- |1950 |Peppie se hoed – Ali Mitgutsch |- |1958 |Pieter en die wolf – [[Sergei Prokofiëf]] |- |1960 |Katinka van Kattesnorstraat – Clare Lennart |- |1961 |Rinus die stasiemossie – Clare Lennart Die dogtertjie van êrens – Hertha von Gebhardt |- |1962 |Die wit buffel – Ernst Wiechert |- |1965 |Rip van Winkel – Irving Washington |- |1966 |Tippie se liefde – Else Hueck-Dehio |- |1968 |Die leerling-towenaar – Johann W. von Goethe |- |1969 |Die groen pad – Irene Hunt |- |1971 |Perd uit die storm – Meindert de Jong |- |1972 |Die gebed wat die wêreld omspan – Helmut Thielicke |- |1973 |Lewende woorde van Augustinus – Dr. A. Sizoo |- |1974 |En sê nou God bestaan? – Helmut Thielicke Die seeperdjie – Frans van Anrooy |- |1975 |My eerste groot storieboek – Richard Bamberger |- |1976 |Die goue motor van Matys – Janosch Ek is ’n wilde wollabeer – Janosch Kom, krokodil, na Iewerstad – Janosch |- |1977 |Die Christen in ’n krisis – Helmut Thielicke |- |1985 |Winnie-die-Poeh – A.A. Milne |- |1987 |My groot-groot storieboek – Richard Bamberger |} === Magriet Coetzee === {| class="wikitable" !Jaar !Titel van publikasie |- |1973 |Gebede van ’n vrou |- |1976 |Nuwe gebede van ’n vrou |- |1983 |Aand van die lewe |- |1994 |Skuiltes op die pad |} == Bronnelys == === Boeke === *[[Rob Antonissen|Antonissen, Rob]] “Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede” Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk Elsiesrivier 1964 * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Andries (samesteller) “My Paarl” Andries Botha Paarl 1987 * Botha, Danie “Die helder dae” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2014 * Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 *[[A.P. Grové|Grové, A.P.]] “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 *[[J.C. Kannemeyer|Kannemeyer, J.C.]] “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. “Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg 1961 * Lategan, F.V. “Dekade: Resente Afrikaanse kortverhale” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad 1965 * Lategan, F.V. “Voorsmaak” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste druk 1972 *[[P.J. Nienaber|Nienaber, P.J.]], Senekal, J.H. en Bothma, T.C. “Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanseletterkunde” Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Steenberg, Elsabe “Fantasie en die kinderboek: ’n kernhandleiding” HAUM-Literêr Pretoria Eerste uitgawe Eerste druk 1987 * Steenberg, Elsabe “Kinderverhale van ses tot twaalf” Reuse-Blokboek 7 Academica Pretoria en KaapstadTweede druk 1984 * Steyn, J.C. “Die 100 jaar van MER” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe 2004 *[[Madeleine van Biljon|Van Biljon, Madeleine]] “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van der Walt, Thomas (samesteller) “Die blink uur van mooi dinge” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1995 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Botha, Danie “Alba staan uit teen die ‘heller lug’” “Insig” April 1995 * Botha, Danie “Verhewenheid, maar met nugterheid” “Beeld” 11 Oktober 2010 * Botha, Elize “In gesprek met Alba Bouwer” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 2, Mei 1984 * Botha, Elize “Die ou vrou en die dood: Vier romans met verwante tematiek 1991-1993” “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 35 no. 3, September 1995 * Bouwer, Alba “Om ’n boek te maak” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 3, Augustus 1979 * Le Roux, Marina “Huldigingswoord by die oorhandiging van die M.E.R.-prys vir kinder- en jeuglektuur aan Alba Bouwer vir ‘Vlieg swaeltjie, vlieg ver’ op 13 September 1984” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 22 no. 4, November 1984 * Minnaar-Vos, Anna “Ons kuier by Alba Bouwer” “Die Huisvrou” Januarie 1976 * Nolte, Elsa “M.E.R. en Alba Bouwer: Kanonisering en herkanonisering” “Tydskrif vir Letterkunde”Jaargang 32 no. 4, November 1994 * Potgieter, Marelize “Skrywer Bouwer sterf ná koma” “Beeld” 8 Oktober 2010 * Steenberg, Elsabe “Die gebruik van herhaling in die werke van Alba Bouwer” “Tydskrif virLetterkunde” Nuwe reeks 12 no. 1, Februarie 1974 * Swartz, Màri-Anne “Alba Bouwer se kop nog propvol stories” “Die Burger” 16 Maart 1995 * Williams, Ettie “’n Mens so mooi as haar stories” “Die Burger” 16 Maart 1995 === Verwysings === {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bouwer, Alba}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1920]] [[Kategorie:Sterftes in 2010]] [[Kategorie:Alumni van Hoër Meisieskool La Rochelle]] bzta82c15cywz0twd3pmyf9venambhd 0 40615 2901374 2885984 2026-05-04T13:38:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901374 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die Italiaanse nasionale mansrugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale vrouerugbyspan, sien [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan]].'' {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Italië | beeld = Kenteken van die Italiaanse nasionale rugbyspan.svg | unie = [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) | bynaam = ''Gli Azzurri'' (“die [[Hemelblou]]es”) | embleem = Wapen van die Italiaanse Rugbyfederasie | kaptein = [[Michele Lamaro]] | afrigter = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Gonzalo Quesada]] <small>(sedert 2024)</small> | stadion = [[Stadio Olimpico]], [[Rome]] | kapasiteit = 70&nbsp;634 | patroon_la1 = _Italy21h | patroon_b1 = _Italy21h | patroon_ra1 = _Italy21h | patroon_sh1 = _2021_rugby_italyh | patroon_so1 = | linkerarm1 = 2349B0 | liggaam1 = 2349B0 | regterarm1 = 2349B0 | broek1 = FFFFFF | kouse1 = 2349B0 | patroon_la2 = _Italy21a | patroon_b2 = _Italy21a | patroon_ra2 = _Italy21a | patroon_sh2 = _2021_rugby_italya | patroon_so2 = | linkerarm2 = 000066 | liggaam2 = FFFFFF | regterarm2 = 000066 | broek2 = 2349B0 | kouse2 = FFFFFF | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sergio Parisse]] (142)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=20;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | toppuntebehaler = [[Diego Dominguez]] (983)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=20;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Marcello Cuttitta]] (26)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=20;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> | eerste = {{vlagikoon|Spanje|1785}} [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] 9–0 '''Italië''' {{vlagikoon|Italië|1861}}<br />([[Barcelona]], [[Spanje]]; 20 Mei 1929) | grootwen = {{ITAru}} 104–8 {{CZEru-r}}<br />(Viadana, [[Italië]]; 18 Mei 1994) | grootverloor = {{RSAru}} 101–0 {{ITAru-r}}<br />([[Durban]], [[Suid-Afrika]]; 19 Junie 1999) | Wêreldbekerverskynings = 10/10 | jaar = 1987 | beste = Twee oorwinnings elk in [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]], [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]], [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] en [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] | url = | unieurl = www.federugby.it }} Die '''Italiaanse nasionale rugbyspan''' ([[Italiaans]]: ''Nazionale di rugby a 15 dell’Italia'') is die nasionale [[rugby]]span wat [[Italië]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Hulle staan ook bekend as ''gli Azzurri'' (Italiaans vir: “die [[Hemelblou]]es”). [[Savoiblou]] is die gewone kleur van die nasionale spanne wat Italië verteenwoordig, aangesien dit die tradisionele kleur van die [[Huis van Savoje]] was wat van 1860 tot 1946 oor die Koninkryk Italië regeer het. Rugby word in Italië deur die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (''Federazione Italiana Rugby'', FIR) geadministreer. Italië neem jaarliks aan die [[Sesnasies-toernooi]] deel, saam met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]. Italië het sy eerste toetswedstryd in 1929 teen [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] gespeel. Italië was net soos [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] oor dekades heen een van die sterkste Europese spanne buite die destydse Vyfnasies. Hulle het tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] een titel ingepalm, nege keer as naaswenner en agt keer op die derde plek geëindig. Gedurende die 1990’s het die Italiaanse rugby ’n opswaai beleef, wat tot die aansluiting by die destydse Vyfnasies en hul uitbreiding tot die Sesnasies gelei het. Hulle het die een of ander prestasie behaal, maar nooit beter as die vierde plek gevaar nie. Italië se belangrikste internasionale verskyning is tydens die vierjaarlikse [[rugbywêreldbeker]]toernooi wat sedert 1987 beslis word. Sedert die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987|Rugbywêreldbekertoernooi in 1987]] het die span aan al nege toernooie deelgeneem, maar nog nie tot die uitklopfase gevorder nie. Die Italiaanse nasionale span het tot ’n konstante deelnemer ontwikkel. Sedert [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] het Italië tydens elke toernooi twee oorwinnings en twee nederlae aangeteken, genoeg om outomaties vir die volgende toernooi te kwalifiseer. Italiaanse spelers dra tradisioneel blou [[Hemp|truie]], wit broeke en blou sokkies. Hul alternatiewe kleure bestaan uit ’n wit trui met blou broeke en wit sokkies. Italië se internasionale wedstryde word op verskeie plekke dwarsdeur die land gespeel; die [[Stadio Olimpico]] in [[Rome]] word tydens die Sesnasies-toernooi gebruik. Die beheerliggaam [[Wêreldrugby]] beskou Italië as ’n vlak-een rugbyland. Een voormalige Italiaanse rugbyspeler is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Italiaanse rugbyspan is tans (Maart 2026) tiende op [[Wêreldrugby]] se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=10 Junie 2025}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Italiaanse Rugbyfederasie}} [[Lêer:LocationPoRiver.PNG|duimnael|links|Die [[Povlakte]] in Noord-Italië word algemeen as die hartland van Italiaanse rugby beskou]] Die beheerliggaam vir rugby in Italië is die Italiaanse Rugbyfederasie (''Federazione Italiana Rugby'', FIR). Die FIR het in 1928<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&view=article&id=143&Itemid=668 |title=Federazione Italiana Rugby |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> uit die “Propagandakomitee” ontstaan en in 1987 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/italy |title=Italy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarbenewens was die Italiaanse Rugbyfederasie in 1934 ’n stigtingslid van die vastelandse beheerliggaam ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA; nou [[Rugby Europa]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyfootballhistory.com/timeline1930s.htm |title=Historical Rugby Milestones 1930s |publisher=Rugby Football History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Italië is die Campionato di Eccellenza, waaraan twaalf spanne deelneem. Van die spanne is veral uit die twee rugbyvestings [[Lombardye]] en [[Veneto]] afkomstig. Bo die nasionale kampioenskap word die internasionale liga [[Verenigde Rugbykampioenskap]] beslis, saam met spanne uit Ierland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis, waaraan twee Italiaanse spanne ([[Benetton Rugby Treviso]] uit [[Treviso]] en [[Zebre]] uit [[Parma]]) deelneem. Bo die Verenigde Rugbykampioenskap word jaarliks saam met klubs uit Engeland, Frankryk, Ierland, Ierland en Wallis die Europese Rugbykampioenskapbeker en die Europese Rugbyuitdagingsbeker beslis. Naas die amptelike nasionale span roep die FIR ook ander keurspanne byeen. ''Italia Emergenti'' (“Opkomende Italië”) is die tweede nasionale span van Italië. Net soos ander rugbylande beskik Italië oor ’n o/20-nasionale span wat aan die o/20-Sesnasies-toernooi en die [[Wêreldrugby o/20-kampioenskap]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sixnationsrugby.com/team/italy-u20/#latest |title=Italy U20 |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170027/https://www.sixnationsrugby.com/team/italy-u20/#latest |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/u20 |title=World Rugby U20 Championship |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. == Geskiedenis == === Bekendstelling van rugby aan Italië === [[Lêer:Harpastum romain.jpg|duimnael|’n Romeinse muurskildery wat die antieke spel ''Harpastum'' toon]] [[Lêer:Calcio fiorentino 1688.jpg|duimnael|’n ''Calcio fiorentino''-spel op die Piazza Santa Croce te Florence in 1688]] Die oorspronklik uit [[Griekeland]] afkomstige en in die hele [[Romeinse Ryk]] uitgeoefene speel ''Harpastum'' kan as ’n ver verwante, antieke voorloper van rugby beskou word. In berigte van historici en skrywers soos Athenaeus van Naucratis, [[Clemens van Alexandrië]], Iulius Pollux en [[Claudius Galenus]] word dit beskryf as ’n volkontaksport tussen twee spanne bestaande uit vyf tot twaalf spelers met die doel om op ’n reghoekige veld ’n bal agter die teenstander se doellyn te beweeg.<ref>{{en}} {{cite book |author=H. A. Harris |title=Sport in Greece and Rome |publisher=Cornell University Press |location=Ithaca |year=1972 |isbn=0-8014-0718-4 |pages=86–99}}</ref> Gedurende die [[Middeleeue]] het in Italië verskeie balsporte ontwikkel, wat nader verwant was aan rugby as aan [[sokker]], aangesien die speel met die hande ’n sentrale kenmerk was. Die bekendste voorbeeld is die ''[[Calcio storico fiorentino]]'' wat uit die vroeë 16de eeu dateer en steeds in [[Florence]] gespeel word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://vault.si.com/vault/2008/08/04/balls-and-blood |title=Balls and Blood |publisher=Sports Illustrated |author=Jake Halpern |date=4 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Britse seelui, wat by die Genuese hawe aangedoen het, het rondom 1890 die in die [[Verenigde Koninkryk]] reeds gevestigde rugby aan Italië bekendgestel. Maar vanaf die begin is dit deur sokker oorskadu en was ’n nissport. Daar word vermoed dat die Britte aanvanklik veral onder mekaar verkeer het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=68}}</ref> Die eerste amptelike rugbywedstryd op Italiaanse bodem is op 2 April 1910 in [[Turyn]] tussen twee buitelandse klubs, die [[Parys]]e SCUF en die [[Genève|Geneefse]] RC Servette, gehou. Twee weke later is die eerste Italiaanse rugbyklub, RC Torino, gestig, maar hulle het ná net een wedstryd teen die sokkerklub FC Pro Vercelli hulself weer ontbind.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Gianluca Barca, Gian Franco Bellè |title=La sesta nazione. Ottant'anni di storia della Federazione Italiana Rugby |publisher=Grafiche Step editrice |location=Parma |year=2008 |pages=11}}</ref> Een jaar later het Stefano Bellandi, die bestuurder van die ''Teatro alla Scala'' in [[Milaan]], die beslissende impuls vir rugby se vestiging in Italië gelewer. Hy het, nadat hy ’n aantal jare in [[Frankryk]] deurgebring en die rugbysport leer ken het, na Italië teruggekeer en sy militêre diens gedoen. Saam met die hulp van ’n Franse vriend het hy ’n rugby-afdeling by die sportklub US Milanese gestig. Dit het op 2 April 1911 op die Arena Civica teen ’n span uit Voiron sy eerste wedstryd gespeel. Volgens ''La Gazzetta dello Sport'' was die toeskouers ten spyte van die 0–15-nederlaag opgewonde, waarvolgens verdere wedstryde gereël is.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=299–300}}</ref> Die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hierdie ontwikkeling stopgesit. Ná die einde van die oorlog het Bellandi hom vir ’n herlewing van die Italiaanse rugbysport beywer en by die Milaanse ''Sport Club Italia'' ’n nuwe span saamgestel. Vervolgens het bykomende klubs ontstaan en middelgroot [[nywerheid]]sstede in die [[Povlakte]] soos Brescia, Parma, Rovigo en [[Treviso]] het in Italië se rugbyvestings ontwikkel (later het nog [[Rome]], [[Napels]] en L’Aquila bygekom). Op 26 Julie 1927 het Bellandi ’n “Propagandakomitee” gestig en die Franse joernalis Henri Desgrange, stigter van die [[Tour de France]], om ondersteuning gevra. Hy het gehelp om ’n aantal wedstryde van ’n nieamptelike Italiaanse keurspan teen verskeie Franse klubs te reël.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=303}}</ref> Enkele verteenwoordigers van die fascistiese Italiaanse regime het die propagandistiese waardes van die gewild wordende rugbysport opgemerk. Augusto Turati, sekretaris-generaals van die ''Partito Nazionale Fascista'' (PNF), het op 13 Mei 1928 die eerste wedstryd in die hoofstad gereël en die Stadio Nazionale del PNF beskikbaar gestel.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=305}}</ref> Enkele maande later, op 26 September, is uit die destydse Propagandakomitee die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (''Federazione Italiana Rugby'', FIR) gestig, wat vervolgens die eerste nasionale kampioenskap aangebied het.<ref name="coni">{{it}} {{cite web |url=https://www.coni.it/it/federazioni-sportive-nazionali/federazione-italiana-rugby-fir.html?view=minisito&layout=federazione |title=La storia della FIR |publisher=Comitato Olimpico Nazionale Italiano |date=2020 |accessdate=21 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210121190415/https://www.coni.it/it/federazioni-sportive-nazionali/federazione-italiana-rugby-fir.html?view=minisito&layout=federazione |archive-date=21 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Die nasionale span se eerste jare === [[Lêer:Rugby Italia 1933.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan in 1933]] [[Lêer:Rugby Italia 1942 Milano.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan in 1942]] Die FIR het ook ’n amptelike nasionale span van stapel gestuur. Hul eerste toetswedstryd is op 29 Mei 1929 in [[Barcelona]] teen die eweneens debuutmakende [[Spaanse nasionale rugbyspan|Spanje]] gehou. Voor ’n skare van 62&nbsp;000 op die Montjuicstadion en in teenwoordigheid van die Spaanse koning Alfons XIII<ref>{{es}} {{cite web |url=https://www.abc.es/archivo/periodicos/abc-madrid-19290521-49.html |title=España vence a Italia por nueve puntos a cero |publisher=ABC |date=29 Mei 1929 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> is hulle met 9–0 verslaan; die Spaanse span het uitsluitlik uit [[Katalane]] bestaan. ’n Jaar later het Italië wraak geneem en in Milaan hul eerste tuiswedstryd met 3–0 gewen.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=306}}</ref> Op 19 Oktober 1929 het die Olimpiese beheerliggaam ''Comitato Olimpico Nazionale Italiano'' (CONI) die FIR ná net een jaar se werk ontbind en die bestuur van die nasionale kampioenskap oorgeneem.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/mod,libera/action,viewer/Itemid,3/page,5/articleid,1156_01_1929_0251_0005_24386420/anews,true/ |title=La soppressione della federazione di rugby |publisher=La Stampa |date=20 Oktober 1929 |accessdate=16 Maart 2026 |pages=5}}</ref> Die presiese rede is nie bekend nie, maar daar word vermoed dat die fascistiese regime teenoor die kulturele verskynsel rugby toenemend met misnoë bekyk het, aangesien dit van ’n Britse oorsprong was. Die onderdrukking van rugby het gepaard gegaan met pogings om ’n nuwe balsport, ''Volata'' genoem, af te dwing, wat volgens bewerings ’n nasaat van die Romeinse Harpastum was.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=305}}</ref> Volata het nie gewildheid verwerf nie, waarvolgens CONI die rugbybeheerligaam in Oktober 1932 herstig het, aanvanklik onder die Italiaaniseerde naam ''Federazione Italiana della Palla Ovale'' (“Italiaanse Ovaalbalbeheerliggaam”).<ref>{{it}} {{cite web |url=http://dlib.coninet.it/bookreader.php?&c=1&f=1023&p=4#page/4/mode/2up |title=La soppressione della federazione di rugby |publisher=Il Littoriale |date=12 Oktober 1932 |accessdate=16 Maart 2026 |pages=5}}</ref> In die daaropvolgende jaar het die beheerliggaam onder die amper oorspronklike naam ''Federazione Italiana Rugbi'' verkeer (vanaf 1946 is rugby weer met ’n y geskryf).<ref name="coni" /> As gevolg van beheerliggaamsgeskille het die nasionale span drie jaar lank onaktief gebly, maar vanaf 1933 teen die destydse sterkste spanne van die vastelandse Europa te staan gekom. Die lede van die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) het egter oorwegend met mekaar verkeer. Die [[Franse nasionale rugbyspan]] was tot in 1983 die enigste wêreldklasspan buite die IRVR en tot in 1988 die enigste van die destydse Vyfnasies, wat amptelike toetswedstryde teen Italië gespeel het. Tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] is op 17 Oktober 1937 in Parys die eerste wedstryd tussen albei spanne gereël en het in ’n 5–43-nederlaag vir die Italianers geëindig. Die ''Fédération internationale de rugby amateur'' (FIRA, vandag Rugby Europa) was verantwoordelik vir die reël van die Europese Nasiesbeker. Dié alternatiewe internasionale beheerliggaam is in 1934 op inisiatief van Frankryk gestig, nadat hulle uit die Vyfnasies geskors is. Een van die stigtingslede was die FIR; die ander was Spanje, [[Belgiese nasionale rugbyspan|België]], [[Portugese nasionale rugbyspan|Portugal]], Katalonië, [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] en [[Duitse nasionale rugbyspan|Nazi-Duitsland]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyeurope.eu/about-us/about-rugby-europe/ |title=About us |publisher=Rugby Europa |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aan die begin van die [[Tweede Wêreldoorlog]] is die spelbedryf in Italië amper sonder inperkings voortgesit. Die nasionale kampioenskap het tot in 1943 plaasgevind, terwyl die nasionale span tussen 1940 en 1942 twee toetswedstryde teen Roemenië en een teen Nazi-Duitsland gespeel het. Die Fasciste, wat die rugbysport ween sy Britse herkoms aanvanklik verwerp en wou verdring het, het dit nou heeltemal ondersteun en as ’n voorbeeld van kameraadskap en veggees bevorder. Die PNF se partysekretaris Achille Starace het rugby beskryf as ’n “vegkuns wat deur die fascistiese jeug beoefen en wyd versprei moet word”. Die verdere verspreiding se belemmering ná die Tweede Wêreldoorlog word aan hierdie politisering toegeskryf. Vir ’n tyd lang is rugby as ’n “fascistiese sportsoort” beskou. Die teenwoordigheid van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] wat vanaf 1943 rugbywedstryde teen mekaar gereël het, kon hierdie siening net ’n bietjie verander.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=310}}</ref> === Stagnasie en tydelike agteruitgang === [[Lêer:Rugby Italia Francia J Prat e Rosi.png|duimnael|Frankryk teen Italië in Rome, 1954]] [[Lêer:Rugby union Italy team June 1973.jpg|duimnael|Die Italiaanse nasionale rugbyspan voor hul Suid-Afrikaanse toer in 1973]] In 1946 het die FIR die nasionale kampioenskap hervat, terwyl die nasionale span eers vanaf Maart 1948 weer toetswedstryde kon speel. Die nasionale span is vanaf sy begin deur ’n nasionale afrigter bestuur (in teenstelling met die Vyfnasies se spanne wat deur die spankaptein bestuur is), maar van die nasionale afrigters is so gereeld verander, dat net min kontinuïteit of ’n verbetering in die tegniese vaardighede kon plaasvind. Op die Europese vasteland het ’n soort driedeling ontstaan: Op die allesoorheersende Frankryk het met ’n bietjie afstand Italië gevolg, wat op sy beurt al die ander nasionale spanne oorheers het. Byvoorbeeld het die ''Azzurri'' gedurende die 1950’s elke toetswedstryd teen Duitsland, Roemenië, Spanje en [[Tsjeggiese nasionale rugbyspan|Tsjeggo-Slowakye]] gewen, maar hulle het elke wedstryd teen Frankryk verloor – soms swak. Die beheerliggaam se bestuurders was bewus daarvan, dat die Italiaanse rugby net in vergelyking met die toonaangewende lande kon ontwikkel. In 1956 en 1958 het nieamptelike toere deur [[Wallis]], [[Engeland]] en [[Ierland]] plaasgevind, waartydens die nasionale span teen drie klubs elk te staan gekom het. Die 1960’s het min vordering gesien, afgesien van Roemenië se opkoms en hul wedywering om die tweede plek tydens die Europese Nasiesbeker. Die Roemene was self in staat om Frankryk die een of ander keer te klop, waarin die Italianers eers enkele dekades later kon slaag. Op 14 April 1963 was die Italianers op die punt om Frankryk se oorheersing te beëindig: In [[Grenoble]] het hulle tot in die doodsnikke met 12–6 voorgeloop, maar Frankryk het twee drieë gedruk en die wedstryd met 14–12 beklink.<ref>{{fr}} {{cite web |author=Robert Duthen |url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1963/04/16/une-pale-et-miraculeuse-victoire-du-quinze-de-france-sur-l-equipe-d-italie_2205825_1819218.html#CtpTsf5kVb7XWqr4.99 |title=Une pâle et miraculeuse victoire du Quinze de France sur l'équipe d'Italie |publisher=[[Le Monde]] |date=16 April 1963 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Baie het hierdie naelskraapse nederlaag as die begin van ’n verwagte, volhoubare kwaliteitsvordering beskou, wat egter nie plaasgevind het nie. In 1965 het die FIRA die Europese Nasiesbeker hervorm en in verskeie vlakke onderdeel. Italië het vanaf 1965/66 aan die toernooi se eerste afdeling deelgeneem en soos altyd as naaswenner agter Frankryk geëindig. Tydens die daaropvolgende toernooi in 1966/67 het Italië egter ’n agteruitgang beleef: Ná ’n naelskraapse oorwinning oor Portugal en twee swak nederlae teen Frankryk en Roemenië het Italië vir die eerste keer net die derde plek behaal. Die [[Franse Rugbyfederasie]] het vervolgens daarop besluit, om vir wedstryde teen Italië net ’n tweede span pleks van die nasionale span te ontplooi. Die volgende amptelike toetswedstryd tussen albei lande sou eers drie dekades later volg. Italië het homself aan die Europese Nasiesbeker 1967/68 onttrek en is na die tweede afdeling gerelegeer. Tydens die daaropvolgende Europese Nasiesbeker 1968/69 het die Italianers al die mededingers oorheers en die regstreekse bevordering behaal. Die beheerliggaam het tot die gevolgtrekking gekom, dat die nasionale span ook buite Europa ondervinding moes versamel. In Mei 1970 het die ''Azzurri'' se eerste amptelike toer buite Europa plaasgevind. Hulle het na [[Madagaskar]] getoer en twee toetswedstryde gespeel wat in naelskraapse oorwinnings geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/17594.html?template=results |title=Italy tour 1970 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná nederlae teen Frankryk, Marokko en Roemenië is Italië in 1971 weer in die tweede afdeling gerelegeer. Gedurende Junie en Julie 1973 het die ''Azzurri'', met die voormalige Springbokstut Amos Du Plooey, weer ’n toer na [[Suider-Afrika]] onderneem. Hulle het teen ’n aantal Suid-Afrikaanse keurspanne en [[Zimbabwiese nasionale rugbyspan|Rhodesië]] te staan gekom. Laasgenoemde wedstryd se status as ’n toetswedstryd is omstrede, aangesien dié land se onafhanklikheid destyds nie erken is nie.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Paolo Pacitti, Francesco Volpe |title=Rugby 2018 |publisher=Grafica Zesi |location=Rome |date=2017 |isbn=978-0-244-93148-3 |pages=203–204}}</ref> Italië se enigste oorwinning was teen die [[Luiperds]], die nieamptelike nasionale span van die [[bruin mense]]. Ten spyte van agt nederlae is hierdie toer as ’n mylpaal beskou, aangesien Italië homself aan die algemene publiek van ’n land in die [[Suidelike Halfrond]] kon vertoon.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.solorugby.org/dondi-saluta-gli-azzurri-del--73-.htm |title=Dondi saluta gli azzurri del '73 |publisher=solorugby.com |date=13 Maart 2008 |accessdate=21 Augustus 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080821223027/http://www.solorugby.org/dondi-saluta-gli-azzurri-del--73-.htm |archive-date=21 Augustus 2008 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Stadige toenadering === [[Lêer:Italy Rugby ITA - FRA 1975.jpg|duimnael|’n Groepfoto van die Italiaanse nasionale rugbyspan voor hul wedstryd teen Frankryk in 1975]] Ná drie toernooie in die tweede afdeling het Italië vir die 1974/75-seisoen weer tot die Europese Nasiesbeker se eerste afdeling gevorder en daar gevestig. Onder andere het hulle ’n 3–3-gelykop weg teen die latere kampioen Roemenië aangeteken, wat enkele maande voorheen Frankryk verslaan het. In 1974 en 1975 het twee kort toere na Groot-Brittanje gevolg, waartydens hulle teen county-keurspanne en die Engelse nasionale o/23-span uitgedraf het.<ref name="storia379">{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=379}}</ref> Ná hul tweede plek tydens die Europese Nasiesbeker 1975/76, danksy ’n 13–12-tuisoorwinning oor Roemenië, het op 4 November 1976 in Milaan hul eerste wedstryd teen die [[Australië|Australiese]] [[Wallabies]] gevolg. Dié wedstryd was nie ’n amptelike toetswedstryd nie en het in ’n naelskraapse 15–16-nederlaag geëindig wat tot nuwe hoop op ’n verdere ontwikkeling gelei het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0019/articleid,1104_01_1976_0243_0019_15964154/ |title=I rugbisti azzurri perdono per un punto |publisher=La Stampa |date=5 November 1976 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hul afsluiting op die vierde plek tydens die Europese Nasiesbeker 1976/77 het die verhoogde verwagtinge egter weer gedemper. Onder andere het die ''Azzurri'' op 1 Mei 1977 weg teen Roemenië met 0–69 verloor, gelykstaande aan hul ergste nederlaag tot dusver.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://www.rugby.ro/palmares-romania-a-invins-italia-si-cu-69-0-12410.html |title=Palmares: Romania a invins Italia si cu 69-0! |publisher=rugby.ro |date=10 September 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Destyds het die Italiaanse klubs buitelandse spelers (John Kirwan, [[Naas Botha]], David Campese, Michael Lynagh) en afrigters (Julien Saby, Roy Bish, Greenwood, [[Nelie Smith]]) in diens begin neem, teen einde ’n hoër speelkwaliteit te verseker. Van hulle was veral [[Suid-Afrika]]ners, Australiërs en [[Nieu-Seeland]]ers, waarvan sommige van ’n Italiaanse herkoms was. Op 24 Oktober 1978 is in Rovigo die eerste wedstryd teen die Argentynse [[Argentynse nasionale rugbyspan|Poemas]] gereël, wat Italië onverwags met 19–6 gewen het.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1979–80 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |year=1979 |isbn=0-354-09087-9 |pages=47–51}}</ref> Ander destydse noemenswaardige prestasies was ’n 6–6-gelykop teen die Engelse o/23-span op 16 Mei in Brescia en ’n bemoedigende 12–18-nederlaag op 28 November 1979 in Rovigo teen die oënskynlik oorweldigende Nieu-Seelandse [[All Blacks]] (dié wedstryd was egter geen toetswedstryd nie).<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.archiviolastampa.it/component/option,com_lastampa/task,search/action,viewer/Itemid,3/page,0036/articleid,1461_02_1979_0317_0036_20755696/ |title=L’Italia fa vedere nero agli “All Black” |publisher=La Stampa |author=Cristiano Chiavegato |date=29 November 1979 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1980 het die ''Azzurri'' ’n toer na [[Oseanië]] onderneem en onder andere twee toetswedstryde teen [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] en die Cookeilande gespeel, maar hulle is in albei wedstryde verslaan.<ref name="storia379" /> Hulle het in 1981 ’n verdere toer sonder toetswedstryd na Australië onderneem, wat met sewe oorwinnings in nege wedstryde baie suksesvol was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournament/790/results |title=1981 Italy Tour of Australia |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=2020 |accessdate=7 Februarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210207080814/https://www.world.rugby/tournament/790/results |archive-date=7 Februarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Europese Nasiesbeker 1981/82 het Italië vir die eerste keer in ses jaar weer op die tweede plek geëindig, met hul enigste nederlaag soos gewoonlik teen die Franse reserwespan. Tydens die daaropvolgende toernooi 1982/83 het die ''Azzurri'' vir die eerste keer bo hul Franse mededingers geëindig; weens ’n wegnederlaag teen Roemenië het hulle egter weer op die tweede plek geëindig. Tydens die vroeë 1980’s het die Italiaanse rugby een van sy suksesvolste tydperk gedurende die afgelope vyf dekades beleef, wat die IRVR se lede in ’n toenemende mate vergoed het. Gedurende [[herfs]] 1983 het die Wallabies deur Europa getoer en die eerste van die “groot” rugbylande geword om teen die ''Azzurri'' ’n toetswedstryd te speel, wat op 23 Oktober in Rovigo plaasgevind het. Italië het met 7–29 verloor, maar dié wedstryd is as ’n eerste stap op pad na die wêreld se beste spanne beskou.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=223}}</ref> Gedurende die 1980’s was tydens die Europese Nasiesbekers nie net Frankryk en Roemenië ernstige mededingers nie, maar ook die [[Russiese nasionale rugbyspan|Sowjetunie]], waardeur die Italianers die een of ander keer net op die derde of selfs vierde plek geëindig het. Gedurende [[somer]] 1983 het Italië vir die eerste keer na [[Noord-Amerika]] getoer, waartydens hulle ook twee toetswedstryde teen [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] gespeel het. Terwyl die eerste in ’n verrassende nederlaag geëindig het, het hulle in die tweede ’n maklike oorwinning aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/17932.html?template=results |title=Italy tour 1983 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende somer 1985 het die ''Azzurri'' weer na Suider-Afrika getoer. Hulle het in twee toetswedstryde teen Zimbabwe (die voormalige Rhodesië) te staan gekom en albei gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/17977.html?template=results |title=Italy tour 1985 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Mei 1986 het die Italianers ’n noemenswaardige prestasie aangeteken, toe hulle teen die Engelse nasionale o/23-span met 15–15-gelykop gespeel het. Aansluitend het hulle na Australië getoer en onder andere ’n toetswedstryd teen die Wallabies gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/series/18011.html?template=results |title=Italy tour 1986 |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Eerste Rugbywêreldbekertoernooie en verdere toenadering === In Mei 1985 het die IRVR op die invoering van die [[Rugbywêreldbeker]] besluit. Die nuwe toernooi sou oorspronklik vir die lede voorbehou wees, maar die president van die Franse beheerliggaam, Albert Ferrasse (wat ook as FIRA se president gedien het), het vir sy toestemming vereis dat ook nielede kon deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Vervolgens is onder andere Italië vir deelname genooi. In die openingswedstryd van die [[Rugbywêreldbeker 1987|eerste toernooi in 1987]] het die ''Azzurri'' teen die medegasheer Nieu-Seeland te staan gekom; die All Blacks het die wedstryd heeltemal oorheers en aan hulle ’n 6–70-nederaag toegedien. Daarop het nog ’n nederlaag teen Argentinië en ’n naelskraapse oorwinning oor Fidji gevolg. Ondanks sy oorwinning het Italië die kwarteindrondte misgeloop, aangesien die aantal gedrukte drieë beslissend was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1987/overview |title=Rugby World Cup 1987: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 1987 het die nasionale speler Stefano Bettarello as destyds eerste Italianer ’n uitnodiging vir die tradisieryke keurspan [[Britse Barbarians|Barbarians]] ontvang. Saam met die aansluiting van die FIR by die IRVR dieselfde jaar is dit as ’n onmiskenmarke kenteken beskou, watter respek Italië intussen in die hoogste Britse rugbykringe geniet het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1987/03/25/bettarello-convocato-tra-barbarians.html |title=Bettarello convocato tra i Barbarians |publisher=La Repubblica |date=25 Maart 1987 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2003/maggio/25/Barbarians_leggenda_del_rugby_torna_co_0_030525150.shtml |title=Barbarians, la leggenda del rugby torna in meta |publisher=Corriere della Sera |author=Valerio Vecchiarelli |date=25 Maart 1987 |accessdate=25 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025202010/http://archiviostorico.corriere.it/2003/maggio/25/Barbarians_leggenda_del_rugby_torna_co_0_030525150.shtml |archive-date=25 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens ’n kort toer het hulle op 31 Desember 1988 vir die eerste keer teen [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]] te staan gekom. Dié wedstryd in [[Dublin]], wat hulle met 15–31 verloor het, was die eerste toetswedstryd teen een van die “Tuisnasies” van die [[Britse Eilande]]. In Junie 1989 het hulle na Argentinië getoer, maar dit het met ’n nederlaag in die toetswedstryd teen die Poemas geëindig. Twee jaar later het weer ’n toer na Suider-Afrika gevolg, waartydens hulle twee toetswedstryde teen die pas onafhanklike [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] gespeel het, maar in albei verslaan is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Vivian Jenkins |title=Rothmans Rugby Yearbook 1990–91 |publisher=Queen Anne Press |location=Royal Tunbridge Wells |date=1991 |isbn=0-356-19162-1}}</ref> Die Namibië-toer was ’n voorbereiding op die [[Rugbywêreldbeker 1991]]. In hul eerste groepwedstryd het die ''Azurri'' die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] verslaan, gevolg deur ’n nederlaag in hul eerste ontmoeting met [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]]. Soos verwag het hulle teen Nieu-Seeland die vordering tot die kwarteindrondte misgeloop, maar die naelskraapse 21–31-nederlaag was meer as agbaar.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1991/overview |title=Rugby World Cup 1991: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Italië het in die vroeë 1990’s gedurende die Europese Nasiesbeker hul afstand teenoor Frankryk stadigaan gereduseer. Onder andere het hulle tydens die Europese Nasiesbeker 1990/92 ná byna ’n dekade weer op die tweede plek geëindig. Nog suksesvoller was die toernooie in 1993 en 1994. Op 11 November 1993 het die Italianers ’n noemenswaardige prestasie behaal, toe hulle in Treviso die Franse reserwespan met 16–9 verslaan het. Ná ’n nederlaag teen Roemenië in die laaste wedstryd het hulle die titel weereens misgeloop, maar net weens hul erger punteverskil. Gedurende somer 1994 het hulle weer na Australië getoer, waar hulle twee toetswedstryde teen die Wallabies gespeel het. Die ''Azzurri'' is in albei wedstryde verslaan, maar net naelskraap. Op 12 Oktober dieselfde jaar het hulle tydens die Rugbywêreldbekerkwalifisering vir die eerste keer teen [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]] te staan gekom en is weer naelskraap verslaan. Die vordering, wat hulle tydens wedstryde teen teenstaanders van ’n hoë gehalte gemaak het, was op die hand liggend: Op 6 Mei 1995 het Italië in Treviso teen Ierland te staan gekom en met 22–12 gewen, dit was hul eerste oorwinning oor een van die Britse Eilande se spanne.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1995/05/07/italrugby-batte-irlanda.html?ref=search |title=Italrugby batte l’Irlanda |publisher=La Repubblica |date=7 Mei 1995 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]] het Italië sy eerste groepwedstryd teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] met 18–42 swak verloor. Teen Engeland was die ''Azzurri'' op die punt van ’n oorwinning, maar hulle het met 20–27 verloor en die kwarteindrondte opnuut misgeloop. In die laaste groepwedstryd het hulle Argentinië met 31–25 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1995/overview |title=Rugby World Cup 1995: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Professionalisering en aansluiting by die Sesnasies === In Augustus 1995 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) al die beperkinge rakende die spelers se betaling opgehef en daarmee die professionele tydperk van die rugbyspel ingelui. Die oprigting van ooreenstemmende strukture op klubvlak het in Italië ’n aantal jare geneem, waarvolgens baie spelers na die finansieel sterk spanne in Frankryk of Engeland oorgeskakel het. Terwyl hul toenadering aan die beste Europese spanne stadig maar seker plaasgevind het, was hul kwaliteitsverskil teenoor die [[Suidelike Halfrond]] se spanne steeds erg. Onder andere het die All Blacks in Oktober 1995 in [[Bologna]] met 70–6 gewen. Twee weke later het die destydse wêreldkampioen, die Suid-Afrikaanse [[Springbokke]], vir die eerste keer ’n toetswedstryd teen die Italianers gespeel en met 40–21 gewen. In 1996 het wedstryde teen Wallis, Australië, Engeland en vir die eerste keer [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]] gevolg, wat almal verlore gegaan het, maar deels net naelskraap. Destyds was Engeland op die punt om uit die Vyfnasies geskors en deur Italië vervang te word, nadat die [[Engelse Rugbyvoetbalunie]] sonder afspraak met die ander beheerliggame ’n eksklusiewe verdrag met British Sky Broadcasting gesluit het. Ná onderhandelinge agter geslote deure het dit egter nie gebeur nie, maar die Italiaanse beheerliggaam het nou die doelstelling gehad, om by hierdie eksklusiewe kring aan te sluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/rugby-union-five-nations-threat-to-england-1074370.html |title=Rugby Union: Five Nations threat to England |publisher=[[The Independent]] |authors=Chris Rea, Paul Trow |date=17 Januarie 1999 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=361}}</ref> In 1997 het die ''Azzurri'' twee oorwinnings oor Ierland aangeteken: op 4 Januarie weg in [[Dublin]] met 37–29 en op 20 Desember met 37–22 in [[Bologna]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rte.ie/sport/rugby-world-cup-2019/2011/0929/285413-rwc_blog_italy_ireland_oshea/ |title=RWC Blog: Italy's Golden Era against Ireland |publisher=RTÉ |date=29 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die tydperk daartussen het hulle ’n verdere prestasie behaal en vir die eerste keer die Europese Nasiesbeker gewen. Veral hul 40–32-wegoorwinning oor Frankryk in [[Grenoble]] op 22 Maart was deurslaggewend; dit was Italië se eerste oorwinning oor Frankryk in ’n amptelike toetswedstryd.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=363}}</ref> Dit was selfs opmerkliker in die lig van die feit, dat Frankryk een week voorheen die Vyfnasies 1997 met ’n [[Grand Slam (Rugby)|Grand Slam]] beklink het.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/23/Storica_meta_Italia_insegna_rugby_co_0_97032313300.shtml |title=Storica meta, l'Italia insegna rugby ai francesi |publisher=Corriere della Sera |date=23 Maart 1997 |accessdate=18 Februarie 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090218150136/http://archiviostorico.corriere.it/1997/marzo/23/Storica_meta_Italia_insegna_rugby_co_0_97032313300.shtml |archive-date=18 Februarie 2009 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Dit sou egter hul enigste titel tydens die Europese Nasiesbeker bly, nadat beide die Italianers en die Franse hulle aan dié toernooi onttrek het, omdat die kwaliteitsverskil teenoor die ander deelnemende spanne te groot geword het en albei beheerliggame nie meer belang gestel het nie. Op 16 Januarie 1998 het die Vyfnasieskomitee daarop besluit, om Italië vanaf 2000 aan die gesogte toernooi te laat deelneem, waarmee dit die Sesnasies geword het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.corriere.it/sport/cards/rugby-20-anni-fa-italia-fu-invitata-sei-nazioni-percorso-azzurro-torneo/grandi-aspettative-ma_principale.shtml |title=Rugby, 20 anni fa l'Italia fu invitata al Sei Nazioni. Il percorso azzurro nel torneo |publisher=Corriere della Sera |author=Fiorenzo Radogna |date=16 Januarie 2018 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Agt dae later het hul eerste oorwinning oor Skotland gevolg. Tydens die kwalifisering vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]] dieselfde jaar het Italië in Huddersfield teen Engeland naelskraap met 15–23 verloor, maar hulle het aangevoer dat ’n drie van Alessandro Troncon nie deur die skeidsregter toegeken is nie. Omdat die Italianers net voorheen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] met 60 punte verskil verslaan het, het hulle vir die toernooi gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.love-rugby.com/rugby-memorabilia/rugby-Programmes/England-Italy-1998-rugby-Programmes-3407.php |title=England v Italy Rugby Programme 1998 – 1998 England Italy Rugby Programme |publisher=love-rugby.com |work=Mediaclan 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Italië het met wedstryde teen spanne van ’n hoë gehalte voorberei, maar verskeie geskille tussen beheerliggaam, afrigter en spelers het die toer na Suid-Afrika in Junie 1999 oorskadu. Nadat die klubs geweier het om die versoekte spelers beskikbaar te stel, het ’n heeltemal onervare span vertrek. Die 0–101-nederlaag in [[Durban]] in die eerste van twee toetswedstryde teen die Springbokke was die ergste nederlaag in die ''Azzurri'' se geskiedenis.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=365}}</ref> Tydens die Rugbywêreldbeker 1999 is Italië vir die derde agtereenvolgende keer in dieselfde groep met Nieu-Seeland geplaas, saam met Engeland en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]]. Soos verwag is die ''Azzurri'' deur die All Blacks en Engeland maklik verslaan. Maar hulle is ook deur Tonga, teen wie hulle vir die eerste keer te staan gekom het, met 28–25 verslaan, waardeur Italië net die laaste plek behaal het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2011-rugby-world-cup/rugby/match/23674.html |title=Rugby Union – ESPN Scrum – Italy v Tonga at Leicester |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/1999/overview |title=Rugby World Cup 1999: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> === Begin van die Sesnasies-tydperk === [[Lêer:Italie Portugal 19-09-07 (8).jpg|duimnael|Italië teen Portugal tydens die [[Rugbywêreldbeker 2007]]]] [[Lêer:camerapics file 2 the rugby game.jpg|duimnael|Italië teen die All Blacks op die uitverkope Giuseppe Meazza-stadion voor ’n skare van 80&nbsp;000, November 2009]] Italië het in 2000 uiteindelik by die Sesnasies-toernooi aangesluit, maar sy aansluiting het met die aftrede van ’n aantal van sy beste spelers saamgeval. Die voormalige Nieu-Seelandse nasionale speler Brad Johnstone het die Italiaanse span tydens hul eerste deelnaame aan die Sesnasies afgerig. In hul eerste wedstryd op die hoogste Europese vlak op 5 Februarie 2000 in Rome het hulle die Skotte (die wenners van die Vyfnasies 1999) oorheers en met 34–20 geseëvier.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/rugby_union/six_nations/631993.stm |title=Scots destroyed in Italian debut |publisher=[[BBC]] |date=5 Februarie 2000 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Aansluitend het hulle teen die ander spanne egter nie beïndruk nie en ná vier agtereenvolgende nederlae op die laaste plek geëindig. Tydens die toernooie 2001 en 2002 het hulle nie ’n oorwinning aangeteken nie en net met die “houtlepel” weggestap. Johnstone het probeer om aan ’n in die Franse kunsryke spelstyl spelende span ’n soort Angel-Saksiese dissipline oor te dra.<ref>{{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1 |pages=374}}</ref><ref>{{it}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2000/novembre/22/Johnstone_Italia_impara_dagli_All_co_0_0011228276.shtml |title=Johnstone: «Italia, impara dagli All Blacks» |publisher=Corriere della Sera |date=22 November 2000 |accessdate=16 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141016192907/http://archiviostorico.corriere.it/2000/novembre/22/Johnstone_Italia_impara_dagli_All_co_0_0011228276.shtml |archive-date=16 Oktober 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die voormalige Italiaanse nasionale speler en destydse president van die beheerliggaam, Marco Bollesan, het die afrigter se werk gekritiseer. Hulle het ’n mededingende span, maar dit is weens tegniese, karakterlike en sielkundige redes nie in staat om van hul beste eienskappe te wys nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://archiviostorico.corriere.it/2001/aprile/11/Bollesan_Sei_Nazioni_Gli_errori_co_0_0104114418.shtml |title=Bollesan e il Sei Nazioni «Gli errori di Johnstone hanno rovinato la festa» |publisher=Corriere della Sera |date=11 April 2001 |accessdate=16 Augustus 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816081541/http://archiviostorico.corriere.it/2001/aprile/11/Bollesan_Sei_Nazioni_Gli_errori_co_0_0104114418.shtml |archive-date=16 Augustus 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende herfs 2001 het hy ’n verdere Nieu-Seelander, John Kirwan, ter ondersteuning aangestel, wat vanaf die Sesnasies 2002 die leisels oorgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2002/apr/27/rugbyunion.ianmalin1 |title=Kirwan just the job for Italy |publisher=[[The Guardian]] |author=Ian Malin |date=27 April 2002 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Onder Kirwan het die span met twee oorwinnings oor Spanje en Roemenië sonder moeilikhede vir die [[Rugbywêreldbeker 2003]] gekwalifiseer. Aansluitend het hulle hul eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2003 teen Wallis gewen en vervolgens vir die eerste keer die laaste plek vermy. Tydens die Rugbywêreldbeker 2003 in Australië is Italië soos verwag deur Nieu-Seeland verslaan. Ná twee oorwinnings oor Kanada en Tonga het hulle die realistiese kans gehad tot die kwarteindrondte te vorder, maar die 15–27-nederlaag in hul laaste wedstryd teen Wallis het hulle uit die toernooi geskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2003/overview |title=Rugby World Cup 2003: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2004 het die Italianers weer die Skotte verslaan en bo hulle in die tabel geëindig. Soos in die jare tevore het hulle egter meer nederlae gely as oorwinnings aangeteken. Dit was ook van toepassing vir beweerde swakker teenstanders soos die Roemene, teen wie hulle tydens die 2004-midjaarrugbytoetsreeks verloor het. Nadat die ''Azzurri'' die Sesnasies 2005 weer sonder ’n oorwinning afgesluit en op die laaste plek geëindig het, is John Kirwan deur die Fransman Pierre Berbizier vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.irishexaminer.com/sport/rugby/arid-30198864.html |title=Berbizier named as new Azzurri boss |publisher=Irish Examiner |date=19 April 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Onder die nuwe hoofafrigter het die ''Azzurri'' tydens die 2005-midjaarrugbytoetsreeks ’n groot prestasie behaal, toe hulle tydens hul Argentinië-toer ’n toetswedstryd teen die Poemas met 30–29 gewen het. Dit was nie net hul eerste wegoorwinning oor hierdie teenstander nie,<ref>{{it}} {{cite web |url=https://archiviostorico.gazzetta.it/2005/giugno/19/Italia_spettacolo_Argentina_battuta_con_ga_10_0506196592.shtml |title=Italia spettacolo: Argentina battuta con tre mete |publisher=La Gazzetta dello Sport |date=19 Junie 2005 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> maar ook die enigste oorwinning van ’n span uit die Noordelike Halfrond in die Suidelike Halfrond gedurende hierdie jaar. Tydens die Sesnasies 2006 het die Italianers weg teen Wallis met 18–18 gelykop geëindig, maar weereens nie beter as die laaste plek gevaar nie. Nogtans het hulle in die wedstryd teen Frankryk belowend vertoon, nadat hulle gedurende die eerste halftyd voorgeloop het. Met twee maklike oorwinnings oor Portugal en [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] in Oktober 2006 het hulle sonder moeite vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] gekwalifiseer. Tydens die Sesnasies 2007 het die ''Azzurri'' hul beste vertoning sedert hul aansluiting by dié toernooi gehad. Hulle het weg teen Skotland en tuis teen Wallis gewen en op die vierde plek geëindig. Die belangstelling in die rugbysport het nuwe hoogtes bereik, toe op die voorblaaie van die vernaamste Italiaanse koerante oor die Italiaanse sukses berig is. Meer as 10&nbsp;000 aanhangers het die span ná die laaste wedstryd teen Ierland op die Romeinse Piazza del Popolo verwelkom.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.eurosport.com/rugby/six-nations/2007/italy-salute-rugby-heroes_sto1121056/story.shtml |title=Italy salute Rugby heroes |publisher=Eurosport |date=18 Maart 2007 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> [[Lêer:2011-03-12 Rugby ITA - FRA 6 Nations Italy celebrating 2.jpg|duimnael|Die Italiaanse span vier hul oorwinning oor Frankryk tydens die Sesnasies 2011]] Met die doelstelling om vir die eerste keer die kwarteindrondte te bereik, het die span vir die [[Rugbywêreldbeker 2007]] na Frankryk vertrek. Op die verwagte hoë nederlaag in hul eerste wedstryd teen Nieu-Seeland het twee oorwinnings oor Roemenië en Portugal gevolg, waardeur die laaste groepwedstryd in [[Saint-Étienne]] teen Skotland beslissend was. Alessandro Troncon het tydens die wedstryd die enigste drie gedruk, maar danksy die gebrek aan dissipline het die Skotte ’n aantal strafskoppe aangeteken. Italië het eindelik met 16–18 verloor en is uit die toernooi geskakel, maar hul derde plek het hulle regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2011]] laat kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2007/overview |title=Rugby World Cup 2007: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Pierre Berbizier het reeds in April aangekondig, dat hy sy verdrag nie sou verleng nie. In Oktober 2007 het die FIR die Suid-Afrikaner [[Nick Mallett]] as sy plaasvervanger benoem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-mallett-gets-italian-job/UCO3ETTLCGBMSRLYFQ5Y5J24JA/ |title=Rugby: Mallett gets Italian job |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=3 Oktober 2007 |accessdate=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120170036/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-mallett-gets-italian-job/UCO3ETTLCGBMSRLYFQ5Y5J24JA/ |archive-date=20 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Sesnasies 2008 het Italië weer op die laaste plek geëindig, maar hulle het nietemin ’n oorwinning oor Skotland aangeteken, terwyl die nederlae teen Ierland en Engeland naelskraap was. In Junie het die Italianers ’n verdere verrassende wegoorwinning oor Argentinië aangeteken.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.repubblica.it/2008/06/sezioni/sport/rugby-argentina-italia/rugby-argentina-italia/rugby-argentina-italia.html |title=Rugby, l’Italia piega i Pumas. Gli azzurri vincono con il cuore |publisher=La Repubblica |date=28 Junie 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná hierdie sukses het egter ’n verloorreeks begin, wat oor ’n jaar sou streek. Tydens die 2008-jaareindrugbytoetsreeks, die Sesnasies 2009 en die 2009 midjaarrugbytoetsreeks is die Italianers in elke wedstryd verslaan. Ná altesaam 13 nederlae het hulle eers einde November 2009 weer ’n oorwinning aangeteken, toe hulle in Ascoli Piceno vir die eerste keer teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]] te staan gekom het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Rugby/Testmatch2009/28-11-2009/-giorno-italia-samoa-602134069775.shtml |title=È il giorno di Italia-Samoa. Impresa azzurra: 24-6 |publisher=La Gazzetta dello Sport |author=Claudio Lenzi |date=28 November 2009 |accessdate= 28 Maart 2021}}</ref> === Stagnasie en ontbrekende verdere ontwikkeling === [[Lêer:2011-02-05 Rugby lineup ITA - IRL 6 Nations cropped.jpg|duimnael|Die Italiaanse span staan tydens die volkslied in ’n ry, 2011]] [[Lêer:2012-03-17 ITA - SCO Lineout.jpg|duimnael|Italië met ’n lynstaan teen Skotland tydens die Sesnasies 2012]] [[Lêer:Fans from Messina on their way to Murrayfield Stadium, Edinburgh.JPG|duimnael|Italiaanse ondersteuners op pad na Murrayfield om hul span teen Skotland tydens die Sesnasies in 2013 te sien]] [[Lêer:2019RWC Italy v Namibia 3.jpg|duimnael|Die Italiaanse rugbyspan tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] teen [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]]]] Ondanks ’n naelskraapse tuisoorwinning oor Skotland het Italië tydens die Sesnasies 2010 weer op die laaste plek geëindig. In die ander wedstryde in 2010 het hulle net teen Fidji ’n oorwinning aangeteken. Ten spyte van hul laaste plek tydens die Sesnasies 2011 het die span tydens hul tuiswedstryde beïndruk. In hul eerste wedstryd teen Ierland het hulle voorgeloop, toe die Iere twee minute voor die eindfluitjie ’n skepdoel aangeteken en met 13–13 gewen het. Vyf weke later het hulle Frankryk naelskraap met 22–21 verslaan, nadat hulle ’n 6–18-agterstand ingehaal het. Die ''Azzurri'' het dus hul eerste oorwinning oor ''le Bleus'' sedert 1997 aangeteken en vir die eerste keer die Giuseppe Garibaldi-trofee ingepalm.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Speciali/Rugby/6-nazioni/12-03-2011/per-orgoglio-mallett-80458569411.shtml |title=Italia-Francia: 22-21! Che impresa al Flaminio |publisher=La Gazzetta dello Sport |author=Claudio Lenzi |date=12 Maart 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die [[Rugbywêreldbeker 2011]] in [[Nieu-Seeland]] het vir die Italianers soos die vorige toernooi verloop. Die eerste groepwedstryd teen Australië het hulle met 6–32 verloor, nadat hulle teen halftyd op 6–6 was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/14810954 |title=Rugby World Cup 2011: Australia 32-6 Italy |publisher=[[BBC]] |date=11 September 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarop het twee maklike oorwinnings oor Rusland en die Verenigde State gevolg, waardeur die laaste wedstryd beslissend was. Italië is deur die Iere oorheers en is met 6–36 uit die toernooi geskakel, maar hul derde plek het die regstreekse kwalifisering vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2015]] verseker.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2011/overview |title=Rugby World Cup 2011: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die beheerliggaam het reeds in Mei daarop besluit, om die verdrag met Mallett nie te hernu nie; ná die Rugbywêreldbeker is hy deur die Fransman Jacques Brunel vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2011/may/03/jacques-brunel-italy-coach-mallett |title=Jacques Brunel to succeed Nick Mallett as Italy coach after World Cup |publisher=[[The Guardian]] |date=3 Mei 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In die tweede wedstryd tydens die Sesnasies 2012 was die ''Azzurri'' op die punt om Engeland te verslaan, toe hulle teen halftyd met 12–6 voorgeloop het, maar tog met 15–19 naelskraap verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/16971190 |title=Six Nations: Italy 15-19 England |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=11 Februarie 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Hulle het die laaste plek vermy, nadat hulle in die laaste wedstryd die Skotte verslaan en bo hulle geëindig het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/mar/17/italy-scotland-six-nations |title=Scotland pick up Six Nations wooden spoon after losing to Italy |publisher=[[The Guardian]] |author=Stuart McAllister |date=17 Maart 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Gedurende die jaar het Italië vir die eerste keer sedert 1998 drie agtereenvolgende oorwinnings aangeteken: teen Kanada, die VSA en Tonga. In die eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2013 het Italië die Franse met 23–18 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21279519 |title=Six Nations: Italy 23-18 France |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=6 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op hierdie groot prestasie het Italië in die laaste wedstryd Ierland met 22–15 verslaan. Dit was hul eerste Sesnasies-oorwinning oor die Iere en Italië het vir die eerste keer sedert 2007 weer op die vierde plek geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/21789586 |title=Six Nations 2013: Italy 22-15 Ireland |publisher=[[BBC]] |author=James Standley |date=16 Maart 2013 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die Suid-Afrikaanse toernooi tydens die 2013 midjaarrugbytoetsreeks, waar die Italianers deur die Springbokke, Skotte en Samoane verslaan is, is later as ’n draaipunt beskou, waarvandaan hulle ’n afwaartse neiging getoon het.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://terzo-tempo.blogautore.repubblica.it/2015/09/27/il-ritratto-di-dorian-brunel/ |title=Il ritratto di Dorian Brunel |publisher=La Repubblica |author=Massimo Calandri |date=27 September 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit het tydens die Sesnasies 2014 duidelik na vore getree, toe die Italianers sonder ’n oorwinning op die laaste plek geëindig het. Tot in Junie 2014 het hulle nege agtereenvolgende nederlae gely, waaronder vir die eerste keer teen [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Met ’n naelskraapse 22–19-wegoorwinning oor Skotland tydens die Sesnasies 2015 het hulle die “houtlepel” vermy, maar hulle het teen die ander spanne nie beïndruk nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/31642502 |title=Scotland 19-22 Italy |publisher=[[BBC]] |author=Andy Burke |date=28 Februarie 2015 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tot op hede (2021) was dit hul laaste oorwinning in ’n Sesnasies-wedstryd. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2015]] in Engeland het Italië soos tydens die twee vorige toernooie vertoon. Op die verwagte nederlaag in hul eerste wedstryd teen Frankryk het ’n verrassend naelskraapse 23–18-oorwinning oor Kanada gevolg. Met die 9–16-nederlaag in hul derde groepwedstryd teen Ierland is hulle uit die toernooi geskakel, waarvolgens hul 32–22-oorwinning oor Roemenië net kosmetiese waardes gehad het. Nietemin het hulle met hul derde plek weer regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview |title=Rugby World Cup 2015: Overview |publisher=rugbyworldcup.com |date=2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ná ’n baie swak prestasie tydens die Sesnasies 2016 is Brunel as hoofafrigter geskors en deur die Ier Conor O’Shea vervang. Saam met hom het die FIR die ontwikkelingsbestuurder Stephen Aboud opdrag gegee om ’n jeugprogram op te bou, teen einde van ’n hoër gehalte in die Italiaanse rugby.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.ie/sport/rugby/international-rugby/conor-oshea-recruits-irfu-development-chief-as-part-of-his-italy-backroom-team-34570187.html |title=Conor O'Shea recruits IRFU development chief as part of his Italy backroom team |publisher=Irish Independent |author=Brendan Fanning |date=24 Maart 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die 2016 midjaarrugbytoetsreeks het die ''Azzurri'' een van die onlangse dekades se grootste verrassinge in internasionale rugby behaal, toe hulle op 19 November in [[Florence]] die Suid-Afrikaanse Springbokke in ’n fisiese wedstryd met 20–18 verslaan het. Dit was hul eerste oorwinning oor Suid-Afrika in 13 toetswedstryde en hul eerste oorwinning oor een van die drie “groot” spanne van die Suidelike Halfrond (Australië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2016/nov/19/italy-beat-south-africa-first-time |title=Italy celebrate famous first win over sorry South Africa |publisher=[[The Guardian]] |date=9 November 2016 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Dit was egter net ’n positiewe uitskieter, aangesien die daaropvolgende Sesnasies 2017 weer met vyf swak nederlae geëindig het. Die 10–63-tuisnederlaag teen Ierland was hul ergste in die Sesnasies-geskiedenis.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.gazzetta.it/Rugby/6-nazioni/11-02-2017/rugby-sei-nazioni-italia-irlanda-10-63-travolti-onda-verde-180784311913.shtml |title=Rugby, Sei Nazioni: Italia-Irlanda 10-63. Travolti dall'onda verde |publisher=La Gazzetta dello Sport |date=11 Februarie 2017 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Van hul elf toetswedstryde in 2017 het die ''Azzurri'' net dié teen Fidji gewen. Die jare 2018 en 2019 het net ’n bietjie beter verloop: tydens die Sesnasies was Italië sonder enige kans en hulle het net enkele oorwinnings oor swakker spanne van die tweede vlak aangeteken. Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] het Italië aanvanklik beter vertoon en beide Namibië en Kanada maklik verslaan. Die daaropvolgende 3–49-nederlaag teen Suid-Afrika was egter teleurstellend. Hul laaste groepwedstryd teen Nieu-Seeland is net soos twee ander wedstryde weens [[tifoon]] Hagibis se verwoestinge afgelas en as ’n 0–0-gelykop geag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/update/505639 |title=Typhoon Hagibis impact on Rugby World Cup 2019 matches |publisher=Rugby World Cup |date=10 Oktober 2019 |accessdate=4 Februarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200204124305/https://www.rugbyworldcup.com/update/505639 |archive-date=4 Februarie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Met hul derde plek het Italië weer regstreeks vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2023]] gekwalifiseer. Ná die toernooi het O’Shea as hoofafrigter bedank en is deur die Suid-Afrikaner [[Franco Smith]] vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.france24.com/en/20191121-franco-smith-appointed-interim-italy-rugby-head-coach |title=Franco Smith appointed interim Italy rugby head coach |publisher=France 24 |date=21 November 2019 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Die nuwe hoofafrigter was egter nie in staat om die algemene situasie om te keer; onder andere het die ''Azzurri'' in 2020 nie ’n oorwinning aangeteken nie. Die 10–50-nederlaag teen Frankryk in die eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2021 was hul 28ste agtereenvolgende nederlaag tydens dié toernooi. Vervolgens het veral in die Britse en Ierse pers ’n groot debat oor Italië se mededingendheid binne die hoogste vlak begin. Byvoorbeeld het die voormalige Walliese spankaptein Sam Warburton ’n relegasiestelsel voorgestel. Dit sou ook aan ander spanne die kans gee om teen die sterkste spanne van Europa te speel. Hy het na Georgië verwys, wat sedert jare die Europese Rugbykampioenskap se eerste afdeling oorheers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/55972682 |title=Six Nations: Italy should face prospect of relegation – Warburton |publisher=[[BBC]] |date=7 Februarie 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Ander deskundiges het daarvoor gepleit, om Italië deur Suid-Afrika of Argentinië te vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the42.ie/italy-six-nations-5367897-Feb2021/ |title=Italy's time is nearly up, get South Africa or Argentina into the Six Nations |publisher=The 42 |author=Gary Doyle |date=28 Februarie 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Im Mei 2021 is Franco Smith as leier van die Italiaanse rugby se hoëprestasie-afdeling benoem, terwyl die Nieu-Seelander Kieran Crowley as nuwe hoofafrigter aangestel is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/rugby/story/_/id/31471362/italy-announce-former-all-black-crowley-new-head-coach |title=Italy announce former All Black Crowley as new head coach |publisher=ESPNscrum |date=19 Mei 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Op 19 Maart 2022, die laaste rondte tydens die Sesnasies 2022, het die Italianers ’n 22–21-wegoorwinning oor Wallis aangeteken, waarmee hulle ’n nederlaagreeks van 36 wedstryde by dié toernooi beëindig het; vir die Walliesers was dit hul eerste tuisnederlaag teen Italië nog.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/wales-v-italy-live-kick-23419127 |title=Wales 21-22 Italy: Italians break seven-year Six Nations losing streak in Cardiff |publisher=Wales Online |authors=Simon Thomas, Jon Doel |date=19 Maart 2021 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[2022 midjaarrugbytoetsreeks]] het Italië sy eerste wegnederlaag teen Georgië gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworld.com/news/georgia-beat-italy-in-batumi-143980 |title=Georgia beat Italy in Batumi |publisher=Rugby World |author=Sarah Mockford |date=10 Julie 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Daarteenoor kon Italië tydens die [[2022 eindjaarrugbytoetsreeks]] Australië vir die eerste keer klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://autumnnationsseries.com/report/capuozzo-double-inspires-italy-to-historic-success/#report |title=Capuozzo double inspires Italy to historic success |publisher=Autum Nations Series |date=12 November 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] in Frankryk het Italië eers Namibië maklik geklop (met 52–8), maar toe teen Uruguay (met 38–17) gesukkel en was teen die twee gunstelinge Nieu-Seeland (met 17–96) en die gasheer (met 7–60) sonder enige kans. Hul troosprys was weereens die regstreekse kwalifisering vir die daaropvolgende [[Rugbywêreldbeker 2027]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/876079/rwc-2023-review-italy |title=Italy: Rugby World Cup 2023 review |publisher=rugbyworldcup.com |date=8 Oktober 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert Januarie 2024 is die Argentyn [[Gonzalo Quesada]] die hoofafrigter van Italië.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thetimes.co.uk/sport/rugby-union/article/italy-to-part-ways-with-coach-kieran-crowley-after-world-cup-lr3bhqlbx |title=Italy appoint Gonzalo Quesada after parting ways with Crowley |publisher=[[The Times]] |author=Mark Palmer |date=16 Junie 2023 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Tydens die Sesnasies 2024 het die Italianers met oorwinnings oor Skotland en Wallis, asook ’n gelykop teen Frankryk hul beste uitslag tot dusver behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.herald.wales/national-news/italy-record-their-best-ever-six-nations-campaign-with-a-24-21-win-over-wales/ |title=Italy record their best ever Six Nations campaign with a 24-21 win over Wales |publisher=Herald Wales |date=16 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Twee jaar later het die span weer Skotland geklop, waarna hulle vir die eerste keer ooit Engeland verslaan het. Ná twee oorwinnings en drie nederlae het hulle die vierde plek beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/articles/cjd9m3p55y7o |title=A finale worthy of the greatest Six Nations in history |publisher=[[BBC]] |author=Alastair Telfer |date=15 Maart 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Kleure, embleem en bynaam == [[Lêer:Federazione Italiana Rugby.jpg|duimnael|links|Die huidige embleem van die Italiaanse nasionale rugbyspan]] [[Lêer:Escudo Italia años treinta.jpg|duimnael|Die oorspronklike embleem van die Italiaanse nasionale rugbyspan, ontleen aan die [[Huis van Savoje]] se wapen]] Die Italiaanse span speel nie in die kleure van die [[Vlag van Italië|nasionale vlag]] nie, maar in blou, as ’n huldeblyk aan die koninklike familie van die [[Huis van Savoje]] wat onder andere die Koninkryk Italië regeer het.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.linternaute.com/sport/rugby/coupe-du-monde/2007/la-question-du-jour/9.shtml |title=Pourquoi l'Italie joue-t-elle en bleu |publisher=linternaute.com |accessdate=1 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101081644/http://www.linternaute.com/sport/rugby/coupe-du-monde/2007/la-question-du-jour/9.shtml |archive-date=1 November 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die span se bynaam ''gli Azzurri'' (“die [[Hemelblou]]es”) is soos dié van die Italiaanse sokkerspan afgelei van die hemelblou trui. Tussen 2000 en 2012 het Kappa die trui aan Italië verskaf.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.digitalsport.fr/2011/03/strategie-marketing-kappa/ |title=La marque Kappa revient dans la partie ! |publisher=digitalsport.fr |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert 2017 word die Italiaanse span deur Macron toegerus. Tydens tuiswedstryde speel hulle in ’n hemelblou trui met die drie bane van die Italiaanse vlag op die moue, wit broeke en donkerblou sokkies. Indien hul teenstander tradisioneel ook in ’n blou trui uitdraf – soos in wedstryde teen Argentinië, Frankryk en Skotland – speel Italië in ’n wit trui met rooi en groen strepe op die skouers, blou broeke en wit sokkies. Sedert 2022 is Vittoria Assicurazioni, ’n Italiaanse versekeringsmaatskappy, die hoofborg van die Italiaanse span. Voor elke wedstryd van die Italiaanse nasionale rugbyspan word ''Il Canto degli Italiani'' ([[Italiaans]] vir: “Die Lied van die Italianers”), die Italiaanse volkslied, gespeel.<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/inno/inno.htm |title=Fratelli d'Italia |publisher=quirinale.it |accessdate=19 Mei 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160519095549/http://www.quirinale.it/qrnw/statico/simboli/inno/inno.htm |archive-date=19 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Italië staan dié volkslied ook as ''L’inno di Mameli'' ("Mameli se volkslied") bekend, en verwys na die outeur van die lirieke, Goffredo Mameli. Van die begin van die Italiaanse rugbyspan tot die einde van die Tweede Wêreldoorlog is die ou embleem op die trui aan die Italiaanse rugbyspan aan die Huis van Savoje se wapen ontleen. Die huidige embleem van Italië herinner aan die Italiaanse vlag (groen, wit en rooi), omring deur lourierblare, wat die grootsheid van die Romeinse geskiedenis en die oorwinnings van [[Julius Caesar]] in die oudheid simboliseer. Die lourierkrans is deur die Romeinse keisers gedra. Dit is ook as ’n beloning vir militêre oorwinnings aan die generaals toegeken.<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.linternaute.com/sport/rugby/1004400-les-emblemes-des-equipes-de-rugby/1004410-les-lauriers-italiens |title=Les lauriers italiens |publisher=linternaute.com |author=Jérémy Talbot |accessdate=23 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170923013058/http://www.linternaute.com/sport/rugby/1004400-les-emblemes-des-equipes-de-rugby/1004410-les-lauriers-italiens |archive-date=23 September 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Truiverskaffers en -borge == [[Lêer:Italy national rugby union team kit.jpg|duimnael|upright|Italië se trui in 2011]] Sedert die 1980’s het die volgende truiverskaffers en -borge verskyn: {| class="wikitable" ! Tydperk !! Verskaffer !! Borg |- |1981–1989 | [[Adidas]] |rowspan=9| – |- |1990–1993 | [[Lotto Sport Italia|Lotto]] |- |[[Rugbywêreldbeker 1991]] | – |- |1993–1995 | [[Gilbert Rugby|Gilbert]]<ref>{{it}} {{cite web |url=http://www.ilmuseodelrugby.it/index.php/nazionali-maschile/item/825-n1-andrea-castellani-italia |title=Museo del Rugby – N.1, Andrea Castellani, Italia |accessdate=24 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124065747/http://www.ilmuseodelrugby.it/index.php/nazionali-maschile/item/825-n1-andrea-castellani-italia |archive-date=24 November 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> |- |[[Rugbywêreldbeker 1995]] | – |- |1996–1997 |rowspan=2| [[Reebok (maatskappy)|Reebok]] |- |Europese Nasiesbeker 1997 |- |1998–1999 | – |- |1999 | [[Cotton Oxford]] |- |Sesnasies 2000 – [[2000 midjaarrugbytoetsreeks]] | [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]] |rowspan=2|[[Alliance UniChem]] |- |[[2000 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2002 midjaarrugbytoetsreeks]] |rowspan=3| [[Kappa (maatskappy)|Kappa]] |- |[[2002 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2006 eindjaarrugbytoetsreeks]] | [[Jaguar Cars|Jaguar]] |- |Sesnasies 2007 – [[2012 midjaarrugbytoetsreeks]] |rowspan=3|[[Cariparma]] |- |[[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2017 midjaarrugbytoetsreeks]] | [[Adidas]] |- |[[2017 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2018 midjaarrugbytoetsreeks]] |rowspan=6| [[Macron (maatskappy)|Macron]] |- |[[2018 eindjaarrugbytoetsreeks]] – [[2021 eindjaarrugbytoetsreeks]] | [[Cattolica Assicurazioni]] |- |2021 eindjaarrugbytoetsreeks | [[Suzuki]] |- |Sesnasies 2022 | [[Bitpanda]] |- |2022 eindjaarrugbytoetsreeks |rowspan=2| Vittoria Assicurazioni |- |Sesnasies 2023 |} == Tuisstadion == [[Lêer:2012-11-17 ITA-NZL Olympic Stadium.jpg|duimnael|links|Die Stadio Olimpico in Rome, tans die tuiste van die Italiaanse rugbyspan]] [[Lêer:2007 Six Nations ITA v WAL.jpg|duimnael|Italië speel teen Wallis tydens die Sesnasies 2007 op Stadio Flaminio, Rome]] Voor hul aansluiting by die Sesnasies in 2000 het Italië nie oor ’n vaste tuisstadion beskik nie. Die tuiswedstryde is in meer as drie dosyn se verskeie stadions aangebied, met ’n voorkeur aan Rome en die streke Lombardye en Veneto. Sedert hul aansluiting by die Sesnasies is Rome die plek van al hul tuiswedstryde tydens dié toernooi, terwyl die FIR vir al die ander wedstryde verskeie plekke dwaarsdeur die land gebruik. Van 2000 tot 2011 het Italië al sy Sesnasies-tuiswedstryde op die Stadio Flaminio in [[Rome]] gespeel. Met ’n kapasiteit van 32&nbsp;000 (waarvan 8&nbsp;000 onder ’n dak) was dit die kleinste van die Sesnasies-stadions. Dit is lankal nie meer as groot genoeg vir die Italiaanse nasionale rugbyspan beskou nie en daar was herhaaldelik berigte dat die nasionale span na óf [[Genua]] óf die Stadio Olimpico in Rome sal verhuis. Hierdie verandering is bevestig met die feit dat die Italiaanse Rugbyfederasie oor die gebroke beloftes van opknappings ontsteld geraak het. Oorspronklik is berig dat FIR Sesnasies-wedstryde na die Stadio Artemio Franchi in [[Florence]] wou verskuif.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/12941136 |title=Italy to move Six Nations games from Rome to Florence |publisher=[[BBC]] |date=1 April 2011 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In Januarie 2010 het die Italiaanse Rugbyfederasie aangekondig, dat die Stadio Flaminio in Florence opgeknap sal word, waarvolgens sy kapasiteit na 42&nbsp;000 verhoog word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/108729.html |title=Stadio Flaminio set for re-vamp |publisher=ESPNscrum |date=30 Januarie 2010 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Nadat die stad Rome uiteindelik met die beloofde opknappingswerk begin het, het FIR aangekondig dat die Sesnasies-wedstryde in Rome sal bly en in die Stadio Olimpico aangebied word;<ref>{{it}} {{cite web|url=https://www.federugby.it/index.php?option=com_content&view=article&id=3112:rbs-6-nazioni-allo-stadio-olimpico-ledizione-2012&catid=109:italia&Itemid=415 |title=RBS 6 Nazioni, allo Stadio Olimpico l'Edizione 2012 |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=13 Julie 2011|accessdate=16 Maart 2026 |author=Nazionali Azzurre}}</ref> hulle sal na die Flaminio terugkeer sodra dié stadion klaar is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rbs6nations.com/en/italy/19060.php |title=Italy switch stadium to Stadio Olimpico |work=Sportsbeat |publisher=[[Sesnasies-toernooi|Sesnasies]] |date=14 Julie 2011 |accessdate=4 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104041651/http://www.rbs6nations.com/en/italy/19060.php |archive-date=4 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die opknapping van die Stadio Flaminio sou oorspronklik in 2014 voltooi wees, maar daar is min vordering gemaak en teen September 2016 was die stadion steeds in ’n verlate toestand.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.platform-blog.com/en/flaminio-abbandonato-pier-luigi-nervi/ |title=The Forgotten Story of Flaminio |publisher=platform-blog.com |author=Annalisa Guerisoli |date=21 Maart 2016 |accessdate=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423100136/http://www.platform-blog.com/en/flaminio-abbandonato-pier-luigi-nervi/ |archive-date=23 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> As gevolg van die gebrek aan vordering en die massief verhoogde koste het die FIR op 26 Februarie 2014 van ’n inspanning van die Stadio Flaminio afgesien en dit aan die sokkerbeheerliggaam Federazione Italiana Giuoco Calcio oorhandig.<ref>{{it}} {{cite web |url=https://www.carteinregola.it/wp-content/uploads/2014/08/deliberazione-di-Giunta-Capitolina-n.-48-del-30-marzo-2017.pdf |title=Estratto dal verbale delle deliberazioni della Giunta Capitolina ― Deliberazione n. 36 |publisher=Stad Rome |date=26 Februarie 2014 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Sedert die 2010’s het rugbywedstryde nie net in Rome meer en meer toeskouers gelok nie, maar ook op ander plekke. In teenstelling met vorige jare, waar die meeste toeskouers ondersteuners van die Britse, Franse of Ierse spanne was, beskik Italië nou oor meer tuisskare. Sedert die Italianers na die Stadio Olimpico verhuis het, het die bywoning met groot getalle toegeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/six-nations-2013/rugby/story/176595.html |title=Italy come of age |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Februarie 2013 |accessdate=16 Maart 2026 |archive-date=23 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190423201830/http://en.espn.co.uk/six-nations-2013/rugby/story/176595.html |url-status=dead }}</ref> Die Italiaanse span trek sedert 2008 groot skares, veral gedurende Sesnasieswedstryde en wedstryde teen Nieu-Seeland. Net soos Argentinië is Italië die enigste vlak-een-rugbyland wat tot dusver nog nie ’n wedstryd tydens ’n rugbywêreldbekertoernooi gehuisves het nie, alhoewel hulle vir beide die [[Rugbywêreldbeker 2015]] en [[Rugbywêreldbeker 2019]] aansoek gedoen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/heineken-cup-2012-13/rugby/story/170055.html |title=Italian rugby chief wades into euro row |publisher=ESPNscrum |date=20 September 2012 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 & 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> == Toetswedstryde == [[Lêer:Italy IRB World Rankings.png|duimnael|400px|Italië se plek op [[Wêreldrugby]] se ranglys vanaf 10 Oktober 2003 tot op hede]] Italië het 203 van sy 517 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 39,26%. Italië se statistieke in toetswedstryde teen al die lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Maart 2026):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=20;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Italy |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | {{ARGru}} || 24 || 5 || 18 || 1 || 20,83 |- | {{AUSru}} || 20 || 2 || 18 || 0 || 10,00 |- | {{BELru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{BULru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CHIru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{COKru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{GERru}} || 20 || 15 || 4 || 1 || 75,00 |- | {{ENGru}} || 33 || 1 || 32 || 0 || 3,03 |- | {{FIJru}} || 13 || 7 || 6 || 0 || 53,85 |- | {{FRAru}} || 51 || 3 || 47 || 1 || 5,88 |- | {{GEOru}} || 4 || 3 || 1 || 0 || 75,00 |- | {{IRLru}} || 39 || 4 || 35 || 0 || 10,26 |- | {{JPNru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | {{YUGru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{CANru}} || 10 || 8 || 2 || 0 || 80,00 |- | {{CROru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MADru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{MARru}} || 8 || 6 || 2 || 0 || 75,00 |- | {{NAMru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | {{NEDru}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NZLru}} || 17 || 0 || 17 || 0 || 0,00 |- | [[Lêer:Flag of rugby Pacific Islanders.svg|24px|raam]] Pasifiese Eilanders || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{POLru}} || 7 || 6 || 1 || 0 || 85,71 |- | {{PORru}} || 13 || 11 || 1 || 1 || 84,62 |- | {{ROMru}} || 44 || 25 || 16 || 3 || 56,82 |- | {{RUSru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{SAMru}} || 9 || 3 || 6 || 0 || 33,33 |- | {{SCOru}} || 39 || 10 || 29 || 0 || 25,64 |- | {{SOWru}} || 14 || 4 || 9 || 1 || 28,57 |- | {{ESPru}} || 27 || 23 || 3 || 1 || 85,19 |- | {{RSAru}} || 19 || 1 || 18 || 0 || 5,26 |- | {{CZEru}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{vlagikoon|Tsjeggo-Slowakye}} Tsjeggo-Slowakye || 11 || 9 || 1 || 1 || 81,82 |- | {{TGAru}} || 6 || 4 || 2 || 0 || 66,67 |- | {{TUNru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{URUru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{USAru}} || 5 || 5 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{WALru}} || 35 || 5 || 29 || 1 || 14,29 |- | {{ZIMru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''517''' || '''203''' || '''303''' || '''11''' || '''39,26''' |} Wedstryde teen verskeie saamgestelde spanne tydens oorsese toere van die amateurtydperk en die deur die [[Italiaanse Rugbyfederasie]] (FIR) nieerkende wedstryde teen nielede het vir ’n lang tydperk nie die volle status van toetswedstryde geniet nie – selfs nie terugwerkend nie. Die wedstryde teen Frankryk tydens die Europese Nasiesbeker word nie as toetswedstryde beskou nie, aangesien die Franse hul wedstryde met ’n reserwespan gespeel het. == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Italië het tot dusver aan elke [[rugbywêreldbeker]]toernooi deelgeneem, maar hulle is die enigste van die Sesnasies-spanne wat nog nie tot die uitklopfase gevorder het. Terwyl hulle tydens die eerste drie toernooie se groepfases net een oorwinning elk aangeteken het, het hulle tydens die [[Rugbywêreldbeker 1999]] geen oorwinning aangeteken nie. Daarna het hul prestasie tot ’n konstante vertoning van twee oorwinnings ontwikkel. Tot dusver was dit nog nie genoeg om tot die kwarteindrondte te vorder nie, maar is dit voldoende om regstreeks vir die daaropvolgende rugbywêreldbeker te kwalifiseer. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Groepfase |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || ''gekwalifiseer'' |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Europese Nasiesbeker === Die Italiaanse nasionale span het tussen 1935 en 1997 aan die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] deelgeneem en gedurende hierdie tydperk een toernooi gewen. * Europese Kampioen: 1997 * Tweede plek: 1937, 1952, 1954, 1966, 1976, 1982, 1983, 1992, 1994 * Derde plek: 1936, 1967, 1970, 1975, 1977, 1980, 1984, 1985 === Mediterreense Spele === Tot op hede is tydens Mediterreense Spele vier rugbytoernooie aangebied. Die Italiaanse nasionale span het aan al die toernooie deelgeneem en gedurende hierdie tydperk al die vier toernooie in die tweede plek afgesluit. * Tweede plek: 1955, 1979, 1983, 1993 === Sesnasierekord === [[Lêer:Italian kickoff.jpg|duimnael|Italië skop af teen Skotland tydens die Sesnasies 2007]] [[Lêer:Cuttitta Cup March 2024.jpg|duimnael|upright|Tydens die Sesnasies-toernooi ding onder andere Italië en Skotland om die Cuttittabeker mee]] Italië se enigste jaarlikse toernooi is die Sesnasies-toernooi waar hulle teen vyf ander Europese lande speel: Engeland, Frankryk, Ierland, Skotland en Wallis. Italië het in 2000 by dié internasionale toernooi aangesluit wat toe die Sesnasies geword het; Italië kon sy eerste wedstryd tydens die Sesnasies 2000 teen Skotland met 34–20 wen. Hulle het tydens die Sesnasies 2003 vyfde geëindig, bo Wallis, nadat Italië hulle met 30–22 geklop het, en was die volgende jaar weer vyfde, dié keer bo Skotland, nadat Italië hulle met 20–14 verslaan het. In 2006 het Italië in ’n 18–18-gelykop teen Wallis op die [[Millennium-stadion]] in [[Cardiff]] gespeel. Italië se eerste drie oorwinnings tydens die Sesnasies, in 2000, 2003 en 2004, was voor ’n tuisskare op die Stadio Flaminio in Rome. Op 24 Februarie 2007 het hulle Skotland met 37–17 op [[Murrayfield-stadion|Murrayfield]] vir hul eerste wegwen verslaan. Twee weke later het Italië Wallis vir die tweede keer verslaan, met 23–20 tuis in Rome. Dit was die eerste keer wat Italië twee van sy vyf wedstryde in een toernooi gewen het, en hulle eindig vervolgens op die vierde plek. Sedert 2007 ding Italië tydens die Sesnasies met Frankryk om die Giuseppe Garibaldi-trofee mee. Italië het die Giuseppe Garibaldi-trofee in 2011 vir die eerste keer gewen, nadat hulle Frankryk in ’n taai wedstryd met 22–21 verslaan het. Twee jaar later het Italië die trofee weer omhoog gehou, nadat hulle Frankryk met 23–18 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/84191.html |title=The Scrum.com trophy guide – Part One |publisher=ESPNscrum |date=29 Oktober 2008 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Italië het in 2013 sy eerste oorwinning oor Ierland aangeteken, toe hulle die Iere met 22–15 verslaan het en hulle het op die vierde plek geëindig. Op 28 Februarie 2015 het Italië sy tweede wegwen oor Skotland ná ’n taai wedstryd met 22–21 aangeteken. Hul daaropvolgende oorwinning het tydens die Sesnasies 2022 weg in Cardiff teen Wallis gevolg, nadat hulle met 22–21 geseëvier het. Tydens dié toernooi het Italië vir die eerste keer teen Skotland om die Cuttittabeker teen Skotland gespeel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://scottishrugby.org/the-cuttitta-cup-is-unveiled/ |title=The Cuttitta Cup is unveiled |publisher=[[Skotse Rugbyunie]] |date=7 Maart 2022 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> In 2024 kon Italië dié trofee vir die eerste keer inpalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/rugby-union/68520987 |title=Six Nations 2024: Italy 31–29 Scotland – Hosts earn first home win since 2013 |publisher=[[BBC]] |date=9 Maart 2024 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> Teen Maart 2026 het Italië 18 Sesnasies-wedstryde gewen, waarvan nege teen Skotland, vyf teen Wallis, twee teen Frankryk en een elk teen Engeland en Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/scotland/ |title=Italy v Scotland rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906102203/http://www.rugbydata.com/italy/scotland/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/france/ |title=Italy v France rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101816/http://www.rugbydata.com/italy/france/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/wales/ |title=Italy v Wales rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101804/http://www.rugbydata.com/italy/wales/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/ireland/ |title=Italy v Ireland rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=20 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190820101759/http://www.rugbydata.com/italy/ireland/ |archive-date=20 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbydata.com/italy/england/ |title=Italy v England rugby stats |publisher=Rugbydata |accessdate=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190906113105/http://www.rugbydata.com/italy/england/ |archive-date=6 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> {{Sesnasiesoorwinnings}} === Ander toetswedstryde === Gedurende die amateurtydperk het Italië maandelange oorsese toere onderneem, waartydens hulle teen ander nasionale spanne, plaaslike saamgestelde spanne en klubspanne gespeel het. Eweneens het oorsese spanne na Italië getoer. Teen die jaar 2000 het die oorsese toere volgens die ou tradisie tot ’n einde gekom, aangesien die professionalisering van die rugbyspel te min tyd vir toere oorlaat (’n uitsondering is die [[Britse en Ierse Leeus]] se vierjaarlikse toere). Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond en ander spanne buite die Sesnasies-toernooi tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] vertrek Italië na die Suidelike Halfrond en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]] tree Italië as gasheer op. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Italiaanse span gevorm tydens die [[Sesnasies-toernooi]] 2026:<ref>{{it}} {{cite web |url=https://federugby.it/italrugby-gli-azzurri-convocati-per-il-raduno-di-verona-verso-il-guinness-sei-nazioni-2026/ |titel=Italrugby, gli Azzurri convocati per il raduno di Verona verso il Guinness Sei Nazioni 2026 |publisher=[[Italiaanse Rugbyfederasie]] |date=21 Januarie 2026 |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers ''(tre quarti)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Alessandro Fusco]] || [[Skrumskakel]] || [[Zebre]] || style="text-align:center" | 20 |- | [[Alessandro Garbisi]] || Skrumskakel || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 20 |- | [[Stephen Varney]] || Skrumskakel || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Giacomo Da Re]] || [[Losskakel]] || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Paolo Garbisi]] || Losskakel || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 49 |- | [[Ignacio Brex]] || [[Senter]] || [[RC Toulon|Toulon]] || style="text-align:center" | 49 |- | [[Leonardo Marin]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 17 |- | [[Damiano Mazza]] || Senter || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[Tommaso Menoncello]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 34 |- | [[Paolo Odogwu]] || Senter || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}7 |- | [[Monty Ioane]] || [[Vleuel]] || [[Lyon Olympique Universitaire|Lyon]] || style="text-align:center" | 42 |- | [[Louis Lynagh]] || Vleuel || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}9 |- | [[Edoardo Todaro]] || Vleuel || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | {{0}}1 |- | [[Matt Gallagher]] || [[Heelagter]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Lorenzo Pani]] || Heelagter || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers ''(avanti)'' |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Tommaso Di Bartolomeo]] || [[Haker]] || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}6 |- | [[Pablo Dimcheff]] || Haker || [[Colomiers Rugby|Colomiers]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Giacomo Nicotera]] || Haker || [[Stade Français (Rugby Union)|Stade Français]] || style="text-align:center" | 36 |- | [[Simone Ferrari]] || [[Stut]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 69 |- | [[Danilo Fischetti]] || Stut || [[Northampton Saints]] || style="text-align:center" | 58 |- | [[Muhamed Hasa]] || Stut || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}4 |- | [[Mirco Spagnolo]] || Stut || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 19 |- | [[Giosuè Zilocchi]] || Stut || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 25 |- | [[Niccolò Cannone]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 58 |- | [[Riccardo Favretto]] || Slot || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Federico Ruzza]] || Slot || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 67 |- | [[Andrea Zambonin]] || Slot || [[Exeter Chiefs]] || style="text-align:center" | 14 |- | [[Lorenzo Cannone]] || [[Losvoorspeler]] || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 33 |- | [[Alessandro Izekor]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | {{0}}8 |- | [[Michele Lamaro]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 49 |- | [[Samuele Locatelli]] || Losvoorspeler || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}0 |- | [[David Odiase]] || Losvoorspeler || [[Zebre]] || style="text-align:center" | {{0}}3 |- | [[Manuel Zuliani]] || Losvoorspeler || [[Benetton Rugby Treviso|Benetton]] || style="text-align:center" | 38 |} |} === Bekende spelers === [[Lêer:Geneva Rugby Cup - 20140808 - SF vs LOU - Sergio Parisse 1.jpg|duimnael|upright|Sergio Parisse (2007)]] Een voormalige Italiaanse speler is vir sy uitstekende prestasie in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/halloffame/inductees |title=Inductees |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! Speler !! Posisie !! Inskrywing |- | [[Sergio Parisse]] || [[Agsteman]] || 2024 |} === Spelerstatistieke === [[Lêer:Mirco Bergamasco 2017.jpeg|duimnael|upright|Mirco Bergamasco (2017)]] [[Lêer:Tommaso Allan 2018 Roma.jpg|duimnael|upright|Tommaso Allan (2018)]] Vervolgens die belangrikste statistieke van Italië se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Maart 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=20;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sergio Parisse]] || 2002–2019 || 142 |- | {{0}}2 || [[Martin Castrogiovanni]] || 2002–2016 || 119 |- | {{0}}3 || [[Alessandro Zanni]] || 2005–2020 || 118 |- | {{0}}4 || [[Marco Bortolami]] || 2001–2015 || 112 |- | {{0}}5 || [[Leonardo Ghiraldini]] || 2006–2020 || 107 |- | {{0}}6 || [[Mauro Bergamasco]] || 1998–2015 || 106 |- | {{0}}7 || [[Andrea Lo Cicero]] || 2000–2013 || 103 |- | {{0}}8 || [[Alessandro Troncon]] || 1994–2007 || 102 |- | {{0}}9 || [[Andrea Masi]] || 2000–2015 || {{0}}95 |- | 10 || colspan=3 | Twee spelers met 89 toetswedstryde elk |} | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=20;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Sergio Parisse]] || 2008–2019 || 93 |- | {{0}}2 || [[Michele Lamaro]] * || 2020–2026 || 43 |- | {{0}}3 || [[Marco Bortolami]] || 2002–2014 || 39 |- | {{0}}4 || [[Massimo Giovanelli]] || 1992–1999 || 38 |- | {{0}}5 || [[Marco Bollesan]] || 1968–1975 || 37 |- | {{0}}6 || [[Massimo Cuttitta]] || 1993–1999 || 22 |- | {{0}}7 || [[Alessandro Troncon]] || 2000–2007 || 21 |- | {{0}}8 || [[Marzio Innocenti]] || 1985–1988 || 20 |- | {{0}}9 || [[Alessandro Moscardi]] || 2000–2002 || 19 |- | 10 || [[Ambrogio Bona]] || 1978–1981 || 18 |} |- | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=20;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Diego Domínguez]] || 1991–2003 || 983 |- | {{0}}2 || [[Tommaso Allan]] * || 2013–2026 || 554 |- | {{0}}3 || [[Stefano Bettarello]] || 1979–1988 || 483 |- | {{0}}4 || [[Paolo Garbisi]] * || 2020–2026 || 298 |- | {{0}}5 || [[Luigi Troiani]] || 1985–1995 || 294 |- | {{0}}6 || [[Ramiro Pez]] || 2000–2007 || 260 |- | {{0}}7 || [[Mirco Bergamasco]] || 2002–2012 || 256 |- | {{0}}8 || [[Luciano Orquera]] || 2004–2015 || 154 |- | {{0}}9 || [[David Bortolussi]] || 2006–2008 || 153 |- | 10 || [[Carlo Canna]] || 2015–2021 || 152 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=20;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=16 Maart 2026}}</ref> |- ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Marcello Cuttitta]] || 1987–1999 || 26 |- | {{0}}2 || [[Paolo Vaccari]] || 1991–2003 || 23 |- | {{0}}3 || [[Carlo Checchinato]] || 1990–2004 || 21 |- | {{0}}4 || [[Manrico Marchetto]] || 1972–1981 || 21 |- | {{0}}5 || [[Monty Ioane]] * || 2020–2026 || 19 |- | {{0}}6 || [[Alessandro Troncon]] || 1994–2007 || 19 |- | {{0}}7 || [[Mirco Bergamasco]] || 2002–2012 || 17 |- | {{0}}8 || [[Ange Capuozzo]] * || 2022–2026 || 17 |- | {{0}}9 || [[Serafino Ghizzoni]] || 1977–1987 || 17 |- | 10 || [[Massimo Mascioletti]] || 1977–1990 || 17 |} |} == Afrigters == [[Lêer:Pierre Villepreux (1971).jpg|duimnael|upright|Pierre Villepreux (1971)]] [[Lêer:Brad Johnstone.jpg|duimnael|upright|Brad Johnstone (2020)]] [[Lêer:Sir John Kirwan 2013.jpg|duimnael|upright|John Kirwan (2013)]] [[Lêer:Jacques Brunel.jpg|duimnael|upright|Jacques Brunel (2016)]] [[Lêer:Kieran-Crowley-09-05-23.jpg|duimnael|upright|Kieran Crowley (2009)]] [[Lêer:Gonzalo Quesada - US Oyonnax vs. Stade français, 30th August 2014.jpg|duimnael|upright|Gonzalo Quesada (2014)]] Italië het in 1929 vir die eerste keer ’n hoofafrigter benoem: Arnaldo Cortese en John Thomas. Die huidige Italiaanse hoofafrigter is Gonzalo Quesada, nadat hy in 2024 aangestel is. {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk !! % Gewen |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Arnaldo Cortese<br />{{vlagikoon|Engeland}} John Thomas || 1929– || 0 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Arturo Cameroni<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1930– || 100 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1932–1934 || 75 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1934–1935 || 100 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1935–1936 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Michel Boucheron || 1936 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1937 || 40 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi || 1938 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Giuseppe Sessa || 1938–1940 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Romano Bonifazi || 1940–1941 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Franco Chiaserotti || 1941–1942 || – |- |{{vlagikoon|Italië|1861}} Luigi Bricchi<br />{{vlagikoon|Italië|1861}} Franco Chiaserotti || 1942 || 100 |- |{{vlagikoon|Italië}} Tommaso Fattori || 1947–1949 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Giorgio Briasco<br />{{vlagikoon|Italië}} Antonio Radicini || 1949–1950 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Romano Bonifazi || 1950 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Francesco Vinci || 1950 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Renzo Maffioli || 1950–1951 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Renzo Maffioli<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Julien Saby || 1951–1954 || 66,7 |- |{{vlagikoon|Italië}} Piermarcello Farinelli<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici<br />{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1954–1956 || 62,5 |- |{{vlagikoon|Italië}} Giulio Fereoli<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici<br />{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1956–1957 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici<br />{{vlagikoon|Italië}} Umberto Silvestri || 1957–1958 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Mario Battaglini<br />{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1958–1960 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Romano Bonifazi || 1960–1962 || 50 |- |{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1962–1965 || 28,5 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari<br />{{vlagikoon|Italië}} Mario Martone || 1965–1967 || 42,8 |- |{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1967–1970 || 87,5 |- |{{vlagikoon|Italië}} Giordano Campice || 1970 || 100 |- |{{vlagikoon|Italië}} Sergio Barilari || 1970–1971 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Guglielmo Geremia || 1971 || 0 |- |{{vlagikoon|Italië}} Aldo Invernici || 1971–1972 || – |- |{{vlagikoon|Italië}} Umberto Levorato || 1972 || 25 |- |{{vlagikoon|Italië}} Gianni Villa || 1972–1975 || 30 |- |{{vlagikoon|Wallis}} Roy Bish || 1975–1977 || 53,3 |- |{{vlagikoon|Italië}} Isidoro Quaglio || 1977 || 50 |- |{{vlagikoon|Wallis}} Gwyn Evans || 1977–1978 || 20 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Villepreux || 1978–1981 || 41,6 |- |{{vlagikoon|Italië}} Paolo Paladini<br />{{vlagikoon|Italië}} Marco Pulli || 1981–1985 || 57,1 |- |{{vlagikoon|Italië}} Marco Bollesan || 1985–1988 || 36,8 |- |{{vlagikoon|Italië}} Loreto Cucchiarelli || 1988–1989 || 14,3 |- |{{vlagikoon|Italië}} Loreto Cucchiarelli<br />{{vlagikoon|Frankryk}} Bertrand Fourcade || 1989 || 50 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Bertrand Fourcade || 1990–1993 || 59,3 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Georges Coste || 1993–1999 || 39,6 |- |{{vlagikoon|Italië}} Massimo Mascioletti || 1999 || 40 |- |{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Brad Johnstone || 1999–2002 || 18,5 |- |{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} John Kirwan || 2002–2005 || 31,3 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Pierre Berbizier || 2005–2007 || 40 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Nick Mallett]] || 2007–2011 || 21,4 |- |{{vlagikoon|Frankryk}} Jacques Brunel || 2011–2016 || 22,0 |- |{{vlagikoon|Ierland|rugby}} Conor O’Shea || 2016–2019 || 23,1 |- |{{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Franco Smith]] || 2019–2021 || 0 |- |{{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kieran Crowley || 2021–2023 || 31,50 |- |{{vlagikoon|Argentinië}} Gonzalo Quesada || sedert 2024 || 42,31 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Italiaanse nasionale krieketspan]] * [[Italiaanse nasionale vrouerugbyspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{it}} {{cite book |author=Francesco Volpe |title=Il rugby sottosopra – Grenoble 1997, quando l'Italia ribaltò la Francia e il mondo |publisher=Absolutely Free |year=2014 |isbn=978-8868580124}} * {{it}} {{cite book |authors=Luciano Ravagnani, Pierluigi Fadda |title=Storia del rugby mondiale dalle origini ad oggi |publisher=Vallardi |year=1992 |isbn=88-87110-92-1}} * {{it}} {{cite book |author=Fabrizio Zupo |title=Inseguendo il paradiso del rugby |publisher=Editrice Nutrimenti |year=2007 |isbn=88-88389-85-7}} * {{it}} {{cite book |author=Flavia Sferragatta |title=Le mete dell’allenatore. Prospettive di psicologia dello sport per l’allenatore di rugby |publisher=FrancoAngeli |year=2013 |isbn=88-204-3153-X}} * {{it}} {{cite book |authors=Gianluca Barca, Gian Franco Bellè |title=La sesta nazione. Ottant'anni di storia della Federazione Italiana Rugby |publisher=Grafiche Step editrice |location=Parma |year=2008}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Italy national rugby union team|Italiaanse nasionale rugbyspan}} * {{it}} [https://www.federugby.it/ Amptelike webwerf van die Italiaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/europe/italy Italië by Wêreldrugby] * {{en}} [https://www.planetrugby.com/team/italy/ Italië op Planet Rugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Italië]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Europa]] gm90ova362x9k3uy15oxfb1vjiyzsc1 0 43710 2901400 2898400 2026-05-04T14:53:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901400 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | <span style="font-size:16pt">'''Sanaa'''</span><br />صنعاء<br /> [[Lêer:View of Old Sana'a, Yemen, Jan. 2009.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Yemen-map.png|180px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Coats of arms of None.svg|90px|center|border]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of None.svg|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Jemen}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsie''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[San‘a’ Governorate]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|15|24|N|44|12|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 6de Eeu v.C. |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2004) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;747&nbsp;627 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | /vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;167&nbsp;961 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +03:00 |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Ahmed Al-Douaid |- style="border-top:1px solid #999;" |} '''Sanaa''' ([[Arabies]]: صنعاء - ook gespel '''Sanaʽa''' of '''Sana''') is die amptelike [[hoofstad]] en grootste stad van [[Jemen]]. Die stad het in 2004 'n bevolking van 1&nbsp;747&nbsp;627 gehad. Die historiese stadskern van Sanaa is in 1986 deur [[Unesco]] as 'n [[wêrelderfenisgebied]] gelys. Onder die Jemenitiese grondwet is Sanaa die hoofstad van die land,<ref>{{cite news |url=http://www.dpa-international.com/news/international/yemens-embattled-president-declares-southern-base-temporary-capital-a-44650685-img-2.html |agency=DPA International |title=Yemen's embattled president declares southern base temporary capital |date=21 Maart 2015 |access-date=21 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305181505/http://dpa-international.com/news/international/yemens-embattled-president-declares-southern-base-temporary-capital-a-44650685-img-2.html |archive-date=5 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> hoewel die setel van die internasionaal erkende regering na [[Aden]] verhuis het na die 21 September-rewolusie. Aden is in Maart 2015 deur president Abdrabbuh Mansur Hadi tot die tydelike hoofstad verklaar.<ref>{{cite news |url=http://www.dw.de/yemens-president-hadi-declares-new-temporary-capital/a-18332197 |agency=Deutsche Welle |title=Yemen's President Hadi declares new 'temporary capital' |date=21 Maart 2015 |access-date=21 Maart 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150605210805/http://www.dw.de/yemens-president-hadi-declares-new-temporary-capital/a-18332197 |archive-date=5 Junie 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Demografie == [[File:Market Scene in Yemen.jpg|thumb|Mense van Sanaʽa]] [[File:Souq@Sana'a.JPG|thumb|'n Mark in Sanaʽa]] {| | valign="right" | {| class="wikitable" ! Jaar || Bevolking |- | 1911 || align="right" | 18,000<ref>Wavell, bl.245.</ref> |- | 1921 || align="right" | 25,000<ref>[https://books.google.com/books?id=OHU6AQAAIAAJ&dq=Sanaa+population&source=gbs_navlinks_s Statesman's Year Book], 1922, bl.1367.</ref> |- | 1931 || align="right" | 25,000 |- | 1940 || align="right" | 80,000 |- | 1963 || align="right" | 100,000 |- | 1965 || align="right" | 110,000 |- | 1975 || align="right" | 134,600<ref>Hestler, bl.56.</ref> |- | 1981 || align="right" | 280,000 |- | 1986 || align="right" | 427,505 |- | 1994 || align="right" | 954,448 |- | 2001 || align="right" | 1,590,624 |- | 2004 || align="right" | 1,748,000 (Metro-Sensus<ref>Aldosari, bl.134.</ref>) |- | 2005 || align="right" | 1,937,451<ref name="Bosworth463">Bosworth, bl.463.</ref> |} |} Die bevolkingsgroei van die stad het vanaf die 1960's verder gestyg as gevolg van massale landelike migrasie na die stad op soek na werk en 'n verbeterde lewenstandaard.<ref name="R&S631">Ring and Salkin, bl.631.</ref> Sanaʽa was in 2010 die vinnigste groeiende hoofstad ter wêreld met 'n groeikoers van 7%,<ref>{{cite web |title=Sanaʽa running out of water with no plan to save it |url=http://globalurbanist.com/2010/03/23/sanaa-running-out-of-water-with-no-plan-to-save-it |publisher=The Global Urbanist |access-date=23 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181118135315/http://globalurbanist.com/2010/03/23/sanaa-running-out-of-water-with-no-plan-to-save-it |archive-date=18 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> terwyl die groeikoers van die land as geheel 3,2% was.<ref>{{cite web|title=At a glance: Yemen – Statistics|url=http://www.unicef.org/infobycountry/yemen_statistics.html|publisher=UNICEF|access-date=19 Desember 2019|archive-date= 9 Maart 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190309144620/https://www.unicef.org/infobycountry/yemen_statistics.html|url-status=dead}}</ref> Ongeveer 10% van die bevolking woon in die Ou Stad, terwyl die res in die buite distrikte woon.<ref name="R&S631"/> == Verwysings == {{Verwysings }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} {{fr}} [http://whc.unesco.org/sites/385.htm Amptelike Unesco-bladsy] {{Hoofstede in Asië}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Jemen]] [[Kategorie:Wêrelderfenisgebiede in Asië]] 2d36wgsy7u1r6fzi82kdybpjocwclt2 0 50767 2901502 1613440 2026-05-04T20:59:07Z Jcb 223 2901502 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Aleksander I <br />Aleksander II |kleur = #ccf |titel = ''Prins van Twer <br />Grootprins van Wladimir'' |beeld = Alexander Pskov.jpg |beeld_wydte = 180px |beeld_onderskrif = ''Prins Aleksander van Twer in Pskof'', deur [[Boris Tsjorikof]]. |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = Periode |1 = 1326–1327 |opskrif2 = Voorganger |2 = [[Dmitri II van Twer]] |opskrif3 = Opvolger |3 = [[Iwan I van Moskou]] |opskrif4 = Huis |4 = [[Rjoerik-dinastie|Rjoerik]] |opskrif5 = |5 = |opskrif6 = |6 = |opskrif7 = Vader |7 = [[Michail van Twer]] |opskrif8 = |8 = |opskrif9 = Gebore |9 = 7 Oktober 1301 |opskrif10 = Oorlede |10 = 29 Oktober 1339 |opskrif11 = |11 = |opskrif12 = |12 = |opskrif13 = |13 = |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} '''Aleksander''' ([[Russies]]: Александр Михайлович Тверской; [[7 Oktober]] [[1301]] – [[29 Oktober]] [[1339]]) was as Aleksander I prins van [[Twer]] en as Aleksander II [[grootprins]] van [[Wladimir]]. == Lewe == Aleksander was die tweede oudste seun van [[Michail van Twer]] en [[Anna van Kasjin]]. In 1326 het hy sy broer, [[Dmitri II van Twer|Dmitri]], opgevolg as grootprins van Wladimir nadat Dmitri [[Joeri III van Moskou]] vermoor het uit wraak vir die dood van hul pa en Dmitri toe deur die khan van die [[Goue Horde]] laat teregstel is.<ref name="fennell">John Fennell, "Princely Executions in the Horde 1308-1339," ''Forschungen zur Osteuropaischen Geschichte'' 38 (1988), 9-19.</ref> In 1327 het ’n Tartaarse amptenaar van die Goue Horde, Shefkal, en ’n groot gevolg in Twer aangekom. Hulle het in Aleksander se paleis gebly en die stad begin terroriseer deur hot en haar te roof en moor. Gerugte het versprei dat Shefkal die prins wou vermoor, self die troon oorneem en [[Islam]] aan die stad opdwing. Op 15 Augustus 1327 het ’n skare tydens ’n beweerde rooftog op die [[Tartare]] afgestorm en hulle vermoor. Shefkal en die res van sy wagte is aan die brand gesteek.<ref>Arsenii Nikolajewitsj Nasonof, red., ''Nowgorodskaja Perwaja Letopis Starsjewo i Mladsjewo Izwodof'' (Moskou en Leningrad: ANSSR, 1950), 98-99, 342; A.N. Nasonof, red., ''Pskofskije Letopisi'' (Moskou en Leningrad: ANSSSR, 1941–1955), Vol. 1, p. 17, Vol. 2, p. 23; John Fennell, "The Tver Uprising of 1327: A Study of the Sources," ''Jahrbücher für Geschichte Osteuropas'' 15 (1967), 161-179; Michael C. Paul, "Secular Power and the Archbishops of Novgorod Before the Muscovite Conquest," ''Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History'' 8, No. 2 (2007), 251</ref> [[Iwan I van Moskou]], die broer van [[Joeri III van Moskou]] wat in 1322 deur Dmitri vermoor is, het na die Goue Horde se hoofstad, [[Sarai]], gegaan en die khan oorreed om die amp van grootprins van Wladimir aan Moskou toe te ken. Die khan het Iwan ook met ’n leër van 50 000 man na Twer gestuur om die stad te straf. Aleksander en sy gesin het na [[Nowgorod]] gevlug, maar was nie welkom daar nie uit vrees vir die Tartare. Hulle het toe na [[Pskof]] gegaan. Pskof het Aleksander nie net verwelkom nie, maar ook hul prins gemaak. Om te keer dat ’n Tartaarse leër Pskof aanval, wou Aleksander die stad verlaat, maar die inwoners wou hom nie laat gaan nie. In 1329 het Iwan en ander prinse oorlog teen Pskof verklaar. Aleksander het na [[Litaue]] en van daar na [[Swede]] gevlug. Hy het ’n jaar en ’n half later na Pskof teruggekeer. == Dood == In 1335 het hy sy seun, Fjodor, na die Horde gestuur om om vergifnis te pleit. Twee jaar later is hy self daarheen. Die khan het hom vir eers vergewe en na Twer teruggestuur. Dit het gelei tot verdere vyandelikheid met Moskou. Op 29 Oktober 1339 is Aleksander en Fjodor op bevel van die khan in Sarai tereggestel.<ref name="fennell" /> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.hrono.ru/biograf/alexnd_m13.html Biografie by hrono.ru] {{ru}} * [http://www.rulex.ru/01010226.htm Biografie by rulex.ru] {{ru}} * [http://www.spsl.nsc.ru/history/descr/spis48.htm Stamboom van Aleksander van Twer] {{ru}} <br /> [[Lêer:Crystal txt.png|20px|links]]<small>Hierdie artikel is vertaal vanuit die [[:en:Alexander I, Grand Prince of Tver|Engelse Wikipedia]]</small> {{Rjoerik-dinastie}} [[Kategorie:Geboortes in 1301]] [[Kategorie:Huis van Rjoerik]] [[Kategorie:Russiese grootprinse]] [[Kategorie:Sterftes in 1339]] pd9u5j3u7lz345l9d9sq7yrzhemwlt4 0 51505 2901465 2861677 2026-05-04T18:29:52Z Oesjaar 7467 /* Voorkoms en verspreiding */ Skakel 2901465 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Hibiscus flower TZ.jpg |image_caption = ''Hibiscus rosa-sinensis'' |display_parents = 3 |taxon = Hibiscus |authority = [[Carl Linnaeus|L.]] |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms = ''Bombycidendron'' <small>Zoll. & Moritzi</small><br/> ''Bombycodendron'' <small>Hassk.</small><br/> ''Brockmania'' <small>W.Fitzg.</small><br/> ''Pariti'' <small>Adans.</small><br/> ''Wilhelminia'' <small>Hochr.</small><ref>{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?5665 |title=Hibiscus L. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-10-05 |accessdate=2010-02-16 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528145907/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?5665 |url-status=dead }}</ref> }} '''''Hibiscus''''' is 'n plant[[genus]] wat hoort tot die [[familie (biologie)|familie]] ''[[Malvaceae]]'' en verwys na 'n groep [[struik]]e wat oor 'n groot gebied van [[Suidelike Afrika]] voorkom. Dit floreer in sonskyn en vogtigheid. Vyf kelkblare is verenig aan die basis en vyf kroonblare en talle meeldrade vorm 'n buis om die stamper. Die bloeiwyse is okselstandig. == Voorkoms en verspreiding == [[File:Hibiscus Blooming Time Lapse.webm|thumb|Hibiscus blooming time lapse]] Geel en pienk blomkleure kom oorheersend voor. Dekkan hennep (''Hibiscus cannabinus''), wat dwarsdeur [[Zimbabwe]] voorkom, het mooi geel blomme met 'n donker binneste. Die pragtige karmosyn (''Hibiscus praeteritus'') groei by die [[Victoria-waterval]]. Daar is baie variëteite in [[Kwazulu-Natal]] insluitende die oranje hibiskusklimop (''Hibiscus surattensis''), 'n kusklimop met gehaakte stekels. Wilde katoen, wilde stokroos en ligroos kiesieblaar behoort almal aan dieselfde familie. Die goue of dwerg (''Hibiscus aethiopicus'') is algemeen in die suide van Kaapland, veral na veldbrande. In die [[Kaapse Skiereiland]] groei ook die taai klein struik met pienk blomme, die (''Malvastrum scabriosum''). Die hibiskus is 'n gewilde tuinplant waarvan sowat 300 spesies in veral die warmer dele van die wêreld aangetref word. In Suider-Afrika kom sowat 50 soorte voor. Die blomme is groot en opvallend, en is meestal geel of pienk, maar ook rooi of oranje. Sommige soorte hibiskusse is ook van ekonomiese belang. Die hibiskus is 'n [[tweesaadlobbige]] plant. Dit aard in [[Tropiese reënwoud (kleur)|tropiese]] en [[Subtropiese klimaat|subtropiese]] toestande en die sowat 50 soorte wat in Suider-Afrika aangetref word, sluit bome, struike en kruide in. [[Hibiskusblomme]] het gewoonlik vyf [[Kelkblaar|kelkblare]] en talle [[Meeldraad|meeldrade]], wat uit die boonste gedeelte van die stamper groei. Weens die opvallende, helderkleurige blomme, is hibiskusse baie gewilde tuinplante, ook in Suid-Afrika. Hulle verdra egter geen [[ryp]] nie en oorleef dus net in streke met rypvrye winters. Die hibiskus wat die beste teen ryp bestand is, is die Siriese hibiskus of alteaboompie (''[[Hibiscus syriacus]]''). Hibiskusblomme is gewoonlik geel of pienk maar die Chinese hibiskus (''Hibiscus rosa-sinensis'') kan ook helderrooi blomme hê. 'n Baie klein soort is die dwerghibiskus (''Hibiscus malacospermus''), wat maklik in [[Gauteng]] groei. Die [[kuskatoenboom]] (''Hibiscus tiliaceus'') kan 5&nbsp;m hoog word en groei veral by riviermondings. Hibiskusse is nie net mooi sierplante nie, maar is ook van ekonomiese belang. Hibiskusse wat in die tropiese dele van [[Afrika]] en [[Asië]] aangetref word (''Hibiscus cannabinus''), word reeds eeue lank in [[Indië]] vanweë sy vesel gekweek. Van die vlesige kelke van die ''Hibiscus sabdariffa'' kan jellie en [[blatjang]] gemaak word, terwyl die olieryke sade van die ''Hibiscus esculentus'' in sommige streke van [[Afrika|Afrik]]<nowiki/>a as sopgroente gebruik word. == Sien ook == * [[Hibiskuskus]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:328182-2 Plants of the World Online] * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409508}} band *''[[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]]'', [[Eric Rosenthal]], 1967 {{Normdata}} [[Kategorie:Hibiscus| ]] [[Kategorie:Medisinale plante]] [[Kategorie:Struike]] [[Kategorie:Tuinplante]] ez1hr54i11w0ecw0573bwpf1ulcx5f0 0 52160 2901445 2875714 2026-05-04T17:25:24Z Aliwal2012 39067 2901445 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = '''Sint Helena''' |volle_naam = '''Saint Helena''' |algemene_naam = Sint Helena |beeld_vlag = Flag of Saint Helena.svg |beeld_wapen = Coat of arms of Saint Helena.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = LocationSaintHelena.png |leuse = ''Loyal and Unshakeable'' |volkslied = ''[[God Save the Queen]]''<br /><center>[[Lêer:United States Navy Band - God Save the King.oga]]</center><br />''My Saint Helena Island'' <small>''(nie-amptelik)''</small> |amptelike_tale = [[Engels]] |hoofstad = [[Jamestown, Sint Helena|Jamestown]] {{Koördinate|15|56|S|5|43|W}} |latd = 15 |latm = 56 |latNS = S |longd = 5 |longm = 43 |longEW = W |grootste_stad = [[Half Tree Hollow]] {{Koördinate|15|56|S|5|43|W}} |regeringsvorm = Parlementêre demokrasie binne<br />’n grondwetlike [[monargie]] |leiertitels = <br />• [[Lys van monarge van Brittanje|Monarg]]<br />• Goewerneur |leiername = [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth II]]<br />Philip Rushbrook |oppervlak_rang = - |oppervlak_grootte = |oppervlak = 121 |oppervlakmi² = 47 |persent_water = 0 |bevolking_skatting = |bevolking_skatting_jaar = |bevolking_rang = |bevolking_sensus = 4&nbsp;534<ref name="census2016">{{en}} {{cite web |url=http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf |title=Census 2016 – summary report |publisher=St Helena Government |access-date=21 September 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161017192624/http://www.sainthelena.gov.sh/wp-content/uploads/2016/06/Census-2016-summary-report.pdf |archive-date=17 Oktober 2016 |url-status=dead }}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2016 |bevolkingsdigtheid = 37,5 |bevolkingsdigtheidmi² = 97,1 |bevolkingsdigtheidrang = |BBP_PPP = |BBP_PPP_rang = |BBP_PPP_jaar = |BBP_PPP_per_kapita = |BBP_PPP_per_kapita_rang = |BBP = |BBP_rang = |BBP_jaar = |BBP_per_kapita = |BBP_per_kapita_rang = |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • Sint Helena<br />Charta toegestaan<br />• [[Britse Oos-Indiese Kompanjie|Oos-Indiese Kompanjie]]<br />se bewind beëindig<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br />[[Britse oorsese gebiede|Britse oorsese gebied]]<br /><br />[[1657]]<br /><br />[[22 April]] [[1834]]<ref>{{en}} [http://www.legislation.gov.uk/uksi/2009/1751/schedule/made St Helena, Ascension and Tristan da Cunha Constitution Order 2009].</ref><br />[[1 September]] [[2009]] |MOI = |MOI_rang = |MOI_jaar = |MOI_kategorie = |Gini = |Gini_rang = |Gini_jaar = |Gini_kategorie = |geldeenheid = Sint Heleense pond |geldeenheid_kode = SHP |land_kode = [[SH-HL]] |tydsone = GMT |utc_afwyking = [[UTC±00:00|±0]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC±00:00|±0]] |internet_domein = [[.sh]] |skakelkode = 290 |voetskrif = }} [[Lêer:Topographic map of Saint Helena-en.svg|duimnael|links|Topografiese kaart van Sint Helena]] '''Sint Helena''' ([[Engels]]: ''Saint Helena'') is 'n eiland in die suidelike [[Atlantiese Oseaan]] met 'n bevolking van 4&nbsp;255 en 'n oppervlakte van 121&nbsp;km², sowat 2 000 km wes van die Afrikaanse kus. Sint Helena vorm saam met die eilande [[Ascension (eiland)|Ascension]] en [[Tristan da Cunha]] die [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[Britse oorsese gebiede|oorsese gebied]] [[Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha]]. Dit is ekonomies heeltemal afhanklik van die Verenigde Koninkryk. Die inwoners van Sint Helena noem hulself die Saints. Die bevolking het uit drie bevolkingsgroepe ontstaan: Afrika-slawe, Chinese werkers en Britse setlaars. Die [[hoofstad]] is [[Jamestown, Sint Helena|Jamestown]] en die grootste nedersetting is [[Half Tree Hollow]]. [[Napoleon Bonaparte]] is ná die [[Slag van Waterloo|Slag by Waterloo]] na die eiland verban en is in 1821 hier oorlede. Die eiland se beperkte toerisme lê steeds groot klem op hierdie geskiedkundige feit. Sy woning, [[Longwood House]], is nou 'n museum. Sedert die opening van die [[Suezkanaal]] in 1869 het Saint Helena feitlik alle strategiese waarde verloor. == Anglo-Boereoorlog == In die [[Anglo-Boereoorlog]] ([[Tweede Vryheidsoorlog]]) is Boere as krygsgevangenes na 'n kamp genaamd ''Deadwood Camp'' in Sint Helena gestuur. Genl. [[Piet Cronje]] is ook hierheen verban. Hulle het tot na die oorlog in Napoleon se Longwood House gebly. Die toestroming van gevangenes het die bevolking tydelik verdriedubbel tot 9 850 in 1901. 'n Nederlander, Andries Smorenberg, het daarin geslaag om in 'n houtkis van die eiland te ontsnap. Dié kis, met hom daarin versteek, is op die posboot gelaai. Hy is egter ná twee dae gevang toe hy uitgeklim het om vars lug te kry en is na Sint Helena teruggestuur. 'n Italiaanse vrywilliger, J. Balderacchi, het daarin geslaag om na 'n Spaanse skip, ''Nautilus'', te swem. Hy het blykbaar [[Spanje]] bereik. == Geskiedenis == Die eiland is in 1502 deur die Portugees João da Nova ontdek. Weens die teenwoordigheid van vars drinkwater was die eiland belangrik vir die seevaartlande. Die eiland is van 1645 tot 1659 deur die Republiek van die Sewe Verenigde Nederlande geëis. In 1658 het die Britse Oos-Indiese Kompanjie Jamestown gestig en die eiland in besit geneem. In 1673 het die Nederlanders weer die eiland verower, maar hulle is twee maande later weer deur die Britte verdryf. Die eiland het sedertdien in Britse besit gebly.  Van 1889 tot 1896 is die Zoeloekoning [[Dinuzulu]] hierheen verban. Die voormalige Zoeloekoning [[Goodwill Zwelithini kaBhekuzulu|Goodwill Zwelithini]] het ook van 1968 tot 1971 uit Suid-Afrika hierheen gevlug. Die Sultan van Zanzibar, Khalid ibn Barghasch, was ook van 1917 tot 1921 hier in die tronk. Verder het beide Wêreldoorloë grootliks ongemerk by die eiland verbygegaan. == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * {{en}} ''The War Reporter''. [[J.E.H. Grobler]]. Jonathan Ball Publishers. 2004. {{ISBN|978-1-86842-186-2}} * Green, Lawrence G.: There's a secret hid away. Memories of unusual experiences in Southern Africa and African isles; strange tales and legends and unrecorded adventures; and people who crossed the author's path and left him wondering. Kaapstad: Howard Timmins, 1956. * Aptroot, Andre. ''Lichens of St Helena'', Pisces Publications, Newbury, UK, 2012, {{ISBN|9781874357537}} * Brooke, T. H., ''A History of the Island of St Helena from its Discovery by the Portuguese to the Year 1806'', Printed for Black, Parry and Kingsbury, London, 1808 * Bruce, I. T., ''Thomas Buce: St Helena Postmaster and Stamp Designer'', Thirty years of St Helena, Ascension and Tristan Philately, pp 7–10, 2006, {{ISBN|1-890454-37-0}} * Cannan, Edward ''Churches of the South Atlantic Islands 1502–1991'' {{ISBN|0-904614-48-4}}. * St. Helena - Ons Buureiland. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 11, nr. 2, Desember 1961 * Webb, Margaret: Bedevaart na St. Helena. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 35, nr. 1, Januarie 1986 {{Normdata}} [[Kategorie:Eilande in Atlantiese Oseaan]] [[Kategorie:Eilande van Afrika]] [[Kategorie:Sint Helena| ]] k3dyiq8ha2ul5opmieuydvcrslahtug 0 55258 2901507 2862952 2026-05-04T21:56:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901507 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Capeflats.jpg|duimnael|400px|'n Satellietbeeld van [[Kaapstad]] en omgewing, met oos rofweg bo. Die [[Skiereiland]] is op die voorgrond; [[Tafelbaai]] met [[Robbeneiland]] links; en [[Valsbaai]] met [[Robeiland]] (die klein wit kol) regs. Die berge van die [[Boland]] lê op die agtergrond. Die ovaal (lengteas sowat 25&nbsp;km) omvat rofweg die Kaapse Vlakte.]] Die '''Kaapse Vlakte''' verwys na 'n sanderige gebied wat van die [[Kaapse Skiereiland]] na die binneland strek en die grootste gedeelte van die landengte tussen [[Tafelbaai]] en [[Valsbaai]] dek. Dit strek ongeveer tot teenaan [[Somerset-Wes]]. Die [[N2 (Suid-Afrika)|nasionale pad N2]] loop deur die Kaapse Vlakte. In betreklik onlangse geologiese tydperke is die Vlakte deur die see bedek. Daar was selfs 'n keer sprake om weer 'n kanaal te graaf van [[Valsbaai]] na [[Tafelbaai]]. In die vroeë jare was dit nouliks bevolk. Daarom was dit die aangewese plek om brandhout te versamel en [[bees]]te te laat wei. Ook het die inwoners van die stad daarlangs met hul waens na die binneland gery. Die gevolg was die algehele vernietiging van die natuurlike plantegroei. Dit het die suidoostewind (die [[Kaapse Dokter]]) in staat gestel om die los sand weg te waai. Tot in die middel van die 19de eeu is die paaie na die binneland gereeld deur die sand toegewaai. Die oplossing was om [[portjacksonboom|portjacksonbome]] (''Acacia saligna'') en [[rooikrans]] (''Acacia cyclops'') daar aan te plant. So is die sandduine suksesvol gestabiliseer, maar die akasias het buite beheer versprei. == Geskiedenis == === Voor 1950 === Die bekende Engelse [[natuurkundige]] [[William John Burchell]] het in 1811 opgemerk dat die diep sand van die Vlakte reis per kar of wa uiters moeilik maak. Die situasie is vererger deur 'n wydverspreide tekort aan brandhout, wat veroorsaak het dat brandhoutversamelaars die relatief min inheemse struike en bome wat die sand gestabiliseer het, afsny.<ref>''Travels in the Interior of Southern Africa'' - William J. Burchell (1822)</ref> In die tweede helfte van die 19de eeu is die gebied heeltemal ingeneem deur [[uitheemse plante]]groei, hoofsaaklik van Australiese oorsprong.<ref>{{cite book | laaste = Stirton | eerste = C. H. | title = Plantindringers | uitgewer = Departement van Natuur en Omgewingsbewaring van die Kaapse Provinsiale Administrasie | jaar = 1978 | isbn = 0-7984-0092-7}} </ref> Die plante het [[hakea]]s en veral wattelbome (genus [[Acacia]]) ingesluit. Die belangrikste rede vir hierdie binnedringing lê in besluite wat deur die koloniale owerhede geneem is. Dit was 'n era voor die koms van moderne tegnologiese metodes vir die aanlê van permanente paaie, en in daardie dae was die Kaapse Vlakte 'n enorme vlakte van ongestabiliseerde sandduine wat na willekeur deur die wind rondgewaai is. Dit het die reis tussen Kaapstad en die binneland baie moeilik gemaak, veral vir die groot ossewaens van destyds. Die owerhede het besluit om die sand te probeer stabiliseer met plante wat inheems is aan die Britse kolonies [[Nieu-Suid-Wallis]] en Wes-Australië. Die vroegste invoer van wattel was in 1827. Enorme aanplantings is in die 1840's en 1850's gedoen en die werk het tot lank ná 1875 voortgegaan. Destyds het die plan goed gewerk: Die sand is minder rongewaai. Die prys wat egter ekologies betaal is, was dat die Kaapse Vlakte deur [[Indringerspesies van Suider-Afrika|indringerspesies]] bedek is. Die afgelope paar jaar is ernstige pogings aangewend om van hierdie vreemdelingplante ontslae te raak. === Sedert 1950 === [[Lêer:Khayelitsha at N2 road, Cape Town (2015).jpg|duimnael|links|[[Khayelitsha]], 'n township langs die [[N2 (Suid-Afrika)|N2]] (2015)]] Die Kaapse Vlakte het die afgelope halfeeu revolusionêre verandering ondergaan. In 1950 was die gebied feitlik onbewoon. Daar was 'n enkele, smal pad oor die Vlakte van Kaapstad na die [[Strand, Wes-Kaap|Strand]] wat tussen rye uitheemse [[rooikrans]]bosse geloop het, en 'n mens kon kilometers ver reis sonder om 'n teken van bewoning te sien, met 'n paar heinings en 'n handjievol plaashuise. Inheemse wildsbokke het na willekeur tussen die digte ruigtes wattels rondgeswerf. Die weermag het die gebied vir militêre oefeninge gebruik en die paar boere wat die Vlakte bewoon het, het 'n bestaan verdien deur groente te kweek in kolle relatief swak grond tussen die dorre duine. Moderne geriewe soos telefone was onbekend, drinkwater is in tenks van dakke opgevang en kamers is snags deur olielampe verlig. [[Lêer:Street-scene-bonteheuwel.jpg|thumb|250px|right|'n Straattoneel in die township Bonteheuwel]] [[Lêer:Cape-Flats-train-station.jpg|thumb|250px|right|'n Treinstasie op die Kaapse Vlakte]] [[Lêer:cape-flats-scrap-collectors.jpg|thumb|250px|right|Skrootversamelaars op die Kaapse Vlakte]] [[Lêer:Shantytown south africa sly.jpg|thumb|250px|right|'n Blikkiesdorp op die Vlakte]] Die era van sand en wildsbokke het egter in minder as 'n generasie heeltemal verdwyn. Groenteboerdery het voortgeduur, maar in 'n baie mindere mate, omdat verstedeliking groot dele in 'n kort tydperk geraak het. In die apartheidsera het rasgebaseerde wetgewing, soos die [[Groepsgebiedewet]], "nie-blanke" mense uit sentraler stedelike gebiede gedwing om óf na regeringsgeboude townships of informele nedersettings op die Kaapse Vlakte te trek óf onwettig in die wit gebiede van die Kaap te woon. Groot behuisingsprojekte is op die Vlakte gebou, meestal as deel van die groter poging van die nasionalistiese regering om die sogenaamde Kleurlinggemeenskap uit die sentrale en westelike gebiede van Kaapstad te verwyder wat ingevolge die Wet op Groepsgebiede as wit gebiede aangewys is. Dit het beteken dat slegs "blankes" permanent daar kon woon; onder die apartheidstelsel was swart Afrikane amptelik burgers van die onafhanklike tuislande en is hulle as tydelike trekarbeiders, dus inwonende werkers, beskou. Kinders van die aanvanklik hoofsaaklik Xhosa-trekarbeiders wat in die Kaapstad-omgewing gebore is en grootgeword het, is onder apartheid aangewys as inwoners van Bantoestans, maar baie was verplig om onwettig in die gebied te woon. Dit het verder bygedra tot die groei van informele nedersettings. Onder apartheid is nie verwag dat swart trekarbeiders nie na hul tuislande sou terugkeer nie, wat nie naturalisasie moontlik gemaak het nie. Boonop het ander groot townships (soos [[Khayelitsha]] en [[Gugulethu]]) se swart mense op die vlakte grootgeword as 'n produk van meestal informele nedersetting. Hulle is egter ook in 'n mindere mate deur die regering verplaas na gebiede waar "blikkiesdorpe" ontstaan het. In 1993 het Kaapstad 'n agterstand van ongeveer 40&nbsp;000 huise gehad, en met die aantal mense wat jaarliks uit die plattelandse gebiede migreer, neem die agterstand toe. Een van die belangrikste prioriteite van die HOP (Heropbou- en Ontwikkelingsprogram) is om huise te bou.<ref name="RDP">[http://capeflats.org.za/modules/home/townships.php "Townships of the Cape Flats"], Welcome to the Cape Flats.</ref> Sedert die einde van apartheid is hierdie gemeenskappe nie meer wetlik gebonde aan rassebeperkings nie; maar geskiedenis, taal, ekonomie en etniese politiek dra steeds by tot die homogeniteit van die plaaslike gebiede. Die meeste inwoners van [[Mitchells Plain]] praat byvoorbeeld waarskynlik steeds 'n dialek van Afrikaans, saam met Engels. Óf hulle óf hul ouers is onder apartheid as "Kleurlinge" aangewys; die meeste inwoners van Khayelitsha praat steeds Xhosa en Engels en óf hulle óf hul ouers is onder apartheid as swart aangewys. Nietemin het sommige gebiede van die Kaapse Vlakte 'n toenemende diversiteit aan inwoners, met [[Xhosas|Xhosa-sprekende mense]] wat toenemend opvallend is in sommige voorheen hoofsaaklik Afrikaanssprekende gebiede. == Kultuur en godsdiens == Die musiek strek van die ernstige jazz van Abdullah Ibrahim en Basil Coetzee en hul volkslied "Mannenberg" (vernoem na 'n [[Manenberg|Kaapse Vlakte-township]]), tot die borrelende poptreffers van [[Brenda Fassie]] en 'n nuwe [[hip-hop]]-beweging.<ref>[http://www.urbansmarts.com/interviews/godessa.htm Urbansmarts.com]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.music.org.za/artist.asp?id=59 |title=Music.org.za |access-date=14 Augustus 2021 |archive-date=14 Augustus 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210814201819/http://www.music.org.za/artist.asp?id=59 |url-status=dead }}</ref> Die godsdienstige gemeenskappe sluit in (om maar net 'n paar te noem), Afrikaanssprekende gemeentes van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]], [[Rastafarianisme|Rastafariërgemeenskappe]], mense wat tradisionele Xhosa-gebruike beoefen, sinkretiese Xhosa- Christelike kerke, Evangeliese Christelike kerke en die grootste [[Moslem]]gemeenskap in [[Suider-Afrika]] (dit stam van die historiese Kaapse Moslemgemeenskap, wat van die 17de eeu dateer). == Misdaad == [[Lêer:Thug-life-manenberg.jpg|duimnael|250px|links|''West Side'' en ''Thug Life'' – muursketse in die bruin township Manenberg]] Die Kaapse Vlakte is een van die gewelddadigste gebiede in Suid-Afrika.<ref>{{cite web|title=Cape Towns crime crisis|url=https://www.news.uct.ac.za/article/-2020-07-03-cape-towns-crime-crisis|accessdate=2021-03-01|website=www.news.uct.ac.za}}</ref><ref>{{cite web|title=As Gang Murders Surge, South Africa Sends Army to Cape Town, and the City Cheers|url=https://www.nytimes.com/2019/08/13/world/africa/cape-town-crime-military.html|access-date=2021-03-03|website=www.nytimes.com}}</ref> Baie gemeenskappe van die Vlakte bly in die een of ander mate van armoede. Ernstige sosiale probleme sluit in 'n hoë werkloosheidsyfer en hoë vlakke van bendebedrywighede. Ontwikkelingsprojekte ná apartheid, soos die HOP, het ook gelei tot gewelddadige konflik binne sommige gemeenskappe.<ref>Bähre, Erik. [http://blogs.edgehill.ac.uk/gber/files/2012/05/Housing-the-Urban-Poor-in-Cape-Town-A-Post-Apartheid-Dream-or-Nightmare.pdf "Housing for the Urban Poor: A post-apartheid dream or nightmare?"] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140714181343/http://blogs.edgehill.ac.uk/gber/files/2012/05/Housing-the-Urban-Poor-in-Cape-Town-A-Post-Apartheid-Dream-or-Nightmare.pdf |date=14 Julie 2014 }} ''Global Built Environment Review'' 1(1). 2001.</ref> Van 2014 af sluit pogings om bendes te bestry Hanover Park se Ceasefire-program in, waar voormalige bendelede hul ervarings gebruik om bendegeskille te bemiddel en jong mans en vroue te help om hul bendebedrywighede te staak.<ref>{{Cite web | last = Dziewanski | first = Dariusz | title = Unusual suspects – women and gangs in South Africa | work = The New Humanitarian Africa | access-date = 2014-06-12 | url = http://www.irinnews.org/report/100200/unusual-suspects-women-and-gangs-in-south-africa }}</ref> 'n Wye verskeidenheid gemeenskapsbemagtigingsorganisasies werk onvermoeid om armoede, misdaad en gesondheidsprobleme te bekamp, en die rol van die burgerlike samelewing in baie dele van die gebied is relatief opsigtelik. == Voorstede == Voorstede op die Kaapse Vlakte sluit in: {{div col|colwidth=24em}} * [[Athlone]] * [[Belhar]] * [[Blue Downs]] * [[Bonteheuwel]] * [[Crawford]] * [[Delft, Kaapstad|Delft]] * [[Eersterivier]] * [[Elsiesrivier]] * [[Grassy Park]] * [[Gugulethu]] * [[Khayelitsha]] * [[Kruispad]] * [[Langa]] * [[Lansdowne]] * [[Lotusrivier]] * [[Manenberg]] * [[Mfuleni]] * [[Mitchells Plain]] * [[Nyanga]] * [[Ottery]] * [[Philippi]] * [[Strandfontein, Kaapstad|Strandfontein]] * [[Wetton]] {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie== * Burman, Jose: Peninsula profile - a guide to the fairest Cape. Johannesburg: Nelson, 1963. * Green, Lawrence G.: Tavern of the Seas. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd * [[Ensiklopedie van Suidelike Afrika]], [[Eric Rosenthal]], 1967 * Wood, V.C.: Die Bergpasse van Kaapland. In: Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 7, nr. 4, Oktober 1957 == Verdere leesstof == * {{en}} Chris Ledochowski: ''Cape Flats Details. Life and Culture in the Townships of Cape Town.'' Unisa, Pretoria 2003, {{ISBN|978-0620304580}} * {{en}} Gladys Thomas: ''Avalon Court. Dramatic Scenes on the Cape Flats.'' Skotaville, Johannesburg 1992, {{ISBN|0947479767}} * {{en}} Lantana: ''Children’s Voices from the Cape Flats.'' umSinsi Press, Durban 2001, {{ISBN|1869003357}} == Skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Cape Flats}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Cape Flats}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geografie van Kaapstad]] [[Kategorie:Streke van die Wes-Kaap]] haxv0k521a75fu0prgyju4mhlhct3ub 0 72063 2901365 2891548 2026-05-04T12:00:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901365 wikitext text/x-wiki [[Lêer:International Court of Justice Seal.svg|duimnael|Logo van die Internasionale Geregshof]] [[Lêer:International Court of Justice HQ 2006.jpg|duimnael|Die Vredespaleis in Den Haag, Nederland, is die Internasionale Geregshof.]] Die '''Internasionale Geregshof''' ('''IGH''', kortweg Wêreldhof, [[Engels]]: ''International Court of Justice'', ''ICJ''; [[Frans]]: ''Cour internationale de Justice'', ''CIJ'') is die primêre geregtelike been van die [[Verenigde Nasies]] (VN). Dis gesetel in die Vredespaleis in [[Den Haag]], [[Nederland]], en verhoor en beslis regskwessies wat deur lidlande van die VN aanhangig gemaak word, en voorsien ook menings oor regsvrae wat deur behoorlik gemagtigde internasionale takke en deur die VN se Algemene Vergadering voorgelê word. == Aktiwiteite == Die Wêreldhof is in 1945 ingevolge die VN-handves gestig en het vanaf 1946 die werksaamhede by sy voorganger, die Permanente Hof vir Internasionale Geregtigheid, oorgeneem. Die Statuut van die Internasionale Geregsghof, soortgelyk aan dié van sy voorganger, is die hoof- konstitusionele dokument wat die Wêreldhof reguleer.<ref>[http://www.icj-cij.org/documents/index.php?p1=4&p2=2&p3=0 Statute of the International Court of Justice] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629193835/http://www.icj-cij.org/documents/index.php?p1=4&p2=2&p3=0 |date=29 Junie 2011 }}.</ref> Die Hof se werklas dek 'n wye veld van geregtelike verantwoordelikhede. Sedert die hof uitspraak teen die [[Verenigde State van Amerika]] gelewer het oor sy koverte oorlog teen Nicaragua – die hof het bevind dat dit 'n oortreding van die [[internasionale reg]] is (Nicaragua v. United States) – het Amerika hom in 1986 onttrek aan verpligte jurisdiksie en aanvaar sedertdien die hof se jurisdiksie op 'n hofsaak-tot-hofsaak-grondslag.<ref>Churchill, Ward.</ref> Hoofstuk XIV van die VN-handves verleen aan die VN se [[Veiligheidsraad]] die mag om die Hof se uitsprake af te dwing. Hierdie mag is egter onderworpe aan die vetoreg van die vyf permanente lede van die Raad, wat in die geval van die Nicaragua-saak uitgeoefen is. == Samestelling == Die IGH bestaan uit 15 regters wat deur die VN se Algemene Vergadering en die Veiligheidsraad vir 9 jaar aangestel word uit 'n lys genomineerdes wat deur die nasionale groep in die Permanente Arbitrasiehof opgestel word. Die kiesproses is in Artikels 4-19 van die IGH se statuut vasgestel. Die verkiesing word oor 'n tyd gedoen met vyf regters wat elke drie jaar gekies word om kontinuïteit van die howe se werksaamhede te verseker. Wanneer 'n dienende regter sterf word daar gewoonlik 'n opvolger met spesiale stemming gekies om die termyn te voltooi. Daar mag nie twee regters van dieselfde nasionaliteit gelyktydig dien nie. Ingevolge Artikel 9, is die lidmaatskap van die IGH veronderstel om die hoofvorm van die beskawing, en die vernaamste regstelsels in die wêreld te verteenwoordig. In wese, beteken dit die g[[Gemenereg|emenereg]], sivielereg en sosialistiese reg (nou post-kommunistiese reg). === Kamers === Oor die algemeen sit die IGH met 'n volbank van regters, maar in die afgelope 15 jaar, is verhore per geleentheid in kamers aangehoor. Artikels 26-29 van die statuut laat dit toe vir, gewoonlik drie tot vyf regters, om in kamers te mag sit om 'n saak aan te hoor. === Huidige samestelling === Sedert 9 Februarie 2015, is die samestelling van die IGH as volg:<ref name="ICJrelease6February2015">{{Cite press release|url=http://www.icj-cij.org/presscom/files/2/18412.pdf|publisher=International Court of Justice|date=6 Februarie 2015|accessdate=9 Februarie 2015|title=No. 2015/1|archivedate=28 Desember 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161228131756/http://www.icj-cij.org/presscom/files/2/18412.pdf}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="margin-bottom: 10px;" !Naam ! Nasionaliteit ! Posisie ! Termyn begin ! Termyn eindig |- | Ronny Abraham | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Frankryk}} | President^a | 2005 | 2018 |- | Abdulqawi Ahmed Yusuf | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Somalië}} | Vice-President^a | 2009 | 2018 |- | Hisashi Owada | style="white-space:nowrap;" | <{{vlagland|Japan}} |Lid | 2003 | 2021 |- | Peter Tomka | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Slowakye}} |Lid | 2003 | 2021 |- | Mohamed Bennouna | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Marokko}} |Lid | 2006 | 2024 |- | Antônio Augusto Cançado Trindade | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Brasilië}} |Lid | 2009 | 2018 |- | Sir Christopher Greenwood | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |Lid | 2009 | 2018 |- | Xue Hanqin | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Sjina}} |Lid | 2010 | 2021 |- | Joan E. Donoghue | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Verenigde State}} |Lid | 2010 | 2024 |- | Giorgio Gaja | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Italië}} |Lid | 2012 | 2021 |- | Julia Sebutinde | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Uganda}} |Lid | 2012 | 2021 |- | Dalveer Bhandari | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Indië}} |Lid | 2012 | 2018 |- | James Crawford | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Australië}} |Lid | 2015 | 2024 |- | Kirill Gevorgian | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Rusland}} |Lid | 2015 | 2024 |- | Patrick Lipton Robinson | style="white-space:nowrap;" | {{vlagland|Jamaika}} |Lid | 2015 | 2024 |- | colspan="5" | &nbsp;^a 2015–2018. |} == Presidente == {| class="wikitable zebra" |+ Presidente van die Internasionale Geregshof |- class="hintergrundfarbe5" ! !! Naam !! Aangestel !! Einde van die termyn !! Tuisland |- | align="center"|1 | José Gustavo Guerrero (1876–1958) | align="center"|1946 | align="center"|1949 | align="left"|{{vlagland|El Salvador}} |- | align="center"|2 | Jules Basdevant (1877–1968) | align="center"|1949 | align="center"|1952 | align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |- | align="center"|3 | Arnold McNair (1885–1975) | align="center"|1952 | align="center"|1955 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|4 | Green H. Hackworth (1883–1973) | align="center"|1955 | align="center"|1958 | align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |- | align="center"|5 | Helge Klæstad (1885–1965) | align="center"|1958 | align="center"|1961 | align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |- | align="center"|6 | Bohdan Winiarski (1884–1969) | align="center"|1961 | align="center"|1964 | align="left"|{{vlagland|Pole}} |- | align="center"|7 | Percy Spender (1897–1985) | align="center"|1964 | align="center"|1967 | align="left"|{{vlagland|Australië}} |- | align="center"|8 | José Luis Bustamante y Rivero (1894–1989) | align="center"|1967 | align="center"|1970 | align="left"|{{vlagland|Peru}} |- | align="center"|9 | Muhammad Zafrullah Khan (1893–1985) | align="center"|1970 | align="center"|1973 | align="left"|{{vlagland|Pakistan}} |- | align="center"|10 | Manfred Lachs (1914–1993) | align="center"|1973 | align="center"|1976 | align="left"|{{vlagland|Pole}} |- | align="center"|11 | Eduardo Jiménez de Aréchaga (1918–1994) | align="center"|1976 | align="center"|1979 | align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |- | align="center"|12 | Humphrey Waldock (1904–1981) | align="center"|1979 | align="center"|1981 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|13 | Taslim Olawale Elias (1914–1991) | align="center"|1981 | align="center"|1985 | align="left"|{{vlagland|Nigerië}} |- | align="center"|14 | Nagendra Singh (1914–1988) | align="center"|1985 | align="center"|1988 | align="left"|{{vlagland|Indië}} |- | align="center"|15 | José María Ruda (1924–1994) | align="center"|1988 | align="center"|1991 | align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |- | align="center"|16 | Robert Yewdall Jennings (1913–2004) | align="center"|1991 | align="center"|1994 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|17 | Mohammed Bedjaoui (*&nbsp;1929) | align="center"|1994 | align="center"|1997 | align="left"|{{vlagland|Algerië}} |- | align="center"|18 | Stephen M. Schwebel (*&nbsp;1929) | align="center"|1997 | align="center"|2000 | align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |- | align="center"|19 | Gilbert Guillaume (*&nbsp;1930) | align="center"|2000 | align="center"|2003 | align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |- | align="center"|20 | Shi Jiuyong (*&nbsp;1926) | align="center"|2003 | align="center"|2006 | align="left"|{{vlagland|Sjina}} |- | align="center"|21 | Rosalyn Higgins (*&nbsp;1937) | align="center"|2006 | align="center"|2009 | align="left"|{{vlagland|Verenigde Koninkryk}} |- | align="center"|22 | Hisashi Owada (*&nbsp;1932) | align="center"|2009 | align="center"|2012 | align="left"|{{vlagland|Japan}} |- | align="center"|23 | Peter Tomka (*&nbsp;1956) | align="center"|sedert 2012 | align="center"| | align="left"|{{vlagland|Slowakye}} |} == Jurisdiksie == [[Lêer:International Court of Justice parties.svg|regs|duimnael|334x334px]] Soos vervat in Artikel 93 van die Handves van die Verenigde Nasies, is al 193 lidlande van die VN outomaties deel van die IGH se statuut.<ref>The jurisdiction is discussed in the entire Chapter XIV of the UN Charter (Articles 92–96).</ref> Nie-lidlande kan ook deel word van die IGH se statuut ingevolge die Artikel 93(2) prosedure. Byvoorbeeld, nog voor Switserland 'n lid van die VN geword het, het die land hierdie prosedure in 1948 gevolg om 'n deel van die Hof te word, en Nauru het in 1988 'n lid geword.<ref>{{Cite web|url=http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=I-3&chapter=1&lang=en|title=Chapter I – Charter of the United Nations and Statute of the International Court of Justice: 3 . Statute of the International Court of Justice|date=2013-07-09|accessdate=2013-07-09|publisher=United Nations Treaty Series|archive-date=2013-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017035748/http://treaties.un.org/Pages/ViewDetails.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=I-3&chapter=1&lang=en|url-status=dead}}</ref> Sodra 'n staat deel van die IGH se statuut is, is die land geregtig om deel te neem aan hofsake voor die Geregshof. Om deel te wees van die statuut bied die IGH nie noodwendig outomatiese jursidiksie oor die partye wat betrokke by die verhoor is nie. Die kwessie oor jurisdiksie word in die twee tipes van IGH hofsake, omstrede kwessies en raadgewende kwessies, in oorweging geneem. === Omstrede kwessies === [[Lêer:Eerste na-oorlogse zitting van het Internationaal Hof van Justititie Weeknummer 48-09 - Open Beelden - 30541.ogv|duimnael|Die eerste byeenkoms na die Tweede Wêreldoorlog- Nederlandse nuus-uitending van 1946. ]] By omstrede kwessies (waar opponerende partye 'n oplosssing soek vir 'n dispuut), bied die IGH 'n bindende uitspraak in 'n dispuut tussen state waar sodanige state instem om die Geregshof se uitspraak te eerbiedig. Net state mag partye in omstrede sake wees. Indiwidue, korporasies, dele van 'n [[federasie]], nie-regeringsorganisasies en [[selfbeskikking]]s-groepe is uigesluit by regstreekse deelname in sake, hoewel die IGH inligting van openbare internasionale organisasies aanvaar. 'n Staat mag, in sake van "diplomatieke beskerming", 'n hofaansoek rig namens een van sy burgers of korporasies.<ref>See the ''Nottebohm Case'' (Liechtenstein v Guatemala), [1955] ICJ Reports 4.</ref> Jurisdiksie is dikwels 'n kritieke vraag vir die IGH in omstrede sake. Die sleutelbeginsel is dat die IGH net jurisdiksie op grond van toestemmng kan verkry. === Raadgewende menings === [[Lêer:Grand Hall de Justice de Palais de La Paix à La Haye Pays-Bas.jpg|class=cx-highlight|duimnael|Die Internasionale Geregshof in sitting oor Kosovo se onafhanklikheidsverklaring.]] 'n Raadgewende mening is 'n funksie van die IGH wat net aan spesifieke liggame en agentskappe van die VN beskikbaar is. Sodra die IGH 'n versoek in die verband ontvang word daar besluit watter state en organisasies kan handige inligting voorsien en bied hulle dan die geleentheid om skriftelike of mondelinge voorleggings te bied. Die raadgewende menings bied die geleentheid vir VN-agentskappe om by die IGH om hulp aan te klop om komplekse regskwessies op te los. In beginsel is die IGH se raadgewende menings net raadplegend in karakter, maar tog invloedryk en word wyd gerespekteer. 'n Raadgewende mening se status en gesag kom van die feit dat dit die amptelike uitspraak van die hoogste regsliggaam van die VN is.<ref>[http://www.asil.org/insights/insigh121.htm ''The UN General Assembly Requests a World Court Advisory Opinion On Israel's Separation Barrier''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221012050919/https://asil.org/insights/insigh121.htm |date=12 Oktober 2022 }}, Pieter H.F. Bekker, [http://www.asil.org/aboutasil/index.html ASIL] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080212214404/http://www.asil.org/aboutasil/index.html |date=12 Februarie 2008 }} (American Society of International Law) Insights, December 2003.</ref> Raadgewende menings was al baie kere omstrede omdat omstrede vrae daar gevra is, of die saak is indirek gebruik om inderwaarheid 'n omstrede kwessie voor die IGH te bring. Een so 'n voorbeeld is die raadgewende mening wat aangevra was oor die wettigheid van die bedreiging van, en die gebruik van kernwapens. === IGH en die Veiligheidsraad === Artikel 94 bepaal die plig van alle VN-lidlande om die uitsprake en besluite van die IGH, wat hulle raak, te eerbiedig. Indien partye nie gehoor wil gee hieraan nie kan dit voor die Veiligheidsraad gebring word om dit af te dwing. Daar is egter uit die aard van die saak probleme om dit op so 'n manier af te dwing. As die uitspraak teen een van die vyf permanente lede van die Veiligheidsraad, of sy bondgenote is, kan die afdwingbaarheid van so 'n resolusie ge-veto word. Dit het byvoorbeeld gebeur toe Nicaragua Amerika se weiering om gehoor te gee aan die Nicaragua-saak, voor die Veiligheidraad gebring het.<ref name="ReferenceA">''Case Concerning Military and Paramilitary Activities In and Against Nicaragua'' (Nicaragua v USA), [1986] ICJ Reports 14, 158–60 (Merits) per Judge Lachs.</ref> As die Veiligheidsraad weier om 'n uitspraak teen enige staat af te dwing, is daar geen ander manier om die skuldige staat te dwing om gehoor te gee nie. Die effektiefste manier wat die Veiligheidsraad kan optree, dwangaksie ingevolge Hoofstuk VIII van die VN-handves, is net wanneer wêreldvrede en -sekuriteit op die spel is. Die Veiligheidsraad het dit tot dusver nog nie gedoen nie. ==== Voorbeelde van omstrede kwessies ==== * 1971: Die [[Suid-Afrika|Republiek van Suid-Afrika]] skend die beslissing oor die beëindiging van die besetting van [[Namibië]]. * 1973: [[Frankryk]] skend die beslissing oor die kerntoetse op die Mururoa-atol in die [[Stille Oseaan]]. * 1975: [[Marokko]] ignoreer die beslissing oor 'n referendum oor die toekomstige status van die [[Wes-Sahara]]. * 1980: 'n Klag van die Verenigde State in 1980 dat Iran die internasionale reg oortree deur Amerikaanse diplomate in [[Teheran]] aan te hou.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/64/6291.pdf|title=Reports of Judgments, Advisory Opinions and Orders|date=24 Mei 1980|publisher=International Court of Justice|access-date= 9 Januarie 2013|archive-date=13 Januarie 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113041837/http://www.icj-cij.org/docket/files/64/6291.pdf|url-status=dead}}</ref> * 1982: 'n Dispuut tussen Tunisië en [[Libië]] oor die afbakening van die vastelandsplat tussen die twee lande.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/71/6527.pdf|title=Application for Revision and Interpretation of the Judgment of 24 February 1982 in the Case Concerning the Continental Shelf (Tunisia/Libyan Arab Jamahiriya)|date=10 December 1985|publisher=International Court of Justice|access-date= 9 Januarie 2013|archive-date=11 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111085227/http://www.icj-cij.org/docket/files/71/6527.pdf|url-status=dead}}</ref> * 1988: 'n Klag van Iran nadat [[Iran Air-vlug 655]] deur die [[Amerikaanse Vloot]] met 'n geleide missiel afgeskiet is.<ref>"[http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=3&k=9c&case=79&code=irus&p3=0 Aerial Incident of 3 July 1988 (Islamic Republic of Iran v.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131004224848/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=3&k=9c&case=79&code=irus&p3=0 |date= 4 Oktober 2013 }}</ref> * 'n Dispuut oor die rigting van die maritieme grens wat die VSA en Kanada in die Golf van Maine-gebied van mekaar skei.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf|title=Case Concerning Delimitation of the Maritime Boundary in the Gulf of Maine Area (Canada/United States of America)|date=12 October 1984|publisher=International Court of Justice|access-date= 9 Januarie 2013|archive-date=11 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111091208/http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf|url-status=dead}}</ref> * 1995: 'n Klag van die [[Republiek van Masedonië]] dat Griekeland met sy vetostem teen die land se toelating tot [[NAVO]], die Tussentydse Akkoord van 13 September 1995<ref>{{cite web |url=http://untreaty.un.org/unts/120001_144071/6/3/00004456.pdf |title=Interim Accord |date=13 September 1995 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131020754/http://untreaty.un.org/unts/120001_144071/6/3/00004456.pdf |archive-date=31 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> tussen die twee lande, oortree. Die IGH het op 5 Desember 2011 uitspraak ten gunste van Masedonië gelewer.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/files/142/16841.pdf|title=The Court finds that Greece, by objecting to the admission of the former Yugoslav Republic of Macedonia to NATO, has breached its obligation under Article 11, paragraph 1, of the Interim Accord of 13 September 1995|format=PDF|date=5 December 2011|publisher=The International Court of Justice|accessdate=2014-02-02|archive-date=11 Januarie 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111081617/http://www.icj-cij.org/docket/files/142/16841.pdf|url-status=dead}}</ref> * 2004: 'n Klag van die [[Serwië en Montenegro]] teen die lidlande van die [[Navo]] oor sy optrede in die [[Kosovo]]-oorlog. Dit is op 15 Desember 2004 van die hand gewys oor die gebrek aan jurisdiksie omdat [[Serwië en Montenegro]] nog nie deel van die IGH-statuut was tydens die aansoek nie.<ref>{{Cite web|url=http://www.icj-cij.org/docket/index.php?pr=371&code=yus&p1=3&p2=3&p3=6&case=114&k=25|title=International Court of Justice|publisher=Icj-cij.org|date=|accessdate=2014-02-02|archive-date=2014-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20140203054204/http://www.icj-cij.org/docket/index.php?pr=371&code=yus&p1=3&p2=3&p3=6&case=114&k=25|url-status=dead}}</ref> * 2005: 'n Klag van die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] dat die DRK se soewereiniteit deur [[Uganda]] geskend is en dat die DRK miljoene dollars aan grondstowwe verloor het. Die IGH het in die guns van die DRK beslis.<ref>"[http://www.theguardian.com/world/2005/dec/20/congo.uganda Court orders Uganda to pay Congo damages]".</ref> * [[Pakistan]] veg vir die bevolking van Kasjmir.<ref>{{Cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/60/11625.pdf |title=argiefkopie |access-date= 9 Januarie 2013 |archive-date= 4 Februarie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204195649/http://www.icj-cij.org/docket/files/60/11625.pdf |url-status=dead }}</ref> * Dispuut tussen [[Kanada]] en die Verenigde State oor die seegrens in die Golf van Maine.<ref>{{Cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf |title=argiefkopie |access-date= 9 Januarie 2013 |archive-date=11 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120111091208/http://www.icj-cij.org/docket/files/67/6369.pdf |url-status=dead }}</ref> == Wetstoepassing == Die internasionale reg, soos saamgevat in Artikel 38 van die IGH se statuut, word toegepas ingevolge die internasionale konvensies, internasionale gebruike en die "algemene regsbeginsels, wat in beskaafde lande erken word." Artikel 59 stel dit baie duidelik dat die gebruik van die [[gemenereg]] van presedent of stare decisis nie in die IGH van toepassing is nie. Die Hof se bevinding het net betrekking op die partye in daardie spesifieke omstredenheid. Die IGH mag egter ingevolge 38(1)(d) sy eie vorige uitspraak oorweeg. Indien die partye ooreenkom, kan hulle ook die Hof vergun om ''ex aequo et bono ''(in geregtigheid en regverdigheid),<ref>Statute of the International Court of Justice, Article 38(2)</ref> 'n billike besluit te maak wat gegrond is op dit wat, onder die omstandighede, regverdig sal wees. Dit is tot dusver nog nooit toegepas nie. Die Internasionale Geregshof het sowat 130 sake hanteer == Prosedure == Die IGH het die mag om sy eie reëls te maak. Die hofprosedure word in die ''Hofreëls van die Internasionale Geregshof 1978'' uiteen gesit.<ref name="ReferenceB">Schwebel S "Ad Hoc Chambers of the International Court of Justice" (1987) 81 ''American Journal of International Law'' 831.</ref> Verhore voor die IGH volg 'n bepaalde patroon. Die saak word deur die applikant ingedien met 'n geskrewe dokument wat die grondslag van die Hof se jurisdiksie uiteensit, en die meriete van die aansoek. Die respondent kan die Hof se jurisdiksie aanvaar en sy eie opsomming van die meriete van die saak indien. === Uitsprake en remedies === Na beraadslaging lewer die Hof 'n meerderheidsmening. Indiwiduele regters kan ook 'n mening uitbring wat saamstem in gevalle waar hulle egter verskil van die beredenering van die saak, of 'n afkeurende mening (waar de regter versil van die meerderheidsmening). Geen appèl word toegelaat nie, maar die partye kan die Hof om 'n verduideliking vra as daar 'n dispuut ontstaan oor die bedoeling of omvang van die Hof se uitspraak.<ref>Statute of the International Court of Justice, Article 60</ref> == Notas == {{Verwysings|colwidth=30em}} == Nog leesstof == * Dunne, Michael. "Isolationism of a Kind: Two Generations of World Court Historiography in the United States," ''Journal of American Studies'' (1987) 21#3 pp 327–351. * Rosenne S., "Rosenne's the world court: what it is and how it works'' 6th ed (Leiden: Martinus Nijhoff, 2003).'' * [http://www.brill.nl/default.aspx?partid=210&pid=40211 Decisions of the World Court] Relevant to the UNCLOS (2010) and [http://www.uu.nl/nilos/books Contents & Indexes]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} dedicated to Former ICJ President Stephen M. Schwebel * Van Der Wolf W. & De Ruiter D., "The International Court of Justice: Facts and Documents About the History and Work of the Court" (''International Courts Association, 2011'') == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie|International Court of Justice|Internasionale Geregshof}} * {{en}} {{fr}} [http://www.icj-cij.org/ Amptelike webwerf] * [http://www.icj-cij.org/presscom/multimedia.php?p1=6 ICJ Multimedia Gallery] (photos, videos, webstreaming) * [http://www.icj-cij.org/docket/index.php?p1=3&p2=2&lang=en List of cases] ruled upon by the ICJ since its creation in 1946 * [http://legal.un.org/avl/ha/sicj/sicj.html The Statute of the International Court of Justice] on the [http://www.un.org/law/avl/ United Nations AVL]: summary of the procedural history, list of selected preparatory documents and audiovisual material related to the negotiations and adoption of the Statute. * [http://www.haguejusticeportal.net/ Hague Justice Portal]: Academic gateway to The Hague organisations concerning international peace, justice and security. * [[Internasionale Strafhof|International Criminal Court]] : Sien ook, a tribunal to prosecute individuals for genocide, crimes against humanity, war crimes, and the crime of aggression * {{en}} [http://www.icj-cij.org/court/index.php?p1=1&p2=1 Geskiedenis van die Internasionale Geregshof] * {{en}} [http://www.icj-cij.org/documents/index.php?p1=4&p2=2&p3=0 Statuut van die Internasionale Geregshof] === Lesings === * [http://legal.un.org/avl/ls/ICJ_Conference_CT.html The ICJ in the Service of Peace and Justice], Conference organised on the Occasion of the Centenary of the Peace Palace * [http://legal.un.org/avl/ls/Al-Khasawneh_CT.html Lecture] by Awn Shawkat Al-Khasawneh entitled ''Reflections on the Jurisdiction of the International Court of Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Bennouna_CT.html Lecture] by Mohamed Bennouna entitled ''La Cour internationale de Justice, juge des souverainetés?'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Couvreur_CT.html Lecture] by Philippe Couvreur entitled ''La Cour internationale de Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Gowlland-Debbas_CT.html Lecture by Vera Gowlland-Debbas] entitled ''The International Court of Justice as the Principal Judicial Organ of the United Nations'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Kawano_CT.html Lecture by Mariko Kawano] entitled ''Some Salient Features of the Contemporary International Disputes in the Precedents of the International Court of Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Kawano_CT.html Lecture by Mariko Kawano] entitled ''International Court of Justice and Disputes Involving the Interests of Third Parties to the Proceedings or the Common Interests of the International Community as a Whole or of the Community Established by a Convention'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/McWhinney_CT.html Lecture] by Edward McWhinney entitled ''Judicial Activism and the International Court of Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Pellet_CT.html Lecture] by Alain Pellet entitled ''Conseil devant la Cour internationale de Justice'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] * [http://legal.un.org/avl/ls/Shi_CT.html Lecture] by Jiuyong Shi entitled ''The Present and Future Role of the International Court of Justice in the Peaceful Settlement of International Disputes'' in the [http://legal.un.org/avl/lectureseries.html Lecture Series of the United Nations Audiovisual Library of International Law] {{Normdata}} [[Kategorie:Den Haag]] [[Kategorie:Verenigde Nasies]] tn7zpep12fmgt61pksvl8jwhgv3zkvq 0 76840 2901528 2864546 2026-05-05T05:32:13Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901528 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Kransvalk<br><small>Rooivalk</small> | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=106003590 |title=''Falco tinnunculus'' |assessors=''BirdLife International'' |version=2012.1 |year=2012 |accessdate=16 July 2012}}</ref> | image = Rock Kestrel (Falco rupicolus), Mountain Zebra NP, South Africa.jpg | image_width = 260px | image_caption = Volwassene in die [[Nasionale Bergkwaggapark]] | taxon = Falco rupicolus | authority = [[Francois-Marie Daudin|Daudin]], 1800 <!-- toringvalk | range_map = Falco tinnunculus ditsr.png | range_map_caption = Westelike verspreiding(<br />(kom ook in [[Siberië]] verder oos voor)<br /> {{Legend|#32CD32|Heel jaar woonagtig|size=65%}}{{Legend|#FFD700|Broeigebied (slegs besoekers)|size=65%}} --> | subdivision_ranks = [[Subspesies]] | subdivision = | synonyms = ''Falco tinnunculus rupicolus'' <small>[[Francois-Marie Daudin|Daudin]], 1800</small> <br /> ''Falco tinnunculus interstictus'' <small>(''[[lapsus]]'')</small> }} Die '''kransvalk''' (''Falco rupicolus'') is 'n [[roofvoël]] en algemene [[voël|standvoël]] wat inheems is aan die oorgrote deel van [[Suider-Afrika]] en die aanliggende subtrope. Die Latynse naam ''rupicolus'' beteken "rotsbewoner", en Afrikaanse sinonieme sluit in '''rooivalk''' en '''kuikendief'''.<ref>{{cite book |last1=Baumbach |first1=E.J.M. |title=Versameling van Afrikaanse streeksvoëlname |date=20 Januarie 2006 |page=23}}</ref> In Engels staan dit as die ''rock kestrel'' bekend. Die ''kestrels'' vorm naamlik 'n [[Ou Wêreld|Ouwêreldse]] onderafdeling van die valkfamilie [[Falconidae]], wat aan hul jagtegnieke en kleure van die veredos, dikwels skakerings van leigrys en baksteenrooi, onderskeibaar is. Die kransvalk is voorheen as 'n [[subspesie]] van die [[toringvalk]] (''F. tinnunculus''), 'n spesie van die [[Noordelike Halfrond]], gereken.<ref>{{Cite web|url= https://www.beautyofbirds.com/rockkestrels.html|title= South African or Rock Kestrel (''Falco rupicolus'')|website= www.beautyofbirds.com|language= en|access-date= 2017-07-12|archive-date= 2017-01-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20170108001943/https://www.beautyofbirds.com/rockkestrels.html|url-status= dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite journal |author=Groombridge, J.J. |date=2002 |title = A molecular phylogeny of African kestrels with reference to divergence across the Indian Ocean |journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|volume=25|pages=267–277|doi=10.1016/s1055-7903(02)00254-3|pmid=12414309}}</ref> == Beskrywing == [[Lêer:Red-footed falcon - Aftonfalk (Falco vespertinus)-3654 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford (cropped).jpg|duimnael|links|In vlug in suidelike [[Namibië]]]] 'n Slank en mediumgroot valkie, met 'n afmeting van 30 tot 33&nbsp;cm van snawel- tot stertpunt.<ref name=":1" /><ref>{{Cite journal |author=Barnard, P.|date=1986|title=Windhovering patterns of three African raptors in montane conditions |journal=Ardea|volume=74|pages=151–158}}</ref> Anders as by naverwante valkies, lyk die genders baie op mekaar. Die stert se dwarsbande is wel effens fyner by mannetjies. Volwasse kransvalkmannetjies weeg tussen 183 en 254&nbsp;gram, terwyl die effens groter wyfies van 190 tot 280 gram weeg.<ref name=":1" /><!--Die voël is 30 – 34&nbsp;cm groot en weeg 185 - 275 gram.--> Onvolwassenes het bruin eerder as leigrys kopvere.<ref name="sinc">{{cite book |last1=Sinclair |first1=Ian|last2=Ryan |first2=Peter |title=Birds of Africa south of the Sahara |date=2010 |publisher=Struik Nature |location=Kaapstad |isbn=9781770076235 |pages=108-109 |edition=2de }}</ref> == Verspreiding en habitat == Die spesie is inheems aan [[Angola]], suidelike [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] en [[Tanzanië]], suidwaarts na [[Suid-Afrika]], en meeste gebiede tussenin.<ref name=":1">{{Cite book|title=Roberts - Birds of southern Africa|author1=Hockey, P.A.R. |author2=Dean, W.R.J. |author3=Ryan, P.G. |publisher=Trustees of the John Voelcker bird book fund|year=2005|isbn=0620340533}}</ref> Gebiede van opvallende skaarste sluit in die noordelike en noordoostelike dele van Namibië, Botswana, suidelike Mosambiek en die subtropiese laeveld, terwyl dit in Zimbabwe tot die hoogliggende sentrale plato en die Oostelike Hooglande beperk is.<ref name=":1" /> Die kransvalk word oorwegend in dorre gebiede aangetref,<ref name=":0" /> maar word ook in oop en/of halfdorre gebiede gevind.<ref name=":1" /> == Gedrag == === Dieet, voedingmetodes en roep === Kransvalke vreet 'n wye verskeidenheid organismes.<ref name=":2">{{Cite journal|author1=van Zyl, A.J. |author2=Jenkins, A.R. |author3=Allan, D.G. |date=1994|title=Evidence for seasonal movements by rock kestrels Falco tinnuculus and lanner falcons F. biarmicus in South Africa|journal=Ostrich|volume=65|pages=111–121|doi=10.1080/00306525.1994.9639673}}</ref> Hulle vreet hoofsaaklik [[ongewerwelde]]s, maar [[knaagdier]]e, [[reptiel]]e en voëls tel ook onder hulle prooiseleksie.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Twee verskillende jagmetodes is die reël: sweefhang- of wagposjagtery.<ref name=":3">{{Cite journal|author=King, A.J. |author2=Cowlishaw, G. |name-list-style=amp|date=2009|title=Foraging opportunities drive interspecific associations between rock kestrels and desert baboons |journal=Journal of Zoology |volume=277|pages=111–118|doi=10.1111/j.1469-7998.2008.00504.x|doi-access=free}}</ref> Sweefhang beskryf die jagtegniek waar die valk die grond uit die lug bespied terwyl dit met die minimum vlerkslae in een posisie oor 'n opwaartse lugstroom hewe.<ref name=":4">{{Cite book|title=Aspects of the foraging and breeding ecology of the southern African kestrel |last=van Zyl |first=A.J. |publisher=Universiteit van Kaapstad |year=1993}}</ref> Sweefhangjag word oorwegend tydens redelik sterk tot sterk windspoed aangewend.<ref name=":4" /> Gewoonlik word klein prooi soos insekte op hierdie manier gevang, en dié word dan al vlieënde gevreet.<ref name=":4" /> Wagposjag verwys na die tegniek waar die valk prooi uit 'n natuurlike (byvoorbeeld kranse of bome) of kunsmatige (byvoorbeeld kragmaste of telefoonpale) sitplekke voorlê, vanwaar die omgewing vir prooi gefynkam word.<ref name=":4" /> Kransvalke is al waargeneem waar hulle [[bobbejaan|bobbejane]] deur grasveld volg om die insekte op te pik wat deur die trop versteur word.<ref name=":3" /> Daar is ook verslae van kransvalke wat jong voëls uit [[nes]]te roof, of termiete van die grond af oppik.<ref name=":4" /> Hulle uiter 'n kras ''tjai-tjai-tjai''-roep, veral wanneer hulle indringers verjaag. Dié roep verskil heelwat van die naverwante [[toringvalk]] se ''kie-kie-kie''. === Broeigedrag === Kransvalke maak hul nes gewoonlik op ou stokneste of op kranse, waar hulle 'n kommetjie in die sand of gruis maak.<ref name=":1" /><ref name=":5">{{Cite journal|author=Mendelsohn, J.M.|date=1990|title=Observation on the breeding of rock kestrels in Windhoek, Namibia|journal=Gabar|volume=5|pages=35–40}}</ref> Dit is ook opgemerk dat hulle geboue gebruik, maar dit blyk die uitsondering te wees.<ref name=":5" /> Die legsel kan uit 1 tot 6 eiers bestaan.<ref name=":1" /> Die wyfie inkubeer die eiers voltyds terwyl die mannetjie prooi aandra.<ref name=":4" /><ref name=":5" /> Die kuikens broei na 26 tot 32 dae uit,<ref name=":1" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /> en sal vir 'n verdere 31 tot 39 dae in die nes aanbly.<ref name=":1" /><ref name=":5" /> Nesverlaters hou dikwels in die nabyheid van die nes vir etlike weke daarna.<ref name=":5" /> Broeidigtheid wissel na gelang van die habitat, maar 'n studie in Namibië het bevind dat tussen 19,1 en 28,9 pare per 100 vierkante kilometer voorkom.<ref name=":5" /> == Status en bewaring == Die kransvalk is algemeen in etlike bewaarde gebiede, en word gevolglik nie as bedreigd beskou nie.<ref name=":1" /> == Sien ook == {{commons|Falco rupicolus}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse voëls]] * [[Lys van Suid-Afrikaanse voëls (Groepeer)]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse voëls volgens wetenskaplike name]] == Bronnelys == * ''[[Sasol Voëls van Suider-Afrika]].'' Struik Nature. Vierde Uitgawe 2011. {{ISBN|978-1-77007-926-7}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakel == * http://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?lang=EN&avibaseid=391DA98428EB3677 {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Valke]] gnw214stmlrwzbrnk37sfyo4dwasw0v 0 81376 2901494 2731013 2026-05-04T20:28:49Z Jcb 223 2901494 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Agang Suid-Afrika | afkorting = Agang SA | party_logo = AgangSA.png | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = Andries Tlouamma | slagspreuk = ''Restoring the Promise of Freedom'' | gestig = [[18 Februarie]] [[2013]] | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Posbus 31817, [[Braamfontein]], 2017 | studentevleuel = | jeugvleuel = | ideologie = Anti-korrupsie politiek, Progressiwisme | nasionaal = | internasionaal = | kleure = Groen | webwerf = {{URL|http://www.agangsa.org.za}} }} [[Lêer:Dr Mamphela Ramphele, Founder, Agang South Africa Party (8902079418) cropped.jpg|duimnael|links|upright|[[Mamphela Ramphele]] in 2014]] '''Agang Suid-Afrika''' is 'n progressiewe [[Suid-Afrika]]anse [[politieke party]] wat op 18 Februarie 2013 deur [[Mamphela Ramphele]] gestig is.<ref>{{cite web |url=http://www.agangsa.org.za/2013/02/19/video-mamphela-ramphelas-announces-launch-of-agang-february-18-2013/ |title=Agang Suid-Afrika: Video: Mamphele Ramphele Kondig die stigting van Agang aan, 18 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525093356/http://www.agangsa.org.za/2013/02/19/video-mamphela-ramphelas-announces-launch-of-agang-february-18-2013/ |archive-date=25 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=12 November 2013 }}</ref> Die party moedig die hervorming van direkte regering aan en streef daarna “om ’n sterker demokrasie te bou waarin burgers die kern van openbare lewe sal wees”<ref>{{cite web |url=http://www.agangsa.co.za/about-agang/ |title=Agang Suid-Afrika |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221091548/http://www.agangsa.co.za/about-agang/ |archive-date=21 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=12 November 2013 }}</ref> en het beoog om die regerende [[African National Congress]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014 algemene verkiesing]] aan te vat.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2013/02/19/world/africa/anti-apartheid-leader-launches-new-party-in-south-africa.html |title=Anti-apartheidsleier stig nuwe party in Suid-Afrika |last=Polgreen |first=Lydia |date=18 Februarie 2013 |access-date=12 November 2013 |publisher= New York Times |format=html |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20191009120813/https://www.nytimes.com/2013/02/19/world/africa/anti-apartheid-leader-launches-new-party-in-south-africa.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die naam “Agang” is ’n [[Suid-Sotho]]-woord wat beteken “om te bou”.<ref>{{cite web |url=http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21572241-veteran-struggle-against-apartheid-starts-political-party-join-my-agang |title=Sluit aan by Agang: ’n Veretaan van die stryd teen apartheid begin politieke party |author=''The Economist'' |publisher=economist.com |date=23 Februarie 2013 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20140228052315/http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21572241-veteran-struggle-against-apartheid-starts-political-party-join-my-agang |archive-date=28 Februarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die party se naam kan as ‘akhani’ in die [[Nguni-taalfamilie]] ([[Zoeloe]], [[Swazi]], [[Suid-Ndebele]] en [[Xhosa]]) vertaal word. Op 28 Januarie 2014 is aangekondig dat Ramphele as die [[Demokratiese Alliansie]] se presidentskandidaat in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014 algemene verkiesing]] sou optree.<ref>{{cite web |url=http://agangsa.org.za/news/entry/opportunity-for-change |title=Opportunity for change |last=Ramphele |first=Mamphela |publisher=Agang SA |date=28 Januarie 2014 |access-date=28 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140415031833/http://agangsa.org.za/news/entry/opportunity-for-change |archive-date=15 April 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mg.co.za/article/2014-01-28-agang-sa-da-merge-with-ramphele-as-presidential-candidate |title=Ramphele announced as DA presidential candidate |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=28 Januarie 2014 |access-date=28 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009145803/https://mg.co.za/article/2014-01-28-agang-sa-da-merge-with-ramphele-as-presidential-candidate |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie rampspoedige poging tot ’n oorname van die DA is vyf dae later, op 2 Februarie beëindig toe Ramphele gesê het dat sy nie meer vir die DA beskikbaar is nie.<ref>{{cite web |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/DA-Ramphele-deal-off-20140202 |title=Ramphele-ooreenkoms ongedaan |format=html |publisher=News24 |date=2 Februarie 2014 |access-date=2 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120818/https://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/DA-Ramphele-deal-off-20140202 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|munisipale verkiesing van 2021]] het steun vir die party nasionaal tot 0,01% gedaal en die party het al sy setels in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|algemene verkiesing van 2019]] verloor.<ref name="results">{{cite web |url=https://results.elections.org.za/home/LGEPublicReports/1091/Detailed%20Results/National.pdf |title=2021 Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |access-date=7 November 2021 |language=en |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Ideologie en stigting == Die party is op vyf beginsels gebou: bemagtig mense om te regeer, bou effektiewe openbare dienste, bou ’n hergestruktureerde ekonomie, bou ’n moderne opvoeding- en opleidingstelsel en die heropbou van Suid-Afrika se posisie in Afrika en Internasionaal.<ref>{{cite web |url=http://agangsa.org.za/pages/agangs-aims |title=Agang se Doelwitte |publisher=agangsa.org.za |date=21 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209032503/http://agangsa.org.za/pages/agangs-aims |archive-date=9 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Agang is amptelik op 22 Junie 2013 in [[Pretoria]] as politieke party gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thecitizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-news?oid=439296&sn=Detail&pid=334&Agang-SA-to-launch-political-party- |title=Agang SA gaan politieke party stig |author=''[[The Citizen]]'' |publisher=thecitizen.co.za |date=21 Junie 2013 |access-date=12 November 2013 |archive-date=24 Junie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130624215153/http://www.thecitizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-news?oid=439296&sn=Detail&pid=334&Agang-SA-to-launch-political-party- |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23012310 |title=Nuwe Suid-Afrikaanse party Agang gaan ANC aanveg |author=''[[BBC]]'' |publisher=bbc.co.uk |date=22 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011181229/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23012310 |archive-date=11 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na ’n aantal skandale in die party, waaronder bedrog met die verdwyning van R13 miljoen en ander,<ref>{{cite web |url=http://praag.org/?p=14144 |title=Mampi-Rampi se naam genoem in R13 miljoen bedrogskandaal |first=Dan |last=Roodt |format=html |publisher=praag.org |date=13 Junie 2014 |access-date=8 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820054700/http://praag.org/?p=14144 |archive-date=20 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://citizen.co.za/189036/ramphele-ignored-improper-appointment-of-tia-ceo/ |title=Ramphele in HUB-skandaal |last=Mabona |first=Warren |date=3 Junie 2014 |access-date=8 Julie 2014 |format=html |publisher=[[The Citizen]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009211324/http://citizen.co.za/189036/ramphele-ignored-improper-appointment-of-tia-ceo/ |archive-date=9 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> het Ramphele op 8 Julie 2014 haar uittrede uit partypolitiek aangekondig en gesê dat sy geslaag het in haar doel om ’n politieke voertuig op die been te bring vir diegene wat nie ’n politieke stem het nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sowetanlive.co.za/news/2014/07/08/mamphela-ramphele-leaves-party-politics |title=Mamphela Ramphele verlaat partypolitiek |date=8 Julie 2014 |publisher=Sowetanlive |author=Sapa |access-date=8 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906005219/http://www.sowetanlive.co.za/news/2014/07/08/mamphela-ramphele-leaves-party-politics |archive-date=6 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Leierskap == * Nkosinathi Solomon – Veldtog * Mills Soko – Beleid * Moeketsi Mosola – Politieke Direkteur * Zohra Dawood – Fondsinsameling- en Skedulering * Thabo Leshilo – Kommunikasie * Tim Knapp – Stafhoof * Rori Tshabalala – Adjunk Velddirekteur == Verkiesingsresultate == === Nasionale verkiesings === {| class="wikitable" |----- ! Verkiesing ! Stemme ! % ! Setels |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]<ref name= name"IEC ">{{cite web |title= NPEDashboard |url=https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html|access-date=11 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119125524/https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html |archive-date=19 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | {{verlies}} 13&nbsp;856 | align="right" | {{verlies}} 0,08 | align="right" | {{verlies}} 0 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results">{{cite web |title=2014 National and Provincial Elections Results – 2014 National and Provincial Election Results |url=http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915150213/http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |archive-date=15 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | align="right" | 52&nbsp;350 | align="right" | 0,28 | align="right" | 2 |} === Provinsiale verkiesings === {| class="wikitable" |+ |----- ! rowspan="2" |Verkiesing ! colspan="2" |[[Oos-Kaap]] ! colspan="2" |[[Vrystaat]] ! colspan="2" |[[Gauteng]] ! colspan="2" |[[KwaZulu-Natal]] ! colspan="2" |[[Limpopo]] ! colspan="2" |[[Mpumalanga]] ! colspan="2" |[[Noordwes]] ! colspan="2" |[[Noord-Kaap]] ! colspan="2" |[[Wes-Kaap]] |- !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels |- |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results" /> | align="right" |0,11% | align="right" |0/63 | align="right" |0,20% | align="right" |0/30 | align="right" |0,42% | align="right" |0/73 | align="right" |– | align="right" |– | align="right" |0,36% | align="right" |0/49 | align="right" |0,13% | align="right" |0/30 | align="right" |0,44% | align="right" |0/33 | align="right" |– | align="right" |– | align="right" |0,30% | align="right" |0/42 |} === Munisipale verkiesings === {| class="wikitable" |----- !Verkiesing !Stemme !% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]]<ref name="results" /> | align="right" | {{verlies}} 1&nbsp;569 | align="right" | {{bestendig}} 0,01% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016]]<ref>{{cite web |url=http://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |title=2016 Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175129/https://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | 5&nbsp;493 | align="right" | 0,01% |} == Sien ook == * [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.agangsa.org.za/ Amptelike webwerf] {{Politieke partye in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]] eft1c7mr45jfq9o2jjfmy2t1m87c9v0 2901495 2901494 2026-05-04T20:29:42Z Jcb 223 /* Nasionale verkiesings */ 2901495 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Agang Suid-Afrika | afkorting = Agang SA | party_logo = AgangSA.png | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = Andries Tlouamma | slagspreuk = ''Restoring the Promise of Freedom'' | gestig = [[18 Februarie]] [[2013]] | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Posbus 31817, [[Braamfontein]], 2017 | studentevleuel = | jeugvleuel = | ideologie = Anti-korrupsie politiek, Progressiwisme | nasionaal = | internasionaal = | kleure = Groen | webwerf = {{URL|http://www.agangsa.org.za}} }} [[Lêer:Dr Mamphela Ramphele, Founder, Agang South Africa Party (8902079418) cropped.jpg|duimnael|links|upright|[[Mamphela Ramphele]] in 2014]] '''Agang Suid-Afrika''' is 'n progressiewe [[Suid-Afrika]]anse [[politieke party]] wat op 18 Februarie 2013 deur [[Mamphela Ramphele]] gestig is.<ref>{{cite web |url=http://www.agangsa.org.za/2013/02/19/video-mamphela-ramphelas-announces-launch-of-agang-february-18-2013/ |title=Agang Suid-Afrika: Video: Mamphele Ramphele Kondig die stigting van Agang aan, 18 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525093356/http://www.agangsa.org.za/2013/02/19/video-mamphela-ramphelas-announces-launch-of-agang-february-18-2013/ |archive-date=25 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=12 November 2013 }}</ref> Die party moedig die hervorming van direkte regering aan en streef daarna “om ’n sterker demokrasie te bou waarin burgers die kern van openbare lewe sal wees”<ref>{{cite web |url=http://www.agangsa.co.za/about-agang/ |title=Agang Suid-Afrika |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221091548/http://www.agangsa.co.za/about-agang/ |archive-date=21 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=12 November 2013 }}</ref> en het beoog om die regerende [[African National Congress]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014 algemene verkiesing]] aan te vat.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2013/02/19/world/africa/anti-apartheid-leader-launches-new-party-in-south-africa.html |title=Anti-apartheidsleier stig nuwe party in Suid-Afrika |last=Polgreen |first=Lydia |date=18 Februarie 2013 |access-date=12 November 2013 |publisher= New York Times |format=html |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20191009120813/https://www.nytimes.com/2013/02/19/world/africa/anti-apartheid-leader-launches-new-party-in-south-africa.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die naam “Agang” is ’n [[Suid-Sotho]]-woord wat beteken “om te bou”.<ref>{{cite web |url=http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21572241-veteran-struggle-against-apartheid-starts-political-party-join-my-agang |title=Sluit aan by Agang: ’n Veretaan van die stryd teen apartheid begin politieke party |author=''The Economist'' |publisher=economist.com |date=23 Februarie 2013 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20140228052315/http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21572241-veteran-struggle-against-apartheid-starts-political-party-join-my-agang |archive-date=28 Februarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die party se naam kan as ‘akhani’ in die [[Nguni-taalfamilie]] ([[Zoeloe]], [[Swazi]], [[Suid-Ndebele]] en [[Xhosa]]) vertaal word. Op 28 Januarie 2014 is aangekondig dat Ramphele as die [[Demokratiese Alliansie]] se presidentskandidaat in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014 algemene verkiesing]] sou optree.<ref>{{cite web |url=http://agangsa.org.za/news/entry/opportunity-for-change |title=Opportunity for change |last=Ramphele |first=Mamphela |publisher=Agang SA |date=28 Januarie 2014 |access-date=28 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140415031833/http://agangsa.org.za/news/entry/opportunity-for-change |archive-date=15 April 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mg.co.za/article/2014-01-28-agang-sa-da-merge-with-ramphele-as-presidential-candidate |title=Ramphele announced as DA presidential candidate |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=28 Januarie 2014 |access-date=28 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009145803/https://mg.co.za/article/2014-01-28-agang-sa-da-merge-with-ramphele-as-presidential-candidate |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie rampspoedige poging tot ’n oorname van die DA is vyf dae later, op 2 Februarie beëindig toe Ramphele gesê het dat sy nie meer vir die DA beskikbaar is nie.<ref>{{cite web |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/DA-Ramphele-deal-off-20140202 |title=Ramphele-ooreenkoms ongedaan |format=html |publisher=News24 |date=2 Februarie 2014 |access-date=2 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120818/https://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/DA-Ramphele-deal-off-20140202 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|munisipale verkiesing van 2021]] het steun vir die party nasionaal tot 0,01% gedaal en die party het al sy setels in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|algemene verkiesing van 2019]] verloor.<ref name="results">{{cite web |url=https://results.elections.org.za/home/LGEPublicReports/1091/Detailed%20Results/National.pdf |title=2021 Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |access-date=7 November 2021 |language=en |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Ideologie en stigting == Die party is op vyf beginsels gebou: bemagtig mense om te regeer, bou effektiewe openbare dienste, bou ’n hergestruktureerde ekonomie, bou ’n moderne opvoeding- en opleidingstelsel en die heropbou van Suid-Afrika se posisie in Afrika en Internasionaal.<ref>{{cite web |url=http://agangsa.org.za/pages/agangs-aims |title=Agang se Doelwitte |publisher=agangsa.org.za |date=21 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209032503/http://agangsa.org.za/pages/agangs-aims |archive-date=9 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Agang is amptelik op 22 Junie 2013 in [[Pretoria]] as politieke party gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thecitizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-news?oid=439296&sn=Detail&pid=334&Agang-SA-to-launch-political-party- |title=Agang SA gaan politieke party stig |author=''[[The Citizen]]'' |publisher=thecitizen.co.za |date=21 Junie 2013 |access-date=12 November 2013 |archive-date=24 Junie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130624215153/http://www.thecitizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-news?oid=439296&sn=Detail&pid=334&Agang-SA-to-launch-political-party- |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23012310 |title=Nuwe Suid-Afrikaanse party Agang gaan ANC aanveg |author=''[[BBC]]'' |publisher=bbc.co.uk |date=22 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011181229/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23012310 |archive-date=11 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na ’n aantal skandale in die party, waaronder bedrog met die verdwyning van R13 miljoen en ander,<ref>{{cite web |url=http://praag.org/?p=14144 |title=Mampi-Rampi se naam genoem in R13 miljoen bedrogskandaal |first=Dan |last=Roodt |format=html |publisher=praag.org |date=13 Junie 2014 |access-date=8 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820054700/http://praag.org/?p=14144 |archive-date=20 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://citizen.co.za/189036/ramphele-ignored-improper-appointment-of-tia-ceo/ |title=Ramphele in HUB-skandaal |last=Mabona |first=Warren |date=3 Junie 2014 |access-date=8 Julie 2014 |format=html |publisher=[[The Citizen]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009211324/http://citizen.co.za/189036/ramphele-ignored-improper-appointment-of-tia-ceo/ |archive-date=9 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> het Ramphele op 8 Julie 2014 haar uittrede uit partypolitiek aangekondig en gesê dat sy geslaag het in haar doel om ’n politieke voertuig op die been te bring vir diegene wat nie ’n politieke stem het nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sowetanlive.co.za/news/2014/07/08/mamphela-ramphele-leaves-party-politics |title=Mamphela Ramphele verlaat partypolitiek |date=8 Julie 2014 |publisher=Sowetanlive |author=Sapa |access-date=8 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906005219/http://www.sowetanlive.co.za/news/2014/07/08/mamphela-ramphele-leaves-party-politics |archive-date=6 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Leierskap == * Nkosinathi Solomon – Veldtog * Mills Soko – Beleid * Moeketsi Mosola – Politieke Direkteur * Zohra Dawood – Fondsinsameling- en Skedulering * Thabo Leshilo – Kommunikasie * Tim Knapp – Stafhoof * Rori Tshabalala – Adjunk Velddirekteur == Verkiesingsresultate == === Nasionale verkiesings === {| class="wikitable" |----- ! Verkiesing ! Stemme ! % ! Setels |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]<ref name="IEC ">{{cite web |title= NPEDashboard |url=https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html|access-date=11 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119125524/https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html |archive-date=19 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | {{verlies}} 13&nbsp;856 | align="right" | {{verlies}} 0,08 | align="right" | {{verlies}} 0 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results">{{cite web |title=2014 National and Provincial Elections Results – 2014 National and Provincial Election Results |url=http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915150213/http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |archive-date=15 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | align="right" | 52&nbsp;350 | align="right" | 0,28 | align="right" | 2 |} === Provinsiale verkiesings === {| class="wikitable" |+ |----- ! rowspan="2" |Verkiesing ! colspan="2" |[[Oos-Kaap]] ! colspan="2" |[[Vrystaat]] ! colspan="2" |[[Gauteng]] ! colspan="2" |[[KwaZulu-Natal]] ! colspan="2" |[[Limpopo]] ! colspan="2" |[[Mpumalanga]] ! colspan="2" |[[Noordwes]] ! colspan="2" |[[Noord-Kaap]] ! colspan="2" |[[Wes-Kaap]] |- !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels |- |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results" /> | align="right" |0,11% | align="right" |0/63 | align="right" |0,20% | align="right" |0/30 | align="right" |0,42% | align="right" |0/73 | align="right" |– | align="right" |– | align="right" |0,36% | align="right" |0/49 | align="right" |0,13% | align="right" |0/30 | align="right" |0,44% | align="right" |0/33 | align="right" |– | align="right" |– | align="right" |0,30% | align="right" |0/42 |} === Munisipale verkiesings === {| class="wikitable" |----- !Verkiesing !Stemme !% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]]<ref name="results" /> | align="right" | {{verlies}} 1&nbsp;569 | align="right" | {{bestendig}} 0,01% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016]]<ref>{{cite web |url=http://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |title=2016 Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175129/https://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | 5&nbsp;493 | align="right" | 0,01% |} == Sien ook == * [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.agangsa.org.za/ Amptelike webwerf] {{Politieke partye in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]] g1u3l31msvkltdbre2d8bbp6y2qn7mn 2901501 2901495 2026-05-04T20:50:01Z Sobaka 328 opdateer 2901501 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Politieke party | party_naam = Agang Suid-Afrika | afkorting = Agang SA | party_logo = AgangSA.png | logobeskrywing = | logo_onderskrif = | leier = Andries Tlouamma | slagspreuk = ''Restoring the Promise of Freedom'' | gestig = [[18 Februarie]] [[2013]] | ontbind = | samesmelting_van = | afgestig_van = | voorafgegaan = | samesmelting_met = | opgevolg = | nuusbrief = | hoofkwartiere = Posbus 31817, [[Braamfontein]], 2017 | studentevleuel = | jeugvleuel = | ideologie = Anti-korrupsie politiek, Progressiwisme | nasionaal = | internasionaal = | kleure = Groen | webwerf = {{URL|http://www.agangsa.org.za}} }} [[Lêer:Dr Mamphela Ramphele, Founder, Agang South Africa Party (8902079418) cropped.jpg|duimnael|links|upright|[[Mamphela Ramphele]] in 2014]] '''Agang Suid-Afrika''' is 'n progressiewe [[Suid-Afrika]]anse [[politieke party]] wat op 18 Februarie 2013 deur [[Mamphela Ramphele]] gestig is.<ref>{{cite web |url=http://www.agangsa.org.za/2013/02/19/video-mamphela-ramphelas-announces-launch-of-agang-february-18-2013/ |title=Agang Suid-Afrika: Video: Mamphele Ramphele Kondig die stigting van Agang aan, 18 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130525093356/http://www.agangsa.org.za/2013/02/19/video-mamphela-ramphelas-announces-launch-of-agang-february-18-2013/ |archive-date=25 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=12 November 2013 }}</ref> Die party moedig die hervorming van direkte regering aan en streef daarna “om ’n sterker demokrasie te bou waarin burgers die kern van openbare lewe sal wees”<ref>{{cite web |url=http://www.agangsa.co.za/about-agang/ |title=Agang Suid-Afrika |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221091548/http://www.agangsa.co.za/about-agang/ |archive-date=21 Februarie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=12 November 2013 }}</ref> en het beoog om die regerende [[African National Congress]] in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014 algemene verkiesing]] aan te vat.<ref>{{cite web |url=http://www.nytimes.com/2013/02/19/world/africa/anti-apartheid-leader-launches-new-party-in-south-africa.html |title=Anti-apartheidsleier stig nuwe party in Suid-Afrika |last=Polgreen |first=Lydia |date=18 Februarie 2013 |access-date=12 November 2013 |publisher= New York Times |format=html |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20191009120813/https://www.nytimes.com/2013/02/19/world/africa/anti-apartheid-leader-launches-new-party-in-south-africa.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die naam “Agang” is ’n [[Suid-Sotho]]-woord wat beteken “om te bou”.<ref>{{cite web |url=http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21572241-veteran-struggle-against-apartheid-starts-political-party-join-my-agang |title=Sluit aan by Agang: ’n Veretaan van die stryd teen apartheid begin politieke party |author=''The Economist'' |publisher=economist.com |date=23 Februarie 2013 |language=en |archive-url= https://web.archive.org/web/20140228052315/http://www.economist.com/news/middle-east-and-africa/21572241-veteran-struggle-against-apartheid-starts-political-party-join-my-agang |archive-date=28 Februarie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die party se naam kan as ‘akhani’ in die [[Nguni-taalfamilie]] ([[Zoeloe]], [[Swazi]], [[Suid-Ndebele]] en [[Xhosa]]) vertaal word. Op 28 Januarie 2014 is aangekondig dat Ramphele as die [[Demokratiese Alliansie]] se presidentskandidaat in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014 algemene verkiesing]] sou optree.<ref>{{cite web |url=http://agangsa.org.za/news/entry/opportunity-for-change |title=Opportunity for change |last=Ramphele |first=Mamphela |publisher=Agang SA |date=28 Januarie 2014 |access-date=28 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140415031833/http://agangsa.org.za/news/entry/opportunity-for-change |archive-date=15 April 2014 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=http://mg.co.za/article/2014-01-28-agang-sa-da-merge-with-ramphele-as-presidential-candidate |title=Ramphele announced as DA presidential candidate |publisher=[[Mail & Guardian]] |date=28 Januarie 2014 |access-date=28 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009145803/https://mg.co.za/article/2014-01-28-agang-sa-da-merge-with-ramphele-as-presidential-candidate |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie rampspoedige poging tot ’n oorname van die DA is vyf dae later, op 2 Februarie beëindig toe Ramphele gesê het dat sy nie meer vir die DA beskikbaar is nie.<ref>{{cite web |url=http://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/DA-Ramphele-deal-off-20140202 |title=Ramphele-ooreenkoms ongedaan |format=html |publisher=News24 |date=2 Februarie 2014 |access-date=2 Februarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120818/https://www.news24.com/SouthAfrica/Politics/DA-Ramphele-deal-off-20140202 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|munisipale verkiesing van 2021]] het steun vir die party nasionaal tot 0,01% gedaal en die party het al sy setels in die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|algemene verkiesing van 2019]] verloor.<ref name="results">{{cite web |url=https://results.elections.org.za/home/LGEPublicReports/1091/Detailed%20Results/National.pdf |title=2021 Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |access-date=7 November 2021 |language=en |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Agang het nie aan die [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2024|algemene verkiesing van 2024]] deelgeneem nie.<ref name=":1">{{Cite web |title=Candidates List - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/Candidates-List |access-date=2024-03-26 |website=www.elections.org.za}}</ref> == Ideologie en stigting == Die party is op vyf beginsels gebou: bemagtig mense om te regeer, bou effektiewe openbare dienste, bou ’n hergestruktureerde ekonomie, bou ’n moderne opvoeding- en opleidingstelsel en die heropbou van Suid-Afrika se posisie in Afrika en Internasionaal.<ref>{{cite web |url=http://agangsa.org.za/pages/agangs-aims |title=Agang se Doelwitte |publisher=agangsa.org.za |date=21 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209032503/http://agangsa.org.za/pages/agangs-aims |archive-date=9 Februarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Agang is amptelik op 22 Junie 2013 in [[Pretoria]] as politieke party gestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thecitizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-news?oid=439296&sn=Detail&pid=334&Agang-SA-to-launch-political-party- |title=Agang SA gaan politieke party stig |author=''[[The Citizen]]'' |publisher=thecitizen.co.za |date=21 Junie 2013 |access-date=12 November 2013 |archive-date=24 Junie 2013 |archive-url=https://archive.today/20130624215153/http://www.thecitizen.co.za/citizen/content/en/citizen/local-news?oid=439296&sn=Detail&pid=334&Agang-SA-to-launch-political-party- |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23012310 |title=Nuwe Suid-Afrikaanse party Agang gaan ANC aanveg |author=''[[BBC]]'' |publisher=bbc.co.uk |date=22 Junie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011181229/https://www.bbc.co.uk/news/world-africa-23012310 |archive-date=11 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Na ’n aantal skandale in die party, waaronder bedrog met die verdwyning van R13 miljoen en ander,<ref>{{cite web |url=http://praag.org/?p=14144 |title=Mampi-Rampi se naam genoem in R13 miljoen bedrogskandaal |first=Dan |last=Roodt |format=html |publisher=praag.org |date=13 Junie 2014 |access-date=8 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820054700/http://praag.org/?p=14144 |archive-date=20 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://citizen.co.za/189036/ramphele-ignored-improper-appointment-of-tia-ceo/ |title=Ramphele in HUB-skandaal |last=Mabona |first=Warren |date=3 Junie 2014 |access-date=8 Julie 2014 |format=html |publisher=[[The Citizen]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151009211324/http://citizen.co.za/189036/ramphele-ignored-improper-appointment-of-tia-ceo/ |archive-date=9 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> het Ramphele op 8 Julie 2014 haar uittrede uit partypolitiek aangekondig en gesê dat sy geslaag het in haar doel om ’n politieke voertuig op die been te bring vir diegene wat nie ’n politieke stem het nie.<ref>{{cite web |url=http://www.sowetanlive.co.za/news/2014/07/08/mamphela-ramphele-leaves-party-politics |title=Mamphela Ramphele verlaat partypolitiek |date=8 Julie 2014 |publisher=Sowetanlive |author=Sapa |access-date=8 Julie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170906005219/http://www.sowetanlive.co.za/news/2014/07/08/mamphela-ramphele-leaves-party-politics |archive-date=6 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Leierskap == * Nkosinathi Solomon – Veldtog * Mills Soko – Beleid * Moeketsi Mosola – Politieke Direkteur * Zohra Dawood – Fondsinsameling- en Skedulering * Thabo Leshilo – Kommunikasie * Tim Knapp – Stafhoof * Rori Tshabalala – Adjunk Velddirekteur == Verkiesingsresultate == === Nasionale verkiesings === {| class="wikitable" |----- ! Verkiesing ! Stemme ! % ! Setels |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2019|2019]]<ref name="IEC ">{{cite web |title= NPEDashboard |url=https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html|access-date=11 Mei 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200119125524/https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html |archive-date=19 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | {{verlies}} 13&nbsp;856 | align="right" | {{verlies}} 0,08 | align="right" | {{verlies}} 0 |- | [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results">{{cite web |title=2014 National and Provincial Elections Results – 2014 National and Provincial Election Results |url=http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915150213/http://www.elections.org.za/resultsNPE2014/ |archive-date=15 September 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | align="right" | 52&nbsp;350 | align="right" | 0,28 | align="right" | 2 |} === Provinsiale verkiesings === {| class="wikitable" |+ |----- ! rowspan="2" |Verkiesing ! colspan="2" |[[Oos-Kaap]] ! colspan="2" |[[Vrystaat]] ! colspan="2" |[[Gauteng]] ! colspan="2" |[[KwaZulu-Natal]] ! colspan="2" |[[Limpopo]] ! colspan="2" |[[Mpumalanga]] ! colspan="2" |[[Noordwes]] ! colspan="2" |[[Noord-Kaap]] ! colspan="2" |[[Wes-Kaap]] |- !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels !% !Setels |- |[[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|2014]]<ref name="IEC 2014 election results" /> | align="right" |0,11% | align="right" |0/63 | align="right" |0,20% | align="right" |0/30 | align="right" |0,42% | align="right" |0/73 | align="right" |– | align="right" |– | align="right" |0,36% | align="right" |0/49 | align="right" |0,13% | align="right" |0/30 | align="right" |0,44% | align="right" |0/33 | align="right" |– | align="right" |– | align="right" |0,30% | align="right" |0/42 |} === Munisipale verkiesings === {| class="wikitable" |----- !Verkiesing !Stemme !% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|2021]]<ref name="results" /> | align="right" | {{verlies}} 1&nbsp;569 | align="right" | {{bestendig}} 0,01% |- | [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2016|2016]]<ref>{{cite web |url=http://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |title=2016 Results Summary – All Ballots |publisher=elections.org.za |access-date=13 Oktober 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190619175129/https://www.elections.org.za/content/LGEPublicReports/402/Detailed%20Results/National.pdf |archive-date=19 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | align="right" | 5&nbsp;493 | align="right" | 0,01% |} == Sien ook == * [[Lys van politieke partye in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [http://www.agangsa.org.za/ Amptelike webwerf] {{Politieke partye in Suid-Afrika}} [[Kategorie:Politieke organisasies in Suid-Afrika]] 60xdfw527bgturcnddx6nof39n5qsnr 0 82367 2901477 2873101 2026-05-04T19:03:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901477 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Rooistinkhout | image = | image_caption= | image2 = | status = VU | status_system = IUCN3.1 | taxon = Prunus africana | authority = ([[Joseph Dalton Hooker|Hook.f.]]) [[Cornelis Kalkman|Kalkman]], (1965) | synonyms = * ''Lauro-cerasus africana'' <small>(Hook.f.) Browicz</small> * ''Pygeum africanum'' <small>Hook.f.</small> | range_map = }} Die '''rooistinkhout''' (''Prunus africana'') is 'n [[boom|woudboom]] wat deel van die [[Rosaceae]] [[Familie (biologie)|familie]] is. Die boom kan tot 20 m hoog word. Die [[bas]] het na bewering medisinale eienskappe terwyl die volwasse bome se bas swart is met 'n blokkiespatroon. Die blare het getande, golwende blaarrande, kenmerkende bearing en 'n glasende bokant. == Verspreiding == Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Burundi]], [[Comore-eilande]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Eswatini]], [[Ethiopië]], [[Ghana]], Golf of Guinee-eilande, [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Lesotho]], [[Madagaskar]], [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Rwanda]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Uganda]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. == Fotogalery == <gallery> Prunus africana nectaries.jpg|Nektaar-agtige afskeiding Prunus africana MS 3588.jpg|Boomstam met beskadigde bas Red stinkwood - US Botanic Gardens - Stierch.jpg|'n Jong rooistinkhout </gallery> == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=3457-1 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:729417-1 [[Plants of the World Online]]] * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Eksterne skakels == * {{Wikispecies-inlyn|Prunus africana}} * {{Commonskat-inlyn|Prunus africana}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Prunus|africana]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Comore-eilande]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Ghana]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Lesotho]] [[Kategorie:Flora van Madagaskar]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] rdnsbw37yz4gckge401ymz640yb21xz 0 90580 2901526 2637534 2026-05-05T04:08:12Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901526 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Glass of milk on tablecloth.jpg|duimnael|[[Melk]] is 'n geëmulgeerde kolloïed van vloeibare bottelvetbolletjies versprei binne 'n [[water]]gebaseerde oplossing]] 'n '''Kolloïde''' is 'n stof waarin mikroskopies klein, onoplosbare deeltjies versprei is regdeur 'n ander stof. Om te onderskei: * Kolloïde: Bevat mikroskopies klein, onoplosbare deeltjies wat nie met tyd sal uitsak nie. * Suspensie: Bevat onoplosbare deeltjies (groter as 1 [[mikron]]) wat wel met tyd sal uitsak. * Oplossing: Bevat geen vastestofdeeltjie nie. Die opgeloste stof het opgelos in die oplosmiddel en is daarom ook 'n vloeistof. ==Klassifikasie== [[Lêer:Tyndalův efekt na koloidní směsi mléka.jpg|duimnael|left|Die Tyndall-effek in water met 'n bietjie melk (regs)]] 'n Algemene metode om kolloïede te klassifiseer is gebaseer op die fase van die gedispergeerde stof en in watter fase dit versprei is. Dit lei tot hierdie vier klasse:<ref>{{cite web|url=https://chem.libretexts.org/Bookshelves/Physical_and_Theoretical_Chemistry_Textbook_Maps/Supplemental_Modules_(Physical_and_Theoretical_Chemistry)/Physical_Properties_of_Matter/Solutions_and_Mixtures/Colloid|publisher=Libre Text|title=Classifying Colloids}}</ref> #'n Sol is 'n kolloïdale suspensie met vaste deeltjies in 'n vloeistof. #'n Emulsie is tussen twee vloeistowwe. #'n Skuim word gevorm wanneer baie gasdeeltjies in 'n vloeistof of vaste stof vasgevang word. #'n Aërosol bevat klein deeltjies vloeistof of vaste stof wat in 'n gas versprei is. 'n Maklike manier om te bepaal of 'n mengsel kolloïdaal is of nie, is deur die Tyndall-effek te gebruik. Wanneer lig deur 'n ware oplossing geskyn word, gaan die lig skoon deur die oplossing, maar wanneer lig deur 'n kolloïdale oplossing beweeg word, verstrooi die stof in die verspreide fases die lig in alle rigtings en hierdie strooiing kan waargeneem word. 'n Voorbeeld hiervan is om 'n flitslig in mis te laat skyn. Die ligstraal kan maklik gesien word omdat [[Mis (weerkunde)|mis]] 'n aërosol is. ==Kolloïdale stabiliteit en DVLO-teorie== Die wetenskaplikes Derjaguin, Verwey, Landau en Overbeek, twee uit die [[Sowjetunie]] en twee uit [[Nederland]], het in die 1940's 'n teorie onwikkel wat handel oor die stabiliteit van kolloïdale stelsels. DVLO-teorie stel dat die stabiliteit van 'n deeltjie in 'n kolloïdale oplossing afhanklik is van sy totale potensiële energie V{{sub|T}} as funksie van die afstand vanaf die oppervlak van die kolloïdale deeltjie.<ref>{{cite web|url=https://www.research.colostate.edu/wp-content/uploads/2018/11/ZetaPotential-Introduction-in-30min-Malvern.pdf|publisher=Colorade State U.|title=Zeta potential - An introduction in 30 minutes}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Lêer:DLVO1.svg|duimnael|left|Die V{{sub|T}}-drumpel wat uit V{{sub|A}} en V{{sub|R}} ontstaan]] Hierdie teorie erken dat die totale elektrostatiese potensiaal V{{sub|T}} die balans is van verskeie mededingende bydraes: :<math>V_T = V_A + V_R + V_S</math> V{{sub|S}} is die potensiële energie as gevolg van die oplosmiddel, dit maak gewoonlik net 'n marginale bydrae tot die totale potensiële energie oor die laaste paar nanometers van skeiding. Baie belangriker is die balans tussen V{{sub|A}} en V{{sub|R}}, dit is die aantreklike en afstootlike bydraes. Hulle is gewoonlik baie groter en werk oor 'n baie groter afstand. V{{sub|A}} verteenwoordig aantrekking deur [[Van der Waals se krag]]: :<math>V_A = -\frac{A}{12 \pi D^{2} }</math> waar A die Hamaker-konstante is en D die afstand tussen die deeltjies. Die afstotende potensiaal V{{sub|R}} as gevolg van die elektriese dubbellaag is 'n baie meer komplekse funksie. :<math>V_R = 2 \pi \epsilon a \zeta^{2} e^{-\kappa D} </math> :a is die deeltjiesradius : π is die oplosmiddel se permeabiliteit : ε is die diëlektriese konstante : κ is 'n funksie van die ioniese samestelling : ζ is die zeta-potensiaal. [[Lêer:DLVO3.svg|duimnael|400px|1. Verdunde elektroliet. Hoë potensiaaldrumpel, stabiele kolloïed.</br> 2. 'n Sekondêre minimum kan verskyn (x > 3 nm). Die potensiële hindernis is steeds redelik hoog. </br> 3. Klein potensiële versperring, stadige stolling </br>4. Die potensiaaldrumpel is nul. Kritiese stollingskonsentrasie (ccc). </br> 5. Daar is geen versperring nie, baie vinnige stolling.]] DVLO-teorie stel voor dat die stabiliteit van 'n kolloïdale stelsel deur die som van die aantrekkingskragte (V{{sub|A}}) en afstootkragte (V{{sub|R}}) bepaal word, wat tussen deeltjies bestaan as hulle mekaar nader as gevolg van die Brownse beweging wat hulle ondergaan. Hierdie som het gewoonlik 'n maksimum wat verhoed dat deeltjies mekaar nader. Maar as, byvoorbeeld deur die temperatuur te verhoog, die deeltjies met voldoende energie gedwing word om daardie versperring te oorwin, sal die aantrekkingskrag hulle onomkeerbaar doen saamkleef en die kolloïde sal uitvlok. As die deeltjies dus 'n voldoende hoë afstoting het, sal die dispersie weerstand bied aan flokkulasie en die kolloïdale stelsel sal stabiel wees. Maar as die afstootmeganisme te swak dan sal flokkulasie of stolling uiteindelik plaasvind. Indien die zeta-potensiaal verminder word (bv. in hoë soutkonsentrasies), is dit moontlik dat 'n "sekondêre minimum" geskep word, waar 'n baie swakker en potensieel ''omkeerbare'' vorm van adhesie tussen deeltjies bestaan. Hierdie swak vlokkies is voldoende stabiel om nie deur Brownse beweging opgebreek te word nie, maar kan onder 'n uitwendige aangewende krag, soos sterk roering, weer opgebreek word. As die zeta-potensiaal verder verlaag word, word uiteindelik die kritiese stollingskonsentrasie bereik word en die drumpel sal verdwyn en die kolloïde sal onomkeerbaar neerslaan. == Sien ook == * [[Suspensie (chemie)]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Colloids}} {{Normdata}} [[Kategorie:Fisiese chemie]] rjreln72caruq8jq40o9dhlsgvv1377 0 102573 2901488 2865116 2026-05-04T20:13:27Z Jcb 223 2901488 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep |beeld = [[Lêer:Desembarco de colonos boers en Argentina.jpg|300px]] |onderskrif = Aankoms van Boeresetlaars in Argentinië. |groep = Afrikaners |bevolking = c. 300 |plek = [[Chubut-provinsie]], [[Argentinië]] |taal = [[Afrikaans]], [[Spaans]] |geloof = [[Christendom]] |verwante = [[Afrikaners]] }} [[Lêer:NG kerk Chubut, Comodoro Rivadavia.jpg|duimnael|links|270px|Die Gereformeerde kerk in Comodoro Rivadavia, [[Argentinië]]. Dis in gebruik geneem in die naweek van 17 en [[18 Maart]] [[1934]].]] [[Lêer:NG kerk Chubut, Sarmiento, Argentinië.jpg|duimnael|links|270px|Die [[NG gemeente Chubut|NG kerk Chubut]] in [[Sarmiento]], [[Argentinië]].]] Die '''Afrikaners in Argentinië''' verwys na die sowat 600 Afrikaners wat tussen 1902 en 1906 uit Suid-Afrika na [[Argentinië]] geëmigreer het en hul nasate, van wie enkeles vandag nog woon in die provinsie Chubut, sowat 1&nbsp;600&nbsp;km suid van die hoofstad, [[Buenos Aires]]. Hulle het hoofsaaklik geëmigreer omdat dit te swaar was om hul lewe in hul vaderland uit die puin van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] weer op te bou nadat talle alles verloor het weens die Britte se [[verskroeideaardebeleid]]. Sommige het ook nie kans gesien om dit onder die Britse gesag te doen nie.<ref>{{af}} [http://bmarksa.org/nuus/einde-van-n-era-vir-afrikaans-in-argentinie/ ''Einde van 'n Era vir Afrikaans in Argentinië''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151029201015/http://bmarksa.org/nuus/einde-van-n-era-vir-afrikaans-in-argentinie/ |date=29 Oktober 2015 }}. URL besoek op 29 Augustus 2015.</ref> ’n Groot gedeelte van hulle het in 1938 die aanbod van repatriasie na die [[Unie van Suid-Afrika]] aanvaar nadat die Suid-Afrikaanse regering en [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] hulle gesamentlik beywer het vir die Afrikaners se terugkeer. Tradisioneel was die meeste Afrikaners in Argentinië gemoeid met skaapboerdery op die [[Pampas]], noordwes van die windverwaaide hawedorp [[Comodoro Rivadavia]]. == Vestiging in Argentinië == [[Lêer:Winkel as kerk gebruik, Chubut.jpg|links|295px|duimnael|In dié winkel het ds. Jacobs ook eredienste waargeneem.]] [[Lêer:Chubut huiskerk.jpg|duimnael|regs|270px|In dié huis het ds. Jacobs dienste gehou toe hy leraar van die [[NG gemeente Chubut]] was van 1907 tot 1911.]] Die here Green en Vietma is kort ná die [[Tweede Vryheidsoorlog]] na Suid-Afrika gestuur om nedersetters vir die dorre streke van Argentinië te werf omdat die regering graag die ylbevolkte dele van die land beter wou vestig en ontwikkel. [[Louis Baumann]] van [[Bloemfontein]] was een van die eerste Boere wat na die provinsie [[Chubut-provinsie|Chubut]] verhuis het. Ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] van die [[Gereformeerde kerk Burgersdorp]] het die tweede trek (1903) vergesel, maar ná sy terugkeer ontmoedig hy die verdere verhuising van Afrikaners wat nie minstens £500 besit nie. Gunstige verslae het Suid-Afrika wel bereik en so het heelwat Afrikaners besluit om liewer in die vreemde opnuut met hul lewe te begin. Party bronne sê die getal was eindelik 600 mense; ander stel dit op tot 800 gesinne. In Oktober 1903 het 322 Boere [[Kaapstad]] aan boord van die ''Highland Fling'' verlaat. Enkele gekleurde werknemers het hulle vergesel. Die skip het in die Kaap aangekom met 'n vrag muile en is toe daar omskep om passasiers te vervoer. Nadat hulle in [[Buenos Aires]] aangekom het, het hulle 17 dae later aan boord van die ''Presidente Roca'' na Chubut gevaar en op [[5 Desember]] [[1903]] in [[Comodoro Rivadavia]] aangekom.<ref name="blogspot">{{en}} [http://bygonesandbyways.blogspot.com/2013_11_01_archive.html ''Boers in Argentina'']. URL besoek op 30 Augustus 2015.</ref> Weens die ellende van die [[Tweede Vryheidsoorlog|Driejarige Oorlog]] het die meeste Afrikaanse immigrante uit Suid-Afrika baie min kapitaal gehad, maar wel ’n grondige kennis van skaap- en wolboerdery. (Luidens die meeste bronne was hulle hoofsaaklik uit die Kaapkolonie afkomstig.) Aan die begin het die Argentynse regering elke nedersetter 625&nbsp;hektaar gratis grond gegee terwyl van hulle verwag is om elkeen nog 1&nbsp;875 hektaar grond teen een peso per hektaar te koop. So het hy ’n ekonomies lewensvatbare stuk grond van amper 2&nbsp;500&nbsp;hektaar gekry. Die koopprys is versprei oor vyf jaar en die koper moes bewys van inbesitneming bied deur minstens een vertrek op te rig, 200 bome aan te plant en 10&nbsp;hektaar te verbou; hy moes in besit wees van 400 skape of bokke, of 80 beeste; en hy moes ’n eed van getrouheid aan die Argentynse regering aflê. Min van die nedersetters het volle eienaarskap gekry ingevolge die neergelegde voorwaardes, want kort ná die koms van die eerste Afrikaners is die gratis toewysing van grond stopgesit en die koopprys verhoog tot vier peso's per hektaar. Eindelik kon staatsgrond net gehuur word. Dit het tot ontevredenheid by baie gelei omdat hulle nie in staat daartoe was om titelakte op hul grond te bekom nie, maar in die praktyk het dit min verskil aan hul verblyfreg gemaak. Die boere het gou besef die grond was nie geskik vir akkerbou nie, maar wel vir skaapboerdery, waarby die meeste van hulle toe betrokke geraak het. In die dorre landstreek waar hulle gevestig het, was geen [[drinkwater]] nie en dis moes per wa aangery word. Die Afrikaners het 'n boor van Buenos Aires versoek en in 1907 die eerste keer [[olie]] raak geboor. As Argentinië se landswette nie bepaal het alle mineraalregte behoort aan die staat nie, kon die Boere seker superryk geword het.<ref name="blogspot" /> == Boerderybedrywighede == [[Lêer:Ds JJ Wasserfall.jpg|duimnael|links|170px|Ds. Jacon Johannes Wasserfall was van 1928 tot 1931 leraar van die herstigte NG gemeente Chubut.]] [[Lêer:Ds AJ Jacobs.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. Andreas Johannes Jacobs was van 1906 (weens die lang reis uit die Kaap het hy eers in Februarie 1907 daar aangekom) tot Februarie 1911 Chubut se eerste NG leraar, hoewel hy aanvanklik net vir 'n jaar sou gebly het.]] Die landstreek waar die Boere gaan woon het, was ’n vaal, onbewoonde gebied met geringe weiding, gure winters en kwaai sneeustorms. Daar was geen paaie of brûe nie en ook geen hawegeriewe by Comodoro Rivadavia nie. So is die nedersetters feitlik afgesny van die buitewêreld. Al kommunikasie met Buenos Aires en die gevestigde noorde van die land was per skip. Aanvanklik moes hulle klaarkom sonder ’n kerk en daar was ook nie ’n skool nie. Enkele gekleurde bediendes het hulle werkgewers na die nuwe land vergesel, maar die landbouers moes self amper al die werk op hulle plaas verrig. Hoewel die nedersetters oor die algemeen nie welvarend geword het nie, het hulle tog daarin geslaag om ’n redelike bestaan te voer. Die ergste terugslag was in 1925 toe ’n kwaai sneeustorm gelei het tot ’n groot verlies van skape, wat baie boere gedwing het om opnuut te begin. Geleidelik het hulle wel die onherbergsame streek getem. Hulle het beter wonings gebou, meer grond bewerk en die een plaas ná die ander is omhein. Die koste hiervan, die regering se invordering van lank agterstallige huurgeld en die lae wolpryse van 1926 en 1927 het baie van die boere feitlik geruïneer en sterk stukrag aan die repatriasiebeweging gegee. In 1934 was daar nog 900 Afrikaners in Argentinië van wie 80% in die provinsie Chubut gewoon het. Van hulle het 535 tot die [[NG gemeente Chubut]] behoort<ref>{{af}} [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A.]]. 1932. ''Jaarboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika vir die jaar 1933''. Kaapstad: Jaarboek-Kommissie van die Raad van die Kerke.</ref> en die meeste van die res waarskynlik tot die Gereformeerde Kerk. == Onderwyssake == ’n Unieke probleem wat die boere in die gesig gestaar het, was die handhawing van kerkbande en die opvoeding van die jeug. Hulle het gehoop om hulle volksidentiteit, taal en godsdiens te handhaaf midde-in ’n vreemde volk en geloof (Rooms-Katolisisme), en hulle was nie bereid om met die Argentyne te assimileer nie. Eers het die ouers dit op hulle geneem om die kinders so ver moontlik op te voed. In 1907 het die regering ’n skool tot stand gebring op die plaas van C.J.N. Visser met ’n eentalige [[Spaans]]sprekende onderwyser aan die hoof daarvan. Dié skool is later gesluit toe van die boere dieper die land binnegetrek het. Sommige kinders is na die staatskool in Comodoro Rivadavia gestuur waar koshuisgeriewe was, maar daar was geen onderrig in [[Afrikaans]] (oftewel [[Nederlands]]) nie en die staatskole het ook nie godsdiensonderrig aangebied nie. Ouers wat na aan die privaat skool van ene mej. Cave gewoon het, het soms hulle kinders na haar gestuur. Enkeles het Rooms-Katolieke skole bygewoon, en ouers wat dit kon bekostig, het hulle kinders in [[Buenos Aires]] laat onderrig. Privaat skole het groot opofferings van die ouers geverg. In 1934 het meer as 500 kinders by hulle ouers ingewoon en hulle vooruitsigte was swak. Tensy hulle onderrig ontvang het, was hulle gedoem tot ’n nederige bestaan as skaapwagters, -skeerders en knegte. Sowat 200 van dié kinders was van skoolgaande ouderdom. Sommige het die staats- of Rooms-Katolieke skole bygewoon, maar die meeste het net die basiese tuis geleer, genoeg om die [[Bybel]] te lees en te katkiseer. ’n Poging in 1934 om die regering te oorreed om ’n Spaanse skool met ’n koshuis en Protestantse koshuisvader en matrone op te rig het misluk. ’n Pleidooi aan die Suid-Afrikaanse regering in dieselfde jaar het ook nie geslaag nie. Met baie moeite en teen groot onkoste is enkele privaat skole op plase in stand gehou. Die onderwysers was C. Verwey, T. van der Walt en ene Melville, wat privaat onderrig gegee het en so daarin geslaag het om primêre onderwys tot 1925 te handhaaf. Van 1928 tot 1930 het mev. ds. J.J. Wasserfall 'n voorbereidende skool in Comodoro Rivadavia gelei met Afrikaans as onderrigmedium. Van Oktober 1929 tot Mei 1933 was mej. Johanna Visser aan die stuur van sake by dié skool. Die Armesorgkommissie van die Kaapse [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] het ’n belangrike rol gespeel ter ondersteuning van Christelike nasionale onderwys onder sy lidmate in Argentinië. Ds. [[August Daniël Lückhoff|A.D. Lückhoff]] het die land in 1925 as afgevaardigde van die Kerk besoek en was veral besorg oor die stand van die onderwys. Ná sy terugkeer in Suid-Afrika het die Armesorgkommissie Nico Loubser en T.C. de Villiers van die Paarlse Onderwyskollege uitgestuur, maar hul poging om skole op te rig het misluk weens ’n gebrek aan ondersteuning. Ds. D.P. van Huyssteen van die Kaapse Kerk het ’n groot mate van ongeletterdheid onder die jonger geslag waargeneem en gemeen die aanname van die Spaanse kultuur was onafwendbaar. In 1934 het sen. [[François Stephanus Malan|F.S. Malan]] die Afrikaanse gemeenskap in Argentinië besoek ná 'n versoek om kerklike en opvoedkundige hulp. == Kerksake == [[Lêer:Ds Louis Vorster.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] het die tweede trek na Argentinië in September 1903 vergesel, maar ná sy terugkeer na Suid-Afrika was die Doppers in die vreemde herderloos.]] [[Lêer:August Daniël Lückhoff.jpg|duimnael|links|160px|Ds. [[August Daniël Lückhoff|A.D. Lückhoff]], eerste armesorgsekretaris van die Kaapse Kerk, het Argentinië in 1925 besoek nadat NG lidmate gevra het om beter bearbeiding.]] [[Lêer:Ds JA Hurter sr.jpg|duimnael|160px|Ds. J.A. Hurter het die Afrikaners in Argentinië in 1927 besoek terwyl hy predikant van die [[NG gemeente George]] was.]] [[Lêer:Ds HJ Piek 1957.jpg|duimnael|links|160px|Ds. H.J. Piek was leraar van die NG gemeente Chubut van 1933 tot 1935.]] [[Lêer:Ds en mev JS Klopper.jpg|duimnael|regs|250px|Ds. en mev. J.S. Klopper. Hy was blykbaar van 1935 tot 1937 die laaste predikant van die NG gemeente Chubut.]] [[Lêer:Kansel in die Gereformeerde kerk in Comodoro Rivadavia.jpg|duimnael|links|170px|Die kansel in die Gereformeerde kerk in [[Comodoro Rivadavia]].]] Wat kerksake betref, het die Afrikaners in Argentinië ewe groot probleme ervaar. Ds. [[Louis Vorster|L.P. Vorster]] van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] in die [[Kaapprovinsie]] het die tweede trek na [[Suid-Amerika]] – dié van C.J.N. Visser van [[Maclear]] in die Noordoos-Kaap – vergesel nadat ’n klein trek onder leiding van Lewis Baumann van [[Bloemfontein]] reeds in 1902 die land binnegekom het. Die Vissertrek het bestaan uit 102 mense wat op [[13 September]] [[1903]] as gemeente onder ds. Vorster op die skip byeengekom het waarop hulle Suid-Afrika verlaat het en ouderlinge en diakens verkies het. Die meeste van hulle was lidmate van die NG Kerk en die res Gereformeerdes. Ná Vorster se terugkeer na Suid-Afrika was dié mense sonder ’n geestelike leier. Die derde trek, wat in 1905 onder M.M. Venter, ’n oudlid van die Kaapse Wetgewende Vergadering, vertrek het, het die getalleverhouding tussen die twee kerkverbande in ’n groot mate versteur omdat die meeste van die nuwe aankommers Gereformeerde lidmate was en hulle kerk nie geldelike steun aan haar lidmate in Suid-Amerika kon bekostig nie. In 1906 het die Kaapse Kerk se Kommissie vir Hulpbehoewende Kerke ds. A.J. Jacobs na Argentinië gestuur om dié kerkverband opnuut daar te organiseer. Hy het die gemeente Colonia Boera (die latere [[NG gemeente Chubut]]) georganiseer waarby lidmate van sowel die NG as Gereformeerde Kerk aangesluit het, hoewel dit eintlik ’n gemeente van die Kaapse NG Kerk was. Van die 195 belydende lidmate by die stigting van die gemeente het 34 uit die Gereformeerde Kerk gekom.<ref>{{af}} [https://books.google.co.za/books?id=YQ-5BgAAQBAJ&pg=PA49&lpg=PA49&dq=ng+gemeente+chubut&source=bl&ots=Lt3MFGfz4J&sig=fQVRN_9ji6RBou5RtbO8cmOSnyM&hl=af&sa=X&redir_esc=y#v=onepage&q=ng%20gemeente%20chubut&f=false ''Gereformeerdes onder die Suiderkruis'']. URL besoek op 29 Augustus 2015.</ref> Vele teleurstellings het op ds. Jacobs gewag. Hy het in 1911 na Suid-Afrika teruggekeer en daarna het die Doppers hul eie kerk in stand probeer hou. Albei dié groepe het hul kerklike bedrywighede lewend gehou met behulp van kerklike amptenare van hul onderskeie kerke ten spyte daarvan dat nie een ’n predikant gehad het nie. Die immigrante het hulle ook op die Nederlandse Gereformeerde Kerk in Buenos Aires beroep. Die predikant van dié klein gemeente in die hoofstad was ds. A.C. Sonneveldt wat, op versoek van die twee Afrikaanse gemeentes, die Afrikaners besoek en omgesien het na hul afsonderlike behoeftes. Hy het hulle die eerste maal in 1913 besoek en die jaar daarop ’n beroep van albei gemeentes se kerkraad ontvang.<ref>{{af}} [http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/4152/Hoofstuk%201%20.pdf?sequence=2 Verhandeling oor die Afrikaners in Argentinië]. URL besoek op 29 Augustus 2015.</ref> Daarna het hy dié rol met groot toewyding twee maal per vanuit die hoofstad vervul. Die noue samewerking tussen die twee gemeentes het voortgeduur tot 1925 toe die NG gemeente die Kaapse Kerk versoek het om beter bearbeiding. Dit het daartoe gelei dat ds. [[August Daniël Lückhoff|A.D. Lückhoff]], van 1916 tot 1943 die eerste armesorgsekretaris van die Kaapse Kerk, die land nog in daardie jaar besoek het. In 1927 het ds. J.A. Hurter besoek aan Argentinië afgelê en van 1928 tot 1931 het ds. J.J. Wasserfall die gemeente bedien. Hy is opgevolg deur di. H.J. Piek en later ds. J.S. Klopper. In al die jare is die Gereformeerde gemeente steeds getrou deur ds. Sonneveldt bedien. In 1936 het die Gereformeerde Kerk in die Kaapprovinsie ds. [[Dirk Postma, seun van Martinus|Dirk Postma]] na Argentinië gestuur, waar hy gebly het tot vroeg in 1937. == Repatriasie == [[Lêer:Afrikaners keer terug na die Unie uit Argentinië.jpg|duimnael|links|280px|Afrikaners aan boord van 'n skip wat hulle in 1938 uit Argentinië terug na die Unie gebring het.]] [[Lêer:Ds JM Opperman en eggenote saam met Totius voor hul vertrek na Argentinië.jpg|duimnael|regs|260px|Ds. J.M. Opperman en eggenote saam met [[Totius]] voor hul vertrek na Argentinië waar hy leraar was van die [[Gereformeerde kerk Chubut]] van 1951 tot 1953.]] Daar was reeds in die 1920 ernstige sprake onder die immigrante van repatriasie. In 1929, nadat hulle te hore gekom het van die geslaagde repatriasie van Afrikaners uit Angola met behulp van die Unieregering (sien [[Gereformeerde kerk Humpata]]), het hulle voorleggings aan die Unieregering gedoen om ook hulle by te staan. Die meeste van hulle kon nog ’n redelike bestaan voer, maar hulle was oor die algemeen gekant teen assimilasie met die plaaslike bevolking, wat hoofsaaklik Latyns was en, veral in die omgewing van Comodoro Rivadavia waar olie ontdek is, kosmopolities. Die Afrikaners was ongetwyfeld burgers van Argentinië, maar hulle was vasbeslote om hul taal en godsdiens te handhaaf. Die Kaapse Kerk was sterk ten gunste van repatriasie en in 1938 het die Unieregering sy hulp aangebied. Gerepatrieerdes se Unieburgerskap sou herstel word en die staat en kerk het saamgewerk om die koste van repatriasie te bestry en om werk aan hulle te voorsien. In die loop van 1938 het twee derdes van die Afrikaners van Argentinië teruggekeer na Suid-Afrika. Sommige is ingeneem deur familielede en die meeste ander is werk gegee. Net enkeles het voldoende geldmiddele gehad om opnuut selfstandig te begin boer. Die hele repatriasieskema is met die hartlike samewerking van die Argentynse regering uitgevoer. Diegene wat die aanbod om terug te keer van die hand gewys het – altesaam skaars 200 – was hoofsaaklik die jonger garde wat reeds die nuwe land, waar heelparty gebore is, as hulle eie aangeneem het. Ds. Sonneveldt het omgesien na hul geestelike behoeftes. Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]] nogmaals ’n poging aangewend om sy lidmate te behou. In 1951 het ds. J.M. Opperman ’n beroep van die Gereformeerde kerk Chubut aanvaar en daar vertoef tot 1953. Daarna het die gemeente hom geskaar by ander Gereformeerde elemente in [[Suid-Amerika]] en een van sy eie jong manne uitgekies om opgelei te word vir die bediening. == Nadraai == [[Lêer:Monu sudafrinaco.JPG|duimnael|280px|regs|Gedenkteken ter ere van die Afrikanerpioniers in Comodoro Rivadavia.]] Die Afrikaanse diens van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie|SAUK]] het twee programme oor die Afrikaners in Argentinië uitgesaai, naamlik "Springbok op die Pampas" in 1979 en "Van Pampas tot Springbokvlakte" in 1980. In 1991 het nog net twee van die oorspronklike nedersetters nog gelewe. Die jaar daarna was daar na raming duisend nasate van die Boere. Die ouer nasate het nog in sommige gevalle redelik suiwer Afrikaans gepraat. Algemene vanne is vandag nog onder meer Botha, Grimbeek, Henning, Venter en Visser. Daar was 'n jaarlikse fees waartydens tradisionele kleredrag gedra is, hulle Volkspele gedans het en boerekos berei het. Baie van die mans net met Argentynse vroue getrou omdat die gemeenskap te klein was om afsonderlik voort te bestaan. Dié ouers en hul kinders het dan amper altyd Spaans gepraat, pleks van Afrikaans. Vroeg in 1992 het 'n groep van 107 Suid-Afrikaners [[Patagonië]] vir twee weke besoek. Die besoek is gereël deur [[Ollie Viljoen]], vervaardiger van die TV-geselsprogram Spies en Plessis. Plaaslike koerante, radio en TV het foto's van die besoekers geneem en onderhoude met hulle gevoer.<ref name="blogspot" /> In 2002 is 'n gedenkteken in Comodoro Rivadavia, wat saam met [[Sarmiento]] die meeste Boere gehuisves het, ter ere van die Afrikanerpioniers opgerig. Dit bestaan uit 'n granietkaart van Suid-Afrika, 'n granietkaart van die provinsie Chubut, Argentinië, 'n granietkakebeenwa en 'n gedenkmuur waar die vanne van al die families wat geëmigreer het, aangedui word. Die plein waarop die monument opgerig is, is herdoop na "Boulevard Colectividao Sudafricana". 'n Ander straat in Comodoro Rivadavia is ook hernoem na "Colonos Sudafricanos", wat in Afrikaans "Suid-Afrikaanse nedersetters" beteken. Die inwoners van die straat het self hierdie naamsverandering versoek. Blykbaar woon 'n hele paar nasate van die Boere daar. Die Boeregemeenskap hou blykbaar nog vas aan baie van hulle tradisies en gebruike. Hulle boer nog met skape; hulle kook nog "boerekos"; hulle sing nog met nostalgie en geesdrif liedjies soos "[[Sarie Marais]]", "Tannie met die rooi rokkie" en "[[Suikerbossie]]". Baie van die mense ouer as 45 jaar praat nog vlot Afrikaans. Tydens die [[Falklandoorlog]] in 1982 het baie van die Boere weer vir hulle vaderland – nou Argentinië – teen die Engelse geveg.<ref>{{af}} [http://www.henning.org/nuusbriewe/101/nuus101.html Henning-nuusbrief]. URL besoek op 29 Augustus 2015.</ref> In Junie 2012 het die Afrikanernasate in Comodoro die 110-jarige herdenking van die koms van hul voorouers na Argentinië tydens 'n roerende seremonie gevier. Martin Blackie het in 'n toespraak in [[Spaans]] herinneringe gedeel en ook gepraat oor die gemeenskap van sowat 300 mense wat nog 'n Afrikaanse van het. Die geleentheid het plaasgevind by die gedenkteken ter ere van die Afrikanerbaanbrekers. In 'n berig oor die seremonie wat in ''El Patagónico'' verskyn het, skryf dié koerant die eerste nedersetter het op [[4 Junie]] [[1902]] in Comodoro Rivadavia aangekom. Nog groepe het in 1903, 1905 en 1907 in [[Patagonië]] aangekom, "meestal uit die Transvaal en die Oranje-Vrystaat". Blackie het vertel dat die setlaars hul toegespits het op skaapboerdery, paaie gebou het, ongetemde gebiede mak gemaak het en produkte soos hawer, gars en lusern verbou het. "Hulle het hul kinders hul gewoontes, kultuur en taal geleer. Selfs vandag praat baie van hulle afstammelinge Afrikaans," aldus ''El Patagónico''.<ref>{{es}} [http://www.elpatagonico.com/recordaron-los-110-anos-del-arribo-los-pioneros-boers-comodoro-n653221 ''Recordaron los 110 años del arribo de los pioneros boers a Comodoro'']. URL besoek op 29 Augustus 2015.</ref> In 2015 het die rolprentvervaardiger Richard Finn Gregory die dokumentêr ''Boere op die Aardsdrempel'', ’n vollengteprent deur The Good Work Picture Company, uitgereik wat belangstelling in die Afrikaners van Argentinië laat opvlam het. In Oktober daardie jaar sou ''In die grond van die wind'' op die Aardklop-kunstefees première. Die skepper daarvan, Drikus Volschenk het onder meer ’n maand in Argentinië deurgebring en het toe die stuk geskryf. Hy het met sowat 50 liedere begin en eindelik 10 tot 15 gekies. Volschenk het die produksie met behulp van [[Elize Cawood]] aanmekaargesit, wat ook die regisseur is. Die storie word deur die musiek vertel met ’n variasie van subtitels, voordrag (die teks van die liedere) en dialoog sodat die gehoor altyd die verloop van die storie verstaan.<ref>{{af}} [http://www.cloveraardklop.co.za/kollig-op-afrikaners-in-patagonie-drikus-volschenk-se-musiekteater-na-aardklop/ ''Drikus Volschenk se musiekteater na Aardklop''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220221924/http://www.cloveraardklop.co.za/kollig-op-afrikaners-in-patagonie-drikus-volschenk-se-musiekteater-na-aardklop/ |date=20 Februarie 2016 }}. URL besoek op 30 Augustus 2015.</ref> == Sien ook == * [[P.H. Henning]] * [[Patagoniese Afrikaans]] * [[Walliesers in Argentinië]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronnelys == * {{en}} [[D.W. Krüger|Krüger, prof. D.W.]] in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt. * {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]], 1952. ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Afrikaner diaspora in Argentina|Afrikaners in Argentinië}} * {{af}} [http://www.roepstem.net/argentina.html Die Boere in vandag se Argentinië]. URL besoek op 29 Augustus 2015. * {{af}} [http://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/4151/Voorwoord,%20inhoud%20en%20verantwoording.pdf?sequence=12 ''Die stryd om kerklike eenheid onder Afrikaners in Argentinië 1915–1954'']. URL besoek op 29 Augustus 2015. * {{en}} {{af}} [https://www.youtube.com/watch?v=6h39nq0KqHs Lokprent van die dokumentêr ''Boers at the end of the world''/''Boere op die Aardsdrempel'']. URL besoek op 29 Augustus 2015. * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=N1JRDlGq0cM Onderhoud op YouTube met die vervaardiger van die dokumentêr ''Boers at the end of the world''/''Boere op die Aardsdrempel'']. URL besoek op 29 Augustus 2015. * {{af}} [https://www.youtube.com/watch?v=Xx-FbX_Wk-M&spfreload=10 Dokumentêr oor Afrikaners in Argentinië, waarskynlik uit die 1970's]. URL besoek op 29 Augustus 2015. * {{af}} [https://www.bidorbuy.co.za/item/195046886/Afrikaners_in_die_vreemde_C_J_Scheepers_Strydom.html Die vyfde deel van die boekereeks ''Die Afrikaner en sy kultuur'' is getiteld ''Afrikaners in die vreemde'' en handel onder meer oor die Afrikaners in Argentinië] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151030061735/https://www.bidorbuy.co.za/item/195046886/Afrikaners_in_die_vreemde_C_J_Scheepers_Strydom.html |date=30 Oktober 2015 }}. URL besoek op 29 Augustus 2015. * {{af}} [http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-11-29-die-bittereinder-boere-van-patagoni ''Die bittereinder-Boere van Patagonië''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141211000159/http://www.netwerk24.com/ontspan/2014-11-29-die-bittereinder-boere-van-patagoni |date=2014-12-11 }}, Netwerk24.com, 29 November 2014. URL besoek op 30 Augustus 2015. * {{af}} [http://www.cloveraardklop.co.za/kollig-op-afrikaners-in-patagonie-drikus-volschenk-se-musiekteater-na-aardklop/ ''Drikus Volschenk se musiekteater na Aardklop''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220221924/http://www.cloveraardklop.co.za/kollig-op-afrikaners-in-patagonie-drikus-volschenk-se-musiekteater-na-aardklop/ |date=20 Februarie 2016 }}. URL besoek op 30 November 2015. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Afrikaners in Argentinie}} [[Kategorie:Kultuur in Argentinië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Argentinië]] [[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]] 0itn346kpv05ateofbked2f7wtvd176 0 102862 2901519 2474743 2026-05-05T03:45:39Z 沈澄心 151520 Æ /* Plaaslike verskille */ 2901519 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Boeddhisme}} Die '''Boeddhistiese kloosterlewe''' is een van die oudste bestaande vorme van georganiseerde kloosterlewe in die geskiedenis van godsdiens. [[Klooster]]s is een van die mees basiese instellings van [[Boeddhisme]]. [[Monnik]]e en [[non]]ne is verantwoordelik vir die bewaring en verspreiding van die [[Boeddha]] se leerstellings en om leiding te gee aan oningewyde Boeddhiste. == Geskiedenis en ontwikkeling == [[Beeld:RatoMonks.jpg|duimnael|240px|links|Monnike van die [[Tibet]]taanse Boeddhisteklooster Rato Dratsang in Indië.]] Die orde van Boeddhistiese monnike en nonne is deur [[Gautama Boeddha]] gestig tydens sy lewe meer as 2 500 jaar gelede. Die Boeddhistiese kloosterleefstyl het ontstaan uit vroeëre sektes van swerwende [[Asketisme|askete]], sommige van hulle onder wie die Boeddha geleer het. Die kloostergemeenskap (''sangha'') het nie werklik in afsondering gewoon nie; dit was van die oningewyde gemeenskap afhanklik vir basiese kos en klere, en in ruil het die lede van die ''sangha'' oningewyde volgelinge gelei op die pad na [[dharma]]. Individuele of klein groepe monnike – ’n onderwyser en sy leerling, of ’n paar bevriende monnike – het saamgereis, aan die buitewyke van plaaslike gemeenskappe gewoon en in die woude [[Meditasie|gemediteer]]. Monnike en nonne moes met so min as moontlik besittings klaarkom, en dié moes deur die oningewyde gemeenskap verskaf word. Laasgenoemde moes ook die monnike se daaglike kos verskaf, sowel as blyplek as dit nodig was. In die Boeddha se leeftyd het ryk burgers baie oorde en tuine verskaf waar die monnike en nonne in die reënseisoen kon woon. Uit dié tradisie het twee soorte leefstyle ontwikkel, soos uiteengesit in die Mahavagga-seksie van die [[Vinaya]]- en Varsavastu-geskrifte: #''avasa'': ’n tydelike huis vir monnike wat ’n ''vihara'' genoem is. Meer as een monnik het gewoonlik saam in ’n huis gebly, met elk in sy eie sel, of ''parivena''. #''arama'': ’n meer permanente en geriefliker woning as die ''avasa'' (''Arama'' beteken beide "aangenaam" en "park"). Ryk burgers het meestal dié blyplekke verskaf en onderhou. Dit het gewoonlik bestaan uit huise met boorde of parke.<ref>{{cite book |last=Prebish | first=Charles S. |title=Buddhist Monastic Discipline |isbn=0-271-01171-8 }}</ref> Ná die Boeddha se ''parinirwana'' (die dood van iemand wat [[nirwana]] behaal het) het die Boeddhistiese orde ontwikkel in ’n hoofsaaklik kloosterbeweging. Die praktyk om in die reënseisoen saam te woon, soos die Boeddha voorgeskryf het, het geleidelik ontwikkel in ’n gevestigde kloosterlewe. Die meeste reëls wat monnike en nonne moet nakom – die ''Patimokkha'' – hou verband met so ’n bestaan en gee in groot besonderhede riglyne oor hoe om in so ’n gemeenskap te lewe en met mekaar om te gaan. Die getal reëls wissel van orde tot orde; [[Theravada]]-monnike volg sowat 227 reëls. Daar is meer reëls vir nonne. == Kloosterlewe == Die Boeddhistiese kloosterorde word teoreties in twee gemeenskappe verdeel: dié van die manlike '''''bhikkhu''''' en die vroulike '''''bhikkhuni'''''. Hoewel al die Boeddha se volgelinge aanvanklik mans was, het hy vroue as volgelinge toegelaat nadat sy stiefma toestemming gevra het om ’n ingewyde beoefenaar van die godsdiens te wees. Ook die Boeddha se dissipel [[Ananda]] het daarop aangedring om vroue in te sluit. Vroulike kloosters is nie in al die skole aanvaar nie, soos in [[Tibet]] en [[Nepal]], en het in ander gemeenskappe doodgeloop, soos in [[Theravada]]-Boeddhisme. Dit kom nog voor in die [[Oos-Asië|Oos-Asiatiese]] gemeenskappe, en daar is pogings om dit te laat herleef in Suidoos-Asië en [[Sri Lanka]]. [[Beeld:Sera_Monastery11.jpg|duimnael|’n Jong Boeddhistemonnik in ’n debatoefening.]] Van monnike en nonne word verwag om ’n verskeidenheid rolle in die Boeddhistegemeenskap te vervul. Eerstens moet hulle die leerstellings en dissipline wat nou as Boeddhisme bekend is, bewaar. Hulle moet ’n lewende voorbeeld vir die oningewydes wees en aan hulle die geleentheid gee om meriete te verdien deur geskenke en steun aan die monnike te gee. In ruil vir dié steun moet monnike ’n eenvoudige lewe lei en fokus op die bestudering van die Boeddistiese leerstellings, die beoefening van [[meditasie]] en die handhawing van ’n goeie morele karakter. Die belangrikheid van meditasie is ’n onderwerp van debat in die Boeddhistiese gemeenskap. Baie monnike en nonne behou kontak met hul familie. ’n ''Bhikkhu'' of ''bhikkhuni'' is eers vir ’n jaar of langer ’n ''samanera'' (nuwelingmonnik of nuwelingnon). Daar is sekere voorwaardes vir toelating tot die klooster, soos ’n ouderdom tussen 7 en 70 en om nie die ''sila'' (gedragskode) te oortree nie.<ref>{{cite web |url=http://www.zgfxy.cn/Article/UploadFiles/200812/20081218153351442.doc |title=关于僧中授具足戒的"遮难"问题 |access-date=29 November 2011 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000918/http://www.zgfxy.cn/Article/UploadFiles/200812/20081218153351442.doc |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Manlike nuwelinge is gewoonlik baie jonk, maar meestal nie jonger as 8 nie, terwyl vroue eers aansluit as hulle volwasse is. ''Samaneras'' lewe volgens die Tien Grondreëls, maar hoef nie by die volle stel kloosterreëls, die ''vinaya'', te hou nie. ’n Nuweling word gewoonlik eers op die ouderdom van 20 of ouer ’n volle ''bhikkhu'' of ''bhikkhuni''. In [[Thailand]] kry die monnike groot steun van die gewone gemeenskap. Hulle kan hul eed teruggee en na ’n gewone lewe terugkeer. Volgens die ''vinaya'' mag ’n vrou daarna nie weer ’n eed aflê nie, maar mans mag dit tot sewe keer doen.<ref>{{cite web |url=http://ddc.shengyen.org/cgi-bin/ccdd/show.py?s=05-05p0064 |title=05-05《律制生活》p. 0064 |publisher=Ddc.shengyen.org |access-date=29 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170424220907/http://ddc.shengyen.org/cgi-bin/ccdd/show.py?s=05-05p0064 |archive-date=24 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.jiqun.com/dispfile.php?id=45 |title=受戒、舍戒及其他 |publisher=Jiqun.com |access-date=29 November 2011 |language=vi |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220081805/http://www.jiqun.com/dispfile.php?id=45 |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |author=最近读者 |url=http://zaimitu.blog.163.com/blog/static/2441439120096107835844 |title=男的许七次出家女的只许一次出家 |publisher=Zaimitu.blog.163.com |date=2009-07-10 |accessdate=2011-11-29 |archive-date=2012-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120305211432/http://zaimitu.blog.163.com/blog/static/2441439120096107835844/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://zhihai.heshang.net/Article/fxjc/fjyg/200608/35479.html |title=律制生活-论舍戒与还俗 |publisher=Zhihai.heshang.net |date=2006-08-22 |accessdate=2011-11-29 |archive-date=2011-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110905064402/http://zhihai.heshang.net/Article/fxjc/fjyg/200608/35479.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.yinshun.org.tw/books/28/yinshun28-06.html |title=七 傳戒 |access-date= 5 September 2015 |archive-date= 4 Maart 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304175232/http://www.yinshun.org.tw/books/28/yinshun28-06.html |url-status=dead }}</ref> As ’n belangrike reël oortree is, mag iemand vir die res van sy lewe nie weer in ’n klooster opgeneem word nie. In [[Birma]], [[Taiwan]] en [[Hongkong]] is korttermyn-inwydings, soos vir ’n week of maand, soms vir gewone mense moontlik.<ref>{{cite web |url=http://www.gaya.org.tw/hkbi/mitzvah/mitz5.htm |title=女眾的出家次數 |publisher=Gaya.org.tw |accessdate=2011-11-29 |archive-date=2011-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111009171449/http://www.gaya.org.tw/hkbi/mitzvah/mitz5.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=整理：韵洁 |url=http://thanhsiang.org/ch/node/1309 |title=佛七：问与答（四） |publisher=Thanhsiang.org |date=17 Desember 2008 |access-date=29 November 2011 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20191220021827/http://thanhsiang.org/ch/node/1309 |archive-date=20 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die reëls vir die kloosterlewe is daarop gemik om ’n eenvoudige en gefokusde lewe te lei eerder as een van onthouding en asketisme. [[Selibaat]] is baie belangrik en word beskou as die belangrikste faktor wat onderskei tussen ’n gewone en ’n kloosterlewe. Afhangend van die orde, mag monnike net een keer per dag eet, en wel kos wat deur oningewyde ondersteuners verskaf en dikwels deur hulle in die kombuis gemaak is. Anders as in [[Christendom|Christelike]] kloosters, hoef Boeddhistemonnike nie aan ’n [[owerste]] gehoorsaam te wees nie. Daar word egter van hulle verwag om respekvol teenoor meer senior lede van die ''sangha'' op te tree. Die Boeddha het nie ’n opvolger aangewys of reëls oor gehoorsaamheid in die kloosterkode opgestel nie. Individuele groepe neem saam besluite deur gereeld vergaderings te hou. Verhoudings tussen onderwyser/leerder en senior/junior kan deur individuele kloosters bepaal word, maar daar is nie amptelike riglyne nie, en senior monnike het ook nie die mag om bevele en opdragte te gee nie. ’n Ab (gewoonlik ’n senior wat nog jonk genoeg is om aktief te wees) is verantwoordelik vir die alledaagse administrasie van die klooster en kan ander aanstel om hom met sy pligte te help. Soms word hy deur die monnike gekies en soms, soos in Thailand, deur die oningewyde gemeenskap. == Plaaslike verskille == Kloosterpraktyke wissel baie van streek tot streek. Dit kan gedeeltelik toegeskryf word aan die verskille in die Boeddhistiese tradisies wat in verskillende dele van die wêreld aanvaar is. Verder is daar verskillende toegewings wat verskil tussen sosiale, geografiese en klimaatstoestande om die lewe van die monnike en integrasie in plaaslike gemeenskappe te vergemaklik. In kouer klimaatstreke mag monnike byvoorbeeld ekstra klere besit en dra wat nie in die algemene reëls bepaal word nie. In gebiede waar bedelary onmoontlik is (weens die verkeer, geografie of teenstand deur die algemene publiek) het kloosters dikwels ’n kombuispersoneel van monnike of oningewydes wat verantwoordelik is vir etes. Hoewel daar aanvanklik verskeie inwydingstradisies was, bestaan vandag net drie: die Theravada, Dharmaguptaka en Mulasarvastivada. [[Beeld:心培和尚 (cropped).JPG|duimnael|200px|links|’n Monnik in [[Taiwan]] in die klere van ’n ab.]] === Tibet === Voor die [[Kommunisme|kommunistiese]] oorname van [[Tibet]] in die laat 1940's en vroeë 1950's was meer as die helfte van die land se mans monnike. Dit is nie meer die geval nie. Hoewel hulle gewoonlik die [[Mahayana]]-Boeddhisme aanhang wat die deugsaamheid van [[vegetarisme]] verkondig, eet Tibettaanse monnike vleis as ’n toegewing vir klimaatstoestande, wat ’n plantgebaseerde dieet in ’n groot mate onprakties maak. Hulle volg die Mulasarvastivada-tradisie. ''[[Lama (Boeddhisme)|Lamas]]'' (onderwysers) wat die eed aflê en ’n ''bhikkhu'' word, mag nie trou nie. Ander onderwysers, ''ngakpas'', is egter nie selibaat nie. === Oos-Asië === In Oos-Asië lewe monnike in groter isolasie as in die meeste ander Theravada-lande. Vanweë die plaaslike geografie, klimaatstoestande en houding jeens bedelary doen monnike in [[China]], [[Korea]], [[Viëtnam]] en baie dele van [[Japan]] gewoonlik nie bedelrondes nie. In plaas daarvan kry kloosters grootmaatkos soos rys en geld vir die koop van ander kos. Baie monnike en nonne is vegetariërs en baie boer self om kos te voorsien of te verkoop.<ref>{{cite web |url=http://blog.udn.com/jackwing/3188887 |title=農禪vs商禪 |publisher=Blog.udn.com |date=19 Augustus 2009 |access-date=29 November 2011 |language=zh |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222165539/http://blog.udn.com/jackwing/3188887 |archive-date=22 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://2007.tibetmagazine.net/20054-p83.htm |title=僧俗 |publisher=2007.tibetmagazine.net |accessdate=2011-11-29 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318101902/http://2007.tibetmagazine.net/20054-p83.htm |url-status=dead }}</ref> ’n Verskil in Japan is dat monnike en nonne mag trou. Dit is omdat [[Saicho]], die stigter van die Tendai-skool, ingewyde monnike onder die [[bodhisattva]]s verkies het eerder as in die tradisionele ''vinaya''. Dié praktyk het ook Boeddhistiese neigings in Korea en Taiwan beïnvloed. Sommige Koreaanse monnike woon saam met hul vroue in kloosters.<ref>{{cite web |url=http://www.nichibun.ac.jp/graphicversion/dbase/forum/text/fn146.html |title=親日仏教と韓国社会 （Pro-Japanese Buddhism and Korea Society） |publisher=Nichibun.ac.jp |access-date=29 November 2011 |language=ja |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192605/http://www.nichibun.ac.jp/graphicversion/dbase/forum/text/fn146.html |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Beeld:LaoWalkingMonk.jpg|duimnael|180px|’n Jong Boeddhistemonnik in [[Laos]].]] === Suidoos-Asië === In Sri Lanka, Thailand, [[Kambodja]], [[Laos]] en [[Myanmar]], waar die Theravada-skool oorheersend is, is daar ’n lang tradisie van tydelike inwyding. Baie jong mans sal byvoorbeeld in die skoolvakansie vir ’n week of twee ingewy word om meriete vir geliefdes te wen en kennis oor Boeddhisme op te doen. Mans in Thailand word gewoonlik net ingewy voor hul troue; mans in Laos en Myanmar kan van tyd tot tyd terugkeer na die klooster nadat hulle getrou het, solank hulle hul vrou se toestemming het. In Thailand, waar die Boeddhistiese instelling tradisioneel met die regering en koningskap verbind is, het ’n meer hiërargiese struktuur ontwikkel wat die administrasie en regulering van kloosters betref. Die stelsel het aanvanklik ontwikkel uit die feit dat monnike aangestel is deur abde van "koninklike kloosters", wat deur lede van die koninklike familie ondersteun is, en hulle het groter aansien gehad as dié van ander kloosters. Die stelsel was redelik onreëlmatig, tot met moderniserings in die 19de eeu toe die sentrale regering ’n meer amptelike stelsel geskep het. Moderne Thaise monnike kry range volgens hul vermoë om eksamens in Boeddhistiese leerstellings en die taal [[Pali]] te slaag en hulle word in al hoe hoër posisies aangestel op grond van hul uitslae in dié eksamens sowel as hul steun onder invloedryke lede van die koninklike familie en regering. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Buddhist monasticism}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Buddhist monasticism|Engelse Wikipedia]] [[Kategorie:Boeddhisme]] nzw9me9hb3ughf6hat1zi077hel55vh 0 115699 2901512 2619177 2026-05-04T23:41:42Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901512 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} '''Karen Kuhn''' (gebore 1981 -) is ’n [[Lys van Afrikaanse digters|Afrikaanse digter]]. == Lewe en werk == Karen Kuhn verwerf ’n M.A.-graad in Kreatiewe Skryfwerk aan die [[Universiteit van Kaapstad]], hoofsaaklik met gedigte wat later in haar debuutbundel “''Ingeboek''” opgeneem word. Die akademiese besinning vir hierdie graad handel oor die alchemistiese transformasie wat in enkele gedigte van [[Sheila Cussons]] plaasvind, gekoppel aan C.G. Jung se filosofiese teorieë. Sy werk vanaf Maart 2009 by die Afda filmskool in Kaapstad waar sy onder andere klasse in die skryf van ’n draaiboek aanbied. In Maart 2012 vertrek sy na [[Poznań]] in [[Pole]] waar sy Afrikaans en Afrika Studies by die Adam Mickiewicz Universiteit doseer en terselfdertyd inskryf vir haar Ph.D.-graad studies in Afrikaans met ’n studie oor die skrywer, siener en baasspioen [[Johanna Brandt]]. In die periode 2013 tot Oktober 2015 gee sy ook lesings by die Berlitz Corporation in Poznań. In April 2015 is sy ’n aanbieder by die 2015 Peterson Akademiese Simposium in [[Den Haag]] in [[Nederland]]<ref>Expansion via Creativity webwerf: http://blogs.ibo.org/blog/2015/04/02/expansion-via-creativity/{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Skryfwerk == Meeste van die verse in haar debuutbundel “Ingeboek” word tydens haar M.A.-graad studies geskryf. Die titel (versterk deur die omslag) verwys na ’n tydperk waarin sy in ’n mediese inrigting “ingeboek” is en die gedigte belig dan hierdie geestestoestand, tesame met die weg daaruit. Sy volg ’n interessante struktuur, waarin ’n vierreël vers telkens sonder titel aan die linkerkantse bladsy afgedruk word, wat die gedigte wat daarop volg tot een geheel of afsonderlike afdeling saambind tot by die volgende vierreël vers. In elkeen van hierdie verse kom die reël “Kom boek hier in” voor, maar dit word telkens gerig aan iemand met ’n bepaalde probleem of gekweldheid. Die uitnodigings is onder andere gerig aan diegene “wat nie op die voorblad van ’n glanstydskrif pryk nie”, “wie se verwagting altyd op ’n miskraam van illusie uitloop”, “wat skaamkry voor God”, “wat al die een oproep gekry/ het om dood aan te kondig” tot by die slotvers: “Kom boek/ Self in/ sonder slot…”. Die gedigte in elke afdeling gebruik dan taal en woorde eie aan die onderwerp onder bespreking. Die gedigte ontgin die probleem sowel as die bevryding daarvan, wat telkens in woorde opgesluit lê, sodat die gedigte en die skryf daarvan as bevrydend ervaar word. So word die pole van siekte teenoor gesond wees, gevangeskap en bevryding telkens teenoor mekaar gestel. Tussenin is die proses van behandeling. Ná die pogings om te ontvlug kom die eindelike opneem van eie verantwoordelikheid, waar die skryfhandeling, woorde en gedigte deel is van die diagnose en die terapie. Die bundel gaan oor ontnugtering, oor die kind wat haar ma se aftakeling gadeslaan, die jong vrou wat haar ouma aan die dood afstaan en wat in die liefde ontnugter word. Al hierdie dinge is vir die digter soos beperkinge en grense wat opgehef kan word in woorde en gedigte. Dit is ’n bundel met ’n treffende aanbiedingswyse en sonderlinge en interessante tema, waar tesame met knap verse daar ongelukkig ook insinkings voorkom, veral as gevolg van ongemotiveerde menings of gebruik van woorde as stoplappe in stede van effek.<ref>Du Plooy, Heilna Versindaba: http://versindaba.co.za/2012/05/11/resensie-ingeboek-karen-kuhn/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114070741/http://versindaba.co.za/2012/05/11/resensie-ingeboek-karen-kuhn/ |date=14 November 2016 }}</ref> Van haar gedigte word opgeneem in “Versindaba 2010” en “Pomp II”.<ref>Crous, Marius “Tydskrif vir Letterkunde” Vierde reeks 50 (2) Lente 2013: http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/50_2/13%20Resensie%20Crous%20WEB%2002.PDF {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518133024/http://www.letterkunde.up.ac.za/resensies/50_2/13%20Resensie%20Crous%20WEB%2002.PDF |date=18 Mei 2020 }}</ref> In 2020 word haar gedig ‘Frokkie’ in ''Vers en vrou'' opgeneem. <ref>De Wet, K. (samest.) Vers & vrou. Kaapstad: Human & Rousseau. 2020</ref> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |2012 |Ingeboek |} == Bronnelys == === Internet === * Expansion via creativity: http://blogs.ibo.org/blog/2015/04/02/expansion-via-creativity/ * LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/karen-kuhn-99607516{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * LitNet: http://www.litnet.co.za/author/karen-kuhn/ * Lourens, Amanda Versindaba: http://versindaba.co.za/2012/03/21/onderhoud-karen-kuhn-ingeboek/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161031064135/http://versindaba.co.za/2012/03/21/onderhoud-karen-kuhn-ingeboek/ |date=31 Oktober 2016 }} * Meyer, Naomi LitNet: http://www.litnet.co.za/ingeboek-by-n-universiteit-in-pole-karen-kuhn-vertel/ * Oosthuizen, Jean LitNet: http://www.litnet.co.za/koue-pole-se-hart-klop-warm-vir-afrikaans/ * Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/karen-kuhn/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161111172345/http://versindaba.co.za/gedigte/karen-kuhn/ |date=11 November 2016 }} === Resensies === {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Kuhn, Karen}} [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1955]] r9old2rkzh32rmq2wef14rybcq1anbf 0 117995 2901511 2730371 2026-05-04T23:14:47Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901511 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Japan kanagawa map small.png|duimnael|Kaart]] [[Lêer:Flag of Kanagawa Prefecture.svg|Vlag van die Kanagawa-prefektuur|duimnael]] {{Nihongo|'''Kanagawa-prefektuur'''|神奈川県|Kanagawa-ken}} is een van die 47 [[prefekture van Japan]]. [[Yokohama]] is die hoofstad en belangrikste stedelike gebied. Die prefektuur is in die Kantō-streek van [[Honsjoe]] geleë is. Dit is die tweede meesbevolkte prefektuur van [[Japan]] met 9 221 129 mense op 1 April 2022 en die derde digste met 3 800 inwoners per vierkante kilometer. Sy geografiese gebied van 2 415 vierkante km maak dit die vyfde kleinste prefektuur. Kanagawa-prefektuur grens aan [[Tokio]] in die noorde, die Yamanashi-prefektuur in die noordweste en Shizuoka-prefektuur in die weste.<ref>Nussbaum, Louis-Frédéric. (2005). "Kanagawa" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|''Japan Encyclopedia'', p. 466|page=466}}; "Kantō" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 479|page=479}}.</ref> [[Jokohama|Yokohama]] is die hoofstad en grootste stad van die Kanagawa-prefektuur en die tweede grootste stad in Japan, met ander groot stede, insluitend [[Kawasaki]], Sagamihara en Fujisawa. Die Kanagawa-prefektuur is geleë aan Japan se oostelike Stille Oseaan-kus aan Tokiobaai en Sagamibaai, geskei deur die Miura-skiereiland, oorkant die [[Chiba-prefektuur]] op die Bōsō-skiereiland. Kanagawa-prefektuur is deel van die Groter Tokio-gebied, die digsbevolkte metropolitaanse gebied in die wêreld, met Yokohama en baie van sy stede wat groot kommersiële spilpunte en suidelike voorstede van Tokio is. Kanagawa-prefektuur was die politieke en ekonomiese sentrum van Japan gedurende die Kamakura-tydperk toe Kamakura die ''de facto'' hoofstad en grootste stad van Japan was en die setel van die Kamakura shogunaat van 1185 tot 1333. Die Kanagawa-prefektuur is 'n gewilde toeristegebied in die Tokio-streek, met Kamakura en Hakone wat twee gewilde uitstappiebestemmings is.<ref>Nussbaum, "Yokohama" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|pp. 1054–1055|page=154}}.</ref> == Geskiedenis == Die prefektuur het 'n paar argeologiese terreine wat teruggaan na die Jōmon-tydperk (ongeveer 400 v.C.). Ongeveer 3 000 jaar gelede het die Hakoneberg 'n vulkaniese uitbarsting ondergaan wat gelei het tot die Ashi-meer in die westelike gebied van die prefektuur.<ref>Nussbaum, "Provinces and prefectures" in {{Google books|p2QnPijAEmEC|p. 466|page=466}}.</ref> Dit blyk dat die Yamato-dinastie hierdie gebied van die 5de eeu af regeer het. In antieke tye was die vlaktes baie yl bewoon. In die Middeleeuse Japan was Kanagawa deel van die provinsies Sagami en Musashi. Kamakura in sentraal Sagami was die hoofstad van Japan tydens die Kamakura-tydperk (1185–1333).<ref>Hammer, {{Google books|6O8VyhDbUPgC|pp. 114–115|page=114}}.</ref><ref>Hammer, {{Google books|6O8VyhDbUPgC|pp. 115-116|page=115}}.</ref> Gedurende die Edo-tydperk is die westelike deel van Sagami-provinsie deur die daimyō van Odawara-kasteel beheer, terwyl die oostelike deel direk deur die Tokugawa-shogunaat in Edo (hedendaagse Tokio) beheer is. Kommodoor Matthew Perry het in 1853 en 1854 in Kanagawa geland en die Konvensie van Kanagawa onderteken om Japannese hawens oop te dwing na die Verenigde State. Yokohama, die grootste diepwaterhawe in Tokiobaai, is in 1859 vir buitelandse handelaars oopgestel na etlike jare van buitelandse druk, en het uiteindelik ontwikkel tot die grootste handelshawe in Japan. Nabygeleë [[Yokosuka]], nader aan die monding van Tokiobaai, het ontwikkel as 'n vloothawe en dien nou as hoofkwartier vir die Amerikaanse 7de Vloot en die vlootbedrywighede van die [[Japannese Selfverdedigingsmag|Japannese Maritieme Selfverdedigingsmag]]. Na die Meiji-tydperk het baie buitelanders in Yokohamastad gewoon en besoek afgelê aan Hakone. Die Meiji-regering het die eerste spoorweë in Japan ontwikkel, van Shinbashi (in Tokio) na Yokohama in 1872. <ref>{{cite web | url=https://cnrj.cnic.navy.mil/Installations/NAF-Atsugi/ | title=Naval Air Facility Atsugi }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die episentrum van die Groot Kantō-aardbewing van 1923 was diep onder die Izu Ōshima-eiland in Sagamibaai. Dit het Tokio, die hawestad Yokohama, die omliggende prefekture van Chiba, Kanagawa en Shizuoka verwoes en wydverspreide skade aan die Kantō-streek veroorsaak. Die see het soveel as 400 meter van die kus by Manazuru-punt teruggetrek, en toe teruggekom na die kus in 'n groot muur van water wat Mitsuishi-shima oorstroom het. By Kamakura het die totale dodetal van aardbewing, [[tsoenami]] en brand 2 000 slagoffers oorskry. By Odawara het negentig persent van die geboue onmiddellik ineengestort, en daaropvolgende brande het die puin verbrand saam met enigiets anders wat gestaan ​​het. Yokohama, Kawasaki en ander groot stede is swaar beskadig deur die Amerikaanse bombardement in 1945. Totale ongevalle het meer as etlike duisende beloop. Na die oorlog het generaal [[Douglas MacArthur]], die opperbevelvoerder van die geallieerde magte vir die besetting van Japan, in Kanagawa geland voordat hy na ander gebiede verhuis het. Amerikaanse militêre basisse is steeds in Kanagawa, insluitend Camp Zama (weermag), Yokosuka-vlootbasis, en die vlootlugfasiliteit Atsugi (vloot). == Demografie == In 1945 was Kanagawa die 15de mees bevolkte prefektuur in Japan, met 'n bevolking van ongeveer 1,9 miljoen. In die jare na die oorlog het die prefektuur vinnige verstedeliking ondergaan as deel van die Groter Tokio-gebied. Die bevolking op 1 September 2014 word op 9,1 miljoen geraam. Kanagawa het in 2006 die tweede meesbevolkte prefektuur geword. == Geografie == Kanagawa is 'n betreklik klein prefektuur geleë op die suidoostelike hoek van die Kantō-vlakte ingeklem tussen Tokio in die noorde, die voetheuwels van Berg Fuji in die noordweste, en die Sagamibaai en Tokiobaai in die suide en ooste. Die oostelike kant van die prefektuur is relatief plat en grootliks verstedelik, insluitend die groot hawestede Yokohama en Kawasaki. Die suidoostelike gebied naby die Miura-skiereiland is minder verstedelik, met die antieke stad Kamakura wat toeriste na tempels en heiligdomme lok. Die westelike deel, begrens deur [[Yamanashi-prefektuur]] en [[Shizuoka-prefektuur]] in die weste, is meer bergagtig en sluit oordgebiede soos Odawara en Hakone in. Die gebied strek 80 kilometer van wes na oos en 60 kilometer van noord na suid. Dit bevat 2 400 vierkante kilometer grond, wat 0,64% van die totale landoppervlakte van Japan uitmaak. Teen April 2012 was 23% van die totale grondgebied van die prefektuur as natuurparke aangewys, naamlik die Fuji-Hakone-Izu Nasionale Park; Tanzawa-Ōyama, Quasi-Nasionale Park; en Jinba Sagamiko, Manazuru Hantō, Okuyugawara en Tanzawa-Ōyama-prefektuur Natuurparke. == Topografie == Topografies bestaan ​​die prefektuur uit drie afsonderlike gebiede. Die bergagtige westelike streek bevat die Tanzawa-bergreeks en die vulkaan Mount Hakone. Die heuwelagtige oostelike streek word gekenmerk deur die Tama-heuwels en Miura-skiereiland. Die sentrale streek, wat die Tama-heuwels en Miura-skiereiland omring, bestaan ​​uit platstroom-terrasse en lae lande rondom groot riviere, insluitend die Sagami-rivier, Sakai-rivier, Tsurumi-rivier en Tamarrivier. Die Tamarivier vorm 'n groot deel van die grens tussen Kanagawa en Tokio. Die Sagami-rivier vloei deur die middel van die prefektuur. In die westelike streek loop die Sakawa deur 'n klein laagland, die Sakawa-laagland, tussen berg Hakone in die weste en die Ōiso-heuwels in die ooste, en vloei in Sagamibaai. Die Tanzawa-bergreeks, deel van die Kantō-bergreeks, bevat berg Hiru (1 673 m), die hoogste piek in die prefektuur. Ander berge van soortgelyke middelhoogtes is berg Hinokiboramaru (1 601 m), berg Tanzawa ( 1 567 m), berg Ōmuro (1 588 m), berg Himetsugi (1 470 m), en berg Usu (1 460 m). Die bergreeks is laer suidwaarts en lei na die Hadano-kom tot by die Ōiso-heuwels. Aan die oostelike voetheuwels van die bergreeks lê die Isehara-plato en oorkant die Sagami-rivier die Sagamiko-plato. == Stede == Negentien stede is in die prefektuur geleë: *Atsugi *Ayase *Chigasaki *Ebina *Fujisawa *Hadano *Hiratsuka *Isehara *Kamakura *Kawasaki *Minamiashigara *Miura *Odawara *Sagamihara *Yamato *[[Yokohama]] (hoofstad) *[[Yokosuka]] *Zama *Zushi {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Verdere Leesstof == * Hammer, Joshua (2006). ''Yokohama Burning: The Deadly 1923 Earthquake and Fire that Helped Forge the Path to World War II''. New York: Simon & Schuster. {{ISBN|9780743264655}}; {{OCLC|67774380}}. * Nussbaum, Louis-Frédéric and Käthe Roth (2005). [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC ''Japan Encyclopedia'']. Cambridge: Harvard University Press. {{ISBN|978-0-674-01753-5}}; {{OCLC|58053128}}. {{Prefekture van Japan}} {{Normdata}} [[Kategorie:Prefekture van Japan]] lbyoct6v6f88nym1ctrbdz29al6s2y9 0 125940 2901385 2897250 2026-05-04T14:27:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901385 wikitext text/x-wiki {{Chemiekas2 |CASNo=917-61-3 |formule={{chem|Na|O|C|N}} |struktuur=Sodium Cyanate.svg |Voorkoms= Wit kristallyne vaste stof |Smeltpunt= 550 °C |Digtheid= 1.893 g/cm³ |LD50= 1500 mg/kg (rot, oraal) |MolereMassa= 65.01 g/mol |SMILES= C(#N)[O-].[Na+] |Reuk= Reukloos |Oplosbaarheid= 11.6 g/100 mL (25 °C) |Ruimtegroep=R{{bostreep|3}}m |Ruimtegroepnommer=148 |Selparms=a= 356.79(10); c= 1512.3(5) pm @170K (heks. weergawe)<ref name="Reck">{{cite journal|authors=Reckeweg, Olaf, Schulz, Armin, Leonard, Brian and DiSalvo, Francis J.|title="Single-Crystal X-Ray Diffraction Study of Na[OCN] at 170 K and its Vibrational Spectra"|journal=Zeitschrift für Naturforschung B|volume= 65|issue= 4|year=2010|pages= 528-532|doi=10.1515/znb-2010-0416}}</ref> }} '''Natriumsianaat'''&nbsp;(NaOCN) is 'n wit kristallyne vastestof wat 'n rhomboëdriese kristalstruktuur ([[Heksagonale digpakking|trigonale kristalstelsel]]) by kamertemperatuur aanneem.<ref>Waddington, T.C. "Journal of the Chemical Society (Resumed)." 499. Lattice Parameters and Infrared Spectra of Some Inorganic Cyanates - (RSC Publishing). N.p., n.d. Web. 09 Nov. 2014.</ref> == Voorbereiding == Natriumsianaat kan deur middel van die reaksie tussen [[ureum]] en [[natriumkarbonaat]] berei word,<ref>{{cite web|url=https://patents.google.com/patent/US2690956A/en|title=Process of making sodium cyanate|publisher=VSA patent US2690956A|year=1950|authors=William P. Ter Horst}}</ref> of deur die [[Redoksreaksie|oksidasie]] van natriumsianied. Dit kan gedoen word deur suurstof deur gesmelte natriumsianied te borrel: : 2 NaCN + O₂ → 2 NaOCN Een van die meer onlangse sintesemetodes is 'n wysiging van 'n sinteseproses vir&nbsp;langkettingalkohole. In plaas daarvan dat die reaksie met water geblus word, word&nbsp;[[ammoniak]]&nbsp;bygevoeg. Daardeur gaan die ammoniak oor in&nbsp;sianaat, en dit slaan uit die oplossing neer. Die neerslag is 95-97% suiwer met spore van [[waterstofkarbonaat]]. Nadat die neerslag met water afgespoel word, bly 'n baie suiwer natriumsianaat agter.<ref>Kamlet, Jonas "Patent US2563044 A - Concurrent manufacture of sodium cyanate and fatty alcohols." Google Books. N.p., n.d. Web. 09 Nov. 2014.</ref> == Kristalstruktuur == NaOCN kristalliseer in 'n romboëdriese struktuur. Litium word deur ses koolstof- of stikstofatome omring. Die {{chem|O|C|N|-}} ione is lineêr en gerangskik in die rigting van die drietallige as. Hulle oriëntasie is waarskynlik ewekansig verdeel. Dit is nogtans met X-straaldiffraksie moeilik om te bepaal. Elke suurstof- en stikstofatoom is gekoörineer aan drie litiumatome. Dit is isomorfies met litiumsianaat,<ref name="Henn">{{cite journal|authors=Hennings, E., Schmidt, H. and Voigt, W.|year=2011|title= Structure and Thermal Properties of Lithium Cyanate|journal= Z. anorg. allg. Chem.|volume=637|pages=1199-1202|doi=10.1002/zaac.201100081}}</ref> maar nie met KOCN nie.<ref name="Reck"/> ==Ramanspektroskopie== Die Ramanspektrum toon vyf absorpsies:<ref name="Henn"/> {|class="wikitable" |- !Modus!!Piek [cm{{sup|-1}}] |- |δ{{sub|simmetriese buig}}(NCO)||636 |- |υ{{sub|simmetriese strek}}(NCO)||1080 |- |υ{{sub|simmetriese strek}}(CO)||1215 |- |||1303 |- |υ{{sub|asimmetriese strek}}(CN)||2177 |} == Chemiese gebruike == Natriumsianaat is 'n ideale&nbsp;nukleofiel, sodat dit gebruik kan word in reaksies waar stereospesifisiteit verlang word, soos by die produksie van chirale oksasolidoon.<ref>Expedient Synthesis of Chiral Oxazolidinone Scaffolds via Rhodium-Catalyzed Asymmetric Ring-Opening with Sodium Cyanate. Gavin Chit Tsui, Nina M. Ninnemann, Akihito Hosotani, and Mark Lautens. Organic Letters 2013 15 (5), 1064-1067</ref> == Mediese toepassings == Natriumsianaat is 'n nuttige reagens vir die vervaardiging van asimmetriese ureumderivate, wat 'n verskeidenheid van biologiese aktiwiteite&nbsp;het, meestal as arielisosianaat tussenverbindings.<ref name=urea>{{cite journal|last1=Vinogradova|first1=Ekaterina V.|last2=Fors|first2=Brett P.|last3=Buchwald|first3=Stephen L.|title=Palladium-Catalyzed Cross-Coupling of Aryl Chlorides and Triflates with Sodium Cyanate: A Practical Synthesis of Unsymmetrical Ureas|journal=Journal of the American Chemical Society|date=11 Julie 2012|volume=134|issue=27|pages=11132–11135|doi=10.1021/ja305212v}}</ref> Sulke tussenverbindings sowel as natriumsianaat word in medisyne gebruik om kankerverwekkende effekte op die liggaam om te keer,<ref>Inhibition of Carcinogen-induced Neoplasia by Sodium Cyanate, tert-Butyl Isocyanate, and Benzyl Isothiocyanate Administered Subsequent to Carcinogen Exposure. Lee W. Wattenberg. Cancer Res. Augustus 1981 41:2991-2994</ref> veral by mense met sekelselanemie.<ref>STUDIES WITH INTRAVENOUS SODIUM CYANATE IN PATIENTS WITH SICKLE CELL ANEMIA. Charles M. Peterson, Yang S. Lu, John T. Herbert, Anthony Cerami, and Peter N. Gillette. ''Journal of Pharmacological Experimental Therapy''. Junie 1974 189:577-584; aanlynpublikasie Junie 1974,</ref> Dit blokkeer ook sekere reseptore vir melanien wat getoon is om met vetsug te help.<ref name=urea/> In die meeste gevalle word die intermediêre wat met natriumsianied geproduseer word, egter slegs vir medisinale studies gebruik. In die geval van sekelsel-anemie en anti-kankerverwekkende navorsing was natriumsianaat self die verbinding van belang. == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Chemiesaadjie}} [[Kategorie:Verbindings van natrium|sianaat]] 9k2435i4ymdejkyfm5xv9h31jto0gpa 0 126046 2901480 2893405 2026-05-04T19:30:38Z SpesBona 2720 Bygewerk 2901480 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Suid-Korea | Artikel = | Beeld = Flag of South Korea.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{ko}} ''Taegukgi''/''Taegeukgi'' | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[27 Januarie]] [[1883]] (oorspronklike weergawe gebruik deur die [[Joseon]]dinastie)<br />[[29 Junie]] [[1942]] (tydens die Japannese besetting deur die Republiek Korea se voorlopige regering-in-ballingskap)<br />[[12 Julie]] [[1948]] (vir Suid-Korea deur die Grondwetgewende Nasionale Vergadering)<br />[[15 Oktober]] [[1949]] (huidige geometrie)<br />[[30 Mei]] [[2011]] (huidige kleure)<ref name="FOTW-Suid-Korea">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/kr.html |title=Suid-Korea |publisher=Flags of the World |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Enkele reghoekige wit baan met ’n rooi-en-blou ''taeguk'' in die middel en ’n trigram in elke hoek. | Ontwerper = Lee Eung-jun (ontwerper)<br />Pak Yeong-hyo (gekies)<br />[[Gojong van Korea|Gojong]] (goedgekeur) | Beeld2 = Flag of the Republic of Korea Navy.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = In die skildhoek ’n wit reghoek met die ''taeguk'' waaragter twee ankers gekruis is op ’n blou vaandel. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Flag of the Government of the Republic of Korea.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Regeringsembleem | Ander_byname3 = | Gebruik3 = | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = ’n Wit veld met die regering se embleem in die middel. | Ontwerper3 = }} Die '''nasionale vlag van [[Suid-Korea]]''' ([[Koreaans]]: 대한민국의 국기; letterlik: “vlag van die Republiek Korea”), ook bekend as die '''Taegeukgi''' (of ''Taegukgi''; [[Koreaans]]: 태극기; [[Hanja]]: 太極旗; letterlik: “taegeuk-vlag”), is op [[12 Julie]] [[1948]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n enkele reghoekige wit baan met ’n rooi-en-blou ''[[taeguk]]'' (’n simbool wat balans voorstel) in die middel en ’n [[Bagua|trigram]] in elke hoek van die vlag. Vlae soortgelyk aan die huidige ''Taegeukgi'' is as die nasionale vlag van Korea deur die [[Joseon]]dinastie, die [[Koreaanse Keiserryk]], asook die Koreaanse regering-in-ballingskap tydens die Japannese heerskap gebruik. Toe Suid-Korea op 15 Augustus 1945 sy onafhanklikheid van Japan verkry het, het dit die Taegeukgi as nasionale vlag in hergebruik geneem. Die vlag se wit veld is ’n tradisionele kleur in die Koreaanse kultuur. Wit was in die 19de eeu ’n algemene verskynsel in die kleredrag van [[Koreane]]; dit kom steeds voor in kontemporêre weergawes van tradisionele Koreaanse kledingstukke soos die [[hanbok]]. Die kleur stel vrede en reinheid voor. Die skyf op die middel van die vlag stel harmonie in die wêreld voor. Dit is afgelei van die ''[[Yijing]]'' en ''[[Taiji]]'', in die [[Weste]] bekend as [[jin en jang]]. Die blou helfte verteenwoordig negatiewe kosmiese kragte (jin), terwyl die rooi helfte die teenoorstaande positiewe kosmiese kragte (jang) voorstel. Die trigramme stel saam beweging en harmonie voor as grondbeginsels. Elke trigram (Hangul: 괘; Hanja: 卦 ''gwae'') stel een van die vier [[klassieke element]]e voor. == Geskiedenis == [[Lêer:Flag of Korea 1882.svg|duimnael|links|{{FIAV|historical}} Die vroegste bestaande afbeelding van die vlag is in ’n Amerikaanse vlootboek van 1882 (''Flags of Maritime Nations'') gepubliseer.<ref>{{en}} {{cite book |url=https://archive.org/stream/ofmaritimeflagsn00unitrich#page/n5/mode/2up |title=Flags of maritime nations: from the most authentic sources |publisher=Verenigde State. Vlootdept. Navigasieburo |year=1882 |page=16}}</ref>]] [[Lêer:Foundation ceremony of the Korean People's Army.jpg|duimnael|links|’n Portret van [[Kim Il-sung]] en die ''Taegukgi'' in 1948. Die vlag is ook in die Noorde gebruik voor die skeiding.]] [[Lêer:Ceremony inaugurating the government of the Republic of Korea (colored).jpg|duimnael|links|Inhuldiging van die Suid-Koreaanse regering op 15 Augustus 1948.]] Die afwesigheid van ’n [[nasionale vlag]] het eers in 1876 ’n gesprekspunt in Korea geword in die tyd van die [[Joseon]]dinastie. Voor 1876 het Korea geen behoefte aan ’n nasionale vlag gehad nie, terwyl die koning sy eie standaard gehad het. Die kwessie het ontstaan gedurende die onderhandelinge vir die Japannees-Koreaanse Verdrag van 1876 waar die afgevaardigde van die [[Japannese Keiserryk]] die [[Vlag van Japan|Japannese nasionale vlag]] vertoon het, terwyl die Joseondinastie geen nasionale simbool gehad het om uit te beeld nie. In daardie tyd het sommige mense voorgestel dat ’n nasionale vlag geskep word, maar die Joseonregering het dit as onbelangrik en onnodig geag. Teen 1880 het die vinnige toename in buitelandse onderhandelinge gelei tot die dringende behoefte aan ’n nasionale vlag.<ref name="Doopedia Taegukgi">{{ko}} {{cite web |url=https://www.doopedia.co.kr/doopedia/master/master.do?_method=view&MAS_IDX=101013000722400#MGROUP_101220000156376 |title=대한민국[Republic of Korea,大韓民國] |publisher=Doosan Corporation |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die gewildste voorstel is in die “Koreastrategie”-dokumente vervat en is deur Huang Zunxian, die Chinese afgevaardigde, geskryf. Dit het voorgestel dat die vlag van die [[Chinese Keiserryk]] se [[Qing-dinastie]] by dié van die Koreaanse Joseondinastie geïnkorporeer word. In reaksie op die Chinese voorstel het die Koreaanse regering Lee Young-Sook gestuur om die skema met Li Hongzhang, die Chinese staatsman en diplomaat, te bespreek. Li het met sommige elemente van Huang se voorstel saamgestem met die aanvaarding dat Korea veranderinge sou aanbring. Die Qing-regering het Li se gevolgtrekking bekragtig, maar dit is onbekend hoe entoesiasties die Joseonregering oor hierdie voorstel was.<ref name="EncyKorea Taegukgi">{{ko}} {{cite web |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0058892 |title=태극기 (Taegukgi) |publisher=Akademie van Koreaanse Studies |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die kwessie is vir ’n tydperk nie nagevolg nie, maar het weer ter sprake gekom tydens die onderhandeling van die Verenigde State–Koreaverdrag van 1882, ook bekend as die Shufeldtverdrag. Die Amerikaanse gesant Robert Wilson Shufeldt het voorgestel dat Korea ’n nasionale vlag in gebruik neem om sy soewereiniteit te verteenwoordig. Die koning van Joseon, [[Gojong van Korea|Gojong]], het die regeringsbeamptes Sin Heon en Kim Hong-jip opdrag gegee vir die ontwerp van ’n nuwe vlag. Kim Hong-jip het op sy beurt die afgevaardigde Lee Eung-jun gevra om die eerste ontwerp te doen, wat Lee Eung-jun aan die Chinese beampte Ma Jianzhong gewys het. Ma Jianzhong was gekant teen Huang Zunxian se voorstel, dat Korea die vlag van die Qing-dinastie in gebruik neem en het ’n veranderde draak-vlag voorgestel.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> Gojong het dié voorstel verwerp.<ref name="Doosan">{{ko}} {{cite web |url=https://terms.naver.com/entry.naver?docId=1220844&cid=40942&categoryId=31645 |title=대한민국의 국기 |publisher=terms.naver.com |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Ma het Lee Eung-jun se ''Taegeuk'' en die Agt-trigramme-vlag voorgestel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Yuanchong Wang |title=Remaking the Chinese Empire: Manchu-Korean Relations, 1616–1911 |date=15 Desember 2018 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-3051-1 |page=154 |url=https://books.google.de/books?id=48d1DwAAQBAJ&pg=PA154&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Kim en Ma het veranderinge daaraan voorgestel: Kim het voorgestel om die rooi in blou en wit te verander; Ma het ’n wit veld voorgestel, ’n rooi en swart ''taegeuk'', trigramme in swart en ’n rooi fraiing.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> Daar word soms beweer dat Kim en Ma veranderinge daaraan voorgestel het op 27 Mei 1882 (volgens Maandatum 11 April): Kim het voorgestel om die rooi na blou en wit te verander; Ma het ’n wit veld, ’n rooi en swart ''taegeuk'', trigramme in swart en ’n rooi fraiing voorgestel. Maar aangesien die ''Taguk''-vlag tydens die ondertekening van die Joseon–Verenigde State Verdrag van 1882 op 22 Mei 1882 reeds gebruik is, was die ''Taeguk''-vlagontwerp reeds gevestig en gebruik voor Ma se voorstel.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> In September 1882 het Park Yeong-hyo ’n skaalmodel van Lee Eung-jun se ''taegukgi'' aan die Joseonregering voorgestel, wat geskep is in samewerking met Kim Man-sik, Soh Kwang-pom en ander met advies deur die Britse konsul [[William George Aston]] en die Britse kaptein James, en Gojong het dié ontwerp later goedgekeur. In 1882 het Park Yeong-hyo die eerste persoon geword om die ''taegukgi'' te gebruik.<ref name="Naver Taegukgi">{{ko}} {{cite web |url=https://ko.dict.naver.com/#/entry/koko/ea6594a46b5f4f1ea8ba3ce74fb6e641 |title=태극-기 太極旗 |publisher=NAVER Corp. |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |url=https://db.history.go.kr/diachronic/level.do?levelId=sa_010_0070_0010_0020 |title=高宗 19年 壬午 八月 |publisher=Nasionale Instituut vir Koreaanse Geskiedenis |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite book |author=Tu-bong Kim |title=新國旗의 製定과 太極旗의 廢止에 對하여 |publisher=Rodong News Agency |date=20 August 1948 |location=Pjongjang |page=56 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%EC%8B%A0%EA%B5%AD%EA%B8%B0%EC%9D%98_%EC%A0%9C%EC%A0%95%EA%B3%BC_%ED%83%9C%EA%B7%B9%EA%B8%B0%EC%9D%98_%ED%8F%90%EC%A7%80%EC%97%90_%EB%8C%80%ED%95%98%EC%97%AC.pdf |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die uitgawe op 2 Oktober 1882 van die Japannese koerant ''Jiji shimpō'' het na Gojong as die ontwerper van die ''taegukgi'' verwys (d.w.s. ’n vlag met ’n rooi en blou ''taegeuk'' en vier trigramme).<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.ohmynews.com/NWS_Web/View/at_pg.aspx?CNTN_CD=A0000405515 |title="태극기는 천손민족의 표시..중국보다 앞서" |publisher=OhmyNews |date=20 April 2007 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Op 27 Januarie 1883 het die Joseonregering die ''taegukgi'' amptelik as die nasionale vlag goedgekeur.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> In 1919 is ’n vlag soortgelyk aan die huidige Suid-Koreaanse vlag deur die voorlopige Koreaanse regering-in-ballingskap wat in China gebaseer was, gebruik. Die ''[[taeguk]]'' en ''taegukgi'' het kragtige onafhanklikheidssimbole geword tydens die sowat 1&nbsp;500 betogings in die koloniale tydperk. Ná die herstel van Koreaanse onafhanklikheid in 1945 is die ''Taegukgi''-ontwerp weer algemeen gebruik. Dit het in gebruik gebly nadat die suidelike deel van Korea onder invloed van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ’n demokratiese republiek geword het; dit is tewens in die Volksrepubliek Korea gebruik. Die [[Amerikaanse Leër]] se Militêre Regering het op 14 Januarie 1946 die ''Taegukgi'' saam met die [[vlag van die Verenigde State]] begin gebruik. Op 12 Julie 1948 het die Grondwetgewende Nasionale Vergadering die ''Taegukgi'' amptelik as nasionale vlag goedgekeur.<ref>{{ko}} {{cite book |author=이상희 |title=꽃으로 보는 한국문화 |chapter=태극기 |publisher=넥서스BOOKS |year=2004 |pages=75–97}}</ref> Ná die stigting van die Suid-Koreaanse staat in Augustus 1948 het die eerste Republiek Suid-Korea in Januarie 1949 die Nasionale Vlagregstellingskomitee gestig om die moderne standardisasie van die ''Taegukgi'' te bepaal. Op 15 Oktober 1949 het die Ministerie van Onderwys en Kultuur die Nasionale Vlagproduksiewet afgekondig.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /><ref name="The National Flag" /><ref name="Gazette" /> Die noordelike deel van Korea het ook die ''Taegukgi'' gebruik, selfs ná die Koreaanse verdeling in 1945. Dit is gebruik tot die goedkeuring van die nuwe ontwerp in September 1948.<ref>{{en}} {{cite book |author=Fjodor Tertitskij |title=Soviet-North Korean Relations During the Cold War: Unruly Offspring |date=2024 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=978-1-03-253730-6 |edition=1st |page=39–41 |url=https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781003413332/soviet-north-korean-relations-cold-war-fyodor-tertitskiy |doi=10.4324/9781003413332 |accessdate=13 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813003046/https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781003413332/soviet-north-korean-relations-cold-war-fyodor-tertitskiy |archive-date=13 August 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Yong Thae Choe |title=A Grand Birth |publisher=Foreign Languages Publishing House |location=Pjongjang |page=64 |date=2018 |isbn=978-9946-0-1724-2 |url=https://archive.org/details/a-grand-birth |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite journal |author=Chongko Choi |url=https://s-space.snu.ac.kr/bitstream/10371/8796/1/law_v40n3_088.pdf |title=남북한(南北韓)의 국가상징(國家象徵)과 법(法) |journal=Korea Society of Unification and North Korean Law Studies |date=1999 |volume=40 |issue=3 |pages=100 |accessdate=26 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826012800/https://s-space.snu.ac.kr/bitstream/10371/8796/1/law_v40n3_088.pdf |archive-date=26 Augustus 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 1984 is die presiese dimensionele spesifikasies van die vlag op skrif gestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/kr.html |title=Geskiedenis van die Suid-Koreaanse vlag |publisher=Flags of the World |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Korea|title=flag of Korea, South|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.christusrex.org/www3/fotw/flags/kr_hist.html |title=Geskiedenis van die Suid-Koreaanse vlag |publisher=www.christusrex.org |accessdate=26 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326052449/http://www.christusrex.org/www3/fotw/flags/kr_hist.html |archive-date=26 Maart 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://destinationsouthkorea.weebly.com/flag-history.html |title=Vlaggeskiedenis |publisher=Destination South Korea |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |url=https://theme.archives.go.kr/viewer/common/archWebViewer.do?singleData=Y&archiveEventId=0049286539 |title=관보 법령편 |publisher=Suid-Koreaanse Staatskoerant |date=21 Februarie 1984 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Op 15 Oktober 1997 is die presiese kleure van die vlag deur middel van ’n presidensiële dekreet gespesifiseer.<ref name="The National Flag" /><ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.mois.go.kr/cmm/fms/FileDown.do?atchFileId=FILE_000000000008139&fileSn=0 |title=National Symbols of the Republic of Korea |publisher=Departement van Binnelandse Sake |date=November 2016 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> == Simboliek == {{Koreaanse name |titel = Vlag van Suid-Korea |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |Hangul = 태극기 |Hanja = 太極旗 |Hersiende Romanisering = ''Taegeukgi'' |McCune-Reischauer = ''T’aegŭkki'' |ander = |betekenis = }} [[Lêer:Flag of South Korea (cropped).jpg|duimnael|Wapperende vlag van Suid-Korea]] Die vlag se wit veld is ’n tradisionele kleur in die Koreaanse kultuur. Wit was in die 19de eeu ’n algemene verskynsel in die kleredrag van [[Koreane]]; dit kom steeds voor in kontemporêre weergawes van tradisionele Koreaanse kledingstukke soos die [[hanbok]]. Die kleur stel vrede en reinheid voor.<ref name="The National Flag">{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol/screen.do |title=National Administration : National Symbols of the Republic of Korea : The National Flag – Taegeukgi |publisher=Ministerie van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die skyf in die middel van die vlag stel harmonie in die wêreld voor. Dit is afgelei van die ''[[Yijing]]'' en ''[[Taiji]]'', in die [[Weste]] bekend as [[jin en jang]]. Die blou helfte verteenwoordig negatiewe kosmiese kragte (jin), terwyl die rooi helfte die teenoorstaande positiewe kosmiese kragte (jang) voorstel. Die [[Bagua|trigramme]] stel saam beweging en harmonie voor as grondbeginsels. Elke trigram ([[Hangul]]: 괘; [[Hanja]]: 卦 ''gwae'') stel een van die vier [[klassieke element]]e voor,<ref name="CIA Taegukgi">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|title=Korea, South|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260202173845/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|archive-date=2 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> soos hieronder uiteengesit: {| class="wikitable" ! scope="col" | Trigram ! scope="col" | [[Koreaans]]e naam ! scope="col" | Hemelliggaam ! scope="col" | Seisoen ! scope="col" | Rigting ! scope="col" | Deug ! scope="col" | Familie ! scope="col" | Natuurlike element ! scope="col" | Betekenis ! scope="col" | Sosiale struktuur |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Geon.svg|56px]] |''geon''<br />(건; 乾) |hemel<br />(천; 天) |lente<br />(하; 夏) |suide<br />(남; 南) |wysheid<br />(인; 仁) |vader<br />(부; 父) |lug<br />(천; 天) |geregtigheid<br />(정의; 正義) |Die sterkes bly saam. |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Gon.svg|56px]] |''gon''<br />(곤; 坤) |aarde<br />(지; 地) |winter<br />(동; 冬) |noorde<br />(북; 北) |geregtigheid<br />(의; 義) |moeder<br />(모; 母) |grond<br />(토; 土) |lewenskragtigheid<br />(생명력; 生命力) |Die swakkes bly saam. |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Ri.svg|56px]] |''ri''<br />(리; 離) |son<br />(일; 日) |lente<br />(춘; 春) |ooste<br />(동; 東) |hoflikheid<br />(례; 禮) |dogter<br />(녀; 女) |vuur<br />(화; 火) |vervulling<br />(결실; 結實) |Die sterkes beskerm die swakkes. |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Gam.svg|56px]] |''gam''<br />(감; 坎) |maan<br />(월; 月) |herfs<br />(추; 秋) |weste<br />(서; 西) |intelligensie<br />(지; 智) |seun<br />(자; 子) |water<br />(수; 水) |wysheid<br />(지혜; 智慧) |Die swakkes beskerm die sterkes. |} {| class="wikitable centre" |S |[[Lêer:Palgwae Geon.svg|56px]] |[[Lêer:Palgwae Gam.svg|56px]] |W |- |O |[[Lêer:Palgwae Ri.svg|56px]] |[[Lêer:Palgwae Gon.svg|56px]] |N |} === Rol in kontemporêre Suid-Koreaanse samelewing === [[Lêer:2013.09.06 Korea Rep. vs Haiti (22).jpg|duimnael|’n Reuse Suid-Koreaanse vlag tydens ’n [[sokker]]wedstryd teen [[Haïti]]]] [[Lêer:Korea Liberation Day 07 (7779858078).jpg|duimnael|’n Straat versier met ’n reeks Suid-Koreaanse vlae op Koreaanse bevrydingsdag]] Die naam van die Suid-Koreaanse vlag is ook gebruik as die naam van ’n Suid-Koreaanse rolprent oor die [[Korea-oorlog]], ''Tae Guk Gi'', in 2004.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://variety.com/2004/film/markets-festivals/taegukgi-1200532728/ |title=Taegukgi |publisher=Variety |author=Derek Elley |date=18 Junie 2004 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ’n ''Taegukgi'' met die bewoording 不遠復 (letterlik: “[Ons sal] binnekort herstel”) het in die 2011-rolprent ''My Way'' verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt1606384/fullcredits/?ref_=ttmi_sa_2 |title=My Way (2011) – Full Cast & Crew |publisher=[[Internet-rolprentdatabasis]] |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.bilibili.com/video/BV19i4y1H7Gw |title=【张东健/小田切让/范冰冰】登陆之日2011 |publisher=Bilibili |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ’n ''Taegukgi'' met die bewoording 大韓獨立 (letterlik: “Die onafhanklikheid van Groter Korea”) het in die verhoogmusiekblyspel ''Hero'' verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.korea.net/Events/Performances/view?articleId=12846 |title=Musical 'Hero' |publisher=Korea.net |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Volgens waarnemers soos ''The Times Literary Supplement'' se Colin Marshall en die Korea-student Brian Reynolds Myers word die Suid-Koreaanse vlag gebruik om, in die konteks van die land se samelewing, as ’n etniese vlag gebruik wat ’n groter nasionalistiese idee van ’n “Koreaanse ras” voor te stel, eerder as om bloot ’n simbool van die Suid-Koreaanse nasiestaat self te wees, soos dit nasionale vlae in die buiteland doen.<ref>{{en}} Geargiveer by [https://ghostarchive.org/varchive/obWvR92I-lw Ghostarchive] en die [https://web.archive.org/web/20140607064112/http://www.youtube.com/watch?v=obWvR92I-lw Wayback Machine]</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=obWvR92I-lw&t=1171s |title=BR Myers – Current Issues |author=Chad O’Carroll |date=2014 |via=YouTube |quote=Die Suid-Koreaanse vlag funksioneer steeds, ten minste in Suid-Korea, nie as ’n simbool van die staat nie, maar as ’n simbool van die ras. |accessdate=7 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140607064112/http://www.youtube.com/watch?v=obWvR92I-lw |archive-date=7 Junie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the-tls.co.uk/politics-society/social-cultural-studies/how-korea-got-cool-hanguk |title=How Korea got cool: The continued rise of a country named Hanguk |publisher=The Times Literary Supplement |author=Colin Marshall |date=2017 |accessdate=24 Mei 2024 |quote=Wanneer mense met ander woorde die Suid-Koreaanse vlag hys, hys hulle nie die vlag van ’n land nie, maar dié van ’n [etniese] volk.}}</ref> Myers voer aan dat: “Wanneer die gewone [Suid-Koreaanse] man die [Suid-Koreaanse] vlag sien, voel hy broederskap met [etniese] Koreane regoor die wêreld.”<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sthelepress.com/index.php/2017/12/21/north-koreas-unification-drive/ |title=North Korea's Unification Drive |publisher=Sthele Press |author=Brian Reynolds Myers |date=20 Desember 2017 |accessdate=28 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128061908/https://sthelepress.com/index.php/2017/12/21/north-koreas-unification-drive/ |archive-date=28 Januarie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Myers het ook in ’n 2011-proefskrif verklaar dat: “Te oordeel aan die jin-yang-vlag se universele gewildheid in Suid-Korea, selfs onder diegene wat die legitimiteit van die Republiek Korea ontken, roep dit klaarblyklik die [Koreaanse] ras eerste op en die [Suid-Koreaanse] staat tweede.”<ref name="thefreelibrary.com">{{en}} {{cite web |url=https://www.thefreelibrary.com/North+Korea's+state-loyalty+advantage.-a0274114570 |title=North Korea's state-loyalty advantage. |publisher=Free Online Library |author=Brian Reynolds Myers |date=2011 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ==== Ontheiliging ==== Die Suid-Koreaanse vlag verteenwoordig volgens ’n groot deel van die landsburgers die “Koreaanse ras” eerder as slegs die Suid-Koreaanse staat; gevolglik is vlagontheiliging deur die land se burgers seldsaam in vergelyking met ander lande, waar burgers hul eie landsvlae mag ontheilig vir politieke uitsprake. Dus sal daardie Suid-Koreaanse burgers wat teen die staat se optrede of selfs sy bestaan gekant is, steeds hul nasionale vlag met eerbied en respek behandel: “Daar is dus niks van ’n parodiërende of doelbewuste ontheiliging van die staatsvlag te vinde wat mens in die teenkulture van ander lande teëkom nie.”<ref name="thefreelibrary.com" /> Ongeag die voorkoms (al dan nie), straf die Suid-Koreaanse Strafwet ontheiliging van die Suid-Koreaanse nasionale vlag op verskillende maniere:<ref name=":0">{{en}} {{cite web |url=https://law.go.kr/lsInfoP.do?lsiSeq=153923&chrClsCd=010203&urlMode=engLsInfoR&viewCls=engLsInfoR#0000 |title=Criminal Act |publisher=Suid-Koreaanse Strafwet |date=14 Mei 2014 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> * Artikel 105 lê tot vyf jaar tronkstraf, regontneming van tot tien jaar, of ’n boete van tot sewe miljoen [[Suid-Koreaanse won]] op vir die beskadiging, verwydering of besoedeling van ’n Suid-Koreaanse vlag of embleem met die doel om die Suid-Koreaanse staat te beledig. Artikel 5 maak hierdie misdaad strafbaar, al is dit deur buitelanders buite Suid-Korea gepleeg.<ref name=":0" /> * Artikel 106 lê tot een jaar tronkstraf, regontneming van tot vyf jaar, of ’n boete van tot twee miljoen Suid-Koreaanse won op vir die lasterlike gebruik van ’n Suid-Koreaanse vlag of embleem met die doel om die Suid-Koreaanse staat te beledig. Artikel 5 maak hierdie misdaad strafbaar, al is dit deur buitelanders buite Suid-Korea gepleeg.<ref name=":0" /> Suid-Korea straf nie net die ontheiliging van die Suid-Koreaanse vlag nie, maar ook dié van ander lande se vlae: * Artikel 109 lê tot twee jaar tronkstraf of ’n boete van tot drie miljoen Suid-Koreaanse won op vir die beskadiging, verwydering of besoedeling van ’n buitelandse vlag of embleem met die doel om ’n ander land te beledig. Artikel 110 verbied vervolging sonder ’n klag van ’n buitelandse regering.<ref name=":0" /> == Ontwerp == === Afmetings === [[Lêer:Flag of South Korea (vertical).svg|duimnael|Korrekte vertikale gebruik van die vlag van Suid-Korea [[Lêer:IFIS Vertical exclusive.svg]]]] Die wydte-hoogteverhouding van die vlag is 3:2. Daar is vyf afdelings van die vlag: die [[taeguk]] en die vier staafgroeperings (tigramme). Die deursneë van die skyf is die helfte van die hoogte van die vlag. Die boonste gedeelte van die taeguk is rooi en die onderste gedeelte is blou. Die staafgroeperings kom in die vier hoeke van die vlag voor. Die wydte van elke trigram is die radius van die ''taegeuk''. Die afstand tussen die ''taegeuk'' en die vier trigramme is die helfte van die ''taegeuk'' se radius. Die ontwerp van die ''taegeuk'' en die vier trigramme in elkeen van die vier hoeke is geometries bepaal.<ref name="Gazette">{{ko}} {{cite web |url=https://theme.archives.go.kr/next/symbolKorea/makeNationalFlag.do |title=국가상징 > 태극기 > 태극기 더보기 > 국기의 제작 |publisher=Suid-Koreaanse Staatskoerant |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> <center>[[Lêer:Flag of South Korea (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === [[Lêer:Flag of South Korea (1997–2011).svg|duimnael|’n Donkerder weergawe van die vlag deur RGB-skattings van halfamptelike Pantone-skattings te gebruik<ref name="Pantone">{{ru}} {{cite web |url=http://infokorea.ru/flag |title=Nasionale Vlag |publisher=Die Ambassade van die Republiek Korea in Moskou |accessdate=22 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122073502/http://www.infokorea.ru/flag/ |archive-date=22 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en ook die amptelike kleurskema van 1997 tot 2011]] Die kleure van die ''Taegukgi'' word in die “Ordonnansiewet op die die Wet rakende die Nasionale Vlag van die Republiek Korea” (Koreaans: 대한민국 국기법 시행령) gespesifiseer.<ref name="Taegukgi Law">{{ko}} {{cite web |url=https://www.law.go.kr/lsInfoP.do?lsiSeq=163282#0000 |title=대한민국국기법 시행령 (Die wet rakende praktyk vir die vlag van die Republiek Korea) |publisher=Regering van die Republiek Korea |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Tot in 1997, toe die Suid-Koreaanse regering besluit het om standaardspesifikasies vir die vlag te verskaf, was daar geen presiese spesifikasies rakende die kleure nie. Op 25 Oktober 1997 is ’n presidensiële ordonnansie oor die standaardspesifikasies van die Suid-Koreaanse vlag gepromulgeer,<ref name=StandardNaver>{{ko}} {{cite web |url=http://kin.naver.com/open100/db_detail.php?d1id=11&dir_id=110112&eid=g7FRjCoPkfGpLv1reSjxrIlerymyDwS7&qb=xcKx2LHiILv2tbU= |title=Standaardspesifikasie van Taegukgi |publisher=Naver |author=Stray Cat |location=Suid-Korea |date=18 Junie 2003 |accessdate=19 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219184050/https://kin.naver.com/open100/db_detail.php?d1id=11&dir_id=110112&eid=g7FRjCoPkfGpLv1reSjxrIlerymyDwS7&qb=xcKx2LHiILv2tbU= |archive-date=19 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat in Julie 2007 opgevolg is deur die ''Nasionale Vlagwet''. Die kleure word in wetgewing gedefinieer deur die Munsell- en CIE-kleurstelsels: {| class="wikitable" |- style="text-align: center; background: #eee" ! [[Lêer:Flag of South Korea.svg|30px|raam]] ! [[Munsell-kleurstelsel|Munsell]]<ref name='flagcon'>{{ko}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/frt/sub/a06/b08/nationalIcon_2_2/screen.do |title=국기의 제작 (Geometrie van die Nasionale Vlag) |publisher=Ministerie van Binnelandse Sake en Veiligheid |year=2017 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ! CIE (x, y, Y)<ref name="flagcon" /> | Pantone<ref name='Pantone' /> | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]<ref name='flagcon' /> |- ! style="background:#fff;"| Wit | N 9.5 | n.v.t. | n.v.t. | #FFFFFF |- !style="background:#CD2E3A;color:white"| Rooi | 6.0R 4.5/14 | 0.5640, 0.3194, 15.3 | 186 Bedek | #CD2E3A |- !style="background:#0047A0;color:white"| Blou | 5.0PB 3.0/12 | 0.1556, 0.1354, 6.5 | 294 Bedek | #0047A0 |- ! style="background:#000; color:white;"| Swart | N 0.5 | n.v.t. | n.v.t. | #000000 |} == Eed van getrouheid == [[Lêer:In 6.13 Local Election ceremony, the Party for Democracy and Peace leadership and local election candidates are making an Pledge of allegiance to the flag of South Korea.jpg|duimnael|Lede van die Party vir Demokrasie en Vrede en plaaslike verkiesingskandidate lê die eed van getrouheid af teenoor die Suid-Koreaanse vlag tydens die Suid-Koreaanse munisipale verkiesing 2018]] Die Eed van getrouheid teenoor die vlag (Koreaans: 국기에 대한 맹세|國旗에 對한 盟誓, “Eed teenoor die nasionale vlag”) is die eed aan die nasionale vlag van Suid-Korea. Die eed word tydens vlagseremonies afgelê voor die nasionale volkslied van Suid-Korea. === Geskiedenis === Op 27 Julie 2007 is die huidige eed ingevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2877789 |title=Pledge of allegiance is revised yet still resisted |publisher=Joong-ang Daily |author=Gwang-lip Moon |date=9 Julie 2007 |accessdate=24 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324193814/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2877789 |archive-date=24 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1972 tot 2007 is ’n ander weergawe gebruik wat deur die destydse [[Park Chung-hee]] ingevoer is.<ref name="REKelly2015">{{en}} {{cite web |url=http://www.realcleardefense.com/articles/2015/06/04/why_south_korea_is_so_obsessed_with_japan_108014.html |title=Why South Korea is So Obsessed with Japan |publisher=Real Clear Defense |author=Robert E. Kelly |date=4 Junie 2015 |accessdate=24 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324194031/http://www.realcleardefense.com/articles/2015/06/04/why_south_korea_is_so_obsessed_with_japan_108014.html |archive-date=24 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="BRMyersSKTULR">{{en}} {{cite web |url=http://asiasociety.org/korea/south-korea-unloved-republic |title=South Korea: The Unloved Republic? |publisher=Asia Society |author=Brian Reynolds Myers |date=14 September 2010 |accessdate=19 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519065927/http://asiasociety.org/korea/south-korea-unloved-republic |archive-date=19 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Teks === {| | '''1972-weergawe''' | '''2007-weergawe''' |- | style="padding-right:50px" | ==== Koreaanse weergawe ==== 나는 자랑스런 태극기 앞에 조국과 민족의 무궁한 영광을 위하여 몸과 마음을 바쳐 충성을 다할 것을 굳게 다짐합니다.<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://web.archive.org/web/1/http://theme.archives.go.kr/viewer/common/archWebViewer.do?singleData=Y&archiveEventId=0049319880 |title=국가기록원 기록물뷰어}}</ref> ==== Koreaanse transliterasie ==== ''Naneun jalangseuleon taegeuggi ap-e joguggwa minjog-ui mugunghan yeong-gwang-eul wihayeo momgwa ma-eum-eul bachyeo chungseong-eul dahal geos-eul gudge dajimhabnida.'' ==== Afrikaanse vertaling ==== Ek belowe ten sterkste, voor die trotse Koreaanse vlag, trou aan my vaderland, om my liggaam en siel aan die ewige glorie van die ras te wy.<ref name="REKelly2015" /><ref name="OathChosunIlbo" /><ref name="BRMyersSKTULR" /> ==== Alternatiewe Afrikaanse vertaling (met aantekeninge) ==== Ek belowe stewig, trots voor die Koreaanse vlag [''Taegukgi''], om ons liggaam en siel lojaal te wy aan die ewige heerlikheid van die vaderland [''joguk''] en die ras [''minjok''].<ref name="REKelly2015" /><ref name="OathChosunIlbo" /> ==== Letterlike Afrikaanse vertaling ==== Ek is stewig daartoe verbind om my getrouheid te vervul deur my liggaam en gees te bied vir die eindelose glorie van my vaderland en ras voor die trotse Koreaanse vlag. | ==== Koreaanse weergawe (amptelike weergawe) ==== 나는 자랑스러운 태극기 앞에 자유롭고 정의로운 대한민국의 무궁한 영광을 위하여 충성을 다할 것을 굳게 다짐합니다. ==== Koreaanse transliterasie ==== ''Naneun jarangseureoun Taegeukgi ape jayuropgo jeoneuiroun Daehanmingug ae mugunghan yeonggwangeul wihayeo chungseongeul dahal geoseul gutge dajimhamnida.'' ==== Afrikaanse vertaling ==== Ek beloof, voor die trotse Taegeuk-vlag, getrouheid aan die Republiek Korea vir die ewige glorie van die land, vryheid aan die Republiek Korea. ==== Alternatiewe Afrikaanse vertaling ==== Ek, wat voor die edele Taegeuk-vlag staan, belowe plegtig getrouheid aan die Republiek Korea, tot sy glorie, vryheid en geregtigheid. ==== Letterlike Afrikaanse vertaling ==== Ek is vas verbind tot my lojaliteit teenoor die eindelose glorie van die groot Koreaanse staat wat vry en slegs voor 'n trotse Taegeuk-vlag is. |} === Omstredenheid === Anders as die huidige belofte van getrouheid aan die staat Suid-Korea het die 1972-belofte eerder trou belowe aan die “Koreaanse ras”, ook bekend as ''minjok''.<ref name="REKelly2015" /><ref name="BRMyersSKTULR" /><ref name="OathChosunIlbo">{{en}} {{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/18/2011041801112.html |title=New Pledge of Allegiance to Reflect Growing Multiculturalism |publisher=The Chosun Ilbo |date=18 April 2011 |accessdate=20 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110420171019/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/18/2011041801112.html |archive-date=20 April 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://conversationswithbillkristol.org/transcript/nicholas-eberstadt-transcript/ |title=Nicholas Eberstadt Transcript |publisher=Conversations with Bill Kristol |authors=Bill Kristol, Nicholas Eberstadt}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://conversationswithbillkristol.org/video/nicholas-eberstadt/ |title=Nicholas Eberstadt on Understanding North Korea |publisher=Conversations with Bill Kristol |authors=Bill Kristol, Nicholas Eberstadt}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.asiasociety.org/south-korea-unloved-republic |title=South Korea: The Unloved Republic? |publisher=Asia Society |accessdate=9 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150609101401/http://www.asiasociety.org/south-korea-unloved-republic |archive-date=9 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die middel 2000’s is die belofte van getrouheid teenoor ’n “Koreaanse ras” (of “Koreaanse etnisiteit”) gekritiseer deur sommige mense,<ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.chosun.com/politics/news/200305/200305200391.html |title=유시민 의원 '국기에 대한 맹세는 파시즘 잔재' |publisher=The Chosun Ilbo |date=2 Mei 2003 |accessdate=8 Januarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060108135735/http://www.chosun.com/politics/news/200305/200305200391.html |archive-date=8 Januarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> spesifiek omdat dit rassisties en “nie gepas is in ’n tyd wanneer Suid-Korea ’n veelrassige en multikulturele samelewing word nie.”<ref name="JHJeong2006">{{en}} {{citation |author=Jeong-hun Jeong |title=A pledge to a nation, or a gang oath? |date=2006 |publisher=The Hankyoreh |location=Suid-Korea}}</ref> Hierdie weergawe van die belofte is in Julie 2007, tydens die presidentskap van [[Roh Moo-hyun]], geskrap<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sthelepress.com/index.php/2016/12/28/still-the-unloved-republic/ |title=Still the Unloved Republic |publisher=Sthele Press |author=Brian Reynolds Myers |date=28 Desember 2016 |accessdate=13 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180313210134/http://sthelepress.com/index.php/2016/12/28/still-the-unloved-republic/ |archive-date=13 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en vervang deur ’n ander, nierassistiese bewoording. Sommige linksgesinde Suid-Koreane het dié herformulering van getrouheid veroordeel, aangesien dit in stryd is met hul rassiese ideologie.<ref name="thefreelibrary.com" /> Net so het tot April 2011, toe dit om soortgelyke redes geskrap is, Suid-Koreaanse soldate in hul eed trou teenoor die “Koreaanse ras” belowe.<ref name="OathChosunIlbo" /> == Vlagdae == [[Lêer:Centennial March 1st Movement Hyoja Studio 17.jpg|duimnael|Eeufeesviering van die 1 Maartbeweging, met president [[Moon Jae-in]] in die middel (2019)]] Die dae waarop die ''Taegeukgi'' gehys moet word, word deur die “Nasionale Vlagwet van die Republiek Korea" (대한민국국기법) soos volg bepaal:<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.law.go.kr/법령/대한민국국기법 |title=대한민국국기법 |publisher=Regering van die Republiek Korea |date=28 Januarie 2014 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> * 1 Maart — Samiljeol (1 Maartdag) * 6 Junie — Herinneringsdag (halfstok vereis) * 17 Julie — Grondwetdag * 15 Augustus — Bevrydingsdag * 1 Oktober — Weermagdag * 3 Oktober — Nasionale Stigtingsdag * 9 Oktober — [[Hangul]]dag * Enige dag tydens [[staatsbegrafnis]] (halfstok vereis) Benewens hierdie dae mag die Suid-Koreaanse regering en plaaslike owerhede in Suid-Korea ook vra vir die vertoning van die ''Taegeukgi'' op ander dae onder spesiale voorwaardes. == Vorige vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Royal flag of Goryeo (Bong-gi).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vlag van die [[Goryeo]]dinastie, voor 1392 Lêer:Royal Flag of Goryeo magi.svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van die Goryeodinastie, voor 1392 Lêer:Royal Flag of Goryeo sanggi.svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van die Goryeodinastie, voor 1392 Lêer:Flag of the King of Joseon (1876).png| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van die Goryeodinastie, voor 1876 Lêer:Ensign of the Joseon Navy.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van die [[Joseon]]dinastie, gebaseer op ’n [[Taoïsme|Taoïste]]-vlag genoem ''jwadogi'' (坐纛旗) met elemente van die Luoshu Lêer:Flag of the king of Joseon.svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die Joseondinastie, 1882 tot 1907<ref>{{en}} {{cite web |url=http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/23rd/Kariyasu-TheHistoryofTaegeukFlags.pdf |title=The History of Taegeuk Flags |publisher=International Congresses of Vexillology |author=Nozomi Kariyasu |accessdate=13 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213143753/http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/23rd/Kariyasu-TheHistoryofTaegeukFlags.pdf |archive-date=13 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of Korea (1882–1910).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi uit die Amerikaanse Vlootboek ''Flags of Maritime Nations'' in Julie 1882, 1882 tot 1910 Lêer:朴泳孝作 朝鮮國旗.jpg| {{FIAV|historical}} Taegukgi deur Park Yeong-hyo, September 1882 Lêer:Flag of Korea (November 1882).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi, November 1882 Lêer:大淸國屬 高麗國旗.jpg| {{FIAV|historical}} Taegukgi uit die Diplomatieke Qing-boek ''Tōngshāng Zhāngchéng Chéng'àn Huìbiān'' (通商章程成案彙編), bewerk deur [[Li Hongzhang]], Maart 1883. Geannoteerde “Die vlag van [[Goryeo]] behoort aan die Groot Qing”. In China is Joseon dikwels ''Goryeo'' genoem. Lêer:Flag of Korea (1888–1893).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi, 1888 tot 1893 Lêer:Flag of Korea (1888, Denny Taegukgi).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi deur O. N. Denny, 1888 tot 1893 Lêer:Flag of Korea (1893).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi, 1893 Lêer:Flag of Korea (1899).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Koreaanse Keiserryk]], 1897 tot 1910 Lêer:Imperial banner of Korea.svg| {{FIAV|historical}} Keiserlike standaard van die Koreaanse Keiserryk, 1897 tot 1907 Lêer:Imperial Standard of Korean Empire (1908 ~ 1910).png| {{FIAV|historical}} Keiserlike standaard van die Koreaanse Keiserryk, 1908 tot 1910 Lêer:Ahn's Taegukgi.png| {{FIAV|historical}} Vlag deur An Jung-geun, ’n Koreaanse onafhanklikheidsaktivis wat in 1910 oorlede is. 大韓獨立 beteken “Die onafhanklikheid van Groter Korea”. Lêer:Flag by Pyongyang Soongsil School (1919).svg| {{FIAV|historical}} Vlag gebruik deur Koreaanse betogers tydens die Eerste Maart-beweging, 1919 Lêer:Flag of the Provisional Government of the Republic of Korea.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Voorlopige Regering van die Republiek Korea, 1919 in ballingskap in die [[Republiek China]], 1919 tot 1948 Lêer:Korean flag 1944 United States stamp detail.jpg| {{FIAV|historical}} Taegukgi op ’n Amerikaanse [[posseël]], 1944 Lêer:한국광복군 서명문 태극기.jpg| Taegukgi met handtekeninge deur die Koreaanse Bevrydingsleër, 1945 Lêer:Korea Independence Army Marching Flag.svg| {{FIAV|historical}} ’n Marsvlag van ’n bevelvoerder by die Onafhanklikheidsleër Lêer:Flag of the People's Committee of Korea.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Volksrepubliek Korea tussen Augustus 1945 en Desember 1945 nadat die USAMGIK die PRK verban het. Lêer:Flag of the United States (1912-1959).svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van die Verenigde State]], gebruik in Suid-Korea tydens die Amerikaanse besetting, September 1945 tot September 1948 Lêer:Flag of South Korea (1945–1948).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, gebruik tydens die Amerikaanse besetting, September 1945 tot September 1948 Lêer:Flag of South Korea (1948–1949).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, gebruik ná onafhanklikheidswording, 1948 tot Oktober 1949 Lêer:경주 학도병 서명문 태극기.jpg|Taegukgi met anti-Noord-Koreaanse leuses en handtekeninge deur studentesoldate van Gyeongju, 1950 Lêer:Flag of South Korea (1949–1984).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, 1949 tot 1984 Lêer:Flag of South Korea (1984–1997).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, 1984 tot 1997 Lêer:Flag of South Korea (1997–2011).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, 1997 tot 2011 Lêer:Flag of the government of South Korea (1988–2016).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die regering van die Republiek Korea, 1949 tot 2016 </gallery></center> == Subnasionale vlae == === Munisipale vlae === Sommige van die Suid-Koreaanse munisipaliteite beskik oor hul eie vlae. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Ansan.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Ansan]] Lêer:Flag of Busan.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Busan]] Lêer:Flag of Changwon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Changwon]] Lêer:Flag of Daegu.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Daegu]] Lêer:Flag of Daejeon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Daejeon]] Lêer:Flag of Gimcheon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Gimcheon]] Lêer:Flag of Gimje.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Gimje]] Lêer:Flag of Goyang.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Goyang]] Lêer:Flag of Gwangju.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Gwangju]] Lêer:Flag of Incheon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Incheon]] Lêer:Flag of Sejong City.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Sejong]] Lêer:Flag of Seongnam.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Seongnam]] Lêer:Flag of Seoul.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Seoel]] Lêer:Flag of Suwon (2022).svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Suwon]] Lêer:Flag of Ulsan.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Ulsan]] </gallery></center> == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the President of South Korea.svg| Presidensiële Standaard van die Republiek Korea Lêer:Standard of the Prime Minister of the Republic of Korea.svg| Standaard van die Eerste Minister van die Republiek Korea Lêer:Flag of the Government of the Republic of Korea.svg| Vlag van die regering van die Republiek Korea, sedert 2016 Lêer:Flag of the Republic of Korea Reserve Forces.svg| Vlag van die Republiek Korea se Reserwemag Lêer:Flag of the Republic of Korea Marine Corps.svg| Vlag van die Republiek Korea se Marinekorps Lêer:Flag of the Republic of Korea Armed Forces.svg| Vlag van die Republiek Korea se Gewapende Magte Lêer:Flag of the Republic of Korea Air Force.svg| Vlag van die Republiek Korea se Lugmag Lêer:Flag of the Republic of Korea Army.svg| Vlag van die Republiek Korea se Weermag Lêer:Unification flag of Korea.svg| {{FIAV|proposal}} Koreaanse verenigingsvlag, soos gebruik tydens die [[Olimpiese Winterspele 2018]] in [[Pyeongchang]], [[Suid-Korea]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Hibiscus syriacus]], die nasionale blom van Suid-Korea, waar dit ''Mugunghwa'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花) genoem word, vertaalbaar as “die ewige blom”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do |title=The National Flower – Mugunghwa |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of South Korea|Vlae van Suid-Korea}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/kr.html Suid-Korea] by ''Flags of the World'' * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Korea|title=flag of Korea, South|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Mei 2025}} {{Asiëvlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of South Korea}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Korea]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Suid-Korea]] ad3wdonl40bg7qiecskquldbkwy2xbt 2901505 2901480 2026-05-04T21:00:43Z SpesBona 2720 Paar goed 2901505 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vlag | Naam = Suid-Korea | Artikel = | Beeld = Flag of South Korea.svg | Beeldgrootte = 210px | Geen_grens = | Bynaam = {{ko}} ''Taegukgi''/''Taegeukgi'' | Ander_byname = | Gebruik = 111111 | Simbool = | Verhouding = 2:3 | Goedgekeur_op = [[27 Januarie]] [[1883]] (oorspronklike weergawe gebruik deur die [[Joseon]]dinastie)<br />[[29 Junie]] [[1942]] (tydens die Japannese besetting deur die Republiek Korea se voorlopige regering-in-ballingskap)<br />[[12 Julie]] [[1948]] (vir Suid-Korea deur die Grondwetgewende Nasionale Vergadering)<br />[[15 Oktober]] [[1949]] (huidige geometrie)<br />[[30 Mei]] [[2011]] (huidige kleure)<ref name="FOTW-Suid-Korea">{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/kr.html |title=Suid-Korea |publisher=Flags of the World |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> | Ontwerp = ’n Enkele reghoekige wit baan met ’n rooi-en-blou ''taeguk'' in die middel en ’n trigram in elke hoek. | Ontwerper = Lee Eung-jun (ontwerper)<br />Pak Yeong-hyo (gekies)<br />[[Gojong van Korea|Gojong]] (goedgekeur) | Beeld2 = Flag of the Republic of Korea Navy.svg | Beeldgrootte2 = 210px | Geen_grens2 = | Bynaam2 = | Ander_byname2 = | Gebruik2 = 000001 | Simbool2 = | Verhouding2 = 2:3 | Goedgekeur_op2= | Ontwerp2 = In die skildhoek ’n wit reghoek met die ''taeguk'' waaragter twee ankers gekruis is op ’n blou vaandel. | Ontwerper2 = | Beeld3 = Flag of the Government of the Republic of Korea.svg | Beeldgrootte3 = 210px | Geen_grens3 = | Bynaam3 = Regeringsembleem | Ander_byname3 = | Gebruik3 = | Simbool3 = | Verhouding3 = 2:3 | Goedgekeur_op3= | Ontwerp3 = ’n Wit veld met die regering se embleem in die middel. | Ontwerper3 = }} Die '''nasionale vlag van [[Suid-Korea]]''' ([[Koreaans]]: 대한민국의 국기; letterlik: “vlag van die Republiek Korea”), ook bekend as die '''Taegeukgi''' (of ''Taegukgi''; [[Koreaans]]: 태극기; [[Hanja]]: 太極旗; letterlik: “taegeuk-vlag”), is op [[12 Julie]] [[1948]] amptelik in gebruik geneem. Die vlag vertoon ’n enkele reghoekige wit baan met ’n rooi-en-blou ''[[taeguk]]'' (’n simbool wat balans voorstel) in die middel en ’n [[Bagua|trigram]] in elke hoek van die vlag. Vlae soortgelyk aan die huidige ''Taegeukgi'' is as die nasionale vlag van Korea deur die [[Joseon]]dinastie, die [[Koreaanse Keiserryk]], asook die Koreaanse regering-in-ballingskap tydens die Japannese heerskap gebruik. Toe Suid-Korea op 15 Augustus 1945 sy onafhanklikheid van Japan verkry het, het dit die Taegeukgi as nasionale vlag in hergebruik geneem. Die vlag se wit veld is ’n tradisionele kleur in die Koreaanse kultuur. Wit was in die 19de eeu ’n algemene verskynsel in die kleredrag van [[Koreane]]; dit kom steeds voor in kontemporêre weergawes van tradisionele Koreaanse kledingstukke soos die [[hanbok]]. Die kleur stel vrede en reinheid voor. Die skyf op die middel van die vlag stel harmonie in die wêreld voor. Dit is afgelei van die ''[[Yijing]]'' en ''[[Taiji]]'', in die [[Weste]] bekend as [[jin en jang]]. Die blou helfte verteenwoordig negatiewe kosmiese kragte (jin), terwyl die rooi helfte die teenoorstaande positiewe kosmiese kragte (jang) voorstel. Die trigramme stel saam beweging en harmonie voor as grondbeginsels. Elke trigram (Hangul: 괘; Hanja: 卦 ''gwae'') stel een van die vier [[klassieke element]]e voor. == Geskiedenis == [[Lêer:Flag of Korea 1882.svg|duimnael|links|{{FIAV|historical}} Die vroegste bestaande afbeelding van die vlag is in ’n Amerikaanse vlootboek van 1882 (''Flags of Maritime Nations'') gepubliseer.<ref>{{en}} {{cite book |url=https://archive.org/stream/ofmaritimeflagsn00unitrich#page/n5/mode/2up |title=Flags of maritime nations: from the most authentic sources |publisher=Verenigde State. Vlootdept. Navigasieburo |year=1882 |page=16}}</ref>]] [[Lêer:Foundation ceremony of the Korean People's Army.jpg|duimnael|links|’n Portret van [[Kim Il-sung]] en die ''Taegukgi'' in 1948. Die vlag is ook in die Noorde gebruik voor die skeiding.]] [[Lêer:Ceremony inaugurating the government of the Republic of Korea (colored).jpg|duimnael|links|Inhuldiging van die Suid-Koreaanse regering op 15 Augustus 1948.]] Die afwesigheid van ’n [[nasionale vlag]] het eers in 1876 ’n gesprekspunt in Korea geword in die tyd van die [[Joseon]]dinastie. Voor 1876 het Korea geen behoefte aan ’n nasionale vlag gehad nie, terwyl die koning sy eie standaard gehad het. Die kwessie het ontstaan gedurende die onderhandelinge vir die Japannees-Koreaanse Verdrag van 1876 waar die afgevaardigde van die [[Japannese Keiserryk]] die [[Vlag van Japan|Japannese nasionale vlag]] vertoon het, terwyl die Joseondinastie geen nasionale simbool gehad het om uit te beeld nie. In daardie tyd het sommige mense voorgestel dat ’n nasionale vlag geskep word, maar die Joseonregering het dit as onbelangrik en onnodig geag. Teen 1880 het die vinnige toename in buitelandse onderhandelinge gelei tot die dringende behoefte aan ’n nasionale vlag.<ref name="Doopedia Taegukgi">{{ko}} {{cite web |url=https://www.doopedia.co.kr/doopedia/master/master.do?_method=view&MAS_IDX=101013000722400#MGROUP_101220000156376 |title=대한민국[Republic of Korea,大韓民國] |publisher=Doosan Corporation |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die gewildste voorstel is in die “Koreastrategie”-dokumente vervat en is deur Huang Zunxian, die Chinese afgevaardigde, geskryf. Dit het voorgestel dat die vlag van die [[Chinese Keiserryk]] se [[Qing-dinastie]] by dié van die Koreaanse Joseondinastie geïnkorporeer word. In reaksie op die Chinese voorstel het die Koreaanse regering Lee Young-Sook gestuur om die skema met Li Hongzhang, die Chinese staatsman en diplomaat, te bespreek. Li het met sommige elemente van Huang se voorstel saamgestem met die aanvaarding dat Korea veranderinge sou aanbring. Die Qing-regering het Li se gevolgtrekking bekragtig, maar dit is onbekend hoe entoesiasties die Joseonregering oor hierdie voorstel was.<ref name="EncyKorea Taegukgi">{{ko}} {{cite web |url=https://encykorea.aks.ac.kr/Article/E0058892 |title=태극기 (Taegukgi) |publisher=Akademie van Koreaanse Studies |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die kwessie is vir ’n tydperk nie nagevolg nie, maar het weer ter sprake gekom tydens die onderhandeling van die Verenigde State–Koreaverdrag van 1882, ook bekend as die Shufeldtverdrag. Die Amerikaanse gesant Robert Wilson Shufeldt het voorgestel dat Korea ’n nasionale vlag in gebruik neem om sy soewereiniteit te verteenwoordig. Die koning van Joseon, [[Gojong van Korea|Gojong]], het die regeringsbeamptes Sin Heon en Kim Hong-jip opdrag gegee vir die ontwerp van ’n nuwe vlag. Kim Hong-jip het op sy beurt die afgevaardigde Lee Eung-jun gevra om die eerste ontwerp te doen, wat Lee Eung-jun aan die Chinese beampte Ma Jianzhong gewys het. Ma Jianzhong was gekant teen Huang Zunxian se voorstel, dat Korea die vlag van die Qing-dinastie in gebruik neem en het ’n veranderde draak-vlag voorgestel.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> Gojong het dié voorstel verwerp.<ref name="Doosan">{{ko}} {{cite web |url=https://terms.naver.com/entry.naver?docId=1220844&cid=40942&categoryId=31645 |title=대한민국의 국기 |publisher=terms.naver.com |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Ma het Lee Eung-jun se ''Taegeuk'' en die Agt-trigramme-vlag voorgestel.<ref>{{en}} {{cite book |author=Yuanchong Wang |title=Remaking the Chinese Empire: Manchu-Korean Relations, 1616–1911 |date=15 Desember 2018 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-1-5017-3051-1 |page=154 |url=https://books.google.de/books?id=48d1DwAAQBAJ&pg=PA154&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Kim en Ma het veranderinge daaraan voorgestel: Kim het voorgestel om die rooi in blou en wit te verander; Ma het ’n wit veld voorgestel, ’n rooi en swart ''taegeuk'', trigramme in swart en ’n rooi fraiing.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> Daar word soms beweer dat Kim en Ma veranderinge daaraan voorgestel het op 27 Mei 1882 (volgens Maandatum 11 April): Kim het voorgestel om die rooi na blou en wit te verander; Ma het ’n wit veld, ’n rooi en swart ''taegeuk'', trigramme in swart en ’n rooi fraiing voorgestel. Maar aangesien die ''Taguk''-vlag tydens die ondertekening van die Joseon–Verenigde State Verdrag van 1882 op 22 Mei 1882 reeds gebruik is, was die ''Taeguk''-vlagontwerp reeds gevestig en gebruik voor Ma se voorstel.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> In September 1882 het Park Yeong-hyo ’n skaalmodel van Lee Eung-jun se ''taegukgi'' aan die Joseonregering voorgestel, wat geskep is in samewerking met Kim Man-sik, Soh Kwang-pom en ander met advies deur die Britse konsul [[William George Aston]] en die Britse kaptein James, en Gojong het dié ontwerp later goedgekeur. In 1882 het Park Yeong-hyo die eerste persoon geword om die ''taegukgi'' te gebruik.<ref name="Naver Taegukgi">{{ko}} {{cite web |url=https://ko.dict.naver.com/#/entry/koko/ea6594a46b5f4f1ea8ba3ce74fb6e641 |title=태극-기 太極旗 |publisher=NAVER Corp. |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |url=https://db.history.go.kr/diachronic/level.do?levelId=sa_010_0070_0010_0020 |title=高宗 19年 壬午 八月 |publisher=Nasionale Instituut vir Koreaanse Geskiedenis |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite book |author=Tu-bong Kim |title=新國旗의 製定과 太極旗의 廢止에 對하여 |publisher=Rodong News Agency |date=20 August 1948 |location=Pjongjang |page=56 |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%EC%8B%A0%EA%B5%AD%EA%B8%B0%EC%9D%98_%EC%A0%9C%EC%A0%95%EA%B3%BC_%ED%83%9C%EA%B7%B9%EA%B8%B0%EC%9D%98_%ED%8F%90%EC%A7%80%EC%97%90_%EB%8C%80%ED%95%98%EC%97%AC.pdf |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die uitgawe op 2 Oktober 1882 van die Japannese koerant ''Jiji shimpō'' het na Gojong as die ontwerper van die ''taegukgi'' verwys (d.w.s. ’n vlag met ’n rooi en blou ''taegeuk'' en vier trigramme).<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.ohmynews.com/NWS_Web/View/at_pg.aspx?CNTN_CD=A0000405515 |title="태극기는 천손민족의 표시..중국보다 앞서" |publisher=OhmyNews |date=20 April 2007 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Op 27 Januarie 1883 het die Joseonregering die ''taegukgi'' amptelik as die nasionale vlag goedgekeur.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /> In 1919 is ’n vlag soortgelyk aan die huidige Suid-Koreaanse vlag deur die voorlopige Koreaanse regering-in-ballingskap wat in China gebaseer was, gebruik. Die ''[[taeguk]]'' en ''taegukgi'' het kragtige onafhanklikheidssimbole geword tydens die sowat 1&nbsp;500 betogings in die koloniale tydperk. Ná die herstel van Koreaanse onafhanklikheid in 1945 is die ''Taegukgi''-ontwerp weer algemeen gebruik. Dit het in gebruik gebly nadat die suidelike deel van Korea onder invloed van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] ’n demokratiese republiek geword het; dit is tewens in die Volksrepubliek Korea gebruik. Die [[Amerikaanse Leër]] se Militêre Regering het op 14 Januarie 1946 die ''Taegukgi'' saam met die [[vlag van die Verenigde State]] begin gebruik. Op 12 Julie 1948 het die Grondwetgewende Nasionale Vergadering die ''Taegukgi'' amptelik as nasionale vlag goedgekeur.<ref>{{ko}} {{cite book |author=이상희 |title=꽃으로 보는 한국문화 |chapter=태극기 |publisher=넥서스BOOKS |year=2004 |pages=75–97}}</ref> Ná die stigting van die Suid-Koreaanse staat in Augustus 1948 het die eerste Republiek Suid-Korea in Januarie 1949 die Nasionale Vlagregstellingskomitee gestig om die moderne standardisasie van die ''Taegukgi'' te bepaal. Op 15 Oktober 1949 het die Ministerie van Onderwys en Kultuur die Nasionale Vlagproduksiewet afgekondig.<ref name="EncyKorea Taegukgi" /><ref name="The National Flag" /><ref name="Gazette" /> Die noordelike deel van Korea het ook die ''Taegukgi'' gebruik, selfs ná die Koreaanse verdeling in 1945. Dit is gebruik tot die goedkeuring van die nuwe ontwerp in September 1948.<ref>{{en}} {{cite book |author=Fjodor Tertitskij |title=Soviet-North Korean Relations During the Cold War: Unruly Offspring |date=2024 |publisher=Routledge |location=New York |isbn=978-1-03-253730-6 |edition=1st |page=39–41 |url=https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781003413332/soviet-north-korean-relations-cold-war-fyodor-tertitskiy |doi=10.4324/9781003413332 |accessdate=13 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240813003046/https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781003413332/soviet-north-korean-relations-cold-war-fyodor-tertitskiy |archive-date=13 August 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Yong Thae Choe |title=A Grand Birth |publisher=Foreign Languages Publishing House |location=Pjongjang |page=64 |date=2018 |isbn=978-9946-0-1724-2 |url=https://archive.org/details/a-grand-birth |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite journal |author=Chongko Choi |url=https://s-space.snu.ac.kr/bitstream/10371/8796/1/law_v40n3_088.pdf |title=남북한(南北韓)의 국가상징(國家象徵)과 법(法) |journal=Korea Society of Unification and North Korean Law Studies |date=1999 |volume=40 |issue=3 |pages=100 |accessdate=26 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826012800/https://s-space.snu.ac.kr/bitstream/10371/8796/1/law_v40n3_088.pdf |archive-date=26 Augustus 2024 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Februarie 1984 is die presiese dimensionele spesifikasies van die vlag op skrif gestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/kr.html |title=Geskiedenis van die Suid-Koreaanse vlag |publisher=Flags of the World |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Korea|title=flag of Korea, South|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.christusrex.org/www3/fotw/flags/kr_hist.html |title=Geskiedenis van die Suid-Koreaanse vlag |publisher=www.christusrex.org |accessdate=26 Maart 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326052449/http://www.christusrex.org/www3/fotw/flags/kr_hist.html |archive-date=26 Maart 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://destinationsouthkorea.weebly.com/flag-history.html |title=Vlaggeskiedenis |publisher=Destination South Korea |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |url=https://theme.archives.go.kr/viewer/common/archWebViewer.do?singleData=Y&archiveEventId=0049286539 |title=관보 법령편 |publisher=Suid-Koreaanse Staatskoerant |date=21 Februarie 1984 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Op 15 Oktober 1997 is die presiese kleure van die vlag deur middel van ’n presidensiële dekreet gespesifiseer.<ref name="The National Flag" /><ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.mois.go.kr/cmm/fms/FileDown.do?atchFileId=FILE_000000000008139&fileSn=0 |title=National Symbols of the Republic of Korea |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |date=November 2016 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> == Simboliek == {{Koreaanse name |titel = Vlag van Suid-Korea |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |Hangul = 태극기 |Hanja = 太極旗 |Hersiende Romanisering = ''Taegeukgi'' |McCune-Reischauer = ''T’aegŭkki'' |ander = |betekenis = }} [[Lêer:Flag of South Korea (cropped).jpg|duimnael|Wapperende vlag van Suid-Korea]] Die vlag se wit veld is ’n tradisionele kleur in die Koreaanse kultuur. Wit was in die 19de eeu ’n algemene verskynsel in die kleredrag van [[Koreane]]; dit kom steeds voor in kontemporêre weergawes van tradisionele Koreaanse kledingstukke soos die [[hanbok]]. Die kleur stel vrede en reinheid voor.<ref name="The National Flag">{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol/screen.do |title=National Administration : National Symbols of the Republic of Korea : The National Flag – Taegeukgi |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Die skyf in die middel van die vlag stel harmonie in die wêreld voor. Dit is afgelei van die ''[[Yijing]]'' en ''[[Taiji]]'', in die [[Weste]] bekend as [[jin en jang]]. Die blou helfte verteenwoordig negatiewe kosmiese kragte (jin), terwyl die rooi helfte die teenoorstaande positiewe kosmiese kragte (jang) voorstel. Die [[Bagua|trigramme]] stel saam beweging en harmonie voor as grondbeginsels. Elke trigram ([[Hangul]]: 괘; [[Hanja]]: 卦 ''gwae'') stel een van die vier [[klassieke element]]e voor,<ref name="CIA Taegukgi">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|title=Korea, South|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=2 Februarie 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260202173845/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/korea-south/|archive-date=2 Februarie 2026|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> soos hieronder uiteengesit: {| class="wikitable" ! scope="col" | Trigram ! scope="col" | [[Koreaans]]e naam ! scope="col" | Hemelliggaam ! scope="col" | Seisoen ! scope="col" | Rigting ! scope="col" | Deug ! scope="col" | Familie ! scope="col" | Natuurlike element ! scope="col" | Betekenis ! scope="col" | Sosiale struktuur |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Geon.svg|56px]] |''geon''<br />(건; 乾) |hemel<br />(천; 天) |lente<br />(하; 夏) |suide<br />(남; 南) |wysheid<br />(인; 仁) |vader<br />(부; 父) |lug<br />(천; 天) |geregtigheid<br />(정의; 正義) |Die sterkes bly saam. |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Gon.svg|56px]] |''gon''<br />(곤; 坤) |aarde<br />(지; 地) |winter<br />(동; 冬) |noorde<br />(북; 北) |geregtigheid<br />(의; 義) |moeder<br />(모; 母) |grond<br />(토; 土) |lewenskragtigheid<br />(생명력; 生命力) |Die swakkes bly saam. |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Ri.svg|56px]] |''ri''<br />(리; 離) |son<br />(일; 日) |lente<br />(춘; 春) |ooste<br />(동; 東) |hoflikheid<br />(례; 禮) |dogter<br />(녀; 女) |vuur<br />(화; 火) |vervulling<br />(결실; 結實) |Die sterkes beskerm die swakkes. |- style="text-align:center;" ! scope="row" | [[Lêer:Palgwae Gam.svg|56px]] |''gam''<br />(감; 坎) |maan<br />(월; 月) |herfs<br />(추; 秋) |weste<br />(서; 西) |intelligensie<br />(지; 智) |seun<br />(자; 子) |water<br />(수; 水) |wysheid<br />(지혜; 智慧) |Die swakkes beskerm die sterkes. |} {| class="wikitable centre" |S |[[Lêer:Palgwae Geon.svg|56px]] |[[Lêer:Palgwae Gam.svg|56px]] |W |- |O |[[Lêer:Palgwae Ri.svg|56px]] |[[Lêer:Palgwae Gon.svg|56px]] |N |} === Rol in kontemporêre Suid-Koreaanse samelewing === [[Lêer:2013.09.06 Korea Rep. vs Haiti (22).jpg|duimnael|’n Reuse Suid-Koreaanse vlag tydens ’n [[sokker]]wedstryd teen [[Haïti]]]] [[Lêer:Korea Liberation Day 07 (7779858078).jpg|duimnael|’n Straat versier met ’n reeks Suid-Koreaanse vlae op Koreaanse bevrydingsdag]] Die naam van die Suid-Koreaanse vlag is ook gebruik as die naam van ’n Suid-Koreaanse rolprent oor die [[Korea-oorlog]], ''Tae Guk Gi'', in 2004.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://variety.com/2004/film/markets-festivals/taegukgi-1200532728/ |title=Taegukgi |publisher=Variety |author=Derek Elley |date=18 Junie 2004 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ’n ''Taegukgi'' met die bewoording 不遠復 (letterlik: “[Ons sal] binnekort herstel”) het in die 2011-rolprent ''My Way'' verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.imdb.com/title/tt1606384/fullcredits/?ref_=ttmi_sa_2 |title=My Way (2011) – Full Cast & Crew |publisher=[[Internet-rolprentdatabasis]] |accessdate=18 Mei 2025}}</ref><ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.bilibili.com/video/BV19i4y1H7Gw |title=【张东健/小田切让/范冰冰】登陆之日2011 |publisher=Bilibili |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ’n ''Taegukgi'' met die bewoording 大韓獨立 (letterlik: “Die onafhanklikheid van Groter Korea”) het in die verhoogmusiekblyspel ''Hero'' verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.korea.net/Events/Performances/view?articleId=12846 |title=Musical 'Hero' |publisher=Korea.net |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Volgens waarnemers soos ''The Times Literary Supplement'' se Colin Marshall en die Korea-student Brian Reynolds Myers word die Suid-Koreaanse vlag gebruik om, in die konteks van die land se samelewing, as ’n etniese vlag gebruik wat ’n groter nasionalistiese idee van ’n “Koreaanse ras” voor te stel, eerder as om bloot ’n simbool van die Suid-Koreaanse nasiestaat self te wees, soos dit nasionale vlae in die buiteland doen.<ref>{{en}} Geargiveer by [https://ghostarchive.org/varchive/obWvR92I-lw Ghostarchive] en die [https://web.archive.org/web/20140607064112/http://www.youtube.com/watch?v=obWvR92I-lw Wayback Machine]</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.youtube.com/watch?v=obWvR92I-lw&t=1171s |title=BR Myers – Current Issues |author=Chad O’Carroll |date=2014 |via=YouTube |quote=Die Suid-Koreaanse vlag funksioneer steeds, ten minste in Suid-Korea, nie as ’n simbool van die staat nie, maar as ’n simbool van die ras. |accessdate=7 Junie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140607064112/http://www.youtube.com/watch?v=obWvR92I-lw |archive-date=7 Junie 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.the-tls.co.uk/politics-society/social-cultural-studies/how-korea-got-cool-hanguk |title=How Korea got cool: The continued rise of a country named Hanguk |publisher=The Times Literary Supplement |author=Colin Marshall |date=2017 |accessdate=24 Mei 2024 |quote=Wanneer mense met ander woorde die Suid-Koreaanse vlag hys, hys hulle nie die vlag van ’n land nie, maar dié van ’n [etniese] volk.}}</ref> Myers voer aan dat: “Wanneer die gewone [Suid-Koreaanse] man die [Suid-Koreaanse] vlag sien, voel hy broederskap met [etniese] Koreane regoor die wêreld.”<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sthelepress.com/index.php/2017/12/21/north-koreas-unification-drive/ |title=North Korea's Unification Drive |publisher=Sthele Press |author=Brian Reynolds Myers |date=20 Desember 2017 |accessdate=28 Januarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250128061908/https://sthelepress.com/index.php/2017/12/21/north-koreas-unification-drive/ |archive-date=28 Januarie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Myers het ook in ’n 2011-proefskrif verklaar dat: “Te oordeel aan die jin-yang-vlag se universele gewildheid in Suid-Korea, selfs onder diegene wat die legitimiteit van die Republiek Korea ontken, roep dit klaarblyklik die [Koreaanse] ras eerste op en die [Suid-Koreaanse] staat tweede.”<ref name="thefreelibrary.com">{{en}} {{cite web |url=https://www.thefreelibrary.com/North+Korea's+state-loyalty+advantage.-a0274114570 |title=North Korea's state-loyalty advantage. |publisher=Free Online Library |author=Brian Reynolds Myers |date=2011 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ==== Ontheiliging ==== Die Suid-Koreaanse vlag verteenwoordig volgens ’n groot deel van die landsburgers die “Koreaanse ras” eerder as slegs die Suid-Koreaanse staat; gevolglik is vlagontheiliging deur die land se burgers seldsaam in vergelyking met ander lande, waar burgers hul eie landsvlae mag ontheilig vir politieke uitsprake. Dus sal daardie Suid-Koreaanse burgers wat teen die staat se optrede of selfs sy bestaan gekant is, steeds hul nasionale vlag met eerbied en respek behandel: “Daar is dus niks van ’n parodiërende of doelbewuste ontheiliging van die staatsvlag te vinde wat mens in die teenkulture van ander lande teëkom nie.”<ref name="thefreelibrary.com" /> Ongeag die voorkoms (al dan nie), straf die Suid-Koreaanse Strafwet ontheiliging van die Suid-Koreaanse nasionale vlag op verskillende maniere:<ref name=":0">{{en}} {{cite web |url=https://law.go.kr/lsInfoP.do?lsiSeq=153923&chrClsCd=010203&urlMode=engLsInfoR&viewCls=engLsInfoR#0000 |title=Criminal Act |publisher=Suid-Koreaanse Strafwet |date=14 Mei 2014 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> * Artikel 105 lê tot vyf jaar tronkstraf, regontneming van tot tien jaar, of ’n boete van tot sewe miljoen [[Suid-Koreaanse won]] op vir die beskadiging, verwydering of besoedeling van ’n Suid-Koreaanse vlag of embleem met die doel om die Suid-Koreaanse staat te beledig. Artikel 5 maak hierdie misdaad strafbaar, al is dit deur buitelanders buite Suid-Korea gepleeg.<ref name=":0" /> * Artikel 106 lê tot een jaar tronkstraf, regontneming van tot vyf jaar, of ’n boete van tot twee miljoen Suid-Koreaanse won op vir die lasterlike gebruik van ’n Suid-Koreaanse vlag of embleem met die doel om die Suid-Koreaanse staat te beledig. Artikel 5 maak hierdie misdaad strafbaar, al is dit deur buitelanders buite Suid-Korea gepleeg.<ref name=":0" /> Suid-Korea straf nie net die ontheiliging van die Suid-Koreaanse vlag nie, maar ook dié van ander lande se vlae: * Artikel 109 lê tot twee jaar tronkstraf of ’n boete van tot drie miljoen Suid-Koreaanse won op vir die beskadiging, verwydering of besoedeling van ’n buitelandse vlag of embleem met die doel om ’n ander land te beledig. Artikel 110 verbied vervolging sonder ’n klag van ’n buitelandse regering.<ref name=":0" /> == Ontwerp == === Afmetings === [[Lêer:Flag of South Korea (vertical).svg|duimnael|Korrekte vertikale gebruik van die vlag van Suid-Korea [[Lêer:IFIS Vertical exclusive.svg]]]] Die wydte-hoogteverhouding van die vlag is 3:2. Daar is vyf afdelings van die vlag: die [[taeguk]] en die vier staafgroeperings (tigramme). Die deursneë van die skyf is die helfte van die hoogte van die vlag. Die boonste gedeelte van die taeguk is rooi en die onderste gedeelte is blou. Die staafgroeperings kom in die vier hoeke van die vlag voor. Die wydte van elke trigram is die radius van die ''taegeuk''. Die afstand tussen die ''taegeuk'' en die vier trigramme is die helfte van die ''taegeuk'' se radius. Die ontwerp van die ''taegeuk'' en die vier trigramme in elkeen van die vier hoeke is geometries bepaal.<ref name="Gazette">{{ko}} {{cite web |url=https://theme.archives.go.kr/next/symbolKorea/makeNationalFlag.do |title=국가상징 > 태극기 > 태극기 더보기 > 국기의 제작 |publisher=Suid-Koreaanse Staatskoerant |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> <center>[[Lêer:Flag of South Korea (construction sheet).svg|350px|senter|Konstruksietekening]]</center> === Kleure === [[Lêer:Flag of South Korea (1997–2011).svg|duimnael|’n Donkerder weergawe van die vlag deur RGB-skattings van halfamptelike Pantone-skattings te gebruik<ref name="Pantone">{{ru}} {{cite web |url=http://infokorea.ru/flag |title=Nasionale Vlag |publisher=Die Ambassade van die Republiek Korea in Moskou |accessdate=22 Januarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122073502/http://www.infokorea.ru/flag/ |archive-date=22 Januarie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en ook die amptelike kleurskema van 1997 tot 2011]] Die kleure van die ''Taegukgi'' word in die “Ordonnansiewet op die die Wet rakende die Nasionale Vlag van die Republiek Korea” (Koreaans: 대한민국 국기법 시행령) gespesifiseer.<ref name="Taegukgi Law">{{ko}} {{cite web |url=https://www.law.go.kr/lsInfoP.do?lsiSeq=163282#0000 |title=대한민국국기법 시행령 (Die wet rakende praktyk vir die vlag van die Republiek Korea) |publisher=Regering van die Republiek Korea |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> Tot in 1997, toe die Suid-Koreaanse regering besluit het om standaardspesifikasies vir die vlag te verskaf, was daar geen presiese spesifikasies rakende die kleure nie. Op 25 Oktober 1997 is ’n presidensiële ordonnansie oor die standaardspesifikasies van die Suid-Koreaanse vlag gepromulgeer,<ref name=StandardNaver>{{ko}} {{cite web |url=http://kin.naver.com/open100/db_detail.php?d1id=11&dir_id=110112&eid=g7FRjCoPkfGpLv1reSjxrIlerymyDwS7&qb=xcKx2LHiILv2tbU= |title=Standaardspesifikasie van Taegukgi |publisher=Naver |author=Stray Cat |location=Suid-Korea |date=18 Junie 2003 |accessdate=19 Desember 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221219184050/https://kin.naver.com/open100/db_detail.php?d1id=11&dir_id=110112&eid=g7FRjCoPkfGpLv1reSjxrIlerymyDwS7&qb=xcKx2LHiILv2tbU= |archive-date=19 Desember 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> wat in Julie 2007 opgevolg is deur die ''Nasionale Vlagwet''. Die kleure word in wetgewing gedefinieer deur die Munsell- en CIE-kleurstelsels: {| class="wikitable" |- style="text-align: center; background: #eee" ! [[Lêer:Flag of South Korea.svg|30px|raam]] ! [[Munsell-kleurstelsel|Munsell]]<ref name='flagcon'>{{ko}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/frt/sub/a06/b08/nationalIcon_2_2/screen.do |title=국기의 제작 (Geometrie van die Nasionale Vlag) |publisher=Ministerie van Binnelandse Sake en Veiligheid |year=2017 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> ! CIE (x, y, Y)<ref name="flagcon" /> | Pantone<ref name='Pantone' /> | [[Heksadesimale stelsel|Heksadesimaal]]<ref name='flagcon' /> |- ! style="background:#fff;"| Wit | N 9.5 | n.v.t. | n.v.t. | #FFFFFF |- !style="background:#CD2E3A;color:white"| Rooi | 6.0R 4.5/14 | 0.5640, 0.3194, 15.3 | 186 Bedek | #CD2E3A |- !style="background:#0047A0;color:white"| Blou | 5.0PB 3.0/12 | 0.1556, 0.1354, 6.5 | 294 Bedek | #0047A0 |- ! style="background:#000; color:white;"| Swart | N 0.5 | n.v.t. | n.v.t. | #000000 |} == Eed van getrouheid == [[Lêer:In 6.13 Local Election ceremony, the Party for Democracy and Peace leadership and local election candidates are making an Pledge of allegiance to the flag of South Korea.jpg|duimnael|Lede van die Party vir Demokrasie en Vrede en plaaslike verkiesingskandidate lê die eed van getrouheid af teenoor die Suid-Koreaanse vlag tydens die Suid-Koreaanse munisipale verkiesing 2018]] Die Eed van getrouheid teenoor die vlag (Koreaans: 국기에 대한 맹세|國旗에 對한 盟誓, “Eed teenoor die nasionale vlag”) is die eed aan die nasionale vlag van Suid-Korea. Die eed word tydens vlagseremonies afgelê voor die nasionale volkslied van Suid-Korea. === Geskiedenis === Op 27 Julie 2007 is die huidige eed ingevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2877789 |title=Pledge of allegiance is revised yet still resisted |publisher=Joong-ang Daily |author=Gwang-lip Moon |date=9 Julie 2007 |accessdate=24 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324193814/http://koreajoongangdaily.joins.com/news/article/article.aspx?aid=2877789 |archive-date=24 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Van 1972 tot 2007 is ’n ander weergawe gebruik wat deur die destydse [[Park Chung-hee]] ingevoer is.<ref name="REKelly2015">{{en}} {{cite web |url=http://www.realcleardefense.com/articles/2015/06/04/why_south_korea_is_so_obsessed_with_japan_108014.html |title=Why South Korea is So Obsessed with Japan |publisher=Real Clear Defense |author=Robert E. Kelly |date=4 Junie 2015 |accessdate=24 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160324194031/http://www.realcleardefense.com/articles/2015/06/04/why_south_korea_is_so_obsessed_with_japan_108014.html |archive-date=24 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="BRMyersSKTULR">{{en}} {{cite web |url=http://asiasociety.org/korea/south-korea-unloved-republic |title=South Korea: The Unloved Republic? |publisher=Asia Society |author=Brian Reynolds Myers |date=14 September 2010 |accessdate=19 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130519065927/http://asiasociety.org/korea/south-korea-unloved-republic |archive-date=19 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Teks === {| | '''1972-weergawe''' | '''2007-weergawe''' |- | style="padding-right:50px" | ==== Koreaanse weergawe ==== 나는 자랑스런 태극기 앞에 조국과 민족의 무궁한 영광을 위하여 몸과 마음을 바쳐 충성을 다할 것을 굳게 다짐합니다.<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://web.archive.org/web/1/http://theme.archives.go.kr/viewer/common/archWebViewer.do?singleData=Y&archiveEventId=0049319880 |title=국가기록원 기록물뷰어}}</ref> ==== Koreaanse transliterasie ==== ''Naneun jalangseuleon taegeuggi ap-e joguggwa minjog-ui mugunghan yeong-gwang-eul wihayeo momgwa ma-eum-eul bachyeo chungseong-eul dahal geos-eul gudge dajimhabnida.'' ==== Afrikaanse vertaling ==== Ek belowe ten sterkste, voor die trotse Koreaanse vlag, trou aan my vaderland, om my liggaam en siel aan die ewige glorie van die ras te wy.<ref name="REKelly2015" /><ref name="OathChosunIlbo" /><ref name="BRMyersSKTULR" /> ==== Alternatiewe Afrikaanse vertaling (met aantekeninge) ==== Ek belowe stewig, trots voor die Koreaanse vlag [''Taegukgi''], om ons liggaam en siel lojaal te wy aan die ewige heerlikheid van die vaderland [''joguk''] en die ras [''minjok''].<ref name="REKelly2015" /><ref name="OathChosunIlbo" /> ==== Letterlike Afrikaanse vertaling ==== Ek is stewig daartoe verbind om my getrouheid te vervul deur my liggaam en gees te bied vir die eindelose glorie van my vaderland en ras voor die trotse Koreaanse vlag. | ==== Koreaanse weergawe (amptelike weergawe) ==== 나는 자랑스러운 태극기 앞에 자유롭고 정의로운 대한민국의 무궁한 영광을 위하여 충성을 다할 것을 굳게 다짐합니다. ==== Koreaanse transliterasie ==== ''Naneun jarangseureoun Taegeukgi ape jayuropgo jeoneuiroun Daehanmingug ae mugunghan yeonggwangeul wihayeo chungseongeul dahal geoseul gutge dajimhamnida.'' ==== Afrikaanse vertaling ==== Ek beloof, voor die trotse Taegeuk-vlag, getrouheid aan die Republiek Korea vir die ewige glorie van die land, vryheid aan die Republiek Korea. ==== Alternatiewe Afrikaanse vertaling ==== Ek, wat voor die edele Taegeuk-vlag staan, belowe plegtig getrouheid aan die Republiek Korea, tot sy glorie, vryheid en geregtigheid. ==== Letterlike Afrikaanse vertaling ==== Ek is vas verbind tot my lojaliteit teenoor die eindelose glorie van die groot Koreaanse staat wat vry en slegs voor 'n trotse Taegeuk-vlag is. |} === Omstredenheid === Anders as die huidige belofte van getrouheid aan die staat Suid-Korea het die 1972-belofte eerder trou belowe aan die “Koreaanse ras”, ook bekend as ''minjok''.<ref name="REKelly2015" /><ref name="BRMyersSKTULR" /><ref name="OathChosunIlbo">{{en}} {{cite web |url=http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/18/2011041801112.html |title=New Pledge of Allegiance to Reflect Growing Multiculturalism |publisher=The Chosun Ilbo |date=18 April 2011 |accessdate=20 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110420171019/http://english.chosun.com/site/data/html_dir/2011/04/18/2011041801112.html |archive-date=20 April 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://conversationswithbillkristol.org/transcript/nicholas-eberstadt-transcript/ |title=Nicholas Eberstadt Transcript |publisher=Conversations with Bill Kristol |authors=Bill Kristol, Nicholas Eberstadt}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://conversationswithbillkristol.org/video/nicholas-eberstadt/ |title=Nicholas Eberstadt on Understanding North Korea |publisher=Conversations with Bill Kristol |authors=Bill Kristol, Nicholas Eberstadt}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.asiasociety.org/south-korea-unloved-republic |title=South Korea: The Unloved Republic? |publisher=Asia Society |accessdate=9 Junie 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150609101401/http://www.asiasociety.org/south-korea-unloved-republic |archive-date=9 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die middel 2000’s is die belofte van getrouheid teenoor ’n “Koreaanse ras” (of “Koreaanse etnisiteit”) gekritiseer deur sommige mense,<ref>{{ko}} {{cite web |url=http://www.chosun.com/politics/news/200305/200305200391.html |title=유시민 의원 '국기에 대한 맹세는 파시즘 잔재' |publisher=The Chosun Ilbo |date=2 Mei 2003 |accessdate=8 Januarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060108135735/http://www.chosun.com/politics/news/200305/200305200391.html |archive-date=8 Januarie 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> spesifiek omdat dit rassisties en “nie gepas is in ’n tyd wanneer Suid-Korea ’n veelrassige en multikulturele samelewing word nie.”<ref name="JHJeong2006">{{en}} {{citation |author=Jeong-hun Jeong |title=A pledge to a nation, or a gang oath? |date=2006 |publisher=The Hankyoreh |location=Suid-Korea}}</ref> Hierdie weergawe van die belofte is in Julie 2007, tydens die presidentskap van [[Roh Moo-hyun]], geskrap<ref>{{en}} {{cite web |url=http://sthelepress.com/index.php/2016/12/28/still-the-unloved-republic/ |title=Still the Unloved Republic |publisher=Sthele Press |author=Brian Reynolds Myers |date=28 Desember 2016 |accessdate=13 Maart 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180313210134/http://sthelepress.com/index.php/2016/12/28/still-the-unloved-republic/ |archive-date=13 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en vervang deur ’n ander, nierassistiese bewoording. Sommige linksgesinde Suid-Koreane het dié herformulering van getrouheid veroordeel, aangesien dit in stryd is met hul rassiese ideologie.<ref name="thefreelibrary.com" /> Net so het tot April 2011, toe dit om soortgelyke redes geskrap is, Suid-Koreaanse soldate in hul eed trou teenoor die “Koreaanse ras” belowe.<ref name="OathChosunIlbo" /> == Vlagdae == [[Lêer:Centennial March 1st Movement Hyoja Studio 17.jpg|duimnael|Eeufeesviering van die 1 Maartbeweging, met president [[Moon Jae-in]] in die middel (2019)]] Die dae waarop die ''Taegeukgi'' gehys moet word, word deur die “Nasionale Vlagwet van die Republiek Korea" (대한민국국기법) soos volg bepaal:<ref>{{ko}} {{cite web |url=https://www.law.go.kr/법령/대한민국국기법 |title=대한민국국기법 |publisher=Regering van die Republiek Korea |date=28 Januarie 2014 |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> * 1 Maart — Samiljeol (1 Maartdag) * 6 Junie — Herinneringsdag (halfstok vereis) * 17 Julie — Grondwetdag * 15 Augustus — Bevrydingsdag * 1 Oktober — Weermagdag * 3 Oktober — Nasionale Stigtingsdag * 9 Oktober — [[Hangul]]dag * Enige dag tydens [[staatsbegrafnis]] (halfstok vereis) Benewens hierdie dae mag die Suid-Koreaanse regering en plaaslike owerhede in Suid-Korea ook vra vir die vertoning van die ''Taegeukgi'' op ander dae onder spesiale voorwaardes. == Vorige vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Royal flag of Goryeo (Bong-gi).svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vlag van die [[Goryeo]]dinastie, voor 1392 Lêer:Royal Flag of Goryeo magi.svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van die Goryeodinastie, voor 1392 Lêer:Royal Flag of Goryeo sanggi.svg| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van die Goryeodinastie, voor 1392 Lêer:Flag of the King of Joseon (1876).png| {{FIAV|historical}} Koninklike vaandel van die Goryeodinastie, voor 1876 Lêer:Ensign of the Joseon Navy.svg| {{FIAV|historical}} Vlootvaandel van die [[Joseon]]dinastie, gebaseer op ’n [[Taoïsme|Taoïste]]-vlag genoem ''jwadogi'' (坐纛旗) met elemente van die Luoshu Lêer:Flag of the king of Joseon.svg| {{FIAV|historical}} Standaard van die Joseondinastie, 1882 tot 1907<ref>{{en}} {{cite web |url=http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/23rd/Kariyasu-TheHistoryofTaegeukFlags.pdf |title=The History of Taegeuk Flags |publisher=International Congresses of Vexillology |author=Nozomi Kariyasu |accessdate=13 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191213143753/http://internationalcongressesofvexillology-proceedingsandreports.yolasite.com/resources/23rd/Kariyasu-TheHistoryofTaegeukFlags.pdf |archive-date=13 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Lêer:Flag of Korea (1882–1910).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi uit die Amerikaanse Vlootboek ''Flags of Maritime Nations'' in Julie 1882, 1882 tot 1910 Lêer:朴泳孝作 朝鮮國旗.jpg| {{FIAV|historical}} Taegukgi deur Park Yeong-hyo, September 1882 Lêer:Flag of Korea (November 1882).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi, November 1882 Lêer:大淸國屬 高麗國旗.jpg| {{FIAV|historical}} Taegukgi uit die Diplomatieke Qing-boek ''Tōngshāng Zhāngchéng Chéng'àn Huìbiān'' (通商章程成案彙編), bewerk deur [[Li Hongzhang]], Maart 1883. Geannoteerde “Die vlag van [[Goryeo]] behoort aan die Groot Qing”. In China is Joseon dikwels ''Goryeo'' genoem. Lêer:Flag of Korea (1888–1893).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi, 1888 tot 1893 Lêer:Flag of Korea (1888, Denny Taegukgi).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi deur O. N. Denny, 1888 tot 1893 Lêer:Flag of Korea (1893).svg| {{FIAV|historical}} Taegukgi, 1893 Lêer:Flag of Korea (1899).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die [[Koreaanse Keiserryk]], 1897 tot 1910 Lêer:Imperial banner of Korea.svg| {{FIAV|historical}} Keiserlike standaard van die Koreaanse Keiserryk, 1897 tot 1907 Lêer:Imperial Standard of Korean Empire (1908 ~ 1910).png| {{FIAV|historical}} Keiserlike standaard van die Koreaanse Keiserryk, 1908 tot 1910 Lêer:Ahn's Taegukgi.png| {{FIAV|historical}} Vlag deur An Jung-geun, ’n Koreaanse onafhanklikheidsaktivis wat in 1910 oorlede is. 大韓獨立 beteken “Die onafhanklikheid van Groter Korea”. Lêer:Flag by Pyongyang Soongsil School (1919).svg| {{FIAV|historical}} Vlag gebruik deur Koreaanse betogers tydens die Eerste Maart-beweging, 1919 Lêer:Flag of the Provisional Government of the Republic of Korea.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Voorlopige Regering van die Republiek Korea, 1919 in ballingskap in die [[Republiek China]], 1919 tot 1948 Lêer:Korean flag 1944 United States stamp detail.jpg| {{FIAV|historical}} Taegukgi op ’n Amerikaanse [[posseël]], 1944 Lêer:한국광복군 서명문 태극기.jpg| Taegukgi met handtekeninge deur die Koreaanse Bevrydingsleër, 1945 Lêer:Korea Independence Army Marching Flag.svg| {{FIAV|historical}} ’n Marsvlag van ’n bevelvoerder by die Onafhanklikheidsleër Lêer:Flag of the People's Committee of Korea.svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die Volksrepubliek Korea tussen Augustus 1945 en Desember 1945 nadat die USAMGIK die PRK verban het. Lêer:Flag of the United States (1912-1959).svg| {{FIAV|historical}} [[Vlag van die Verenigde State]], gebruik in Suid-Korea tydens die Amerikaanse besetting, September 1945 tot September 1948 Lêer:Flag of South Korea (1945–1948).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, gebruik tydens die Amerikaanse besetting, September 1945 tot September 1948 Lêer:Flag of South Korea (1948–1949).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, gebruik ná onafhanklikheidswording, 1948 tot Oktober 1949 Lêer:경주 학도병 서명문 태극기.jpg|Taegukgi met anti-Noord-Koreaanse leuses en handtekeninge deur studentesoldate van Gyeongju, 1950 Lêer:Flag of South Korea (1949–1984).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, 1949 tot 1984 Lêer:Flag of South Korea (1984–1997).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, 1984 tot 1997 Lêer:Flag of South Korea (1997–2011).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van Suid-Korea, 1997 tot 2011 Lêer:Flag of the government of South Korea (1988–2016).svg| {{FIAV|historical}} Vlag van die regering van die Republiek Korea, 1949 tot 2016 </gallery></center> == Subnasionale vlae == === Munisipale vlae === Sommige van die Suid-Koreaanse munisipaliteite beskik oor hul eie vlae. <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of Ansan.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Ansan]] Lêer:Flag of Busan.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Busan]] Lêer:Flag of Changwon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Changwon]] Lêer:Flag of Daegu.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Daegu]] Lêer:Flag of Daejeon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Daejeon]] Lêer:Flag of Gimcheon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Gimcheon]] Lêer:Flag of Gimje.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Gimje]] Lêer:Flag of Goyang.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Goyang]] Lêer:Flag of Gwangju.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Gwangju]] Lêer:Flag of Incheon.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Incheon]] Lêer:Flag of Sejong City.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Sejong]] Lêer:Flag of Seongnam.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Seongnam]] Lêer:Flag of Seoul.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Seoel]] Lêer:Flag of Suwon (2022).svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Suwon]] Lêer:Flag of Ulsan.svg| {{FIAV|normal}} Vlag van [[Ulsan]] </gallery></center> == Ander vlae == <center><gallery align="center" widths="150"> Lêer:Flag of the President of South Korea.svg| Presidensiële Standaard van die Republiek Korea Lêer:Standard of the Prime Minister of the Republic of Korea.svg| Standaard van die Eerste Minister van die Republiek Korea Lêer:Flag of the Government of the Republic of Korea.svg| Vlag van die regering van die Republiek Korea, sedert 2016 Lêer:Flag of the Republic of Korea Reserve Forces.svg| Vlag van die Republiek Korea se Reserwemag Lêer:Flag of the Republic of Korea Marine Corps.svg| Vlag van die Republiek Korea se Marinekorps Lêer:Flag of the Republic of Korea Armed Forces.svg| Vlag van die Republiek Korea se Gewapende Magte Lêer:Flag of the Republic of Korea Air Force.svg| Vlag van die Republiek Korea se Lugmag Lêer:Flag of the Republic of Korea Army.svg| Vlag van die Republiek Korea se Weermag Lêer:Unification flag of Korea.svg| {{FIAV|proposal}} Koreaanse verenigingsvlag, soos gebruik tydens die [[Olimpiese Winterspele 2018]] in [[Pyeongchang]], [[Suid-Korea]] </gallery></center> == Sien ook == {{Portaal|Vlae en wapens|En-wikipedia arms 8-full.svg}} * [[Hibiscus syriacus]], die nasionale blom van Suid-Korea, waar dit ''Mugunghwa'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花) genoem word, vertaalbaar as “die ewige blom”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do |title=The National Flower – Mugunghwa |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=18 Mei 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Flags of South Korea|Vlae van Suid-Korea}} * {{en}} [https://www.crwflags.com/fotw/flags/kr.html Suid-Korea] by ''Flags of the World'' * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/flag-of-South-Korea|title=flag of Korea, South|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=18 Mei 2025}} {{Asiëvlae}} {{Normdata}} {{en-vertaal|Flag of South Korea}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Korea]] [[Kategorie:Nasionale vlae|Suid-Korea]] 8vf546kqm8fftujdjsqsnsmyyts9okr 0 126858 2901459 2898830 2026-05-04T18:15:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 3 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901459 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Bekende Jode in Suid-Afrika.jpg|300px]] | onderskrif = Suid-Afrikaanse Jode (kloksgewys, van links bo): Wolf Ehrlich, Helen Suzman, Hermann Kallenbach, Bertha Solomon, Irma Stern, Morris Alexander, Morris Kentridge. | groep = Jode in Suid-Afrika | bevolking = 120&nbsp;000 | plek = {{vlagland|Suid-Afrika}} geskatte 67&nbsp;000<ref name="sajewvl">{{en}} {{Citation | editor-last = Rebecca Weiner | editor-first = Rebecca Weiner |date=2010 | publisher = Jewish Virtual Library | title = South African Jewish History and Information | format = PDF | url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/South_Africa.html | accessdate = 13 Augustus 2010}}</ref>–75&nbsp;555<ref>{{en}} {{cite book|title=Census 2001: Primary Tables: Census '96 and 2001 compared|date=2004|publisher=Statistics South Africa|location=Pretoria|isbn=0-621-34320-X|pages=25–28|url=http://www.statssa.gov.za/census01/html/RSAPrimary.pdf|accessdate=1 Desember 2014|archiveurl=https://www.webcitation.org/6UxL3wQW4?url=http://www.statssa.gov.za/census01/html/RSAPrimary.pdf|archivedate=20 Desember 2014|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> * [[Johannesburg]] 50&nbsp;000<ref name="sajewvl" /> * [[Kaapstad]] 17&nbsp;000<ref name="sajewvl" /> * [[Pretoria]] 3&nbsp;000<ref name="sajewvl" /> {{vlagland|Israel}} 20&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |title=MIO.ORG.IL |url=http://www.mio.org.il/en/node/289 |accessdate=25 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180807002052/http://www.mio.org.il/en/node/289 |archive-date= 7 Augustus 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Australië}} 15&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |title=Haaretz.com |url=http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/.premium-1.562688 |access-date=16 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140305203247/http://www.haaretz.com/jewish-world/jewish-world-news/.premium-1.562688 |archive-date=5 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 10&nbsp;000 | taal = [[Suid-Afrikaanse Engels]] (oorgrote meerderheid) en [[Afrikaans]], van godsdienstige: [[Jiddisj]], [[Hebreeus]] | geloof = Ortodokse [[Judaïsme]] (80%)<ref name="sajewvl" /><br />Hervormde Judaïsme (20%)<ref name="sajewvl" /> | verwante = [[Boerejode]], [[Lemba]], [[Jode]] in die algeheel. }} Die '''Jode in Suid-Afrika''' is ’n gemeenskap van nagenoeg 52&nbsp;000 mense,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.kaplancentre.uct.ac.za/kaplan/news/2020/jews-of-south-africa-2020 |title=New survey of Jews in South Africa |accessdate=20 Junie 2022 |archive-date=24 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220124145522/http://www.kaplancentre.uct.ac.za/kaplan/news/2020/jews-of-south-africa-2020 |url-status=dead}}</ref> die twaalfde grootse Joodse gemeenskap in enige land ter wêreld.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.simpletoremember.com/vitals/world-jewish-population.htm |title=World Jewish Population – Latest Statistics |accessdate=5 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517231057/https://www.simpletoremember.com/vitals/world-jewish-population.htm |archive-date=17 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op sy hoogtepunt omstreeks 1970 het die [[Jode]] in [[Suid-Afrika]] amper 120&nbsp;000 siele getel, maar die emigrasie van nagenoeg 40&nbsp;000 Suid-Afrikaanse Jode na veral [[Israel]] asook [[Australië]], [[Kanada]] en [[Nieu-Seeland]], tesame met ’n lae geboortesyfer, het hul getalle met amper 40% laat afneem, terwyl Suid-Afrika se wit bevolking, waarvan die Jode ’n klein onderafdeling vorm, in dieselfde tyd eers toegeneem, maar later teruggesak het tot min of meer dieselfde getal as in 1970. (Die afname sou selfs groter gewees het as 10&nbsp;000 Jode nie van omstreeks 1970 tot 1994 uit Israel na Suid-Afrika geëmigreer het nie.)<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Library]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Tog oefen Joodse Suid-Afrikaners steeds op vele terreine, soos die politiek, ekonomie en kunste, ’n invloed ver buite verhouding tot hul getalle uit. Weens verstedeliking kan Suid-Afrika se Joodse inwoners vandag as 'n twee-stad-bevolking beskryf word: Van die totaal van nagenoeg 80&nbsp;000 siele (Jode in die algemeenste sin van die word, maar met 'n kernbevolking van net oor die 50&nbsp;000), woon amper tweederdes (50&nbsp;000) in [[Johannesburg]] en meer as 'n vyfde (17&nbsp;000) in [[Kaapstad]]. Dus is amper 85% van die bevolking in net twee stede saamgetrek, met kleiner bevolkings in [[Durban]], [[Pretoria]] en [[Gqeberha]]. Suid-Afrikaanse Jode was vroeër jare, toe elke dorp van enige grootte 'n gemeenskap met 'n eie shul en gemeenskapsorganisasies gehad het, veel beter geïntegreer in die breë Suid-Afrikaanse samelewing. Dit verklaar waarskynlik hoekom die koers van ondertrouery met nie-Jode slegs 7% is.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour South Africa Virtual Jewish History Tour]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Selfs in die stede waarin die grootste Joodse bevolkings voorkom, is hulle beperk tot sekere voorstede: In Kaapstad in die suidelike voorstede, stadskom en aan die Atlantiese kus ([[Groenpunt]], [[Seepunt]] en [[Kampsbaai]], met 'n kleiner bevolking rondom [[Milnerton]] en [[Bloubergstrand]]), en in Johannesburg in die noordooste en noorde van die stad.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/johannesburg Jewish Virtual Library]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> == Vestiging in Suid-Afrika == [[Lêer:Joodse immigrante kom in Kaapstad aan.jpg|duimnael|Joodse immigrante kom in [[Kaapstad]] aan uit Oos-Europa.]] Jode se verbintenis met Suider-Afrika strek terug tot die vroeë dae van verkenning deur Europeërs. Joodse astronome, kaartmakers en navigators het die [[Portugese]] verkenners bygestaan, terwyl Joodse kapitaal bygedra het tot die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]]. Reeds in die eerste nedersetting aan die [[Kaap die Goeie Hoop]] was daar mense van Joodse herkoms, hoewel hulle niepraktiserend was aangesien die Kompanjie vereis het dat alle werknemers van gereformeerde geloofsoortuiging moes wees. Eers tydens die Britse besetting het Jode hulle in enige noemenswaardige getalle aan die Kaap begin vestig. Hulle was hoofsaaklik uit [[Duitsland]] en [[Engeland]] afkomstig en is genoop om te emigreer weens die omstandighede in [[Europa]] ná die [[Napoleontiese Oorloë]]. Aan die Kaap het hulle hul as handelaars gevestig, maar algaande na die binneland verhuis en aansienlik bygedra tot die platteland se ekonomiese ontwikkeling. Onder die [[1820-Setlaars]] was ’n aantal Joodse families, wat aan die Oosgrens in die lyding van die setlaars gedeel het. Die eerste permanente Hebreeuse gemeente in in 1841 aan die Kaap gestig en die tweede 21 jaar later, in 1861, in [[Port Elizabeth]]. Destyds het Jode hulle ook al in die [[Oranje-Vrystaat]] gevestig, waar hulle van die vroeë inwoners van [[Bloemfontein]] was, en in [[Transvaal]]. Ná die ontdekking van [[diamant]]e en daarna goud het die Joodse bevolking skerp toegeneem van 'n geskatte slegs 4&nbsp;000 in 1880. Talle het uit [[Oos-Europa]] (hoofsaaklik [[Litaue]], maar ook [[Letland]] en [[Rusland]]) gekom, waar tsaristiese vervolging die uittog aangevuur het. Die eerste Hebreeuse gemeente is reeds in Julie 1887 in [[Johannesburg]] gestig en in [[Pretoria]] drie jaar later. In 1899, 13 jaar ná die stigting van die stad, het Johannesburg se Joodse bevolking sowat 11&nbsp;000 getel. Uit die staanspoor het Jode ’n belangrike rol gespeel in die ontwikkeling van die diamant- sowel as die [[goud]]veld. So het die fokuspunt van Suid-Afrika se Joodse gemeenskap noordwaarts uit Kaapstad na Johannesburg verskuif, hoewel die Moederstad 'n vername Joodse sentrum sou bly. Tot omstreeks 1880 het die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap hoofsaaklik uit immigrante uit Brittanje en Duitsland bestaan, maar die sluipmoord op tsaar [[Aleksander II van Rusland]] in 1881 het gelei tot die wrede verdrukking van Jode. Dit het Jode in reusegetalle uit die Russies beheerde gebiede van Oos-Europa laat emigreer. Uit die totaal van sowat 3&nbsp;miljoen wat verhuis het, het net 40&nbsp;000 na Suid-Afrika gekom en meer as die helfte na Amerika gegaan. Dit was in dié tyd dat heelparty aankomelinge hulle óf in die arm buurt [[Distrik Ses]] naasaan die Kaapse middestad óf op die platteland gevestig het, waar elke dorp van noemenswaardige grootte mettertyd 'n Joodse gemeenskap met sy eie [[sinagoge]] sou hê. Daar het hulle, vanweë hul bydrae tot die handel, 'n groot rol gespeel in die handelsomwenteling van die platteland in die laat 19de en vroeë 20ste eeu. Jode was die energieke en ingeligte tussengangers tussen die nuwe markte van die dorpe en die produsente. Ook het Joodse plattelandse winkels in die groeiende behoeftes van die ontluikende plattelandse verbruikers voorsien. == Demografie == [[Lêer:Helen Suzman trou met dr Mosie Suzman.jpg|duimnael|links|upright|[[Helen Suzman|Helen Gavronsky]] tree op [[12 Augustus]] [[1937]] in die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]] in Wolmaransstraat, [[Johannesburg]], in die huwelik met dr. [[Mosie Suzman]].]] [[Lêer:Ou Sinagoge op Malmesbury, Gert du Plessis.jpg|duimnael|[[Malmesbury]] in die [[Swartland]] is een van tallose dorp wie se Joodse gemeenskap ophou bestaan het. Die ou sinagoge huisves nou die dorpsmuseum, soos op byvoorbeeld [[Calvinia]] en [[Piketberg]] (deels).]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Middelburg, Kaap, nou 'n woonhuis, Ian van Zyl, Desember 2017.jpg|duimnael|Die eertydse sinagoge op die hoek van Smid- en Noodstraat, [[Middelburg, Oos-Kaap|Middelburg, Kaap]], is in 'n woonhuis omskep]] Amptelike sensussyfers met die jare skets ’n duidelike beeld van die groei van die Joodse bevolking deur immigrasie. In 1904 het die gemeenskap 38&nbsp;101 getel, oftewel 3,41% van die totale blanke bevolking. Teen 1926 was hul getalle 62&nbsp;103, 4,09% van die wit bevolking van die [[Unie van Suid-Afrika]]. Teen 1936 het hul bevolkingsaandeel toegeneem tot 4,52% (90&nbsp;645), maar teen 1946 ietwat gedaal tot 4,39% (104&nbsp;156). Daarna het hul bevolkingsaandeel bly afneem sodat dit teen 1960 3,7% was, hoewel hul getalle steeds toegeneem het, tot 114&nbsp;762. Die aandeel van die Jode aan die totale bevolking het sedert 1936 deurgaans bly krimp weens verskeie faktore, onder meer beperkende immigrasiewetgewing, die feit dat Oos-Europese Jode, die grootste bron van immigrasie na Suid-Afrika, feitlik uitgewis is in die [[Sjoa]] voor en tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], en dat die Joodse geboortesyfer in Suid-Afrika laer was as dié van die blanke bevolking in die geheel, veral die [[Afrikaners]]. In die kwarteeu tussen 1936 en 1960 was die Jode se jaarlikse bevolkingstoename 1,17%, vergeleke met die hele blanke bevolking se toename van 2,26% per jaar. Ook was daar vroeg reeds ’n hoër persentasie bejaardes onder die Jode as onder enige groep van enige ras. In 1936 was soveel as 53,31% van die Joodse bevolking in die buiteland gebore, maar algaande het die aandeel van dié wat in Suid-Afrika gebore is, ál groter geword. Vandag is feitlik almal gebore Suid-Afrikaners. In Kaapstad was die persentasie Suid-Afrikaans gebore Jode in 1960 byvoorbeeld 73%, vergeleke met 8% elk in Brittanje en Duitsland. Die geografiese verspreiding van die Jode het mettertyd ingrypend verander. In die vroeë dekades van die 20ste eeu was daar op feitlik elke dorp in Suid-Afrika ’n Joodse gemeenskap. Maar die afgelope reeds sowat 100 jaar het die Jode sodanig verstedelik dat van die plattelandse Jodedom feitlik niks oorgebly het nie. In baie gevalle het die Jode na die stede verhuis, waar hulle hul geloof en kultuur makliker kon handhaaf, hul kinders 'n Joodse opvoeding kon ontvang en daar vir hulle en hul nasate beter ekonomiese geleenthede was. Op amper al die dorpe, selfs groteres soos [[Malmesbury]] (met ’n wit bevolking van 6&nbsp;440 in 2011) en [[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] (8&nbsp;569), en selfs in die meeste stede, het eens florerende Joodse gemeenskappe verdwyn. Reeds in 1960 het Johannesburg 57&nbsp;806 Joodse inwoners het (50% van die totaal), [[Kaapstad]] en die Skiereiland 22&nbsp;716 (20%), Durban 5&nbsp;353, [[Port Elizabeth]] 2&nbsp;972 en [[Bloemfontein]] en omstreke 1&nbsp;219 gehad. Destyds was die provinsiale verdeling [[Transvaal]] 73&nbsp;051, [[Kaapland]] 32&nbsp;104, Natal 6&nbsp;189 en die Vrystaat 3&nbsp;157, wat daarop dui dat ruim 10&nbsp;000 Jode hulle toe nog op die Kaapse platteland bevind het en byna 2&nbsp;000 elders in die Vrystaat as in Bloemfontein. Vandag word Suid-Afrika se Jode beskryf as 'n twee-stad-bevolking aangesien 85% in Johannesburg en Kaapstad woon, met die res amper almal in Durban, Pretoria en Port Elizabeth. == Bydrae tot die volkslewe == [[Lêer:Bertha Solomon.jpg|duimnael|links|upright|[[Bertha Solomon]], Volksraadslid en kampvegter vir vroueregte]] [[Lêer:Ronnie Kasrils - Russell Tribunal.jpg|duimnael|upright|[[Ronnie Kasrils]] was van 1999 tot 2004 minister van waterwese en bosbou en van 27 April 2004 tot 25 September 2008 minister van intelligensie. Kasrils het van 1987 tot 2007 in die ANC se nasionale uitvoerende komitee (NUK) gedien. Van 1986 tot 2007 was hy 'n lid van die [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party]] se sentrale komitee.]] Jode is reeds dekades lank ten volle geïntegreer in die Suid-Afrikaanse ekonomiese, burgerlike en kultuurlewe. Hul grootste bydrae was waarskynlik op ekonomiese gebied, soos vergestalt deur vooraanstaande figure onder wie die Mosenthal-familie van die Kaap (handel, bankwese en nywerheid), Nathaniel Isaacs en Benjamin Norden (reisigers en pioniers van die oostelike grensgebiede), die De Pass-familie (handel, nywerheid en skeepvaart), [[Jonas Bergtheil]] in Natal (landbounedersetting en katoen), [[Samuel Marks]] (nywerheid) en [[I.W. Schlesinger]] (sitrusbedryf, geldwese en vermaakbedryf). Name soos sir [[Lionel Phillips]], [[Barney Barnato]], die Joels, [[Alfred Beit|Alfred]] en sir [[Otto Beit]], sir [[George Albu]] en sir [[Ernest Oppenheimer]] (hoewel hy hom in 1935 tot die [[Christendom]] bekeer het) herinner aan die aandeel wat Jode gehad aan die ontwikkeling van die diamant- en goudvelde. Joodse ondernemings het ’n groot bydrae gelewer tot die nywerheidsomwenteling in Suider-Afrika ná 1914, byvoorbeeld in die vervaardiging van [[tekstiel]]e, [[klere]] en meubels, in [[voedsel]]verwerking en die vervaardiging van [[tabak]]- en chemiese produkte, en in die toepassing van moderne [[landbou]]metodes. Reeds sedert die dae van Samuel Marks het Jode ’n aansienlike bydrae gelewer tot Suid-Afrikaanse fabriekswese, landbou en handel, van wie seker die vernaamste [[I.W. Schlesinger]] en [[Raymond Ackerman]] was. Jode se deelname aan die openbare lewe strek terug tot by die beroemde Kaapse parlementslid [[Saul Solomon]] en die Kaap se prokureur-generaal in die 1870's, [[Simeon Jacobs]]. Sir [[Matthew Natan]] was goewerneur van Natal met [[Uniewording]]. In die eerste Unieparlement was die Joodse LP's [[Morris Alexander]], sir [[David Harris]], Emile Nathan, sir [[Lionel Phillips]], [[C.P. Robinson]] en senator [[Samuel Marks]]. Nog openbare figure was sen. [[Wolf Ehrlich]], F.C. Hollander en Franz Ginsberg, dr. Henry Gluckman en [[Morris Kentridge]]. Selfs kommunisteleiers soos Sam Kahn en Solly Jacks was Joods en in later jare die vooraanstaande vryheidsvegter [[Ronnie Kasrils]], terwyl [[Bertha Solomon]],<ref>{{en}} [https://jwa.org/encyclopedia/article/solomon-bertha Jewish Women's Archive]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> [[Helen Suzman]]<ref>{{en}} [https://jwa.org/encyclopedia/article/suzman-helen Jewish Women's Archive]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> en [[Harry Schwartz]] in die Volksraad vir geregtigheid gestry het. In al die groot stede het Jode as raadslede en burgemeesters gedien. Sowat 3&nbsp;000 Joodse vrywilligers het in die Unie-verdedigingsmag aan die [[Eerste Wêreldoorlog]] deelgeneem, destyds nagenoeg 6% van die totale Joodse bevolking in Suid-Afrika. In die [[Tweede Wêreldoorlog]] is sowat 10&nbsp;000 Jode, meer as ’n tiende van die totale bevolking, in die rekords van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes aangeteken as lede van die Unie-verdedigingsmag of van die Geallieerde magte. Van hulle het 357 hul lewe verloor, 327 is gewond of beseer, 143 is gemeld in spesiale berigte en 94 het verskeie eerbewyse vir voortreflike diens gekry. == Apartheidsera == [[Lêer:William Kentridge DSC 2685.JPG|duimnael|links|upright|Die kunstenaar [[William Kentridge]] se ouers was albei prokureurs wat vir gelyke regte in Suid-Afrika gestry het. Sy vader, Maurice, was ook Volksraadslid.]] [[Lêer:Black Sash 2.jpg|duimnael|Lede van die [[Black Sash]] aan die betoog teen die aanvaarding van die Senaatwet in 1955. Dié organisasie het heelparty Joodse lede gehad.]] [[Lêer:Helen Suzman.jpg|duimnael|upright|[[Helen Suzman]] het in haar 36 jaar as Volksraadslid een van Suid-Afrika se bekendste Jode geword.]] Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Jodehaat van voor en tydens die oorlog saam met die organisasies wat dit aangestook het, van die politieke toneel verdwyn. Vanaf 1948, toe die [[Nasionale Party]] (NP) die bewind by die [[Verenigde Party]] (VP) oorneem, het talle Jode by die stryd teen dié politieke bedeling betrokke geraak; trouens, die meeste Jode het deur die hele apartheidsera die opposisiepartye links van die regerende party, eers die VP en daarna vanaf 1959 toenemend die [[Progressiewe Party]] en sy opvolgers, by die stembus gesteun. Die Unie van Joodse Vroue het gepoog om die lyding van [[swart mense]] te verlig deur liefdadigheidsprojekte en selfhelpskemas. Veertien van die 23 wit mense wat in 1956 vir verraad verhoor is, was Joods, en so ook al vyf die wit mense uit die 17 lede van die [[African National Congress]] (ANC) wat in 1963 vir teenapartheidsoptrede in hegtenis geneem is. Tog het die Joodse Raad van Afgevaardigdes tot 1985 geweier om standpunt teen apartheid in te neem omdat hulle gemeen het dis nie ’n Joodse vraagstuk nie. Ook die rabbinaat het eers teen die laat 1980's standpunt ingeneem. Binne-in die parlement was [[Helen Suzman]], Volksraadslid vir [[Houghton (kiesafdeling)|Houghton]] van 1953 tot 1989, agtereenvolgens vir die VP, PP, [[Progressiewe Reformisteparty|PRP]], [[Progressiewe Federale Party|PFP]] en [[Demokratiese Party|DP]], dikwels die enigste stem teen 'n magdom apartheidswetgewing, al het die VP ook Joodse lede gehad. Eers in 1975 het [[Harry Schwarz]], wat sedert 1951 lid van die VP was en [[Nazi-Duitsland]] in 1934 verlaat het weens toenemende Jodehaat, die party verlaat en die kortstondige [[Reformisteparty]] gestig, wat enkele maande later met die PP as die PRP saamgesmelt het.<ref>{{en}} [http://www.sahistory.org.za/people/harry-heinz-schwarz SA History]. URL besoek op 12 November 2017.</ref> Buite die parlement was [[Ronnie Kasrils]] sedert die vroeë 1960s 'n aktiewe lid van die ANC en [[Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party|SAKP]] en ná die koms van die [[demokrasie]] 'n kabinetsminister. Een van die grootste leiers van die teenapartheidsbeweging, oudpres. [[Nelson Mandela]], het oor die Jode in Suid-Afrika geskryf: "Jode is myns insien meer oopkop as die meeste [[wit mense]] wat vraagstukke van ras en politiek betref, miskien om hulle self histories die slagoffers van vooroordeel was." Mandela se verdedigingsprokureur, Isie Maisels, was Joods. Veral Joodse studente het apartheid sterk teengestaan. ’n Aansienlike persentasie van die mense wat tydens betogings teen apartheid in hegtenis geneem is, was Joods. Tallose Jode was betrokke by organisasies soos die Springbok-legioen, die Fakkelkommando ([[Torch Commando]]) onder leiding van [[Sailor Malan]]) en die Swart Serp ([[Black Sash]]). Hul betogings was sowel aktief (soos om deur die strate met fakkels te marsjeer) en passies (om stil met ’n swart serp of in swart geklee op sleutelpunte te staan). Ander Jode het probeer om swart burgers te onderrig, op te lei en deel te maak van die samelewing. Ian Bernhardt het in [[Johannesburg]] gewoon en was leier van die Unie van Suid-Afrikaanse Kunstenaars, waarin hy swart kunstenaars help oplei en beskerm het. Tydens die hele apartheidsera was Jode sigbaar in feitlik al die teenapartheidsorganisasies. [[Israel]] het strykdeur die apartheidsera diplomatieke bande met Suid-Afrika gehandhaaf, soos die meeste Arabiese state, die [[Republiek China]], [[België]] en [[Groot-Brittanje|Brittanje]]. Ten spyte van die wapenverbod het hierdie lande tydens die apartheidsera wapens aan Suid-Afrika verkoop. Daar was ook gerugte van kernsamewerking. Talle Israeliese leiers het apartheid in die openbaar veroordeel. Vroeg in die 1960's het Israel saam met nuwe onafhanklike Afrika-state standpunt teen apartheid ingeneem en so spanning geplaas op die land se verhouding met Suid-Afrika. Ná die [[Sesdaagse Oorlog]] van 1967 het die meeste Afrikalande bande met Israel verbreek, behalwe Suid-Afrika, wat tot ’n hegter verhouding tussen die twee lande gelei het.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1162378307806&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |archive-url=https://archive.is/20130706010337/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1162378307806&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |archive-date=6 Julie 2013 |title=P.W. Botha felt Israel had betrayed him |accessdate=2 November 2006 |publisher=Jerusalem Post |date=2 November 2006}}</ref> Geweldpleging in Suid-Afrika tydens die 1970's het tot ’n uittog van talle wit burgers gelei, onder wie ook Jode, wat gevrees het vir hul toekoms in die land. Baie kinders is oorsee gestuur om verder te leer en het daar aangebly. In 1985 is twee Joodse organisasies gestig, Jews for Justice ([[Kaapstad]]) en Jews for Social Justice (in Johannesburg) om die Suid-Afrikaanse samelewing te hervormd en brûe te bou tussen wit en swart gemeenskappe. Eindelik, ook in 1985, het die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes eindelik ’n resolusie teen apartheid aanvaar, amper 40 jaar nadat dit amptelike staatsbeleid geword het. Jode het tydens die apartheidsera floreer, soos baie nie-Joods wit burgers. Maar die Joodse bevolking het ’n hoër persentasie afgestudeerdes bevat as die res van die wit bevolking. Meer as die helfte van alle Jode het matriek verwerf, vergeleke met 23% van die totale wit bevolking. ’n Tiende van hulle het ’n universiteitsgraad verwerf, vergeleke met net 4% van die breë wit bevolking. Reeds vroeg in die 1970's het die Joodse bevolking ’n hoogtepunt van 119&nbsp;000 bereik. Tussen 1970 en 1992 het 39&nbsp;000 Jode Suid-Afrika verlaat, hoewel 10&nbsp;000 Israeli's in dieselfde tydperk hierheen geïmmigreer het.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Library]. URL besoek op 12 November 2017.</ref> == Gemeenskapsbedrywighede == Hoewel die Joodse gemeenskap ten volle geïntegreer is in die land se algemene samelewing, handhaaf hulle ook hul eie netwerk godsdienstige, kultuur-, gemeenskaps-, filantropiese en in sommige sentrums sportorganisasies. Daar is koördinerende liggame op die gebied van Joodse opvoeding, van die Ortodokse en Hervormde gemeentes en filantropie. Die liggaam wat die hele Joodse bevolking van die land verteenwoordig, is die [[Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes]].<ref>{{en}} [http://sajbd.org/pages/positioning-statement Webtuiste van die SA Raad van Joodse Afgevaardigdes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110030710/http://sajbd.org/pages/positioning-statement |date=10 November 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie is die sameroepende liggaam vir alle sake wat betrekking het op die Sionistebeweging in [[Israel]], waarvan die meeste Suid-Afrikaanse Jode geesdriftige ondersteuners is.<ref>{{en}} [http://www.sazionfed.co.za/ Webtuiste van die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die Joodse familielewe in Suid-Afrika was tradisioneel sterk, maar in die jongste jare gaan dit ook gebuk onder moderne maatskaplike en ekonomiese tendense. Hierin het emigrasie ook ’n rol gespeel. Heelparty bejaarde Jode is alleen in Suid-Afrika agtergelaat nadat hul kinders uitgewyk het. == Immigrasie == [[Lêer:Foto's in die Holocaust-sentrum, Kaapstad, van oorlewendes van die Jodeslagting wat hulle in die Kaap gevestig het.jpg|duimnael|links|Gerald Hoberman het in 1998 foto's geneem van hierdie 39 oorlewendes van die Jodeslagting in die [[Tweede Wêreldoorlog]] wat hulle mettertyd in die Kaap gevestig het. Dit word uitgestal in die Holocaust-sentrum, Kaapstad.]] [[Lêer:Hermann Kallenbach.jpg|duimnael|upright|Die Duits-Joodse argitek [[Hermann Kallenbach]] was verantwoordelik vir van die mooiste [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG kerke]]. Hy het in 1896 uit die teenswoordige [[Litaue]] na [[Johannesburg]] geïmmigreer.]] [[Lêer:Ds Solly Ozrovech.jpg|duimnael|links|upright|Die geliefde Christelike skrywer en [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG]] [[predikant]] ds. [[Solly Ozrovech]] het voor die [[Tweede Wêreldoorlog]] saam met sy Pools-Joodse ouers na Suid-Afrika gekom, maar ná hul dood per ongeluk in 'n NG weeshuis beland.]] [[Lêer:Pieter-Dirk Uys.jpg|duimnael|upright|Die akteur en dramaturg [[Pieter-Dirk Uys]] se Joodse ma was 'n pianis in [[Berlyn]] wat aan die vooraand van die [[Tweede Wêreldoorlog]] na Suid-Afrika geëmigreer het. Hy het egter, danksy sy [[Afrikaans]]e pa, in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|NG Kerk]] grootgeword.]] Soos die geval met die meeste ander immigrasie na Suid-Afrika, het die Jode hoofsaaklik na die land gekom op soek na vryheid van verdrukking of ekonomiese swaarkry. Tydens die hele tydperk van Europese nedersetting sedert 1652 het die voortdurende stroom immigrante deurgaans Jode in wisselende getalle ingesluit. In die 17de en 18de eeu was dit ’n breukdeel van die totaal toe die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] godsdienstige eenvormigheid van sy amptenare vereis het, maar in die 19de eeu het dit toegeneem en ’n hoogtepunt bereik ten tyde van die kwaaiste Jodevervolging in Europa in die 20ste eeu. Vir die 17de en 18de eeu bestaan geen amptelike rekords van Jode as immigrante nie, maar daar is aanduidings dat Jode onder diegene was wat reeds so vroeg as 1669 met die Kompanjie se skepe aan die [[Kaap die Goeie Hoop|Kaap]] geland het. Danksy algehele godsdiensvryheid onder die Bataafse bewind van 1803 tot 1806, en die bevestiging daarvan deur die [[Groot-Brittanje|Britse]] owerheid in laasgenoemde jaar, het Jode ál meer gereeld onder die immigrante voorgekom. Maar in die afwesigheid van enige plaaslike Joodse gemeenskapsorganisasies tot 1841, kan Joodse immigrante voor daardie datum net per toeval uitgeken word. ’n Terloopse vermelding dui byvoorbeeld op ’n groep Joodse gesinne onder die [[1820-Setlaars]]. Dié groepie het die stigters van die eerste Hebreeuse gemeente in Kaapstad 21 jaar later ingesluit. Daarna dui gemeenskapsrekord op ’n klein maar volgehoue aankoms van Jode uit [[Engeland]], [[Duitsland]] en [[Nederland]]. In die middel van die 19de eeu het ’n aantal Duits-Joodse gesinne hulle in talle dele van die [[Kaapkolonie]] en [[Oranje-Vrystaat]] gevestig. Ná 1870 het ’n skare fortuinsoekers, onder wie Jode uit tallose lande, na die Diamantveld van [[Griekwaland-Wes]] en eindelik die goudveld van die [[Witwatersrand]] gestroom. Vanaf 1880 het die onderdrukking van die Jode in die [[Russiese Ryk]] sowat 3&nbsp;miljoen van hulle daartoe gedryf om te emigreer, van wie meer as die helfte na Amerika. Suid-Afrika het tussen 1881 en 1914 gemiddeld 1&nbsp;250 Jode per jaar uit Oos-Europa opgeneem. Tydens dié tydperk het meer as 40&nbsp;000 [[Litaue|Litause]] Jode na Suid-Afrika gekom, onder wie die ouers van die politikus [[Helen Suzman]] (née Gavronsky). Na raming het 40&nbsp;000 Litause eindelik na Suid-Afrika geïmigreer uit die geskatte 3&nbsp;miljoen wat die land sedert 1881 verlaat het. Toe [[Nazi-Duitsland]] die [[Sowjetunie]] op 22 Junie 1941 binneval, was daar steeds 250&nbsp;000 Jode in die dorpe en gehuggies (shtetls) van Litaue. Feitlik dadelik het die ''Einsatzgruppen'' (mobiele moordeenhede) en hul plaaslike kollaborateurs die volksmoord op die Jode begin. Teen November daardie jaar het net sowat 40&nbsp;000 Jode oorgebly, saamgehok in die ghetto's van [[Vilnius]], Kowno, Shawli en etlike slawearbeidkampe. Teen 1944 het die Nazi's 90% van Litaue se Jode uitgemoor. In die aangrensende [[Letland]] was daar met die inval van Duitsland 94&nbsp;000 Jode. Die ''Einsatzgruppen'' en hul plaaslike handlangers het die meeste van hulle vermoor. In die groter sentra soos [[Riga]], Dwinsk en Liepaja is ghetto's gebou. In 1941 en vroeg in 1942 het die Nazi's duisende Duitse en [[Oostenryk]]se Jode na die ghetto in [[Riga]] gedeporteer. Die meeste is vermoor. Begin 1943 het van Letland se Joodse gemeenskap net sowat 5&nbsp;000 siele oorgebly. Die huidige syfer is nagenoeg 6&nbsp;200.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/latvia-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Library]. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Kragtens die Wet op die Beperking van Immigrasie van 1902 in die Kaapkolonie is ’n geletterdheidstoets ingestel wat die vermoë van aansoekers getoets het om ’n Europese taal te lees en skryf, wat die gevaar geskep het dat [[Jiddisj]]sprekendes uitgesluit kon word. Maar ná vertoë deur vooraanstaande Suid-Afrikaanse Jode is Jiddisj amptelik tot Europese taal verklaar vir die doel van die geletterdheidstoets deur die wetgewing in 1906 te wysig. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog|oorlogsjare]] het die stroom immigrante so te sê opgedroog, maar in die 1920 opnuut begin. Die [[Pakt-regering]] se Wet op Immigrasiekwota (Wet No. 8 van 1930), wat bedoel was om die bestaande balans tussen die blanke taalgroepe (Afrikaans en [[Engels]]) te handhaaf, het die immigrasie van Oos-Europese Jode verminder, maar Duitse Jode wat gevlug het van Nazi-vervolging, het tussen 1933 en 1937 in aansienlike getalle die land binnegekom, selfs soveel as 3&nbsp;330 in 1936 en altesaam meer as 6&nbsp;000, uit die 250&nbsp;000 wat uit Duitsland kon vlug. Die Wet op Vreemdelinge (Wet No. 1 van 1937) het Joodse immigrasie in die volgende twee jaar tot ’n breukdeel van die voorafgaande vier jaar verminder en tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] van 1939 tot 1945 het net ’n handjie vol dit tot in Suid-Afrika gemaak. Dié wet is aanvaar nadat gevoelens teen Jode en veral Joodse immigrante gaande gemaak is deur Nazigesinde groepe in Suid-Afrika, onder wie die Gryshemde. Ná die oorlog het Jode opnuut na Suid-Afrika begin immigreer, maar nie weer in dieselfde getalle as voor die gewapende stryd nie. Die uitwissing van miljoene Jode tydens die oorlog, beperking op immigrasie na Suid-Afrika in die algemeen, beperkings op emigrasie deur lande in die Oosblok en die skep van die staat [[Israel]] in 1948 as ’n nuwe bestemming vir Joodse immigrante, het daartoe gelei dat betreklik min Jode sedert 1945 na Suid-Afrika geïmmigreer het. Ook was Suid-Afrika ná die [[Nasionale Party]] se bewindsoorname in 1948 nie langer so ’n aantreklike bestemming vir Jode nie aangesien dié party die tuiste was van heelparty Nazi-simpatiseerders voor en tydens die oorlog. Sedert die politieke onrus van die 1970's en '80's, het die wins van immigrante van die 1960's ’n verlies van emigrante geword, persentasiegewys veel hoër onder Suid-Afrikaanse Jode as die res van die blanke bevolking. Joodse immigrante na Suid-Afrika in spesifieke jare: {| class="wikitable sortable" ! Jaartal !! Getal |- | 1903 || 4&nbsp;265 |- | 1904 || 2&nbsp;465 |- | 1908|| 909 |- | 1915|| 193 |- | 1927|| 1&nbsp;752 |- | 1929|| 2&nbsp;788 |- | 1930|| 1&nbsp;881 |- | 1933|| 745 |- | 1936|| 3&nbsp;330 |- | 1937|| 945 |- | 1940|| 218 |- | 1945|| 49 |- | 1947|| 688 |- | 1950|| 176 |} == Gemeentes == [[Lêer:Old Synagogue Paul Kruger Street Pretoria 003.jpg|duimnael|links|Die sinagoge in Paul Krugerstraat, Pretoria, wat nie meer gebruik word nie.]] [[Lêer:Ou sinagoge in Potchefstroom, Nico van der Merwe.jpg|duimnael|upright|[[Potchefstroom]] is een van talle sentra waar die sinagoge gesluit is. Dit huisves die Potchefstroom Academy.]] [[Lêer:Old Dutch Reformed Church, Springbok.JPG|duimnael|links|Dié langwerpige gebou is in 1877 opgerig as die eerste [[NG gemeente Namakwaland|NG kerk]] op [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]]. Dit is in 1899 opgeknap en het ál meer diens gedoen as ’n kerk tot 1921. Die Joodse gemeenskap het dit as hul eerste sinagoge gebruik.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/springbok-northern-cape/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012234/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/springbok-northern-cape/ |date=3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Museum, Old Synagogue (interior), Springbok.JPG|duimnael|upright|Die ou sinagoge op [[Springbok, Noord-Kaap|Springbok]] is in 'n museum omskep, soos byvoorbeeld ook dié op [[Calvinia]], [[Piketberg]] en [[Malmesbury]].]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Calvinia.jpg|duimnael|links|Ook op [[Calvinia]] huisves die eertydse sinagoge 'n museum.]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Piketberg.jpg|duimnael|Soos op talle ander Suid-Afrikaanse dorpe huisves die ou sinagoge op [[Piketberg]] nou 'n museum.]] [[Lêer:Sinagoge Wellington.jpg|duimnael|links|[[Wellington, Wes-Kaap|Wellington]] se nege Joodse gesinne het in 1981 met Paarl se Joodse gemeenskap in laasgenoemde se sinagoge verenig. Wellington se sinagoge huisves nou 'n Nuwe Apostoliese kerk.<ref>{{en}} [http://www.wellington.co.za/wellington-activities/wellington-heritage/ Wellington Heritage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012222/http://www.wellington.co.za/wellington-activities/wellington-heritage/ |date=3 Oktober 2018}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Colesberg sinagoge U-Save.jpg|duimnael|[[Colesberg]] se sinagoge is omskep in 'n tak van die laekostesupermark U-Save nadat dit vroeër die plaaslike tak van Volkskas gehuisves het.]] [[Lêer:Eertydse sinagoge op Riversdal.jpg|duimnael|Nes die destydse sinagoge op Wellington, huisves die ou sinagoge op [[Riversdal]] nou 'n Nuwe Apostoliese kerk.]] Die eerste Hebreeuse gemeente in Suid-Afrika is in 1841 in Kaapstad gestig toe 17 koloniste n gemeente stig "vir die hou van gereelde dienste op die [[Sabbat]] en feeste en die handhawing van die Joodse geloof in Suid-Afrika". In 1863 is die eerste sinagoge opgerig, wat vandag nog bestaan as die Ou Sinagoge in Kaapstad se [[Kompanjiestuin]] en die Joodse Museum huisves. Die tweede gemeente het in 1862 in [[Port Elizabeth]] ontstaan. Kimberley s’n het in 1875 aan die beurt gekom, en teen die vorige eeuwending was daar gemeentes in nog sewe sentrums: [[Oudtshoorn]] en [[Durban]] in 1883, [[Johannesburg]] in 1887, [[Klerksdorp]] in 1889, [[Pretoria]] in 1890, die [[Paarl]] in 1894 en [[Germiston]] in [[1896]]. Namate Joodse immigrasie toegeneem het weens die vervolging in [[Oos-Europa]] is nog gemeentes in stedelike sentrums asook op die platteland gestig. Daar was trouens destyds ’n merkbare opbloei in die stigting van Joodse gemeentes oral in die landelike gebiede. Elkeen van dié gemeenskappies het hul eie nederige sinagoge gebou, wat gewoonlik ook ’n sosiale saal en klaskamers vir die kinders se onderrig in [[Hebreeus]] en godsdiens was. Die rabbi het gewoonlik verskillende rolle vertolk: chazzan (wat die dienste gelei het), schochet (godsdienstige slagtings) en Hebreeusonderwyser (wat moontlik ’n rabbi was). Reeds vanaf die 1930 het die stadwaartse verhuising van die Jode agter beter godsdienstige en opvoedingsgeleenthede aan, maar moontlik ook sakegeleenthede, daartoe gelei dat talle van die klein plattelandse gemeenskappe begin krimp en mettertyd verdwyn het. Mettertyd het van die plattelandse Jodedom so te sê niks oorgebly nie. Destyds het verstedelik daartoe gelei dat stedelike Joodse gemeenskappe sterk gegroei het, veral in die geval van [[Johannesburg]], [[Kaapstad]], [[Port Elizabeth]] en [[Bloemfontein]]. Toe die plattelandse gemeentes nog bestaan het, is hulle sedert 1949 bygestaan deur ’n Rabbi vir die Plattelandse Gemeenskappe. Hy het opgetree onder ’n verteenwoordigende komitee van die hoof- nasionale Joodse organisasies gemoeid met godsdiens en opvoeding, onder leiding van die Raad van Afgevaardigdes. Verreweg die meeste Jode in Suid-Afrika behoort tot die Ortodokse [[Judaïsme]]. Die Suid-Afrikaanse Unie van Progressiewe Judaïsme is in 1935 deur rabbi dr. M.C. Weiler van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] gestig. Sedertdien het sy aanhangers gemeentes in die stede gestig. In Johannesburg, waar twee derdes van al Suid-Afrika se Jode woon, was teen 1970 29 Ortodokse sinagoges en 5 Hervormde tempels. In Kaapstad, die enigste ander stad met ’n noemenswaardige Joodse gemeenskap, was daar destyds 12 sinagoges en twee Hervormde tempels. Destyds was daar in die meeste ander stede gewoonlik een sentrale sinagoge en ’n kleinere in ’n ander deel van die stad. Die meeste gemeentes, Hervorm sowel as Ortodoks, bied klasse in Hebreeus aan en het soms kleuterskole wat aan hulle verbonde is waar voorskoolse kinders op weekdae skoolgaan. Hulle bied ook programme aan vir die jeug en bedryf in enkele gevalle ’n afsonderlike jeugsinagoge. Damesgildes, wat in die Hervormde gemeentes as "susterskappe" bekendstaan, bestuur kultuur- en maatskaplike programme onder vrouelede. Die Progressiewe beweging het twee vakansieoorde opgerig wat hulle ook aan ander groepe beskikbaarstel wanneer hulle dit nie self gebruik nie. In van die groter gemeenskappe bestaan oorkoepelende liggame, wat gewoonlik as Verenigde Hebreeuse Organisasies bekendstaan, en verantwoordelik is vir die instandhouding van die sinagoge, klasse in godsdiens en Hebreeus, en gewrá kedisjá (wat verantwoordelik is vir die laaste rites van begrafnis- en [[begraafplaas]]pligte). Elke gemeente is volkome onafhanklik in sy interne bestuur. Die meeste Ortodokse gemeentes is wel by een van die twee koördinerende liggaam geaffilieer: die SA Federasie van Sinagoges, met sy hoofkwartier in Johannesburg, waartoe die meeste van die gemeentes in die destydse Transvaal, Vrystaat, [[KwaZulu-Natal]] en dele van die [[Oos-Kaap]] behoort; en die Verenigde Raad van Ortodokse Hebreeuse Gemeentes, met sy hoofkwartier in Kaapstad, waartoe die meeste [[Wes-Kaap]]se gemeentes behoort, en vroeër jare ook dié in die voormalige [[Suidwes-Afrika]]. Dié liggame hou elk hul eie hoofrabbinaat en godsdienshof (Beth Din) in stand. Laasgenoemde het regspraak oor sake soos bekering tot die Joodse geloof, die uitreiking van skeibriewe, toesig oor kasjroet, en soortgelyke funksies. Die Progressiewe gemeentes in Suid-Afrika (en vroeë jare toe hulle nog daar bestaan het, ook in [[Rhodesië]]) is geaffilieer by die Suid-Afrikaanse Unie van Progressiewe Judaïsme. Oorkoepelende godsdiensaangeleenthede word behartig deur die Sentrale Godsdiensraad, wat uit rabbi’s en enkele leke bestaan. Dié liggaam het nie ’n hoofrabbi nie, maar ’n rabbi word jaarliks gekies om as voorsitter op te tree. Die Damesgildes in die Ortodokse Sinagoges is geaffilieer by die Federasie van Sinagoge-damesgildes, terwyl die Hervormde Susterskappe behoort tot die Nasionale Unie van Tempelsusterskappe. In vroeër jare was die meeste rabbi’s, hetsy Ortodoks of Hervormd, gebore buitelanders, maar sedert die middel van die 20ste eeu het die getal Suid-Afrikaans gebore rabbi’s toegeneem met party wat hul opleiding in die buiteland ontvang het en die res aan die Opleidingskollege vir Ortodokse Predikante, wat in 1958 in Johannesburg tot stand gekom het. == Houding jeens Jode == [[Lêer:Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad, vooraansig.jpg|duimnael|upright|Oudpres. [[Nelson Mandela]] het die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in 2000 geopen. Dit beeld die geskiedenis van die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap uit en word gehuisves in die land se eerste sinagoge, ingewy op 13 September 1863 en ontwerp deur die argitek [[James Hogg]].]] [[Lêer:Sinagoge, Muizenberg, Morné van Rooyen, 20 Januarie 2018.jpg|duimnael|links|Die sinagoge in [[Muizenberg]], wat nog in gebruik is.]] Suid-Afrika was sedert die vroegste tye ’n land van geleenthede vir buitelanders wat hulle hier kom vestig het. Al was daar by geleentheid tekens van onverdraagsaamheid jeens buitelanders en in die jongste jare openlike haat jeens vlugtelinge uit Afrika, is (wit) immigrante tradisioneel regverdig en simpatiek behandel, soos te wagte van ’n bevolking van hoofsaaklik Britse en Hollandse herkoms, met hul sterk tradisies van demokrasie, regverdigheid en ontsag vir die [[Bybel]] en sy leerstellings' om dié redes was die wit bevolking van Suid-Afrika besonder daartoe geneë om gasvry teenoor die volk van Israel op te tree. ’n Joodse verslaggewer, N.D. Hoffman, het in 1891 van Suid-Afrika geskryf: "Daar is geen haat of jaloesie nie . . . Wanneer julle hierheen kom, moenie vergeet dat julle Jode is nie, want hier skaam ’n Jood hom nie om te erken dat hy ’n Jood is nie . . . Sy geloof sal nie ’n struikelblok vir enige Jood wees in wat hy ook al doen nie." Dit beteken nie dat Suid-Afrika gevrywaar was (of is) van alle tekens van Jodehaat nie en vooroordeel op godsdienstige, maatskaplike of ekonomiese gronde nie. Maar oor die algemeen het die land hom onderskei vanweë sy verdraagsame benadering.<ref>{{en}} Saron, G. in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou).</ref> Soms het die toenemende stroom Joodse immigrante wel aanleiding tot politieke omstredenheid gegee. Gevalle van daadwerklike [[Antisemitisme|antisemitiese]] opstoking het wel voorgekom in die tydperk van die Nazi-bewindsoorname in [[Duitsland]] in 1933 tot ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] (1939–'45). Binne historiese perspektief kan dit beskou word as ’n simptoom van die politieke en ideologiese krisis waardeur Suid-Afrika destyds gegaan het. ’n Militante Afrikaner- ekonomiese beweging is op die been gebring om "vir die Afrikaner sy regmatige plek in die professies, handel en nywerheid te verseker". Dit is, so is aangevoer, van hom weerhou deur "uitlanders", te wete Engelssprekendes en Jode. Baie van die Afrikanerdom se lyding is toegeskryf aan "Anglo-Joodse kapitaal". Nog ’n bron van antisemitisme in Suid-Afrika was die invloed van [[Duitsland]] en Nazi-ideologie op verskeie groepe in die land. Nazi- buitelandse en propagandaburo's was in die vooroorlogse jare op aansienlike skaal in Suid-Afrika bedrywig, nes in talle ander lande, om die openbare mening gunstig jeens Duitse aspirasies te stem. Groot hoeveelhede Nazi-literatuur is na Suid-Afrika uitgevoer en gratis versprei. Die Duitse konsulate was mierneste van bedrywighede. Die [[Zeesen]]-uitsaaistasie het ’n toenemende stortvloed propaganda, veral in [[Afrikaans]], op Suid-Afrika gerig, wat bedoel was om Afrikanernasionalisme te help ontwaak en wrywing tussen die land se blanke volksgroepe te veroorsaak met Duitsgesinde Afrikaners in stryd met Britsgesinde Engelse. Onder leiding van politieke groepe wat beïnvloed is deur Nasionaal-Sosialisme, is aggressiewe antisemitiese [[propaganda]] wydversprei, en het plaaslike aanhangers en nabootsers van die Nazi's aktief geraak in die Gryshemde, Swarthemde en ander bewegings. Hierdie ontwikkeling het teen die einde van 1936 ’n uitwerking gehad op die Amptelike Opposisie, die [[Nasionale Party]] onder leiding van dr. [[D.F. Malan]], wat mettertyd sommige anti-Joodse gedagtes deel van sy amptelike beleid gemaak het. Die party het hom ten gunste van ’n volslae verbod op verdere Joodse immigrasie verklaar, strenger beheer oor naturalisasie, en nog diskriminerende beleidsrigtings. In [[Transvaal]], hoewel in geen ander provinsie, is Jode amptelik verbied om lid van die party te word. Dikwels het woordvoerders van die party aangedring op die aanvaarding van kwotas vir Jode in die bedryfslewe. Voor die Tweede Wêreldoorlog was daar Afrikaners van Benoni wat simpatiek teenoor die Jode gestaan het. Dit volg op die Afrikaner se stryd om hul [[Boererepubliek]] in die Transvaal te vestig, wat hul met die Joodse trek uit [[Egipte]] na die beloofde land vergelyk het. Hierdie simpatie was weer daar toe die Duitse Jode en die Duitse vakbonde in Nazi-Duitsland aangeval is. 'n Ekstremistiese groep het in 1938 openbare vergaderings begin reël, as afdeling van die Gryshempbeweging. Hierdie groep het die onderdrukking van die Joodse bevolking geëis. Die openbare mening het nie in hul guns getel nie; 'n Joods-Christelike Vereniging is in die lewe geroep om teenkanting te bied. Die vereniging het hoofsaaklik uit Jode en vakbondondersteuners bestaan en het 'n strydgroep op sel-stelsel organiseer. Alles moes ook vinnig geskied, want hul dade was nog onwettig, solank die Gryshempbeweging nog wettig beskou is en nog geregtig was om openbare vergaderings te kon hou. Die Joods-Christelike vereniging het toegeslaan op 'n vergadering wat in Cranbournelaan naby die Savoy-bioskoop gehou is. Die Gryshemde het skaars hul seepkissies neergesit en die skare begin toespreek, toe 'n klomp motors in Rothsaystraat, Tom Jonesstraat en Prince's-laan stilhou en so parkeer om weg te jaag. Die Gryshemde is toe heeltemal oorrompel. Die volgende Gryshempvergadering is versterk deur 'n kontingent [[Duitsers]] uit Suidwes-Afrika, en 'n groter vergadering is hierdie keer op die trap van die Johannesburgse stadsaal gehou. Die Joods-Christelike Vereniging van Benoni het ook hier sy kop uitgesteek met die doel om die vergadering te verongeluk. Maar hierdie keer was dit geen vergadering nie, maar 'n lokval om die Jode wat aanwesig was, om die lewe te bring. Die Jode van Benoni kon maklik vroegtydig gesterf het, was hulle nie vergesel van bebaarde Afrikaanse vakbondlede nie. Die Gryshemde wou nie die groot, bebaarde manne aanval nie, maar wel die Jode. In die geharwar kon toe nie onderskei word tussen Jood en Afrikaner nie.<ref>{{af}} Hitler en die Jode van Benoni. In: Humphriss, D., Thomas, D.G, Cowley, A (red.) & Mathewson, J (red.). 1968. Vertaal deur: Bartho Smit. ''Benoni:Seun van my smart – Die maatskaplike, politieke en ekonomiese geskiedenis van 'n Suid-Afrikaanse goudmyndorp.'' Benoni: Stadsraad van Benoni. bl. 25-27.</ref> Die Joodse gemeenskap het die georganiseerde anti-Joodse agitasie in ’n baie ernstige lig beskou. Hulle het alles in hul vermoë gedoen om dit te bestry deur die ware feite aan die publiek bekend te maak en om bloot te lê hoe [[Adolf Hitler]] antisemitisme ingespan het as sy "geheime wapen". Talle lede van die publiek, op alle lewensterreine, was gekant teen die groei van antisemitisme. Algaande het die tradisionele beleid benadering van verdraagsaamheid en regverdigheid teruggekeer. In 1947 het dr. Malan as leier van die NP verklaar: "Wat verklaarde beleid betref, is die Party nie ten gunste van wetgewende maatreëls wat diskrimineer tussen Jood en nie-Jood nie." Nadat die party in 1948 die bewind by die [[Verenigde Party]] van genl. [[Jan Christian Smuts]] oorgeneem het, het Malan gesê hy "sien uit na ’n tyd wanneer daar geen meer sprake sal wees van die sogenaamde Joodse vraagstuk in die lewe en politiek van hierdie land nie". Een van sy eerste dade in ooreenstemming met die land se tradisionele simpatie met Sionisme, was om de jure-erkenning te verleen aan die nuwe staat [[Israel]], wat die Smuts-bewind de facto-erken het. Opeenvolgende Nasionale eerste ministers het die regeringsbeleid van gelykheid en niediskriminasie tussen alle dele van die blanke bevolkingsgroep herbevestig. Tog het die land se politieke en rassevraagstukke af en toe gevolge vir die Joodse volksdeel ingehou. Hoewel die pro-Israelse houding oor die algemene ’n goeie invloed gehad het, het dit ook soms misluk wanneer Israel in die [[Verenigde Nasies]] standpunt ingeneem het teen Suid-Afrika se [[apartheid|rassebeleid]]. Op onderwysgebied het die verkondiging van Christelik-nasionale leerstellings en voorspraak vir die verwydering van die gewetensklousule uit die statute van sommige universiteite tot besorgdheid gelei ingeval die regte van Joodse leerlinge of onderwysers in skole of aan universiteite in gedrang sou kom. Oor die algemeen is die gelykheid van Jode op alle terreine van die volkslewe egter lankal goed gevestig. == In die Nuwe Suid-Afrika == [[Lêer:Tony Leon in 2021 (cropped).jpg|duimnael|links|upright|[[Tony Leon]] was van 1999 tot 2007 Suid-Afrika se eerste en enigste Joodse leier van die Amptelike Opposisie.]] [[Lêer:Nelson Mandela-2008 (edit).jpg|duimnael|upright|Oudpres. [[Nelson Mandela]] het [[Israel]] in Oktober 1999 besoek om betrekkings tussen Suid-Afrika en die Joodse staat te normaliseer.]] Suid-Afrika se Joodse gemeenskap het die bewindsoorname van pres. [[Frederik Willem de Klerk]] verwelkom. Jode was ook ten gunste van die onderhandelings wat gelei het tot die nuwe politieke bedeling. Hoewel hulle oor die algemeen die veranderinge steun, bekommer talle Jode hulle oor hul toekoms in Suid-Afrika.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour South Africa Virtual Jewish History Tour]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Die [[Waarheid-en-versoeningskommissie]] (WVK) is in 1995 opgerig om misdade tydens die apartheidsera te ondersoek. Die eerste Joodse organisasie wat daaraan deelgeneem het, was Gesher, ’n Joodse groep vir maatskaplike optrede van [[Johannesburg]]. In die WVK se verslag is godsdienstige groepe, waaronder die Jode, voor stok gekry vir hul huiwering om op te tree teen die apartheidstaat. Die verslag het wel melding gemaak van Joodse individue en groepe se bydrae tot die struggle en hul pogings om geregtigheid te bewerkstellig.<ref>{{en}} [https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/8623/Meiring_Truth%282004%29.pdf?sequence=1&isAllowed=y Truth and Reconciliation in South: Jewish Voices and Perspectives, deur P.G.J. Meiring]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> ’n Versoeningsproses het in Oktober 1999 begin met oudpres. [[Nelson Mandela]] se besoek aan [[Israel]]. Weens die Joodse staat se betrekkings met die apartheidsbewind, was Mandela voorheen krities teenoor die land. Andersyds was Jode skepties oor Mandela se verhouding met [[Jasser Arafat]], leier van die [[Palestynse Bevrydingsorganisasie]], en sy steun aan die [[Palestyne]].<ref>{{en}} [http://www.jpost.com/Opinion/Op-Ed-Contributors/Mandela-and-Israel-334174 “Mandela and Israel”, Jerusalem Post, 6 Desember 2013]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Voor die tweede semester van 2003 het Suid-Afrika se Joodse gemeenskap hulle in ’n oorgangsfase bevind. Sowat 1&nbsp;800 Jode het die land elke jaar verlaat, hoofsaaklik weens kommer oor misdaad en die ekonomie. Suid-Afrika is een van die mees gewelddadige en misdadige lande ter wêreld,<ref>{{en}} [http://www.nationmaster.com/country-info/stats/Crime/Violent-crime/Murder-rate Nation Master]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> en ál meer gegoede inwoners sonder hul af agter hoë veiligheidsmure of in sogenaamde veiligheidskomplekse,<ref>{{en}} [https://businesstech.co.za/news/lifestyle/116376/this-is-how-many-gated-communities-are-in-south-africa/ “This is how many gated communities are in South Africa”, Business Tech, 11 Maart 2016]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Die voorkoms van misdaad en die gevolglike ekonomiese probleme het gelei tot ’n afname in die Joodse “lewensvatbare middel”, die jong en middeljarige volwassenes wat nodig is om ’n gemeenskap staande te hou. Talle lede van die buitengewoon bejaarde bevolking, wie se kinders geëmigreer het, word deur probleme in die gesig gestaar wanneer hulle ouer word aangesien die staat se welsyntoelaes nie tred hou met lewenskoste nie. Suid-Afrika se Joodse bevolking het blykbaar omstreeks einde 2003 gestabiliseer op tussen 75&nbsp;000 en 80&nbsp;000 siele.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour South Africa Virtual Jewish History Tour]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> Ondanks die ekonomiese en demografiese uitdagings, bly Suid-Afrika se Joodse gemeenskap meestal optimisties. Die Joodse bevolking is hoogs godsdienstig en 80% Ortodoks, wat aan die toeneem is. Die toename in godsdienstigheid kan toegeskryf word aan ’n behoefte aan standvastigheid in ’n andersins onbestendige samelewing. Antisemitisme kom skaars voor, terwyl die koers van ondertrouery (Jode wat met nie-Jode trou) ’n skamele 7% is. Baie Jode wat in die land bly, doen dit uit hul oortuiging dat die demokratiese Suid-Afrika hul steun nodig het; talle ander bly weliswaar omdat hulle dit nie kan bekostig om die land te verlaat nie.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour South Africa Virtual Jewish History Tour]. URL besoek op 5 Desember 2017.</ref> == Gemeenskappe == === Benoni === {{Hoofartikel|Jode in Benoni}} [[Lêer:Benoni se oorspronklike sinagoge.jpg|duimnael|Benoni se oorspronklike sinagoge staan nog en huisves D and J Motors. Dis geleë by Woburnlaan 26.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/image-gallery/nestadt-family/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170129034140/http://jdap.co.za/image-gallery/nestadt-family/ |date=29 Januarie 2017}}. URL besoek op 15 November 2017.</ref>]] [[Benoni]] aan die [[Oos-Rand]] was een van die vroegste Joodse gemeenskappe en het mettertyd ontwikkel tot een die grootste in die land. Die stad het gegroei van ’n myndorpie tot ’n vername sentrum. Die Joodse gemeenskap was lewenskragtig en het ’n belangrike bydrae gelewer tot Benoni se handel en nywerheid. Jode het vanaf kort ná die stigting van Benoni in 1881 hier gewoon en het daadwerklik tot die plek se groei bygedra. Die eerste Jode het as handelaars hierheen gekom. Dié wat uit Engeland of van die Kaap af gekom het, was dikwels beter opgevoed en meer welgesteld as dié wat uit [[Litaue]] geïmmigreer het. Die opgevoede Jode kon onderhandel met die mynbeamptes, wat hulle toegelaat het om mynkonsessiewinkels te begin, aangesien die beamptes neergesien het op handel dryf met swart mense. Namate hul ondernemings gegroei het, kon die Jode bekostig om familielede uit Litaue te laat kom om hulle in hul winkels by te staan. Die eerste Joodse huwelik in Benoni is in Desember 1897 tussen Max Ginsberg en Annie Levy voltrek. Op die gebied van die onderwys is ’n hoogtepunt bereik met die stigting van die Hillel Jewish Day School in 1967. Die skool het in die 1980's gesluit namate die Joodse bevolking óf Johannesburg toe verhuis het óf geëmigreer het. ’n Besonderse aspek van die Joodse gemeenskap van Benoni was die Verenigde Hebreeuse Instellings van Benoni, wat in 1924 gestig is en vandag nog bestaan. In dié opsig was Benoni ’n voorbeeld vir ander dorpe aan die Oos-Rand en elders. Jode het ’n aktiewe aandeel in die burgerlike sake van die dorp gehad en die gemeenskap het vyf burgemeesters opgelewer: S. Grolman, I. Kuper, M. Nestadt, A. Potash en A.Ritz. Op vermaakgebied het Issy Goodman en sy niggies Ethel en Zelma Londen die Oos-Rande Teaterklub bestuur wat in 1944 gestig is. Die Oos-Randse Ortodokse Joodse Raad is in 1979 gestig om die aktiwiteite van die Hebreeuse Gemeentes van Benoni, [[Boksburg]], [[Brakpan]], [[Delmas]], [[Edenvale]], [[Germiston]], [[Kempton Park]] en [[Springs]] te koördineer.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/benoni-gauteng/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128232745/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/benoni-gauteng/ |date=28 November 2017}}. URL besoek op 12 November 2017.</ref> === Bloemfontein === [[Lêer:Wolf Ehrlich.jpg|duimnael|upright|[[Wolf Ehrlich]] was van 1906 tot '07 Bloemfontein se eerste Joodse burgemeester en in 1912 die eerste president van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes.]] Joodse families het ’n belangrike rol in die totstandkoming en ontwikkeling van die [[Vrystaat]]se hoofstad gespeel. Isaac Baumann van Hesse-Cassel (1813–1881), een van die eerste nedersetters wat in 1848 grond in die nuwe dorpsgebied gekoop het, het die eerste winkel opgerig. Die vroegste Groot Versoendag- ([[Jom Kippoer]]) dienste is in 1871 in sy huis gehou. In 1873 is huwelike ingevolge Joodse gebruike in die Oranje-Vrystaat gewettig. ’n Hebreeuse gemeente is in 1876 gestig en ’n sinagoge in 1903 opgerig. Die eerste president (1902–’24) daarvan was Wolf Ehrlich. Namate die Oos-Europese element toegeneem het, het die gemeenskapsleierskap geleidelik na hulle toe oorgegaan. Hierin het Jacob Philips en Henry Bradlow ’n belangrike rol gespeel. Jode het ’n aktiewe aandeel aan munisipale aangeleenthede gehad. Baumann was die tweede voorsitter van Bloemfontein se munisipale raad, die voorloper van die dorpsraad. Sy seun Gustav was die eerste landmeter-generaal van die Oranje-Vrystaat. Moritz Leviseur, wat deelgeneem het aan die Basoeto-oorlog (1865–’66), het die dorp se eerste hospitaal help stig en ook die Nasionale Museum. Sy vrou, Sophie, het Ouma Looks Back geskryf, herinnerings aan die vroeë dae, en het bekend geword as die “Grand Old Lady of Bloemfontein”. Wolf Ehrlich, ’n vriend van die Boeregeneraal en latere eerste minister [[Barry Hertzog|J.B.M. Hertzog]], het as senator in die [[Parlement van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse parlement]] gedien. Bloemfontein het drie Joodse burgemeesters gehad: Ehrlich (1906–’07 en 1911–’12), Ivan Haarburger (1912–’14) en Sol Harris (1929). Die gemeenskap het ’n goed ontwikkelde netwerk instellings gehad, waaronder ’n doelmatige gemeenskapsentrum vir kultuur- en opvoedingsaktiwiteite. In 1965 is ’n groot nuwe sinagoge gebou. In 1956 het die Hebreeuse gemeente, gewrá kedisjá, [[talmoed]], [[tora]] en liefdadigheidsintellings saamgespan om die Verenigde Hebreeuse Instellings van Bloemfontein te vorm. Daar was ook onder meer ’n OVS- provinsiale komitee van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes<ref>{{en}} [http://sajbd.org/pages/positioning-statement Webtuiste van die SA Raad van Joodse Afgevaardigdes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110030710/http://sajbd.org/pages/positioning-statement |date=10 November 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> en die OVS- en Noord-Kaapse Sionistiese Raad. Ook het die stad ’n klein Hervormde groep gehad. In 1967 het die Joodse gemeente 1&nbsp;347 siele getel uit ’n totale bevolking van 119&nbsp;000. Daarna het die gemeenskap, soos almal landwyd buiten in Johannesburg, Kaapstad en Durban, geleidelik gekwyn. In 1997 is die sinagoge verkoop en het die gemeenskap oorgetrek na die nou ontbinde Hervormde gemeente se tuiste. Teen 2004 het net 180 Jode in Bloemfontein oorgebly.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/bloemfontein Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Durban === [[Lêer:Torch.jpg|duimnael|Talle Jode het ywerig aan die stryd teen [[apartheid]] deelgeneem, onder meer tydens fakkeloptogte soos dié een in [[Durban]] in 1951, wat die [[Torch Commando]] gereël het.]] Hoewel Durban se Joodse bevolking altyd betreklik klein was vergeleke met dié van Johannesburg en Kaapstad, het hulle deurgaans ’n belangrike rol in die stadslewe gespeel. Een van die stigters van Port Natal was Nathaniel Isaacs, wat hierheen gekom het as jong man in 1825. Belangrike bydraes tot die hawe se vroeë ontwikkeling is gelewer deur Jonas Bergtheil en Daniel de Pass. Natal se eerste berit melih, vir die seun van die Durbaniet D.M. Kisch, is in 1876 uitgevoer deur eerw. S. Rapaport, wat vanaf [[Port Elizabeth]] af gekom het vir die seremonie. ’n Joodse begraafplaas is in 1880 aangelê. Drie jaar later is die gemeente gestig en in 1884 is ’n gebou wat eens ’n Metodistekapel was in ’n sinagoge omskep, met Bernard Lipinski (oorlede in 1907) as die eerste president. Wat munisipale regering betref, is uitsonderlike diens gelewer. Felix. C. Hollander (1876–1955), wat Durban se burgemeester was van 1910–’13, lid van die Natalse provinsiale uitvoerende komitee (1914–’23 en 1926–’39), senator van 1939–’48 en hoof van die plaaslike Joodse gemeenskap. Charles Phineas Robinson (oorlede 1938) was lid van die Natalse wetgewer en later van die Unie-parlement. Sy seun Albert was ook ’n parlementslid en was later hoë kommissaris in [[Londen]] van die [[Sentraal-Afrikaanse Federasie]]. Nog vooraanstaande Joodse Durbaniete was Philip Wartski (1853–1948) and Solomon Moshal (1894–1986). Durban is minder beïnvloed deur immigrasie uit Oos-Europa as ander Suid-Afrikaanse gemeenskappe, maar terselfdertyd het die plaaslike Jode ’n aktiewe gemeenskapslewe. Daar was in 2004 drie Ortodokse en een Hervormde sinagoge, asook die gebruiklike gemeenskaps- en welsynsorganisasies. Die afname in die Joodse bevolking het in 1997 tot die sluiting van die stad se Joodse skool, Carmel College, gelei. In sy plek is die Akiva College in [[Umhlanga]] geopen wat onderrig bied aan leerders van gr. 1 tot gr. 12.<ref>{{en}} [http://www.cknj.co.za/community-organisations/education/umhlanga-jewish-day-school Council of KwaZulu-Natal Jewry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170728144726/http://www.cknj.co.za/community-organisations/education/umhlanga-jewish-day-school |date=28 Julie 2017}}. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Durban se Joodse Klub, die enigste instelling van sy soort in Suid-Afrika, het ’n belangrike rol gespeel in die gemeenskap se ontwikkeling. Die Raad vir [[KwaZulu-Natal]] se Jodedom is ’n koördinerende liggaam wat ook optree as provinsiale kantoor van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes.<ref>{{en}} [http://sajbd.org/pages/positioning-statement Webtuiste van die SA Raad van Joodse Afgevaardigdes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110030710/http://sajbd.org/pages/positioning-statement |date=10 November 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Sionistiese aktiwiteite staan onder leiding van die KwaZulu-Natalse Sionistiese Raad.<ref>{{en}} [http://www.sazionfed.co.za/ Webtuiste van die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> In 2004 het Durban se Joodse sowat 2&nbsp;750 getel.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/durban Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Ficksburg === [[Lêer:Ficksburg se ou sinagoge.jpg|duimnael|[[Ficksburg]] se gewese sinagoge.]] [[Ficksburg]] se ligging aan die grens met [[Basoetoland]] en gunstige boerderyomstandighede het Joodse handelaars en dié wat in die landbou belanggestel het, na die dorp en omgewing gelok. Amper Suid-Afrika se hele kersieoes word deur Ficksburg gelewer en ’n [[kersiefees]] word jaarliks in November gehou. Van die vroeë Joodse intrekkers was Gabriel Meyer, ’n baanbreker van die [[Oranje-Vrystaat]] in die 1850's, wat later te Ficksburg gewoon het, Henry Isaac Myers in die 1890's, M.P. Myers, wat die Ficksburg-hotel omstreeks 1903 bestuur het, Solomon Milner, ene Joffa, Abie Abrahams, Herman Herring, mev. R. Herring, Morris en Lily Aronson, Lionel Israel en Mendel en Leah Kosviner. Tot 1912, toe die Ficksburgse Hebreeuse Gemeente formeel gestig is, is sinagogedienste in die Saal van die Matigheidsvereniging gehou. ’n Sinagoge is gebou op grond wat geskenk is deur Mendel Kosviner, wat die hoeksteen op 29 Junie 1926 gelê het. Die sinagoge is op 9 Januarie 1927 in gebruik geneem. Gereelde cheder-klasse is gehou en die eerste vaste Hebreeusonderwyser, ene mnr. Susman, is in die 1920's aangestel. Die eerste sprake in die rekords van ’n heeltydse predikant is in 1931 van eerw. A. Godlberg. In 1950 is die hoeksteen van die gemeenskapsentrum gelê en kon Max Feinberg dit amptelik in 1953 open. Aangesien Ficksburg ’n betreklik groot gemeenskap is, kon die plaaslike Joodse predikant ook omsien na die omliggende dorpe, soos [[Clocolan]] en [[Marquard]]. Ficksburg se Joodse begraafplaas was ’n ent buite die dorp geleë en in later jare onderworpe aan gedurige vandalisme. Gevolglik is die besluit geneem om die 24 grafte te verskuif en op 1 Oktober 1995 is die nuwe begraafplaas binne die algemene een ingewy. Ficksburg se Joodse Damesvereniging is gestig op 8 Mei 1924 met Leah Kosviner as die eerste voorsitster. In 1945 is die naam verander na die Unie van Joodse Vroue (Ficksburgtak). Sionistiese en jeugbewegings was ook vanaf omstreeks 1911 op die dorp bedrywig. Destyds het die dorp Joodse winkeliers, ’n boer, hotelier, kleremaker en kroegman gehad; later was daar prokureurs, dokters, aptekers, hoteliers en ’n loods gehad. Joodse het aktief aan die dorp se burgerlike lewe deelgeneem. Isaac daneman en Ben Gorvy het in die dorpsraad en as burgemeester gedien in die 1930's en die 1950's onderskeidelik. Jacob Lotzoff was onderburgemeester in 1954 en raadslid tot omstreeks 1959. Dr. Israel het in 1954 in die dorpsraad gedien, terwyl Queenie Israel redaktrise van twee plaaslike koerante was van 1951 tot 1964. In 1937 is verslag aan die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes gedoen dat antisemitisme hoogty vier in die Vrystaat en dat die dorp Ficksburg besoek is deur die leier van die Gryshemde. In 1949 was daar sterk teen-Joodse gevoelens onder die Engelse gemeenskap van die dorp en moes ’n gemengde vergadering afgelas word uit vrees vir geweldpleging. In 1904 het die gemeenskap bestaan uit 15 siele, terwyl hier in 1911 nege gesinne was. In 1936 was dit 118, 84 in 1943, 115 in 1951 en 105 in 1953. Elf jaar later was dit net 55 en teen 1980 se sensus 19. In 1991 was hier nog sewe Jode oor, maar in 1996 net twee, een in 1998 en teen 1999 was daar van die eens florerende gemeenskap niks oor nie. Die laaste inwonende predikant van die Ficksburgse Hebreeuse Gemeente was eerw. I.W. Garrun, wat in 1974 vertrek het. Die gemeente het reeds teen die vroeë 1980's ophou funksioneer, maar dis eers in 1986 ontbind. Die sinagoge is verkoop en die hoeksteen en enkele stukke meubels word vertoon in die Riemland-museum op [[Heilbron]].<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/ficksburg-free-state/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012308/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/ficksburg-free-state/ |date= 3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> === Grahamstad === [[Lêer:Grahamstad Sinagoge.jpg|duimnael|links|Danksy Joodse studente aan [[Rhodes-universiteit]] was [[Grahamstad]] een van die laaste plattelandse gemeentes wie se sinagoge verkoop is. Dit huisves nou (2017) 'n regsfirma.]] [[Lêer:Schonland Pretoria.jpg|duimnael|upright|Die botanis dr. [[Selmar Schönland]], van 1889 tot 1910 direkteur van die Albanie-museum. Met die stigting van die Rhodes-universiteitskollege in 1904 het hy professor in plantkunde geword. Sy seun was prof. [[Basil Schonland]].]] [[Grahamstad]] is in 1815 aangelê en het in 1820 ’n sentrum van die [[1820-Setlaars|Britse Setlaars]] geword. Die eerste Jode het saam met die setlaars hier kom woon, onder wie Joshua Norden en John Norton, wat albei welbekend in die Joodse en gemeenskapslewe van die Setlaarstad geword het asook elders in Suid-Afrika. Voor die stigting van Joodse instellings het die Jode gereeld bymekaargekom vir minyan (gebedsgroepe). Die eerste amptelike byeenkoms van Grahamstad se Joodse gemeenskap was in 1843 en in dieselfde jaar is grond vir ’n Joodse begraafplaas aangekoop. Dit was die tweede formele gemeente in Suid-Afrika, ná [[Kaapstad]]. Die eerste Joodse huwelik buite Kaapstad is in 1855 aan huis van Nathan Birkenruth bevestig toe Joseph Hess van [[Port Elizabeth]] trou met Lina Schottenfels, ’n dogter van Isaac Bezion Schottenfels, ’n Joodse huweliksbeampte vir die Oostelike Provinsie. Maar teen 1870 het die gemeenskap gekwyn en het weinig min gemeentelike bedrywighede oorgebly. In 1901 het die gemeentelike lewe herleef met die stigting van die Grahamstadse Hebreeuse Gemeente. In 1913 is ’n sinagoge gebou, waarna ’n gemeenskapsaal in 1939 naasaan die sinagoge gebou is. Voor 1901 is Grahamstad bedien deur ’n shochet; cheder-klasse is gehou selfs voor die gemeente gestig is en met die jare is onderrig gebied in Hebreeus en godsdiens. Die stigting van die [[Rhodes-universiteit]]skollege het Joodse akademici na die stad gelok. Prof. [[Basil Schonland]] was direkteur van die Albanie-museum vanaf 1899 en het ’n belangrike rol in die stigting van die universiteitskollege gespeel. Met die jare was hier talryke Joodse professore en lektore en het Rhodes Semitiese tale en Joodse studies aangebied. Hillel House is in 1960 gestig om voorsiening te maak vir die Joodse studente en dosente se sosiale en kultuurbehoeftes. Joodse studente het deelgeneem aan uiteenlopende Sionistiese, kulturele en liefdadigheidsorganisasies. Vanaf die aankoms van die eerste Joodse setlaars in 1820 het hulle ’n belangrike rol in die nedersetting se ekonomiese groei gespeel. Hulle het aanvanklik geboer op grond wat aan die setlaars toegeken is, maar die meeste het die boerdery verlaat en op die dorp as hoofsaaklik handelaars ’n bestaan kom voer. Sommige het meegehelp om die handel met die Oosgrens oop te stel. Benjamin Norden het handelsbetrekkings met [[Natal]] begin. Nathan Birkenruth was direkteur van die Frontier Commercial and Agricultural Bank in 1850. Met die vorige eeuwending was talle Jode volstruisveerhandelaars sowel as algemene handelaars en boere. Destyds was hier ’n sigaretfabriek wat Abraham Radomsky opgerig het en wat "Grahamstown Favourites" en "Little Bess" vervaardig het. Ook die dorp se visventer was Joods, met die gepaste naam mnr. Fisher. Grahamstad se status as sentrum van regspleging het ’n aantal Jode in regsprofessie hierheen laat kom. Reeds in 1866 het Simeon Jacobs prokureur-generaal van die Oostelike Provinsie geword. Prof. H.G. Lewis, oudprofessor van Rhodes, is in 1945 aangestel as regter van die Oostelike Provinsie-afdeling van die hooggeregshof, soos die agbare N.C. Addleson in 1966. Joodse inwoners was betrokke by die hele spektrum van ekonomiese aktiwiteite, van hoteliers, dokters, boere en winkeliers, tot ’n teatereienaar en eiendomsagent. In 1974 het hoofrabbi B.M. Casper die Joodse gemeenskap verteenwoordig by die ingebruikneming van die 1820-Setlaarsmonument op Gunfire Hill bo die stad. In sy rede het die staatspresident, adv. [[Jim Fouché]], na die navolgenswaardige gees van die Jode verwys. Amptelike sensussyfers vir die distrik [[Albanie]] het met die jare heeltydse inwoners, studente en dosente aan Rhodes, leerders aan kosskole en dienspligtiges van die eertydse militêre basis ingesluit. In 1904 was hier byvoorbeeld 188 Jode, 118 in 1951 en 118 in 1991. Maar die gemeente se rekords dui op 140 in 1943, 117 in 1953, 72 in 1964 en 50 omstreeks 1980. Teen 1999 was net vyf inwoners van die stad Jode.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/grahamstown/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012010/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/grahamstown/ |date= 3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Met die jare het die studente aan Rhodes die Hebreeuse gemeente staande help hou. In 1960 het die SA Joodse raad van Afgevaardigdes ’n huis in Somersetstraat vir die gebruik van die Joodse Studentevereniging gekoop, wat later die SA Unie van Joodse Studente (SAUJS) geword het. Dit het die sentrum van Joodse studentebedrywighede gebly tot die afname in die aantal Joodse studente gelei het tot die verkoop daarvan in 2002. Die Joodse Museum, wat die SAUJS van Rhodes in 1992 gestig het, is eers gehuisves in Hillel House, maar is later na die voorportaal van die sinagoge verskuif. Later het die oorblywende Joodse studente ’n huis in Beaufortstraat gehuur, dieselfde straat waarin die eerste minyanim van die nuwe eeu gehou is. In 2003 het rabbi Silberhaft, destyds die geestelike leier van die Suid-Afrikaanse Plattelandse Gemeenskappe (SAJBD), ’n gedenksteen onthul om die 90-jarige bestaan van die sinagoge te herdenk. Die sinagoge was nog ’n tyd lank onder die beheer van die SAJBD, maar is blykbaar later verkoop.<ref>{{en}} [http://www.africanjewishcongress.com/ecrsa2.htm ’n Kort geskiedenis van Grahamstad se Jodedom sedert 1820]. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Intussen het die plaaslike tak van die SAUJS ook doodgeloop.<ref>{{en}} [http://www.saujs.co.za/campuses.html Webtuiste van die SAUJS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171017123802/http://www.saujs.co.za/campuses.html |date=17 Oktober 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> === Hermanus === ; Ontstaan [[Lêer:Eertydse sinagoge, Hermanus.jpg|duimnael|Hermanus se Joodse gemeente het die ou sinagoge verkoop omdat dit in 'n swak deel van die dorp geleë is en as nasionale gedenkwaardigheid nie aan die fasade verander mag word nie.]] Die kleurryke geskiedenis van Hermanus se Hebreeuse gemeente strek terug tot 1906 toe dit deur eerw. Warshawsky gestig is. In die vroeë dae is dienste in lidmate se huise gehou, ook dié van eerw. Chaim Falkoff, wat in 1922 as die gemeente se predikant aangestel is. Teen 1925 het die getalle aansienlik toegeneem en is die munisipaliteit genader met die versoek vir die aankoop van erf no. 1 in Hoofstraat, Hermanus. Die eiendom is dan ook aangekoop vir £10 en teen 1926 het die lewenskragtige gemeente genoeg geld vir die bou van ’n sinagoge ingesamel. Omstreeks 1930 het die sinagoge en gemeente gebloei met Joodse vakansiegangers en Jode van [[Botrivier, Wes-Kaap|Botrivier]] wat by die plaaslike gemeenskap aangesluit het vir gereelde dienste deur die loop van die week sowel as op [[Sabbat]]. Cheder-klasse is vir die kinders van die gemeente aangebied. Met die jare het die Joodse gemeente en gemeenskap ’n integrale deel van Hermanus geword en bygedra tot die ekonomie van die dorp, eers as algemene handelaars en later in die dienste en professies van die dorp. Die gemeente het ’n aantal Joodse en plaaslike liefdadigheidsorganisasies ondersteun, geleenthede aangebied en geldinsamelingspogings gehou, onder meer jaarlikse danse om geld in te samel vir bepaalde gemeenskapsprojekte. ; Ondergang Mettertyd het gereeld dienste en die bywoning daarvan in die Hebreeuse gemeente Hermanus egter afgeneem en teen 1968 het die lidmate tot net 12 afgeneem. In 1973 het eerw. Chaim Falkoff afgetree. Selfs al het gereelde dienste nog tot 1977 plaasgevind, was daar nie genoeg mans om ’n minyan te vorm nie. Sonder voldoende bywoning het die eredienste afgeneem en eindelik opgehou. ; Herlewing Negentien jaar later het ’n groep Kaapse Jode wat vakansiehuise op Hermanus besit het, die begeerte uitgespreek om die Hermanus-sinagoge te laat herleef. In 1997, onder leiding van Cedric Glick, Sonny Josman, Leo Kaplan, Bertie Chait, Bennie Rabinowitz en Leon Wilder, is die ou sinagoge gerestoureer en opnuut toegerus. Rabbi Silberhaft, ook bekend as Die Reisende Rabbi, het die sinagoge opnuut ingewy tydens ’n seremonie op die vyfde nag van [[Chanoeka]] in Desember 1997. [[Roosj Hasjana]] is in 1998 opnuut in die sinagoge gehou ná ’n 23-jarige onderbreking. Minyanim is twee maal daagliks gehou terwyl rabbi Silberhaft op die dorp was en Vrydagaanddienste is weereens goed bygewoon. ; Nuwe tuiste Teen 2006 is ’n mandaat gegee om onderhandelings aan te knoop vir die verkoop van die sinagoge en om geskikte grond te koop van die munisipaliteit vir die bou van ’n nuwe Joodse Sentrum. Die ligging van die ou sinagoge het ’n kommerwekkende veiligheidsprobleem geraak vir die lidmate. Boonop is die shul-gebou tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar, wat beteken het dat geen veranderings aan sy fasade aangebring kan word nie. Die nuwe Joodse Sentrum sou ’n sinagoge, gemeenskapsaal en ’n tuiste vir besoeke rabbi's en bochrim in. Op Sondag 7 September 2008 het die plaaslike Joodse gemeenskap tesame met eregaste van oral in Suid-Afrika saamgekom om die nuwe sinagoge en Joodse Sentrum in te wy. Die geleentheid is waargeneem deur hoofrabbi dr. Warren Goldstein en rabbi Moshe Silberhaft. Tans word dienste weer gereeld op Vrydagaande en op alle belangrike godsdienstige feesdae gehou.<ref>{{en}} [http://hermanusshul.co.za/about/ Die geskiedenis van Hermanus se shul]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Johannesburg === ; Ontstaan [[Lêer:Wolmaransstraat-sinagoge, Groot Sinagoge, Johannesburg.jpg|duimnael|links|Die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]] in Wolmaransstraat is van 1912–'14 in 'n Bisantynse styl opgerig. Die argitek was Theophile Schaerer.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=6428 Artefacts.co.za]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Dit staan nou bekend as die ''Revelation Church of God''.]] [[Lêer:Binnekant van die Presidentstraat-sinagoge, Johannesburg.jpg|duimnael|Die binnekant van die [[Presidentstraat-sinagoge]], in 1889 ingewy as die eerste sinagoge in die Goudstad.]] [[Lêer:Skaalmodel van die Groot Sinagoge, Wolmaransstraat, Johannesburg, in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad.jpg|duimnael|'n Skaalmodel van die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]], Wolmaransstraat, Johannesburg, wat uitgestal word in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in Kaapstad. Die sinagoge is in Augustus 1912 geopen, maar in 1999 aan 'n privaat koper verkoop, waarna die meubels en toebehore verwyder en in 'n nuut geboude sinagoge aangebring is.]] [[Lêer:Pres Paul Kruger by die inwyding van die Park-sinagoge, Johannesburg, 1892.jpg|duimnael|links|Pres. [[Paul Kruger]] (middel voor) het in 1892 die inwyding van Johannesburg se [[Park-sinagoge]] waargeneem. Hy het die vier erwe geskenk waarop dit gebou is.]] [[Lêer:Verskeie sinagoges in Johannesburg.jpg|duimnael|links|'n Poskaart van omstreeks 1900 met afbeeldings van drie van Johannesburg se eerste sinagoges: die [[Park-sinagoge]], [[Presidentstraat-sinagoge]] en [[Doornfontein-sinagoge|Leeue-shul]].]] Nege jaar ná die stigting van die [[Johannesburg|Goudstad]] het die stad reeds 9&nbsp;000 Joodse inwoners gehad. Sowat 120 jaar later is die stad se Joodse gemeenskap van sowat 50&nbsp;000 siele amper drie keer groter as die naasgrootste, dié van Kaapstad; trouens, twee uit elke drie Suid-Afrikaanse Jode woon in die Goudstad. Joodse immigrante het uit [[Groot-Brittanje|Brittanje]], [[Duitsland]] en [[Oos-Europa]] gekom, veral uit die [[Baltiese lande|Baltiese state]] ([[Estland]], [[Letland]] en [[Litaue]]), en [[Rusland]]. Baie het hierheen gekom op soek na rykdom uit die goudveld. Die Witwatersrandse Goudveldse Joodse Vereniging en die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente is albei in 1887 gestig, ’n jaar ná die stad. Eersgenoemde het twee standplase vir die bou van die eerste sinagoge in [[Transvaal]] gekoop, wat later sou bekendstaan as die Presidentstraat-sinagoge. Mendelssohn was die gemeente se eerste president, sowel as die voorsitter by verskeie geleenthede. Hy het op Sondag 10 Julie 1887 'n vergadering belê om die moontlikheid van die stigting van 'n Hebreeuse gemeente te bespreek. Die vergaderplek was Barnet Wainstein se kroeg op die hoek van Mark- en Harrisonstraat, oorkant Markplein. Die 88 mense wat dit bygewoon het, was almal mans. Vier jaar later het pres. [[Paul Kruger]], lidmaat van die [[Gereformeerde Kerke in Suid-Afrika|Gereformeerde Kerk]], die [[Park-sinagoge]] van die Witwatersrandse Ou Hebreeuse Gemeente ingewy. Nog ’n sinagoge, die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]], is in 1914 geopen. Dis geskoei op die [[Aya Sophia]] in [[Istanboel]]. Die Mooistraat-sinagoge, gestig deur immigrante uit [[Litaue]], is in die jongste jare tot nasionale gedenkwaardigheid verklaar. ; Joodse instansies In die laat 19de en vroeë 20ste eeu is baie van Johannesburg se Joodse instellings gestig. Liefdadigheidsorganisasies, soos die gewrá kedisjá (begrafnisgenootskap), ’n Joodse sopkombuis, Joodse ambulanskorps, Bikkur Holim-genootskap en Joodse Damesliefdadigheidsvereniging, is gestig om om te sien na nuwe immigrante en die onvermoënde lede van die gemeenskap. ’n Joodse hospitaal is in 1896 opgerig om Ortodokse Jode te versorg wat aangedring het op kosjerkos en wat gemakliker gevoel het met Joodse dokters en verpleegsters. Die Joodse Hospitaal het eindelik deel van die Johannesburgse Algemene Hospitaal geword en sit vandag nog kosjermaaltye voor. Sosiale klubs is ook in dié tydperk gestig, soos die Joodse Toneelvereniging en die Joodse Gilde. Johannesburg se eerste Joodse skool het in 1898 geopen en het gedien as voorloper van die Joodse Dagskool-beweging. Met die jare het Joodse onderwys ontwikkel en word nou nog net uiters selde uitgevoer deur die tradisionele cheders (eenvertrekklasse). Joodse opvoeding in Johannesburg is tradisioneel toegespits op die Hebreeuse taal en die bestudering van die Tora. Alle Joodse onderwys staan onder toesig van die Suid-Afrikaanse Joodse Raad van Afgevaardigdes. Na raming ontvang sowat 60% van Joodse kinders van skoolgaande ouderdom in Johannesburg Joodse onderwys. Na raming het die stad 18 kleuterskole wat dagsorg en vroeë onderwys bied. Die Goudstad het talle Haredi-seunskole en jesjiwot, asook ’n Beis Jaakow vir meisies. In die voorstede is tien King David-skole met sowat 2&nbsp;700 leerders en 385 onderwysers: In [[Linksfield]] is ’n preprimêre (170 leerders in 2017), junior primêre (410), senior primêre (444) en sekondêre skool (763), in Sandton ’n primêre skool (398) en in [[Victory Park]] ’n preprimêre (132), primêre (343) en sekondêre skool (375). In 2018 is die remediërende skool King David Ariel op die Victory Park-kampus geopen. Die tiende skool was King David Rosabelle Klein Nursery School in die Johannesburgse voorstad Waverley.<ref>{{en}} [https://kingdavid.org.za/# Welcome to King David Schools]</ref> In Augustus 2025 is daar aangekondig dat die Victory Park-skole sou aan die einde van daardie jaar sluit en die leerders en soveel moontlik onderwysers na ander skole in die King David-familie oorgeplaas word. Dit het beteken tien skole op vyf kampusse sou verminder tot sewe op vier kampusse.<ref>{{en}} [https://businesstech.co.za/news/lifestyle/835339/one-of-south-africas-best-performing-private-schools-shutting-down "One of South Africa’s best-performing private schools shutting down"], ''Business Tech'', 20 Augustus 2025.</ref> Yeshiva College of South Africa is in die middel 1950’s gestig en bestaan uit ’n kleuter- (193), laer- (394) en ’n hoërskool (291). Die kollege se kampus is in die noordoostelike tradisioneel Joodse voorstad [[Glenhazel]].<ref>{{en}} [https://dbs.bh.org.il/place/johannesburg The Museum of the Jewish People] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170612231548/http://dbs.bh.org.il/place/johannesburg |date=12 Junie 2017}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref><ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Gauteng&citySF=Johannesburg&suburbSF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= Independent Schools Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060310/https://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Gauteng&citySF=Johannesburg&suburbSF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Johannesburg is die tuiste van talle Joodse instellings, soos die Joodse Raad van Afgevaardigdes,<ref>{{en}} [http://sajbd.org/pages/positioning-statement Webtuiste van die SA Raad van Joodse Afgevaardigdes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110030710/http://sajbd.org/pages/positioning-statement |date=10 November 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> ’n Joodse biblioteek en die Joodse museum, wat interessante artefakte van die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap bevat. ; Verhuising uit die middestad Tydens die apartheidsera het ’n opwelling in boubedrywighede gelei tot die oprigting van ’n magdom goedkoop geboude woonstelle en arm swart mense wat uit die voorstede na die stad gekom het op soek na werk. Hierdie mense is uitgebuit deur huisbase en het uit frustrasie onwettig in die meer gegoede dele van die stad gaan woon, wat gelei het tot ’n uittog van wit inwoners wat daar gaan woon het in die 1960’s en 1970’s. Dié uittog het die meeste van Johannesburg se middestedelike Joodse bevolking ingesluit, wat gelei het tot die sluiting van baie van die stad se geskiedkundige sinagoges of die verhuising na waar hul gemeentelede hulle verder van die middestad en onmiddellike omgewing gaan vestig het. Die [[Groot Sinagoge, Johannesburg|Groot Sinagoge]] in die middestad het 6&nbsp;km van sy oorspronklike plek verhuis en in 1994 gesluit. Dit dien nou as ’n kerk, maar daar is nog oorblyfsels van die Joodse tyd soos die Dawidster op die gebou se koepel en ’n boodskap op ’n gebou oorkant die straat wat lui: “Hebrew High School.” [[Tempel Israel, Johannesburg|Tempel Israel]] (Hervormd) in [[Hillbrow]] en die [[Doornfontein-sinagoge|Leeue-shul]] (Ortodoks) in [[Doornfontein]] word nog weekliks vir gebede geopen, hoewel hul lidmaattal skerp afgeneem het en hulle noustrop trek. Tempel Israel kan nie meer sy eie voltydse rabbi bekostig nie en dis vir die meeste gemeentelede ’n ongerieflike ligging aangesien die tempel op sy ou perseel in Paul Nelstraat gebly het, terwyl die meeste lidmate saam met die wit uittog van die 1980’s en 1990’s verhuis het. [[Doornfontein-sinagoge|Doornfontein se sinagoge]] in Siemertweg staan ook bekend as die Leeue-shul en is die oudste sinagoge in Johannesburg wat nog in werking is. Dis in 1905 voltooi en het sy naam gekry van die twee leeustandbeelde by die voorste ingang. Geeneen van die lidmate woon meer in die onmiddellike omgewing nie sodat selfs die Ortodokse lidmate na die sinagoge ry vir Sabbatsdienste. In die voorstede is die Bet Din- en Etz Chayim-sinagoge wat ’n Holocaust-gedenkteken huisves. Nog ’n Holocaust-verwante perseel is die beeldhouwerk by die ingang na die Wespark-begraafplaas. Dis geskep deur die kunstenaar Herman Wald en stel drie hande voor wat elkeen ’n sjofar vashou wat al drie na binne gedraai is. === Kaapstad === [[Lêer:Groen- en Seepuntse Hebreeuse Gemeente, Maraisweg, Seepunt.jpg|duimnael|links|Die Maraisweg-sinagoge in Seepunt is die tuiste van die Groen- en Seepuntse Hebreeuse gemeente, die grootste Ortodokse Joodse gemeente in Afrika.]] [[Lêer:Fasade van die Groot Sinagoge, Kaapstad.jpg|duimnael|Kaapstad se Groot Sinagoge word beskryf as die mees ambisieuse van al die argitek [[John Parker]] se ontwerpe. Dit bied sitplek aan 1&nbsp;400 mense, een van die grootste aanbiddingsplekke in Suid-Afrika. Dis ingewy op 13 September 1905 en het die oue, ingewy op 13 September 1863 vervang nadat die oue te klein geword het.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=7640 Artefacts.co.za]. URL besoek op 10 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Binnekant van die Holocaust-sentrum in Kaapstad.jpg|duimnael|links|[[Kaapstad]] se Holocaust-sentrum beeld die aanloop tot en die verloop van die Jodeslagting van die [[Tweede Wêreldoorlog]] uit.]] [[Lêer:Binnekant van die Groot Sinagoge, Tuine, Kaapstad.jpg|duimnael|Die binnekant van Kaapstad se Groot Sinagoge, naasaan die [[Kompanjiestuin]].]] Jode is reeds sedert 162 deel van die Moederstad se bevolking, hoewel hulle nie godsdiensvryheid geniet het onder die Nederlandse bewind tot 1803 nie. Die Joodse bevolking het toegeneem van sowat 20 siele in 1820 tot meer as 25&nbsp;000 in die 1980’s, maar weens emigrasie intussen afgeneem tot sowat 17&nbsp;000, ’n kwart van alle Jode in Suid-Afrika en naas Johannesburg verreweg die grootste gemeenskap. Kaapstad en Suid-Afrika se eerste Hebreeuse gemeente is in 1841 gestig, ’n week nadat 17 Joodse mans die eerste Ortodokse diens in die [[Kaapkolonie]] gehou het. Die eerste diens is op 26 September 1841 in ’n privaat woning, Helmsley Place gehou, wat vandag deel vorm van die Mount Nelson-hotelperseel. Agt jaar later is die eerste sinagoge ingerig langs die [[Parlement van Suid-Afrika|parlement]] en eerw. Isaac Pulver was die eerste geestelike leier. Teen 1863 het die gemeente so aangegroei dat ’n nuwe perseel nodig was, wat ingewy is in wat vandag die Joodse Museumkompleks is. In 1905 is ’n selfs groter gebou opgerig as die huidige Groot Sinagoge (Tuine-shul), langs die Ou Shul. Ook in 1905 het Kaapstad sy eerste Joodse burgemeester in die persoon van Hyman Liberman, ook die president van die gemeente, gekry. Eerw. Alfred Bender het in 1895 na Suid-Afrika gekom om die gemeente te lei en sou 42 jaar lank as rabbi optree. Kaapstad se Joodse gemeenskap is betreklik homogeen, want sowat 80 persent van die lede is van [[Litaue|Litause]] herkoms. Dieselfde persentasie is Ortodoks en die res Hervormd. Die stad het 12 Ortodokse sinagoges en twee Hervormde tempels. Die Groot Sinagoge of Tuine-shul – die Kaapse Hebreeuse Gemeente, is in 1905 ingewy en die oudste aktiewe gemeente in Suid-Afrika. Dis naasaan die vorige sinagoge geleë, nou die Joodse Museum. Die Tuine-shul is gebou in die Egiptiese herlewingstyl en bied sitplek aan 1&nbsp;400 aanbidders. Die Groen- en Seepuntse Hebreeuse Gemeente het meer as 2&nbsp;000 lidmate en is die grootste Joodse gemeente in Afrika. ’n Derde noemenswaardige Joodse gemeente in die Claremontse sinagoge. Daar is ook enkele klein Lubavitch en [[Sefardiese Jode|Sefardiese]] sinagoges. Hoewel die meeste van die Kaap se Jode tot die Ortodokse sinagoges behoort, kom die meeste nie die godsdiensvoorskrifte streng na nie. Byna 80% van al Kaapstad se Joodse kinders is ingeskryf aan een van die Joodse dagskole, wat strek van voorskools tot hoërskool. Die Herzlia-skole maak voorsiening vir al 12 grade, terwyl daar ook drie ander laerskole is van wie die meeste Ortodoks is. Die Hoërskool Herzlia, in Highlands Estate bo die middestad, het in 2017 650 leerders van gr. 7 tot gr. 12 gehad, van wie in die hoogste drie grade net 18 Hebreeus as tweede addisionele taal geneem het. Herzlia Highlands Primary School, ook in Highlands Estate, het 359 leerders gehad, die Laerskool Herzlia in Constantia 174 en die Laerskool Herzlia Weizmann in Seepunt 291, al drie net tot gr. 6. Cape Town Torah High het in 2017 27 leerlinge van gr. 7 tot 12 gehad.<ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=1416 Independent School Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060535/https://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=1416 |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> In [[Kampsbaai]] het die Phyllis Jowell Jewish Day School onderrig aan 121 laerskoolleerders gebied.<ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=703 Independent Schools Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060752/https://www.isasaschoolfinder.co.za/school.htm?schoolID=703 |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Die Jodeslagting en Sionisme is van die uiterste belang vir die Suid-Afrikaanse Joodse gemeenskap. Die gemeenskap het suksesvol by die regering aangedring op die onderrig van die Holocaust in alles openbare skole en het onlangs die Kaapstadse Holocaust-sentrum gebou, die enigste Holocaust-sentrum in Afrika. Jode betoon hul Sionisme deur filantropie. Die Kaapse Joodse gemeenskap skenk meer aan [[Israel]] per kop as enige ander Joodse gemeenskap ter wêreld. Hoewel die meeste Kapenaars Sionisme afkeur, beïnvloed dit nie hul houding jeens Kaapse Jode nie. Trouens, talle Jode het ’n sterk verhouding met die plaaslike regering. Vooraanstaande politieke figure woon dikwels Joodse geleenthede by, ondanks hul kritiek op Israel. Kaapstad se gemeenskap is nogtans nie heeltemal bestand teen geweld en antisemitisme nie. In 1997 is petrolbomme na die huise van gemeenskapslede gegooi en in Desember 1999 is ’n bom gegooi na een van die Kaap se sinagoges. Niemand is in dié voorval beseer nie. Streng veiligheidsmaatreëls word by sinagoges gehandhaaf.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Vitual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Kimberley === [[Lêer:Kimberley se sinagoge, 27 Desember 2017, Morné van Rooyen.jpg|duimnael|links|[[Kimberley]] se sinagoge, einde 2017.]] [[Lêer:Skaalmodel van die Kimberley-sinagoge, Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad.jpg|duimnael|Die Kimberley-sinagoge is ontwerp dier D.W. Greatbatch. Hierdie model in sterlingsilwer van die sinagoge is in 1902 gebou op 'n skaal van 1:100. Griekwaland-Wes se Hebreeuse Gemeente leen dit vir uitstalling aan die Suid-Afrikaanse Joodse Museum in Kaapstad.]] Jode het na [[Kimberley]] gestroom ’n die ontdekking van diamante in 1870 en reeds in 1871 is die eerste gemeente, die Griekwaland-Wes- Hebreeuse Gemeente gestig. Die eerste sinagoge is vyf jaar later opgerig. Onder die eerste intrekkers was [[Barney Barnato]], sy broer Harry en sy neef sir [[David Harris]]. Die eerste tydelik predikant was eerw. Joël Rabinowitz, wat ’n sy aftrede uit [[Engeland]] na Suid-Afrika teruggekeer het. Die eerste heeltydse predikant was Meyer Mendelsohn. Tot die stigting van Johannesburg in 1886 het Kimberley die tuiste van Suid-Afrika se naasgrootste Joodse gemeenskap, wat 2&nbsp;000 siele op sy hoogtepunt getel het. Die stad het vyf Joodse burgemeesters gehad: William Sagar (1906–08), [[Ernest Oppenheimer|Ernest]] (later sir Ernest) Oppenheimer (1913–15), Bernard Cohen (1931–32), Gustave Haberfeld (1953–55, 1966–67), Lionel Jawno (1959–61) en C. Sussman (1964–65). Sir David Harris, wat ook bevelvoerder was van die Kimberley-dorpswag tydens die [[Beleg van Kimberley|Boerebeleg]] van die [[Tweede Vryheidsoorlog]], was Volksraadslid vir Kimberley en [[Griekwaland-Wes]] van 1897–1929. Die ontdekking van [[goud]] het baie Jode uit Kimberley na Johannesburg laat verhuis. Teen 1970 het die Joodse bevolking tot 600 afgeneem en teen 2005 het minder as 50 Jode in die stad oorgebly.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/kimberley Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Oos-Londen === [[Lêer:Scheckter, Jody 1976-07-10 (Ausschn).jpg|duimnael|upright|Die renjaer [[Jody Scheckter]] is in 'n Joodse gesin in [[Oos-Londen]] gebore.]] Oos-Londen is in 1836 gestig as landingsplek en het in 1847 dorpstatus verkry. W. Barnett het in 1849 ’n grondkonsessie gekry, maar die eerste Joodse inwoner was Gustave Wetzlar, wat in 1861 uit [[Duitsland]] in die Kaap aangekom het en hom in 1873 as handelaar in Oos-Londen gevestig het. Hy was dorpsraadslid van 1881 af en het burgemeester geword in 1889. John Lewis Norton, ’n afstammeling van die [[1820-Setlaars]], was hoofkonstabel en bode van die hof. Die groei van die Joodse bevolking vanweë immigrasie en die toestroming tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]] het gelei tot die stigting van die Joodse gemeente in 1901. Julius Myers en G.C. Deal, albei immigrante uit Engeland, het die leiding geneem in die gemeenskapslewe. Emmanuel Lipkin, later van [[Oudtshoorn]], het in 1903 uit Engeland gearriveer as predikant en ’n klein sinagoge is in gebruik geneem. Twintig jaar later is ’n groter sinagoge gebou. In 1958 is ’n klein Hervormde gemeente gestig. In sy bloeitydperk het die gemeenskap in die middel 1960’s uit sowat 1&nbsp;200 siele bestaan. Daar was ’n aktiewe Joodse gemeenskapslewe met Hebreeuse skole, Sionistiese en ander organisasies, streekstakke van nasionale instellings en ’n buiteklub. Maar teen 2004 het dit gekrimp tot minder as 150, hoofsaaklik bejaarde individue, hoewel die vernaamste gemeenskapsorganisasies nog aan die gang was. Jode was aktief in die burgerlike samelewing en het, benewens Wetzlar, die volgende burgemeesters ingesluit: David Lazarus (1947–’48 en 1966–’68), Abraham Addleson (1957–’59) en Leo Laden (1962–’64).<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/east-Londen Jewish Virtual Library] {{dooie skakel}}. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Oudtshoorn === ; Immigrasie Die hoofdorp van die Klein-Karoo, [[Oudtshoorn]], het eens op 'n tyd so n lewenskragtige Joodse gemeenskap gehad dat die dorp, ietwat oordrewe, "Klein Jerusalem" of "Jeroesjalajim beDerom Afrika" (Jerusalem van Suid-Afrika) genoem is. Die gemeenskap het vinnig opgeskiet vanweë die oplewing in die [[volstruis]]bedryf wat Jode hierheen laat stroom het op soek na rykdom. Twee golwe immigrante het hierheen gekom: die eerste in die middel 19de eeu en die tweede vroeg in die 20ste eeu. Die eerste groep was deel van sir [[George Grey]] se immigrasieskema van 1858–'61, toe groot groepe mense van [[Duitsland|Duitse]] herkoms hulle aan die Kaap kom vestig het tesame met vaklui van die [[Britse Eilande]]. Die tweede golf was Jode uit veral [[Litaue]] en [[Letland]] wat wou ontsnap aan die oproep vir militêre diens van jong Jode in die [[Rusland|Russiese]] leër tussen 1881 en 1910 en die Jodehaat in die Russiese Ryk wat hul vermoë beperk het om ’n produktiewe lewe te lei. Die meeste het na [[Groot-Brittanje|Brittanje]], van waar hulle na die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die kolonies van die [[Britse Ryk]] verhuis het. Van dié wat die Kaap bereik het, het te hore gekom van die rykdom wat verdien kon word uit die volstruisbedryf van die [[Klein-Karoo]] en het daarheen verhuis en handel in volstruisvere begin dryf. ; Aanbiddingsplekke [[Lêer:Komitee van Oudtshoorn se Queenstraat-sinagoge, laat 1880's.jpg|duimnael|Die komitee van die Queenstraat-sinagoge, laat 1880's.]] Die eerste eredienste is gehou in privaat woning en in die veremarksaal van die stadsraad. Teen 1886 het die getal Jode sowat 250 getel en is onder aansporing van rabbi Orenstein van [[Kaapstad]] besluit om ’n sinagoge te bou. Tussen die Afrikaners en Jode het in dié tyd ’n besonderse band ontstaan omdat albei groepe diep godsdienstig was. Die plaaslike [[NG gemeente Oudtshoorn|NG]] predikant het selfs van die preekstoel verklaar hoe "heerlik dit sou wees as die kinders van die [[Ou Testament]] in ons midde kon aanbid". ’n Afrikaner het twee erwe vir die sinagoge geskenk, terwyl ’n ander die stene bygedra en dit na die perseel laat karwei het. Die argitek [[George Wallis]] het die plan geteken. Bouwerk het op 26 Januarie 1888 begin toe rabbi Orenstein die hoeksteen gelê het. Die sinagoge is in Desember daardie jaar aan die diens van die Here gewy. Rabbi Wolfson het in daardie jaar na die [[Kaapkolonie]] gekom om diens op [[Barberton]] in Oos-Transvaal te aanvaar, maar het verkies om die amp van rabbi van Oudtshoorn te aanvaar, waar hy die gemeenskap langer as ’n halfeeu sou dien van die preekstoel in wat mettertyd as die Englishe Shul sou bekendstaan. ; Joodse aktiwiteite [[Lêer:Oudtshoorn se St Johnstraat-sinagoge.jpg|duimnael|links|Die St. Johnstraat-sinagoge.]] Die aankomelinge het betrokke geraak by die bemarking en eindelik ook die produksie van volstruisvere, strydig met die algemene opvatting dat Jode nie slegs die middelman in die verkoop van volstruisvere was nie, maar ook aktiewe boere. Tog het van die 50 Jode van Oudtshoorn wat tussen 1883 en 1890 genaturaliseer is as burgers van die Kaapkolonie, hul bedryf aangedui as "verekoper" en nog twee as "veresorteerder". Baie van die vereverkopers het met ’n sak vol vere oor die skouer van plaas tot plaas loop en vere koop. Teen 1910 was daar 227 gelisensieerde verekopers in die distrik, van wie amper almal Jode is. Die Jode wat om die dorp kom woon het, het net Afrikaans leer praat, maar op die dorp was Engels die voertaal, waar dit by Britse setlaars geleer is, van wie baie winkeliers was. Namate die Joodse bevolking gegroei het, het die omvang van hul aktiwiteite uitgebrei toe talle smouse geword het wat van plaas na plaas met ’n perdekarretjie gereis en huishoudelike produkte aan die boere verkoop het. Op die dorp het van hulle winkeliers en hoteliers geword. Namate die Jode se rykdom toegeneem het, het hulle pronkerige herehuise van sandsteen begin bou wat as volstruispaleise bekendgestaan het. Sommige Jode het hul sakebedrywighede gediversifiseer na die tabakbedryf, terwyl ander die professies begin beoefen het, veral dokters, tandartse en prokureurs. Oudtshoorn se vernaamste teler en handelaar van volstruise op Oudtshoorn was ene Max Rose, bekend as die volstruisverekoning. Hy het in 1890 uit Shavel aangekom en sy sakeonderneming gou-gou opgebou. In 1906 het hy die plaas Weltevreden naby [[Ladismith]] vir £18&nbsp;000 gekoop. Dis in 1913, kort voor die ineenstorting van die bedryf weens die [[Eerste Wêreldoorlog]], vir £200&nbsp;000 van die hand gesit, maar ná die ineenstorting was dit niks meer as £15&nbsp;000 werd nie. ; Twee sinagoges [[Lêer:Oudtshoorn se Queenstraat-sinagoge.jpg|duimnael|Die Queenstraat-sinagoge in Baron van Rheedestraat. Dis sedert 1973 die dorp se enigste shul nadat die tweede een in 1973 gesluit het.]] Baie van die Litvaks (mense van [[Litaue]]) wat op Oudtshoorn kom woon het, het uit twee aangrensende shtetls gekom, Kelme en Shavel. Kort voor lank het die twee groepe, die ortodokse Mitgagdim van Kelme en die meer liberale Jode van die stedelike Shavel stry gekry oor hoe om seremonies te hou. Die sinagoge in Queenstraat is net op Sabbat en Jom Tow en het nie geleenthede vir onderrig gebied nie. Die Kelme-Jode het gemeen rabbi Wolfson was te sterk onder die invloed van Duitse en Engelse godsdienspraktyke en het verlang dat daaglikse dienste gehou en ’n Beit Midrash gevorm word. So het dié groep in 1892 weggebreek van die gemeenskap en hul eie sinagoge gebou in St. Johnstraat, met die bynaam "Griener Shul", waarin hulle daarna gestreef het om die atmosfeer van hul tuisdorpsinagoge in die [[Karoo]] te herskep. Die gevolg was ’n replika van ’n [[Litaue|Litause]] sinagoge versier met tradisionele Joodse kunsvlyt, silwerwerk en naaldwerk. Nadat die gemeenskap in 1973 ontbind het, is die inhoud van die shul, waaronder die ark met sy uiekoepel, wat gemodelleer is op die ark in die sinagoge in Kelme, verskuif na die [[C.P. Nel-museum]]. ; Opvoeding Aanvanklik is die seuns en dogters van die plaaslike Joodse gemeenskap weggestuur na die stede en oorsee om hulle in die professies te kwalifiseer, maar in 1904 is op Oudtshoorn die eerste Joodse staatskool in Suid-Afrika tot stand gebring. Dié laerskool het ’n algemene opvoeding verskaf saam met daaglikse klasse in [[Hebreeus]] as deel van die sillabus. ; Gemeenskapsbetrokkenheid Jode het aktief aan die dorpsbestuur deelgeneem. In ’n stadium was die burgemeester en twee raadslede Joods, asmede die distriksgeneesheer, die mediese beampte en ’n lid van die munisipale skoolraad. In 1899 is Moritz Aschman verkies tot die munisipale raad en het hy ook in die skool- en hospitaalraad gedien. Hy was etlike jare lank voorsitter van die Joodse Filantropiese Vereniging. Arthur Jacobson het in 1893 ’n regspraktyk op die dorp geopen. In 1903 is hy aangestel as Oudtshoorn se vredesregter en in 1914 het hy die dorp se eerste Joodse burgemeester geword. Oudtshoorn se Joodse gemeenskap het algaande deel geword van die wit gemeenskap en diep betrokke geraak by burgerlike aangeleenthede, hoewel die dorp verdeeld was tussen die uitsluitlik anti-Britse, plattelandse Afrikaners wat die [[Nasionale Party]] ondersteun het en die Britsgesinde Afrikaners, Engels en die meeste van die Jode wat ondersteuners was van genls. [[Louis Botha]] en [[Jan Christian Smuts]] se [[Suid-Afrikaanse Party]] (vanaf 1934 die [[Verenigde Party]]. Die Jode se lojaliteit is versterk deur Smuts se ondersteuning van Sionisme. Selfs ná die ineenstorting van die verebedryf en die wegtrek van die helfte van die Joodse gemeenskap teen 1918, is Jode steeds tot die dorpsraad verkies. Bennie Gillis het in 1937 die dorp se derde Joodse burgemeester geword nadat hy twee termyne as onderburgemeester gedien het en altesaam 25 jaar in die raad was. ; Agteruitgang Die Joodse bevolking het saam met die volstruisbedryf gegroei en in 1914 ’n hoogtepunt van 600 gesinne bereik. Die ineenstorting van die bedryf het baie se sakeondernemings laat vou. Mense is bankrot verklaar en moes verkoop wat hulle kon om staande te bly. Omdat daar beperkte sakegeleenthede in ander sektore was, het die Jode na die stede begin verhuis sodat die helfte van die Joodse bevolking aan die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–'18) reeds die dorp verlaat het. Die ekonomie het stadigaan herstel. Welgestelde Jode het aan Queenstraat gewoon naby die sinagoge, en die minder gegoedes in St. John-, Hoog- en Adderleystraat. Teen die 1930's het die dorp fabrieke gehad vir die vervaardiging van tabakprodukte, leergoedere en meublement wat duisende mense in diens gehad het en waarvan talle deur Jode besit is. Die verhuising van minder gegoede Jode en die vooruitgang van dié wat agtergebly het, het die indruk by arm Afrikaners gewek dat dit hulle teen die verengelsde Joodse winkeliers en krediteure was. Ook op Oudtshoorn het die Jode in die aanloop tot die [[Tweede Wêreldoorlog]] met Jodehaat te doen gehad toe organisasies soos die Grys- en die Swarthemde gestig is. Die Simboliese Ossewatrek van 1938 het tot die stigting van die [[Ossewabrandwag]] as kultuurorganisasie gelei, maar sy metodes en embleme het sterk herinner aan dié van die [[Fascisme|fascistiese]] organisasies in Europa. Al het dié organisasies veral ná die uitbreek van die oorlog besonder uitgesproke geraak, was hul invloed steeds beperk. Weens politieke onrus het genl. Jan Smuts Oudtshoorn aan die begin van die oorlog onder noodwetgewing geplaas. Die ineenstorting van die volstruisbedryf was die eerste groot terugslag vir Oudtshoorn se Joodse gemeenskap, maar die oorlogstyd en die maatskaplike veranderings in die gemeenskap selfs sou eindelik hul getalle verminder tot skaars meer as ’n minyan aan die einde van die 20ste eeu. Ná die einde van die oorlog het die dorp stadigaan weer rustig geraak, maar die Joodse gemeenskap sou nooit ten volle herstel van die uitwerking van brandstigting, die ongeërgde houding van die plaaslike polisie en die skending van wedersydse vertroue. Ná die bewindsoorname van die [[Nasionale Party]] is Afrikaners ál meer in die beherende posisies in die sake en maatskaplike lewe geplaas; tog het Joodse ondernemings nog dekades lank op Oudtshoorn staande gebly. Steeds het die getalle bly afneem, hoofsaaklik weens die aantrekkingskrag van die stede. Van die plaaslike Jode het ook geëmigreer weens die politieke onrus van die 1970's en '80's. Teen 1955 het die dorp net 150 Joodse gesinne oorgehad en in 1973 is die St. Johnstraat-sinagoge gesluit. Die ark en voorbanke is na die plaaslike museum geneem. Volgens die jongste syfers het die dorp en distrik 17 Joodse gesinne onder wie vyf volstruisboere. Die gemeenskapslewe wentel steeds om die Queenstraat-sinagoge (nou Baron van Rheedestraat).<ref>{{en}} [http://www.seligman.org.il/oudtshoorn_jews.html Geskiedenis van Oudtshoorn se Joodse gemeenskap]. URL besoek op 11 November 2017.</ref> === Port Elizabeth === [[Lêer:Skaalmodel van die Raleigh-sinagoge, Port Elizabeth, in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum, Kaapstad.jpg|duimnael|links|'n Skaalmodel in die Suid-Afrikaanse Joodse Museum Kaapstad van die Raleigh-sinagoge in [[Port Elizabeth]]. Dis in 1912 as die Baai se tweede sinagoge gebou.]] [[Lêer:Ou sinagoge in Port Elizabeth.jpg|duimnael|Port Elizabeth se ou sinagoge is in 1876 opgerig, maar in 1958 gesloop toe die gemeente oorgeskuif het na die nuwe Glendinningvale-sinagoge.<ref>{{en}} [http://artefacts.co.za/main/Buildings/bldgframes.php?bldgid=3442 Artefacts.co.za]. URL besoek op 10 November 2017.</ref>]] [[Lêer:Pioneers Memorial Synagogue in Raleigh Street.jpg|duimnael|Die Joodse Pioniersgedenkmuseum in Port Elizabeth, van 1912 tot 1954 die Raleigh-sinagoge.]] Joodse families het saam met die [[1820-Setlaars]] na Suid-Afrika gekom. ’n Gemeente is in 1861 of ’62 gestig en die eerste sinagoge (’n omskepte Lutherse kerk) in 1862 aangeskaf. Port Elizabeth het ’n belangrike sentrum van die wolbedryf geword waarin Joodse handelaars, veral die Mosenthal-broers, ’n belangrike rol gespeel het. Hyman Henry Salomon was burgemeester van 1873–’75 en Max Gumpert in 1900. Die eerste Joodse predikante van die Baai was Samuel Rapaport van 1873–’94, Jacob Philips van 1897–1912 en Abraham Levy van 1912–’54 (met ’n kort onderbreking). In 1923 is Adolph Schauder, handelaar en nyweraar, tot die stadsraad verkies en langer as 40 jaar lid gebly. Hy het as burgemeester gedien van 1940–’42. ’n [[Township]] vir [[Kleurlinge|bruin mense]] is Schauderville genoem ter ere van sy werk onder die gekleurde inwoners. Hy was ook enkele jare lank president van die Ortodokse Hebreeuse Gemeente. Solly Rubin het van 1972–’73 as burgemeester gedien. Die Verenigde Hebreeuse Instellings sluit ’n gewrá kedisjá en ’n liefdadigheidsorganisasie in. Port Elizabeth het twee Ortodokse sinagoges, die Port Elizabethse Hebreeuse Gemeente en die Sommerstrandse Hebreeuse Gemeente, wat in 1947 gestig is. Die Progressiewe Gemeente (Tempel Israel) dateer van 1949. Port Elizabeth is naas Johannesburg, Kaapstad en Durban die enigste stad met ’n Joodse skool (Theodor Herzl), hoewel meer as 80% van die 360 leerlinge van voorskools tot matriek nou nie-Jode is.<ref>{{en}} [http://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Eastern+Cape&citySF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= Independent Schools Association of Southern Africa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200518060548/https://www.isasaschoolfinder.co.za/search.htm?provinceSF=Eastern+Cape&citySF=&genderSF=&religiousAffiliationSF=Jewish&curriculumSF=&feesLowSF=&feesHighSF= |date=18 Mei 2020}}. URL besoek op 13 November 2017.</ref> Die skool het op 21 Januarie 1959 geopen en in 1962 na sy ruim perseel in [[Walmer]] verhuis.<ref>{{en}} [http://www.theodorherzl.co.za/history/ Die geskiedenis van die Theodor Herzl Schools] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170818062448/http://www.theodorherzl.co.za/history/ |date=18 Augustus 2017}}. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Die hoofkwartier van die Oos-Kaapse Komitee van die Joodse Raad van Afgevaardigdes<ref>{{en}} [http://sajbd.org/pages/positioning-statement Webtuiste van die SA Raad van Joodse Afgevaardigdes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171110030710/http://sajbd.org/pages/positioning-statement |date=10 November 2017}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> en die Oostelike Provinsie- Sionistiese Raad is in Port Elizabeth.<ref>{{en}} [http://www.sazionfed.co.za/ Webtuiste van die Suid-Afrikaanse Sionistiese Federasie]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die stad se Joodse bevolking het in 1969 2&nbsp;811 (1,1%) van die algemene bevolking) getel, maar het teen 2004 afgeneem tot net 450.<ref>{{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/port-elizabeth Jewish Virtual Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> Port Elizabeth se tweede sinagoge, die Raleigh-sinagoge in die straat met dieselfde naam, is in 1912 in die [[Art Noveau]]-styl deur Orlando Middleton ontwerp. Dit was in gebruik tot 1954. Die sinagoge is in 1986 tot 'n nasionale gedenkwaardigheid verklaar en in die Joodse Pioniersgedenkmuseum omskep, wat elke Sondag van 10:00 tot 12:00 oop is. === Pretoria === [[Lêer:Old Sinagogue, Pretoria.JPG|duimnael|links|Die [[Sinagoge, Paul Krugerstraat|Ou Sinagoge in Paul Krugerstraat]].]] [[Lêer:00000-Sammy Marks Fountain-Pretoria-s.jpg|duimnael|Die Sammy Marks-fontein. Marks was die stad se bekendste Joodse inwoner.]] [[Lêer:Ou Sinagoge in Paul Krugerstraat, Pretoria, 1958.jpg|duimnael|links|180px|Die ou sinagoge in Paul Krugerstraat, Pretoria, hier afgeneem in 1958 in die tyd toe dit verander is om die hooggeregshof te huisves. [[Sammy Marks]] het aansienlik tot die boukoste bygedra toe die gebou in 1897–’98 opgerig is.]] Pretoria het ’n klein Joodse bevolking van sowat 3&nbsp;000 siele. Jode woon reeds sedert die stad se stigting in 1867 hier en het ’n groot rol in sy nywerheids- en handelsontwikkeling gespeel. De Vries, die eerste Joodse nedersetter in die stad, het ’n vooraanstaande inwoner geword. Hy was later staatsaanklaer, Volksraadslid en was ’n baanbreker van die Afrikaanse taal. Ander Joodse immigrante uit [[Litaue]] was nie so geletterd soos De Vries nie; talle kon net [[Jiddisj]] praat en het winkeltjies geopen. Die Jode van Pretoria het neutraal probeer bly tydens die [[Tweede Vryheidsoorlog]], maar sommige het wel vrywillig aan Boerekant geveg. Pretoria se eerste Hebreeuse gemeente is tussen 1890 en 1895 gestig. Die gemeenskap se eerste sinagoge is in 1898 aan Paul Krugerstraat ingewy en die tweede, die Groot Sinagoge, is in 1922 geopen. Nóg die ou sinagoge in Paul Krugerstraat, nóg die Groot Sinagoge is steeds in gebruik. ’n Hervormde sinagoge, Tempel Menorah, het vroeg in die 1950's tot stand gekom. Die Paul Kruger-sinagoge is in 1952 deur die staat onteien met die doel om ’n nuwe hooggeregshof te bou, wat vir veiligheidsverwante verhore, die bedrywighede van die swart opposisiegroepe en die sosialistiese/kommunistiese alliansie gebruik is. Van 1 Augustus 1958 tot 29 Maart 1961 is oudpres. [[Nelson Mandela]], [[Walter Sisulu]] en nog 26 beskuldigdes se verraadverhoor in die ou sinagoge gehou, toe almal vrygespreek is. Van 22 Oktober tot 7 November 1962 is Mandela weer in die ou sinagoge verhoor, toe hy gevonnis is tot altesaam sewe jaar gevangenisstraf met dwangarbeid/hardepad, drie jaar vir die aanhitsing om te staak en twee omdat hy die land sonder ’n reisdokument verlaat het. In 1963, terwyl hy die vonnis uitgedien het wat hy in die ou sinagoge gekry het, het Mandela verskyn in die sogenaamde Rivonia-verhoor. Van 14 November tot 2 Desember 1977 is die ondersoek na die dood van [[Steve Biko]] in die ou sinagoge gehou. Die Miriam Marks-skool, opgerig in 1905, en die Carmel-skool, geopen in 1959, is die twee vernaamste Joodse opvoedkundige instellings wat in Pretoria ontstaan het. Die Carmel-skool is al een wat nog in bedryf is en dien ook as die stad se enigste sinagoge. Die Hervormde gemeente deel hul rabbi met Johannesburg en hul sinagoge word nie langer gebruik nie; dienste word deesdae in die lidmate se huise gehou. Pretoria se Joodse gemeenskap het reeds in die 19de eeu sy hoogtepunt bereik. Destyds was daar talle Joodse sportklubs, liefdadigheidsorganisasies en jeuggroepe. Maar ná 1948, met die [[Nasionale Party]] se bewindsoorname, het heelparty die stad verlaat en in Kaapstad of Johannesburg gaan woon. Seker Pretoria se bekendste Joodse inwoner, [[Sammy Marks]], ’n goeie vriend van pres. [[Paul Kruger]], se huis is in ’n museum omskep.<ref>{{en}}[http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual; Library]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Willowmore === [[Lêer:Rabbi se huis, Willowmore.JPG|duimnael|links|Die destydse rabbi se woning op Willowmore.]] [[Lêer:Willowmore se ou sinagoge.jpg|duimnael|Op talle plattelandse dorpe waar die Joodse gemeenskap doodgeloop het, word hul sinagoge vir 'n ander doel gebruik, maar op [[Willowmore]] staan hy leeg.]] Die [[Oos-Kaap]]se dorp [[Willowmore]], aangelê op die plaas The Willos in 1862, is een van tallose plattelandse dorp wat eens 'n sterk Joodse gemeenskap gehad het, maar waar geen Jode oorgebly het nie. Die rabbi se destydse woning staan vandag nog en is ’n tipiese voorbeeld van Karoo-argitektuur. Dat die plaaslike Hebreeuse gemeente, gestig omstreeks 1904, sy eie rabbi kon onderhou, beteken hier het ’n betreklik groot aantal Jode gewoon het. Dié gemeenskap, wat reeds in 1904 sy hoogtepunt van 152 siele bereik het, het besluit om ’n sinagoge op die dorp te laat bou nadat 'n erf vir die Joodse begraafplaas in 1904 op die gemeenskap se naam oorgedra is. Die eerste grafsteen was Woolf Matz s'n in 1903. Die erf waarop die shul gebou is, is in 1906 aangekoop en die hoeksteen op 8 April 1907 gelê.<ref>{{en}} [http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/willowmore-eastern-cape/ Jewish Digital Archive Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003012201/http://jdap.co.za/roots-2/dorps-towns/dorps-towns/willowmore-eastern-cape/ |date= 3 Oktober 2018}}. URL besoek op 11 November 2017.</ref> Die Joodse gemeenskap het in 1908 om ’n lening aansoek gedoen om die gebou op te rig. Die verlate sinagoge staan reeds jare lank toe en ongebruik. Nadat die gemeenskap gekrimp het tot 57 siele in 1936 en 30 in 1951, is die gebou in 1976 aan die dorpsraad geskenk. In 1980, toe hier net twee Jode oor was, is die gebou aan 'n motorhawe verkoop. Dis nie bekend wanneer die laaste Jode weggetrek of oorlede is nie, maar in 1991 was hier nog vier Jode.<ref>{{en}} [http://www.poortjiegamereserve.co.za/willowmore.php Die geskiedenis en ander wetenswaardighede van Willowmore]. URL besoek op 10 November 2017.</ref> === Graaff-Reinet === {{Sienook|Bondeldraermonument}} == Bekende Suid-Afrikaanse Jode == [[Lêer:Aaron Klug 1979.jpg|duimnael|upright|Die biochemikus Sir [[Aaron Klug]].]] [[Lêer:Irma Stern, Jewish Women's Archive.jpg|duimnael|upright|Die skilder [[Irma Stern]].]] [[Lêer:Morris Kentridge.jpg|duimnael|upright|[[Morris Kentridge]], met tussenposes van 1914 tot 1958 'n Volksraadslid.]] [[Lêer:Johnny-clegg-valenciennes-davidata-14 07 2009.jpg|duimnael|upright|Die musikant [[Johnny Clegg]].]] [[Lêer:Morris Alexander.jpg|duimnael|upright|[[Morris Alexander]] het tussen 1910 en 1943 agt keer die kiesafdeling [[Kaapstad-Kasteel (kiesafdeling)|Kaapstad-Kasteel]] gewen. Net in 1929 se verkiesing het hy nie gestaan nie.]] [[Lêer:Nadine Gordimer 01.JPG|duimnael|upright|Hoewel van Joodse herkoms, is die gevierde skrywer [[Nadine Gordimer]] sekulêr grootgemaak.]] [[Lêer:Jonathan Shapiro 01.JPG|duimnael|upright|Die spotprentkunstenaar [[Jonathan Shapiro]], oftewel Zapiro.]] === Kunste === * [[Johnny Clegg]], musikant * [[David Goldblatt]], fotograaf * [[Arthur Goldreich]], skilder * [[Nadine Gordimer]], skrywer * [[Laurence Harvey]], akteur * [[Sid James]], akteur * [[Hermann Kallenbach]], argitek * [[Louis Karol]], argitek * [[William Kentridge]], rolprentvervaardiger * [[Taubie Kushlick]], teatervervaardiger * [[Manfred Mann]], musikant * [[Sarah Gertrude Millin]], skrywer * [[Florence Phillips]], weldoener van die kunste * [[Trevor Rabin]], musikant * [[Antony Sher]], akteur * [[Irma Stern]], skilder * [[Janet Suzman]], aktrise * [[Pieter-Dirk Uys]], satirikus * [[Tessa Uys]], konsertpianis * [[Rose Zwi]], skrywer === Politiek === * [[Morris Alexander]], politikus * sen. [[Aaron Berman]], politikus * [[Abba Eban]], [[Israel]]se minister * [[Ruth First]], vryheidsvegter * [[Denis Goldberg]], kampvegter om burgerregte * [[Richard Goldmann]], politikus * [[Joel Joffe]], politikus * [[Ronnie Kasrils]], kabinetsminister * [[Morris Kentridge]], Volksraadslid * [[Alexander Kowarsky]] * [[Tony Leon]], leier van die Amptelike Opposisie, ambassadeur * [[Albie Sachs]], juris * [[Harry Schwarz]], politikus en ambassadeur * [[Joe Slovo]], vryheidsvegter * [[Bertha Solomon]], politikus, vroueregtekampvegter * [[Max Sonnenberg]], sakeman en politikus * [[Helen Suzman]], politikus === Sakewêreld === * [[Barney Barnato]], sakemagnaat * [[Alfred Beit]], sakemagnaat * [[Bertrand Bernstein]], sakeman en [[Universiteit van die Witwatersrand|Wits]]-kanselier * [[Otto Beit]], sakemagnaat * [[Reeva Forman]], sakevrou * [[Charles Goldmann]], mynmagnaat en Britse politikus * [[Carl Hanau]], mynmagnaat * [[Sol Kerzner]], hotelmagnaat * [[Lionel Phillips]], sakemagnaat === Sportwêreld === * [[Ali Bacher]], krieketspeler * [[Ilana Kloss]], tennisspeler * [[Sarah Poewe]], swemmer * [[Philip Rabinowitz]], atleet * [[Leonard Reitstein]], skaakspeler * [[Jody Scheckter]], renjaer * [[Joel Stransky]], rugbyspeler * [[Shaun Tomson]], branderplankryer === Wetenskap === * prof. [[Ralph Bernstein]], fisioloog * [[Sydney Brenner]], bioloog * [[Meyer Fortes]], antropoloog * [[Max Gluckman]], etnososioloog * [[Aaron Klug]], biochemikus * [[Ludwig Lachman]], ekonoom * [[Stanley Mandelstam]], fisikus * [[Simon Papert]], wiskundige * [[Peter Sarnak]], wiskundige * [[Isaac Schapera]], antropoloog * [[Basil Schonland]], botanis * [[Selmar Schonland]], botanis * [[Phillip Tobias]], paleoantropoloog * [[Joseph Wolpe]], psigiater * [[Lewis Wolpert]], bioloog * [[Solly Zuckerman]], [[soöloog]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{af}} Coetzee, Abel: Woeling en Wording. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie, 1961. * {{af}} Giliomee, Herman en Mbenga, Bernard. 2007. ''Nuwe geskiedenis van Suid-Afrika''. Kaapstad: Tafelberg. * {{en}} Saron, G. in Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'', volume 6. Cape Town: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery (Nasou). * {{af}} Schoeman, C.J.: Klein Jerusalem. In: Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 25, nr. 3, Maart 1976 * {{en}} [http://www.jewishvirtuallibrary.org/south-africa-virtual-jewish-history-tour Jewish Virtual Tour]. URL besoek op 9 November 2017. == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Jewish people of South Africa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Jode| ]] aeyz10xhenhwkmg8mr6rjrh0un41rgm 0 129401 2901529 2888055 2026-05-05T05:47:26Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901529 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Krieketwêreldbeker 2023 | beeld = Krieketwêreldbeker 2023.svg | beeldgrote = 250px | onderskrif = Kenteken van die Krieketwêreldbeker 2023 | vanafdatum = 5 Oktober | totdatum = 19 November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Groep- en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Indië}} | kampioen = {{Cr-AU}} | naaswenner = {{Cr-IN}} | getal = 6 | deelnemers = 10 (32 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 48 | bywoning = 1250307 | speler van die reeks = {{vlagikoon|Indië}} [[Virat Kohli]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Indië}} [[Virat Kohli]] (765)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-cricket-world-cup-2023-24-15338 |title=Records in ICC Cricket World Cup, 2023/24 – Most runs |publisher=ESPNcricinfo |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Mohammed Shami]] (24)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-cricket-world-cup-2023-24-15338 |title=Records in ICC Cricket World Cup, 2023/24 – Most wickets |publisher=ESPNcricinfo |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | vorige jaar = 2019 | vorige toernooi = Krieketwêreldbeker 2019 | volgende jaar = 2027 | volgende toernooi = Krieketwêreldbeker 2027 }} Die '''Krieketwêreldbeker 2023''' ([[Engels]]: ''2023 Cricket World Cup''; [[Hindi]]: २०२३ क्रिकेट विश्व कप) is van 5 Oktober tot 19 November 2023 in [[Indië]] beslis.<ref name="Kortlys">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2023-likely-to-start-on-october-5-end-on-november-19-1364707 |title=World Cup 2023 likely to start on October 5 and end on November 19 |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=21 Maart 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die oorspronklike datums vir dié toernooi was tussen 9 Februarie tot 26 Maart 2023,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-awarded-2019-world-cup-245814 |title=England awarded 2019 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=30 April 2006 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/178260 |title=Outcomes from ICC Annual Conference week in London |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=13 Junie 2013 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ipl-now-has-window-in-icc-future-tours-programme-1129304 |title=IPL now has window in ICC Future Tours Programme |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=12 Desember 2017 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> maar in Julie 2020 is dit na Oktober en November 2023 herskeduleer, nadat die kwalifisering weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] vertraag is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/1733341 |title=Men's T20 World Cup postponement FAQs |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-postpones-t20-world-cup-due-to-covid-19-pandemic-1227275 |title=ICC postpones T20 World Cup due to Covid-19 pandemic |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=20 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/2023-world-cup-india-delayed-october-november-icc-qualification-fair-1702626-2020-07-20 |title=ICC moves 2023 World Cup in India to October-November to allow longer qualification period |publisher=India Today |date=20 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Dit was die 13de [[krieketwêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse krieketwêreldkampioenskap in [[Internasionale eendagwedstryd|internasionale eendagkrieket]] (EDI) wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die vierde in Indië. Dié land het voorheen as medegasheer van die toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] (saam met [[Pakistan]]), [[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] (saam met Pakistan en [[Sri Lanka]]) en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] (saam met [[Bangladesj]] en Sri Lanka) opgetree; slegs [[Engeland]] het meer toernooie gehuisves. Dit was die eerste toernooi wat geheel en al in Indië aangebied is<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.forbes.com/sites/tristanlavalette/2019/02/04/india-set-to-retain-hosting-2023-cricket-world-cup-despite-squabble-with-icc-over-23-million/ |title=India Set To Retain Hosting 2023 Cricket World Cup Despite Squabble With ICC Over $23 Million |publisher=[[Forbes]] |author=Tristan Lavalette |date=4 Februarie 2019 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> en slegs die derde wat deur een gasheerland gehou is; die eerste twee toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] en [[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] is deur Engeland op sy eie gehuisves. [[Lêer:Icc cricket world cup trophy.jpg|duimnael|links|upright|Die Krieketwêreldbekertrofee waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2019 het onveranderd gebly en tien nasionale [[krieket]]spanne het aan die Krieketwêreldbeker 2023 deelgeneem: Die gasheer [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], die sewe beste spanne van die Superliga 2020–2023 ([[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]], [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] en [[Proteas|Suid-Afrika]]), saam met die twee beste spanne van die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 ([[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]]). Tydens die Krieketwêreldbeker 2023 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 45 tydens die groepfase en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die toernooi het op 5 Oktober met die openingswedstryd tussen die twee finaliste van die [[Krieketwêreldbeker 2019|2019-toernooi]] Engeland en Nieu-Seeland op die [[Narendra Modi-stadion]] in [[Ahmedabad]] begin. Al die spanne het in een groep 45 wedstryde beslis, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne van die groep gespeel het. Die vier beste spanne het hierna vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die eindstryd is op 19 November op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad gehou, terwyl die sewe beste spanne saam met die gasheer Pakistan regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2025]] gekwalifiseer het. Engeland was die verdedigende kampioen nadat hulle die vorige Krieketwêreldbeker 2019, teen Nieu-Seeland in die nouste eindstryd in dié tyd (’n amptelike gelykop), tuis gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-smallest-margins/world-cup-12 |title=Records in World Cup – By runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Australië, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Indië het Nieu-Seeland geklop en Australië vir Suid-Afrika, voordat Australië die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad teen die gasheer Indië met ses paaltjies gewen en sodoende sy sesde titel ingepalm het. Ná die [[Krieketwêreldbeker 2003|2003-toernooi]] in [[Suid-Afrika]], [[Zimbabwe]] en [[Kenia]] was dit die tweede ontmoeting tussen dié twee lande in ’n eindstryd wat ook deur Australië gewen is. Die verdedigende kampioen Engeland is reeds in die groepfase uitgeskakel. Die Internasionale Krieketraad het voor die Krieketwêreldbeker 2015 aangekondig dat slegs tien van die vernaamste krieketlande aan die volgende toernooie van 2019 en 2023 sal kan deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-news-full-members-opposed-10-team-world-cup-says-haroon-lorgat-541846 |title=Full Members opposed 10-team World Cup – Lorgat |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=24 November 2011 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Dit het groot kritiek uitgelok, omdat veral die assosiaatlede van die IKR gevrees het dat die afstand in kwaliteit tussen hulle en die voorste [[toetskrieket]]lande groter sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/mar/26/icc-dave-richardson-2019-cricket-world-cup-associate-nations |title=ICC will still cut 2019 World Cup to 10 teams, says chief executive |publisher=[[The Guardian]] |date=26 Maart 2015 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/anger-as-10-team-world-cup-not-up-for-debate-892955 |title=Anger as 10-team World Cup not up for debate |publisher=ESPNcricinfo |author=Tim Wigmore |date=1 Julie 2015 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.abc.net.au/news/2019-06-05/cricket-world-cup-minnows-where-have-they-gone/11176128 |title=The Cricket World Cup 2019 has shrunk to exclude the minnows, but why? And how come it's still so long? |publisher=ABC News |author=Simon Smale |date=4 Junie 2019 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die IKR se redenasie vir hierdie stap was egter ’n beter bemarkingsmoontlikheid van die kompetisie, want al die spanne sou dan mededingend gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/does-a-ten-team-world-cup-make-financial-sense-world-cup-2015-russell-degnan-843807 |title=Does a ten-team World Cup make financial sense? |publisher=ESPNcricinfo |author=Russell Degnan |date=6 Maart 2015 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die tweemalige wêreldkampioen [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] kon vir die eerste keer nie vir ’n krieketwêreldbekertoernooi kwalifiseer nie, vervolgens het vir die eerste keer in die toernooi se geskiedenis geen span van die [[Amerikas]] deelgeneem nie. Die Krieketwêreldbeker 2023 was die eerste sedert die [[Krieketwêreldbeker 1992|1992-toernooi]] waartydens elk van die spanne ten minste een oorwinning in die groepfase kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3735909 |title=One Day Evolution: All the records as they break at the Cricket World Cup 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |author=Daniel Beswick |date=12 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/cricket/icc-world-cup/explained-australias-complicated-path-to-wc-glory-and-how-they-can-put-poms-out-of-their-misery/news-story/1a1dfdcda0aa1fa2d34aead916d596a9 |title=Explained: Australia’s complicated path to WC glory... and how they can put Poms out of their misery |publisher=Fox Cricket |author=Nic Savage |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Altesaam het 1&nbsp;250&nbsp;307 toeskouers die 48 wedstryde bygewoon, die meeste in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2023-odi-world-cup-shatters-viewership-records-1410361 |title=2023 ODI World Cup shatters viewership records |publisher=ESPNcricinfo |date=24 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> == Toewysing == Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Krieketraad in Junie 2013 in [[Londen]] is die Krieketwêreldbeker 2023 aan Indië toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/2023-world-cup-will-be-played-only-in-india-n-srinivasan-1514687 |title=2023 World Cup Will be Played Only in India |publisher=NDTV Sports |author=Narayanaswami Srinivasan |date=14 Julie 2009 |accessdate=30 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530212151/https://sports.ndtv.com/cricket/2023-world-cup-will-be-played-only-in-india-n-srinivasan-1514687 |archive-date=30 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === [[Lêer:Qualification Pathway for 2023 ICC Cricket World Cup.png|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Krieketwêreldbeker 2023]] Soos tydens die Krieketwêreldbeker 2019 kon tien krieketspanne aan die Krieketwêreldbeker 2023 deelneem. Die hoofroete tot kwalifisering was die nuwe Superliga, wat die EDI-kampioenskap vervang het. Aan die Superliga, wat tussen Julie 2020 en Mei 2023 beslis is, het die twaalf [[Toetskrieket|toetslande]] (insluitende die gasheer Indië) en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-v-ireland-to-kick-off-world-cup-super-league-on-july-30-1227834 |title=England v Ireland to kick off World Cup Super League on July 30 |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die gasheer Indië en die sewe beste spanne van die dertien deelnemers in die Superliga het regstreeks vir die hooftoernooi gekwalifiseer. Die vyf spanne van die Superliga, wat nie daarin kon slaag om regstreeks vir die toernooi te kwalifiseer nie, het aan die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 deelgeneem, waarna twee spanne na die hooftoernooi deurgedring het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/radical-schedule-shake-up-proposed-at-icc-meeting-1080769 |title=Radical schedule shake-up proposed at ICC meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=3 Februarie 2017 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-road-to-world-cup-2023-how-teams-can-secure-qualification-from-rank-no-1-to-32-1197379 |title=The road to World Cup 2023: how teams can secure qualification, from rank No. 1 to 32 |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=14 Augustus 2019 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Aan die Krieketwêreldbekerkwalifisering 2023 het, naas die vyf onderste spanne van die Superliga, ook die drie beste spanne van die vir die eerste keer besliste Krieketwêreldbekerliga 2 2019–2022 (gehou tussen Augustus 2019 en Maart 2023) deelgeneem. Die oorblywende twee plekke vir die kwalifisering is deur ’n uitspeeltoernooi tussen die Krieketwêreldbekerliga 2 se niekwalifiserende spanne en die Krieketwêreldbekeruitdagingsliga 2019–2021 se twee beste spanne bepaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/associates-pathway-to-2023-world-cup-undergoes-major-revamp-1162819 |title=Associates pathway to 2023 World Cup undergoes major revamp |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=20 Oktober 2018 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Aan die Krieketwêreldbekerliga het die oorblywende sewe lande met ’n tydelike EDI-status deelgeneem (Nederland het aan die Superliga deelgeneem).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/explainer-men-s-odi-world-cup-super-league-1227833 |title=Explainer: Men's ODI World Cup Super League |publisher=ESPNcricinfo |author=Sreshth Shah |date=27 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> 32 nasionale krieketspanne het om die twee oorblywende plekke by die Krieketwêreldbeker 2023 meegeding, waarvan die finale tien aan die uiteindelike kwalifiserende rondte in [[Zimbabwe]] deelgeneem het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup-league-two/about |title=ICC Men’s T20 World Cup Europe Qualifier gets underway in Scotland |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2020 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Sri Lanka het die eerste kwalifiserende span geword nadat hulle [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] met nege paaltjies geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-qualifier-2023-1377745/zimbabwe-vs-sri-lanka-24th-match-super-six-1377770/match-report |title=Theekshana, Nissanka hand Sri Lanka ODI World Cup ticket |publisher=ESPNcricinfo |author=S Sudarshanan |date=2 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nadat [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] met sewe paaltjies verslaan het, kon die tweemalige wêreldkampioen vir die eerste keer nie vir ’n krieketwêreldbekertoernooi kwalifiseer nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-2023-west-indies-crash-out-of-qualification-race-1385192 |title=West Indies fail to qualify for 2023 ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/66076860 |title=World Cup qualifier: Scotland knock out West Indies at World Cup Qualifier with seven-wicket win |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nadat Skotland ook Zimbabwe met 31 lopies verslaan het, het Zimbabwe sy tweede agtereenvolgende krieketwêreldbekertoernooi misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-qualifier-2023-1377745/zimbabwe-vs-scotland-26th-match-super-six-1377773/match-report |title=Scotland's Sole-stirring bowling display knocks Zimbabwe out of World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Madushka Balasuriya |date=4 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Vir die eerste keer kon drie lande met toetskrieketstatus – [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]], Wes-Indië en Zimbabwe – nie vir ’n krieketwêreldbeker kwalifiseer nie, terwyl twee assosiaatlede – Nederland en Skotland – daarin kon slaag om dié drie volle lede in die kwalifisering verby te steek en die laaste plek onder mekaar beslis het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/spotlight-on-bulawayo-as-netherlands-scotland-battle-for-world-cup-jackpot-1385949 |title=Spotlight on Bulawayo as Netherlands, Scotland battle for World Cup jackpot |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=5 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nederland het die laaste en tiende plek bespreek nadat hulle Skotland met vier paaltjies verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-qualifier-2023-1377745/netherlands-vs-scotland-28th-match-super-six-1377776/match-report |title=Bas de Leede's five-for and 92-ball 123 take Netherlands to the ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=6 Julie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Nadat die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] geweier het om ’n span vir die Asiatiese Beker 2023 na Pakistan te stuur, het die [[Pakistanse Krieketraad]] gedreig om die Krieketwêreldbeker 2023 in Indië te boikot.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12724526/pakistan-could-boycott-2023-50-over-world-cup-over-indias-asia-cup-stance |title=Pakistan could boycott 2023 50-over World Cup over India's Asia Cup stance |publisher=[[Sky]] |date=19 Oktober 2022 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Sports/India-Pakistan-spat-threatens-Cricket-World-Cup |title=India-Pakistan spat threatens Cricket World Cup |publisher=Nikkei Asia |author=Adnan Aamir |date=11 April 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> In Junie 2023 is dié geskil opgelos met die [[Asiatiese Krieketraad]] se aangekondig om die Asiatiese Bekertoernooi volgens ’n hibriede model, soos voorgestel deur die Pakistanse beheerliggaam, te hou, waarvolgens nege van die 13 wedstryde in Sri Lanka gehou is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2023-asia-cup-likely-in-pakistan-and-one-other-overseas-venue-for-ind-vs-pak-1365046 |title=2023 Asia Cup likely in Pakistan and one other overseas venue for India games |publisher=ESPNcricinfo |date=23 Maart 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/asia-cup-2023-to-be-played-in-pakistan-and-sri-lanka-as-acc-accepts-hybrid-model-101686826326531.html |title=Asia Cup 2023 to be played in Pakistan and Sri Lanka as ACC accepts hybrid model |publisher=[[Hindustan Times]] |date=15 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende tien spanne het vir die Krieketwêreldbeker 2023 gekwalifiseer. Nederland, wat Wes-Indië vervang het, is die enigste verandering in die tien-span-lys van die Krieketwêreldbeker 2019. Dit was die eerste toernooi wat Wes-Indië misgeloop het. [[Lêer:2023 Cricket World Cup participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering; altesaam 32 spanne het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gekwalifiseer as gasheer}} {{sleutel|#00f|Gekwalifiseer tydens die IKR Superliga}} {{sleutel|#0c0|Gekwalifiseer tydens die Krieketwêreldbekerkwalifisering}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-IN}} |'''Gasheer''' |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]])</small> |- |{{Cr-AF}} | rowspan="7" |IKR Superliga 2020–2023 |Derde |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Groepfase <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-AU}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1987|1987]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Sewende |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Kwarteindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{Cr-EN}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Naaswenner <small>([[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2019|2019]])</small> |- |{{Cr-PK}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Negende |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |Halfeindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]])</small> |- |{{Cr-NL}} | rowspan="2" |Krieketwêreldbekerkwalifisering |Vyfde |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Krieketwêreldbeker 1996|1996]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]])</small> |- |{{Cr-LK}} |13de |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] |'''Kampioen''' <small>([[Krieketwêreldbeker 1996|1996]])</small> |} == Stadions == Op 21 Maart 2023 het die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] twaalf Indiese stadions op die kortlys vir die Krieketwêreldbeker 2023 geplaas.<ref name="Kortlys" /> Op 27 Junie 2023 het die Internasionale Krieketraad die wedstrydskedule aangekondig, waarby [[Indore]], [[Guwahati]] en [[Rajkot]] van die lys verwyder is, terwyl [[Pune]] bygevoeg is. Die [[Narendra Modi-stadion]] in [[Ahmedabad]] met ’n kapasiteit van 132&nbsp;000 het vir die eerste keer ’n krieketwêreldbekereindstryd huisves. Die twee halfeindstryde is onderskeidelik op [[Wankhedestadion]] in [[Mumbai]] en [[Eden Gardens]] in [[Kolkata]] gespeel, terwyl die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad beslis is.<ref name="Wedstrydskedule">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3558110 |title=Match schedule announced for ICC Men’s Cricket World Cup 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=27 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die BCCI het befondsing verskaf vir opknappings by stadions. Die [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion]] is voorsien van ’n nuwe grasoppvervlak, dreineringsstelsel, sitplekke en gasvryheidskassies. Die Wankhedestadion se buiteveld, spreiligte, korporatiewe bokse en toilette is opgeknap. Die [[M. A. Chidambaram-stadion]] het nuwe spreiligte geïnstalleer en twee paaltjies herlê.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/cricket-world-cup-venues-to-get-an-upgrade-imported-grass-new-outfields-better-floodlights-8693468/ |title=Cricket World Cup venues to get an upgrade: Imported grass, new outfields, better floodlights |publisher=The Indian Express |author=Devendra Pandey |date=30 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Aangesien die Krieketwêreldbeker 2023 gedurende [[herfs]] beslis is, het die IKR protokolle ingestel om die impak van vog — insluitende [[dou]] en [[reën]] — op bladtoestande te verminder, sodat die span wat tweede gekolf het nie bevoordeel is nie (soos onlangs gebeur tydens die [[T20I-wêreldbeker 2021]]). Dit het ingesluit die gebruik van ’n spesifieke benattingsmiddel, en die grenslyn was sowat 70&nbsp;m van die blad af, met meer gras daarop wat naatboulwerk bo draaiboulwerk bevoordeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/odi-world-cup-more-grass-bigger-boundaries-to-tackle-dew-factor/articleshow/103795737.cms?from=mdr |title=ODI World Cup: More grass, bigger boundaries to tackle dew factor |publisher=[[The Times of India]] |date=20 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Ahmedabad]] ! [[Bangalore]] ! [[Chennai]] ! [[Nieu-Delhi]] |- | [[Narendra Modi-stadion]] | [[M. Chinnaswamy-stadion]] | [[M. A. Chidambaram-stadion]] | [[Feroz Shah Kotla Ground]] |- | <small>{{Koördinate|23|5|31.2|N|72|35|49.2|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Narendra Modi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|12|58|43.7|N|77|35|58.4|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=M. Chinnaswamy-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|13|03|46|N|80|16|46|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=M. A. Chidambaram-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|28|38|16|N|77|14|35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Feroz Shah Kotla Ground}}</small> |- | Kapasiteit: '''132&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.aljazeera.com/sports/2023/9/28/what-you-need-to-know-about-the-icc-cricket-world-cup-2023-stadiums |title=What you need to know about the ICC Cricket World Cup 2023 stadiums |publisher=[[Al Jazeera]] |date=28 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | Kapasiteit: '''40&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''38&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''55&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Motera Stadium Ahmedabad Panorama.jpg|200px]] | [[Lêer:India vs Australia Test Match at Bengaluru (13 March 2017).jpg|200px]] | [[Lêer:MA Chidambaram Stadium In the Night during a CSK Game.jpg|200px]] | [[Lêer:Arun Jaitley Stadium during India vs Australia 2019 ODI.jpg|200px]] |- !colspan=3 rowspan=10|{{Location map+|Indië|float=center|width=450|places= {{Location map~ |Indië |lat=18.975 |long=72.825833 |label_size=100 |label=[[Mumbai]] |position=left}} {{Location map~ |Indië |lat=32.2190 |long=76.3234 |label_size=100 |label=[[Dharamshala]] |position=top}} {{Location map~ |Indië |lat=26.8467 |long=80.9462 |label_size=100 |label=[[Lucknow]] |position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=22.569722 |long=88.369722 |label_size=100 |label=[[Kolkata]] |position=left}} {{Location map~ |Indië |lat=28.61 |long=77.23 |label_size=100 |label=[[Nieu-Delhi]] |position=bottom}} {{Location map~ |Indië |lat=17.40 |long=78.45 |label_size=100 |label=[[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] |position=right}} {{Location map~ |Indië |lat=13.083888 |long=80.27 |label_size=100 |label=[[Chennai]] |position=right}} {{Location map~ |Indië |lat=12.966666 |long=77.566666 |label_size=100 |label=[[Bangalore]] |position=left}} {{Location map~ |Indië |lat=18.520278 |long=73.856667 |label_size=100 |label=[[Pune]] |position=right}} {{Location map~ |Indië |lat=23.03 |long=72.58 |label_size=100 |label=[[Ahmedabad]] |position=top}} }} ! [[Dharamshala]] |- | [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|32|11|51.62|N|76|19|33.59|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=HPCA-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''23&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Dharamshala Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] |- | [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|17|24|23|N|78|33|1|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rajiv Gandhi-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''39&nbsp;200'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Panorama of rajiv gandhi stadium.jpg|200px]] |- ! [[Kolkata]] ! [[Lucknow]] ! [[Mumbai]] ! [[Pune]] |- | [[Eden Gardens]] | [[BRSABV Ekana-krieketstadion]] | [[Wankhedestadion]] | [[Maharashtra-krieketverenigingstadion|MCA-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|22|33|52.16|N|88|20|35.09|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Eden Gardens}}</small> | <small>{{Koördinate|26|48|40|N|81|1|1|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=BRSABV Ekana-krieketstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|18|56|20.1|N|72|49|32.6|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wankhedestadion}}</small> | <small>{{Koördinate|18|40|28|N|73|42|23|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=MCA-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''68&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''50&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''33&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''37&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Eden Gardens, Kolkata (05).jpg|200px]] | [[Lêer:Ekana cricket stadium .jpg|200px]] | [[Lêer:Wankhede Stadium (86312941).jpeg|200px]] | [[Lêer:Sahara Stadium Pune 4.jpg|200px]] |}</center> == Formaat == Die Krieketwêreldbeker 2023 is oor 46 dae tussen tien verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 5 Oktober 2023 op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad met die openingswedstryd tussen Engeland en Nieu-Seeland begin. Die toernooi het geëindig op 19 November met die eindstryd tussen Australië en Indië op dieselfde stadion, waartydens Australië die Krieketwêreldbekertrofee ingepalm het. ’n Soortgelyke formaat is voorheen tydens die [[Krieketwêreldbeker 1992]] gebruik, maar destyds het nege in plaas van tien nasionale krieketspanne deelgeneem; dieselfde formaat is tydens die [[Krieketwêreldbeker 2019]] gebruik, insluitende dieselfde aantal deelnemende lande (tien). === Kalender === Die Internasionale Krieketraad het die wedstrydskedule op 27 Junie 2023, presies 100 dae voor dié toernooi se begin, bekendgestel.<ref name="Wedstrydskedule" /> Op 9 Augustus 2023 is nege wedstryde, insluitende dié tussen Indië en Pakistan, deur die IKR herskeduleer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/date-changes-for-india-vs-pakistan-and-eight-other-world-cup-games-1390573 |title=Date changes for India-Pakistan and eight other World Cup games |publisher=ESPNcricinfo |date=9 Augustus 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die openingseremonie sou op 4 Oktober in die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad gehou word, maar dit is deur die reëlingskomitee met ’n perskonferensie met die tien spankapteins vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/cricket/icc-world-cup-opening-ceremony-2023-b2424359.html |title=Will there be an opening ceremony for the ICC Cricket World Cup 2023? |publisher=[[The Independent]] |author=Sakshi Gupta |date=4 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Die volgende tabel dui die Krieketwêreldbeker 2023 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op die sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Oktober/November ! scope=col |Do<br />5 ! scope=col |Vr<br />6 ! scope=col |Sa<br />7 ! scope=col |So<br />8 ! scope=col |Ma<br />9 ! scope=col |Di<br />10 ! scope=col |Wo<br />11 ! scope=col |Do<br />12 ! scope=col |Vr<br />13 ! scope=col |Sa<br />14 ! scope=col |So<br />15 ! scope=col |Ma<br />16 ! scope=col |Di<br />17 ! scope=col |Wo<br />18 ! scope=col |Do<br />19 ! scope=col |Vr<br />20 ! scope=col |Sa<br />21 ! scope=col |So<br />22 ! scope=col |Ma<br />23 ! scope=col |Di<br />24 ! scope=col |Wo<br />25 ! scope=col |Do<br />26 ! scope=col |Vr<br />27 ! scope=col |Sa<br />28 ! scope=col |So<br />29 ! scope=col |Ma<br />30 ! scope=col |Di<br />31 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 |- align=center | align=left|Groepfase <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 31 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />November ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonie <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} {| | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Sluitingseremonie}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} === Groepfase === Die Krieketwêreldbeker 2023 is deur tien nasionale krieketspanne beslis. Vir die groepfase is die tien deelnemende spanne in een enkele groep geplaas met dieselfde formaat as wat in 2019 gebruik is; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span nege wedstryde in die groepfase gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop of onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die vier beste spanne het na die uitklopfase deurgedring. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die vier beste spanne van die groep het na die uitklopfase deurgedring. Die eerste span het teen die vierde span en die tweede span teen die derde span in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. === Effek op Kampioenetrofee 2025-kwalifisering === Die beste sewe spanne het saam met die gasheer Pakistan regstreeks gekwalifiseer vir die Kampioenetrofee 2025. Hulle was Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 16 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3676407 |title=Match officials for the ICC Men’s Cricket World Cup 2023 named |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=8 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Paul Reiffel <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Rod Tucker <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Paul Wilson <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Sharfuddoula <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Michael Gough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Illingworth <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Kettleborough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Alex Wharf <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} Nitin Menon <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Gaffaney <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Brown <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Ahsan Raza <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Kumar Dharmasena <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Marais Erasmus <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Adrian Holdstock <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Joel Wilson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Indië}} Javagal Srinath <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Jeff Crowe <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> || * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Richie Richardson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Andy Pycroft <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} === Spanne === [[Lêer:2023 World Cup Total Number of ODI Caps per Team.svg|duimnael|Aantal EDI-wedstryde van al die spanne van die Krieketwêreldbeker teen toernooibegin op 5 Oktober 2023 rakende die spelers van die oorspronklike spanlys wat op 28 September 2023 aan die IKR voorgelê is.]] Elke land kon 15 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 28 September 2023 aan die Internasionale Krieketraad voorgelê word. Enige latere verandering het die goedkeuring deur die IKR vereis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/3619358 |title=All the squads for ICC Men's Cricket World Cup 2023 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=22 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> Teen 26 September is al die spanne bekendgemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworldcup.com/news/3619358?sf182238836=1 |title=All the squads for ICC Men's Cricket World Cup 2023 |publisher=cricketworldcup.com |date=26 September 2023 |accessdate=4 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004085421/https://www.cricketworldcup.com/news/3619358?sf182238836=1 |archive-date=4 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die oudste speler was die Nederlander [[Wesley Barresi]] op 39 jaar, terwyl die jongste speler die Afghaan [[Noor Ahmad]] op 18 jaar was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/youngest-oldest-player-team-average-age-odi-world-cup-2023-noor-ahmad-barresi-england-afghanistan-india-sri-lanka/article67377522.ece |title=ICC World Cup 2023: Youngest and oldest squads and players in the tournament |publisher=The Hindu |date=4 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> == Wedstryde == Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2025]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2025]]. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2025 mis. |} [[Lêer:Cricketwedstrijd.jpg|duimnael|Wedstryd tussen Australië en Nederland op 25 Oktober]] Tien spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die groepfase het op 5 Oktober op die [[Narendra Modi-stadion]] in [[Ahmedabad]] met die openingswedstryd tussen die twee finaliste van die [[Krieketwêreldbeker 2019|2019-toernooi]] Engeland en Nieu-Seeland begin. Die vier beste spanne in die groep het na die uitklopfase deurgedring. Vir wedstryde tydens die groepfase is geen reserwedae in die geval van slegte weer opsy gesit nie.<ref name="Wedstrydskedule" /> Die sewe beste spanne het saam met die gasheer Pakistan vir die [[Kampioenetrofee 2025]] gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-champions-trophy-qualification-at-stake-during-odi-world-cup-1406055 |title=2025 Champions Trophy qualification at stake during ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi, Matt Roller |date=29 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LD|Lopieverskil}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} |9||9||0||0||0||0||+2.570||'''18''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} |9||7||2||0||0||0||+1.261||'''14''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} |9||7||2||0||0||0||+0.841||'''14''' |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} |9||5||4||0||0||0||+0.743||'''10''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} |9||4||5||0||0||0||–0.199||'''8''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} |9||4||5||0||0||0||–0.336||'''8''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} |9||3||6||0||0||0||–0.572||'''6''' |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} |9||2||7||0||0||0||–1.087||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} |9||2||7||0||0||0||–1.419||'''4''' |- |style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} |9||2||7||0||0||0||–1.825||'''4''' |} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 282/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 283/1 (36.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Joe Root]] 77 (86) | paaltjies1 = [[Matt Henry]] 3/48 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 152* (121) | paaltjies2 = [[Sam Curran]] 1/47 (6 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-new-zealand-1st-match-1384392/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 47&nbsp;518<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/05/england-vs-new-zealand-ahmedabad-attendance-47518-2023-cricket-world-cup-first-match-crowd-motera/ |title=England vs New Zealand Ahmedabad Attendance 47,518 2023 Cricket World Cup First Match Crowd Motera |publisher=The Cricket Blog |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Rachin Ravindra]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Al die elf Engelse kolwers teken dubbelsyfers aan, die eerste keer in die EDI-geskiedenis wat dit gebeur.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geo.tv/latest/513184-england-set-unique-odi-batting-record-in-world-cup-opener |title=England set unique ODI batting record in World Cup 2023 opener |publisher=Geo News |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rachin Ravindra]] (NZ) teken sy eerste EDI-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket-world-cup-2023/story/england-vs-new-zealand-rachin-ravindra-hundred-world-cup-debut-ahmedabad-2445116-2023-10-05 |title=ENG v NZ: 23-year-old Rachin Ravindra hits hundred in spectacular World Cup debut |publisher=India Today |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Devon Conway]] en Rachin Ravindra (albei NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=start;runsmin1=100;runsval1=runs;template=results;type=batting;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Devon Conway en Rachin Ravindra teken met 273 lopies om die tweede paaltjie beide die hoogste Nieu-Seelandse paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd en die hoogste Nieu-Seelandse tweede EDI-paaltjievennootskap in dié tyd aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/england-vs-new-zealand-devon-conway-rachin-ravindra-273-partnership-world-cup-batting-records-ahmedabad/article67385329.ece |title=ENG vs NZ: Conway-Ravindra record fourth-highest World Cup partnership with 273-run stand |publisher=The Hindu |date=5 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Partnership">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/fow-highest-partnerships-for-any-wicket/world-cup-12 |title=Highest partnerships for World Cup – Highest partnerships by runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 286 (49 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 205 (41 boulbeurte) | lopies1 = [[Saud Shakeel]] 68 (52) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 4/62 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Bas de Leede]] 67 (68) | paaltjies2 = [[Haris Rauf]] 3/43 (9 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 81 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-pakistan-2nd-match-1384393/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]], [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]]<br />Bywoning: 9&nbsp;470<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/06/pakistan-vs-netherlands-hyderabad-9470-attendance-2023-cricket-world-cup-match-report-2023/ |title=Pakistan vs Netherlands Hyderabad 9470 Attendance 2023 Cricket World Cup Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=6 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Saud Shakeel]] (Pak) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 156 (37.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 158/4 (34.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 47 (62) | paaltjies1 = [[Mehidy Hasan]] 3/25 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Nazmul Hossain Shanto]] 59* (83) | paaltjies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 1/9 (2 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-bangladesh-3rd-match-1384394/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Mehidy Hasan]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmanullah Gurbaz]] word die vinnigste Afghaanse kolwer in dié tyd wat sy 1&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken (in 27 kolfbeurte).''<ref name="BANvAFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-bangladesh-3rd-match-1384394/match-report |title=Mehidy, with a little help from Shakib and Shanto, takes Bangladesh past Afghanistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Bangladesj teken hul grootste krieketwêreldbekeroorwinning in dié tyd volgens oorblywende aflewerings aan (92).<ref name="BANvAFG" /><ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/world-cup-12 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 428/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 326 (44.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Rassie van der Dussen]] 108 (110) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 2/86 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Charith Asalanka]] 79 (65) | paaltjies2 = [[Gerald Coetzee]] 3/68 (9 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 102 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/south-africa-vs-sri-lanka-4th-match-1384395/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]]<br />Bywoning: 15&nbsp;496<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/08/south-africa-vs-sri-lanka-delhi-attendance-15496-cricket-world-cup-2023-kotla/ |title=South Africa vs Sri Lanka Delhi Attendance 15,496 Cricket World Cup 2023 Kotla |publisher=The Cricket Blog |date=8 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Quinton de Kock]], [[Rassie van der Dussen]] en [[Aiden Markram]] (almal RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Suid-Afrika teken die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/highest-team-totals-scores-australia-south-africa-india-icc-odi-world-cup-batting-records/article67392625.ece/ |title=Highest ODI World Cup totals: South Africa hits 428/5, breaks record for highest score in SA vs SL WC 2023 match |publisher=The Hindu |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Aiden Markram]] (RSA) teken die vinnigste krieketwêreldbekerhondertal in dié tyd aan (in 49 aflewerings).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/fastest-hundreds-world-cup-batting-records-aiden-markram-49-ball-centrury-sa-vs-sl-full-list-record-news/article67392751.ece |title=Fastest ODI World Cup hundreds: Markram breaks record with 49-ball century in SA vs SL WC 2023 match |publisher=The Hindu |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Fastest_Hundreds">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/cricket-world-cup-fastest-hundreds-1401412 |title=Cricket World Cup – Fastest Hundreds in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Die 754 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/most-runs-in-a-world-cup-match-highest-aggregate-south-africa-vs-sri-lanka-records-broken-delhi/article67393854.ece |title=SA vs SL: South Africa-Sri Lanka records highest aggregate in a World Cup match with 754 runs in Delhi |publisher=The Hindu |date=7 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 199 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 201/4 (41.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Steve Smith]] 46 (71) | paaltjies1 = [[Ravindra Jadeja]] 3/28 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[KL Rahul]] 97* (115) | paaltjies2 = [[Josh Hazlewood]] 3/38 (9 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-5th-match-1384396/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 33&nbsp;190<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/08/india-vs-australia-chepauk-attendance-33190-world-cup-2023-ma-chidambaram-chennai/ |title=India vs Australia Chepauk Attendance 33,190 World Cup 2023 MA Chidambaram Chennai |publisher=The Cricket Blog |date=8 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[KL Rahul]] (Ind) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[David Warner]] (Aus) word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 1&nbsp;000ste krieketwêreldbekerlopie aanteken (in 19 kolfbeurte).''<ref name="AUSvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworldcup.com/news/3731495 |title=By the numbers: Records broken as Starc, Warner and Kohli hit new heights |publisher=cricketworldcup.com |date=9 Oktober 2023 |accessdate=12 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231012043108/https://www.cricketworldcup.com/news/3731495 |archive-date=12 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Mitchell Starc]] (Aus) word die vinnigste bouler in dié tyd wat sy 50ste EDI-paaltjie neem (in 19 boulbeurte).''<ref name="AUSvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/mitchell-starc-fastest-to-50-wickets-odi-world-cups-19-innings-record-india-vs-australia-chennai/article67396369.ece |title=IND vs AUS: Mitchell Starc becomes the fastest to 50 wickets in ODI World Cups |publisher=The Hindu |date=8 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Ravichandran Ashwin]] (Ind) speel in sy laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/ravichandran-ashwin-retires-interantional-indian-cricket-team |title=Ravichandran Ashwin, India’s spin bowling legend, retires from international cricket |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Ali Asgar Nalwala |date=18 Desember 2024 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 322/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 223 (46.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Will Young (krieketspeler)|Will Young]] 70 (80) | paaltjies1 = [[Roelof van der Merwe]] 2/56 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Colin Ackermann]] 69 (73) | paaltjies2 = [[Mitchell Santner]] 5/59 (10 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 99 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-new-zealand-6th-match-1384397/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]], [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]] | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sybrand Engelbrecht]] (Ned) het sy EDI-debuut gemaak.'' * ''[[Mitchell Santner]] (NZ) neem ’n vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Bowling Records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 364/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 227 (48.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Dawid Malan]] 140 (107) | paaltjies1 = [[Mahedi Hasan]] 4/71 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Liton Das]] 76 (66) | paaltjies2 = [[Reece Topley]] 4/43 (10 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 137 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-england-7th-match-1384398/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]]<br />Bywoning: 12&nbsp;478 | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Dawid Malan]] (Eng) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Jonny Bairstow]] (Eng) speel in sy 100ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-jonny-bairstow-100th-odi-theres-been-a-few-ups-and-downs-1402154 |title=Bairstow, England cricket's 'great servant' who always comes back very strong |publisher=ESPNcricinfo |author=Matt Roller |date=9 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Dawid Malan]] (Eng) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Joe Root]] oortref [[Graham Gooch]] se vorige rekord van 897 lopies en word Engeland se beste krieketwêreldbekerlopiemaker in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/england-vs-bangladesh-joe-root-highest-scorer-odi-world-cup-most-runs-graham-gooch-record/article67402968.ece/ |title=ENG vs BAN: Joe Root becomes England's highest run-scorer in ODI World Cup, surpasses Graham Gooch |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 344/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 345/4 (48.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Mendis]] 122 (77) | paaltjies1 = [[Hasan Ali]] 4/71 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Mohammad Rizwan]] 131* (121) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 2/60 (9.2 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/pakistan-vs-sri-lanka-8th-match-1384399/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rajiv Gandhi Internasionale Krieketstadion|Rajiv Gandhi-stadion]], [[Hyderabad, Indië|Hyderabad]]<br />Bywoning: 23&nbsp;177<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/10/pakistan-vs-sri-lanka-hyderabad-attendance-23177-cricket-world-cup-2023-match-report/ |title=Pakistan vs Sri Lanka Hyderabad Attendance 23,177 Cricket World Cup 2023 Match Report |publisher=The Cricket Blog |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammad Rizwan]] (Pak) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Sadeera Samarawickrama]] (SL) en [[Abdullah Shafique]] (Pak) teken hul eerste EDI-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/sl-vs-pak-sadeera-samarawickrama-hits-his-maiden-world-cup-hundred-to-deflate-pakistan-2447080-2023-10-10 |title=SL vs PAK: Sadeera Samarawickrama hits his maiden World Cup hundred to deflate Pakistan |publisher=India Today |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/abdullah-shafique-hits-hundred-on-world-cup-debut-against-sri-lanka-2447193-2023-10-10 |title=SL vs PAK: Abdullah Shafique shines on World Cup debut, hits maiden ODI hundred in high pressure chase |publisher=India Today |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Kusal Mendis]] en Sadeera Samarawickrama (albei SL), asook Abdullah Shafique en [[Mohammad Rizwan]] (albei Pak) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Vir die derde keer ná Australië teen Pakistan in 1998 en Australië teen Indië in 2013 word in een enkele EDI-wedstryd vier honderdtalle aangeteken;<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/most-hundreds-in-an-innings-283070 |title=Most hundreds in an innings |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> dit is ook die eerste keer in ’n krieketwêreldbekerwedstryd.''<ref name="SLvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-pakistan-record-the-highest-successful-chase-at-the-world-cup-1402403 |title=Pakistan record the highest successful chase at the World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/67071645 |title=Cricket World Cup 2023: Pakistan complete record World Cup chase to beat Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Callum Matthews |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Kusal Mendis teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Sri Lanka aan (in 65 aflewerings).''<ref name="SLvPAK" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/odi-world-cup-kusal-mendis-sadeera-samarawickrama-tons-power-sri-lanka-to-344/9-against-pakistan/articleshow/104319424.cms |title=ODI World Cup: Kusal Mendis, Sadeera Samarawickrama tons power Sri Lanka to 344/9 against Pakistan |publisher=The Times of India |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Imam-ul-Haq]] (Pak) teken sy 3&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/imam-ul-haq-fastest-to-score-3000-runs-record-babar-azam-icc-odi-world-cup-2023-pak-v-sl-stats/article67404223.ece |title=PAK vs SL, ODI World Cup: Imam-ul-Haq surpasses Babar Azam’s record to reach 3000 runs |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is die hoogste suksesvolle krieketwêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd.''<ref name="SLvPAK" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/pakistan-vs-sri-lanka-highest-run-chase-in-odi-world-cup-history-record-hyderabad/article67405177.ece |title=ODI World Cup 2023: Pakistan completes highest run chase in WC history |publisher=The Hindu |date=10 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;innings_number=2;orderby=target;result=1;template=results;trophy=12;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste suksesvolle lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n EDI-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=2;filter=advanced;innings_number=2;orderby=target;result=1;template=results;trophy=12;trophy=44;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Pakistan se agtste krieketwêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka wat dit die grootste oorheersing in dié tyd maak.<ref name="SLvPAK" /><ref name="Oorheersing">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=won;qualmax1=0;qualval1=lost;template=results;trophy=12;type=team;view=opposition |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 272/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 273/2 (35 boulbeurte) | lopies1 = [[Hashmatullah Shahidi]] 80 (88) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 4/39 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rohit Sharma]] 131 (84) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 2/57 (8 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-afghanistan-8th-match-1384400/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]]<br />Bywoning: 34&nbsp;800<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/11/india-vs-afghanistan-delhi-attendance-34800-cricket-world-cup-2023-kotla/ |title=India vs Afghanistan Delhi Attendance 34,800 Cricket World Cup 2023 Kotla |publisher=The Cricket Blog |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rohit Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] (Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Rohit Sharma teken die meeste sesse in dié tyd in internasionale krieket aan (554).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/rohit-sharma-most-international-sixes-breaks-chris-gayle-record-full-list-india-vs-afghanistan-odi-world-cup/article67407987.ece |title=Rohit Sharma breaks Chris Gayle’s record for most sixes in international cricket with 554th maximum |publisher=The Hindu |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Rohit Sharma word ook die eerste kolwer wat sy sewende krieketwêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/world-cup/rohit-sharma-breaks-sachin-s-record-for-most-centuries-in-world-cup-history-123101101151_1.html |title=Rohit Sharma breaks Sachin's record for most centuries in World Cup history |publisher=The Business Standard |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Rohit Sharma teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Indië aan (in 63 aflewerings).<ref name="INDvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/rohit-sharma-smashes-fastest-world-cup-century-in-ind-vs-afg-clash-sachin-tendulkars-legendary-record-shattered-101697033251118.html |title=Rohit Sharma smashes India's fastest World Cup century in IND vs AFG tie, Sachin Tendulkar's legendary record shattered |publisher=[[Hindustan Times]] |date=11 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 311/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 177 (40.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 109 (106) | paaltjies1 = [[Glenn Maxwell]] 2/34 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Marnus Labuschagne]] 46 (74) | paaltjies2 = [[Kagiso Rabada]] 3/33 (8 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 134 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-south-africa-10th-match-1384401/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Lungi Ngidi]] (RSA) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/cricket/world-cup/of-batting-bunnies-and-renewed-pace-ngidi-in-fine-fettle-exemplifies-surge-in-proteas-attack-20231014 |title=Of batting 'bunnies' and renewed pace: Ngidi in fine fettle exemplifies surge in Proteas attack |publisher=[[Nuus24]] |author=Heinz Schenk |date=14 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Quinton de Kock]] (RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Dit is Australië se ergste krieketwêreldbekernederlaag in dié tyd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/67093331 |title=Cricket World Cup 2023: Australia suffer heaviest World Cup defeat in South Africa trouncing |publisher=[[BBC]] |author=Callum Matthews |date=12 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 245/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 248/2 (42.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Mushfiqur Rahim]] 66 (75) | paaltjies1 = [[Lockie Ferguson]] 3/49 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Daryl Mitchell]] 89* (67) | paaltjies2 = [[Mustafizur Rahman]] 1/36 (8 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-new-zealand-11th-match-1384402/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 14&nbsp;369<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/13/new-zealand-vs-bangladesh-attendance-14369-2023-world-cup-chennai-ma-chidambaram-chepauk/ |title=New Zealand vs Bangladesh Attendance 14,369 2023 World Cup Chennai MA Chidambaram Chepauk |publisher=The Cricket Blog |date=13 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Lockie Ferguson]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Trent Boult]] word die vinnigste – en die derde – Nieu-Seelandse bouler in dié tyd wat sy 200ste EDI-paaltjie neem (in 107 wedstryde).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/new-zealand-vs-bangladesh-trent-boult-milestone-chennai-fastest-200-wickets-2448570-2023-10-13 |title=World Cup 2023: Trent Boult becomes the 3rd fastest bowler to complete 200 ODI wickets |publisher=India Today |date=13 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 191 (42.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 192/3 (30.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Babar Azam]] 50 (58) | paaltjies1 = [[Jasprit Bumrah]] 2/19 (7 boulbeurte) | lopies2 = [[Rohit Sharma]] 86 (63) | paaltjies2 = [[Shaheen Afridi]] 2/36 (6 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-pakistan-12th-match-1384403/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jasprit Bumrah]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit is Indië se agtste krieketwêreldbekeroorwinning oor Pakistan wat dit die gesamentlik grootste oorheersing in dié tyd maak.<ref name="Oorheersing" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 15 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 284 (49.5 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 215 (40.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Rahmanullah Gurbaz]] 80 (57) | paaltjies1 = [[Adil Rashid]] 3/42 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Harry Brook]] 66 (61) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 3/37 (9.3 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met 69 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-england-13th-match-1384404/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]]<br />Bywoning: 26&nbsp;440<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/15/england-vs-afghanistan-attendance-26440-world-cup-2023-kotla-delhi-arun-jaitley-stadium/ |title=England vs Afghanistan Attendance 26,440 World Cup 2023 Kotla Delhi Arun Jaitley Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=15 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mujeeb Ur Rahman]] (Afg) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rahmat Shah]] en [[Mohammad Nabi]] (albei Afg) speel in hul 100ste en 150ste EDI-wedstryd onderskeidelik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/odi-world-cup-2023-match-13-eng-vs-afg-stats-review-gurbazs-power-hitting-rashids-brilliance-and-other-stats/ |title=ODI World Cup 2023, Match 13, ENG vs AFG Stats Review: Gurbaz's power-hitting, Rashid's brilliance and other stats |publisher=Crictracker |date=15 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Afghanistan se eerste oorwinning oor Engeland in enige krieket ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/aghanistan-produce-1st-upset-of-world-cup-2023-beat-defending-champions-england-2449368-2023-10-15 |title=ENG vs AFG: Aghanistan produce biggest upset of World Cup 2023 with 69-run win over defending champions England |publisher=India Today |date=15 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 209 (43.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 215/5 (35.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Perera]] 78 (82) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 4/47 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Josh Inglis]] 58 (59) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 3/38 (9 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-sri-lanka-14th-match-1384405/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) <small>vir [[Alex Wharf]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|ENG]])</small> | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 245/8 (43 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 207 (42.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Scott Edwards]] 78* (69) | paaltjies1 = [[Marco Jansen]] 2/27 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[David Miller]] 43 (52) | paaltjies2 = [[Logan van Beek]] 3/60 (8.5 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met 38 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-south-africa-15th-match-1384406/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]]<br />Bywoning: 11&nbsp;224<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/18/south-africa-vs-netherlands-dharamshala-2023-attendance-11224-cricket-world-cup-17-october/ |title=South Africa vs Netherlands Dharamshala 2023 Attendance 11,224 Cricket World Cup 17 October |publisher=The Cricket Blog |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Michael Gough en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Scott Edwards]] (Ned) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Wedstryd verkort weens reën tot 43 boulbeurte per span. | notas = [[Kagiso Rabada]] (RSA) neem sy 150ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/world-cup/world-cup-2023-south-africa-s-kagiso-rabada-completes-150-odi-wickets-123101701381_1.html |title=World Cup 2023: South Africa's Kagiso Rabada completes 150 ODI wickets |publisher=The Business Standard |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Ná die [[T20I-wêreldbeker 2022]] is dit Nederland se tweede oorwinning oor Suid-Afrika in enige krieket.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ned-vs-sa-south-africa-spooked-as-dutch-do-the-world-cup-double-1403888 |title=South Africa spooked as Dutch do the World Cup double |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=17 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste EDI-nederlaag teen ’n assosiaatlid ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ned-vs-sa-stats-netherlands-record-breaking-rearguard-blitz-1403885 |title=Stats – Netherlands' record-breaking rearguard blitz |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=17 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 288/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 139 (34.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Glenn Phillips]] 71 (80) | paaltjies1 = [[Naveen-ul-Haq]] 2/48 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Rahmat Shah]] 36 (62) | paaltjies2 = [[Lockie Ferguson]] 3/19 (7 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 149 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-afghanistan-16th-match-1384407/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 15&nbsp;525<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/18/new-zealand-vs-afghanistan-chennai-2023-attendance-15525-cricket-world-cup-18-october/ |title=New Zealand vs Afghanistan Chennai 2023 Attendance 15,525 Cricket World Cup 18 October |publisher=The Cricket Blog |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Phillips]] (NZ) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mitchell Santner]] (NZ) neem sy 100ste EDI-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/new-zealand-vs-afghanistan-live-score-icc-15th-odi-world-cup-2023-today-17-october-nz-vs-afg-match-in-chennai-101697604716604.html |title=New Zealand vs Afghanistan highlights, World Cup 2023: Santner and Phillips guide NZ to massive 149-run win over AFG |publisher=[[Hindustan Times]] |date=18 Oktober 2023 |accessdate= 19 Oktober 2023}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 256/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 261/3 (41.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Liton Das]] 66 (82) | paaltjies1 = [[Ravindra Jadeja]] 2/38 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Virat Kohli]] 103* (97) | paaltjies2 = [[Mehidy Hasan]] 2/47 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-bangladesh-17th-match-1384408/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 33&nbsp;610<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/19/india-vs-bangladesh-pune-2023-attendance-33610-cricket-world-cup-19-october/ |title=India vs Bangladesh Pune 2023 Attendance 33,610 Cricket World Cup 19 October |publisher=The Cricket Blog |date=19 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Bangladesj se eerste EDI-wedstryd teen Indië in Indië sedert 1998.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-bangladesh-17th-match-1384408/match-preview |title=Red-hot India gunning for fourth win against Bangladesh |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=18 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Mushfiqur Rahim]] word ná [[Shakib Al Hasan]] die tweede Bengaalse kolwer wat sy 1&nbsp;000 krieketwêreldbekerlopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tbsnews.net/sports/mushfiq-second-bangladeshi-reach-1000-wc-runs-goes-past-viv-richards-sourav-ganguly-722410 |title=Mushfiq second Bangladeshi to reach 1000 WC runs, goes past Viv Richards, Sourav Ganguly |publisher=The Business Standard |date=19 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]] (Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Virat Kohli word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 26&nbsp;000ste internasionale lopie aanteken (in 567 kolfbeurte).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/virat-kohli-surpasses-sachin-tendulkar-to-become-fastest-to-26000-international-runs/articleshow/104561812.cms?from=mdr |title=Virat Kohli surpasses Sachin Tendulkar to become fastest to 26000 international runs |publisher=[[The Times of India]] |date=19 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 367/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 305 (45.3 boulbeurte) | lopies1 = [[David Warner]] 163 (124) | paaltjies1 = [[Shaheen Afridi]] 5/54 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Imam-ul-Haq]] 70 (71) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 4/53 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 62 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-pakistan-18th-match-1384409/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[David Warner]] (Aus) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide [[David Warner]] en [[Mitchell Marsh]] (albei Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''David Warner en Mitchell Marsh teken met 259 lopies die hoogste Australiese eerste paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /> * ''David Warner en Mitchell Marsh se aanvangsvennootskap is ook die hoogste in dié tyd teen Pakistan tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd.''<ref name="AUSvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-david-warner-mitchell-marsh-s-record-stand-in-a-six-hitting-blitz-1404402 |title=Stats – Warner and Marsh's record stand in a six-hitting blitz |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=20 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Albei teken ook die meeste EDI-sesse in dié tyd deur aanvangskolwers aan (18).''<ref name="AUSvPAK" /> * ''Australië teken die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan.''<ref name="AUSvPAK" /> * ''David Warner word die eerste kolwer wat drie krieketwêreldbekertellings met meer as 150 lopies aanteken.''<ref name="AUSvPAK" /> * ''Hy teken ook die hoogste individuele krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan en word ook die eerste kolwer met twee krieketwêreldbekerhonderdtalle teen Pakistan.''<ref name="AUSvPAK" /> * ''[[Shaheen Afridi]] (Pak) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''[[Adam Zampa]] (Aus) neem sy 150ste EDI-paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/3742912/australia-v-pakistan-cwc23-world-cup-bengaluru-report-scores-highlights-warner-marsh-zampa |title=Stoinis, Zampa come up clutch to down Pakistan |publisher=[[Krieket Australië]] |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 262 (49.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 263/5 (48.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Sybrand Engelbrecht]] 70 (82) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 4/49 (9.4 boulbeurte) | lopies2 = [[Sadeera Samarawickrama]] 91* (107) | paaltjies2 = [[Aryan Dutt]] 3/44 (10 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/netherlands-vs-sri-lanka-20th-match-1384410/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Sadeera Samarawickrama]] (SL) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 399/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 170 (22 boulbeurte) | lopies1 = [[Heinrich Klaasen]] 109 (67) | paaltjies1 = [[Reece Topley]] 3/88 (8.5 boulbeurte) | lopies2 = [[Mark Wood]] 43* (17) | paaltjies2 = [[Gerald Coetzee]] 3/35 (4 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 229 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-south-africa-19th-match-1384411/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]]<br />Bywoning: 28&nbsp;033<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/22/england-vs-south-africa-wankhede-mumbai-attendance-28033-cricket-world-cup-jansen-and-klaasen-star/ |title=England vs South Africa Wankhede Mumbai Attendance 28033 Cricket World Cup- Jansen and Klaasen star |publisher=The Cricket Blog |date=22 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Heinrich Klaasen]] (RSA) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Vir die eerste keer in 25 jaar het albei lande se nasionale spanne in krieket en [[rugby]] op dieselfde dag mekaar ontmoet en vir die eerste keer in krieketwêreldbekertoernooie ooit, aangesien [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]] en [[Springbokke|Suid-Afrika]] tydens die [[Rugbywêreldbeker 2023]] se halfeindrondte in [[Frankryk]] mekaar ontmoet het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-south-africa-20th-match-1384411/match-preview |title=Both teams on the ropes ahead of heavyweight contest |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=20 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Heinrich Klaasen]] (RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Heinrich Klaasen en [[Marco Jansen]] teken met 151 lopies die hoogste Suid-Afrikaanse sesde paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /><ref name="RSAvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-eng-vs-sa-stats-england-crash-to-their-biggest-odi-defeat-1404684 |title=Stats – England crash to their biggest ODI defeat |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=21 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika teken die hoogste EDI-telling in dié tyd teen Engeland aan.''<ref name="RSAvENG" /> * ''Engeland ly hul ergste EDI-nederlaag in dié tyd.''<ref name="RSAvENG" /> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat ses krieketwêreldbekeroorwinnings met meer as 200 lopies aanteken.''<ref name="RSAvENG" /> * ''Suid-Afrika word ná Australië ook die tweede span wat sewe krieketwêreldbekertellings met meer as 350 lopies aanteken, en dit is die eerste keer wat Engeland meer as 350 lopies in ’n krieketwêreldbekerwedstryd afstaan.<ref name="RSAvENG" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 273 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 274/6 (48 boulbeurte) | lopies1 = [[Daryl Mitchell]] 130 (127) | paaltjies1 = [[Mohammed Shami]] 5/54 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Virat Kohli]] 95 (104) | paaltjies2 = [[Lockie Ferguson]] 2/63 (8 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-new-zealand-21st-match-1384412/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) <small>vir [[Richard Kettleborough]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|ENG]])</small> | speler van die wedstryd = [[Mohammed Shami]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Daryl Mitchell]] (NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Mohammed Shami]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''[[Shubman Gill]] (Ind) word die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 2&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken (in 38 kolfbeurte).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-shubman-gill-becomes-fastest-batter-to-2000-odi-runs-breaks-hashim-amla-12-year-old-record-2452353-2023-10-22 |title=World Cup 2023: Shubman Gill becomes fastest batter to 2000 ODI runs, breaks Hashim Amla’s 12-year-old record |publisher=India Today |author=Sabyasachi Chowdhury |date=22 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 282/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 286/2 (49 boulbeurte) | lopies1 = [[Babar Azam]] 74 (92) | paaltjies1 = [[Noor Ahmad]] 3/49 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Ibrahim Zadran]] 87 (113) | paaltjies2 = [[Hasan Ali]] 1/44 (10 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-pakistan-22nd-match-1384413/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 23&nbsp;284<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/23/pakistan-vs-afghanistan-chennai-attendance-23284-chepauk-cricket-world-cup-2023/ |title=Pakistan vs Afghanistan Chennai Attendance 23,284 Chepauk Cricket World Cup 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Paul Reiffel en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Ibrahim Zadran]] (Afg) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Afghanistan teken hul hoogste suksesvolle EDI-lopiejaagtog in dié tyd aan.''<ref name="PAKvAFG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-pakistan-22nd-match-1384413/match-report |title=Gurbaz, Ibrahim, Rahmat boss 283 chase in Afghanistan's first ODI win over Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |author=Ashish Pant |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Afghanistan se eerste EDI-oorwinning oor Pakistan ooit.<ref name="PAKvAFG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/pak-vs-afg-afghanistan-chase-down-283-to-register-first-ever-odi-win-vs-pakistan-2452813-2023-10-23 |title=PAK vs AFG, World Cup 2023: Afghanistan chase down 283 to register first-ever ODI win over Pakistan |publisher=India Today |date=23 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 382/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 233 (46.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Quinton de Kock]] 174 (140) | paaltjies1 = [[Hasan Mahmud]] 2/67 (6 boulbeurte) | lopies2 = [[Mahmudullah]] 111 (111) | paaltjies2 = [[Gerald Coetzee]] 3/62 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 149 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-south-africa-23rd-match-1384414/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) <small>vir Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]])</small> en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Quinton de Kock]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Quinton de Kock]] (RSA) speel in sy 150ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cnbctv18.com/sports/south-africa-vs-bangladesh-quinton-de-kock-hits-his-3rd-hundred-of-world-cup-2023-18139001.htm |title=South Africa vs Bangladesh: Quinton de Kock hits his 3rd hundred of World Cup 2023 |publisher=CNBCTV18 |author=Prakhar Sachdeo |date=24 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide Quinton de Kock (RSA) en [[Mahmudullah]] (Ban) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Quinton de Kock teken die hoogste individuelle telling in dié tyd deur ’n paaltjiewagter tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="RSAvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-stats-south-africas-year-of-big-scores-and-big-wins-1405202 |title=Stats – South Africa's year of big scores and big wins |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=24 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Quinton de Kock word die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat drie honderdtalle tydens een krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat agt krieketwêreldbekertellings met meer as 350 lopies aanteken.''<ref name="RSAvBAN" /> * ''Mahmudullah word die eerste Bengaalse kolwer wat drie krieketwêreldbekerhonderdtalle aanteken.<ref name="RSAvBAN" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 399/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 90 (21 boulbeurte) | lopies1 = [[Glenn Maxwell]] 106 (44) | paaltjies1 = [[Logan van Beek]] 4/74 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Vikramjit Singh]] 25 (25) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 4/8 (3 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 309 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-netherlands-24th-match-1384415/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Maxwell]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[David Warner]] en [[Glenn Maxwell]] (albei Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''David Warner word die eerste Australiër wat sy sesde krieketwêreldbekerhondertal aanteken.''<ref name="AUSvNED">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-neth-vs-aus-stats-glenn-maxwell-smashes-the-fastest-odi-world-cup-century-1405363 |title=Glenn Maxwell smashes the fastest ODI World Cup century |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell (Aus) teken die vinnigste krieketwêreldbekerhondertal in dié tyd aan (in 40 aflewerings).''<ref name="Fastest_Hundreds" /><ref name="AUSvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/australia-vs-netherlands-glenn-maxwell-century-40-balls-fastest-hundred-2453567-2023-10-25 |title=AUS vs NED: Glenn Maxwell breaks Aiden Markram's record for fastest ODI World Cup hundred |publisher=India Today |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell se EDI-honderdtal is ook die vinnigste in dié tyd vir Australië.''<ref name="Fastest_Hundreds" /><ref name="AUSvNED" /> * ''[[Bas de Leede]] (Ned) boul die duurste spel in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd en staan 115 lopies in sy tien boulbeurte af.''<ref name="AUSvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/aus-vs-ned-netherlands-bas-de-leede-concedes-115-in-10-overs-for-most-expensive-odi-spell-ever-2453571-2023-10-25 |title=AUS vs NED: Netherlands' Bas de Leede concedes 115 in 10 overs for most expensive ODI spell ever |publisher=India Today |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Australië teken die grootste krieketwêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest" /><ref name="AUSvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/aus-vs-ned-biggest-win-odi-world-cup-history-australia-record-largest-victory-margin-of-runs/article67458735.ece |title=AUS vs NED: Australia registers biggest victory in ODI World Cup history, beats Netherlands by 309 runs |publisher=The Hindu |date=25 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 156 (33.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 160/2 (25.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Ben Stokes]] 43 (73) | paaltjies1 = [[Lahiru Kumara]] 3/35 (7 boulbeurte) | lopies2 = [[Pathum Nissanka]] 77* (83) | paaltjies2 = [[David Willey]] 2/30 (5 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-sri-lanka-25th-match-1384416/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Lahiru Kumara]] (SL) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 270 (46.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 271/9 (47.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Saud Shakeel]] 52 (52) | paaltjies1 = [[Tabraiz Shamsi]] 4/60 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Aiden Markram]] 91 (93) | paaltjies2 = [[Shaheen Afridi]] 3/45 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met een paaltjie | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/pakistan-vs-south-africa-26th-match-1384417/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. A. Chidambaram-stadion]], [[Chennai]]<br />Bywoning: 29&nbsp;983<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/27/pakistan-vs-south-africa-chennai-2023-attendance-29983-chepauk-ma-chidambaram-world-cup/ |title=Pakistan vs South Africa Chennai 2023 Attendance 29,983 Chepauk MA Chidambaram World Cup |publisher=The Cricket Blog |date=27 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Usama Mir]] het [[Shadab Khan]] (albei Pak) tydens die tweede kolfbeurt as ’n plaasvervanger vir harsingskudding vervang.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usama-mir-named-as-concussion-sub-for-shadab-khan-1405705 |title=Pakistan bring in Usama Mir named as concussion sub for Shadab Khan |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Oktober 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 388 (49.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 383/9 (50 boulbeurte) | lopies1 = [[Travis Head]] 109 (67) | paaltjies1 = [[Glenn Phillips]] 3/37 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rachin Ravindra]] 116 (89) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 3/74 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met vyf lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-new-zealand-27th-match-1384418/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Himachal Pradesh-krieketverenigingstadion|HPCA-stadion]], [[Dharamshala]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Travis Head]] (Aus) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Australië word die eerste span wat in sy 100ste krieketwêreldbekerwedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.india.com/sports/aus-vs-nz-australia-create-history-become-first-team-to-play-100-world-cup-game-6452446/ |title=AUS Vs NZ: Australia Create History, Become First Team To Play 100 World Cup Game |publisher=India.com |author=Sunny Daud |date=28 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Travis Head]] (Aus) en [[Rachin Ravindra]] (NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Australië word die eerste span wat drie agtereenvolgende EDI-tellings met meer as 350 lopies aanteken.''<ref name="AUSvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-aus-vs-nz-stats-australia-first-team-to-hit-350-plus-in-three-consecutive-mens-odis-1405828 |title=Stats – The highest aggregate in a World Cup match |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=28 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Australië teken vir die eerste keer 20 sesse in ’n EDI-wedstryd aan en dit is ook die meeste sesse teen Nieu-Seeland in dié tyd tydens ’n EDI-wedstryd.''<ref name="AUSvNZ" /> * ''Dit is die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Nieu-Seeland.''<ref name="AUSvNZ" /><ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/world-cup-12 |title=Highest totals For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland teken die hoogste krieketwêreldbekerlopiejaagtog in dié tyd aan en dit is ook die meeste lopies in dié tyd wat Australië tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd afstaan.''<ref name="AUSvNZ" /><ref name="Highest_totals" /> * ''Rachin Ravindra teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Nieu-Seeland en ook die vinnigste in dié tyd teen Australië aan (in 77 aflewerings).''<ref name="AUSvNZ" /> * ''Die 771 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd.<ref name="AUSvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/most-runs-in-a-world-cup-match-highest-aggregate-australia-vs-new-zealand-records-broken-dharamsala/article67470126.ece |title=AUS vs NZ: Australia vs New Zealand records highest aggregate in World Cup match with 771 runs in Dharamsala |publisher=The Hindu |date=28 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-match-aggregates/world-cup-12 |title=Highest match aggregates For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 229 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 142 (42.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Scott Edwards]] 68 (89) | paaltjies1 = [[Mustafizur Rahman]] 2/36 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Mehidy Hasan]] 35 (40) | paaltjies2 = [[Paul van Meekeren]] 4/23 (7.2 boulbeurte) | uitslag = Nederland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-netherlands-28th-match-1384419/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Paul van Meekeren]] (Ned) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 29 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 229/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 129 (34.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Rohit Sharma]] 87 (101) | paaltjies1 = [[David Willey]] 3/45 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Liam Livingstone]] 27 (46) | paaltjies2 = [[Mohammed Shami]] 4/22 (7 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 100 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-england-29th-match-1384420/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]]<br />Bywoning: 46&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/29/india-vs-england-lucknow-2023-attendance-46000-ekana-cricket-stadium-match-report-2023/ |title=India vs England Lucknow 2023 Attendance 46,000 Ekana Cricket Stadium Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=29 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rohit Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rohit Sharma]] (Ind) speel in sy 100ste EDI-wedstryd as [[Kaptein (sport)|kaptein]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/rohit-sharma-achieves-twin-milestones-during-world-cup-match-against-england/articleshow/104799555.cms |title=Rohit Sharma achieves twin milestones during World Cup match against England |publisher=[[The Times of India]] |date=29 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 30 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 241 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 242/3 (45.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Pathum Nissanka]] 46 (60) | paaltjies1 = [[Fazalhaq Farooqi]] 4/34 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 73* (63) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 2/48 (9 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-sri-lanka-30th-match-1384421/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 12&nbsp;177<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/10/30/afghanistan-vs-sri-lanka-pune-2023-attendance-12177-maharashtra-cricket-association-stadium-match-report-2023/ |title=Afghanistan vs Sri Lanka Pune 2023 Attendance 12,177 Maharashtra Cricket Association Stadium Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Fazalhaq Farooqi]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rashid Khan]] (Afg) speel in sy 100ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/afghanistan-vs-sri-lanka-rashid-khan-100-odi-milestone-reaction-pune-2455736-2023-10-30 |title=AFG vs SL, World Cup 2023: Rashid Khan relishes 'great achievement' of completing 100-ODI landmark |publisher=India Today |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Hashmatullah Shahidi]] (Afg) teken sy 2&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ndtvprofit.com/sports/world-cup-2023-afghanistan-power-past-sri-lanka-by-7-wickets-10047911 |title=World Cup 2023: Afghanistan Power Past Sri Lanka By 7 Wickets |publisher=NDTV |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''Dit is Afghanistan se eerste krieketwêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/afghanistan-vs-sri-lanka-head-to-head-record-in-odi-world-cup-history/ |title=Afghanistan vs Sri Lanka Head to Head Record in ODI World Cup History |publisher=CricTracker |author=Pawan Ashok Sharma |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken vir die eerste keer twee agtereenvolgende krieketwêreldbekeroorwinnings aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidethegames.biz/articles/afghanistan-sri-lanka-cricket-world-cup |title=Afghanistan make history with Cricket World Cup win over Sri Lanka |publisher=Inside the Games |author=Owen Lloyd |date=30 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 31 Oktober 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 204 (45.1 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 205/3 (32.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Mahmudullah]] 56 (70) | paaltjies1 = [[Shaheen Afridi]] 3/23 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Fakhar Zaman]] 81 (74) | paaltjies2 = [[Mehidy Hasan]] 3/60 (9 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-pakistan-31st-match-1384422/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Fakhar Zaman]] (Pak) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Shaheen Afridi]] (Pak) en [[Mehidy Hasan]] (Ban) neem hul 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/shaheen-afridi-fastest-pakistan-bowler-100-odi-wickets-fast-bowler-record/article67479892.ece |title=PAK vs BAN: Shaheen Afridi becomes fastest Pakistan bowler to 100 ODI wickets |publisher=The Hindu |date=31 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Bangladesj is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-pakistan-31st-match-1384422/match-report |title=Bangladesh knocked out after Afridi and Fakhar fashion big Pakistan win |publisher=ESPNcricinfo |author=Danyal Rasool |date=31 Oktober 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 357/4 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 167 (35.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Rassie van der Dussen]] 133 (118) | paaltjies1 = [[Tim Southee]] 2/77 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Phillips]] 60 (50) | paaltjies2 = [[Keshav Maharaj]] 4/46 (9 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 190 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-south-africa-32nd-match-1384423/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 31&nbsp;940<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/01/south-africa-vs-new-zealand-pune-attendance-31940-gahunje-2023-cricket-world-cup-1-november/ |title=South Africa vs New Zealand Pune Attendance 31,940 Gahunje 2023 Cricket World Cup 1 November |publisher=The Cricket Blog |date=1 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Rassie van der Dussen]] (RSA) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide [[Quinton de Kock]] en [[Rassie van der Dussen]] (albei RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Suid-Afrika teken die meeste sesse in dié tyd deur een span tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi aan (82).''<ref name="RSAvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/south-africa-smash-englands-world-cup-six-hitting-record-1406564 |title=South Africa smash England's World Cup six-hitting record |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=1 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat agt tellings met meer as 300 lopies in een kalenderjaar aanteken nadat hulle eerste gekolf het.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika word ná Australië die tweede span wat vier tellings met meer as 350 lopies in een krieketwêreldbekertoernooi aanteken en hul altesaam negende in al die krieketwêreldbekertoernooie.''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=team_innings;runsmin1=350;runsval1=runs;template=results;trophy=12;type=team |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Quinton de Kock se teken die meeste krieketwêreldbekerlopies in dié tyd vir Suid-Afrika aan (545). Dit is ook die meeste in dié tyd deur ’n [[paaltjiewagter]] tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Quinton de Kock en Rassie van der Dussen word ná [[Tillakaratne Dilshan]] en [[Upul Tharanga]] (albei SL) die tweede paartjie wat twee paaltjievennootskappe met meer as 200 lopies in een krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika word ná Sri Lanka die tweede span wat agt honderdtalle tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika teken hul grootste EDI-telling in dié tyd teen Nieu-Seeland aan.''<ref name="RSAvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-innings-totals/south-africa-new-zealand-3vs5/one-day-internationals-2 |title=Highest totals for New Zealand vs South Africa in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste krieketwêreldbekeroorwinning oor Nieu-Seeland sedert die [[Krieketwêreldbeker 1999|1999-toernooi]].''<ref name="RSAvNZ" /> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat nege EDI-wedstryde met meer as 100 lopies in een kalenderjaar kon wen.<ref name="RSAvNZ" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 357/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-LK}} | telling2 = 55 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Shubman Gill]] 92 (92) | paaltjies1 = [[Dilshan Madushanka]] 5/80 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Kasun Rajitha]] 14 (17) | paaltjies2 = [[Mohammed Shami]] 5/18 (5 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 302 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-sri-lanka-33rd-match-1384424/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammed Shami]] (Ind) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Dilshan Madushanka]] (SL) neem sy eerste EDI-vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/india-vs-sri-lanka-dilshan-madushanka-becomes-4th-sri-lanka-bowler-to-pick-a-5-wicket-haul-in-odi-world-cups-2457254-2023-11-02 |title=India vs Sri Lanka: Dilshan Madushanka becomes 4th Sri Lanka bowler to pick a 5-wicket haul in ODI World Cups |publisher=India Today |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Sri Lanka teken die vierde laagste krieketwêreldbekertelling en die laagste in dié tyd deur ’n [[Toetskrieket|toetsland]] aan.''<ref name="INDvSL">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/shami-smashes-records-while-sri-lanka-plunge-to-new-lows-1406799 |title=Shami smashes records, while Sri Lanka plunge to new lows |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Lowest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-lowest-innings-totals/world-cup-12 |title=Lowest totals For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Mohammed Shami]] (Ind) word ná [[Mitchell Starc]] (Aus) die tweede bouler wat drie vyf-paaltjie-oeste in ’n krieketwêreldbekertoernooi neem.''<ref name="INDvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=start;qualmin1=5;qualval1=wickets;size=100;template=results;trophy=12;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Bowling records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Mohammed Shami word ook die eerste Indiese bouler wat sy 45ste krieketwêreldbekerpaaltjie neem.''<ref name="INDvSL" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket-world-cup/mohammed-shami-becomes-indias-leading-wicket-taker-in-world-cup-with-fifer-vs-sri-lanka-9010973/ |title=Mohammed Shami becomes India’s leading wicket taker in World Cup history with fifer vs Sri Lanka |publisher=The Indian Express |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-most-wickets-career/world-cup-12 |title=Records in World Cup – Most wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste Indiese bouler wat vier EDI-vyf-paaltjie-oeste neem.''<ref name="INDvSL" /> * ''Sri Lanka word die eerste span wat vir die vierde keer in een kalenderjaar op minder as 100 lopies uitgeboul word, waarvan drie keer teen Indië.''<ref name="INDvSL" /> * ''Indië teken hul grootste krieketwêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.''<ref name="Largest" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/virat-kohli-mohammed-siraj-shine-as-india-break-record-for-largest-win-margin-by-runs-beat-sri-lanka-by-317-in-3rd-odi-101673789823671.html |title=Kohli, Siraj shine as India break record for largest win margin by runs, beat Sri Lanka by 317 in 3rd ODI |publisher=[[Hindustan Times]] |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/india-biggest-win-in-odi-world-cup-history-margin-of-runs-top-10-largest-victories-ind-vs-sl/article67490102.ece/ |title=India registers its biggest win in ODI World Cup history, second largest overall in WC |publisher=The Hindu |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is die vierde EDI-oorwinning met meer 300 lopies in 2023, die meeste in dié tyd in een kalenderjaar.''<ref name="INDvSL" /><ref name="Largest" /> * <span style="color:green">''Indië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/india-become-first-team-to-qualify-for-2023-world-cup-semi-finals-with-unbeaten-7-7-record-101698934227925.html |title=India become first team to qualify for 2023 World Cup semi-finals with unbeaten 7/7 record |publisher=[[Hindustan Times]] |date=2 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 3 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NL}} | telling1 = 179 (46.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 181/3 (31.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Sybrand Engelbrecht]] 58 (86) | paaltjies1 = [[Mohammad Nabi]] 3/28 (9.3 boulbeurte) | lopies2 = [[Hashmatullah Shahidi]] 56* (64) | paaltjies2 = [[Saqib Zulfiqar]] 1/25 (3 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-netherlands-34th-match-1384425/full-scorecard Telkaart] | plek = [[BRSABV Ekana-krieketstadion]], [[Lucknow]]<br />Bywoning: 20&nbsp;500<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/03/netherlands-vs-afghanistan-attendance-20500-lucknow-match-report-2023/ |title=Netherlands vs Afghanistan Attendance 20,500 Lucknow Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=3 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammad Nabi]] (Afg) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Mujeeb Ur Rahman]] (Afg) neem sy 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/video/3764829 |title=Mujeeb gets to 100 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=3 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Afghanistan kwalifiseer vir die eerste keer vir die [[Kampioenetrofee 2025]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://crictoday.com/cricket/daily-cricket-news/afghanistan-qualify-for-the-2025-champions-trophy/ |title=Afghanistan qualify for the 2025 Champions Trophy |publisher=Crictoday |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 November 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 401/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 200/1 (25.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Rachin Ravindra]] 108 (94) | paaltjies1 = [[Mohammad Wasim jr.]] 3/60 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Fakhar Zaman]] 126* (81) | paaltjies2 = [[Tim Southee]] 1/27 (5 boulbeurte) | uitslag = Pakistan wen met 21 lopies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS-metode]]) | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-pakistan-35th-match-1384426/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Fakhar Zaman]] (Pak) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = Ná reën tydens Pakistan se kolfbeurt is die wedstryd afgelas. | notas = [[Ish Sodhi]] (NZ) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.'' * ''Beide [[Rachin Ravindra]] (NZ) en [[Fakhar Zaman]] (Pak) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Rachin Ravindra word die eerste kolwer wat drie honderdtalle tydens sy eerste krieketwêreldbekertoernooi aanteken. Hy word ook die eerste Nieu-Seelandse kolwer wat drie honderdtalle in ’n krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref name="NZvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-world-cup-2023-stats-rachin-emulates-sachin-as-nz-get-their-highest-wc-total-1407133 |title=Stats – Rachin emulates Sachin as NZ get their highest WC total |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland teken hul hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref name="NZvPAK" /> * ''Nieu-Seeland teken ook die hoogste krieketwêreldbekertelling in dié tyd teen Pakistan aan.''<ref name="Highest_totals" /><ref name="NZvPAK" /> * ''[[Hasan Ali]] (Pak) neem sy 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/world-cup/world-cup-2023-pak-vs-nz-pakistan-s-hasan-ali-completes-100-odi-wickets-123110400540_1.html |title=World Cup 2023 PAK vs NZ: Pakistan's Hasan Ali completes 100 ODI wickets |publisher=The Business Standard |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Fakhar Zaman]] teken die vinnigste honderdtal in dié tyd vir Pakistan aan (in 63 aflewerings).''<ref name="NZvPAK" /> * ''Fakhar Zaman en [[Babar Azam]] teken met 194 lopies om die tweede paaltjie die hoogste Pakistanse paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /><ref name="NZvPAK" /> * ''Vir die eerste keer ly Nieu-Seeland vier agtereenvolgende nederlae tydens een enkele krieketwêreldbekertoernooi.''<ref name="NZvPAK" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-south-africa-join-india-as-2nd-team-to-qualify-for-semi-finals-as-pakistan-beat-new-zealand-2458141-2023-11-04 |title=World Cup 2023: South Africa join India as 2nd team to qualify for semi-finals as Pakistan beat New Zealand |publisher=India Today |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 4 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 286 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 253 (48.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Marnus Labuschagne]] 71 (83) | paaltjies1 = [[Chris Woakes]] 4/54 (9.3 boulbeurte) | lopies2 = [[Ben Stokes]] 64 (90) | paaltjies2 = [[Adam Zampa]] 3/21 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 33 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-england-36th-match-1384427/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 55&nbsp;052<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/05/england-vs-australia-attendance-55052-ahmedabad-cwc-match-report-2023/ |title=England vs Australia Attendance 55,052 Ahmedabad Cricket World Cup 2023 Motera Narendra Modi Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Zampa]] (Aus) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = <span style="color:red">Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/67319330 |title=Cricket World Cup 2023: England's defence ended by Australia defeat |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=4 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 326/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 83 (27.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Virat Kohli]] 101* (121) | paaltjies1 = [[Keshav Maharaj]] 1/30 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Marco Jansen]] 14 (30) | paaltjies2 = [[Ravindra Jadeja]] 5/33 (9 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 243 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-south-africa-37th-match-1384428/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]<br />Bywoning: 58&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/06/india-vs-south-africa-attendance-58000-kolkata-cwc-match-report-2023/ |title=India vs South Africa Attendance 58,000 Kolkata CWC Match Report 2023 |publisher=The Cricket Blog |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Virat Kohli]] (Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Virat Kohli word ná [[Sachin Tendulkar]] die tweede Indiese kolwer wat sy 49ste EDI-honderdtal aanteken (49).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/virat-kohli-equals-sachin-tendulkar-on-49-odi-hundreds-1406699 |title=Kohli on equalling Tendulkar's record of 49 ODI hundreds: 'It's stuff of dreams' |publisher=ESPNcricinfo |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref name="INDvSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ind-vs-sa-stats-south-africa-s-worst-odi-defeat-kohli-levels-with-sachin-1407400 |title=Stats – New highs for Kohli; South Africa hit lowest low |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Ravindra Jadeja]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling" /> * ''Suid-Afrika teken hul laagste krieketwêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Lowest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/128384/virat-kohlis-zenith-south-africas-nadir-cricbuzzcom |title=Virat Kohli's zenith, South Africa's nadir |publisher=Cricbuzz |author=Deepu Narayanan |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat sy teenstander vir die vierde keer in dieselfde kalenderjaar op minder as 100 lopies uitboul.''<ref name="INDvSA" /> * ''Indië word ook die eerste span wat vyf EDI-oorwinnings met meer as 200 lopies in dieselfde kalenderjaar aanteken.''<ref name="INDvSA" /> * ''Suid-Afrika ly hul ergste EDI-nederlaag in dié tyd.<ref name="INDvSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/icc-mens-world-cup-2023/news/22805c2d-ee2d-4930-b497-f96e4b83101d/kohli-equals-tendulkar-milestone-with-world-cup-ton-india-crush-south-africa |title=Kohli equals Tendulkar milestone with World Cup ton, India crush South Africa |publisher=[[SuperSport]] |date=5 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 6 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 279 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-BD}} | telling2 = 282/7 (41.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Charith Asalanka]] 108 (105) | paaltjies1 = [[Tanzim Hasan Sakib]] 3/80 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Najmul Hossain Shanto]] 90 (101) | paaltjies2 = [[Dilshan Madushanka]] 3/69 (10 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/bangladesh-vs-sri-lanka-38th-match-1384429/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Feroz Shah Kotla Ground]], [[Nieu-Delhi]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Shakib Al Hasan]] (Ban) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Charith Asalanka]] (SL) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Angelo Mathews]] (SL) word die eerste speler in internasionale krieket wat weens verstroke tyd uitverklaar is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/angelo-mathews-becomes-first-to-be-timed-out-in-international-cricket/articleshow/105011086.cms |title=Angelo Mathews Becomes First To Be 'Timed Out' In International Cricket |publisher=[[The Times of India]] |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is Bangladesj se eerste krieketwêreldbekeroorwinning oor Sri Lanka ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/bangladesh-vs-sri-lanka-live-score-icc-world-cup-2023-today-6-november-ban-vs-sl-38-odi-match-arun-jaitley-new-delhi-101699248045417.html |title=Bangladesh vs Sri Lanka, World Cup Highlights: BAN pull off dramatic win, SL knocked out |publisher=[[Hindustan Times]] |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Sri Lanka is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2023/nov/06/bangladesh-v-sri-lanka-cricket-world-cup-2023-live |title=Bangladesh win to eliminate Sri Lanka: Cricket World Cup 2023 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Daniel Harris, Taha Hashim |date=6 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 7 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 291/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 293/7 (46.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Ibrahim Zadran]] 129* (143) | paaltjies1 = [[Josh Hazlewood]] 2/39 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Glenn Maxwell]] 201* (128) | paaltjies2 = [[Rashid Khan]] 2/44 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-australia-39th-match-1384430/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]] | skeidsregters = Michael Gough en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Glenn Maxwell]] (Aus) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Ibrahim Zadran]] (Afg) en [[Glenn Maxwell]] (Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Ibrahim Zadran word die eerste Afghaanse kolwer wat ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ibrahim-zadran-becomes-first-afghanistan-batter-to-hit-hundred-in-world-cup-2459342-2023-11-07 |title=AUS vs AFG: Ibrahim Zadran becomes first Afghanistan batter to hit World Cup hundred |publisher=India Today |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken hul hoogste telling in dié tyd tydens ’n EDI-toernooi aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/ibrahim-zadran-scripts-champions-trophy-record-with-fiery-knock-against-england |title=Ibrahim Zadran scripts Champions Trophy record with fiery knock against England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Februarie 2025 |accessdate=9 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell en [[Pat Cummins]] teken met 202 lopies die hoogste agtste EDI-paaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thequint.com/sports/world-cup/icc-world-cup-2023-glenn-maxwell-every-record-made-with-201 |title=ICC World Cup 2023: Every Record Glenn Maxwell Made With His 201* vs Afghanistan |publisher=The Quint |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-eighth-wicket-283596 |title=Highest partnership for the eighth wicket in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell word die eerste Australiese kolwer wat ’n EDI-tweehonderdtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/glenn-maxwell-hits-iconic-double-century-pulls-off-a-kapil-dev-to-deny-afghanistan-the-greatest-world-cup-upset-ever-101699365219621.html |title=Glenn Maxwell hits iconic double century, pulls off a Kapil Dev to deny Afghanistan the greatest World Cup upset ever |publisher=[[Hindustan Times]] |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Glenn Maxwell teken ook die hoogste individuele EDI-telling in dié tyd vir Australië aan en die hoogste in dié tyd deur ’n nie-aanvangskolwer vir enige span.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wionews.com/cricket/odi-world-cup-2023-all-records-broken-during-glenn-maxwells-201-not-out-in-australia-vs-afghanistan-656405 |title=ODI World Cup 2023: All these records were broken during Glenn Maxwell's 201 not out in Aus vs Afg |publisher=WION |author=Prashant Talreja |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/most-runs-in-an-innings-by-batting-position-284242 |title=Records for ODI Matches |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is ook die hoogste individuele EDI-telling in dié tyd vir ’n span wat tweede gekolf het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/glenn-maxwell-highest-individual-score-in-run-chase-double-century-record-australia-vs-afghanistan-world-cup-2023/article67510092.ece |title=Maxwell records highest individual score in a run chase, slams double century during AUS vs AFG, World Cup 2023 match |publisher=The Hindu |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/glenn-maxwell-australia-win-against-afghanistan/11699368712331.html |title=Australia vs Afghanistan: Glenn Maxwell's ‘Superhuman’ innings helps Australia beat Afghanistan by three wickets |publisher=Mint |date=7 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 8 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 339/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 179 (37.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Ben Stokes]] 108 (84) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 3/74 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Teja Nidamanuru]] 41* (34) | paaltjies2 = [[Moeen Ali]] 3/42 (8.2 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 160 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-netherlands-40th-match-1384431/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]]<br />Bywoning: 9&nbsp;217<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/08/england-vs-netherlands-attendance-9217-cwc-match-report-2023/ |title=England vs Netherlands Pune Attendance 9217 Cricket World Cup 2023 Gahunje Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Stokes]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Ben Stokes]] (Eng) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * <span style="color:red">''Nederland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/england-vs-netherlands-live-score-updates-icc-cricket-world-cup-2023-8-november-eng-vs-ned-buttler-stokes-edwards-pune/11699417863137.html |title=England vs Netherlands Live Score Updates: ENG vs NED, England defeat Netherlands by 160 runs |publisher=Mint |date=8 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 9 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-LK}} | telling1 = 171 (46.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 172/5 (23.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Kusal Perera]] 51 (28) | paaltjies1 = [[Trent Boult]] 3/37 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Devon Conway]] 45 (42) | paaltjies2 = [[Angelo Mathews]] 2/29 (4 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/new-zealand-vs-sri-lanka-41st-match-1384432/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]]<br />Bywoning: 16&nbsp;500<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/09/new-zealand-vs-sri-lanka-bengaluru-attendance-16500-cricket-world-cup-2023-chinnaswamy-stadium/ |title=New Zealand vs Sri Lanka Bengaluru Attendance 16,500 Cricket World Cup 2023 Chinnaswamy Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=9 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Trent Boult]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Charith Asalanka]] (SL) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.'' * ''[[Trent Boult]] word ná [[Tim Southee]] en [[Daniel Vettori]] die derde Nieu-Seelandse bouler wat sy 600 internasionale paaltjie neem. Hy word ook die eerste Nieu-Seelandse bouler wat sy 50ste krieketwêreldbekerpaaltjie neem.<ref name="Wickets" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/icc-world-cup/trent-boult-becomes-new-zealands-first-bowler-to-claim-50-wickets-in-odi-world-cup/article67518567.ece |title=Trent Boult becomes New Zealand's first bowler to claim 50 wickets in ODI World Cup |publisher=The Hindu |date=9 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 10 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 244 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 247/5 (47.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Azmatullah Omarzai]] 97* (107) | paaltjies1 = [[Gerald Coetzee]] 4/44 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rassie van der Dussen]] 76* (95) | paaltjies2 = [[Mohammad Nabi]] 2/35 (10 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/afghanistan-vs-south-africa-42nd-match-1384433/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 10&nbsp;927<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/10/south-africa-vs-afghanistan-ahmedabad-attendance-10927-cricket-world-cup-2023-narendra-modi-stadium/ |title=South Africa vs Afghanistan Ahmedabad Attendance 10,927 Cricket World Cup 2023 Narendra Modi Stadium |publisher=The Cricket Blog |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Chris Brown ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Nitin Menon ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Rassie van der Dussen]] (RSA) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Heinrich Klaasen]] en [[Kagiso Rabada]] (albei RSA) speel in hul 50ste en 100ste EDI-wedstryd onderskeidelik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/world-cup-afghanistan-opt-to-bat-against-south-africa/articleshow/105118984.cms |title=World Cup: Afghanistan Opt To Bat Against South Africa |publisher=[[The Times of India]] |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Die 491 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n EDI-wedstryd tussen Afghanistan en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/south-africa-afghanistan-3vs40/one-day-internationals-2 |title=Highest match aggregates for Afghanistan vs South Africa in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Afghanistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/afghanistan-eliminated-icc-odi-world-cup-2023-vs-australia-qualification-scenario-points-table/article67521181.ece |title=Afghanistan crashes out of ICC ODI World Cup 2023 |publisher=The Hindu |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Naveen-ul-Haq]] (Afg) speel in sy laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wionews.com/sports/world-cup-2023-naveen-ul-haq-retires-from-odi-cricket-after-afghanistans-dream-wc-run-657516 |title=World Cup 2023: Naveen-ul-Haq retires from ODI cricket after Afghanistan's dream WC run |publisher=WION |author=Abhinav Singh |date=10 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 November 2023 | tyd = 10:30 (IST) | dagnag = | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 306/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 307/2 (44.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Towhid Hridoy]] 74 (79) | paaltjies1 = [[Adam Zampa]] 2/32 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Mitchell Marsh]] 177* (132) | paaltjies2 = [[Taskin Ahmed]] 1/61 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met agt paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-bangladesh-43rd-match-1384434/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Maharashtra-krieketverenigingstadion]], [[Pune]] | skeidsregters = Marais Erasmus ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Mitchell Marsh]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Mitchell Marsh]] (Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Australië teken hul eerste suksesvolle krieketwêreldbekerlopiejaagtog met meer as 300 lopies aan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-bangladesh-43rd-match-1384434/match-report |title=Mitchell Marsh 177* powers Australia to seventh straight win |publisher=ESPNcricinfo |author=Alex Malcolm |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 11 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 337/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 244 (43.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Ben Stokes]] 84 (76) | paaltjies1 = [[Haris Rauf]] 3/64 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Salman Ali Agha]] 51 (45) | paaltjies2 = [[David Willey]] 3/56 (10 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 93 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-pakistan-44th-match-1384435/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]<br />Bywoning: 37&nbsp;661<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/11/england-vs-pakistan-kolkata-attendance-37661-cricket-world-cup-2023-eden-gardens/ |title=England vs Pakistan Kolkata Attendance 37,661 Cricket World Cup 2023 Eden Gardens |publisher=The Cricket Blog |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = Rod Tucker en Paul Wilson ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[David Willey]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Haris Rauf]] (Pak) staan met 533 die meeste lopies in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekertoernooi af (in nege wedstryde).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/haris-rauf-stats-most-runs-conceded-single-world-cup-edition-record-pak-v-eng/article67524454.ece |title=ENG vs PAK: Haris Rauf breaks record of most runs conceded in single World Cup edition |publisher=The Hindu |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[David Willey]] (Eng) neem sy 100ste EDI-paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/david-willey-retires-from-international-cricket-after-bowling-heroics-vs-pakistan-2461839-2023-11-11 |title=England's David Willey retires from international cricket after bowling heroics vs Pakistan: A nice way to finish |publisher=India Today |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketworldcup.com/news/3777995 |title=Semi-finalists confirmed for knockout stage of Cricket World Cup |publisher=cricketworldcup.com |date=11 November 2023 |accessdate=11 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231111145550/https://www.cricketworldcup.com/news/3777995 |archive-date=11 November 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * <span style="color:red">''Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/england-vs-pakistan-44th-match-1384435/match-report |title=Stokes and Willey fashion a last hurrah for England |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=11 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Moeen Ali]], [[Dawid Malan]], [[Jonny Bairstow]] en [[Chris Woakes]] (almal Eng) speel in hul laaste EDI-wedstryd. }} {{Krieketwedstryd | datum = 12 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 410/4 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NL}} | telling2 = 250 (47.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Shreyas Iyer]] 128* (94) | paaltjies1 = [[Bas de Leede]] 2/82 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Teja Nidamanuru]] 54 (39) | paaltjies2 = [[Mohammed Siraj]] 2/29 (6 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 160 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-netherlands-45th-match-1384436/full-scorecard Telkaart] | plek = [[M. Chinnaswamy-stadion]], [[Bangalore]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Shreyas Iyer]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Shreyas Iyer]] en [[KL Rahul]] (albei Ind) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Indië word die eerste span wat agt EDI-tellings met meer 350 lopies in een kalenderjaar aanteken.''<ref name="INDvNED">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-shreyas-iyer-kl-rahul-record-partnership-and-india-year-of-big-totals-and-1408525 |title=Stats – Iyer-Rahul's record partnership, and India's year of big totals and sixes |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=12 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Vir die eerste keer in ’n krieketwêreldbekerwedstryd teken die eerste vyf kolwers in ’n kolfbeurt meer as 50 lopies elk aan.''<ref name="INDvNED" /> * ''KL Rahul teken die vinnigste krieketwêreldbekerhonderdtal in dié tyd vir Indië aan (in 62 aflewerings).''<ref name="INDvNED" /><ref name="Fastest_Hundreds" /> * ''Shreyas Iyer en KL Rahul teken met 208 lopies die hoogste Indiese vierde paaltjievennootskap in dié tyd tydens ’n krieketwêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Partnership" /><ref name="INDvNED" /> * ''Indië word die eerste span wat 215 EDI-sesse in een kalenderjaar aanteken.''<ref name="INDvNED" /> * ''Rohit Sharma word die eerste kolwer wat 60 EDI-sesse in een kalenderjaar aanteken.<ref name="INDvNED" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/records-galore-as-india-post-their-second-best-world-cup-total-against-netherlands/articleshow/105169867.cms |title=Records galore as India post their second-best World Cup total against Netherlands |publisher=[[The Times of India]] |date=12 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} === Uitklopfase === [[Lêer:Narendra modi stadium 2023 Final between India and Australia.jpg|duimnael|Die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad tydens die eindstryd tussen Australië en Indië op 19 November]] Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op die Narendra Modi-stadion in Ahmedabad ontmoet het. Die Internasionale Krieketraad het verklaar dat indien Indië vir die halfeindstryd sou kwalifiseer, die wedstryd op die Wankhedestadion in Mumbai beslis sou word, tensy hul teenstander Pakistan was, dan sou die wedstryd op Eden Gardens in Kolkata beslis word. Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/odi-world-cup-schedule-released-india-vs-pakistan-on-october-15-1384299 |title=2023 ODI World Cup schedule finally out; India vs Pakistan in Ahmedabad on October 15 |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Junie 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 15 November – Wankhedestadion, Mumbai | RD1-span01 = '''{{Cr-IN}}''' | RD1-telling01 = '''397/4''' | RD1-span02 = {{Cr-NZ}} | RD1-telling02 = 327 | RD1-hofie02 = 16 November – Eden Gardens, Kolkata | RD1-span03 = {{Cr-ZA}} | RD1-telling03 = 212 | RD1-span04 = '''{{Cr-AU}}''' | RD1-telling04 = '''215/7''' | RD2-hofie01 = 19 November – Narendra Modi-stadion, Ahmedabad | RD2-span01 = {{Cr-IN}} | RD2-telling01 = 240 | RD2-span02 = '''{{Cr-AU}}''' | RD2-telling02 = '''241/4''' }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 15 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 397/4 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 327 (48.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Virat Kohli]] 117 (113) | paaltjies1 = [[Tim Southee]] 3/100 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Daryl Mitchell]] 134 (119) | paaltjies2 = [[Mohammed Shami]] 7/57 (9.5 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 70 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-new-zealand-1st-semi-final-1384437/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Wankhedestadion]], [[Mumbai]]<br />Bywoning: 32&nbsp;801<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/16/india-vs-new-zealand-mumbai-attendance-32801-cricket-world-cup-2023-wankhede-stadium/ |title=India vs New Zealand Mumbai Attendance 32,801 Cricket World Cup 2023 Wankhede Stadium Semi Final |publisher=The Cricket Blog |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = [[Richard Illingworth]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en [[Rod Tucker]] ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Mohammed Shami]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Indië en Nieu-Seeland het mekaar vir die tweede agtereenvolgende keer in ’n krieketwêreldbekerhalfeindstryd ontmoet.'' * ''Beide [[Mohammed Shami]] en [[Kuldeep Yadav]] (albei Ind) speel in hul 100ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-mohammed-shami-plays-100th-odi-in-high-voltage-semi-final-against-new-zealand-2463122-2023-11-15 |title=World Cup 2023: Mohammed Shami plays 100th ODI in high-voltage semi-final against New Zealand |publisher=India Today |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Virat Kohli]] en [[Shreyas Iyer]] (albei Ind), asook [[Daryl Mitchell]] (NZ) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Rohit Sharma]] (Ind) word die eerste kolwer wat sy 51ste ses in krieketwêreldbekertoernooie aanteken.''<ref name="Batting" /><ref name="INDvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-ind-vs-nz-semi-final-stats-virat-kohli-and-rohit-sharma-record-breaking-spree-1408912 |title=Stats – Kohli and Rohit's record-breaking World-Cup spree |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=sixes;template=results;trophy=12;type=batting |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat sy 31ste ses tydens een krieketwêreldbekertoernooi aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=sixes;template=results;trophy=12;type=batting;view=series |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]] (Ind) word die eerste kolwer wat sy 50ste EDI-honderdtal aanteken.''<ref name="INDvNZ" /><ref name="Kohli">{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/sensational-virat-kohli-surpasses-sachin-tendulkar-with-record-breaking-50th-odi-ton/articleshow/105236074.cms |title=Sensational Virat Kohli Surpasses Sachin Tendulkar With Record-Breaking 50th ODI Ton |publisher=[[The Times of India]] |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Virat Kohli teken die meeste krieketwêreldbekerlopies in dié tyd aan (673).''<ref name="INDvNZ" /><ref name="Kohli" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-series/world-cup-12 |title=Most runs in a series For World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Shreyas Iyer (Ind) teken die vinnigste honderdtal in die tyd tydens ’n uitklopwedstryd aan (in 67 aflewerings).''<ref name="Fastest_Hundreds" /><ref name="INDvNED" /> * ''Indië teken die hoogste telling in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd aan.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Mohammed Shami (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.<ref name="Bowling" /> Daarmee word hy die eerste bouler wat vier vyf-paaltjie-oeste tydens een krieketwêreldbekertoernooi neem.''<ref name="INDvNZ" /> * ''Mohammed Shami neem sewe paaltjies en word sodoende die eerste Indiese bouler wat sewe EDI-paaltjies en die vinnigste bouler in dié tyd wat 50 krieketwêreldbekerpaaltjies neem (in 17 kolfbeurte). Hy word ook die eerste bouler wat dié mylpaal in ’n uitklopwedstryd behaal.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-world-cup/news/mohammed-shami-becomes-fastest-to-50-wickets-in-odi-world-cup-history/articleshow/105241179.cms |title=Mohammed Shami becomes fastest to 50 wickets in ODI World Cup history |publisher=[[The Times of India]] |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Hy behaal ook die beste EDI-boulsyfer in dié tyd vir Indië.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wionews.com/cricket/odi-world-cup-2023-india-pacer-mohammed-shami-reveals-why-he-felt-terrible-despite-seven-wickets-vs-nz-659162 |title=ODI World Cup 2023: India pacer Mohammed Shami reveals why he felt TERRIBLE despite seven wickets vs NZ |publisher=WION |author=Prashant Talreja |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Indië teken hul tiende agtereenvolgende EDI-oorwinning aan, gelyk aan hul langste wenreeks in dié tyd en ná Australië se elf oorwinnings die naaslangste wenreeks in krieketwêreldbekertoernooie.''<ref name="INDvAUS">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-cricket-world-cup-2023-final-stats-travis-head-emulates-amarnath-aravinda-and-warne-1409763 |title=Travis Head emulates Amarnath, Aravinda and Warne |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Indië haal vir die vierde keer ná [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] ’n krieketwêreldbekereindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/3rd-time-lucky-india-go-past-semi-final-hurdle-in-odi-world-cup-for-first-time-in-12-years-2463400-2023-11-15 |title=3rd time lucky: India go past semi-final hurdle in ODI World Cup for first time in 12 years |publisher=India Today |date=15 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Trent Boult]] en [[Tim Southee]] (albei NZ) speel in hul laaste EDI-wedstryd. }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 212 (49.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 215/7 (47.2 boulbeurte) | lopies1 = [[David Miller]] 101 (116) | paaltjies1 = [[Mitchell Starc]] 3/34 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 62 (48) | paaltjies2 = [[Tabraiz Shamsi]] 2/42 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met drie paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/australia-vs-south-africa-2nd-semi-final-1384438/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Eden Gardens]], [[Kolkata]]<br />Bywoning: 47&nbsp;825<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/17/south-africa-vs-australia-attendance-47825-eden-gardens-kolkata-2023-cricket-world-cup-2nd-semi-final/ |title=South Africa vs Australia Attendance 47,825 Eden Gardens Kolkata 2023 Cricket World Cup 2nd Semi Final |publisher=The Cricket Blog |date=17 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = [[Richard Kettleborough]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en [[Nitin Menon]] ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Travis Head]] (Aus) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Tabraiz Shamsi]] (RSA) speel in sy 50ste EDI-wedstryd.'' * ''[[David Miller]] (RSA) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.<ref name="Batting" /> Daarmee word hy die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat ’n krieketwêreldbekerhonderdtal in ’n uitklopwedstryd aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/icc-cricket-world-cup/aus-vs-sa-david-miller-hundred-odi-world-cup-record-first-south-african-to-score-century-in-knockout-match-stats-list/article67540258.ece |title=AUS vs SA: Miller becomes first South African to score hundred in ODI World Cup knockout match |publisher=The Hindu |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Suid-Afrika verloor hul vyfde krieketwêreldbekerhalfeindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13009579/cricket-world-cup-south-africa-outclassed-by-formidable-australia-in-semi-final |title=Cricket World Cup: South Africa outclassed by formidable Australia in semi-final |publisher=Sky Sports |date=17 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Australië word die eerste span wat vir agt krieketwêreldbekereindstryde kwalifiseer.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-final-india-vs-australia-narendra-modi-stadium-ahmedabad-rohit-sharma-pat-cummins-2463851-2023-11-16 |title=World Cup: 20 years after Johannesburg classic, India and Australia to meet in final in Ahmedabad |publisher=India Today |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Quinton de Kock]] (RSA) speel in sy laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/quinton-de-kock-to-retire-from-odis-after-world-cup-in-india-1396382 |title=De Kock to retire from ODIs after World Cup in India |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=5 September 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 19 November 2023 | tyd = 14:00 (IST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 240 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 241/4 (43 boulbeurte) | lopies1 = [[KL Rahul]] 66 (107) | paaltjies1 = [[Mitchell Starc]] 3/55 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 137 (120) | paaltjies2 = [[Jasprit Bumrah]] 2/43 (9 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Narendra Modi-stadion]], [[Ahmedabad]]<br />Bywoning: 92&nbsp;453<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thecricketblog.info/2023/11/19/india-vs-australia-final-attendance-92453-ahmedabad-2023-cricket-world-cup-november-19-narendra-modi-stadium-motera/ |title=India vs Australia Final Attendance 92,453 Ahmedabad 2023 Cricket World Cup November 19 Narendra Modi Stadium Motera |publisher=The Cricket Blog |date=17 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> | skeidsregters = [[Richard Illingworth]] en [[Richard Kettleborough]] ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Travis Head]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Australië en Indië ontmoet mekaar vir die eerste keer sedert die 2003-toernooi in ’n krieketwêreldbekereindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/world-cup-2023-final-india-vs-australia-narendra-modi-stadium-ahmedabad-rohit-sharma-pat-cummins-2463851-2023-11-16 |title=World Cup: 20 years after Johannesburg classic, India and Australia to meet in final in Ahmedabad |publisher=India Today |date=16 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''[[Travis Head]] (Aus) teken ’n krieketwêreldbekerhonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Hy teken die hoogste individuelle telling in dié tyd vir ’n span wat tweede gekolf het aan en word die eerste kolwer wat honderdtalle in twee eindstryde (ná die [[Wêreldtoetskampioenskap 2021–2023]]-eindstryd) aanteken. Sy altesaam 199 lopies in die uitklopfase is ook die meeste in dié tyd deur enige kolwer.''<ref name="INDvAUS" /> * ''Australië wen die krieketwêreldbeker vir ’n sesde keer.''<ref name="INDvAUS" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[David Warner]] (Aus) en [[Suryakumar Yadav]] (Ind) speel in hul laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-australia-67855359 |title=Australia veteran David Warner retires from ODI cricket |publisher=[[BBC]] |author=Ayeshea Perera |date=1 Januarie 2024 |accessdate=11 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://crex.com/cricket-news/suryakumar-yadav-makes-shocking-revelation-on-his-struggling-odi-career-69b803c9bd5a29e966115377 |title=Suryakumar Yadav Makes Shocking Revelation On His Struggling ODI Career |publisher=Crex |author=Aakash Saini |date=16 Maart 2026 |accessdate=26 Maart 2026}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Krieketwêreldkampioen 2023 |- |align=center|'''{{Cr-AU}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al tien deelnemende nasionale krieketspanne in die Krieketwêreldbeker 2023. [[Lêer:2023 Cricket World Cup results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Krieketwêreldbeker 2023: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#c46|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|{{Afkorting|LD|Lopieverskil}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} || – || 11 || 9 || 0 || 2 || 3087 || 2801 || +286 || — || 18 |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} || – || 11 || 10 || 0 || 1 || 3160 || 2276 || +884 || — || 20 |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} || – || 10 || 7 || 0 || 3 || 2897 || 2373 || +524 || — || 14 |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} || – || 10 || 5 || 0 || 5 || 2864 || 2676 || +188 || — || 10 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} || – || 9 || 4 || 0 || 5 || 2382 || 2607 || –225 || –0.199 || 8 |- style="background:#c46;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} || – || 9 || 4 || 0 || 5 || 2095 || 2176 || –81 || –0.336 || 8 |- style="background:#c46;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} || – || 9 || 3 || 0 || 6 || 2245 || 2291 || –46 || –0.572 || 6 |- style="background:#c46;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} || – || 9 || 2 || 0 || 7 || 2053 || 2431 || –378 || –1.087 || 4 |- style="background:#c46;" | 9 || style="text-align:left;"|{{Cr-LK}} || – || 9 || 2 || 0 || 7 || 2048 || 2459 || –411 || –1.419 || 4 |- style="background:#c46;" | 10 || style="text-align:left;"|{{Cr-NL}} || – || 9 || 2 || 0 || 7 || 1862 || 2549 || –687 || –1.825 || 4 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies aangeteken:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Virat Kohli]] | 765 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Rohit Sharma]] | 597 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Quinton de Kock]] | 594 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Rachin Ravindra]] | 578 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Daryl Mitchell]] | 552 |} | Meeste paaltjies geneem:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Mohammed Shami]] | 24 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Zampa]] | 23 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Sri Lanka}} [[Dilshan Madushanka]] | 21 |- |rowspan="2"| 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Jasprit Bumrah]] |rowspan="2"| 20 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Gerald Coetzee]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Rugbywêreldbeker 2023]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Cricket World Cup 2023|Krieketwêreldbeker 2023}} * {{en}} [https://www.cricketworldcup.com/ Amptelike webwerf van die Krieketwêreldbeker 2023] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Amptelike webtuiste van die Internasionale Krieketraad] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856 ''ICC Cricket World Cup 2023''] * {{en}} {{IMDb-titel|15205896|Cricket World Cup 2023}} {{Proteas (2023 Krieketwêreldbeker)}} {{Navigasie Krieketwêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Krieketwereldbeker 2023}} [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Indië]] [[Kategorie:Krieketwêreldbeker|2023]] [[Kategorie:Sport in 2023]] sgwrcev099wewopumz3usb5s6x9xvak 0 130068 2901405 2889107 2026-05-04T14:55:55Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901405 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} [[Lêer:Diamant_Excelsior_Croquis_Streeter's_Precious_Stones_1899.jpg|duimnael|Die 972 karaat (194,4 g) [[Excelsior-diamant]], die grootste wat in die Jagersfonteinmyn gevind is.]] Die '''Jagersfonteinmyn''' is 'n verlate oopgroefmyn in [[Suid-Afrika]] geleë naby die dorp [[Jagersfontein]] en ongeveer 110 kilometer suidwes van [[Bloemfontein]].<ref name="distance">[http://www.mindat.org/loc-3076.html "Jagersfontein Mine, Jagersfontein, Free State Province, South Africa"], Mindat.org</ref><ref name="places">[http://www.places.co.za/html/jagersfontein.html Jagersfontein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217170328/https://www.places.co.za/html/jagersfontein.html |date=17 Desember 2019 }}, Places.co.za</ref> Sedert dit gestig is in 1870,<ref name="britannica">[http://www.britannica.com/ebc/article-9043237 Jagersfontein entry], ''[[Encyclopædia Britannica]]''</ref><ref name="showcaves">[http://www.showcaves.com/english/za/mines/Jagersfontein.html "Jagersfontein Mine"], Showcaves.com</ref> was twee van die tien grootste [[diamant]]e wat ooit ontdek is, die [[Excelsior-diamant|Excelsior]] en die Reitz (nou bekend as die [[Jubilee-diamant]]), ontgin by Jagersfontein. Die term "Jagers" is sedertdien geskep om die kenmerkende effense blou skynsel aan te dui van die juwele uit hierdie myne.<ref name="excelsior">[http://famousdiamonds.tripod.com/excelsiordiamond.html "The Excelsior Diamond"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217170045/http://famousdiamonds.tripod.com/excelsiordiamond.html |date=17 Desember 2019 }}, Famous, Historic and Notable Diamonds, Tripod.com</ref> Onder geoloë, is Jagersfontein bekend as 'n kimberlite pyp,<ref name="kimberlite">[http://www.dtm.ciw.edu/kaapvaal/images/field/jagersfontein.html Photograph showing the circular geometry of the Jagersfontein kimberlite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070525021221/http://www.dtm.ciw.edu/kaapvaal/images/field/jagersfontein.html |date=25 Mei 2007 }}, Department of Terrestrial Magnetism, {{Intertaalskakel|Carnegie Institution of Washington|en}} <br/> [http://www.minersoc.org/pages/Archive-MM/Volume_40/40-309-6.htm Stressed Pyroxenite Nodules from the Jagersfontein Kimberlite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180701111819/http://www.minersoc.org/pages/Archive-MM/Volume_40/40-309-6.htm |date=1 Julie 2018 }}, G. D. Borley and P. Suddaby, Mineralogical Magazine; March 1975 v. 40; no. 309; p. 6-12; {{doi|10.1180/minmag.1975.040.309.02}} <br/> [http://www.cosis.net/abstracts/9IKC/00360/9IKC-A-00360-1.pdf Iron carbide and metallic inclusions in diamonds from Jagersfontein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303181206/http://www.cosis.net/abstracts/9IKC/00360/9IKC-A-00360-1.pdf |date=3 Maart 2016 }}, A. P. Jones, D. Dobson, I. Wood, A. D. Beard, A. Verchovsky, H. J. Milledge, 9th International Kimberlite Conference Extended Abstract No. 9IKC-A-00360, 2008</ref> en 'n primaligging vir mantel xenoliete, sommige wat glo uit dieptes van 300 – 500 kilometer boontoe gekom het. Ongeveer 9,6 miljoen [[karaat]] (1&nbsp;900&nbsp;kg) van [[edelsteen]]gehalte diamante is onttrek tydens die myn se eeu van bewerking, slegs onderbreek deur die twee wêreldoorloë en die [[Groot Depressie]]. Na nege-en-dertig jaar van oopgroefmynbou, het ondergrondse mynbou begin in 1909, en is daar voortgegaan totdat die myn se uiteindelike sluiting op 28 Mei 1971, minder as 'n jaar na die eeufees van die eerste diamantontdekking in die gebied. Sedertdien is 'n oopgroef[[museum]] en die Jagers Mynboudorp as [[toerisme]]-aantreklikhede op die terrein geopen. Navorsing in 2005 deur die [[historikus]] Steve Lunderstedt het bevestig dat die myn die grootste handuitgegrawe gat in die wêreld was op 19,65 hektaar (48,6 akker), effens groter as die [[Groot Gat]] van 17 hektaar (42 akker) in [[Kimberley]], wat tot dan op die titel aanspraak gemaak het. Dit is waarskynlik nie die diepste nie, aangesien die finale diepte van die Groot Gat 220&nbsp;m of meer bereik. Jagersfontein is teen 1911 met die hand gegrawe tot 'n diepte van 200&nbsp;m.<ref name="hole">[http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1708011,00.html "Big Hole loses claim to fame"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930235208/http://www.news24.com/News24/South_Africa/News/0,,2-7-1442_1708011,00.html |date=30 September 2007 }}, Hannatjie van der Merwe, News24.com, 20 Mei 2005</ref> == Sien ook == * [[Lys van myne in Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [[Google Maps]] se [https://www.google.com/maps/@-29.7644708,25.4194561,803m/data=!3m1!1e3 uitsig op Jagersfonteinmyn] {{Normdata}} {{Koördinate|29|45|55|S|25|25|8|O|region:ZA-NC_type:landmark|aansig=titel}} [[Kategorie:Diamantmyne in Suid-Afrika]] cb5vkgyfjvgb63ssohef9x84anj0prb 0 223140 2901516 2784575 2026-05-05T01:32:39Z PaulLim11 201647 Image 2901516 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Annabelle Gurwitch | Beeld = Annabelle Gurwitch - Ebell.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1961|11|4}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 1 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise, skryfster, en vervaardiger | Aktiewe jare = 1984–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0348800 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Annabelle Gurwitch''' (gebore 4 November 1961) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise, skryfster, en vervaardiger. Sy is bekend vir haar rolle in die rolprente ''The Cable Guy'' (1996), ''Masterminds'' (1997), ''Mousehunt'' (1997), en ''Melvin Goes to Dinner'' (2003). == Filmografie == === Rolprente === * 1988: ''TV-Dad'' * 1991: ''Pizza Man'' * 1996: ''The Cable Guy'' * 1997: ''Masterminds'' * 1997: ''Mousehunt'' * 1997: ''Cadillac'' * 2002: ''The 4th Tenor'' * 2003: ''Melvin Goes to Dinner'' * 2007: ''Fired!'' * 2012: ''Forgiving Winona'' * 2016: ''It's Us'' === Televisiereekse === * 1982: ''Not Necessarily the News'' * 1990: ''The Last Laugh'' * 1991: ''Eddie Dodd'' * 1996: ''Dinner & a Movie'' * 2000: ''Dot Comedy'' * 2003: ''The Dream Team with Annabelle and Michael'' * 2007: ''Wasted'' === Televisierolprente === * 1993: ''The Tower'' * 1997: ''Love-Struck'' * 2003: ''Meow TV'' * 2009: ''Campus Chillout!'' * 2011: ''Talk Nerdy to Me'' === Video's === * 2010: ''A Christmas Message from Bill Maher'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0348800|Annabelle Gurwitch}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Gurwitch, Annabelle}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprentvervaardigers]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 20ste eeu]] agkrdz7gabaslose4jjmqdmfiht33jm 0 225799 2901515 1939354 2026-05-05T01:27:41Z PaulLim11 201647 Image 2901515 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Jeanine Mason | Beeld = Jeanine Mason - Cross.jpg | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = Jeanine Marie Mason | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1991|1|14}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = | Skool = | Universiteit = | Beroep = Aktrise | Aktiewe jare = 2009–nou | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 3471005 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Jeanine Mason''' (gebore 14 Januarie 1991) is 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] aktrise. Sy is bekend vir haar rolle in die televisiereekse ''Grey's Anatomy'' (2005), ''So You Think You Can Dance'' (2005), ''Bunheads'' (2012), en ''Of Kings and Prophets'' (2016). == Filmografie == === Rolprente === * 2016: ''El Empantanado: The Muddy'' * 2017: ''The Archer'' === Televisiereekse === * 2005: ''Grey's Anatomy'' * 2005: ''So You Think You Can Dance'' * 2012: ''Bunheads'' * 2016: ''Of Kings and Prophets'' * 2017: ''Ride Overshare'' * 2018: ''Grey's Anatomy: B-Team'' * 2019: ''Roswell, New Mexico'' === Televisierolprente === * 2015: ''Take It from Us'' * 2016: ''ESL - English as a Second Language'' * 2017: ''Searchers'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|3471005|Jeanine Mason}} * {{Twitter|itsjeaninemason|Jeanine Mason}} * {{Facebook|OfficialJeanineMason|Jeanine Mason}} * {{Instagram|itsjeaninemason|Jeanine Mason}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Mason, Jeanine}} [[Kategorie:Geboortes in 1991]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Amerikaanse aktrises van die 21ste eeu]] 6y0uof1vvddp2kodfnntizb5kuyje8i 0 233420 2901377 2896773 2026-05-04T13:47:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901377 wikitext text/x-wiki {{Databoks}} '''Milkman''' is 'n roman geskryf deur Anna Burns.<ref>{{cite web |url=https://www.faber.co.uk/9780571338757-milkman.html |title=Milkman |website=Public Store View |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719030310/https://www.faber.co.uk/9780571338757-milkman.html |archive-date=19 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit het die 2018 [[Man Booker-prys]] vir [[fiksie]] gewen,<ref>{{cite web |url=https://themanbookerprize.com/news/anna-burns-wins-50th-man-booker-prize-milkman |title=Anna Burns wins the 50th Man Booker Prize with Milkman |website=The Man Booker Prizes |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090920/https://themanbookerprize.com/news/anna-burns-wins-50th-man-booker-prize-milkman |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> die eerste keer dat 'n Noord-Ierse [[skrywer]] die prys ontvang het.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/books/2018/oct/16/anna-burns-wins-man-booker-prize-for-incredibly-original-milkman |title=Anna Burns wins Man Booker prize for 'incredibly original' Milkman |last=Flood |first=Alison |last2=Armitstead |first2=Claire |date=16 Oktober 2018 |website=the Guardian |access-date=17 Oktober 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200426000234/https://www.theguardian.com/books/2018/oct/16/anna-burns-wins-man-booker-prize-for-incredibly-original-milkman |archive-date=26 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tydens die politieke probleme in [[Noord-Ierland]] volg die verhaal 'n 18-jarige meisie wat geteister word deur 'n ouer getroude man, bekend as die "melkman".<ref name=guardianreview/> Die roman het positiewe resensies gekry van ''[[The Guardian]]'',<ref name=guardianreview>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/books/2018/may/31/milkman-anna-burns-review-northern-ireland |title=Milkman by Anna Burns review – creepy invention at heart of an original, funny novel |work=[[The Guardian]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423172944/https://www.theguardian.com/books/2018/may/31/milkman-anna-burns-review-northern-ireland |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ''[[The Daily Telegraph]]''<ref>{{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/milkman-anna-burns-review-viciously-funny-take-troubles/ |title=Milkman by Anna Burns, review: a viciously funny take on the Troubles |work=[[The Daily Telegraph]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191031055603/https://www.telegraph.co.uk/books/what-to-read/milkman-anna-burns-review-viciously-funny-take-troubles/ |archive-date=31 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en ''The Irish Times''.<ref>{{cite web |url=https://www.irishtimes.com/culture/books/milkman-review-impressive-wordy-and-often-funny-1.3484139 |title=Milkman review: Impressive, wordy and often funny |work=The Irish Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181209135048/https://www.irishtimes.com/culture/books/milkman-review-impressive-wordy-and-often-funny-1.3484139 |archive-date=9 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Ontvangs == === Kritiese reaksie === Die boekresensie saamestelling webwerf ''Book Marks'' het berig dat 63% van die kritici die boek 'n "uitstekende"-oorsig gegee het, terwyl 25% en 4% van die kritici onderskeidelik "positiewe" of "gemengde" indrukke uitgedruk het. Nog 8% van die kritici het die boek "afgekeur", gebaseer op 'n steekproef van 24 resensies.<ref>{{cite web |title=Milkman |url=https://bookmarks.reviews/reviews/milkman/ |work=Book Marks |access-date=Januarie 30, 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408092900/https://bookmarks.reviews/reviews/milkman/ |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Toekennings === Die [[roman]] het die 2018 Man Booker-prys gewen. Haar roman het die 50ste roman geword om die Man Booker-prys te wen. Kwame Anthony Appiah, Voorsitter van beoordelaars het hierdie kommentaar gelewer: ‘Die taal van Anna Burns se ''Milkman'' is eenvoudig wonderlik; dit begin met die kenmerkende en konsekwent gerealiseerde stem van die snaakse, veerkragtige, slim, duidelik uitgesproke, eerstepersoon-protagonis. Van die openingsblad trek haar woorde ons in die daaglikse geweld van haar wêreld - dreigemente van moord, mense wat vermoor word deur staatsmoordbendes - terwyl sy reageer op die alledaagse realiteite van haar lewe as 'n jong vrou, wat 'n weg moet baan tussen die eise van familie, vriende en minaars in 'n verontrustende tyd. Die roman skitter in die afbakening van die mag van skinder en sosiale druk in 'n noue-gemeenskap, en toon aan hoe beide gerugte en politieke lojaliteit in die diens van 'n meedoënlose veldtog van individuele seksuele teistering gestel kan word. Burns maak gebruik van die ervaring van Noord-Ierland tydens die tydperk van "Moeilikhede" om 'n wêreld uit te beeld wat individue toegelaat word om die mag wat deur 'n gemeenskap verleen word aan diegene wat die staat namens hulle weerstaan, te misbruik. Tog is dit nooit 'n roman oor net een plek of tyd nie. Die plaaslike is in diens van 'n verkenning van die universele ervaring van samelewings in 'n krisis.’ == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Milkman}} {{Normdata}} [[Kategorie:Engelse boeke]] bqytkxsoqe4i0qxcnmrja7qzveu8nz2 0 237121 2901407 2898984 2026-05-04T14:56:58Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901407 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Vistaderagusa1667.jpg|duimnael|Voorstelling van Ragusa omstreeks die middel van die 17de eeu.]] Die '''taalstryd van Ragusa''' het hom uitgewoed onder die onderskeie tale van weleer wat in die Republiek Ragusa gepraat is, veral wat spreektaal betref. Hierdie taalturksvy het veral vanaf die middel van die 19de tot in die middel van die 20ste eeu groot belangstelling gewek, toe die "Kroatiese Herlewing (Risorgimento)" (''hrvatski narodni preporod'') toenemend druk begin uitoefen het vir taalregte en identiteit - in stryd met die Italiaanse "Irredentismo" (wat Italiaans op al die Italiaanssprekende gebiede ten sterkste wou uitbrei). Daar was 'n oor en weer getwis wie nou eintlik die nasionale karakter van die Republiek Ragusa behoort te weerspieël: moet dit eksklusief Slawies (Kroaties) wees, of eksklusief Italiaans? Van die eerste navorsing was betreklik eensydig geskryf, met bronne wat opsetlik weggelaat of verdraai is indien dit nie die eie ideologie sou pas nie. Van weerskante was die uitsluitlike doel voor oë om enige spoor van hetsy die Romaanse (Latyn, Italiaans, Regusa-dialek), hetsy die Slawiese tale uit te vee. Die afgelope dekades het die vraag weereens opgeduik op die wetenskaplike en kultuurgebied, maar hierdie keer word die polemiek terugskouend op 'n neutrale en wetenskaplike manier in 'n aangename atmosfeer aangepak. Die Kroatiese taalkundiges benadruk - met betrekking tot Ragusa - die uitruilbaarheid van die uitdrukkings "Slawiese taal" en "Kroatiese taal". Uit die bronne blyk daar 'n duidelike taalverskuiwing op straat wat in Ragusa oor die jare heen plaasvind: nog in die vyftiende eeu is dit niks snaaks om die Latynse of oorheersende Neoromaanse taal die botoon te laat voer nie, maar omstreeks 1500 is bordjies verhang toe die Slawiese tongval die Romaanse tale op straat heeltemal begin verdring, en uiteindelik die "natuurlike taal" van die plek inneem. Eers Latyn en toe later Italiaans kon hom egter vir eeue lank nog handhaaf, omdat hulle albei die tale was wat die hoëfunksies beklee, naamlik: die sosiale opgang, kultuur, wetenskap, handel en mag. Juis daarom is Italiaans (en Latyn) meer onder die mans van die heersende klasse gebesig as onder die vroue en die gewone volk. 'n Mens kan die oorheersende skryftaal van die inwoners van Ragusa soos volg kategoriseer: * Amptelike openbare regstaal: Latyn (en Italiaans) * Diplomatieke korrespondensie: Latyn (en Italiaans) * Wetenskaplike/filosofiese werke: Latyn (en Italiaans) * Digkuns en letterkundige werke: Slawies (asook Latyn en Italiaans) * Persoonlike briefwisseling: Italiaans (asook Slawies en Latyn) Hierdie indeling kan toegeskryf word aan die geografiese ligging van Ragusa, asook die taalgebruiklikheid van die onderskeie genres wat oor die Republiek versprei het: Latyn was eeuelank die kultuurtaal van Europa, en so is Italiaans ook as "klassieke taal" geag. Bowendien was die taalkeuse, hetsy Latyn, hetsy Italiaans, hetsy Slawies, heel logies gegrond op die "eindbestemming van die produk".<ref>Queste le conclusioni di Ivano Cavallini, ''Le Muse in Illiria: l'Accademia dei Concordi a Ragusa (Dubrovnik) e i "Ragionamenti sulla musica" di Nicolò Vito di Gozze e Michele Monaldi'', in ''Homo Adriaticus. Identità culturale e autocoscienza attraverso i secoli'', Edizioni Diabasis, Reggio Emilia 1998, p. 190.</ref> == Algemene oorsig == [[Beeld:Rector's palace.jpg|duimnael|Die Paleis van die Rektor van die Republiek Ragusa. Links staan die Palazzo Sponza, die ou munthuis van die Republiek Ragusa, waar die historiese stadsargief vandag gesetel is.]] Reeds sedert die Romeinse heerskappy kan die [[Adriatiese See]] allerweë as die naelstring beskou word wat kommunikasie, invloed en bowenal ''eenheid'' (eerder as verdeeldheid) bewerkstellig het: vanuit die Italiaanse skiereiland stroom veral die kultuurgoed en handel oorheersend vir eeue lank volgehoue na die afsetgebied ooswaarts, terwyl die politieke eenheid vergeleke hiermee maar 'n katspoegie bly.<ref>Sien meer hieroor Fernand Braudel, ''Civiltà e imperi del Mediterraneo nell'età di Filippo II'', Einaudi, Torino 1953, 2 voll., qui citato nell'edizione inglese del 1995, p. 131.</ref> Verskeie oertekste verraai die aanwesigheid van neoromaanse taalgemeenskappe aan die kusgebied van die streek sedert die ondergang van die Wes-Romeinse Ryk, selfs nadat die gebied grotendeels sedert die 6de-7de en 8ste eeu n.C. deur die Slawiese tongval ingesypel en verdring is.<ref>Sien hiervoor 'n oorsig in Giuseppe Praga, ''Storia di Dalmazia'', Padova, Cedam 1954</ref> Italiaans bly nietemin die hoëfunksietaal van Ragusa, soos die meeste dokumente in die historiese argief van hawestad dadelik laat blyk;<ref name="Fernand Braudel p. 132">Fernand Braudel, ''op. cit.'', p. 132.</ref> buiten tradisie wat nie die bande met die Romaanse wêreld wou verbreek nie,<ref>Ragusa - secondo la ricostruzione tramandataci da Costantino Porfirogenito - sarebbe stata eretta dai profughi latini della città di Πίταυρα (Epidauro), conquistata dagli slavi. Si veda in merito Robin Harris, ''Storia e vita di Ragusa - Dubrovnik, la piccola Repubblica adriatica'', Santi Quaranta, Treviso 2008, pp. 19 ss.</ref> moet die gerief daaraan toe te skrywe ook nie oor die hoof gesien word nie: Italiaans was immers die handelstaal van die hele Middellandse Seegebied. Hierdie skakel dien met verloop van tyd selfs as ereteken en statussimbool: nie alleen is die onderwysvoertale van die heersersklasse van Dalmasië en Ragusa in Latyn en Italiaans nie, maar boonop bied hierdie twee tale van geleerdheid toegang tot die Italiaanse skiereiland, met name die gesogte [[Universiteit van Padua]].<ref name="Fernand Braudel p. 132"/> Terwyl die amptenary daagliks hul papier- en sleurwerk in Italiaans en Latyn voltooi,<ref name="Fernand Braudel p. 132"/> het die adelfamilies hul geen moeite getroos om die stamregisters voos te sif om hul fantasieryke afstamming van die Oud-Romeinse ''gens'' van weleer na te spoor en hopelik te bewaarheid nie - al was die kanse ook hoe gering. Ragusa was ook, saam met die meeste ander stede aan die Dalmatiese kus, die bloeipunt van die kunste met 'n alte swaar Italiaanse afdruk. Tientalle beroemde Italiaanse beeldhouers, skilders en boukunstenaars is opgeroep om hul werke te leen en handjie by te sit aan die oostelike Adriatiese See. Op sy beurt reis die Dalmatiese kunstenaars weer na die Italiaanse skiereiland om hul vaardighede daar op te knap.<ref>Luigi Gigi Tomaz, ''Architettura adriatica tra le due sponde'', 2 voll., ANVGD, Conselve (PD) 2006; Giuseppe Maria Pilo, ''"Per trecentosettantasette anni". La gloria di Venezia nelle testimonianze artistiche della Dalmazia'', Edizioni della Laguna, Monfalcone 2000.</ref> == Die gesproke taal == [[Beeld:William of tyre.jpg|duimnael|[[Willem van Tyrus]] skryf sy ''Cronica''.<ref>Volgens 'n Franse vertaling uit die [[13de eeu]], [[Bibliothèque nationale de France]], [[Parys]]</ref>]] === Die eerste getuienisse === Dit is ontsettend moeilik om voor die 13de eeu ondubbelsinnige bewyse op te spoor rakende die taalgebruik in Ragusa. Soms word die Romeinse benaming ''Romani'' (in Grieks 'Ρωμᾶνοι) in die bronne gebruik om party gemeenskappe langs die Dalmatiese kus doelbewus van ander in die gebied te onderskei. So is daar die ''Romei'' (' Ρωμαῖοι) - as 't ware die Bisantynse Grieke ('Oos-Romeine') - en die Slawe wat in die gebied tussen die 6de en 8ste eeu aangekom het.<ref>Konstantin Jireček, ''L'eredità di Roma nelle città della Dalmazia durante il medioevo'', 3 voll., AMSD, Roma 1984-1986, Vol. I, p. 67.</ref> In ''De Administrando Imperio'' (geskryf tussen 948 en 952) omkring Konstantyn Porphyrogennetos die stede in die grondgebied wat deur die Romani bewoon word: Ragusa, Spalato, Traù, Zara, Arbe, Veglia en Ossero, waarby ook Cattaro toegevoeg word, soos twee eeue later eksplisiet gestel deur die Arabiese aardrykskundige Idrisi.<ref>Konstantin Jireček, ''op. cit.'', p. 67.</ref> ==== Willem van Tyrus ==== [[Willem van Tyrus]] (1130 - 1186) beskryf in sy ''Cronica'' getiteld ''Historia rerum in partibus transmarinis gestarum'' die Dalmasië ten tyde van die Eerste Kruistog so: {| border="0" |- | valign="top" align="left" | '''Latyn''' | valign="top" align="left" | '''Afrikaans''' | valign="top" align="left" | '''Frans'''<ref>[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k94609j.pdf?download=1 ''Collection des mémoires relatifs à l'histoire de France, depuis la fondation de la monarchie française jusqu'au 13e siècle ; avec une introduction, des supplémens, des notices et des notes'' (1823-1835). p. 110]</ref> | valign="top" align="left" | '''Italiaans''' |- | valign="top" align="left" style="background-color:#EEEEEE" |Est autem Dalmatia longe patens regio inter Hungariam et Adriaticum Mare sita, quattuor habens metropoles: Iazaram et Salonam, que alio nomine dicitur Spaletum, Antibarim et Ragusam; populo ferocissimo, rapinis et cedibus assueto inhabitata, montibus et silvis, magnis quoque fluminibus, pascuis etiam longe lateque diffusis occupata penitus, ita ut raram habeat agrorum culturam, locorum incolis in gregibus et armentis omnem vivendi habentibus fiduciam, exceptis paucis qui in oris maritimis habitant, qui, ab aliis et moribus et lingua dissimiles, Latinum habent idioma, reliquis Sclavonico sermone utentibus et habitu barbarorum.<ref>Guillelmus Tyrensis, ''Historia rerum gestarum in partibus transmarinis'', Liber II, Caput XVII</ref> | valign="top" align="left" style="background-color:#FFFFFF" |Dalmasië is 'n uitgestrekte land tussen Hongarye en die Adriatiese See geleë, en het vier hoofstede: Zara en Salona, wat ook Spalato genoem word, Antivari en Ragusa. Die land word deur 'n woeste volk bewoon, wat roof en doodslag nou al gewoond is. Die land is oortrek met berge en woude, groot riviere en ontsaglik groot weiveld, wat maar min ruimte laat vir akkerbou; die mense is daarom maar aangewese op hul stuks vee. Met die uitsondering van die handjievol wat langs die kus woon, wie se gebruike en taal van die ander verskil, praat hulle 'n Latynse taal; die res praat Slawies en het barbaarse gebruike. | valign="top" align="left" style="background-color:#EEEEEE"|La Dalmatie est un vaste pays, situé entre la Hongrie et la mer Adriatique, et qui compte quatre métropoles, Zara, Salone, autrement dite Spolète, Antibaris et Raguse. Elle est habitée par un peuple extrêment féroce, qui vit de meurtre et de pillage. Couverte de montagnes, de forêts, de grands fleuves, et d'imenses pâturages, elle offre peu de place à l'agriculture, et les habitans tirent leur principale subsistance de leurs nombreux bestiaux; il faut en excepter cependant ceux qui habitent en petit nombre sur les bords de la mer et qui diffèrent des autres de mœurs comme de langage; ceux-ci parlent l'idiome latin; tous les autres parlent l'esclavon, et ont toutes les habitudes des peuples barbares. | valign="top" align="left" style="background-color:#FFFFFF" |La Dalmazia è un vasto paese, situato fra l'Ungheria e il mare Adriatico, e che conta quattro metropoli: Zara e Salona, che con altro nome è chiamata Spalato, Antivari e Ragusa. È abitata da un popolo ferocissimo, che vive di rapine e di omicidi. Ricoperta da montagne, foreste e grandi fiumi e di immensi pascoli, essa offre poco spazio all'agricoltura, così che gli abitanti traggono il loro principale sostentamento dal loro numeroso bestiame. Eccetto pochi che vivono nelle località marittime i quali dissimili dagli altri sia per costumi che per lingua, parlano un idioma latino, gli altri utilizzano la lingua slava e hanno dei costumi barbari. |} Die bovermelde aanhaling hier van belang het betrekking op ''die handjievol wat langs die kus woon'' (paucis qui in oris maritimis habitant) wat '''n Latynse taal praat'' (Latinum habent idioma). Dit is waarskynlik dat Willem van Tyrus met "Latynse taal" hier 'n inheemse Romaanse taal eie aan die Dalmatiese kus bedoel: indien wel, sou dit die eerste geskiedkundige getuienis wees van [[Dalmaties]] se bestaan.<ref>Diego Dotto, ''op. cit.'', p. 21.</ref> ==== Giovanni Conversini ==== Tussen 1384 en 1387 dien Giovanni Conversini, afkomstig uit Ravenna, as die kanselier van die Republiek Ragusa (''Johannes quondam magistri Conversini de Fregnano''). In sy een skriftelike getuienis teken hy beswaar aan omdat hy hom voortdurend op 'n tolk moes verlaat: {| border="0" |- | valign="top" align="left" | '''Latyn''' | valign="top" align="left" | '''Afrikaans''' | valign="top" align="left" | '''Italiaans''' |- | valign="top" align="left" style="background-color:#EEEEEE" |Primum illud non deest incommodi, quod ego cunctis, omnes mihi sunt ydiote, per interpretem agenda omnia Id quoque tedium auget, quod ignaros latini sermonis nescio michi barbari, quorum opus habes, admoneri.<ref>Diego Dotto, ''op. cit.'', p. 22.</ref> | valign="top" align="left" style="background-color:#FFFFFF" |Ten eerste is daar die lastigheid dat almal vir my 'n spul leke is (wat die Latynse taal aanbetref) en ek moet met behulp van 'n tolk met elke liewe een die werk gedoen kry. Dit bring net 'n verdere beslommernis mee: omdat ek self nie die barbaarse taal magtig is nie, kan ek my nie wend tot diegene wat ek nodig het (wat bloot Latyn onkundig is) nie. | valign="top" align="left" style="background-color:#EEEEEE" |Per prima cosa non manca l'inconveniente che tutti per me sono inesperti (della lingua latina) e io con chiunque devo svolgere tutte le mansioni tramite l'interprete; e anche questo aumenta il fastidio: che non conoscendo la lingua barbara non so rivolgermi a questi dei quali ho bisogno, che ignorano il latino. |} Uit bogenoemde handeling het die Kroatiese geskiedskrywers aanvanklik die aanname gemaak dat in die tyd van Conversini slegs die plaaslike Slawiese taal byna uitsluitlik gebruik is. Meer onlangs is ander veronderstellings geopper (soos dié van Diego Dotto en Bariša Krekić) dat Conversini met die uitdrukking ''sermonis (...) barbari'' (barbaarse taal) eerder na die (verwilderde) inheemse Romaanse taal van Ragusa ([[Dalmaties]]) kon verwys het.<ref>Dus Diego Dotto, ''op. cit.'', p. 22, maar ook die Kroatiese geleerde Bariša Krekić maak dieselfde gevolgtrekking. Sien sy ''On the Latino-Slavic Cultural Symbiosis in Late Medieval and Renaissance Dalmatia and Dubrovnik'', in ''Viator'', n. 26, 1995, p. 323.</ref>. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Taalpolitiek]] r01d1kie330bso95hsh7ixe6dvvrelp 0 241484 2901386 2129163 2026-05-04T14:32:47Z Nicholas0 92944 "Fats" 2901386 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Chino "Fats" Williams | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1933|7|26}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1933|7|26|2000|4|5}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 1 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930254 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Chino "Fats" Williams''' (26 Julie 1933 – 5 April 2000) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Rocky III'' (1982), ''The Terminator'' (1984), ''Weird Science'' (1985), en ''Road House'' (1989). == Filmografie == === Rolprente === * 1982: ''Rocky III'' * 1984: ''The Terminator'' * 1985: ''Weird Science'' * 1989: ''Road House'' * 1996: ''Killin' Me Softly'' === Televisiereekse === * 1975: ''Baretta'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930254|Chino 'Fats' Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Chino Fats}} [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2000]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 7it5p8y8tefght662l5nwmi8ysqkm28 2901388 2901386 2026-05-04T14:33:16Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Chino 'Fats' Williams]] na [[Chino Fats' Williams]] geskuif 2901386 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Chino "Fats" Williams | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1933|7|26}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1933|7|26|2000|4|5}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 1 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930254 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Chino "Fats" Williams''' (26 Julie 1933 – 5 April 2000) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Rocky III'' (1982), ''The Terminator'' (1984), ''Weird Science'' (1985), en ''Road House'' (1989). == Filmografie == === Rolprente === * 1982: ''Rocky III'' * 1984: ''The Terminator'' * 1985: ''Weird Science'' * 1989: ''Road House'' * 1996: ''Killin' Me Softly'' === Televisiereekse === * 1975: ''Baretta'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930254|Chino 'Fats' Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Chino Fats}} [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2000]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 7it5p8y8tefght662l5nwmi8ysqkm28 2901392 2901388 2026-05-04T14:33:54Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Chino Fats' Williams]] na [[Chino "Fats" Williams]] geskuif: 'Fats' -> "Fats" 2901386 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Akteur | Naam = Chino "Fats" Williams | Beeld = | Beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | Beeldonderskrif = | Geboortenaam = | Alias = | Geboortedatum = {{Geboortedatum|1933|7|26}} | Geboorteplek = | Nasionaliteit = [[Verenigde State|Amerikaans]] | Sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1933|7|26|2000|4|5}} | Sterfplek = | Ouers = | Lewensmaat = | Kinders = 1 | Skool = | Universiteit = | Beroep = Akteur | Aktiewe jare = | Noemenswaardige rolprente = | Webwerf = | IMDb = 0930254 | Toekennings = <!-- slegs noemenswaardiges --> }} '''Chino "Fats" Williams''' (26 Julie 1933 – 5 April 2000) was 'n [[Verenigde State|Amerikaanse]] akteur. Hy was bekend vir sy rolle in die rolprente ''Rocky III'' (1982), ''The Terminator'' (1984), ''Weird Science'' (1985), en ''Road House'' (1989). == Filmografie == === Rolprente === * 1982: ''Rocky III'' * 1984: ''The Terminator'' * 1985: ''Weird Science'' * 1989: ''Road House'' * 1996: ''Killin' Me Softly'' === Televisiereekse === * 1975: ''Baretta'' == Eksterne skakels == * {{IMDb|0930254|Chino 'Fats' Williams}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Williams, Chino Fats}} [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2000]] [[Kategorie:Amerikaanse manlike akteurs van die 20ste eeu]] 7it5p8y8tefght662l5nwmi8ysqkm28 1 244543 2901390 1954955 2026-05-04T14:33:16Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Bespreking:Chino 'Fats' Williams]] na [[Bespreking:Chino Fats' Williams]] geskuif 1954955 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 2901394 2901390 2026-05-04T14:33:54Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Bespreking:Chino Fats' Williams]] na [[Bespreking:Chino "Fats" Williams]] geskuif: 'Fats' -> "Fats" 1954955 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 255701 2901496 2893132 2026-05-04T20:30:42Z Jcb 223 2901496 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Naam =Alan Rawsthorne |Geboortedatum =2 Mei [[1905]] |Geboorteplek =[[Haslingden]], [[Lancashire]] |Sterftedatum =24 Julie [[1971]] |Beroep = [[Komponis]] |Genre = [[Klassiek]] }} '''Alan Rawsthorne''' (2 Mei 1905 – 24 Julie 1971) was 'n Britse [[komponis]]. Hy was gebore in [[Haslingden]], [[Lancashire]], en was begrawe in die [[Thaxted]] Begraafplaas in [[Essex]]. ==Vroeë Jare== Alan Rawsthorne was in Deardengate Huis, Haslingden, Lancashire,<ref>{{harv|Anon.|2015a}}</ref> gebore as die seun van Hubert Rawsthorne (1868–1943), 'n vermoënde dokter, en sy vrou Janet Bridge (1877/8–1927).<ref name="mccabe">{{harv|McCabe|2004}}</ref> Ten spyte van wat voorgekom het as 'n gelukkige en liefdevolle gesinslewe saam met sy ouers en ouer suster, Barbara (sy enigste broer of suster) in die pragtige landelike gebied van Lancashire, het Rawsthorne as 'n jong seun gely aan 'n ietwat brose gesondheid.<ref>({{harvnb|McCabe|2004}}</ref><ref>{{harvnb|Green|1971}}</ref> Alhoewel hy op verskeie tye skool bygewoon het in Southport, het baie van Rawsthorne se vroeëre opvoeding egter tuis plaasgevind by wyse van private tutorklasse.<ref name="mccabe" /> Ten spyte van 'n jeugdige aanleg vir musiek en literatuur, het Rawsthorne se ouers egter probeer om hom weg te stuur van sy droom om 'n professionele musikant te word. Gevolglik het hy op onsuksesvolle wyse gepoog om 'n graadkursus te neem by die [[Universiteit van Liverpool]], eers in [[Tandheelkunde]] en daarna in [[Argitektuur]]. Wat die tandheelkunde betref, is Rawsthorne op rekord as sou hy die volgende gesê het, "Ek het dit opgegee, dank die Here, voordat ek naby enigiemand se mond kon kom", terwyl sy vriend, [[Constant Lambert]] geskerts het "Mnr Rawsthorne stel my gerus dat hy die tandheelkundige beroep opgegee het, selfs as 'n stokperdjie".<ref>{{harv|Anon.|2006}}</ref> ==Komposisies== ===Ballet=== *''Madame Chrysanthème'' (1955) ===Orkes=== *Simfonieë **Simfonie No. 1 (1950) **Simfonie No. 2 '''n Pastorale Simfonie'' (1959) **Simfonie No. 3 (1964) *''Simfoniese Studies'' (1938) *Concerto vir Strykorkes (1949) *''Cortèges'', Fantasy Ouverture (1945) *Divertimento vir Kamerorkes (1962) *Elegiëse Rapsodie vir Strykinstrumente (1963) *''Hallé Ouverture'' *''Improvisasies op 'n Tema deur [[Constant Lambert]]'' (1960) *Ligte Musiek vir Strykinstrumente (1938) *Suite van ''Madame Chrysanthème'' *''Ouverture vir Farnham'' *''Prisoniers' Mars'' – van die rolprent ''[[The Captive Heart]]'' * Musiek van die rolprent ''[[The Cruel Sea (1953 Rolprent)|The Cruel Sea]]'' *''Straathoek Ouverture'' *''Tema, Variasies en Finale'' *''Triptiek'' vir Orkes ===Concertante=== *Tjellokonsert (1966) *Klarinet Concerto (1936–37) *Hobo Concerto (1947) *Klavier **Klaviersoncerto No. 1 (1939, revised 1942) **Klavierconcerto No. 2 (1951) **Concerto vir Twee Klaviere en Orkes (1968) *Viool **Vioolconcerto No. 1 (1948) **Vioolconcerto No. 2 (1956) *''Concertante Pastorale'' vir Fluit, Horing en Orkes (1951) ===Kamermusiek=== *Stykkwartette **Stykkwartet No. 1 (1939) **Stykkwartet No. 2 (1954) **Stykkwartet No. 3 (1965) *Concertante vir Klavier en Viool (1937) *Concerto vir Tien Instrumente (1961) *Klarinet Kwartet (1948) *Kwintet vir Klavier, Hobo, Klarinet, Horing en Fagot (1963) *Klavierkwintet (1968) *Sonatina vir Fluit, Hobo en Klavier (1936) *Suite vir Fluit, Altviool en Harp (1968) *Tema en Variasies vir Twee viole (1937) *Klaviertrio (1962) ===Instrumentaal=== *Vioolsonata (1960) *[[Altviool]] sonata (1937, revised 1953) *Tjellosonata (1949) *Suite vir Blokfluit en Klavier *Elegie vir Kitaar (1971) ===Klavier=== *Ballade in G skerp mineur (Gedateer Kersfees 1929) *Klaviersonatina (1949) *''Vier Romantiese Stukke'' (1953) *Bagatelles (1938) *Ballade (1967) *''The Creel'': suite vir klavierduet ===Vokaal Orkestraal=== *''Carmen Vitale'': koorsuite *''A Canticle of Man'': kamerkantate *''The God in a Cave'': kantate *''Middeleeuse Diptiek 962'' *''Practical Cats'' vir Spreker en Orkes *''Tankas van die Vier Seisoene'' ===Koormusiek=== *Canzonet van ''A Garland for the Queen'' <ref>{{harv|France|n.d.}}</ref> *''Vier Seisoenale Liedere'' *''Klaag vir 'n Mossie'' *''Die Osse'' *'''N Roos vir Lidice'' ===Vokaal=== *''Drie Franse Kinderrympie liedjies'' *''We Three Merry Maids'' *''Twee Liedere tot Woorde deur John Fletcher'' *''Kersfeessang'' *Saraband (met Ernest Irving) *''Scena Rustica'' vir Sopraan en harp *''Twee Visse'' == Eksterne skakels == *[http://www.musicweb-international.com/rawsth/ The Friends of Alan Rawsthorne] – includes list of published works, discography and essays *[https://web.archive.org/web/20031117184216/http://www.lsso.co.uk/photos/1967/67%20rawsthorne%20photo.jpg Leicestershire Schools Symphony Orchestra] – Norman Del Mar, Norma Fisher and the composer following a performance of the 2nd Piano Concerto at the Fairfield Hall, Croydon in 1967 * [https://web.archive.org/web/20070928061838/http://www.julianlloydwebber.com/rawsthorne.asp Cello Sonata Reviews] * {{IMDb name|id=0712712}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{DEFAULTSORT:Rawsthorne, Alan}} [[Kategorie:Britse komponiste]] [[Kategorie:Geboortes in 1905]] [[Kategorie:Sterftes in 1971]] clv2itg9rpxrhkk6a0mzzdfd04axlk2 0 260724 2901487 2618049 2026-05-04T20:12:07Z Jcb 223 2901487 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Universiteit |naam = Afrikaanse Protestantse Akademie |beeldgrootte = |beeld = |beeldbyskrif = |latyn_naam = |leuse = |gestig = [[1988]] |gesluit = |tipe = Privaatuniversiteit |affiliasie = |befondsing = |amptenaar_in_beheer = |voorsitter = |voorsittende beampte= |kanselier = |president = |visie-president = |superintendent = |provoos = |visie_kanselier = |rektor = Professor dr. G.D.S. Smit<ref>https://www.apa.ac.za/ons-personeel/Besoek{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op 06/06/2019</ref> |prinsipaal = |dekaan = |direkteur = |fakulteit = |personeel = |studentetal = |voorgraadse studente= |nagraadse studente = |doktoraal = |ander = |ligging = [[Hatfield]], [[Pretoria]] |stad = [[Pretoria]] |provinsie = |land = [[Suid-Afrika]] |coor = |kampus = Stedelik |free_label = |free = |sport = |kleure = |bynaam = APA |gelukbringer = |affiliasies = |webtuiste = [https://www.apa.ac.za/ apa.ac.za] |logo = |voetnotas = }} Die '''Afrikaanse Protestantse Akademie''' (APA) is 'n privaat Christelike Afrikaanse voorsiener van tersiêre onderrig. Volgens die privaat hoëronderwysinstelling se webtuiste is hul doelwit "om uitnemende tersiêre onderrig in Afrikaans te bied, vanuit ’n klassiek-Christelike vertrekpunt, aan die hand van geakkrediteerde tersiêre onderwysprogramme, om so ons hedendaagse samelewing met ’n Bybelse lewensbenadering te ontmoet."<ref name="apa">https://www.apa.ac.za/grondslag/Besoek{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op 06/06/2019</ref> Die APA se leuse is: “Ou Spore – Nuwe Weë” en volgens hul webwerf "ontwikkel [die instelling] leiers akademies in Afrikaans wat streef na ’n lewe van klassieke Christelike skoonheid, harmonie en wysheid saam met ander."<ref>https://www.apa.ac.za.Besoek{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op 06/06/2019</ref> ==Ontstaan== Die Afrikaanse Protestantse Akademie NPC (APA) het in 1988 ’n nederige, dog gefokusde begin gehad as teologiese skool van die Afrikaanse Protestantse Kerkverband. In 1999 is die APA amptelik as privaat tersiêre instelling by die Departement van Hoër Onderwys geregistreer met die bevoegdheid om die grade B.A. (’n kwalifikasie in die geesteswetenskappe) en B.Th. (’n kwalifikasie in die teologie) toe te ken. In 2017 is die Nagraadse Gevorderde Onderwyssertifikaat (NGOS) geakkrediteer. Die APA is sedert 1999 onder private bestuur en het geen voorvereistes aan studente oor kerklidmaatskap, ras of kultuur nie. Die APA is ’n geregistreerde private akademie in tersiêre onderwys wat strewe na die ideaal van ’n vrye Christelike universiteit in Afrikaans.<ref name="apa" /> ==Ligging== Die APA se kampus is geleë te Farenden Str. 430, [[Sunnyside, Pretoria|Sunnyside]], [[Pretoria]]. Die APA is by die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding as ‘n privaat tersiêre onderwysinstelling geregistreer kragtens die Hoër Onderwyswet van 1997 onder die Registrasienommer 1999/HE08/001, en is 'n [[maatskappy]] sonder winsoogmerk.<ref>https://www.apa.ac.za.Besoek{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} op 06/06/2019</ref> == Kwalifikasies == Die APA bied SCHOLA SCRIPTA, 'n kursus in [[Latyn]], aan. Dit is ‘n korrespondensiekursus wat uit 4 modules bestaan. Wat voorgraadse programme aanbetref word 'n [[Baccalaureus artium]]-graad, 'n BDIV-graad (Baccalaureus-graad in Teologie)<ref>https://www.apa.ac.za/graad-programme/</ref> en vanaf 2024, 'n Baccalaureusgraad in Sosiale Wetenskappe (BSocSci), aangebied.<ref> https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/kom-studeer-sosiale-wetenskappe-in-afrikaans-by-ap-akademie/ Opgespoor en besoek op 23 Mei 2023</ref> Wat nagraadse studies aanbetref, bied die APA 'n NGOS (Nagraadse Onderwyssertifikaat) aan. Die doelwit van die sertifikaat is die opleiding van onderwysers vir die Senior- (Graad 7-9) en Verdere Onderrig- en Opleidingsfase (Graad 10-12). ==Verwysings== {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.apa.ac.za/ amptelike webtuiste] [[Kategorie:Afrikaans]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse universiteite]] [[Kategorie:Akademie]] dtiat7vvhf1o7t8i666183w25wh9c4c 0 260983 2901539 2893962 2026-05-05T07:23:15Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901539 wikitext text/x-wiki '''Königrufen''' of '''Königsrufen''' ([[Afrikaans]]: "Roep die Koning"<ref name=Dummett9>Dummett, ''Twelve Tarot Games'', bl. 9</ref>) is 'n rondtegebaseerde [[kaartspeletjie]] vir vier mense van die [[Tarotkaarte|tarotfamilie]] wat in [[Oostenryk]] en [[Suid-Tirool]] gespeel word. Soos met ander streekgebonde tarotkaartspeletjies van dié familie noem spelers dit gewoonlik '''Tarock''' (die Duitse term vir tarotkaartspeletjies). Dit is die enigste weergawe van ''Tarock'' wat deur die hele Oostenryk gespeel word<ref>Vácha (2007), bl. 25</ref> en in 2011 was dit die gewildste kaartspel in Oostenryk naas Schnapsen en Rommé.<ref>Mayr and Sedlaczek (2001), bl. 7</ref> Teen 2015 het dit "die gunstelingkaartspel van Oostenrykers" geword.<ref>[https://kurier.at/freizeit/tarock-von-a-bis-z/158.301.611 ''Tarock von A bis Z''] at kurier.at. Besoek op 26 Julie 2018</ref> Dit is al beskryf as die interessantste tarotkaartspeletjie vir vier spelers,<ref>Bamberger (2001), bl. 60</ref> die "spel van konings", 'n speletjie wat intelligensie verg en as goeie "breinoefening". <ref>[https://salzburg.orf.at/news/stories/2822659/ ''Königrufen: Tarock spielen wieder populär''] by salzburg.orf.at. Besoek op 26 Julie 2018</ref> In vergelyking met ander kaartspeletjies mag Königrufen gespeel word met 'n wye reeks moontlike "kontrakte". Die naam van die spel kom van die praktyk in die basiese kontrak om 'n spesifieke [[Heer (speelkaart)|koning]] te noem om 'n spelmaat te kies, bekend as "die roep van 'n koning". In die meeste kontrakte vorm die vier spelers twee groepe – óf twee teen twee óf een teen drie – wat meeding om die meeste kaartpunte te wen. Volgens die reëls beskik die 54 kaarte oor 'n totale waarde van sewentig punte. Alhoewel die basiese reëls van Oostenrykse Königrufen soortgelyk is, het die kontrakaankondigings en bonusse en hul waardes 'n groot aantal variasies. Baie privaat groepe speel volgens hul eie huisreëls. Daarbenewens het meer algemeen aanvaarde reëls bygekom, alhoewel dit wesenlik verskil van streek tot streek. Dit maak Königrufen die ''Tarock''-speletjie met die meeste variasies.<ref>Dummett and McLeod (2004), Volume 2, bl. 576</ref> Gereelde toernooie word al sedert die 1990's gehou en sedert 2008 vind 'n jaarlikse Oostenrykse eindronde plaas.<ref name=TO>[https://tarockoesterreich.jimdo.com/tarock-österreich-finale/ ''Das Tarock-Österreich-Fianle'']{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} by tarockoesterreich.jimdo.com. 12 Julie 2018</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Notas == {{vertaalvanaf | taalafk = en | il = Königrufen }} {{Normdata}} [[Kategorie:Kaartspeletjies]] 008cihgu256rmu73rum2zj5zb62c0oe 0 273044 2901412 2897512 2026-05-04T15:00:59Z Oesjaar 7467 /* Ruimtetoerisme */ Verbeter 2901412 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Satellites For Sale - GPN-2000-001036.jpg|duimnael|Die [[ruimtevaarder]] Dale A. Gardner,  hou 'n "Te Koop" -teken op met verwysing na die twee satelliete, Palapa B-2 en Westar 6 wat gedeeltelik herwin is nadat hulle nie in die korrekte wentelbaan ontplooi is nie.     ]] '''Die kommersiële gebruik van ruimte''' (die '''ruimte-ekonomie''') is die verskaffing van goedere of dienste van kommersiële waarde deur gebruik te maak van toerusting wat buite die [[Aarde]] se [[atmosfeer]], in 'n [[wentelbaan]] om die Aarde of in die [[buitenste ruimte]] gestuur word. Voorbeelde van die kommersiële gebruik van ruimte is satellietnavigasie, satelliet-televisie en kommersiële satellietbeelde. Operateurs van sulke dienste kontrakteer gewoonlik die vervaardiging van [[satelliet]]e en die bekendstelling daarvan aan private of openbare ondernemings, wat 'n integrale deel van die ruimte-ekonomie vorm. Sommige kommersiële ondernemings het langtermynplanne om [[natuurlike hulpbron]]ne wat buite die Aarde ontstaan het, te benut, byvoorbeeld deur asteroïedmynbou. Ruimtoerisme, tans 'n buitengewone aktiwiteit, kan ook 'n gebied van toekomstige groei wees, aangesien nuwe ondernemings daarna streef om die koste en [[risiko]]'s van menslike [[ruimtevaart]] te verminder. Die eerste kommersiële gebruik van die buitenste ruimte het in 1962 plaasgevind, toe die [[Telstar 1]]-satelliet van stapel gestuur is om televisieseine oor die [[Atlantiese Oseaan]] te stuur. Teen 2004 was die beraamde wêreldbelegging in alle ruimtesektore VSA$ 50,8 miljard.<ref>{{cite news |title=SPACE A Report on the Industry |publisher=Defense Technical Information Center |url=http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=ADA449454 |year=2005 |last=Romano |first=Anthony F. |access-date=15 Mei 2011 |archive-date= 8 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121008112510/http://www.dtic.mil/cgi-bin/GetTRDoc?Location=U2&doc=GetTRDoc.pdf&AD=ADA449454 |url-status=dead }}</ref> Vanaf 2010 was 31% van alle ruimte-lanserings kommersieel.<ref>{{Cite web |url=http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ast/faq/ |title=argiefkopie |access-date= 7 September 2019 |archive-date=22 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181122141046/https://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ast/faq/ |url-status=dead }}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Telstar.jpg|links|duimnael|Die oorspronklike Telstar het 'n nastenby [[Sfeer|sferiese]] vorm gehad.]] Die eerste kommersiële gebruik van satelliete was moontlik die Telstar 1-satelliet, wat in 1962 gelanseer is. Dit was die eerste privaat geborgde ruimtelansering, wat deur AT&T en Bell Phone Laboratories gefinansier is. Telstar 1 kon televisieseine oor die Atlantiese Oseaan oordra en was die eerste satelliet wat regstreekse televisie-, telefoon-, faks- en ander dataseine uitgestuur het.<ref>{{cite web |title=Telephone a Star |url=http://www.porticus.org/bell/pdf/nat_geo_telstar_ocr.pdf |author=''[[National Geographic (magazine)|National Geographic]]'' |date=May 1962 |accessdate=15 Mei 2011 |archive-date= 6 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120906104741/http://www.porticus.org/bell/pdf/nat_geo_telstar_ocr.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1962-029A |title=Telstar 1 |author=[[NASA]] |publisher=[[NASA]] |date=26 April 2011 |access-date=15 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214081003/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1962-029A |archive-date=14 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die Hughes Aircraft Company die Syncom 3-satelliet ontwikkel, 'n [[Geostasionêre wentelbaan|geosinchroniese kommunikasiesatelliet]] wat aan die departement van verdediging verhuur is. Kommersiële moontlikhede van satelliete is verder bewaarheid toe die Syncom 3, wat in die omgewing van die [[internasionale datumgrens]] wentel, gebruik is om die [[Olimpiese Somerspele 1964|Olimpiese Somerspele van 1964]] vanaf [[Tokio]] na die [[Verenigde State]] te sein.<ref name="NASA-SP-93">{{cite web |url=https://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660009169_1966009169.pdf |title=Significant Achievements in Space Communications and Navigation, 1958-1964 |year=1966 |work=NASA-SP-93 |publisher=NASA |pages=30–32 |access-date=31 Oktober 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103023426/http://ntrs.nasa.gov/archive/nasa/casi.ntrs.nasa.gov/19660009169_1966009169.pdf |archive-date=3 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1964-047A |title=Syncom 3 |date=26 April 2011 |access-date=16 Mei 2011 |publisher=[[NASA]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214081046/https://nssdc.gsfc.nasa.gov/nmc/spacecraft/display.action?id=1964-047A |archive-date=14 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tussen 1960 en 1966 het [[NASA]] 'n reeks satelliete vir vroeë weer moniteering bekend as Televisie Infrarooi Waarnemingsatelliete (TIROS) bekendgestel. Hierdie satelliete het die [[meteorologie]] wêreldwyd baie gevorder, aangesien satellietbeelde gebruik is vir beter voorspelling, sowel vir openbare as kommersiële belange.<ref>{{cite web |title=TIROS |url=https://science.nasa.gov/missions/tiros/ |publisher=NASA |access-date=16 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526135316/https://science.nasa.gov/missions/tiros |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ngdc.noaa.gov/ecosys/cdroms/AVHRR97_d1/avhrr2.htm |title=The Advanced Very High Resolution Radiometer (AVHRR): A Brief Reference Guide |first=David A. |last=Hastings |author2=William J. Emery |publisher=[[National Oceanic and Atmospheric Administration]] |year=1992 |access-date=16 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170131234758/https://www.ngdc.noaa.gov/ecosys/cdroms/AVHRR97_d1/avhrr2.htm |archive-date=31 Januarie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 6 April 1965 plaas die Hughes Aircraft Company die Intelsat I-kommunikasiesatelliet geosynchroniese wentelbaan oor die Atlantiese Oseaan. Intelsat I is gebou vir die Communications Satellite Corporation (COMSAT), en het getoon dat satellietgebaseerde kommunikasie kommersieel uitvoerbaar was. Intelsat I het intussen onmiddellik kontak tussen Europa en Noord-Amerika toegelaat deur televisie-, telefoon- en fakskommunikasie te hanteer.<ref>{{cite web |url=https://history.nasa.gov/satcomhistory.html |title=Communications Satellites: Making the Global Village Possible |first=David J. |last=Whalen |date=30 November 2010 |access-date=16 Mei 2011 |publisher=NASA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106161448/https://history.nasa.gov/satcomhistory.html |archive-date=6 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.intelsat.com/about-us/history/intelsat-1960s.asp |title=Intelsat's Satellite Communication Highlights from the 60's |publisher=[[Intelsat]] |access-date=16 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130124094258/http://www.intelsat.com/about-us/history/intelsat-1960s.asp |archive-date=24 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het die [[Sowjetunie]] die satelliet Orbita, wat televisieseine oor Rusland heen voorsien het, gelanseer en die eerste nasionale satelliet-televisienetwerk begin.<ref>{{Cite book |title=Communication satellites |first=Donald H. |last=Martin |publisher=AIAA |year=2000 |isbn=978-1-884989-09-4 |page=220}}</ref><ref>{{cite web |title=Sputnik and Russia's Outer Space Activities |first=Vladimir |last=Putkov |date=April 2007 |access-date=16 Mei 2011 |url=http://www.unidir.org/pdf/articles/pdf-art2661.pdf |publisher=United Nations Institute for Disarmament Research |language=fr |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616102429/http://www.unidir.org/pdf/articles/pdf-art2661.pdf |archive-date=16 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Anik A-satelliet van 1972, wat deur Telesat Canada van stapel gestuur is, het die Kanadese Uitsaaikorporasie ook vir die eerste keer in staat gestel om in Noord-Kanada uit te saai.<ref>{{cite web |url=http://www.boeing.com/defense-space/space/bss/factsheets/376/anik_a/anik_a.html |title=The World's First National Synchronous Communications Satellite |publisher=Boeing Company |year=2011 |access-date=16 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121227223140/http://www.boeing.com/defense-space/space/bss/factsheets/376/anik_a/anik_a.html |archive-date=2012-12-27 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |title=ANIK The World's First Domestic Synchronous Communication Satellite |url=http://www.ieee.ca/millennium/anik/anik_about.html |publisher=Institute of Electrical and Electronics Engineers |access-date=16 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012110341/http://www.ieee.ca/millennium/anik/anik_about.html |archive-date=2017-10-12 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Vanaf 1997 begin Iridium Communications met 'n reeks satelliete bekend as die Iridium-satellietkonstellasie, wat die eerste satelliete vir direkte satellietelefoondienste voorsien het.<ref>{{cite magazine |url=http://www.wiredreread.com/2010/03/iridium-satellite-phone-always-rings.html |title=Iridium – the satellite phone always rings twice |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |date=7 March 1999 |accessdate=13 Junie 2011 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101219012621/http://www.wiredreread.com/2010/03/iridium-satellite-phone-always-rings.html |archivedate=19 December 2010 }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ast/media/quarter9702.pdf |title=Commercial Space Transportation QUARTERLY LAUNCH REPORT |publisher=Federal Aviation Administration |year=1997 |accessdate=13 Junie 2011}}</ref> == Ruimtevervoer == [[Lêer:Delta IV Medium Rocket DSCS.jpg|duimnael|Delta IV Medium lansering met die satelliet DSCS III-B6 as loonvrag.]] Die kommersiële ruimtevervoerbedryf verdien die grootste deel van sy inkomste uit die lansering van satelliete tot in die Aarde se wentelbaan. Verskaffers van kommersiële lanseerings plaas gewoonlik privaat- en regeringsatelliete in 'n lae aarde-wentelbaan (LEO) en geosinchroniese aarde-wentelbaan (GEO). In 2002 het kommersiële ruimtevervoer VSA$ 6,6 miljard opgelewer, wat 6% van die totale bruto kommersiële ruimte-aktiwiteite uitmaak. Die [[Federale Lugvaartadministrasie]] (FAA) het vier kommersiële ruimtelanseringterreine in die Verenigde State gelisensieer: die Virginia Space Flight Center / Wallops Flight Facility, Kodiak Launch Complex, Spaceport Florida / Kennedy Space Center / [[Kaap Canaveral]] Air Force Station, en die California Spaceport / Vandenberg AFB. Die lanseringterreine in Rusland en China het die wêreldwye kommersiële lanseringskapasiteit verhoog. Die Delta IV- en Atlas V-familie van lanseringsvoertuie word vir kommersiële ondernemings vir die Verenigde State beskikbaar gestel, terwyl Rusland agt lanseringfamilies bevorder. Die drie grootste Russiese stelsels is die Proton, [[Sojoes-program|Soyuz]] en [[Zenit]]. Tussen 1996 en 2002 is 245 lanserings vir kommersiële ondernemings gedoen, terwyl regerings (nie-geklassifiseerd) slegs 167 in dieselfde tydperk gelanseer het. Kommersiële ruimtevlug het beleggings aangespoor in die ontwikkeling van 'n doeltreffende herbruikbare lanseervoertuig ( ''reusable launch vehicle'' - RLV) wat groter lasvragte in 'n wentelbaan kan plaas. Verskeie ondernemings soos [[SpaceX]] en Blue Origin ontwikkel tans nuwe RLV-ontwerpe. In die Verenigde State is Office of Commercial Space Transportation (in die algemeen verwys as FAA / AST of bloot AST) die tak van die Federale Lugvaartadministrasie (FAA) wat enige kommersiële vuurpyl-lanseringsoperasies goedkeur - dit wil sê enige lanserings wat nie geklassifiseer word as model, amateur, of "deur en vir die regering" nie.<ref>{{cite web |url=http://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ast/ |title=FAA - Office of Commercial Space Transportation |publisher=FAA |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519092034/https://www.faa.gov/about/office_org/headquarters_offices/ast/ |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Satelliete en toerusting == === Satellietvervaardiging === Kommersiële satellietvervaardiging word deur die Amerikaanse regering gedefinieer as satelliete vervaardig vir burgerlike, owerheids- of nie-winsgewende gebruik. Satelliete wat vir militêre doelwitte gebruik word, en ook aktiwiteite wat verband hou met 'n menslike ruimtevlugprogram word nie ingesluit nie. Tussen 1996 en 2002 het satellietvervaardiging in die Verenigde State 'n jaarlikse groei met 11 persent. Die res van die wêreld het hoër groeivlakke van ongeveer 13 persent beleef. === Vervaardiging van grondtoerusting === Bedryfsatelliete kommunikeer via ontvangers en senders op aarde. Die vervaardiging van satelliet-grondstasie-kommunikasieterminale (insluitend VSAT's), mobiele satellietelefone en huistelevisie-ontvangers maak deel uit van die sektor vir vervaardiging van grondtoerusting. Hierdie sektor het gedurende die laaste helfte van die negentigerjare gegroei, aangesien dit toerusting vir die satellietdienstesektor vervaardig het. Tussen 1996 en 2002 het die sektor jaarliks met 14 persent gestyg === Transponder-verhuring === Besighede wat satelliete bestuur, verhuur of verkoop dikwels toegang tot hul satelliete aan data-verspryders- en telekommunikasiemaatskappye. Daar word dikwels na hierdie diens verwys as transponderhuur. Tussen 1996 en 2002 het hierdie sektor 'n jaarlikse groei van 15 persent behaal. Die Verenigde State is verantwoordelik vir ongeveer 32 persent van die wêreld se transpondermark. == Subskripsiesatellietdienste == DirecTV het in 1994 'n direkte satellietuitsendings begin deur 'n skottel wat 18 duim in deursnee is aan te bied. In 1996 begin Astro in [[Maleisië]] met die bekendstelling van die MEASAT-satelliet. In November 1999 word die Wet op die Verbetering van Satelliethuiseienaars van toepassing, en plaaslike stasies is toe beskikbaar gestel in pakkette vir satellietkanale, wat die groei van die bedryf in die daaropvolgende jare aangewakker het. Aan die einde van 2000 beloop DTH-subskripsies meer as 67 miljoen. Satellietradio is bekendgestel deur XM Satellite Radio en Sirius Satellite Radio. XM se eerste satelliet is op 18 Maart 2001 gelanseer en die tweede op 8 Mei 2001.<ref name="kbonsor">Kevin Bonsor, [http://electronics.howstuffworks.com/satellite-radio.htm “How Satellite Radio Works,”] [[HowStuffWorks]]. Besoek op 1 Mei 2013.</ref> Die eerste uitsending daarvan het op 25 September 2001 plaasgevind, byna vier maande voor Sirius.<ref name="sparker">Steve Parker, [http://www.huffingtonpost.com/steve-parker/xm-plus-sirius-satellite_b_114678.html “XM plus Sirius = Satellite Radio Monopoly,”] ''[[Huffington Post]]'', 24 Julie 2008.</ref> Sirius het op 14 Februarie 2002 die eerste fase van sy diens in vier stede van stapel gestuur,<ref>[http://radiomagonline.com/currents/business/radio_sirius_begins_satellite/ “Sirius Begins Satellite Service,”] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170607222527/http://www.radiomagonline.com/currents/business/radio_sirius_begins_satellite |date=2017-06-07 }} ''[[Radio (magazine)|Radio]]'', 14 Februarie 2002.</ref> en het op 1 Julie 2002 uitgebrei na die res van die Verenigde State.<ref name="sparker"/> Die twee ondernemings het meer as $ 3 miljard bestee om satellietradiotegnologie te ontwikkel, die satelliete te bou en te lanseer, en ook vir verskeie ander sakekoste.<ref name="spacefoundation">[http://www.spacefoundation.org/programs/space-technology-hall-fame/inducted-technologies/satellite-radio-technology “Satellite Radio Technology,”] spacefoundation.org, 2002. Besoek op 1 Mei 2013.</ref> == Satellietbeelde == Verskeie operateurs van aardwaarnemingsatelliete, soos GeoEye en Spot Image, bied kommersiële beelde. == Satellietnavigasie == [[Lêer:GPS Satellite NASA art-iif.jpg|duimnael|Kunstenaar se voorstelling van 'n Globale Posisioneringstelsel ([[GPS]])-satelliet in die Aarde se wentelbaan.]] 'n Satellietnavigasiestelsel is 'n stelsel van satelliete wat outonome geo-ruimtelike posisionering met wêreldwye dekking bied. Dit stel klein elektroniese ontvangers in staat om hul ligging (lengtegraad, breedtegraad en hoogte / hoogte) tot hoë akkuraatheid (binne enkele meters) te bepaal met behulp van tydseine wat deur 'n radio vanaf satelliete gestuur word. Met die seine kan die elektroniese ontvangers ook die huidige tyd tot hoë noukeurigheid bereken, wat tydsinkronisasie moontlik maak. 'n Satellietnavigasiestelsel met wêreldwye dekking kan 'n wêreldwye [[navigasie]]-satellietstelsel (''global navigation satellite system'' GNSS) genoem word. == Ruimtetoerisme == [[Ruimtetoerisme]] is ruimtereise deur individue met persoonlike plesier as doel. Die ruimtetoerismebedryf word op talle plekke geteiken deur ruimtelanseerterreine, waaronder die Mojave Air en Space Port in [[Kalifornië]],<ref>{{cite web |title=Mojave Air and Space Port |publisher=[[Mojave Air and Space Port]] |accessdate=15 Mei 2011 |url=http://www.mojaveairport.com/}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.latimes.com/business/la-fi-virgin-galactic-20110505,0,7982758.story |newspaper=[[Los Angeles Times]] |first=W. J. |last=Hennigan |date=5 Mei 2011 |accessdate=15 Mei 2011 |title=Virgin Galactic reaches key milestone in latest test flight |archive-date=2011-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110528121754/http://www.latimes.com/business/la-fi-virgin-galactic-20110505,0,7982758.story |url-status=dead }}</ref> die Clinton-Sherman Industrial Airpark naby Burns Flat, [[Oklahoma]]<ref>{{cite web |url=http://www.okspaceport.state.ok.us/ |title=OKLAHOMA SPACE INDUSTRY DEVELOPMENT AUTHORITY |accessdate=15 May 2011 |publisher=Oklahoma Space Industry Development Authority |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916113331/http://www.okspaceport.state.ok.us/ |archive-date=16 September 2008 }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/13304491/ns/technology_and_science-space/t/regulators-ok-oklahoma-spaceport/ |publisher=[[MSNBC]] |first=Alan |last=Boyle |date=13 Junie 2006 |access-date=15 Mei 2011 |title=Regulators OK Oklahoma spaceport |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120924052302/http://www.msnbc.msn.com/id/13304491/ns/technology_and_science-space/t/regulators-ok-oklahoma-spaceport/ |archive-date=24 September 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>, Spaceport America in Sierra County, [[Nieu-Meksiko]]<ref>{{cite web |url=http://www.spaceportamerica.com/ |publisher=[[Spaceport America]] |title=Spaceport America |accessdate=15 Mei 2011 |year=2011}}</ref><ref>{{cite news |url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2010/10/2010102444613231313.html |publisher=[[Al Jazeera]] |date=24 Oktober 2010 |access-date=15 Mei 2011 |title=First spaceport runway opens in US |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110209093646/http://english.aljazeera.net/news/americas/2010/10/2010102444613231313.html |archive-date=9 Februarie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>, die Mid-Atlantic Regional Spaceport op die Delmarva-skiereiland in [[Virginië]]<ref>{{cite web |url=http://www.marsspaceport.com/ |title=Mid-Atlantic Regional Spaceport |author=Mid-Atlantic Regional Spaceport |year=2011 |access-date=15 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905231818/http://www.marsspaceport.com/ |archive-date=2015-09-05 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2010/feb/HQ_C10-008_Wallops_spaceport.html |title=NASA Increases Support Contract to Mid-Atlantic Regional Spaceport |first=David E. |last=Seitz |author2=Keith Koehler |publisher=[[NASA]] |date=22 Februarie 2010 |access-date=15 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304231248/http://www.nasa.gov/home/hqnews/2010/feb/HQ_C10-008_Wallops_spaceport.html |archive-date=4 Maart 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>, die Kodiak-lanseringskompleks op [[Kodiakeiland]], [[Alaska]]<ref>{{cite web |url=http://www.akaerospace.com/history.html |title=History and Organization |publisher=[[Alaska Aerospace Corporation]] |year=2009 |access-date=15 Mei 2011 |author=Alaska Aerospace Corporation |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630004519/http://akaerospace.com/history.html |archive-date=30 Junie 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.space.com/1863-virgin-galactic-sets-deal-mexico-spaceport.html |title=Virgin Galactic Sets Deal With New Mexico Spaceport |date=13 Desember 2005 |access-date=15 Mei 2011 |first=Leonard |last=David |publisher=[[Space.com]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191215132655/https://www.space.com/1863-virgin-galactic-sets-deal-mexico-spaceport.html |archive-date=15 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>, en die Esrange Space Center in Kiruna, [[Swede]].<ref>{{cite magazine |url=https://www.wired.com/wiredscience/2009/03/space-tourists/ |title=Space Tourists Pack Bags for 2011 Vacation |first=Priya |last=Ganapati |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |date=18 Maart 2009 |accessdate=15 Mei 2011}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hyrljm2FgEWIGzu20js_ud2lmzhA |title=Space tourism to take flight in 2012 |author=[[Agence France-Presse]] |publisher=[[Google News]] |date=18 Maart 2009 |access-date=15 Mei 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120829144347/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5hyrljm2FgEWIGzu20js_ud2lmzhA |archive-date=2012-08-29 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> == Kommersiële ontginning van ruimtegrondstowwe == [[Lêer:Asteroidmining.jpg|links|duimnael|Kunstenaar se voorstelling van asteroïedmynbou]] Kommersiële ontginning van ruimte grondstowwe sluit in van [[asteroïde]]s, [[komeet|komete]] en ander ruimte-voorwerpe, waaronder nabyaarde-voorwerpe.<ref name="April 2012">{{cite news |title=Plans for asteroid mining emerge |date=24 April 2012 |url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17827347 |work=BBC News |access-date=24 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191231115826/https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-17827347 |archive-date=31 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Minerale en addisionele grondstowwe kan ontgin word en dan in die ruimte gebruik word (bv. vir konstruksiemateriaal en/of vuurpylmotore) of na die aarde teruggeneem word. Dit sluit in [[goud]], [[iridium]], [[silwer]], [[osmium]], [[palladium]], [[platinum]], [[renium]], [[rodium]], [[rutenium]] en [[wolfram]] vir vervoer terug na die aarde; [[yster]], [[kobalt]], [[mangaan]], [[molibdeen]], [[nikkel]], [[aluminium]] en [[titaan]] vir konstruksie; [[water]] en [[suurstof]] om [[ruimtevaarder]]s te onderhou; sowel as [[waterstof]], [[ammoniak]] en suurstof vir gebruik in vuurpylmotore. Daar is verskeie kommersiële ondernemings wat op hierdie gebied werk, waaronder Planetary Resources en Deep Space Industries. == Wetlike status == [[File:Outer Space Treaty-SVG.svg|400px|right|thumb|Ruimteverdrag van 1967 {{legend|green|Onderteken en geratifiseerd}} {{legend|yellow|Slegs onderteken}} {{legend|lightgray|Nie onderteken nie}}]] Behalwe vir die vele tegnologiese faktore wat toekomstige ruimte-kommersialisering meer kon uitbrei, word voorgestel dat die gebrek aan private eiendom, die moeilikheid of onvermoë van individue om eiendomsreg in die ruimte te bekom, 'n belemmering vir die ontwikkeling van ruimte vir beide menslike bewoning en kommersiële ontwikkeling is.<ref name=tna2012fall/> Sedert die begin van die [[ruimtetydperk]] in die laaste helfte van die [[twintigste eeu]], was die besit van [[eiendom]] in die buitenste ruimte onduidelik, met sterk argumente vir sowel daarvoor as daarteen. In die besonder word die aanspraak van nasionale territoriale eise in die buitenste ruimte en op hemelliggame spesifiek voorgeskryf deur die [[Ruimteverdrag]], wat vanaf 2012 deur alle ruimtevaarende nasies bekragtig is.<ref name="tna2012fall">{{cite journal |last=Simberg |first=Rand |title=Property Rights in Space |journal=The New Atlantis |date=Herfs 2012 |issue=37 |pages=20–31 |url=http://www.thenewatlantis.com/publications/property-rights-in-space |accessdate=2012-12-14 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121215001750/http://www.thenewatlantis.com/publications/property-rights-in-space |archivedate=2012-12-15 |df= }}</ref> Voormalige VSA president [[Barack Obama]] het op 25 November 2015 die Amerikaanse wet op mededingende deelname in die kommersiële ruimte-lanseerings (H.R. 2262) onderteken. Die wet erken die reg van Amerikaanse burgers om ruimtebronne te besit wat hulle bekom, en moedig die kommersiële verkenning en benutting van hulpbronne van asteroïdes aan. Volgens die artikel § 51303 van die wet: "'n Amerikaanse burger wat ingevolge hierdie wet besig is met kommersiële herwinning van 'n asteroïdehulpbron of 'n ruimtehulpbron, is geregtig om enige asteroïdehulpbron of ruimtehulpbron wat verkry is, te besit, te vervoer, te gebruik en te verkoop in ooreenstemming met toepaslike wetgewing, insluitend die internasionale verpligtinge van die Verenigde State." == Verwysings == {{Verwysings}} {{en-vertaal|Commercial use of space}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtevaart]] [[Kategorie:Ekonomie]] 6yd4bcrot2519969f8unsdhpimhb2qv 0 281426 2901434 2505626 2026-05-04T16:49:25Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901434 wikitext text/x-wiki [[Lêer:66 - Jeanine Áñez.jpg|duimnael]] '''Jeanine Áñez Chávez''' (gebore 13 Junie 1967)<ref>[https://www.vicepresidencia.gob.bo/spip.php?page=parlamentario&id_parlamentario=159 Vicepresidencia del Estado Plurinacional de Bolivia]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="senado" /> is 'n Boliviaanse politikus en prokureur.<ref name="yt-v185AWdeDE0" /> Sy was die 66ste President van [[Bolivië]] van 12 November 2019 tot 8 November 2020 gewees en is opgevolg deur [[Luis Arce]]. Sy het president geword na die bedanking van president [[Evo Morales]]. Sy was voorheen 'n senator vir Beni, Bolivia. Sy was die eerste vroulike president van Bolivië. == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="yt-v185AWdeDE0">{{Citation|title=Entrevista Jeanine Añez Chavez|url=https://www.youtube.com/watch?v=v185AWdeDE0|language=en|access-date=11 November 2019}}</ref> <ref name="senado">{{cite web |url=https://web.senado.gob.bo/senadoras-es/jeanine-%C3%A1%C3%B1ez-ch%C3%A1vez |title=Jeanine Áñez Chávez |date=16 Oktober 2015 |website=Cámara de Senadores |access-date=11 November 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116230126/https://web.senado.gob.bo/senadoras-es/jeanine-%C3%A1%C3%B1ez-ch%C3%A1vez |archive-date=16 November 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://www.vicepresidencia.gob.bo/spip.php?page=parlamentario&id_parlamentario=159 Jeanine Añez Chávez] {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Anez, Jeanine}} [[Kategorie:Geboortes in 1967]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Presidente van Bolivië]] 2yc49cth99ro76mhrlg5kogzneyhu56 0 285458 2901472 2901107 2026-05-04T19:00:26Z SpesBona 2720 Paar goed 2901472 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Korea | beeld = Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Koreaanse Rugbyunie]] (KRU) | bynaam = Mugunghwas | embleem = die Roos van Saron | kaptein = [[Na Kwan-young]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Lee Myung-geun]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/lee-myung-geun-nommé-sélectionneur-de-la-corée-du-sud-à-xv |title=Lee Myung Geun nommé sélectionneur de la Corée du sud à XV |publisher=Asie Rugby |date=4 Januarie 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> <small>(sedert 2022)</small> | stadion = [[Incheon Namdong Asiad-rugbyveld]], [[Incheon]] | kapasiteit = 4&nbsp;968 | patroon_la1 = _Southkorealeft | patroon_b1 = _Southkoreakit | patroon_ra1 = _Southkorearight | patroon_sh1 = _Southkoreashorts | patroon_so1 = _Southkoreasocks | linkerarm1 = ffffff | liggaam1 = ffffff | regterarm1 = ffffff | broek1 = ffffff | kouse1 = ffffff | patroon_la2 = _Southkorealeftb | patroon_b2 = _Southkoreakitb17 | patroon_ra2 = _Southkorearightb | patroon_sh2 = _Southkoreashortsb | patroon_so2 = _Southkoreasocks | linkerarm2 = 0000ff | liggaam2 = 0000ff | regterarm2 = 0000ff | broek2 = 000040 | kouse2 = 0000ff | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sung-soo Kim]] (19)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=49;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Youn-hyung Oh]] (98)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=49;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Jin-wook Lee]] (13)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=49;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{TPEru}} 15–9 {{KORru-r}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 8 Maart 1969) | grootwen = {{KORru}} 135–3 {{MYSru-r}}<br />([[Seoel]], [[Suid-Korea]]; 20 September 1992) | grootverloor = {{TGAru}} 119–0 {{KORru-r}}<br />([[Nukuʻalofa]]; [[Tonga]]; 21 Maart 2003) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.rugby.or.kr | unieurl = }} {{Koreaanse name |titel = Koreaanse nasionale rugbyspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |Hangul = 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀 |Hanja = 大韓民國 ラグビー ユニオン 國家代表팀 |Hersiende Romanisering = ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim'' |McCune-Reischauer = ''Taehan Min'guk Ragubī Yunion Kukka Taep'yo T'im'' |ander = |betekenis = }} Die '''Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan''' ([[Koreaans]]: 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀, ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Korea''', is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Korea]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Suid-Korea geadministreer deur die [[Koreaanse Rugbyunie]] ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회) wat in 1946 gestig is. Hulle dra die bynaam “Mugunghwas”, na die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus''), die nasionale blom van dié Asiatiese land. Suid-Korea word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Suid-Koreaanse rugbyspan is tans (Mei 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Saam met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] is Suid-Korea tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Rugby in Korea dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het Suid-Korea sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]] gespeel. Die Suid-Koreaanse span het hul hoogtepunt in die 1980’s bereik, toe hulle drie opeenvolgende Asiatiese Rugbykampioenskaptoernooie kon wen (en ook ’n volstoom Japan verslaan het). Hulle het tydens die Asiatiese Beker vyf titels ingepalm, 17-keer as naaswenner en nege keer in die vierde plek geëindig. Suid-Korea het gereeld na die uitspeelwedstryde van die [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering deurgedring, maar hulle kon nog nie vir dié toernooi kwalifiseer nie. Die Koreaanse span speel tradisioneel in donkerblou truie met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Suid-Korea]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Koreaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Korea is die Koreaanse Rugbyunie (Engels: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회). Die KRU is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea |title=Korea |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarbenewens was die KRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/korea/ |title=Korea Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Suid-Korea is die in 2003 gestigte Koreaanse Superrugbyliga, waaraan vier spanne deelneem. Die meeste spelers van die Koreaanse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Japan aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die KRU ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Suid-Korea oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die ''Korea Sevens'' is die Suid-Koreaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Noord-Korea, wat net soos Suid-Korea op dieselfde skiereiland geleë is, beskik nie oor sy eie nasionale rugbyspan nie en is ook nie ’n lid van die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby nie. Wêreldrugby erken Suid-Korea onder die amptelike naam Korea as verteenwoordiger van die hele [[Korea|Koreaanse Skiereiland]].<ref name="Wêreldrugby" /> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Dit is onbekend wanneer rugby vir die eerste keer in [[Korea]] gespeel is. Gedurende die middel-19de eeu het Europese seemanne van die vroegste rugbywedstryde in Noordoos-Asiatiese hawestede soos [[Shanghai]] en [[Jokohama]] in die buurlande [[Chinese Keiserryk|China]] en [[Japannese Keiserryk|Japan]] gespeel, maar dit is onbekend wanneer dit in die destydse [[Koreaanse Keiserryk]] begin het. In 1905 is Korea deur Japan beset en in 1910 geannekseer, die vernaamste rugbyland in Asië, en rugby is glo daarna deur Japanners na Korea gebring. [[Suid-Korea]] handhaaf tot vandag toe ’n sterk rugbymededinging met Japan.<ref name="Bath70">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=70}}</ref> Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]], en later, gedurende die [[Korea-oorlog]], het die groot teenwoordigheid van troepe uit die [[Britse Statebond]]lande die sport se teenwoordigheid versterk.<ref name="Bath70" /> Sedertdien word rugby in Suid-Korea veral by die weermag beoefen.<ref name="Bath70" /> Die [[Koreaanse Rugbyunie]] (KRU) is in 1946 gestig.<ref name="Asië Rugby" /> Die Suid-Koreaanse rugby het egter ook ’n tweede hupstoot gekry. Die sterk groei van dié land se ekonomie sedert die 1960’s het tot ’n sterk samewerking tussen Japannese en Suid-Koreaanse maatskappye gelei, wat die weermag se voormalige rugby-oorheersing beëindig het.<ref name="Bath70" /> In 1968 was Suid-Korea een van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]) se stigterslede; die ander was [[Hongkong]], [[Japan]], [[Maleisië]], [[Singapoer]], [[Sri Lanka]] en [[Thailand]].<ref name="Asië Rugby" /> In Maart 1969 het die Suid-Koreaners aan die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap in Japan deelgeneem, hulle het egter drie nederlae gely teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], terwyl die wedstryd teen [[Thaise nasionale rugbyspan|Thailand]] weens sterk [[sneeu]]val afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |titel=1969 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later het die span die uitspeelwedstryd om die vyfde plek teen [[Sri Lankaanse nasionale rugbyspan|Ceylon]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1970 |titel=1970 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> === Eerste Asiatiese Rugbykampioenskappe === Gedurende die 1970’s het Suid-Korea wedstryde teen die meeste Asiatiese buurlande met ’n rugbytradisie begin speel, insluitende Hongkong, Japan, Taiwan, Thailand, [[Maleisiese nasionale rugbyspan|Maleisië]], Sri Lanka en [[Singapoerse nasionale rugbyspan|Singapoer]]. Suid-Korea het gemengde resultate teen sy bure aangeteken en tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1972 weereens vyfde eindig, dié keer het hulle Sri Lanka oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1972 |titel=1972 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Van 1974 af het die span ’n opwaartse neiging begin toon en vir die eerste keer in die derde plek geëindig, nadat hulle Maleisië in die uitspeelwedstryd verneder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1974 |titel=1974 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later het die Suid-Koreaners die tweede plek ná die Japanners behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1976 |titel=1976 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In 1978 en 1980 het hulle die eindstryd gehaal, maar hulle is telkens deur Japan geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1978 |titel=1978 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1980 |titel=1980 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Gedurende die 1980’s het Suid-Korea volgens sy mededingingvermoeë Japan ingehaal en by Hongkong verbygesteek. In 1982 het die span eindelik deurgebreek en kon Japan in die eindstryd naelskraap klop, gelyk aan hul eerste Asiatiese titel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1982 |titel=1982 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In die vierde agtereenvolgende eindstryd tussen Japan en Suid-Korea was die telling ná afloop van die gereelde speeltyd op 14–14. In [[ekstra tyd]] het die Koreaanse [[losskakel]] [[Moon Yuang-chan]] die beslissende skepdoel aangeteken en Suid-Korea die eindstryd met 12–9 laat beklink.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=26}}</ref> In 1984 moes hulle met die tweede plek ná Japan tevrede wees, terwyl hulle in 1986, 1988 en 1990 drie agtereenvolgende eindstrydoorwinnings oor Japan kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1984 |titel=1984 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1986 |titel=1986 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1988 |titel=1988 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1990 |titel=1990 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarmee het Suid-Korea homself naas Japan en Hongkong as ’n vername rugbyland in Asië gevestig.<ref name="Bath70" /> Die sport was destyds veral onder die militêre personeel stewig gevestig wat ook die plaaslike rugbyliga weerspieël het: Slegs een van die 14 spanne was ’n maatskaplike span.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=228}}</ref> Die Koreane kon veral voordeel trek uit hul groter en sterker [[liggaamsbou]] in vergelyking met die meeste ander Asiatiese spanne asook die dril by talle militêre klubs. Van die destydse noemenswaardige spelers sluit in [[Lee Ken-yok]], [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Kim Yeon-ki]] en die speelmaker [[Sung Hae-kyoung]].<ref name="Bath70" /> === Gemengde prestasies === In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Suid-Korea het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Suid-Korea het probeer om van rugby weer ’n Olimpiese sport te maak, toe hulle die [[Olimpiese Somerspele 1988]] in [[Seoel]] aangebied het.<ref name="Wesclark">{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/1924_olympics_2.html |title=Rugby at the 1924 Olympics |publisher=Wesclark |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> [[Roh Tae-woo]], die destydse Suid-Koreaanse president en voormalige rugbyspeler, was ’n voorstander van dié idee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/famous.html |title=Famous Ruggers by Wes Clark and others |publisher=Wesclark |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die voorstel is egter naelskraap verwerp.<ref name="Wesclark" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://uk.geocities.com/moseleyfan/historic/MoseleyOlympic.html |title=Rugby football in the Olympics |publisher=uk.geocities.com/moseleyfan |accessdate=5 November 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051105172156/http://uk.geocities.com/moseleyfan/historic/MoseleyOlympic.html |archive-date=5 November 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/2002_october/rugby_sevens_ready_to_offer_world_cup_to_oly_14801%2C7891.html |title=Rugby sevens ready to offer World Cup to Olympics |publisher=[[Rugby Australia]] |date=3 Oktober 2002 |accessdate=25 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060825194215/http://www.rugby.com.au/news/2002_october/rugby_sevens_ready_to_offer_world_cup_to_oly_14801%2C7891.html |archive-date=25 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Suid-Korea by die IRVR aangesluit<ref name="Wêreldrugby" /> en aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem, maar drie nederlae teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]], Japan en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/175?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – Asia/Oceania qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Van die 1990’s af het Japan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in ’n onoorwinlike teenstander ontpop en daarmee ook in die rugbywêreldbekerkwalifiserings. In 1992 het die gasheer in [[Seoel]] ook teenoor Hongkong teruggeval en kon slegs die uitspeelwedstryd om die derde plek haal, wat hulle teen Taiwan gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1992 |titel=1992 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994, wat deel was van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering, het Suid-Korea die eindstryd gehaal, maar hulle is deur Japan geklop, wat vir die hooftoernooi in [[Suid-Afrika]] kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1994 |titel=1994 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1996, 1998 en 2000 het Suid-Korea telkens as naaswenner ná Japan afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1996 |titel=1996 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1998 |titel=1998 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2000 |titel=2000 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die 1998-toernooi is in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering en die Suid-Koreaners het as naaswenner die uitspeelrondte gehaal, waar hulle teen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] te staan gekom het. Hulle het met ’n algehele telling van 108–45 geseëvier en in die daaropvolgende rondte teen Tonga te staan gekom. Suid-Korea het egter met ’n algehele telling van 41–140 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarteenoor kon die Suid-Koreaners tydens beide die Asiatiese Spele in 1998 in [[Bangkok]] en in 2002 in [[Busan]] met die goue medalje voor die Japanners wegstap. === In die nuwe millennium === [[Lêer:ARC2016-Top3 JPN-KOR 20160430c.jpg|duimnael|Japan teen Korea tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap in 2016]] In 2002 het Suid-Korea tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering ná twee nederlae teen Japan en twee oorwinnings oor Taiwan die uitspeelrondte gehaal, maar hulle het dié keer teen Tonga met 0–194 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die daaropvolgende Asiatiese Rugbykampioenskap het hulle ná maklike oorwinnings oor Taiwan en Hongkong, asook ’n naelskraapse oorwinning oor Japan hul vyfde Asiatiese titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2002 |titel=2002 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Hoewel Suid-Korea homself met hierdie suksesse oor die Japannese mededinger vir die eerste keer bo-aan die Asiatiese rugby kon vestig, was die spelbedryf in die land in vergelyking met die buurland steeds baie klein. Die KRU het slegs oor drie korporatiewe klubs teenoor die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] (JPRU) se 300 beskik en 1&nbsp;000 gelisensieerde spelers teenoor die 120&nbsp;000 in Japan. Nadat die [[Korea Electric Power Corporation]] aangekondig het, sy rugbyspan te ontbind, het die Koreaanse beheerliggaam aangekondig om die maatskappy- en universiteitstoernooie in een liga te verenig en die Koreaanse Rugbyliga (KRL; nou Koreaanse Superrugbyliga, KSRL) te stig. In sy stigtingsjaar het sewe spanne aan dié liga deelgeneem.<ref name="Asie Rugby">{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/de-son-lancement-en-2003-à-nos-jours-l-histoire-de-la-korea-rugby-league |title=De son lancement en 2003 à nos jours: L'histoire de la Korea Rugby League |publisher=Asie Rugby |date=15 November 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2004 het die span ná ’n maklike oorwinning oor Taiwan die eindstryd gehaal, maar hulle is eweneens deur Japan geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2004 |titel=2004 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2006/07 was gelyktydig die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering en die Suid-Koreaners het ná ’n oorwinning oor Hongkong en ’n nederlaag teen Japan die uitspeelrondte gehaal, maar hulle is weereens deur Tonga met 3–85 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die Japannese [[Japan Rugby League One|Top League]] quotas ingestel vir Asiatiese spelers, waarna baie Koreaanse spelers na dié liga oorgeskakel het. Dit het ’n regstreekse invloed gehad op die Koreaanse s’n wat sy aantal spanne op ses moes verminder. Een jaar later het die Koreaanse Rugbyliga met die Nasionale Lenteliga tot die Koreaanse Lenteliga verenig, waaraan vyf spanne deelgeneem het.<ref name="Asie Rugby" /> === Verdere ontwikkeling === Van 2008 af is die Asiatiese Rugbykampioenskap jaarliks in die eerste afdeling onder die naam “Top 5” tussen vyf spanne beslis met een promosie en relegasie elk. Dit het die tydelike naam “Asiatiese Vyfnasies” gedra. Suid-Korea het die eerste toernooi met ’n nederlaag teen Japan afgeskop, waarna hulle die debutante [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] en die Arabiese Golfspan, asook Hongkong kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2008 |titel=2008 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Vyfnasies 2009 is Suid-Korea naas Japan ook deur Kasakstan geklop en moes met die derde plek tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2009 |titel=2009 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die Asiatiese Vyfnasies 2010 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, Suid-Korea is egter ná vier nederlae teen Hongkong, Japan, die Arabiese Golfspan en Kasakstan na afdeling een gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2010 |titel=2010 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later het die span regstreekse promosie behaal ná maklike oorwinnings oor [[Filippynse nasionale rugbyspan|Filippyne]] in die halfeindstryd en Singapoer in die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2011 |title=2011 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarna het hulle in 2012 en 2013 telkens die tweede plek ná Japan behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2012 |title=2012 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2013 |title=2013 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later was dié toernooi deel van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, maar Suid-Korea kon slegs Sri Lanka en Filippyne klop, terwyl hulle deur Japan en Hongkong verslaan is en sodoende die uitspeelwedstryde misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2014 |titel=2014 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In 2015 het [[Samsung Heavy Industries]] aangekondig om sy rugbyspan weens finansiële redes te ontbind. By dié klub was die meeste Koreaanse nasionale spelers aktief. Dit het ’n direkte invloed op die nasionale span se prestasies gehad.<ref name="Asie Rugby" /> In dieselfde jaar is die Asiatiese kampioenskap in Asiatiese Rugbykampioenskap hernoem. Suid-Korea het tydens dié en die twee daaropvolgende toernooie in 2016 en 2017 slegs die derde plek ná Japan en Hongkong beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2015 |title=2015 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2016 |title=2016 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2017 |title=2017 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In November 2016 kon die Suid-Koreaanse span ’n 38–36-oorwinning oor [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] aanteken.<ref name="Asie Rugby" /> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering gedien. Aangesien die Japanners as gasheer reeds vir die toernooi gekwalifiseer was, het hulle nie daaraan deelgeneem nie. Suid-Korea kon dié toernooie egter slegs as naaswenner ná Hongkong afsluit en het sodoende die uitspeelwedstryd misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2018 |titel=2018 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2019 |titel=2019 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Suid-Koreaanse span in 2020 en 2021 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. In 2021 het Choi Yoon die nuwe president van die Koreaanse beheerliggaam geword en die rugbyliga het sy huidige naam gekry: Koreaanse Superrugbyliga.<ref name="Asie Rugby" /> Aangesien die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering het Japan nie daaraan deelgeneem nie, maar Suid-Korea het weer telkens as naaswenner ná Hongkong geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2022 |titel=2022 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2023 |titel=2023 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In 2023 het spelers vir die eerste keer professionele kontrakte onderteken en, nadat die Japannese liga sy quotas vir Asiatiese spelers geskrap het, het baie Koreaanse nasionale spelers na die plaaslike liga teruggekeer. Daarbenewens het die Koreaanse beheerliggaam by die regering aangeklop vir ondersteuning met die stigting van nog korporatiewe klubs, ten einde van ’n soliede basis vir die liga en om die nasionale span se spelerpoel uit te brei.<ref name="Asie Rugby" /> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2024 het Suid-Korea ná ’n maklike oorwinning oor Maleisië, ’n verrassende naelskraapse nederlaag teen die Verenigde Arabiese Emirate en ’n swak nederlaag teen Hongkong slegs die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2024 |titel=2024 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2024 |accessdate=22 Junie 2024}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar die Koreane kon slegs ’n oorwinning oor Sri Lanka aanteken, voordat hulle deur die Verenigde Arabiese Emirate geklop en Hongkong verneder is, waarmee hulle die uitspeelwedstryde versuim het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/hong-kong-china-power-past-south-korea-into-first-rugby-world-cup/ |title=Hong Kong China power past South Korea into first Rugby World Cup |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=5 Julie 2025 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> == Kleure en embleem == [[Lêer:Koreanroseofsharon.JPG|duimnael|Die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]], embleem van die Koreaanse nasionale rugbyspan]] Suid-Korea speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Suid-Korea|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou kleuraksente, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Suid-Koreaanse sportuitruster Pro-Specs<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/prospecs-devient-le-nouvel-équipementier-officiel-de-la-corée-du-sud |title=Prospecs devient le nouvel équipementier officiel de la Corée du sud |publisher=Asie Rugby |date=28 September 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> en die truiborg is die Suid-Koreaanse finansiële maatskappy [[OK Financial Group]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/la-kru-signe-un-contrat-de-sponsoring-avec-8-nouvelles-entreprises-nationales |title=La KRU signe un contrat de sponsoring avec 8 nouvelles entreprises nationales |publisher=Asie Rugby |date=23 Junie 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die Koreaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus'', ook “Roos van Saron” genoem) in pienk op ’n gestiliseerde rugbybal met die belettering ''Korea Rugby'' in Engels. Die nasionale span se bynaam is ''Mugunghwas'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花), vertaalbaar as “die ewige blom”.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.koreaaward.com/kor/index.php?mid=flag&document_srl=288 |title=Korea's national Flower – "Mugunghwa" (Rose of Sharon) |publisher=KoreaAwards |date=2 Junie 2009 |accessdate=29 Junie 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130629163622/http://www.koreaaward.com/kor/index.php?mid=flag&document_srl=288 |archive-date=29 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Tuisstadion == Suid-Korea se tuisstadion is die Incheon Namdong Asiad Rugbyveld in [[Incheon]] naby die hoofstad [[Seoel]] met ’n kapasiteit van 4&nbsp;968. Dit is in besit van die stad Incheon, wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik. Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, wedstryde van die professionele span Hyundai Glovis,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.glovis.net/Eng/rugby/training/contentsid/256/index.do |title=Training ground |publisher=Hyundai Glovis |accessdate=4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204185436/https://www.glovis.net/Eng/rugby/training/contentsid/256/index.do |archive-date=4 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die vrouesokkerklub Incheon Hyundai Steel Red Angels. == Toetswedstryde == Suid-Korea het 92 van sy 165 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,76%. Suid-Korea se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Mei 2026)<ref>{{en}} {{cite web|url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=49;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Korea |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{AUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CHIru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PHLru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 40 || 14 || 26 || 0 || 35,00 |- | {{JPNru}} || 36 || 9 || 26 || 1 || 25,00 |- | {{KASru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00 |- | {{MYSru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NEDru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{TPEru}} || 15 || 14 || 1 || 0 || 93,33 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SGPru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{LKAru}} || 11 || 10 || 1 || 0 || 90,90 |- | {{THAru}} || 11 || 9 || 1 || 1 || 81,81 |- | {{TGAru}} || 6 || 0 || 6 || 0 || 0,00 |- | {{AREru}} || 5 || 3 || 0 || 2 || 60,00 |- | {{CHNru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''165''' || '''92''' || '''71''' || '''2''' || '''55,76''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Suid-Korea kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Spele === Tydens die Asiatiese Spele is in 1998 en 2002 rugbytoernooie aangebied (sedertdien word [[sewesrugby]] gebruik). * 1998: Goue medalje * 2002: Goue medalje === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Koreaanse nasionale rugbyspan neem sedert 1969 aan die jaarlikse Asiatiese Rugbykampioenskap deel. Hulle het sedertdien vyf titels gewen. * Toernooititels (5): 1982, 1986, 1988, 1990, 2002 === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Suid-Korea gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Suid-Korea nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Koreaanse span gevorm tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/le-groupe-sud-coréen-pour-l-asia-rugby-championship-2025 |title=Le groupe sud-coréen pour l'Asia Rugby Championship 2025 |publisher=Asie Rugby |date=6 Junie 2025 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lee Geon]] || [[Skrumskakel]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}5 |- | [[Chae Min-seong]] || Skrumskakel || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Kim Ki-min]] || [[Losskakel]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Kim Nam-uk]] || [[Senter]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 27 |- | [[Lee Jin-kyu]] || Senter || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Kim Won-ju]] || Senter || [[Universiteit van Korea]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Jeong Yeon-sik]] || [[Vleuel]] || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| 18 |- | [[Jang Jeong-min]] || Vleuel || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 13 |- | [[Chang Yong-heung]] || Vleuel || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 12 |- | [[Jang Hyun-goo]] || Vleuel || [[Korea Armed Forces Athletic Corps|Sangmu]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Kim Jeep]] || [[Haker]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 18 |- | [[Hwang In-bum]] || Haker || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |- | [[Na Kwan-young]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Stut]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 23 |- | [[Choi Ho-young]] || Stut || [[Korea Armed Forces Athletic Corps|Sangmu]] || style="text-align:center"| {{0}}8 |- | [[Kang Soon-hyuck]] || Stut || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}9 |- | [[Lee Hyun-soo]] || Stut || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Jang Seok-hwan]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}9 |- | [[Yang Dae-young]] || Slot || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Noh Ok-gi]] || [[Losvoorspeler]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Choi Seong-deok]] || Losvoorspeler || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}6 |- | [[Hwang Jeong-wook]] || Losvoorspeler || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Lee Hyeon-je]] || Losvoorspeler || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Park Jun-yung]] || Losvoorspeler || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Suid-Koreaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Korea se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Mei 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=49;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Kim Sung-soo]] || 2005–2017 || 19 |- | {{0}}2 || [[Oh Youn-hyung]] || 2003–2018 || 17 |- | {{0}}3 || [[Yang Young-hun]] || 2003–2014 || 14 |- | {{0}}4 || [[Yoo Min-suk]] || 1996–2004 || 14 |- | {{0}}5 || [[Woo Youn-kwon]] || 2005–2016 || 13 |- | {{0}}6 || [[Kang Dong-ho]] || 1994–2002 || 13 |- | {{0}}7 || [[Park Jin-bae]] || 1996–2002 || 12 |- | {{0}}8 || [[Lee Kwang-moon]] || 2003–2014 || 12 |- | {{0}}9 || [[Kim Dong-sun]] || 1996–2004 || 12 |- | 10 || [[Kwan Chul-woong]] || 1996–2006 || 10 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=49;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=49;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Oh Youn-hyung]] || 2003–2018 || 98 |- | {{0}}2 || [[Kim Jae-sung]] || 1998–2002 || 77 |- | {{0}}3 || [[Lee Jin-wook]] || 1998–2002 || 65 |- | {{0}}4 || [[Kim Hyung-ki]] || 1998–2005 || 45 |- | {{0}}5 || [[Shin Chang-kyu]] || 1986–1990 || 29 |- | {{0}}6 || [[Jang Seong-min]] || 2012–2019 || 25 |- | {{0}}7 || [[Yong Hwan-myung]] || 1994–2002 || 25 |- | {{0}}8 || [[Bin Je-gal]] || 2012–2016 || 20 |- | {{0}}9 || [[Hong Jun-ki]] || 2008–2008 || 20 |- | 10 || [[Kim Sung-soo]] || 2005–2017 || 20 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=49;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Lee Jin-wook]] || 1998–2002 || 13 |- | {{0}}2 || [[Kim Hyung-ki]] || 1998–2005 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Jang Seong-min]] || 2012–2019 || {{0}}5 |- | {{0}}4 || [[Park Jin-bae]] || 1996–2002 || {{0}}4 |- | {{0}}5 || [[Kim Yeon-ki]] || 1988–1994 || {{0}}3 |- | {{0}}6 || [[Park Chang-min]] || 2000–2007 || {{0}}3 |- | {{0}}7 || [[Kim Young-choon]] || 1988–1996 || {{0}}2 |- | {{0}}8 || [[Kim Keun-hyun]] || 2003–2013 || {{0}}2 |- | {{0}}9 || [[Woo Tae-il]] || 1998–2002 || {{0}}2 |- | 10 || colspan=3 | Baie spelers met een drie elk |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Seo Chun-oh || 2004 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Cho Sung-chul || 2005 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Kim Do-hyun || 2006 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Song No-il || April 2006 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Moon Young-chan || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Chung Hyung-suk & Seo Chun-oh || November 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Choi Chang-ryul || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Lee Myung-geun || sedert 2022 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Suid-Koreaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Korea national rugby union team|Koreaanse nasionale rugbyspan}} * {{en}} {{ko}} [http://www.rugby.or.kr/ Amptelike webwerf van die Koreaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea Korea by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Suid-Korea]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] tmuhsz43ripcaoyzuje8qgsrekav8jq 2901503 2901472 2026-05-04T21:00:04Z SpesBona 2720 /* Kleure en embleem */ Beter bewoording en bron 2901503 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbyspan | land = Korea | beeld = Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png | unie = [[Koreaanse Rugbyunie]] (KRU) | bynaam = Mugunghwas | embleem = die Roos van Saron | kaptein = [[Na Kwan-young]] | afrigter = {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Lee Myung-geun]]<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/lee-myung-geun-nommé-sélectionneur-de-la-corée-du-sud-à-xv |title=Lee Myung Geun nommé sélectionneur de la Corée du sud à XV |publisher=Asie Rugby |date=4 Januarie 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> <small>(sedert 2022)</small> | stadion = [[Incheon Namdong Asiad-rugbyveld]], [[Incheon]] | kapasiteit = 4&nbsp;968 | patroon_la1 = _Southkorealeft | patroon_b1 = _Southkoreakit | patroon_ra1 = _Southkorearight | patroon_sh1 = _Southkoreashorts | patroon_so1 = _Southkoreasocks | linkerarm1 = ffffff | liggaam1 = ffffff | regterarm1 = ffffff | broek1 = ffffff | kouse1 = ffffff | patroon_la2 = _Southkorealeftb | patroon_b2 = _Southkoreakitb17 | patroon_ra2 = _Southkorearightb | patroon_sh2 = _Southkoreashortsb | patroon_so2 = _Southkoreasocks | linkerarm2 = 0000ff | liggaam2 = 0000ff | regterarm2 = 0000ff | broek2 = 000040 | kouse2 = 0000ff | statistiek = Statistiek | toetse = [[Sung-soo Kim]] (19)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=matches;team=49;template=results;type=player |title=Most matches |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> | toptoetspuntebehaler = [[Youn-hyung Oh]] (98)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=points;team=49;template=results;type=player |title=Most points |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> | meestedrieë = [[Jin-wook Lee]] (13)<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=tries;team=49;template=results;type=player |title=Most tries |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> | jongstespeler = | eerste = {{TPEru}} 15–9 {{KORru-r}}<br />([[Tokio]], [[Japan]]; 8 Maart 1969) | grootwen = {{KORru}} 135–3 {{MYSru-r}}<br />([[Seoel]], [[Suid-Korea]]; 20 September 1992) | grootverloor = {{TGAru}} 119–0 {{KORru-r}}<br />([[Nukuʻalofa]]; [[Tonga]]; 21 Maart 2003) | Wêreldbekerverskynings = | jaar = | beste = | url = www.rugby.or.kr | unieurl = }} {{Koreaanse name |titel = Koreaanse nasionale rugbyspan |beeld = |onderskrif = |beeldbreedte = |Hangul = 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀 |Hanja = 大韓民國 ラグビー ユニオン 國家代表팀 |Hersiende Romanisering = ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim'' |McCune-Reischauer = ''Taehan Min'guk Ragubī Yunion Kukka Taep'yo T'im'' |ander = |betekenis = }} Die '''Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan''' ([[Koreaans]]: 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀, ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Korea''', is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Korea]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Suid-Korea geadministreer deur die [[Koreaanse Rugbyunie]] ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회) wat in 1946 gestig is. Hulle dra die bynaam “Mugunghwas”, na die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus''), die nasionale blom van dié Asiatiese land. Suid-Korea word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Suid-Koreaanse rugbyspan is tans (Mei 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/rankings |title=Women’s and Men’s Rankings |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Saam met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] is Suid-Korea tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Rugby in Korea dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het Suid-Korea sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]] gespeel. Die Suid-Koreaanse span het hul hoogtepunt in die 1980’s bereik, toe hulle drie opeenvolgende Asiatiese Rugbykampioenskaptoernooie kon wen (en ook ’n volstoom Japan verslaan het). Hulle het tydens die Asiatiese Beker vyf titels ingepalm, 17-keer as naaswenner en nege keer in die vierde plek geëindig. Suid-Korea het gereeld na die uitspeelwedstryde van die [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering deurgedring, maar hulle kon nog nie vir dié toernooi kwalifiseer nie. Die Koreaanse span speel tradisioneel in donkerblou truie met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Suid-Korea]] ontleen is. == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Koreaanse Rugbyunie}} Die beheerliggaam vir rugby in Suid-Korea is die Koreaanse Rugbyunie (Engels: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회). Die KRU is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref name="Wêreldrugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea |title=Korea |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarbenewens was die KRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref name="Asië Rugby">{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/korea/ |title=Korea Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die hoogste rugbyliga in Suid-Korea is die in 2003 gestigte Koreaanse Superrugbyliga, waaraan vier spanne deelneem. Die meeste spelers van die Koreaanse nasionale span is uit dié liga afkomstig. Van die ander spelers is veral op professionele vlak in Japan aktief. Naas die amptelike nasionale span roep die KRU ook ander keurspanne byeen. Net soos ander rugbylande beskik Suid-Korea oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die ''Korea Sevens'' is die Suid-Koreaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hulle met hul afrigting. Noord-Korea, wat net soos Suid-Korea op dieselfde skiereiland geleë is, beskik nie oor sy eie nasionale rugbyspan nie en is ook nie ’n lid van die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby nie. Wêreldrugby erken Suid-Korea onder die amptelike naam Korea as verteenwoordiger van die hele [[Korea|Koreaanse Skiereiland]].<ref name="Wêreldrugby" /> == Geskiedenis == === Invoering en vestiging van rugby === Dit is onbekend wanneer rugby vir die eerste keer in [[Korea]] gespeel is. Gedurende die middel-19de eeu het Europese seemanne van die vroegste rugbywedstryde in Noordoos-Asiatiese hawestede soos [[Shanghai]] en [[Jokohama]] in die buurlande [[Chinese Keiserryk|China]] en [[Japannese Keiserryk|Japan]] gespeel, maar dit is onbekend wanneer dit in die destydse [[Koreaanse Keiserryk]] begin het. In 1905 is Korea deur Japan beset en in 1910 geannekseer, die vernaamste rugbyland in Asië, en rugby is glo daarna deur Japanners na Korea gebring. [[Suid-Korea]] handhaaf tot vandag toe ’n sterk rugbymededinging met Japan.<ref name="Bath70">{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1 |pages=70}}</ref> Ná die [[Tweede Wêreldoorlog]], en later, gedurende die [[Korea-oorlog]], het die groot teenwoordigheid van troepe uit die [[Britse Statebond]]lande die sport se teenwoordigheid versterk.<ref name="Bath70" /> Sedertdien word rugby in Suid-Korea veral by die weermag beoefen.<ref name="Bath70" /> Die [[Koreaanse Rugbyunie]] (KRU) is in 1946 gestig.<ref name="Asië Rugby" /> Die Suid-Koreaanse rugby het egter ook ’n tweede hupstoot gekry. Die sterk groei van dié land se ekonomie sedert die 1960’s het tot ’n sterk samewerking tussen Japannese en Suid-Koreaanse maatskappye gelei, wat die weermag se voormalige rugby-oorheersing beëindig het.<ref name="Bath70" /> In 1968 was Suid-Korea een van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]) se stigterslede; die ander was [[Hongkong]], [[Japan]], [[Maleisië]], [[Singapoer]], [[Sri Lanka]] en [[Thailand]].<ref name="Asië Rugby" /> In Maart 1969 het die Suid-Koreaners aan die eerste Asiatiese Rugbykampioenskap in Japan deelgeneem, hulle het egter drie nederlae gely teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]], [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] en [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], terwyl die wedstryd teen [[Thaise nasionale rugbyspan|Thailand]] weens sterk [[sneeu]]val afgelas moes word.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1969 |titel=1969 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later het die span die uitspeelwedstryd om die vyfde plek teen [[Sri Lankaanse nasionale rugbyspan|Ceylon]] gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1970 |titel=1970 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> === Eerste Asiatiese Rugbykampioenskappe === Gedurende die 1970’s het Suid-Korea wedstryde teen die meeste Asiatiese buurlande met ’n rugbytradisie begin speel, insluitende Hongkong, Japan, Taiwan, Thailand, [[Maleisiese nasionale rugbyspan|Maleisië]], Sri Lanka en [[Singapoerse nasionale rugbyspan|Singapoer]]. Suid-Korea het gemengde resultate teen sy bure aangeteken en tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1972 weereens vyfde eindig, dié keer het hulle Sri Lanka oorrompel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1972 |titel=1972 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Van 1974 af het die span ’n opwaartse neiging begin toon en vir die eerste keer in die derde plek geëindig, nadat hulle Maleisië in die uitspeelwedstryd verneder het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1974 |titel=1974 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later het die Suid-Koreaners die tweede plek ná die Japanners behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1976 |titel=1976 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In 1978 en 1980 het hulle die eindstryd gehaal, maar hulle is telkens deur Japan geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1978 |titel=1978 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1980 |titel=1980 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Gedurende die 1980’s het Suid-Korea volgens sy mededingingvermoeë Japan ingehaal en by Hongkong verbygesteek. In 1982 het die span eindelik deurgebreek en kon Japan in die eindstryd naelskraap klop, gelyk aan hul eerste Asiatiese titel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1982 |titel=1982 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In die vierde agtereenvolgende eindstryd tussen Japan en Suid-Korea was die telling ná afloop van die gereelde speeltyd op 14–14. In [[ekstra tyd]] het die Koreaanse [[losskakel]] [[Moon Yuang-chan]] die beslissende skepdoel aangeteken en Suid-Korea die eindstryd met 12–9 laat beklink.<ref>{{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks Ltd. |date=1997 |ISBN=1-86200-013-1 |pages=26}}</ref> In 1984 moes hulle met die tweede plek ná Japan tevrede wees, terwyl hulle in 1986, 1988 en 1990 drie agtereenvolgende eindstrydoorwinnings oor Japan kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1984 |titel=1984 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1986 |titel=1986 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1988 |titel=1988 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1990 |titel=1990 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarmee het Suid-Korea homself naas Japan en Hongkong as ’n vername rugbyland in Asië gevestig.<ref name="Bath70" /> Die sport was destyds veral onder die militêre personeel stewig gevestig wat ook die plaaslike rugbyliga weerspieël het: Slegs een van die 14 spanne was ’n maatskaplike span.<ref>{{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5 |pages=228}}</ref> Die Koreane kon veral voordeel trek uit hul groter en sterker [[liggaamsbou]] in vergelyking met die meeste ander Asiatiese spanne asook die dril by talle militêre klubs. Van die destydse noemenswaardige spelers sluit in [[Lee Ken-yok]], [[Kaptein (sport)|kaptein]] [[Kim Yeon-ki]] en die speelmaker [[Sung Hae-kyoung]].<ref name="Bath70" /> === Gemengde prestasies === In 1985 het die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou [[Wêreldrugby]]), wat destyds baie eksklusief was en slegs agt lede gehad het, op die invoering van die [[rugbywêreldbeker]]toernooi besluit. Vir die eerste [[Rugbywêreldbeker 1987]] het die IRVR nege spanne vir deelname genooi, maar Suid-Korea het geen uitnodiging ontvang nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nzhistory.govt.nz/culture/1987-rugby-world-cup/the-world-cup-is-born |title=1987 Rugby World Cup: The long road to the cup |publisher=New Zealand History |date=2021 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Suid-Korea het probeer om van rugby weer ’n Olimpiese sport te maak, toe hulle die [[Olimpiese Somerspele 1988]] in [[Seoel]] aangebied het.<ref name="Wesclark">{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/1924_olympics_2.html |title=Rugby at the 1924 Olympics |publisher=Wesclark |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> [[Roh Tae-woo]], die destydse Suid-Koreaanse president en voormalige rugbyspeler, was ’n voorstander van dié idee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://wesclark.com/rrr/famous.html |title=Famous Ruggers by Wes Clark and others |publisher=Wesclark |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die voorstel is egter naelskraap verwerp.<ref name="Wesclark" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://uk.geocities.com/moseleyfan/historic/MoseleyOlympic.html |title=Rugby football in the Olympics |publisher=uk.geocities.com/moseleyfan |accessdate=5 November 2005 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051105172156/http://uk.geocities.com/moseleyfan/historic/MoseleyOlympic.html |archive-date=5 November 2005 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugby.com.au/news/2002_october/rugby_sevens_ready_to_offer_world_cup_to_oly_14801%2C7891.html |title=Rugby sevens ready to offer World Cup to Olympics |publisher=[[Rugby Australia]] |date=3 Oktober 2002 |accessdate=25 Augustus 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060825194215/http://www.rugby.com.au/news/2002_october/rugby_sevens_ready_to_offer_world_cup_to_oly_14801%2C7891.html |archive-date=25 Augustus 2006 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde jaar het Suid-Korea by die IRVR aangesluit<ref name="Wêreldrugby" /> en aan die [[Rugbywêreldbeker 1991]]-kwalifisering deelgeneem, maar drie nederlae teen [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Wes-Samoa]], Japan en [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] gely.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/175?Stagione=1991 |title=1991 Rugby World Cup – Asia/Oceania qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Van die 1990’s af het Japan tydens die Asiatiese Rugbykampioenskappe in ’n onoorwinlike teenstander ontpop en daarmee ook in die rugbywêreldbekerkwalifiserings. In 1992 het die gasheer in [[Seoel]] ook teenoor Hongkong teruggeval en kon slegs die uitspeelwedstryd om die derde plek haal, wat hulle teen Taiwan gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1992 |titel=1992 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 1994, wat deel was van die [[Rugbywêreldbeker 1995]]-kwalifisering, het Suid-Korea die eindstryd gehaal, maar hulle is deur Japan geklop, wat vir die hooftoernooi in [[Suid-Afrika]] kon kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1994 |titel=1994 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 1996, 1998 en 2000 het Suid-Korea telkens as naaswenner ná Japan afgesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1996 |titel=1996 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=1998 |titel=1998 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2000 |titel=2000 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die 1998-toernooi is in ag geneem vir die [[Rugbywêreldbeker 1999]]-kwalifisering en die Suid-Koreaners het as naaswenner die uitspeelrondte gehaal, waar hulle teen [[Nederlandse nasionale rugbyspan|Nederland]] te staan gekom het. Hulle het met ’n algehele telling van 108–45 geseëvier en in die daaropvolgende rondte teen Tonga te staan gekom. Suid-Korea het egter met ’n algehele telling van 41–140 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=1999 |title=1999 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarteenoor kon die Suid-Koreaners tydens beide die Asiatiese Spele in 1998 in [[Bangkok]] en in 2002 in [[Busan]] met die goue medalje voor die Japanners wegstap. === In die nuwe millennium === [[Lêer:ARC2016-Top3 JPN-KOR 20160430c.jpg|duimnael|Japan teen Korea tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap in 2016]] In 2002 het Suid-Korea tydens die [[Rugbywêreldbeker 2003]]-kwalifisering ná twee nederlae teen Japan en twee oorwinnings oor Taiwan die uitspeelrondte gehaal, maar hulle het dié keer teen Tonga met 0–194 vasgeval.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2003 |title=2003 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die daaropvolgende Asiatiese Rugbykampioenskap het hulle ná maklike oorwinnings oor Taiwan en Hongkong, asook ’n naelskraapse oorwinning oor Japan hul vyfde Asiatiese titel ingepalm.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2002 |titel=2002 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Hoewel Suid-Korea homself met hierdie suksesse oor die Japannese mededinger vir die eerste keer bo-aan die Asiatiese rugby kon vestig, was die spelbedryf in die land in vergelyking met die buurland steeds baie klein. Die KRU het slegs oor drie korporatiewe klubs teenoor die [[Japannese Rugbyvoetbalunie]] (JPRU) se 300 beskik en 1&nbsp;000 gelisensieerde spelers teenoor die 120&nbsp;000 in Japan. Nadat die [[Korea Electric Power Corporation]] aangekondig het, sy rugbyspan te ontbind, het die Koreaanse beheerliggaam aangekondig om die maatskappy- en universiteitstoernooie in een liga te verenig en die Koreaanse Rugbyliga (KRL; nou Koreaanse Superrugbyliga, KSRL) te stig. In sy stigtingsjaar het sewe spanne aan dié liga deelgeneem.<ref name="Asie Rugby">{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/de-son-lancement-en-2003-à-nos-jours-l-histoire-de-la-korea-rugby-league |title=De son lancement en 2003 à nos jours: L'histoire de la Korea Rugby League |publisher=Asie Rugby |date=15 November 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2004 het die span ná ’n maklike oorwinning oor Taiwan die eindstryd gehaal, maar hulle is eweneens deur Japan geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/156?Stagione=2004 |titel=2004 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2006/07 was gelyktydig die vastelandse [[Rugbywêreldbeker 2007]]-kwalifisering en die Suid-Koreaners het ná ’n oorwinning oor Hongkong en ’n nederlaag teen Japan die uitspeelrondte gehaal, maar hulle is weereens deur Tonga met 3–85 geklop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/176?Stagione=2007 |title=2007 Rugby World Cup – Qualifiers repechage |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In dieselfde jaar het die Japannese [[Japan Rugby League One|Top League]] quotas ingestel vir Asiatiese spelers, waarna baie Koreaanse spelers na dié liga oorgeskakel het. Dit het ’n regstreekse invloed gehad op die Koreaanse s’n wat sy aantal spanne op ses moes verminder. Een jaar later het die Koreaanse Rugbyliga met die Nasionale Lenteliga tot die Koreaanse Lenteliga verenig, waaraan vyf spanne deelgeneem het.<ref name="Asie Rugby" /> === Verdere ontwikkeling === Van 2008 af is die Asiatiese Rugbykampioenskap jaarliks in die eerste afdeling onder die naam “Top 5” tussen vyf spanne beslis met een promosie en relegasie elk. Dit het die tydelike naam “Asiatiese Vyfnasies” gedra. Suid-Korea het die eerste toernooi met ’n nederlaag teen Japan afgeskop, waarna hulle die debutante [[Kasakse nasionale rugbyspan|Kasakstan]] en die Arabiese Golfspan, asook Hongkong kon klop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2008 |titel=2008 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Tydens die Asiatiese Vyfnasies 2009 is Suid-Korea naas Japan ook deur Kasakstan geklop en moes met die derde plek tevrede wees.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2009 |titel=2009 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die Asiatiese Vyfnasies 2010 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2011]]-kwalifisering, Suid-Korea is egter ná vier nederlae teen Hongkong, Japan, die Arabiese Golfspan en Kasakstan na afdeling een gerelegeer.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2010 |titel=2010 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later het die span regstreekse promosie behaal ná maklike oorwinnings oor [[Filippynse nasionale rugbyspan|Filippyne]] in die halfeindstryd en Singapoer in die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/133?Stagione=2011 |title=2011 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Daarna het hulle in 2012 en 2013 telkens die tweede plek ná Japan behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2012 |title=2012 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2013 |title=2013 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Een jaar later was dié toernooi deel van die [[Rugbywêreldbeker 2015]]-kwalifisering, maar Suid-Korea kon slegs Sri Lanka en Filippyne klop, terwyl hulle deur Japan en Hongkong verslaan is en sodoende die uitspeelwedstryde misgeloop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2014 |titel=2014 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In 2015 het [[Samsung Heavy Industries]] aangekondig om sy rugbyspan weens finansiële redes te ontbind. By dié klub was die meeste Koreaanse nasionale spelers aktief. Dit het ’n direkte invloed op die nasionale span se prestasies gehad.<ref name="Asie Rugby" /> In dieselfde jaar is die Asiatiese kampioenskap in Asiatiese Rugbykampioenskap hernoem. Suid-Korea het tydens dié en die twee daaropvolgende toernooie in 2016 en 2017 slegs die derde plek ná Japan en Hongkong beklee.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2015 |title=2015 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2016 |title=2016 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2017 |title=2017 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In November 2016 kon die Suid-Koreaanse span ’n 38–36-oorwinning oor [[Chileense nasionale rugbyspan|Chili]] aanteken.<ref name="Asie Rugby" /> Die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2018 en 2019 het as [[Rugbywêreldbeker 2019]]-kwalifisering gedien. Aangesien die Japanners as gasheer reeds vir die toernooi gekwalifiseer was, het hulle nie daaraan deelgeneem nie. Suid-Korea kon dié toernooie egter slegs as naaswenner ná Hongkong afsluit en het sodoende die uitspeelwedstryd misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2018 |titel=2018 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2019 |titel=2019 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> As gevolg van die reisbeperkings tydens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] het die Suid-Koreaanse span in 2020 en 2021 nie in ’n enkele wedstryd gespeel nie. In 2021 het Choi Yoon die nuwe president van die Koreaanse beheerliggaam geword en die rugbyliga het sy huidige naam gekry: Koreaanse Superrugbyliga.<ref name="Asie Rugby" /> Aangesien die Asiatiese Rugbykampioenskappe in 2022 en 2023 deel was van die [[Rugbywêreldbeker 2023]]-kwalifisering het Japan nie daaraan deelgeneem nie, maar Suid-Korea het weer telkens as naaswenner ná Hongkong geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2022 |titel=2022 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2023 |titel=2023 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> In 2023 het spelers vir die eerste keer professionele kontrakte onderteken en, nadat die Japannese liga sy quotas vir Asiatiese spelers geskrap het, het baie Koreaanse nasionale spelers na die plaaslike liga teruggekeer. Daarbenewens het die Koreaanse beheerliggaam by die regering aangeklop vir ondersteuning met die stigting van nog korporatiewe klubs, ten einde van ’n soliede basis vir die liga en om die nasionale span se spelerpoel uit te brei.<ref name="Asie Rugby" /> Tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2024 het Suid-Korea ná ’n maklike oorwinning oor Maleisië, ’n verrassende naelskraapse nederlaag teen die Verenigde Arabiese Emirate en ’n swak nederlaag teen Hongkong slegs die derde plek behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/10?Stagione=2024 |titel=2024 Asian Rugby Championship |publisher=rugbyarchive.net |date=2024 |accessdate=22 Junie 2024}}</ref> Die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025 was deel van die [[Rugbywêreldbeker 2027]]-kwalifisering, maar die Koreane kon slegs ’n oorwinning oor Sri Lanka aanteken, voordat hulle deur die Verenigde Arabiese Emirate geklop en Hongkong verneder is, waarmee hulle die uitspeelwedstryde versuim het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/news/hong-kong-china-power-past-south-korea-into-first-rugby-world-cup/ |title=Hong Kong China power past South Korea into first Rugby World Cup |publisher=RugbyPass |author=Francisco Isaac |date=5 Julie 2025 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> == Kleure en embleem == [[Lêer:Koreanroseofsharon.JPG|duimnael|Die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]], embleem van die Koreaanse nasionale rugbyspan]] Suid-Korea speel tradisioneel in ’n donkerblou trui met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies, die kleure van die [[Vlag van Suid-Korea|nasionale vlag]]. Hul alternatiewe trui is wit met donkerblou kleuraksente, donkerblou broeke en donkerblou sokkies. Die huidige truiverskaffer is die Suid-Koreaanse sportuitruster Pro-Specs<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/prospecs-devient-le-nouvel-équipementier-officiel-de-la-corée-du-sud |title=Prospecs devient le nouvel équipementier officiel de la Corée du sud |publisher=Asie Rugby |date=28 September 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> en die truiborg is die Suid-Koreaanse finansiële maatskappy [[OK Financial Group]].<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/la-kru-signe-un-contrat-de-sponsoring-avec-8-nouvelles-entreprises-nationales |title=La KRU signe un contrat de sponsoring avec 8 nouvelles entreprises nationales |publisher=Asie Rugby |date=23 Junie 2022 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> Die beheerliggaam se kenteken verskyn op die regterbors, die truiverskaffer se kenteken links en die borgkenteken in die middel. Die Koreaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus'', ook “Roos van Saron” genoem) in pienk op ’n gestiliseerde rugbybal met die belettering ''Korea Rugby'' in Engels. Van die nasionale blom se Koreaanse naam is die nasionale span se bynaam ''Mugunghwas'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花) afgelei, vertaalbaar as “die ewige blom”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do |title=The National Flower – Mugunghwa |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> == Tuisstadion == Suid-Korea se tuisstadion is die Incheon Namdong Asiad Rugbyveld in [[Incheon]] naby die hoofstad [[Seoel]] met ’n kapasiteit van 4&nbsp;968. Dit is in besit van die stad Incheon, wat dit aan die rugbyunie beskikbaar stel vir gebruik. Hier word amper al die nasionale span se tuiswedstryde, wedstryde van die professionele span Hyundai Glovis,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.glovis.net/Eng/rugby/training/contentsid/256/index.do |title=Training ground |publisher=Hyundai Glovis |accessdate=4 Desember 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241204185436/https://www.glovis.net/Eng/rugby/training/contentsid/256/index.do |archive-date=4 Desember 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die meeste wedstryde tydens die nasionale rugbykampioenskap en ander rugbybyeenkomste aangebied. Die tweede hoofgebruiker is die vrouesokkerklub Incheon Hyundai Steel Red Angels. == Toetswedstryde == Suid-Korea het 92 van sy 165 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 55,76%. Suid-Korea se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen Mei 2026)<ref>{{en}} {{cite web|url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=team;team=49;template=results;type=team;view=opposition |title=International Rugby Union Statistics – Korea |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> {| class="sortable wikitable" ! Teenstander ! Gespeel ! Gewen ! Verloor ! Gelykop ! % Gewen |- bgcolor="#d0ffd0" align="center" |- | [[Lêer:GCC Flag.svg|20px]] Arabië || 3 || 2 || 1 || 0 || 66,67 |- | {{AUSru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{CHIru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{PHLru}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{HKGru}} || 40 || 14 || 26 || 0 || 35,00 |- | {{JPNru}} || 36 || 9 || 26 || 1 || 25,00 |- | {{KASru}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 60,00 |- | {{MYSru}} || 14 || 14 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{NEDru}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 50,00 |- | {{TPEru}} || 15 || 14 || 1 || 0 || 93,33 |- | {{SAMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | {{SGPru}} || 8 || 7 || 1 || 0 || 87,50 |- | {{LKAru}} || 11 || 10 || 1 || 0 || 90,90 |- | {{THAru}} || 11 || 9 || 1 || 1 || 81,81 |- | {{TGAru}} || 6 || 0 || 6 || 0 || 0,00 |- | {{AREru}} || 5 || 3 || 0 || 2 || 60,00 |- | {{CHNru}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 100,00 |- | {{ZIMru}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0,00 |- | align="left" |'''Algeheel''' || '''165''' || '''92''' || '''71''' || '''2''' || '''55,76''' |} == Rekords == === Wêreldbekerrekord === Suid-Korea kon tot dusver nog nie vir ’n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. {| class="wikitable" ! Jaar !! Uitslag |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1987|1987]] || Nie genooi nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- | align=center | [[Rugbywêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Asiatiese Spele === Tydens die Asiatiese Spele is in 1998 en 2002 rugbytoernooie aangebied (sedertdien word [[sewesrugby]] gebruik). * 1998: Goue medalje * 2002: Goue medalje === Asiatiese Rugbykampioenskappe === Die Koreaanse nasionale rugbyspan neem sedert 1969 aan die jaarlikse Asiatiese Rugbykampioenskap deel. Hulle het sedertdien vyf titels gewen. * Toernooititels (5): 1982, 1986, 1988, 1990, 2002 === Ander toetswedstryde === Vanweë sy laat vestiging het Suid-Korea gedurende die amateurtydperk min toere volgens die ou tradisie onderneem, aangesien dit teen die jaar 2000 tot ’n einde gekom het. Deesdae is toetswedstryde teen die spanne van die Suidelike Halfrond tweekeer per jaar moontlik. Gedurende Juniemaand se [[midjaarrugbytoetsreeks]] en gedurende Novembermaand se [[eindjaarrugbytoetsreeks]]. In teenstelling met die meeste ander rugbylande speel Suid-Korea nie vir enige trofee teen sy teenstanders nie. == Spelers == === Huidige span === Die volgende spelers het die Koreaanse span gevorm tydens die Asiatiese Rugbykampioenskap 2025:<ref>{{fr}} {{cite web |url=https://www.asierugby.com/post/le-groupe-sud-coréen-pour-l-asia-rugby-championship-2025 |title=Le groupe sud-coréen pour l'Asia Rugby Championship 2025 |publisher=Asie Rugby |date=6 Junie 2025 |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> {| | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Agterspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Lee Geon]] || [[Skrumskakel]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}5 |- | [[Chae Min-seong]] || Skrumskakel || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Kim Ki-min]] || [[Losskakel]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Kim Nam-uk]] || [[Senter]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 27 |- | [[Lee Jin-kyu]] || Senter || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Kim Won-ju]] || Senter || [[Universiteit van Korea]] || style="text-align:center"| {{0}}0 |- | [[Jeong Yeon-sik]] || [[Vleuel]] || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| 18 |- | [[Jang Jeong-min]] || Vleuel || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 13 |- | [[Chang Yong-heung]] || Vleuel || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 12 |- | [[Jang Hyun-goo]] || Vleuel || [[Korea Armed Forces Athletic Corps|Sangmu]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |} | | valign="top"| {| class="wikitable" |+ Voorspelers |- ! Speler !! Posisie !! Klub !! Toetswedstryde |- | [[Kim Jeep]] || [[Haker]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 18 |- | [[Hwang In-bum]] || Haker || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}1 |- | [[Na Kwan-young]] [[Lêer:Captain sports.svg|15px|Kaptein]] || [[Stut]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| 23 |- | [[Choi Ho-young]] || Stut || [[Korea Armed Forces Athletic Corps|Sangmu]] || style="text-align:center"| {{0}}8 |- | [[Kang Soon-hyuck]] || Stut || [[POSCO]] || style="text-align:center"| {{0}}9 |- | [[Lee Hyun-soo]] || Stut || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Jang Seok-hwan]] || [[Slot (rugby)|Slot]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}9 |- | [[Yang Dae-young]] || Slot || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Noh Ok-gi]] || [[Losvoorspeler]] || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}7 |- | [[Choi Seong-deok]] || Losvoorspeler || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}6 |- | [[Hwang Jeong-wook]] || Losvoorspeler || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}4 |- | [[Lee Hyeon-je]] || Losvoorspeler || [[Hyundai Glovis Rugby|Hyundai Glovis]] || style="text-align:center"| {{0}}3 |- | [[Park Jun-yung]] || Losvoorspeler || [[Korea Electric Power Corporation|KEPCO]] || style="text-align:center"| {{0}}2 |} |} === Bekende spelers === Tot dusver is nog geen Suid-Koreaanse speler in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem nie. === Spelerstatistieke === Vervolgens die belangrikste statistieke van Korea se spelers. Die spelers wat met <nowiki>*</nowiki> gekenmerk is, is nog aktief en kan hul statistieke verbeter. <small>(Korrek teen Mei 2026)</small> {| | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;team=49;template=results;type=player |title=Total matches played (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || [[Kim Sung-soo]] || 2005–2017 || 19 |- | {{0}}2 || [[Oh Youn-hyung]] || 2003–2018 || 17 |- | {{0}}3 || [[Yang Young-hun]] || 2003–2014 || 14 |- | {{0}}4 || [[Yoo Min-suk]] || 1996–2004 || 14 |- | {{0}}5 || [[Woo Youn-kwon]] || 2005–2016 || 13 |- | {{0}}6 || [[Kang Dong-ho]] || 1994–2002 || 13 |- | {{0}}7 || [[Park Jin-bae]] || 1996–2002 || 12 |- | {{0}}8 || [[Lee Kwang-moon]] || 2003–2014 || 12 |- | {{0}}9 || [[Kim Dong-sun]] || 1996–2004 || 12 |- | 10 || [[Kwan Chul-woong]] || 1996–2006 || 10 |} <!-- | {| class="wikitable" |+ Meeste toetswedstryde as kaptein<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?captain=1;class=1;filter=advanced;orderby=matches;team=49;template=results;type=player |title=Total matches played as captain (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Toetswedstryde |- | {{0}}1 || || || |- | {{0}}2 || || || |- | {{0}}3 || || || |- | {{0}}4 || || || |- | {{0}}5 || || || |- | {{0}}6 || || || |- | {{0}}7 || || || |- | {{0}}8 || || || |- | {{0}}9 || || || |- | 10 || || || |} --> |} {| | {| class="wikitable" |+ Meeste punte aangeteken<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=points;team=49;template=results;type=player |title=Total points scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Punte |- | {{0}}1 || [[Oh Youn-hyung]] || 2003–2018 || 98 |- | {{0}}2 || [[Kim Jae-sung]] || 1998–2002 || 77 |- | {{0}}3 || [[Lee Jin-wook]] || 1998–2002 || 65 |- | {{0}}4 || [[Kim Hyung-ki]] || 1998–2005 || 45 |- | {{0}}5 || [[Shin Chang-kyu]] || 1986–1990 || 29 |- | {{0}}6 || [[Jang Seong-min]] || 2012–2019 || 25 |- | {{0}}7 || [[Yong Hwan-myung]] || 1994–2002 || 25 |- | {{0}}8 || [[Bin Je-gal]] || 2012–2016 || 20 |- | {{0}}9 || [[Hong Jun-ki]] || 2008–2008 || 20 |- | 10 || [[Kim Sung-soo]] || 2005–2017 || 20 |} | {| class="wikitable" |+ Meeste drieë gedruk<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=tries;team=49;template=results;type=player |title=Total tries scored (descending) |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 Mei 2026}}</ref> |- style="background:#ABCDEF" ! style="width:50px"| Rang !! style="width:175px"| Naam !! style="width:100px"| Tydperk !! style="width:75px"| Drieë |- | {{0}}1 || [[Lee Jin-wook]] || 1998–2002 || 13 |- | {{0}}2 || [[Kim Hyung-ki]] || 1998–2005 || {{0}}9 |- | {{0}}3 || [[Jang Seong-min]] || 2012–2019 || {{0}}5 |- | {{0}}4 || [[Park Jin-bae]] || 1996–2002 || {{0}}4 |- | {{0}}5 || [[Kim Yeon-ki]] || 1988–1994 || {{0}}3 |- | {{0}}6 || [[Park Chang-min]] || 2000–2007 || {{0}}3 |- | {{0}}7 || [[Kim Young-choon]] || 1988–1996 || {{0}}2 |- | {{0}}8 || [[Kim Keun-hyun]] || 2003–2013 || {{0}}2 |- | {{0}}9 || [[Woo Tae-il]] || 1998–2002 || {{0}}2 |- | 10 || colspan=3 | Baie spelers met een drie elk |} |} == Afrigters == Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan gedien: {| class="wikitable sortable" ! Naam !! Tydperk |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Seo Chun-oh || 2004 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Cho Sung-chul || 2005 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Kim Do-hyun || 2006 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Song No-il || April 2006 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Moon Young-chan || 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Chung Hyung-suk & Seo Chun-oh || November 2006–2007 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Choi Chang-ryul || 2018–2022 |- | {{vlagikoon|Suid-Korea}} Lee Myung-geun || sedert 2022 |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Suid-Koreaanse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Huw Richards |title=A Game for Hooligans: The History of Rugby Union |publisher=Mainstream Publishing |location=Edinburg |year=2007 |isbn=978-1-84596-255-5}} * {{en}} {{cite book |author=Richard Bath |title=The Complete Book of Rugby |publisher=Seven Oaks |year=1997 |isbn=1-86200-013-1}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|South Korea national rugby union team|Koreaanse nasionale rugbyspan}} * {{en}} {{ko}} [http://www.rugby.or.kr/ Amptelike webwerf van die Koreaanse Rugbyunie] * {{en}} [https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea Korea by Wêreldrugby] {{Nasionale rugbyspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rugby in Suid-Korea]] [[Kategorie:Nasionale rugbyspanne van Asië]] es19tx2hx6uiiaoy2j7efnldtl61nlq 0 289715 2901399 2898851 2026-05-04T14:52:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901399 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Corona di rime per festeggiare il natalizio giorno di fille.png|duimnael|Titelblad van Corona di rime per festeggiare il natalizio giorno di fille uit 1748]] [[Lêer:Stuwe-impressies.png|duimnael|Titelblad van die bundel met die eerste Nederlandstalige sonnettekrans]] 'n '''Sonettekrans''' of '''sonnet corona''' is 'n reeks [[sonnet]]e wat meestal aan een persoon geadresser is en/of gemoeid is met 'n enkele tema. Elk van die sonnette ondersoek een aspek van die tema en is gekoppel aan die voorafgaande en opeenvolgende sonnette deur die finale reël van die voorafgaande sonnet as sy eerste reël te herhaal. Die eerste reël van die eerste sonnet word herhaal as die finale reël van die finale sonnet, en sodoende word die volgorde derhalwe tot 'n einde gebring. ==Heroïese krans== 'n Gevorderde vorm van 'n sonnettekrans word ook 'n ''sonnet redoublé'' of ''heroïese krans'' genoem, welke bestaan uit vyftien sonnette, waarin die sonnette met mekaar verbind is soos hierbo beskryf, maar die finale bindende sonnet bestaan uit al die eerste reëls van die voorafgaande veertien, in volgorde. Die vyftiende sonnet word die ''Meestersonnet'' genoem. Hierdie vorm is deur die ''Sienna Akademie'' wat in 1460 gestig is geformuleer, maar daar is geen bestaande sonnettekranse wat deur hulle geskryf is nie. Die vorm is aanvanklik deur Giovanni Mario Crescimbeni in sy werk ''L'Istoria della volgar poesia'' beskryf. (Geskiedenis van Volkseie Poësie) wat in 1731 in [[Venesië]] gepubliseer is, en later deur P.G. Bisso in sy ''Introduzione alla volgar poesia'' (Inleiding tot Volkseie Poësie), ook gepubliseer in Venesië in 1794. 'n Variasie op die vorm word soms gebruik waarin die bindende sonnet die eerste sonnet is, en daaropvolgende sonnette eindig met 'n reël wat in volgorde daaruit geneem is.<ref>Miller Williams' '[https://books.google.com/books?id=6tKkKBjY7eYC&pg=PA202&dq=sonnet+redoubl%C3%A9&hl=en&sa=X&ei=meUKUtbGNsr32wXQmYGABQ&ved=0CEwQ6AEwBjgK#v=onepage&q=sonnet%20redoubl%C3%A9&f=false Patterns of Poetry: An Encyclopedia of Forms]', Baton Rouge, LA, LSU Press 1986, bl. 105.'</ref> Die vorm van die sonnetkrone is in 2002 in Brasilië gepubliseer deur die digter [[:pt:Paulo Camelo|Paulo Camelo]], wat die boek "Coroas de uma corona" (Kranse van 'n krans).<ref>CAMELO, Paulo - Coroas de uma coroa - Recife:Bagaço, 2002, 255 p.: il. {{ISBN|979-85-7409-335-1}}</ref> Die digter het die formaat in 2020 herhaal, met die boek ''Mulheres, mulheres - Coroas de outra coroa'' ("Women, women - Crowns of another crown"),<ref>CAMELO, Paulo - Mulheres, mulheres - Coroas de outra coroa - Recife:P.Camelo, 2020, 268 p.:il. {{ISBN|978-85-923565-4-5}}</ref> en in 2024, met die boek "Via Sacra: Coroas de uma coroa de sonetos" ("Via Sacra - Crowns of a crown of sonnets")<ref>CAMELO, Paulo - Via Sacra - Coroas de uma coroa de sonetos - Recife:P.Camelo, 2024, 251 p. :il. {{ISBN|978-65-01-10666-3}}</ref>. In [[Europa]] is die eerste krans van sonnette van kranse van sonnette in 2016 in [[Nederland]] gepubliseer onder die titel ''Een kruisweg van alledaags leed'' ({{ISBN|978-94-90855-15-4}}), onder redakteurskap van Bas Jongenelen en Martijn Neggers. 14 kranse maak 14 Meestersonnete. Hierdie Meestersonnete vorm 'n krans van hul eie, welke 'n verdere meestersonnet genereer wat 'n ''Groot-meestersonnet'' genoem word. '' 'n Krans van Sonnette'' (''Sonetni venec'') is 'n krans van sonnette deur die [[Slowenië|Sloweense]] Romantiese digter [[France Prešeren]]. Dit is in 1833 geskryf en is verryk met 'n ''acrostichon'' ( 'n ''Acrostichon'' (ook: naamdig of lettervers) is 'n gedig waarvan bepaalde letters, reëls of strofes (meestal die eerste letters van elke reël of strofe) die een na die ander gelees word en self ook 'n woord of sin vorm. As dit nie die eerste letter, reël of strofe is nie, maar die middelste, word dit ook 'n ''mesostichon'' genoem. Die woord ''acrostichon'' is 'n kombinasie van die Griekse woorde ''akros'' (uitstekend) en ''stichos'' (ry, vers) ) in die meestersonnet. Prešeren se krans van sonnette is in 1889 in [[Russies]] vertaal, wat 'n groot invloed uitgeoefen het op ander digters, insluitende Valery Bryusov. Jaroslav Seifert het sy sentimentele ''Věnec sonetů'' ('n Krans van sonette) in hierdie vorm oor [[Praag]] geskryf, met 'n vertaling deur Jan Křesadlo, wat ook sy eie ''emigre [[riposte]]'' in dieselfde formaat geskryf het, sowel as die skryf van verskeie ander sonnette-siklusse. Die digter Venko Markovski het meer as 100 sonnettekranse geskryf en gepubliseer, wat ook ''acrostichons'' bevat wat opgedra is aan verskeie historiese figure. In 2007 het die Russiese digter Natalia Shamberova ''"The Mists of August"'' ( 'n krans van kranse) gepubliseer, bestaande uit 211 verweefde sonnette wat op hul beurt uit 14 kranse van sonnette bestaan.<ref>Shamberova N.Y. Tumany avgusta. Corona sonetov (Venoc vencov sonetov). SPb, Izd-vo SPbGPU, 2003, 163 s</ref> Die kinderboek ''A Wreath for [[Emmett Till]]'' deur Marilyn Nelson is ook geskoei op die vorm van 'n heroïese krans van sonnette.<ref>{{Cite web |url=http://www.teachingk-8.com/archives/author_interview/_marilyn_nelson_poetic_justice_by_katherine_pierpont_senior_editor.html |title=Marilyn Nelson: Poetic Justice By Katherine Pierpont, Senior Editor from Teaching K-8<!-- Bot generated title --> |access-date= 4 Februarie 2020 |archive-date= 4 Februarie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190204014755/http://www.teachingk-8.com/archives/author_interview/_marilyn_nelson_poetic_justice_by_katherine_pierpont_senior_editor.html |url-status=dead }}</ref> Marilyn Hacker is 'n ander bekende skrywer van kontemporêre sonnettekranse. ''Intertidal'', 'n samewerkende sonnettekrans deur die kontemporêre digters Judith Barrington, Annie Finch, Julie Kane, Julia Lisella, D'Arcy Randall, Kathrine Varnes, en Lesley Wheeler, is georganiseer by wyse van besprekings oor die ''Wom-Po'' elektroniese poslyste (''listserv'') en in 2007 gepubliseer.<ref>Prairie Schooner: 81: 2 (Somer 2007)</ref> Ander voorbeelde sluit ook in John Donne se "Corona" (Krans) en Mary Wroth se ''"A Crown of Sonnets Dedicated to Love"''. Noemenswaardige sonnettekranse is onlangs deur Linda Bierds, Andrea Carter Brown, Robert Darling, Moira Egan, Jenny Factor, Andrei Krylov, Rachael Briggs, Julie Fay, Constance Merritt, Julie Sophia Paegle, Marie Ponsot, Patricia Smith, Marilyn Taylor, Natasha Trethewey, David Trinidad, John Murillo, John McDonough, Kathrine Varnes, Angela Alaimo O'Donnell, Laurie Ann Guerrero, en Robert Luis Rodriguez gepubliseer. ==Bronne== {{Verwysings}} [[Kategorie:Poësie]] nhrebh0ta0zzuqupc40zukdzx7lnf1q 0 306251 2901410 2899090 2026-05-04T14:58:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901410 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Room Where It Happened''}} {{Boek | titel = ''The Room Where It Happened'' | subtitel = ''A White House Memoir'' | oorspr titel = | vertaler = | beeld = The Room Where It Happened - cover.jpg | breedte = 200 | outeur = [[John Bolton]] | omslagontwerp = | land = {{vlagland|Verenigde State}} | taal = [[Engels]] | reeks = | onderwerp = | genre = [[Outobiografie]] | uitgewer = [[Simon & Schuster]] | uitgewingsdatum = 23 Junie 2020 | medium = Gedruk (hardeband) | bladsye = | grootte_gewig = | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = 9781982148034 | voorafgegaan = | vervolg = }} '''''The Room Where It Happened: A White House Memoir''''' (Die kamer waar dit gebeur het: 'n Withuis outobiografie) is 'n [[outobiografie]] van [[John Bolton]], wat as die Amerikaanse veiligheidsadviseur vir president [[Donald Trump]] gedien het.<ref>{{cite news |first1=Paula |last1=Reid |first2=Stefan |last2=Becket |url=https://www.cbsnews.com/news/john-bolton-report-bolton-book-says-trump-tied-ukraine-military-aid-to-biden-probe/ |title=Report: Bolton book says Trump tied Ukraine military aid to Biden probe |date=27 Januarie 2020 |website=CBS News |access-date=27 Januarie 2020 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623080306/https://www.cbsnews.com/news/john-bolton-report-bolton-book-says-trump-tied-ukraine-military-aid-to-biden-probe/ |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/26/us/politics/john-bolton-trump-book-takeaways.html |title=5 Takeaways on Trump and Ukraine From John Bolton's Book |last=Weiland |first=Noah |date=26 Januarie 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=27 Januarie 2020 |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623022328/https://www.nytimes.com/2020/01/26/us/politics/john-bolton-trump-book-takeaways.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Bolton is 'n voorskot van $2 miljoen betaal.<ref name=thebl/> Einde Desember 2019 is een eksemplaar van die [[manuskrip]] aan die [[Withuis]] voorsien vir standaardbeoordeling voor publikasie. Aan die einde van Januarie 2020, tydens die staat van beskuldiging verhoor van Trump in die Senaat, het nuus oor die boek bekend geword. Bolton se medewerkers was verbaas dat daar blykbaar verskeie kopieë van die manuskrip gemaak en gesirkuleer is.<ref>{{cite web |url=https://www.rawstory.com/2020/01/bolton-book-leaked-after-the-white-house-made-copies-of-the-single-manuscript-they-were-given-report/ |title=Bolton book leaked after the White House made copies of the single manuscript they were given: report |last=Brigham |first=Bob |date=27 Januarie 2020 |website=The Raw Story |access-date=28 Januarie 2020 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408055758/https://www.rawstory.com/2020/01/bolton-book-leaked-after-the-white-house-made-copies-of-the-single-manuscript-they-were-given-report/ |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nypost.com/2020/01/27/bolton-lawyer-implies-that-white-house-leaked-book-manuscript/ |title=Bolton lawyer implies that White House leaked book manuscript |last=Jacobs |first=Emily |date=27 Januarie 2020 |website=New York Post |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622121207/https://nypost.com/2020/01/27/bolton-lawyer-implies-that-white-house-leaked-book-manuscript/ |archive-date=22 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Uitgelekte inligting oor die boek se inhoud het die druk verhoog om Bolton te laat getuig in die Senaat-verhoor van Trump.<ref>{{cite web |url=https://www.msn.com/en-us/news/politics/pressure-grows-for-bolton-to-testify-at-impeachment-trial/ar-BBZmZdq |title=Pressure Grows for Bolton to Testify at Impeachment Trial |first1=Rebecca |last1=Ballhaus |first2=Siobhan |last2=Hughes |date=27 Januarie 2020 |website=Msn.com |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128055006/https://www.msn.com/en-us/news/politics/pressure-grows-for-bolton-to-testify-at-impeachment-trial/ar-BBZmZdq |archive-date=28 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die konsepmanuskrip van Bolton het William Barr en Bolton 'n gesprek gehad oor kommer wat blyk dat Trump onbehoorlike invloed gehad het op twee Amerikaanse ondersoeke van die departement van justisie van maatskappye in die [[Volksrepubliek van China]] en [[Turkye]]; spesifiek rakende die leier van China, [[Xi Jinping]] met betrekking tot ZTE en president [[Recep Tayyip Erdoğan]] met betrekking tot Halkbank.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/28/us/politics/bolton-book-trump-china-turkey.html |title=Bolton Book Puts New Focus on Trump's Actions in Turkey and China Cases |last1=Lipton |first1=Eric |date=28 Januarie 2020 |work=The New York Times |access-date=30 Januarie 2020 |last2=Rappeport |first2=Alan |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623031514/https://www.nytimes.com/2020/01/28/us/politics/bolton-book-trump-china-turkey.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2020/01/27/politics/john-bolton-trump-turkey-china/index.html |title=New York Times: Bolton wrote he was concerned Trump was granting favors to autocratic leaders |last=LeBlanc |first=Paul |date=28 Januarie 2020 |website=CNN |access-date=30 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301211313/https://www.cnn.com/2020/01/27/politics/john-bolton-trump-turkey-china/index.html |archive-date=1 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bolton beweer dat Trump, in 'n poging om herverkiesing in die VSA landboustate in die 2020-verkiesing te verseker by Xi gepleit het om verhoogde invoere ten einde te verseker dat hy sou wen. "[Trump] het die belangrikheid van boere benadruk en die Chinese aankope van sojabone en [[koring]] vir die verkiesingsuitslag ".<ref name="nyt-baker-bolton"/> (Bolton het ook geskryf dat hy Trump direk wil aanhaal, maar nie as gevolg van "die regering se proses voor die publikasie van hersiening nie".<ref name="nyt-baker-bolton"/> Hy het ook gesê dat Trump gevra het of [[Finland]] 'n deel van [[Rusland]] is, en dat Trump nie bewus was dat die [[Verenigde Koninkryk]] 'n kernmoontheid is nie.<ref name="nyt-baker-bolton">{{cite web |last1=Baker |first1=Peter |title=Bolton Says Trump Impeachment Inquiry Missed Other Troubling Actions |url=https://www.nytimes.com/2020/06/17/us/politics/bolton-book-trump-impeached.html |work=The New York Times |access-date=17 Junie 2020 |date=17 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623230805/https://www.nytimes.com/2020/06/17/us/politics/bolton-book-trump-impeached.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Bolton het Trump tussenbeide getree in die Amerikaanse wetstoepassing en het hy "belemmering van die regsproses as 'n lewenswyse beoefen".<ref name="nyt-baker-bolton" /><ref name=nydnbolton /> Op 16 Junie 2020 het die Trump-administrasie gepoog om die vrystelling van die boek deur [[Simon & Schuster]], wat op 23 Junie gepubliseer sou word, te blokkeer.<ref name="thebl">{{cite news |last1=Knight |first1=Dan |title=Justice Department sues President Trump’s former national security adviser |url=https://thebl.com/politics/justice-department-sues-president-trumps-former-national-security-adviser.html |publisher=The Beauty of Life |date=17 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200618115423/https://thebl.com/politics/justice-department-sues-president-trumps-former-national-security-adviser.html |archive-date=18 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Amerikaanse federale regter hierdie versoek op 20 Junie geweier.<ref name="HsuBlock">Spencer S. Hsu, [https://www.washingtonpost.com/local/legal-issues/us-judge-declines-to-block-release-of-book-by-former-national-security-adviser-john-bolton/2020/06/20/e14842f2-b301-11ea-8758-bfd1d045525a_story.html U.S. judge declines to block release of book by former national security adviser John Bolton], Washington Post (20 Junie 2020).</ref> Op 21 Junie verskyn roofkopieë van die boek aanlyn.<ref>Press, Associated. "''Pirated editions of Bolton's book appearing online''". POLITICO. Besoek op 22 Junie 2020.</ref> Die Departement van Justisie het gekla dat nasionale veiligheid in gevaar is omdat Bolton ooreenkomste verbreek het wat hy as voorwaarde vir sy diens onderteken het:<ref name=thebl/> "Die Verenigde State se nasionale veiligheidsraad (NVR) bepaal dat die manuskrip in sy huidige vorm sekere gedeeltes bevat - sommige tot enkele paragrawe lank - wat geklassifiseerde inligting oor nasionale veiligheid bevat. In werklikheid het die NVR bepaal dat inligting in die manuskrip op die vertroulike, geheime en uiters geheime vlak geklassifiseer word. [Die boek] sal onherstelbare skade berokken, omdat die openbaarmaking van gevalle van geklassifiseerde inligting in die manuskrip redelikerwys kon verwag word om die nasionale veiligheid van die Verenigde State ernstige skade, of buitengewoon ernstige skade, te berokken." Op 22 Junie het die regering van [[Suid-Korea]] verskil met die verslag van Bolton oor gebeure rondom die [[Hanoi]]-beraad tussen [[Noord-Korea]] en die [[Verenigde State van Amerika]], met die Suid-Koreaanse nasionale veiligheidsadviseur Chung Eui-yong wat gesê het dat "eensydige publisering van konsultasies wat plaasgevind het op die basis van onderlinge vertroue is in stryd met die basiese beginsels van [[diplomasie]] en kan toekomstige onderhandelinge ernstig benadeel."<ref name="hsgm">{{cite news |last1=Shin |first1=Hyonhee |title=South Korea says Bolton's account of Trump-Kim summits is distorted |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-south-korea-says-boltons-account-of-trump-kim-summits-is-distorted/ |agency=Reuters |publisher=The Globe and Mail Inc |date=22 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623045046/https://www.theglobeandmail.com/world/article-south-korea-says-boltons-account-of-trump-kim-summits-is-distorted/ |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bolton het ook in die boek geskryf dat die Suid-Koreaanse president [[Moon Jae-in]] se idees en standpunte rakende Noord-Korea "[[skisofrenie]]s" was. In antwoord daarop, het 'n topamptenaar in Moon se kantoor gesê dat "[Bolton] miskien ook in daardie toestand is". == Inhoud == In die boek skryf Bolton dat: === Verenigde State === * Trump het 'n patroon gevestig om in te gryp teen die Amerikaanse wetstoepassing,<ref name=nydnbolton>{{cite news |url=https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-bolton-book-trump-favors-dictators-20200617-cjyfe6ygpreatkvqi7ukvnk3ry-story.html |title=John Bolton book says Trump gave 'favors to dictators,' confirms he bullied Ukraine |first=Chris |last=Sommerfeldt |publisher=New York Daily News |date=17 Junie 2020 |access-date=17 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623080239/https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-bolton-book-trump-favors-dictators-20200617-cjyfe6ygpreatkvqi7ukvnk3ry-story.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dat Pat Cipollone, advokaat van die Withuis, "duidelik verbaas was oor Trump se benadering tot wetstoepassing, of die gebrek daaraan." <ref name="nyt-baker-bolton" /> === China === * Trump die Chinese leier Xi Jinping gevra het om hom te help om die herverkiesing te wen, en aangebied om Amerikaanse tariewe te verlaag in ruil "vir 'n verhoging in Chinese aankope van plaasprodukte, om te help met die deurslaggewende stem in die landboustate.".<ref>Dawsey, Josh (17 Junie 2020). "''Trump asked China's Xi to help him win reelection, according to Bolton book''". Washington Post. Besoek op 17 Junie 2020.</ref><ref>Bolton, John (17 Junie 2020). "''John Bolton: The Scandal of Trump's China Policy''". Wall Street Journal. Besoek op 17 Junie 2020.</ref> * Trump goedkeuring uitgespreek het vir die Chinese regering om [[Konsentrasiekamp|konsentrasiekampe]] vir die Moslem-[[Oeigoere]]-bevolking te bou.<ref>Bolton, John (17 Junie 2020). "''John Bolton: The Scandal of Trump's China Policy''". Wall Street Journal. Besoek op 17 Junie 2020.</ref>. *Trump het geweier om China se skending van [[menseregte]] in die openbaar te kritiseer en het geweier om 'n verklaring af te lê ter viering van die [[Tiananmen-betogings van 1989| bloedbad op die Tiananmenplein in 1989]], waarin hy sê "dit was 15 jaar gelede" (dit was eintlik 30 jaar gelede).<ref name="Business-China">{{cite news |title='Who cares about that?': Bolton said Trump wouldn't make a statement on the 30th anniversary of the Tiananmen Square massacre because he was prioritizing a deal with China |url=https://www.businessinsider.com/bolton-trump-didnt-care-30th-anniversary-of-tiananmen-square-massacre-2020-6 |work=Business Insider |date=17 Junie 2020}}</ref> *Trump wou nie betrokke raak by die protesoptogte in [[Hongkong]] van 2019 tot 2020 nie, alhoewel die Kongres-Demokrate en die Republikeine albei betrokke was.<ref name="Business-China"/> === Korea === *Die Suid-Koreaanse president [[Moon Jae-in]] se idees en standpunte rakende Noord-Korea was 'skisofrenies'.<ref>{{cite book|first=John|last=Bolton|year=2020|title=The Room Where It Happened|page=301|quote=Chung het ook Moon Jae-in se skisofreniese idee weerspieël dat hoewel ons reg was om Noord-Korea se formule 'aksie vir aksie' te verwerp, die bereidwilligheid van Kim om Yongbyon (wat nog nooit duidelik gedefinieër is nie) af te breek, 'n baie betekenisvolle eerste stap was, wat toon dat die Noorde 'n onomkeerbare staduim betree het van kernontwapening.}}</ref> *Tydens Trump se 2018-beraad in [[Singapoer]] met [[Kim Jong-Un]], het die staatsekretaris Mike Pompeo aan Bolton 'n nota gegee wat Trump gekarakteriseer het as "so vol kak" en het Trump se diplomasie met Noord-Korea ook gekenmerk as 'n "nul-waarskynlikheid tot sukses." Sonder om die spesifieke bewerings te ontken, het Pompeo later Bolton as 'n "verraaier" aan die kaak gestel en die boek beskryf as "...'n aantal leuens, volledig geweef uit halwe waarhede en onwaarhede".<ref>{{cite news|url=https://www.axios.com/pompeo-bolton-book-traitor-06372bb9-5279-45db-9166-a107d74d69ec.html|work=Axios|date=June 19, 2020|first=Orion|last=Rummler|title=Pompeo calls Bolton 'a traitor' over upcoming tell-all book}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Oos-Europa === *Trump het nie geweet of [[Finland]] 'n deel van [[Rusland]] is of nie.<ref name="nyt-baker-bolton" /> *Bolton het die sentrale beskuldiging van Trump se staat van beskuldiging dat hy hulp aan die [[Oekraïne]] weerhou het, in ruil vir 'n ondersoek na die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]], [[Joe Biden]] en sy seun, Hunter, bevestig.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/01/26/us/politics/trump-bolton-book-ukraine.html|work=The New York Times|title=Trump Tied Ukraine Aid to Inquiries He Sought, Bolton Book Says|date=23 Junie 2020|accessdate=29 Junie 2020|first1=Maggie|last1=Haberman|first2=Michael S.|last2=Schmidt}}</ref> === Midde Ooste === *Trump het aan die [[Turkye|Turkse]] president, [[Recep Tayyip Erdoğan]], gesê dat hy (Trump) sal sorg dat die ondersoek van Geoffrey Berman teen die Turkse staatsbeheerde bank Halkbank wat daarvan beskuldig word van bankbedrog en [[geldwassery]] namens Iranse entiteite ter waarde van $20 miljard, "hanteer sal word".<ref>{{cite news |title=John Bolton urged to elaborate on Trump-Erdoğan claims |url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/jun/18/john-bolton-urged-to-elaborate-on-trump-erdogan-claims |work=The Guardian |date=18 Junie 2020}}</ref> *Trump het die [[Saoedi-Arabië|Saoedi-Arabiese]] kroonprins [[Mohammad bin Salman]] verdedig ná die [[sluipmoord]] op [[Jamal Khashoggi]] om aandag af te lei van Ivanka Trump se e-posskandaal.<ref>{{cite news |title=Trump defended Saudi leader after Khashoggi's murder to distract from Ivanka's email scandal: Bolton |url=https://www.salon.com/2020/06/18/trump-defended-saudi-leader-after-khashoggis-murder-to-distract-from-ivankas-email-scandal-bolton/ |work=Salon |date=18 Junie 2020}}</ref> *Trump het die [[Israel|Israeliese]] premier [[Benjamin Netanyahu]] die groen lig gegee om [[Iran]] aan te val.<ref>{{cite news |title=Trump supported Israeli attack on Iran, John Bolton writes in tell-all memoir |url=https://www.jta.org/quick-reads |work=Jewish Telegraphic Agency |date=22 Junie 2020 }}{{Dooie skakel|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *In 2019 het [[Benjamin Netanyahu]], Bolton en die minister van buitelandse sake, [[Mike Pompeo]], Trump se pogings om diplomatieke kanale met Iran te open, suksesvol gesaboteer.<ref>{{cite news |title=John Bolton Can Stomach Kim Jong Un's North Korea, but Not Iran |url=https://foreignpolicy.com/2020/06/25/bolton-book-netanyahu-pompeo-undermine-us-iran-interests-israel-saudi-arabia/ |work=Foreign Policy |date=25 Junie 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=How Bolton, Netanyahu and Pompeo Sabotaged Trump’s Dream of Talks With Iran |url=https://www.haaretz.com/us-news/.premium-how-bolton-netanyahu-and-pompeo-sabotaged-trump-s-dream-of-talks-with-iran-1.8937077 |work=Haaretz |date=21 Junie 2020}}</ref> === Wes-Europa === *Trump was nie bewus daarvan dat die [[Verenigde Koninkryk]] 'n kernmoondheid is nie.<ref name="nyt-baker-bolton" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Vertaaluit | taalafk = en | il = The Room Where It Happened }} {{Normdata}} [[Kategorie:Biografieë]] 41g3i21orx2l7cbf3a0k3u3ezppe3a6 2901411 2901410 2026-05-04T14:59:22Z Oesjaar 7467 /* China */ Verbeter 2901411 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Room Where It Happened''}} {{Boek | titel = ''The Room Where It Happened'' | subtitel = ''A White House Memoir'' | oorspr titel = | vertaler = | beeld = The Room Where It Happened - cover.jpg | breedte = 200 | outeur = [[John Bolton]] | omslagontwerp = | land = {{vlagland|Verenigde State}} | taal = [[Engels]] | reeks = | onderwerp = | genre = [[Outobiografie]] | uitgewer = [[Simon & Schuster]] | uitgewingsdatum = 23 Junie 2020 | medium = Gedruk (hardeband) | bladsye = | grootte_gewig = | oplage = | isbn = | isbntoeligting = | issn = 9781982148034 | voorafgegaan = | vervolg = }} '''''The Room Where It Happened: A White House Memoir''''' (Die kamer waar dit gebeur het: 'n Withuis outobiografie) is 'n [[outobiografie]] van [[John Bolton]], wat as die Amerikaanse veiligheidsadviseur vir president [[Donald Trump]] gedien het.<ref>{{cite news |first1=Paula |last1=Reid |first2=Stefan |last2=Becket |url=https://www.cbsnews.com/news/john-bolton-report-bolton-book-says-trump-tied-ukraine-military-aid-to-biden-probe/ |title=Report: Bolton book says Trump tied Ukraine military aid to Biden probe |date=27 Januarie 2020 |website=CBS News |access-date=27 Januarie 2020 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623080306/https://www.cbsnews.com/news/john-bolton-report-bolton-book-says-trump-tied-ukraine-military-aid-to-biden-probe/ |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/26/us/politics/john-bolton-trump-book-takeaways.html |title=5 Takeaways on Trump and Ukraine From John Bolton's Book |last=Weiland |first=Noah |date=26 Januarie 2020 |work=[[The New York Times]] |access-date=27 Januarie 2020 |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623022328/https://www.nytimes.com/2020/01/26/us/politics/john-bolton-trump-book-takeaways.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Bolton is 'n voorskot van $2 miljoen betaal.<ref name=thebl/> Einde Desember 2019 is een eksemplaar van die [[manuskrip]] aan die [[Withuis]] voorsien vir standaardbeoordeling voor publikasie. Aan die einde van Januarie 2020, tydens die staat van beskuldiging verhoor van Trump in die Senaat, het nuus oor die boek bekend geword. Bolton se medewerkers was verbaas dat daar blykbaar verskeie kopieë van die manuskrip gemaak en gesirkuleer is.<ref>{{cite web |url=https://www.rawstory.com/2020/01/bolton-book-leaked-after-the-white-house-made-copies-of-the-single-manuscript-they-were-given-report/ |title=Bolton book leaked after the White House made copies of the single manuscript they were given: report |last=Brigham |first=Bob |date=27 Januarie 2020 |website=The Raw Story |access-date=28 Januarie 2020 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408055758/https://www.rawstory.com/2020/01/bolton-book-leaked-after-the-white-house-made-copies-of-the-single-manuscript-they-were-given-report/ |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://nypost.com/2020/01/27/bolton-lawyer-implies-that-white-house-leaked-book-manuscript/ |title=Bolton lawyer implies that White House leaked book manuscript |last=Jacobs |first=Emily |date=27 Januarie 2020 |website=New York Post |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200622121207/https://nypost.com/2020/01/27/bolton-lawyer-implies-that-white-house-leaked-book-manuscript/ |archive-date=22 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Uitgelekte inligting oor die boek se inhoud het die druk verhoog om Bolton te laat getuig in die Senaat-verhoor van Trump.<ref>{{cite web |url=https://www.msn.com/en-us/news/politics/pressure-grows-for-bolton-to-testify-at-impeachment-trial/ar-BBZmZdq |title=Pressure Grows for Bolton to Testify at Impeachment Trial |first1=Rebecca |last1=Ballhaus |first2=Siobhan |last2=Hughes |date=27 Januarie 2020 |website=Msn.com |access-date=28 Januarie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200128055006/https://www.msn.com/en-us/news/politics/pressure-grows-for-bolton-to-testify-at-impeachment-trial/ar-BBZmZdq |archive-date=28 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens die konsepmanuskrip van Bolton het William Barr en Bolton 'n gesprek gehad oor kommer wat blyk dat Trump onbehoorlike invloed gehad het op twee Amerikaanse ondersoeke van die departement van justisie van maatskappye in die [[Volksrepubliek van China]] en [[Turkye]]; spesifiek rakende die leier van China, [[Xi Jinping]] met betrekking tot ZTE en president [[Recep Tayyip Erdoğan]] met betrekking tot Halkbank.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2020/01/28/us/politics/bolton-book-trump-china-turkey.html |title=Bolton Book Puts New Focus on Trump's Actions in Turkey and China Cases |last1=Lipton |first1=Eric |date=28 Januarie 2020 |work=The New York Times |access-date=30 Januarie 2020 |last2=Rappeport |first2=Alan |issn=0362-4331 |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623031514/https://www.nytimes.com/2020/01/28/us/politics/bolton-book-trump-china-turkey.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cnn.com/2020/01/27/politics/john-bolton-trump-turkey-china/index.html |title=New York Times: Bolton wrote he was concerned Trump was granting favors to autocratic leaders |last=LeBlanc |first=Paul |date=28 Januarie 2020 |website=CNN |access-date=30 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200301211313/https://www.cnn.com/2020/01/27/politics/john-bolton-trump-turkey-china/index.html |archive-date=1 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bolton beweer dat Trump, in 'n poging om herverkiesing in die VSA landboustate in die 2020-verkiesing te verseker by Xi gepleit het om verhoogde invoere ten einde te verseker dat hy sou wen. "[Trump] het die belangrikheid van boere benadruk en die Chinese aankope van sojabone en [[koring]] vir die verkiesingsuitslag ".<ref name="nyt-baker-bolton"/> (Bolton het ook geskryf dat hy Trump direk wil aanhaal, maar nie as gevolg van "die regering se proses voor die publikasie van hersiening nie".<ref name="nyt-baker-bolton"/> Hy het ook gesê dat Trump gevra het of [[Finland]] 'n deel van [[Rusland]] is, en dat Trump nie bewus was dat die [[Verenigde Koninkryk]] 'n kernmoontheid is nie.<ref name="nyt-baker-bolton">{{cite web |last1=Baker |first1=Peter |title=Bolton Says Trump Impeachment Inquiry Missed Other Troubling Actions |url=https://www.nytimes.com/2020/06/17/us/politics/bolton-book-trump-impeached.html |work=The New York Times |access-date=17 Junie 2020 |date=17 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623230805/https://www.nytimes.com/2020/06/17/us/politics/bolton-book-trump-impeached.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens Bolton het Trump tussenbeide getree in die Amerikaanse wetstoepassing en het hy "belemmering van die regsproses as 'n lewenswyse beoefen".<ref name="nyt-baker-bolton" /><ref name=nydnbolton /> Op 16 Junie 2020 het die Trump-administrasie gepoog om die vrystelling van die boek deur [[Simon & Schuster]], wat op 23 Junie gepubliseer sou word, te blokkeer.<ref name="thebl">{{cite news |last1=Knight |first1=Dan |title=Justice Department sues President Trump’s former national security adviser |url=https://thebl.com/politics/justice-department-sues-president-trumps-former-national-security-adviser.html |publisher=The Beauty of Life |date=17 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200618115423/https://thebl.com/politics/justice-department-sues-president-trumps-former-national-security-adviser.html |archive-date=18 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> 'n Amerikaanse federale regter hierdie versoek op 20 Junie geweier.<ref name="HsuBlock">Spencer S. Hsu, [https://www.washingtonpost.com/local/legal-issues/us-judge-declines-to-block-release-of-book-by-former-national-security-adviser-john-bolton/2020/06/20/e14842f2-b301-11ea-8758-bfd1d045525a_story.html U.S. judge declines to block release of book by former national security adviser John Bolton], Washington Post (20 Junie 2020).</ref> Op 21 Junie verskyn roofkopieë van die boek aanlyn.<ref>Press, Associated. "''Pirated editions of Bolton's book appearing online''". POLITICO. Besoek op 22 Junie 2020.</ref> Die Departement van Justisie het gekla dat nasionale veiligheid in gevaar is omdat Bolton ooreenkomste verbreek het wat hy as voorwaarde vir sy diens onderteken het:<ref name=thebl/> "Die Verenigde State se nasionale veiligheidsraad (NVR) bepaal dat die manuskrip in sy huidige vorm sekere gedeeltes bevat - sommige tot enkele paragrawe lank - wat geklassifiseerde inligting oor nasionale veiligheid bevat. In werklikheid het die NVR bepaal dat inligting in die manuskrip op die vertroulike, geheime en uiters geheime vlak geklassifiseer word. [Die boek] sal onherstelbare skade berokken, omdat die openbaarmaking van gevalle van geklassifiseerde inligting in die manuskrip redelikerwys kon verwag word om die nasionale veiligheid van die Verenigde State ernstige skade, of buitengewoon ernstige skade, te berokken." Op 22 Junie het die regering van [[Suid-Korea]] verskil met die verslag van Bolton oor gebeure rondom die [[Hanoi]]-beraad tussen [[Noord-Korea]] en die [[Verenigde State van Amerika]], met die Suid-Koreaanse nasionale veiligheidsadviseur Chung Eui-yong wat gesê het dat "eensydige publisering van konsultasies wat plaasgevind het op die basis van onderlinge vertroue is in stryd met die basiese beginsels van [[diplomasie]] en kan toekomstige onderhandelinge ernstig benadeel."<ref name="hsgm">{{cite news |last1=Shin |first1=Hyonhee |title=South Korea says Bolton's account of Trump-Kim summits is distorted |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-south-korea-says-boltons-account-of-trump-kim-summits-is-distorted/ |agency=Reuters |publisher=The Globe and Mail Inc |date=22 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623045046/https://www.theglobeandmail.com/world/article-south-korea-says-boltons-account-of-trump-kim-summits-is-distorted/ |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Bolton het ook in die boek geskryf dat die Suid-Koreaanse president [[Moon Jae-in]] se idees en standpunte rakende Noord-Korea "[[skisofrenie]]s" was. In antwoord daarop, het 'n topamptenaar in Moon se kantoor gesê dat "[Bolton] miskien ook in daardie toestand is". == Inhoud == In die boek skryf Bolton dat: === Verenigde State === * Trump het 'n patroon gevestig om in te gryp teen die Amerikaanse wetstoepassing,<ref name=nydnbolton>{{cite news |url=https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-bolton-book-trump-favors-dictators-20200617-cjyfe6ygpreatkvqi7ukvnk3ry-story.html |title=John Bolton book says Trump gave 'favors to dictators,' confirms he bullied Ukraine |first=Chris |last=Sommerfeldt |publisher=New York Daily News |date=17 Junie 2020 |access-date=17 Junie 2020 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623080239/https://www.nydailynews.com/news/politics/ny-bolton-book-trump-favors-dictators-20200617-cjyfe6ygpreatkvqi7ukvnk3ry-story.html |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en dat Pat Cipollone, advokaat van die Withuis, "duidelik verbaas was oor Trump se benadering tot wetstoepassing, of die gebrek daaraan." <ref name="nyt-baker-bolton" /> === China === * Trump die Chinese leier Xi Jinping gevra het om hom te help om die herverkiesing te wen, en aangebied om Amerikaanse tariewe te verlaag in ruil "vir 'n verhoging in Chinese aankope van plaasprodukte, om te help met die deurslaggewende stem in die landboustate.".<ref>Dawsey, Josh (17 Junie 2020). "''Trump asked China's Xi to help him win reelection, according to Bolton book''". Washington Post. Besoek op 17 Junie 2020.</ref><ref>Bolton, John (17 Junie 2020). "''John Bolton: The Scandal of Trump's China Policy''". Wall Street Journal. Besoek op 17 Junie 2020.</ref> * Trump goedkeuring uitgespreek het vir die Chinese regering om [[Konsentrasiekamp|konsentrasiekampe]] vir die Moslem-[[Oeigoere]]-bevolking te bou.<ref>Bolton, John (17 Junie 2020). "''John Bolton: The Scandal of Trump's China Policy''". Wall Street Journal. Besoek op 17 Junie 2020.</ref> *Trump het geweier om China se skending van [[menseregte]] in die openbaar te kritiseer en het geweier om 'n verklaring af te lê ter viering van die [[Tiananmen-betogings van 1989| bloedbad op die Tiananmenplein in 1989]], waarin hy sê "dit was 15 jaar gelede" (dit was eintlik 30 jaar gelede).<ref name="Business-China">{{cite news |title='Who cares about that?': Bolton said Trump wouldn't make a statement on the 30th anniversary of the Tiananmen Square massacre because he was prioritizing a deal with China |url=https://www.businessinsider.com/bolton-trump-didnt-care-30th-anniversary-of-tiananmen-square-massacre-2020-6 |work=Business Insider |date=17 Junie 2020}}</ref> *Trump wou nie betrokke raak by die protesoptogte in [[Hongkong]] van 2019 tot 2020 nie, alhoewel die Kongres-Demokrate en die Republikeine albei betrokke was.<ref name="Business-China"/> === Korea === *Die Suid-Koreaanse president [[Moon Jae-in]] se idees en standpunte rakende Noord-Korea was 'skisofrenies'.<ref>{{cite book|first=John|last=Bolton|year=2020|title=The Room Where It Happened|page=301|quote=Chung het ook Moon Jae-in se skisofreniese idee weerspieël dat hoewel ons reg was om Noord-Korea se formule 'aksie vir aksie' te verwerp, die bereidwilligheid van Kim om Yongbyon (wat nog nooit duidelik gedefinieër is nie) af te breek, 'n baie betekenisvolle eerste stap was, wat toon dat die Noorde 'n onomkeerbare staduim betree het van kernontwapening.}}</ref> *Tydens Trump se 2018-beraad in [[Singapoer]] met [[Kim Jong-Un]], het die staatsekretaris Mike Pompeo aan Bolton 'n nota gegee wat Trump gekarakteriseer het as "so vol kak" en het Trump se diplomasie met Noord-Korea ook gekenmerk as 'n "nul-waarskynlikheid tot sukses." Sonder om die spesifieke bewerings te ontken, het Pompeo later Bolton as 'n "verraaier" aan die kaak gestel en die boek beskryf as "...'n aantal leuens, volledig geweef uit halwe waarhede en onwaarhede".<ref>{{cite news|url=https://www.axios.com/pompeo-bolton-book-traitor-06372bb9-5279-45db-9166-a107d74d69ec.html|work=Axios|date=June 19, 2020|first=Orion|last=Rummler|title=Pompeo calls Bolton 'a traitor' over upcoming tell-all book}}{{Dooie skakel|date=Junie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Oos-Europa === *Trump het nie geweet of [[Finland]] 'n deel van [[Rusland]] is of nie.<ref name="nyt-baker-bolton" /> *Bolton het die sentrale beskuldiging van Trump se staat van beskuldiging dat hy hulp aan die [[Oekraïne]] weerhou het, in ruil vir 'n ondersoek na die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokrate]], [[Joe Biden]] en sy seun, Hunter, bevestig.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/01/26/us/politics/trump-bolton-book-ukraine.html|work=The New York Times|title=Trump Tied Ukraine Aid to Inquiries He Sought, Bolton Book Says|date=23 Junie 2020|accessdate=29 Junie 2020|first1=Maggie|last1=Haberman|first2=Michael S.|last2=Schmidt}}</ref> === Midde Ooste === *Trump het aan die [[Turkye|Turkse]] president, [[Recep Tayyip Erdoğan]], gesê dat hy (Trump) sal sorg dat die ondersoek van Geoffrey Berman teen die Turkse staatsbeheerde bank Halkbank wat daarvan beskuldig word van bankbedrog en [[geldwassery]] namens Iranse entiteite ter waarde van $20 miljard, "hanteer sal word".<ref>{{cite news |title=John Bolton urged to elaborate on Trump-Erdoğan claims |url=https://www.theguardian.com/us-news/2020/jun/18/john-bolton-urged-to-elaborate-on-trump-erdogan-claims |work=The Guardian |date=18 Junie 2020}}</ref> *Trump het die [[Saoedi-Arabië|Saoedi-Arabiese]] kroonprins [[Mohammad bin Salman]] verdedig ná die [[sluipmoord]] op [[Jamal Khashoggi]] om aandag af te lei van Ivanka Trump se e-posskandaal.<ref>{{cite news |title=Trump defended Saudi leader after Khashoggi's murder to distract from Ivanka's email scandal: Bolton |url=https://www.salon.com/2020/06/18/trump-defended-saudi-leader-after-khashoggis-murder-to-distract-from-ivankas-email-scandal-bolton/ |work=Salon |date=18 Junie 2020}}</ref> *Trump het die [[Israel|Israeliese]] premier [[Benjamin Netanyahu]] die groen lig gegee om [[Iran]] aan te val.<ref>{{cite news |title=Trump supported Israeli attack on Iran, John Bolton writes in tell-all memoir |url=https://www.jta.org/quick-reads |work=Jewish Telegraphic Agency |date=22 Junie 2020 }}{{Dooie skakel|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *In 2019 het [[Benjamin Netanyahu]], Bolton en die minister van buitelandse sake, [[Mike Pompeo]], Trump se pogings om diplomatieke kanale met Iran te open, suksesvol gesaboteer.<ref>{{cite news |title=John Bolton Can Stomach Kim Jong Un's North Korea, but Not Iran |url=https://foreignpolicy.com/2020/06/25/bolton-book-netanyahu-pompeo-undermine-us-iran-interests-israel-saudi-arabia/ |work=Foreign Policy |date=25 Junie 2020}}</ref><ref>{{cite news |title=How Bolton, Netanyahu and Pompeo Sabotaged Trump’s Dream of Talks With Iran |url=https://www.haaretz.com/us-news/.premium-how-bolton-netanyahu-and-pompeo-sabotaged-trump-s-dream-of-talks-with-iran-1.8937077 |work=Haaretz |date=21 Junie 2020}}</ref> === Wes-Europa === *Trump was nie bewus daarvan dat die [[Verenigde Koninkryk]] 'n kernmoondheid is nie.<ref name="nyt-baker-bolton" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Vertaaluit | taalafk = en | il = The Room Where It Happened }} {{Normdata}} [[Kategorie:Biografieë]] mfhawf3ogmoei2b5zrfb6x6zhyx7v1g 0 307141 2901518 2473723 2026-05-05T03:13:07Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901518 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas seerower |naam = Störtebeker |beeld = Rekonstruierter Schaedel.jpg |breedte = 240 |onderskrif = Die gerekonstrueerde skedel van Störtebeker. |soort = |geboortenaam = |gebore = 1360<br>[[Wismar]], [[Hanse]]verbond <br>(tans [[Duitsland]]) |verdwyn = |oorlede = Dalk 20 Oktober 1401 <br>(op 40-41)<br>Vermoedelik [[Hamburg]], <br>nou Duitsland |rede_dood = Onthoof |monumente = |nasionaliteit = |bynaam = |beroep = Handelaar <br>Kaapvaarder |aktief = Vermoedelik 1392-1401 |bekend = }} '''"Nikolaus" Storzenbecher''' of '''"Klaus" Störtebeker''' (1360 – dalk 20 Oktober 1401) was na berig word die leier van ’n groep [[kaapvaarder]]s bekend as die ''Vitalienbrüder'' ("Proviandbroers") wat aanvanklik tydens ’n oorlog tussen [[Denemarke]] en [[Swede]] gehuur is om teen die Dene te veg en die beleërde Sweedse hoofstad, [[Stockholm]], van [[proviand]] te voorsien. Ná die oorlog het die Proviandbroers voortgegaan om handelskepe aan te val en het hulle hulleself die "Likedeelers" (letterlik: "gelykdelers") genoem.<ref>[http://www.blinde-kuh.de/piraten/ ''Piraten in Norddeutschland'' (Birgit Bachmann en Stefan R. Müller)] {{webarchive|url=https://archive.is/20130210114908/http://www.blinde-kuh.de/piraten/ |date=2013-02-10 }}</ref> Onlangse navorsing dui daarop dat Störtebeker se naam nie "Klaus" was nie, maar "Johann".<ref>[https://www.abendblatt.de/region/schleswig-holstein/article227205355/klaus-stoertebeker-pirat-kaufmann-ausstellung-luebeck-hansemuseum-freibeuter-gekoepft-hanse-bunte-kuh-kogge.html ''Hamburger Abendblatt about research and an exhibition questioning the identity'']</ref> ==Lewe== [[Beeld:Schädel Hingerichteter Hamburg.jpg|thumb|links|160px|’n Skedel wat na bewering Störtebeker s’n is; ontdek in 1878.]] Baie [[mite]]s omgeef Störtebeker se lewe. Sy naam is ’n bynaam sowel as ’n van wat in [[Nederduits]] beteken "ledig die beker met een sluk". Die bynaam verwys na die [[seerower]] se veronderstelde vermoë om ’n beker met vier liter bier in een sluk te drink. In dié tyd het seerowers en ander vlugtelinge dikwels ’n kleurvolle "skuilnaam" aangeneem. Störtebeker se naam het in 1398 die eerste keer bekend geraak ná die verbanning van die Proviandbroers van die [[Oossee]]-eiland [[Gotland]] af, waar hulle ’n hoofkwartier opgerig het. In die volgende paar jaar het Störtebeker en ’n paar van sy medekapteins skepe van die Hanseverbond aangeval, ongeag hulle oorsprong.<ref>[http://www.kriegsreisende.de/renaissance/vitalier.htm ''Die Vitalienbrüder, eine Freie Kompanie im Ostseeraum'' (kriegsreisende.de)]</ref> Volgens legende het ’n vloot van [[Hamburg]] Störtebeker se mag in 1401 naby [[Helgoland]] ingehaal. Störtebeker en sy bemanning is gevang en na Hamburg gebring, waar hulle op aanklag van seerowery tereggestaan het. Hy en al 73 sy manne is tot dood veroordeel en onthoof. Die bekendste legende van Störtebeker gaan juis oor die teregstelling. Hy het glo die burgemeester van Hamburg gevra om soveel van sy manne vry te laat as waarby hy kon verbyloop nadat hy onthoof is. Die versoek is toegestaan en ná sy onthoofding het Störtebeker se liggaam by 11 van sy manne verbygeloop voordat die laksman hom gepootjie het. Die 11 mans is egter saam met die ander tereggestel. Die Hamburgse senaat het die laksman daarna gevra of hy nie moeg is ná dit alles nie, maar hy het geantwoord hy kon nog die hele senaat ook teregstel. Daarvoor is hy ook tot die dood veroordeel en deur die jongste lid van die senaat tereggestel.<ref>[http://www.stoertebekers-teestube.de/plaintext/marienhafe/klaus-stoertebeker/klaus-stoertebeker.php ''Klaus Störtebeker'' (stoertebekers-teestube.de)]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Toe Störtebeker se skip gevind is, is ontdek een mas is van [[goud]], een van [[silwer]] en een van [[brons]]. Dit is gebruik om die toring van ’n [[kerk]] in Hamburg te maak. Sy bekende drinkbeker is in Hamburg se stadsaal gebêre, waar dit in die groot brand van 1842 vernietig is.<ref>{{Cite web |url=http://www.ksfhh.de/comenius/aufsatz.php?bid=1&l=e |title=''The big fire - Hamburg 1842'' (ksfhh.de) |access-date= 6 Julie 2020 |archive-date= 4 Maart 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304170147/http://ksfhh.de/comenius/aufsatz.php?bid=1&l=e |url-status=dead }}</ref> Onlangse gebeure dui daarop dat Störtebeker en sy bemanning meer waarskynlik in 1400 dood is. ’n Rekening vir die grawe van grafte vir 30 Proviandbroers is in Hamburgse rekords ontdek. Dit beteken die feit dat hy saam met 70 ander kaapvaarders tereggestel is, is ook verkeerd. Ook die skip wat Störtebeker aangeval het, is eers in 1401 gebou en kon dus nie by die gebeure van 1400 betrokke gewees het nie.<ref name="puhle">{{ cite book | author = Matthias Puhle | title = Die Vitalienbrüder: Klaus Störtebeker und die Seeräuber der Hansezeit | edition = 2nd | language = Duits| location = Frankfurt am Main | publisher = Campus Verlag | year = 1994 | isbn = 978-3-593-34525-3 }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Skakels== * {{de}} [http://www.hamburg.de/geschichte/4744/die-stoertebeker-story/ Die Störtebeker Story (Hambury de)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200709223802/https://www.hamburg.de/geschichte/4744/die-stoertebeker-story/ |date= 9 Julie 2020 }} * {{de}} [http://www.stoertebeker.de Offizieller Webauftritt der Störtebeker Festspiele] * {{de}} [http://www.kriegsreisende.de/renaissance/likedeeler.htm ''Die Likedeeler, Klaus Störtebeker und Godeke Michels'' (kriegsreisende.de)] {{CommonsKategorie-inlyn|Klaus Störtebeker}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Klaus Störtebeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Störtebeker, Klaus}} [[Kategorie:Seerowers]] [[Kategorie:Geboortes in 1360]] [[Kategorie:Sterftes in 1401]] 57fm4rh4efo1cbnm79cvu2n5xtdysfr 0 373888 2901530 2870540 2026-05-05T05:48:51Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901530 wikitext text/x-wiki {{sporttoekoms}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Krieketwêreldbeker 2027 | beeld = Icc cricket world cup trophy.jpg | beeldgrote = 200px | onderskrif = Die Krieketwêreldbekertrofee waarom meegeding sal word | vanafdatum = Oktober | totdatum = November | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Groep- en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Suid-Afrika}}<br />{{vlagland|Zimbabwe}}<br />{{vlagland|Namibië}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 14 | wedstryde gespeel = 54 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = | meeste paaltjies = | vorige jaar = 2023 | vorige toernooi = Krieketwêreldbeker 2023 | volgende jaar = 2031 | volgende toernooi = Krieketwêreldbeker 2031 }} Die '''Krieketwêreldbeker 2027''' ([[Engels]]: ''2027 Cricket World Cup'') word van Oktober tot November 2027 in [[Suid-Afrika]], [[Zimbabwe]] en [[Namibië]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> Dit is die 14de [[krieketwêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse krieketwêreldkampioenskap in [[Internasionale eendagwedstryd|internasionale eendagkrieket]] (EDI) wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[Krieketwêreldbeker 2003]] die tweede in [[Suider-Afrika]]. Die 2003-toernooi is deur Suid-Afrika, Zimbabwe en [[Kenia]] aangebied. Namibië sal vir die eerste keer ’n [[wêreldbeker]]toernooi aanbied. 14 nasionale [[krieket]]spanne neem aan die Krieketwêreldbeker 2027 deel, waartydens 54 wedstryde gespeel word, waaronder 42 tydens die groepfase, nege in die Super Ses, en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thehindu.com/sport/cricket/cricket-world-cup-to-revert-to-14-teams-from-2027/article61813302.ece |title=Cricket World Cup to revert to 14 teams from 2027 |publisher=The Hindu |date=2 Junie 2021 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> Die eerste bal word iewers in Oktober geboul; maar die presiese datum is nog nie bekend nie. Die spanne word in twee groepe van sewe elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die drie beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die Super Ses, waarvandaan die vier beste spanne vir die halfeindrondte kwalifiseer en die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet, terwyl die sewe beste spanne saam met die gasheer Indië regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]] sal kwalifiseer. Elke wedstryd bestaan uit 50 boulbeurte per span. ’n Soortgelyke formaat is voorheen tydens die [[Krieketwêreldbeker 1999]] en die [[Krieketwêreldbeker 2003]] gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] is die verdedigende kampioen nadat hulle die vorige [[Krieketwêreldbeker 2023]] teen die gasheer [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-cricket-world-cup-2023-24-1367856/india-vs-australia-final-1384439/match-report |title=Head's magnificent 137 leads Australia to sixth World Cup title |publisher=ESPNcricinfo |author=Andrew Miller |date=19 November 2023 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> == Toewysing == [[Krieket Suid-Afrika]] het in Mei 2021 aangekondig dat hy ’n bod vir die Krieketwêreldbeker 2027 ingedien het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/south-africa-to-bid-for-2027-cricket-world-cup-2425615 |title=South Africa To Bid For 2027 Cricket World Cup |publisher=NDTV Sports |date=1 Mei 2021 |accessdate=22 Augustus 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die Internasionale Krieketraad het die gasheerlande van beide die 2027- en 2031-manstoernooie op 16 November 2021 aangewys. Suid-Afrika, Zimbabwe en Namibië is gesamentlik as gashere vir die 2027-toernooi benoem, terwyl die 2031-toernooi aan [[Indië]] en [[Bangladesj]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> == Voorbereiding == In voorbereiding op die Krieketwêreldbeker 2027 is in Augustus 2025 ’n reëlingskomitee van 15 lede aangestel. [[Trevor Manuel]] is as die voorsitter aangewys.<ref name=comm>{{en}} {{cite web |url=https://www.thestatesman.com/sports/trevor-manuel-appointed-chair-of-2027-icc-world-cup-organising-committee-1503474929.html |title=Trevor Manuel appointed chair of 2027 ICC World Cup organising committee |publisher=The Statesman |date=21 Augustus 2025 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> Die voormalige adjunkpresident [[Phumzile Mlambo-Ngcuka]] is ook aangewys as een van die sewe onafhanklike direkteure van die toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/odi-world-cup-2027-local-organising-committee-trevor-manuel-head-15-member-team |title=ODI World Cup 2027 Organising Committee Revealed: Trevor Manuel To Lead 15-Member Team |publisher=Outlook |author=Navneet Oberoi |date=21 Augustus 2025 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> == Deelnemers == [[Lêer:Qualification Pathway for 2027 ICC Cricket World Cup.png|duimnael|Grafiek van die kwalifiseringsproses vir die Krieketwêreldbeker 2027]] Die medegashere [[Proteas|Suid-Afrika]] en [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]], asook die agt beste spanne op die IKR se EDI-ranglys soos op 31 Maart 2027 sal regstreeks vir die Krieketwêreldbeker 2027 kwalifiseer, terwyl die oorblywende vier plekke tydens vastelandse kwalifiserings beslis sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-champions-trophy-qualification-at-stake-during-odi-world-cup-1406055 |title=2025 Champions Trophy qualification at stake during ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi, Matt Roller |date=29 Oktober 2023 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> Hoewel Namibië tydens die toernooi vir die eerste keer as gasheer optree, sal hulle as ’n assosiaatlid nie regstreeks vir die toernooi kan kwalifiseer nie en [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] sal aan die kwalifiseringstoernooi moet deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |title=ICC announces qualification pathway for 2027 World Cup |publisher=Cricket.com |author=Pramod Ananth |date=13 November 2022 |accessdate=22 Augustus 2025 |archive-date=14 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230314001834/https://www.cricket.com/news/icc-announces-qualification-pathway-for-2027-world-cup-1668316873192 |url-status=dead }}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende twee spanne het reeds vir die Krieketwêreldbeker 2027 gekwalifiseer. Later sal nog twaalf spanne aansluit. {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-ZA}} | rowspan="2" |'''Gashere''' |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] |Halfeindrondte <small>([[Krieketwêreldbeker 1992|1992]], [[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2007|2007]], [[Krieketwêreldbeker 2015|2015]], [[Krieketwêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Cr-ZW}} |Tiende |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] |Super Ses <small>([[Krieketwêreldbeker 1999|1999]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003]])</small> |} == Stadions == Op 10 April 2024 het [[Krieket Suid-Afrika]] die agt stadions op die kortlys bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/sports-news/south-africa-venues-2027-odi-world-cup-13758371.html |title=Wanderers, Kingsmead, Newlands confirmed as venues for 2027 ODI World Cup: Report |publisher=Firstpost |date=10 April 2024 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> Pholetsi Moseki, [[hoof- uitvoerende beampte]] van dié krieketraad, het verduidelik dat van die elf IKR-geakkrediteerde stadions in Suid-Afrika die finale agt stadions volgens verskeie faktore soos die beskikbaarheid van lughawens en hotelverblyf gekies is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/amp/cricket/world-cup/odi-world-cup-2027-wanderers-kingsmead-newlands-among-eight-sa-venues-124041000810_1.html |title=ODI World Cup 2027: Wanderers, Kingsmead, Newlands among eight SA venues |publisher=Business Standard |date=10 April 2024 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> In Augustus 2025 is aangekondig dat Suid-Afrika 44 wedstryde dwarsdeur die agt gasheerstede sal huisves, terwyl die oorblywende tien wedstryde tussen Namibië en Zimbabwe verdeel sal word.<ref name=comm /> Die wedstryde in Namibië sal in die [[Nasionale Krieketstadion]] in [[Windhoek]] aangebied word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-cricket-world-cup-2027-venue-hosts-thrilling-first-international-fixture |title=New Cricket World Cup 2027 venue hosts thrilling first international fixture |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=20 Maart 2025 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=5|{{vlagland|Suid-Afrika}} |- ! [[Paarl]], [[Wes-Kaap]] ! [[Oos-Londen]], [[Oos-Kaap]] ! [[Centurion]], [[Gauteng]] ! [[Durban]], [[KwaZulu-Natal]] |- | [[Bolandpark]] | [[Buffalopark]] | [[SuperSport-park]] | [[Kingsmead-stadion|Kingsmead]] |- | <small>{{Koördinate|33|44|29|S|18|59|54|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bolandpark}}</small> | <small>{{Koördinate|33|0|24.14|S|27|55|09.72|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Buffalopark}}</small> | <small>{{Koördinate|25|51|35.69|S|28|11|43.35|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=SuperSport-park}}</small> | <small>{{Koördinate|29|51|0.21|S|31|1|40.13|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Kingsmead}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''22&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Boland Park Cricket Ground.jpg|150px]] | | [[Lêer:SS park.jpg|150px]] | [[Lêer:Kingsmead2009.jpg|150px]] |- ! [[Bloemfontein]], [[Vrystaat]] ! [[Kaapstad]], Wes-Kaap ! [[Gqeberha]], Oos-Kaap ! [[Johannesburg]], Gauteng |- | [[Mangaung-ovaal]] | [[Nuweland-krieketveld|Nuweland]] | [[St. Georgespark, Port Elizabeth|St. Georgespark]] | [[Wanderersstadion|Wanderers]] |- | <small>{{Koördinate|29|7|0.04|S|26|12|18.97|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Mangaung-ovaal}}</small> | <small>{{Koördinate|33|58|25.32|S|18|28|8.16|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nuweland}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|59.35|S|25|36|36|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=St. Georgespark}}</small> | <small>{{Koördinate|26|7|52.17|S|28|3|26.69|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Wanderers}}</small> |- | Kapasiteit: '''20&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''19&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''34&nbsp;000''' |- | | [[Lêer:Newlandsoverview.jpg|150px]] | [[Lêer:Sahara Oval St George's, uploaded 2005.jpg|150px]] | [[Lêer:The Wanderers 2.jpg|150px]] |- !colspan=2|{{vlagland|Zimbabwe}} !{{vlagland|Namibië}} |- ! [[Harare]] ! [[Bulawayo]] ! [[Windhoek]] |- | [[Harare Sportklub]] | [[Queens Sportklub]] | [[Nasionale Krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|17|48|50.67|S|31|3|2.08|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Harare Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|20|08|42.39|S|28|35|20.20|O|region:ZW_type:landmark|aansig=inlyn|name=Queens Sportklub}}</small> | <small>{{Koördinate|22|36|23.3|S|17|05|33.7|O|region:NA_type:landmark|aansig=inlyn|name=Nasionale Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''10&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''12&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''7&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Harare sports club.jpg|200px]] | | |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{Location map+|Namibië|width=250|float=left|caption=Plekke in Namibië|places= {{Location map~|Namibië|lat=-22.606463|long=17.092703|position=bottom|background=|label=[[Windhoek]]}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{Location map+|Suid-Afrika|width=280|float=center|caption=Plekke in Suid-Afrika|places= {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.741389|long=18.998333|position=top|background=|label=[[Paarl]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.006706|long=27.919367|position=top|background=|label=[[Oos-Londen]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-25.859914|long=28.195375|position=top|background=|label=[[Centurion]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.850058|long=31.027814|position=bottom|background=|label=[[Durban]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-29.116678|long=26.205269|position=bottom|background=|label=[[Bloemfontein]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.9737|long=18.468933|position=bottom|background=|label=[[Kaapstad]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-33.966486|long=25.61|position=bottom|background=|label=[[Gqeberha]]}} {{Location map~|Suid-Afrika|lat=-26.131158|long=28.057414|position=bottom|background=|label=[[Johannesburg]]}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{Location map+|Zimbabwe|width=250|float=right|caption=Plekke in Zimbabwe|places= {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-17|lat_min=-82|lon_deg=31|lon_min=05|position=left|background=|label=[[Harare]]}} {{Location map~|Zimbabwe|lat_deg=-20|lat_min=-17|lon_deg=28|lon_min=58|position=right|background=|label=[[Bulawayo]]}} }} |}</center> == Formaat == Die Krieketwêreldbeker 2027 word tussen 14 verskillende spanne oor 54 wedstryde beslis. Dieselfde formaat is voorheen tydens die Krieketwêreldbekertoernooie in 1999 en 2003 gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/a-matter-of-formats-how-the-men-s-odi-world-cup-has-changed-over-the-years-1264912 |title=A matter of formats – how the men's ODI World Cup has changed over the years |publisher=ESPNcricinfo |author=Varun Shetty |date=2 Junie 2021 |accessdate=22 Augustus 2025}}</ref> === Groepfase en Super Ses === Die Krieketwêreldbeker 2027 word deur 14 nasionale krieketspanne beslis. Vir die groepfase word die 14 deelnemende spanne in twee groepe van sewe elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span ses wedstryde in die groepfase. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop of onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die drie beste spanne van albei groepe dring na die Super Ses deur. In die Super Ses-rondte speel elke span teen die spanne, waarteen in die groepfase geen wedstryde gespeel is nie. Spanne wat alreeds in die groepfase ontmoet het, speel nie teen mekaar nie en die punte van dié wedstryde word na die Super Ses-rondte se tabel oorgedra. Die kwalifisering sal gegrond wees op dieselfde kriterias as in die groepfase. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die vier beste spanne van die Super Ses dring na die uitklopfase deur. Die eerste span speel teen die vierde span en die tweede span teen die derde span in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, sal die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis word. === Effek op Kampioenetrofee 2029-kwalifisering === Die beste sewe spanne sal saam met die gasheer Indië regstreeks kwalifiseer vir die Kampioenetrofee 2029. == Wedstryde == Die wedstryde word in drie fases opgedeel, naamlik die groepfase, die Super Ses en die uitklopfase. === Groepfase === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die Super Ses én regstreeks vir die [[Kampioenetrofee 2029]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Kampioenetrofee 2029. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Kampioenetrofee 2029 mis. |} 14 spanne sal aan die groepfase deelneem. Die drie beste spanne in elke groep dring na die Super Ses deur. Die sewe beste spanne sal saam met die gasheer Indië vir die [[Kampioenetrofee 2029]] gekwalifiseer. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (na Super Ses)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (na Super Ses)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#ffc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Super Ses === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} {| class="wikitable" style="text-align:center;" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|P/o|Punte oorgedra (vanaf groepfase)}} |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- style="background:#cfc;" |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |- |style="text-align:left;"|n.v.t. |0||0||0||0||0||–||'''0'''||– |} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = | telling1 = | span2 = | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = | RD1-span01 = '''Kwalifiseerder 1''' | RD1-telling01 = | RD1-span02 = '''Kwalifiseerder 4''' | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = | RD1-span03 = '''Kwalifiseerder 2''' | RD1-telling03 = | RD1-span04 = '''Kwalifiseerder 3''' | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = | RD2-span01 = '''Wenner Halfeindstryd 1''' | RD2-telling01 = | RD2-span02 = '''Wenner Halfeindstryd 2''' | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 1 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 4 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Kwalifiseerder 2 | telling1 = | span2 = Kwalifiseerder 3 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 2027 | tyd = | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = | plek = | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Krieketwêreldkampioen 2027 |- |align=center|'''Wenner Eindstryd''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Rugbywêreldbeker 2027]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == * {{en}} [https://www.cricketworldcup.com/ Amptelike webwerf van die Krieketwêreldbeker 2027] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/ Amptelike webtuiste van die Internasionale Krieketraad] {{Navigasie Krieketwêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Krieketwereldbeker 2027}} [[Kategorie:Geskiedenis van Namibië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieket in Namibië]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Zimbabwe]] [[Kategorie:Krieketwêreldbeker|2027]] [[Kategorie:Sport in 2027]] 4zq0tvf5bmc16j6sptpa7gdki83fuki 0 387070 2901510 2889251 2026-05-04T23:03:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901510 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = Kampioenetrofee 2025 | beeld = 2025 ICC Men's Champions Trophy Logo.svg | beeldgrote = 200px | onderskrif = Kenteken van die Kampioenetrofee 2025 | vanafdatum = 19 Februarie | totdatum = 9 Maart | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Internasionale eendagwedstryd|Internasionale eendagkrieket]] (EDI) | toernooiformaat = Groep- en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Pakistan}}<br />{{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} | kampioen = {{Cr-IN}} | naaswenner = {{Cr-NZ}} | getal = 3 | deelnemers = 8 | wedstryde gespeel = 15 | bywoning = | speler van die reeks = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Rachin Ravindra]] | meeste lopies = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Rachin Ravindra]] (263)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-champions-trophy-2024-25-16814 |title=Most runs in ICC Champions Trophy, 2024/25 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Matt Henry]] (10)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-champions-trophy-2024-25-16814 |title=Most wickets For ICC Champions Trophy, 2024/25 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> | vorige jaar = 2017 | vorige toernooi = Kampioenetrofee 2017 | volgende jaar = 2029 | volgende toernooi = Kampioenetrofee 2029 }} Die '''Kampioenetrofee 2025''' ([[Arabies]]: كأس أبطال المجلس الدولي للكريكيت 2025; [[Engels]]: ''2025 ICC Champions Trophy''; [[Oerdoe]]: 2025ء آئی سی سی چیمپئنز ٹرافی) is van 19 Februarie tot 9 Maart 2025 in [[Pakistan]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/pakistan-to-host-2025-champions-trophy/articleshow/87739671.cms |title=Pakistan to host 2025 Champions Trophy; India get 3 ICC events in next cycle including 2026 World T20 |publisher=[[The Times of India]] |date=16 November 2021 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Dit was die negende [[Kampioenetrofee]] in [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en die eerste vir albei gashere. Die medegasheer Pakistan was ook die verdedigende kampioen, nadat hulle die vorige [[Kampioenetrofee 2017]] gewen het. Die Kampioenetrofee 2025 het agt jaar ná die vorige toernooi plaasgevind, die langste pouse tussen twee internasionale kriekettoernooie ooit. Die oorspronklik beplande 2021-toernooi is met die [[T20I-wêreldbeker 2021]] vervang. [[Lêer:ICC Champions Trophy.jpg|duimnael|links|upright|Die Kampioenetrofee waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2009, 2013 en 2017 het onveranderd gebly en die gasheer [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] het saam met die sewe beste nasionale spanne van die [[Krieketwêreldbeker 2023]] aan die Kampioenetrofee 2025 deelgeneem: [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]], [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]], [[Bengaalse nasionale krieketspan|Bangladesj]], [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale krieketspan|Nieu-Seeland]] en [[Proteas|Suid-Afrika]]. Tydens die Kampioenetrofee 2025 is 15 wedstryde gespeel, waaronder twaalf tydens die groepfase en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van vier elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die wenners het mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd het uit 50 boulbeurte per span bestaan. Australië, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika het vir die halfeindrondte gekwalifiseer. Indië het Australië geklop en Nieu-Seeland vir Suid-Afrika, waardeur Indië en Nieu-Seeland mekaar in die eindstryd herontmoet het. In die eindstryd op die [[Doebai Internasionale Krieketstadion]] in [[Doebai (stad)|Doebai]] het Indië Nieu-Seeland met vier paaltjies verslaan en sodoende sy derde Kampioenetrofeetitel gewen. Saam met hul oorwinnings tydens die [[krieketwêreldbeker]]toernooie in [[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] en [[Krieketwêreldbeker 2011|2011]], die [[T20I-wêreldbeker]]toernooie in [[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] en [[T20I-wêreldbeker 2024|2024]], asook die Kampioenetrofeë in [[Kampioenetrofee 2002|2002]] (gedeel met Sri Lanka) en [[Kampioenetrofee 2017|2017]] was dit Indië se sewende internasionale kriekettitel. Die medegasheer en verdedigende kampioen Pakistan is reeds in die groepfase uitgeskakel. Die Kampioenetrofee 2025 was die mees gesiene Kampioenetrofee ooit en het die vorige 2017-toernooi se rekord met 19 persent oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/champions-trophy-2025-sets-new-broadcast-records |title=Champions Trophy 2025 sets new broadcast records |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=21 Mei 2025 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> Dit het ook die Krieketwêreldbeker 2023 se aantal televisiekykers met 23 persent oortref.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/icc-champions-trophy-2025-breaks-viewership-record-outperforms-world-cup-2023-by-23-per-cent-11742567922798.html |title=ICC Champions Trophy 2025 breaks viewership record, outperforms World Cup 2023 by 23 per cent |publisher=Mint |author=Anubhav Mukherjee |date=21 Maart 2025 |accessdate=26 Mei 2025}}</ref> == Toewysing == In 2016 het die IKR aangekondig dat hulle met die Kampioenetrofee ná die [[Kampioenetrofee 2017|2017-toernooi]] weg sou doen. Die IKR se doelwit was om vir elk van die drie formate slegs een toernooi te hê.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/test-championship-to-replace-champions-trophy-646147 |title=Test Championship to replace Champions Trophy |publisher=ESPNcricinfo |date=29 Junie 2013 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Volgens die vierjaarsiklus van 2009 af sou die negende Kampioenetrofee in 2021 in Indië beslis word, maar dié toernooi is om organisatoriese redes vervang met die [[T20I-wêreldbeker 2021|T20I-wêreldbeker 2020]], wat weens die wêreldwye [[Covid-19-pandemie]] met een jaar uitgestel en na [[Oman]] en die [[Verenigde Arabiese Emirate]] verskuif is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.india.com/sports/what-led-to-the-cancellation-of-the-icc-champions-trophy-in-2021-heres-all-you-need-to-know-7588935/ |title=What led to the CANCELLATION of the ICC Champions Trophy in 2021? Here’s all you need to know |publisher=India.com |author=Jeet Banerjee |date=4 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Ná dié toernooi het die IKR egter aangekondig dat die Kampioenetrofee van 2025 af weer aangebied sal word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |title=USA to stage T20 World Cup: 2024–2031 ICC Men's tournament hosts confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 November 2021 |accessdate=16 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231216203457/https://www.icc-cricket.com/news/2354682 |archive-date=16 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In dieselfde maand is die Kampioenetrofee 2025 deur die Internasionale Krieketraad aan Pakistan toegewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/usa-co-hosts-for-2024-t20-wc-pakistan-gets-2025-champions-trophy-india-and-bangladesh-2031-world-cup-1289589 |title=USA co-hosts for 2024 T20 WC, Pakistan gets 2025 Champions Trophy, India and Bangladesh 2031 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=16 November 2021 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Dit was die eerste belangrike toernooi in Pakistan sedert die 2009-aanval op die [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan]], aangesien dit ná dié aanval van sy gasheerregte vir die [[Krieketwêreldbeker 2011]] ontneem is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/cricket/other_international/pakistan/8004684.stm |title=Pakistan counts cost of Cup shift |publisher=[[BBC]] |date=18 April 2009 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/world-cup-matches-moved-out-of-pakistan-400154 |title=World Cup matches moved out of Pakistan |publisher=ESPNcricinfo |date=17 April 2009 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Die laaste vername toernooi in Pakistan was die [[Krieketwêreldbeker 1996]] wat hulle saam met [[Indië]] en [[Sri Lanka]] aangebied het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportingnews.com/in/cricket/news/when-was-last-time-pakistan-hosted-icc-tournament/dac1a1e950d3a43f7e9673fb |title=When was the last time Pakistan hosted an ICC tournament? |publisher=Sporting News |author=Mohit Khakhar |date=12 Julie 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-set-to-host-icc-event-after-28-years.html |title=Pakistan set to host ICC event after 28 years |publisher=[[Pakistanse Krieketraad]] |date=24 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Die Indies-Pakistanse krieketmededinging is erg geraak deur die gespanne bilaterale verhouding tussen dié twee lande. In November 2023 het die [[Pakistanse Krieketraad]] vergader met die IKR se uitvoerende raad om ’n vergoeding te bespreek indien Indië sou weier om in Pakistan te speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/cricket/pcb-asks-for-compensation-from-icc-if-india-refuse-to-play-champions-troph-2025-report-4607491 |title=PCB Asks For Compensation From ICC If India Refuse To Play Champions Trophy 2025: Report |publisher=NDTV |date=26 November 2023 |accessdate=14 Maart 2025 |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112102106/https://sports.ndtv.com/cricket/pcb-asks-for-compensation-from-icc-if-india-refuse-to-play-champions-troph-2025-report-4607491 |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.livemint.com/sports/cricket-news/champions-trophy-2025-to-be-shifted-out-of-pakistan-or-held-in-hybrid-model-report-11701085305314.html |title=Champions Trophy 2025 to be shifted out of Pakistan or held in hybrid model: Reports |publisher=Live Mint |date=27 November 2023 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> ’n Jaar later het die [[Raad vir Beheer van Krieket in Indië]] die IKR daaroor ingelig dat Indië vir die toernooi nie na Pakistan sou reis nie en veiligheidskwessies aangevoer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-will-not-travel-to-pakistan-for-2025-champions-trophy-1458978 |title=India will not travel to Pakistan for 2025 Champions Trophy |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=9 November 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Pakistan het ’n skriftelike verduideliking geëis en aanvanklik die voorgestelde hibriede model verwerp.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/where-will-the-champions-trophy-be-played-icc-to-take-final-call-after-november-29-meeting-1462038 |title=Where will the Champions Trophy be played? ICC to take final call after November 29 meeting |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 November 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Op 19 Desember 2024, ná ’n ooreenkoms tussen die Raad vir Beheer van Krieket in Indië en die Pakistanse Krieketraad, het die [[Internasionale Krieketraad]] ’n hersiening uitgereik oor die toernooie wat deur Indië en Pakistan aangebied is, waarvolgens die Kampioenetrofee 2025 in Februarie en Maart 2025 in Pakistan en op ’n neutrale plek beslis is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com.au/news/4189050/india-to-play-champions-trophy-matches-at-neutral-venue |title=India to play Champions Trophy matches at neutral venue |publisher=[[Krieket Australië]] |author=Dave Middleton |date=19 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.france24.com/en/live-news/20241219-india-to-play-champions-trophy-on-neutral-ground-not-pakistan-1 |title=India to play Champions Trophy on neutral ground, not Pakistan |publisher=France24 |date=19 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Slegs die wedstryde wat Indië betrek het, is in die Verenigde Arabiese Emirate beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/champions-trophy-2025-dubai-to-host-all-india-matches-including-the-knockouts-if-india-qualify-1466411 |title=Champions Trophy 2025: Dubai to host all India matches, including the knockouts if India qualify |publisher=ESPNcricinfo |date=24 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Die IKR het bevestig dat Indië en Pakistan se wedstryde in mekaar se lande tussen 2024 en 2027 op neutrale plekke gehuisves sal word. Dit was van toepassing op die Vrouekrieketwêreldbeker 2025 (in Indië) en die [[T20I-wêreldbeker 2026]] (in Indië en Sri Lanka). Daar is ook aangekondig dat Pakistan die T20I-vrouewêreldbeker 2028 aanbied, waartydens Indië sy wedstryde ook op ’n neutrale plek speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/update-issued-on-india-and-pakistan-hosted-matches-at-icc-events |title=Update issued on India and Pakistan hosted matches at ICC events |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=19 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> == Deelnemers == Agt spanne het aan die Kampioenetrofee 2025 deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/icc-expands-men-s-world-events-odi-world-cup-to-14-teams-t20-world-cup-to-20-teams-1264847 |title=ICC expands men's world events: ODI WC to 14 teams, T20 WC to 20 teams |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=1 Junie 2021 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die beste sewe spanne van die [[Krieketwêreldbeker 2023]] het saam met die gasheer Pakistan regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-champions-trophy-qualification-at-stake-during-odi-world-cup-1406055 |title=2025 Champions Trophy qualification at stake during ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi, Matt Roller |date=29 Oktober 2023 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Hulle was Afghanistan, Australië, Bangladesj, Engeland, Indië, Nieu-Seeland en Suid-Afrika. Die voormalige kampioen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] kon vir die eerste keer nie vir ’n Kampioenetrofee kwalifiseer nie, terwyl [[Afghaanse nasionale krieketspan|Afghanistan]] wél en vir die eerste keer daarin kon slaag.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://zeenews.india.com/cricket/sri-lanka-fail-to-qualify-for-icc-champions-trophy-2025-scheduled-to-take-place-in-pakistan-2687031.html |title=Sri Lanka Fail To Qualify For ICC Champions Trophy 2025 Scheduled To Take Place In Pakistan |publisher=Zee News |author=Akash Kharade |date=11 November 2023 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Afghanistan, wat Sri Lanka vervang het, was die enigste verandering in die agt-span-lys van die Kampioenetrofee 2017. Die wedstrydskedule en groepe is op 24 Desember 2024 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cd75z2xxzpwo |title=ICC announces Champions Trophy 2025 fixtures |publisher=[[BBC]] |date=24 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Aangesien [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] nie vir die Krieketwêreldbeker 2023 kon kwalifiseer nie, het hulle ook die Kampioenetrofee 2025 misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2025-champions-trophy-qualification-at-stake-during-odi-world-cup-1406055 |title=2025 Champions Trophy qualification at stake during ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi, Matt Roller |date=29 Oktober 2023 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Daarmee was dit die eerste Kampioenetrofee wat twee voormalige kampioene misgeloop het en ook die tweede sonder ’n span van die [[Amerikas]]. Daar het ook geen assosiaatlid aan die toernooi deelgeneem nie. [[Lêer:2025 ICC Champions Trophy Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering; altesaam tien spanne het deelgeneem. {{sleutel|#003|Gekwalifiseer as gasheer}} {{sleutel|#00f|Gekwalifiseer tydens die Krieketwêreldbeker 2023}} {{sleutel|#fc0|Nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Cr-PK}} |'''Gasheer''' |Negende |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] |'''Kampioen''' <small>([[Kampioenetrofee 2017|2017]])</small> |- |{{Cr-AF}} |rowspan="7"|'''Regstreeks''' |Eerste | – |Debuut |- |{{Cr-AU}} |Negende |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] |'''Kampioen''' <small>([[Kampioenetrofee 2006|2006]], [[Kampioenetrofee 2009|2009]])</small> |- |{{Cr-BD}} |Sesde |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] |9de plek <small>([[Kampioenetrofee 2000|2000]], [[Kampioenetrofee 2006|2006]])</small> |- |{{Cr-EN}} |Negende |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] |Naaswenner <small>([[Kampioenetrofee 2004|2004]], [[Kampioenetrofee 2013|2013]])</small> |- |{{Cr-IN}} |Negende |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] |'''Kampioen''' <small>([[Kampioenetrofee 2002|2002]], [[Kampioenetrofee 2013|2013]])</small> |- |{{Cr-NZ}} |Negende |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] |'''Kampioen''' <small>([[Kampioenetrofee 2000|2000]])</small> |- |{{Cr-ZA}} |Negende |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] |'''Kampioen''' <small>([[Kampioenetrofee 1998|1998]])</small> |} == Stadions == In Desember 2022 het die [[Pakistanse Krieketraad]] toestemming ontvang van die Pakistanse regering vir die oprigting van ’n nuwe krieketstadion in [[Islamabad]] vir die toernooi.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dawn.com/news/1667144 |title=Government gives PCB green light to build stadium in Islamabad |publisher=Dawn News |date=2 Januarie 2022 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Op 28 April 2024 het die Pakistanse beheerliggaam egter drie bestaande stadions vir die toernooi voorgestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pcb-propose-three-venues-for-2025-champions-trophy-1431403 |title=PCB proposes three venues for 2025 Champions Trophy |publisher=ESPNcricinfo |date=28 April 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Die meeste wedstryde is in [[Karatsji]], [[Lahore]] en [[Rawalpindi]] aangebied, terwyl Indië sy hele toernooi in [[Doebai (stad)|Doebai]] in die [[Verenigde Arabiese Emirate]] gespeel het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/champions-trophy-2025-india-vs-pakistan-game-to-be-played-on-february-23-in-uae-1466036 |title=Champions Trophy: India vs Pakistan on February 23 in UAE |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cd75z2xxzpwo |title=ICC announces Champions Trophy 2025 fixtures |publisher=[[BBC]] |date=24 Desember 2024 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" !colspan=3|{{vlagland|Pakistan}} ! {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}} |- ! [[Karatsji]] ! [[Lahore]] ! [[Rawalpindi]] ! [[Doebai (stad)|Doebai]] |- | [[Nasionale stadion, Karatsji|Nasionale stadion]] | [[Gaddafistadion]] | [[Rawalpindi-krieketstadion]] | [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]] |- | <small>{{Koördinate|24|53|46|N|67|4|53|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Nasionale Stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|31|30|48|N|74|20|0|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Gaddafistadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|39|5.44|N|73|4|33.82|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rawalpindi-krieketstadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|2|48|N|55|13|8|O|type:landmark|aansig=inlyn|name=Doebai Internasionale Krieketstadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''34&nbsp;238''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''15&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:National Cricket Stadium, Karachi 01.jpg|150px]] | [[Lêer:Gaddafi Stadium at Night.jpg|150px]] | [[Lêer:RWPCS3.jpg|150px]] | [[Lêer:Dubai Stadium 2019.jpg|150px]] |- !colspan=2|{{Location map+|Pakistan|width=375|float=center|places= {{Location map~|Pakistan|lat_deg=24|lat_min=51|lon_deg=67|lon_min=0|position=right|background=|label=[[Karatsji]]}} {{Location map~|Pakistan|lat_deg=31|lat_min=33|lon_deg=74|lon_min=20|position=left|background=|label=[[Lahore]]}} {{Location map~|Pakistan|lat_deg=33|lat_min=36|lon_deg=73|lon_min=2|position=bottom|background=|label=[[Rawalpindi]]}}}} !colspan=2|{{Location map+|Verenigde Arabiese Emirate|width=350|float=center|places= {{Location map~|Verenigde Arabiese Emirate|lat_deg=25|lat_min=3|lon_deg=55|lon_min=13|position=left|background=|label=[[Doebai (stad)|Doebai]]}}}} |}</center> == Formaat == Die Kampioenetrofee 2025 is oor 18 dae tussen agt verskillende spanne oor 15 wedstryde beslis. Dit het op 19 Februar 2025 op die Nasionale stadion in Karatsji, Pakistan, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Pakistan en Nieu-Seeland begin. Die toernooi het geëindig op Doebai Internasionale Krieketstadion in Doebai, Verenigde Arabiese Emirate, op 9 Maart met die eindstryd tussen Indië en Nieu-Seeland, waartydens Indië die Kampioenetrofee ingepalm het. Dieselfde formaat is voorheen tydens die Kampioenetrofeë in 2009, 2013 en 2017 gebruik. === Kalender === Die volgende tabel dui die Kampioenetrofee 2025 se daaglikse program aan. ’n Siaan blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Februarie/Maart ! scope=col |Wo<br />19 ! scope=col |Do<br />20 ! scope=col |Vr<br />21 ! scope=col |Sa<br />22 ! scope=col |So<br />23 ! scope=col |Ma<br />24 ! scope=col |Di<br />25 ! scope=col |Wo<br />26 ! scope=col |Do<br />27 ! scope=col |Vr<br />28 ! scope=col |Sa<br />1 ! scope=col |So<br />2 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 19 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 24 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 28 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 |- align=center | align=left|Groep B <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 22 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 26 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 1 -->| bgcolor=#7DF9FF| 1 <!-- 2 -->| |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Maart ! scope=col |Ma<br />3 ! scope=col |Di<br />4 ! scope=col |Wo<br />5 ! scope=col |Do<br />6 ! scope=col |Vr<br />7 ! scope=col |Sa<br />8 ! scope=col |So<br />9 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#7DF9FF|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Cr-BD}}<br /> {{Cr-IN}}<br /> {{Cr-NZ}}<br /> {{Cr-PK}} | {{Cr-AF}}<br /> {{Cr-AU}}<br /> {{Cr-EN}}<br /> {{Cr-ZA}} |} === Groepfase === Die Kampioenetrofee 2025 is deur agt nasionale krieketspanne beslis. Vir die groepfase is die agt deelnemende spanne in twee groepe van vier elk verdeel; elke span het een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep gespeel, dus het elke span drie wedstryde in die groepfase gespeel. Twee punte is vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte geëindig het, is volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aangeteken het), is die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit was van toepassing in alle fases van die toernooi. Die twee beste spanne van albei groepe het na die uitklopfase deurgedring.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/champions-trophy-2025-who-are-playing-what-are-the-venues-where-to-watch-and-more-faqs-1472008 |title=Champions Trophy 2025 FAQs: Who are playing, what are the venues, where to watch and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Hemant Brar |date=6 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit drie wedstryde bestaan het: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die twee beste spanne van elke groep het na die uitklopfase deurgedring. Die groepwenner van albei groepe het teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde gespeel. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag was, is die wedstryd deur ’n superboulbeurt beslis. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van twaalf skeidsregters en drie wedstrydbeamptes is vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/match-officials-for-icc-men-s-champions-trophy-2025-confirmed |title=Match Officials for ICC Men’s Champions Trophy 2025 confirmed |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy-2025-umpires-match-officials-referees-full-list-richard-kettleborough-kumar-dharmasena/article69183553.ece |title=ICC Champions Trophy 2025: Full list of umpires, match officials announced |publisher=The Hindu |date=5 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} Paul Reiffel <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Rod Tucker <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Sharfuddoula <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Michael Gough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Illingworth <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Richard Kettleborough <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> || * {{vlagikoon|Engeland}} Alex Wharf <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Gaffaney <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Pakistan}} Ahsan Raza <small>([[Pakistanse Krieketraad|Pakistan]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Kumar Dharmasena <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Adrian Holdstock <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Joel Wilson <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Australië}} David Boon <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Ranjan Madugalle <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> || * {{vlagikoon|Zimbabwe}} Andy Pycroft <small>([[Zimbabwe Krieket|Zimbabwe]])</small> |} == Wedstryde == Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die spanne is in twee groepe van vier elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne van die groep gespeel het. Die beste twee spanne van elke groep het hierna vir die halfeindrondte gekwalifiseer en die wenners het mekaar in die eindstryd ontmoet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/icc-champions-trophy-2025-ultimate-guide-everything-you-need-to-know |title=ICC Champions Trophy 2025 Ultimate Guide: Everything you need to know |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> Vir wedstryde tydens die groepfase is geen reserwedae in die geval van slegte weer opsy gesit nie. ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#ccffcc" |style="text-align:left"|{{Cr-IN}} |3||3||0||0||'''6'''||+0.715 |- bgcolor="#ccffcc" |style="text-align:left"|{{Cr-NZ}} |2||2||1||0||'''4'''||+0.267 |- |style="text-align:left"|{{Cr-BD}} |3||0||2||1||'''1'''||—0.443 |- |style="text-align:left"|{{Cr-PK}} |3||0||2||1||'''1'''||—1.087 |} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 320/5 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = 260 (47.2 boulbeurte) | lopies1 = [[Tom Latham]] 118* (104) | paaltjies1 = [[Naseem Shah]] 2/63 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Khushdil Shah]] 69 (49) | paaltjies2 = [[Will O’Rourke]] 3/47 (9 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 60 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/pakistan-vs-new-zealand-1st-match-group-a-1466414/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nasionale Stadion, Karatsji|Nasionale Stadion]], [[Karatsji]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Tom Latham]] (NZ) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Beide [[Will Young (krieketspeler)|Will Young]] en [[Tom Latham]] (albei NZ) teken ’n kampioenetrofeehonderdtal aan.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-champions-trophy-icc-knockout-44 |title=List of hundreds for ICC Champions Trophy (ICC KnockOut) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref name="PAKvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/pak-vs-nz-stats-tom-latham-will-young-hit-hundreds-on-champions-trophy-debut-1473815 |title=Stats – Latham and Young hit hundreds on Champions Trophy debut |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=19 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Will Young word ook die vierde Nieu-Seelandse kolwer wat ’n kampioenetrofeehonderdtal aanteken en die eerste wat op sy debuut daarin kon slaag.<ref name="PAKvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.com/news/pak-vs-nz-history-will-young-becomes-first-kiwi-in-21-years-to-achieve-this-special-feat-2192025-1739965677301 |title=Young is just the fourth Kiwi overall to score a ton in the Champions Trophy |publisher=Cricket.com |date=19 Februarie 2025 |accessdate=21 Februarie 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250221170916/https://www.cricket.com/news/pak-vs-nz-history-will-young-becomes-first-kiwi-in-21-years-to-achieve-this-special-feat-2192025-1739965677301 |archive-date=21 Februarie 2025 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Februarie 2025 | tyd = 13:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 228 (49.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 231/4 (46.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Towhid Hridoy]] 100 (118) | paaltjies1 = [[Mohammed Shami]] 5/53 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Shubman Gill]] 101* (129) | paaltjies2 = [[Rishad Hossain]] 2/38 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/bangladesh-vs-india-2nd-match-group-a-1466415/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] | skeidsregters = Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Shubman Gill]] (Ind) | rondte = | loot = Bangladesj het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Ravindra Jadeja]] (Ind) speel in sy 200ste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/ravindra-jadeja-reaches-major-milestone-in-indias-champions-trophy-2025-opener-against-bangladesh-13865057.html |title=Ravindra Jadeja reaches major milestone in India's Champions Trophy 2025 opener against Bangladesh |publisher=Firstpost |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Jaker Ali]] en [[Towhid Hridoy]] (albei Ban) teken met 154 lopies die hoogste Bengaalse sesde EDI-paaltjievennootskap in dié tyd aan en ook die hoogste sesde paaltjie-vennootskap in dié tyd teen Indië.''<ref name="BANvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/mohammed-shami-fastest-to-200-odi-wickets-after-five-for-against-bangladesh-1473941 |title=Shami fastest to 200 ODI wickets; Rohit second fastest to 11,000 ODI runs |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli, Namooh Shah |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/ind-vs-ban-jaker-ali-towhid-hridoy-record-highest-sixth-wicket-partnership-for-bangladesh-in-odis/article69242542.ece |title=IND vs BAN: Jaker Ali, Towhid Hridoy record highest sixth-wicket partnership for Bangladesh in ODIs |publisher=The Hindu |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]] benut met sy 156ste EDI-vangskoot die gesamentlik meeste in dié tyd vir Indië.''<ref name="BANvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;keeper=0;orderby=caught_fielder;team=6;template=results;type=fielding |title=Most catches by an Indian in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Towhid Hridoy (Ban) teken sy eerste EDI-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/champions-trophy/champions-trophy-towhid-put-indian-bowlers-on-notice-with-maiden-odi-100-125022000958_1.html |title=Champions Trophy: Towhid puts Indian bowlers on notice with maiden ODI 100 |publisher=Business Standard |author=Aditya Kaushik |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Beide Towhid Hridoy (Ban) en [[Shubman Gill]] (Ind) teken ’n kampioenetrofeehonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''[[Mohammed Shami]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-champions-trophy-icc-knockout-44 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Champions Trophy (ICC KnockOut) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die gesamentlik naasvinnigste bouler in dié tyd volgens aantal EDI-wedstryde (104) wat sy 200ste EDI-paaltjie neem<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/fastest-to-200-wickets-283535 |title=Fastest to 200 wickets in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> en die vinnigste in dié tyd volgens aantal aflewerings (5&nbsp;126).''<ref name="BANvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/mohammed-shami-fastest-to-200-odi-wickets-record-stats-india-vs-bangladesh-champions-trophy-2025/article69241971.ece |title=Champions Trophy 2025: Mohammed Shami becomes fastest Indian bowler to reach 200 ODI wickets |publisher=The Hindu |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Mohammed Shami (Ind) word die eerste Indiese bouler wat sy 60ste EDI-paaltjie in IKR-toernooie neem.''<ref name="BANvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketaddictor.com/cricket-news/mohammed-shami-creates-history-becomes-indias-goat-in-icc-events-fastest-to-200-odi-wickets/ |title=Mohammed Shami creates history, becomes India's GOAT in ICC events & fastest to 200 ODI wickets |publisher=Cricket Addictor |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=wickets;team=6;template=results;trophy=12;trophy=44;type=bowling |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Bowling records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] (Ind) word die vierde Indiese kolwer en ná [[Virat Kohli]] (Ind) ook die naasvinnigste kolwer in dié tyd volgens aantal EDI-kolfbeurte (in 261 kolfbeurte) wat sy 11&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken.''<ref name="BANvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/rohit-sharma-11000-odi-runs-fourth-indian-second-fastest-stats-sachin-kohli-ganguly-numbers-record/article69210200.ece |title=Rohit Sharma becomes second-fastest player in the world to complete 11,000 ODI runs |publisher=The Hindu |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/fastest-to-11000-runs-308684 |title=Fastest to 11000 runs in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Shubman Gill]] (Ind) word die vinnigste Indiese kolwer in dié tyd volgens aantal kolfbeurte (51) wat sy agtste EDI-honderdtal aanteken.''<ref name="BANvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/shubman-gill-leaves-behind-virat-kohli-sachin-tendulkar-second-straight-odi-century-drives-india-to-win-vs-bangladesh-101740067976301.html |title=Shubman Gill leaves behind Virat Kohli, Sachin Tendulkar; second straight ODI century drives India to win vs Bangladesh |publisher=[[Hindustan Times]] |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Rohit Sharma word die eerste Indiese [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat sy 100ste oorwinning behaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rohit-sharma-creates-history-becomes-first-captain-in-the-world-to-win-100-matches-after-turning-30-years-old-article-118422314 |title=Rohit Sharma Creates History, Becomes First Captain In The World To.... |publisher=Times Now |author=Faham Uddin |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Februarie 2025 | tyd = 13:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-PK}} | telling1 = 241 (49.4 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 244/4 (42.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Saud Shakeel]] 62 (76) | paaltjies1 = [[Kuldeep Yadav]] 3/40 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Virat Kohli]] 100* (111) | paaltjies2 = [[Shaheen Afridi]] 2/74 (8 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/india-vs-pakistan-5th-match-group-a-1466418/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Indië word die eerste span wat hul twaalfde agtereenvolgende EDI-loot verloor.''<ref name="PAKvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/virat-kohli-breaks-record-for-most-catches-for-india-in-odis-1474512 |title=Kohli breaks record for most catches as a fielder for India in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-champions-trophy-2025/ind-vs-pak-india-set-record-for-most-consecutive-tosses-lost-in-odis/articleshow/118501407.cms |title=IND vs PAK: India set record for most consecutive tosses lost in ODIs |publisher=[[The Times of India]] |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Mohammed Shami]] (Ind) boul die gesamentlik meeste aflewerings in dié tyd in een boulbeurt (elf), insluitende wydlopers en geenballe.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/icc-champions-trophy-2025/india-vs-pakistan-mohammed-shami-achieves-big-unwanted-record-surpasses-jasprit-bumrah-7775958 |title=India vs Pakistan: Mohammed Shami Achieves Big Unwanted Record, Surpasses Jasprit Bumrah |publisher=NDTV |author=Roddur Mookherjee |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025 |archive-date= 4 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304105653/https://sports.ndtv.com/icc-champions-trophy-2025/india-vs-pakistan-mohammed-shami-achieves-big-unwanted-record-surpasses-jasprit-bumrah-7775958 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Hardik Pandya]] (Ind) neem sy 200ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ct-2025-hardik-pandya-completes-200-international-wickets-101740317455211.html |title=CT 2025: Hardik Pandya completes 200 international wickets |publisher=[[Hindustan Times]] |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Kuldeep Yadav]] (Ind) word die vyfde Indiese draaibouler wat sy 300ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/kuldeep-yadav-joins-ravichandran-ashwin-in-elite-list-becomes-5th-indian-spinner-to-9237954.html |title=Kuldeep Yadav Joins Ravichandran Ashwin In Elite List, Becomes 5th Indian Spinner To... |publisher=Network18 Group |author=Harshit Bisht |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Virat Kohli]] word die eerste Indiese veldwerker wat sy 158ste EDI-vangskoot benut.''<ref name="PAKvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/virat-kohli-record-most-catches-by-indian-fielder-odi-stats-india-vs-pakistan-cricket-champions-trophy-2025/article69242686.ece |title=Champions Trophy 2025: Kohli goes past Azharuddin’s record for most catches by an Indian fielder in ODIs |publisher=The Hindu |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] (Ind) word die vinnigste aanvangskolwer in dié tyd wat sy 9&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken (in 181 kolfbeurte).''<ref name="PAKvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/rohit-sharma-creates-history-breaks-sachin-tendulkars-record-becomes-first-player-in-the-world-to-score-9000-odi-runs-as-opener-under-190-innings-article-118500370 |title=Rohit Sharma Creates History, Breaks Sachin Tendulkar's Record; Becomes First Player In The World To... |publisher=Times Now |author=Faham Uddin |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Virat Kohli (Ind) teken ’n kampioenetrofeehonderdtal aan.<ref name="Batting" /> Dit is sy 51ste EDI-honderdtal, waarmee hy in 23 EDI-wedstryde vyftigtalle aanteken. Op 36 jaar en 110 dae word hy die oudste kolwer in dié tyd wat ’n kampioenetrofeehonderdtal aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ddnews.gov.in/en/kohli-aces-another-chase-for-india-pakistan-stare-at-exit/ |title=Kohli aces another chase for India, Pakistan stare at exit |publisher=DD News |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-virat-kohli-equals-indian-legend-s-huge-record-half-century-in-ind-vs-pak-2025-champions-trophy-clash |title=Virat Kohli equals Indian legend's huge record with half-century in IND vs PAK 2025 Champions Trophy clash |publisher=Sportskeeda |author=Tejas Rathi |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/cricket/news-india-vs-pakistan-2025-champions-trophy-full-list-award-winners-player-match-scorecard-records |title=India vs Pakistan, 2025 Champions Trophy: Full list of award winners, player of the match, scorecard & records |publisher=Sportskeeda |author=Naman Jain |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die vinnigste kolwer in dié tyd wat sy 14&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken (in 287 kolfbeurte) en die derde kolwer algeheel.''<ref name="PAKvIND" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/ind-vs-pak-virat-kohli-14000-odi-runs-fastest-tendulkar-record-9851963/ |title=Virat Kohli becomes fastest to hit 14,000 ODI runs, breaks Sachin Tendulkar’s record |publisher=The Indian Express |date=23 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/fastest-to-14000-runs-320991 |title=Fastest to 14000 runs in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Virat Kohli (Ind) oortref Rohit Sharma se vorige rekord en word die beste EDI-lopiemaker in dié tyd tydens IKR-toernooie teen Pakistan. Hy word ook die eerste speler wat vyf keer as speler van die wedstryd aangewys is in IKR-toernooiwedstryde teen Pakistan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/virat-kohli-create-history-breaks-rohit-sharmas-world-record-becomes-first-player-in-world-to-score-400-runs-vs-pakistan-in-icc-events-article-118509793 |title=Virat Kohli Creates History; Breaks Rohit Sharma's World Record; Becomes First Player To... |publisher=Times Now |author=Aayush Kataria |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = 236/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 240/5 (46.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Najmul Hossain Shanto]] 77 (110) | paaltjies1 = [[Michael Bracewell]] 4/26 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rachin Ravindra]] 112 (105) | paaltjies2 = [[Taskin Ahmed]] 1/28 (7 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/bangladesh-vs-new-zealand-6th-match-group-a-1466419/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rawalpindi-krieketstadion]], [[Rawalpindi]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) | speler van die wedstryd = [[Michael Bracewell]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Michael Bracewell]] (NZ) behaal sy beste EDI-boulsyfer in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/133563/michael-bracewells-career-best-4-26-restricts-bangladesh |title=Michael Bracewell's career-best 4-26 restricts Bangladesh |publisher=Cricbuzz |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Kane Williamson]] oortref [[Stephen Fleming]] se vorige rekord van 1&nbsp;516 EDI-lopies en word Nieu-Seeland se beste lopiemaker in dié tyd tydens IKR-toernooie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/kane-williamson-breaks-fleming-historic-record-despite-failing-against-bangladesh-in-champions-trophy-2025-2025-02-24-977765 |title=Kane Williamson breaks Fleming's historic record despite failing against Bangladesh in Champions Trophy 2025 |publisher=India TV |author=Varun Malik |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rachin Ravindra]] (NZ) teken ’n kampioenetrofeehonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Hy word ook die eerste Nieu-Seelandse kolwer wat vier EDI-honderdtalle tydens IKR-toernooie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/rachin-ravindra-shatters-massive-record-becomes-new-zealands-leading-century-scorer-in-icc-odi-events/ |title=Rachin Ravindra shatters massive record, becomes New Zealand's leading century-scorer in ICC ODI events |publisher=The Tribune |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Beide Rachin Ravindra en [[Glenn Phillips]] (albei NZ) teken hul 1&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/commentary-live-ban-vs-nz-icc-champions-trophy-2025-match-6-bangladesh-vs-new-zealand-odi-banz02242025255188 |title=BAN vs NZ Ball by Ball Commentary |publisher=[[Hindustan Times]] |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Mushfiqur Rahim]] (Ban) speel in sy laaste EDI-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/bangladesh-legend-retires-from-odi-cricket |title=Bangladesh legend retires from ODI cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Beide Indië en Nieu-Seeland vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/bangladesh-vs-new-zealand-6th-match-group-a-1466419/match-report |title=Ravindra, Latham and Bracewell book New Zealand's semi-final spot |publisher=ESPNcricinfo |author=Alagappan Muthu |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Beide Bangladesj en Pakistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/india-new-zealand-qualify-for-champions-trophy-2025-semifinals-pakistan-bangladesh-knocked-out-2025-02-24-977771 |title=India, New Zealand qualify for Champions Trophy 2025 semifinals; Pakistan, Bangladesh knocked out |publisher=India TV |author=Varun Malik |date=24 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-BD}} | telling1 = | span2 = {{Cr-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/pakistan-vs-bangladesh-9th-match-group-a-1466422/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rawalpindi-krieketstadion]], [[Rawalpindi]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Michael Gough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Adrian Holdstock ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd om 15:27 afgelas weens swaar reën. | notas = Dit is die eerste kampioenetrofeewedstryd tussen Bangladesj en Pakistan ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/pakistan-vs-bangladesh-9th-match-group-a-1466422/match-preview |title=Pakistan and Bangladesh look – or hope – to sign off on a positive note |publisher=ESPNcricinfo |author=Mohammad Isam |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is slegs die derde kampioenetrofeewedstryd, en die tweede tydens die Kampioenetrofee 2025, wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is. }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Maart 2025 | tyd = 13:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-IN}} | telling1 = 249/9 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-NZ}} | telling2 = 205 (45.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Shreyas Iyer]] 79 (98) | paaltjies1 = [[Matt Henry]] 5/42 (8 boulbeurte) | lopies2 = [[Kane Williamson]] 81 (120) | paaltjies2 = [[Varun Chakravarthy]] 5/42 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 44 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/india-vs-new-zealand-12th-match-group-a-1466425/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] | skeidsregters = Michael Gough en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Varun Chakravarthy]] (Ind) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Virat Kohli]] (Ind) word die sewende Indiër en 22ste krieketspeler wat in sy 300ste EDI-wedstryd speel.''<ref name="INDvNZ">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ind-vs-nz-a-rare-top-three-failure-for-india-in-virat-kohli-s-300th-odi-1475591 |title=Stats – A rare top-three failure for India in Kohli's 300th ODI |publisher=ESPNcricinfo |date=2 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/icc-champions-trophy-2025/virat-kohli-scripts-history-in-300th-odi-becomes-first-player-ever-in-cricket-to-7828835 |title=Virat Kohli Scripts History In 300th ODI, Becomes First Player Ever In Cricket To... |publisher=NDTV |author=Sahil Bakshi |date=2 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025 |archive-date= 2 Maart 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250302170516/https://sports.ndtv.com/icc-champions-trophy-2025/virat-kohli-scripts-history-in-300th-odi-becomes-first-player-ever-in-cricket-to-7828835 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Shreyas Iyer]] (Ind) teken sy 500ste EDI-lopie teen Nieu-Seeland aan.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/shreyas-iyer-vs-nz-in-odis-india-star-continues-his-love-affair-with-black-caps/67c451f0a80715576d9d4e9e |title=Shreyas Iyer Vs NZ In ODIs: India Star Continues His Love Affair With 'Black Caps' |publisher=OneCricket |author=Aakash Saini |date=2 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Beide [[Matt Henry]] (NZ) en [[Varun Chakravarthy]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes, wat dit die eerste kampioenetrofeewedstryd met twee vyf-paaltjie-oeste maak.''<ref name="Bowling" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;groupby=match;orderby=start;qualmin1=2;qualval1=five_wickets;template=results;trophy=44;type=bowling |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Bowling records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=fifty_plus;template=results;trophy=12;trophy=44;type=batting |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Matt Henry neem sy derde EDI-vyf-paaltjie-oes en word ook die eerste bouler wat ’n vyf-paaltjie-oes tydens ’n kampioenetrofeewedstryd teen Indië neem.''<ref name="INDvNZ" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/amp/cricket/champions-trophy/champions-trophy-matt-henry-takes-fifer-against-india-registers-big-feat-125030200411_1.html |title=Champions Trophy: Matt Henry takes fifer against India, registers big feat |publisher=Business Standard |author=Shashwat Nishant |date=2 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Kane Williamson]] (NZ) teken sy 2&nbsp;500ste internasionale lopie teen Indië aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/ind-vs-nz-kane-williamson-creates-history-with-resilient-knock-against-india-2025-03-02-978733 |title=IND vs NZ: Kane Williamson creates history with resilient knock against India |publisher=India TV |author=Akshit Bhatnagar |date=2 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Varun Chakravarthy neem sy eerste EDI-vyf-paaltjie-oes en word ná [[Ravindra Jadeja]] en [[Mohammed Shami]] die derde Indiese bouler wat dié mylpaal tydens ’n kampioenetrofeewedstryd bereik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraphindia.com/sports/cricket/india-top-group-a-as-varun-chakaravarthys-five-for-sinks-new-zealand-in-dubai/cid/2086619 |title=India top Group A as Varun Chakaravarthy’s five-for sinks New Zealand in Dubai |publisher=The Telegraph |date=2 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ná [[Josh Hazlewood]] (Aus) en Mohammed Shami (Ind) ook die derde bouler wat daarin op sy kampioenetrofeedebuut kon slaag.<ref name="INDvNZ" /> }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#ccffcc" |style="text-align:left"|{{Cr-ZA}} |3||2||0||1||'''5'''||+2.395 |- bgcolor="#ccffcc" |style="text-align:left"|{{Cr-AU}} |3||1||0||2||'''4'''||+0.475 |- |style="text-align:left"|{{Cr-AF}} |3||1||1||1||'''3'''||—0.990 |- |style="text-align:left"|{{Cr-EN}} |3||0||3||0||'''0'''||—1.159 |} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-ZA}} | telling1 = 315/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AF}} | telling2 = 208 (43.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Ryan Rickelton]] 103 (106) | paaltjies1 = [[Mohammad Nabi]] 2/51 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rahmat Shah]] 90 (92) | paaltjies2 = [[Kagiso Rabada]] 3/36 (8.3 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met 107 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/afghanistan-vs-south-africa-3rd-match-group-b-1466416/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nasionale Stadion, Karatsji|Nasionale Stadion]], [[Karatsji]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Sharfuddoula ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Ryan Rickelton]] (RSA) | rondte = | loot = Suid-Afrika het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is Afghanistan se eerste kampioenetrofeewedstryd ooit.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/afghanistan-vs-south-africa-3rd-match-group-b-1466416/match-preview |title=Afghanistan begin with dreams to realise, South Africa with nightmares to quash |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=20 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Ryan Rickelton]] (RSA) teken sy eerste EDI-honderdtal aan en word ook die eerste Suid-Afrikaanse kolwer wat op sy kampioenetrofeedebuut daarin kon slaag.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.business-standard.com/cricket/champions-trophy/who-is-ryan-rickelton-proteas-batter-who-scored-a-ton-vs-afghanistan-125022100852_1.html |title=Who is Ryan Rickelton? Proteas batter who scored a ton vs Afghanistan |publisher=Business Standard |author=Aditya Kaushik |date=21 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Vir die tweede keer in ’n kampioenetrofeewedstryd teken vier of meer Suid-Afrikaanse kolwers vyftigtalle aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/champions-trophy-2025-afg-vs-sa-live-score-afghanistan-vs-south-africa-cricket-scorecard-today-national-stadium-karachi-101740114623477.html |title=Only the second time there have been 4 50+ scores in one CT innings |publisher=[[Hindustan Times]] |date=21 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Die 523 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n EDI-wedstryd tussen Afghanistan en Suid-Afrika.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/south-africa-afghanistan-3vs40/one-day-internationals-2 |title=Highest match aggregates for Afghanistan vs South Africa in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 22 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 351/8 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 356/5 (47.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Ben Duckett]] 165 (143) | paaltjies1 = [[Ben Dwarshuis]] 3/66 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Josh Inglis]] 120* (86) | paaltjies2 = [[Adil Rashid]] 1/47 (10 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/australia-vs-england-4th-match-group-b-1466417/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Gaddafistadion]], [[Lahore]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Josh Inglis]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Ben Duckett]] (Eng) teken sy derde EDI-honderdtal aan en word ook die eerste Engelse kolwer wat op sy kampioenetrofeedebuut daarin kon slaag.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/englands-ben-duckett-makes-ipl-teams-regret-with-a-spectacular-hundred-vs-australia/67b9b32f6bfbadc5cf8f0764 |title=England's Ben Duckett Makes IPL Teams Regret With A Spectacular Hundred Vs Australia |publisher=OneCricket |author=Rajgeeta |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Adam Zampa]] (Aus) neem sy 300ste internasionale paaltjie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.one/top-most/most-wickets-taken-by-australian-spinners-in-international-cricket/67b9bd6c6bfbadc5cf998472 |title=Most Wickets Taken By Australian Spinners In International Cricket |publisher=OneCricket |author=Soumyajit Dutta |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Ben Duckett (Eng) teken die hoogste individuelle kampioenetrofeetelling in dié tyd aan.''<ref name="AUSvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/aus-vs-eng-stats-ben-ducketts-record-knock-eclipsed-by-australias-record-chase-1474328 |title=Stats – Duckett's record knock eclipsed by Australia's record chase |publisher=ESPNcricinfo |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ben-duckett-goes-past-ganguly-tendulkar-to-achieve-big-champions-trophy-milestone-as-england-pile-misery-on-australia-101740226982716.html |title=Ben Duckett goes past Ganguly, Tendulkar to achieve big Champions Trophy milestone as England pile misery on Australia |publisher=[[Hindustan Times]] |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-most-runs-innings/icc-champions-trophy-icc-knockout-44 |title=High scores For ICC Champions Trophy (ICC KnockOut) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat meer as 150 lopies in ’n kampioenetrofeewedstryd aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news24online.com/sports/duckett-writes-history-as-the-highest-individual-scorer-and-joins-elite-company-with-masterful-champions-trophy-century/482677/ |title=Duckett Writes History As The Highest Individual Scorer And Joins Elite Company with Masterful Champions Trophy Century |publisher=News 24 |author=Chetan Phore |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Engeland teken die hoogste kampioenetrofeetelling in dié tyd aan.''<ref name="AUSvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/ducketts-record-breaking-century-anchors-england-to-351-8-against-australia-in-champions-trophy-101740231144443.html |title=Duckett's record-breaking century anchors England to 351-8 against Australia in Champions Trophy |publisher=[[Hindustan Times]] |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/highest-team-totals-in-icc-champions-trophy-history-full-list-scores-records-stats-australia-vs-england/article69251130.ece |title=AUS vs ENG: England registers highest total in ICC Champions Trophy history before Australia smashes record in same match |publisher=The Hindu |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref name="Spantotaal">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-champions-trophy-icc-knockout-44 |title=Highest totals For ICC Champions Trophy (ICC KnockOut) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Josh Inglis]] (Aus) teken sy eerste EDI-honderdtal aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/josh-inglis-scores-maiden-century-in-one-day-internationals-achieves-deat-during-aus-vs-eng-icc-champions-trophy-2025-6662825.html |title=Josh Inglis Scores Maiden Century in One-Day Internationals, Achieves Feat During AUS vs ENG ICC Champions Trophy 2025 |publisher=Latestly |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy teken ook die gesamentlik vinnigste kampioenetrofeehonderdtal in dié tyd aan (in 77 aflewerings).''<ref name="AUSvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/133546/inglis-carey-combine-to-nullify-ducketts-historic-ton |title=Inglis, Carey combine to nullify Duckett's historic ton |publisher=Cricbuzz |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Beide Ben Duckett (Eng) en Josh Inglis (Aus) teken ’n kampioenetrofeehonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Dit is die hoogste suksesvolle EDI-lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n IKR-toernooi.''<ref name="AUSvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/australia-records-highest-chase-champions-trophy-history-stats-aus-vs-england/article69252247.ece |title=AUS vs ENG: Australia completes highest successful chase in a 50-over ICC event |publisher=The Hindu |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=2;filter=advanced;innings_number=2;orderby=target;result=1;template=results;trophy=12;trophy=44;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Die 707 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n kampioenetrofeewedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.geo.tv/latest/592062-australia-shatter-several-records-with-convincing-win-vs-england |title=Champions Trophy: Records fall like ninepins in high-octane Aus-Eng run-fest |publisher=Geo News |date=22 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-match-aggregates/icc-champions-trophy-icc-knockout-44 |title=Highest match aggregates For ICC Champions Trophy (ICC KnockOut) |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = Wedstryd afgelas sonder dat ’n bal geboul is. | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/australia-vs-south-africa-7th-match-group-b-1466420/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rawalpindi-krieketstadion]], [[Rawalpindi]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Kettleborough ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Geen loot nie | reën = Wedstryd om 17:10 afgelas weens swaar reën. | notas = Dit is die eerste kampioenetrofeewedstryd tussen Australië en Suid-Afrika ooit.''<ref name="AUSvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/australia-vs-south-africa-7th-match-group-b-1466420/match-report |title=Australia-SA match abandoned after relentless rain in Rawalpindi |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=25 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is die tweede kampioenetrofeewedstryd wat afgelas is sonder dat ’n bal geboul is.'' * ''Dit is ook die eerste IKR-toernooiwedstryd tussen die twee spanne wat afgelas is.<ref name="AUSvRSA" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 325/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-EN}} | telling2 = 317 (49.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Ibrahim Zadran]] 177 (146) | paaltjies1 = [[Jofra Archer]] 3/64 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Joe Root]] 120 (111) | paaltjies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 5/58 (9.5 boulbeurte) | uitslag = Afghanistan wen met agt lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/afghanistan-vs-england-8th-match-group-b-1466421/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Gaddafistadion]], [[Lahore]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) en Joel Wilson ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Ibrahim Zadran]] (Afg) | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit is die eerste kampioenetrofeewedstryd tussen Afghanistan en Engeland ooit.'' * ''[[Jofra Archer]] (Eng) word die vinnigste Engelse bouler in dié tyd volgens aantal wedstryde (30) wat sy 50ste EDI-paaltjie neem.''<ref name="AFGvENG">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/champions-trophy-2025-afg-vs-eng-stats-ibrahim-zadran-achieves-new-tournament-high-1475000 |title=Stats – Ibrahim Zadran achieves new Champions Trophy high |publisher=ESPNcricinfo |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-champions-trophy-2025/cricket-news/quickest-to-50-odi-wickets-full-list-archer-breaks-andersons-all-time-england-record |title=Quickest to 50 ODI wickets, full list: Archer breaks Anderson's all-time England record |publisher=Wisden Cricketers’ Almanack |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/fastest-to-50-wickets-283529 |title=Fastest to 50 wickets in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Ibrahim Zadran]] (Afg) teken sy 1&nbsp;500ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/ibrahim-zadran-first-afghanistan-batsman-score-100-champions-trophy-england-vs-afg/article69266295.ece |title=ENG vs AFG: Ibrahim Zadran becomes first Afghanistan batter score century in Champions Trophy |publisher=The Hindu |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste Afghaanse kolwer wat ’n kampioenetrofeehonderdtal aanteken<ref name="Batting" /> en ook die eerste Afghaanse kolwer wat twee EDI-honderdtalle tydens IKR-toernooie aanteken.''<ref name="AFGvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/ibrahim-zadran-becomes-first-afghanistan-player-to-hit-multiple-centuries-across-icc-odi-events-achieves-feat-during-afg-vs-eng-champions-trophy-2025-match-in-lahore-6671890.html |title=Ibrahim Zadran Becomes First Afghanistan Player To Hit Multiple Centuries Across ICC ODI Events, Achieves Feat During AFG vs ENG Champions Trophy 2025 Match in Lahore |publisher=Latestly |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Ibrahim Zadran (Afg) teken die hoogste individuelle kampioenetrofeetelling in dié tyd aan.''<ref name="AFGvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/ibrahim-zadran-highest-score-by-batter-in-icc-champions-trophy-afghanistan-vs-england-lahore/article69266606.ece |title=AFG vs ENG: Ibrahim Zadran records highest score by a batter in ICC Champions Trophy |publisher=The Hindu |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy teken ook die hoogste individuelle EDI-telling in dié tyd vir Afghanistan aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/ibrahim-zadran-smacks-177-runs-against-england-list-of-records-afghanistan-international-broke-2025-02-26-978113 |title=Ibrahim Zadran smacks 177 runs against England: List of records Afghanistan international broke |publisher=India TV |author=Koustav Sengupta |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Afghanistan teken hul hoogste EDI-telling in dié tyd tydens ’n IKR-toernooi aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/ibrahim-zadran-scripts-champions-trophy-record-with-fiery-knock-against-england |title=Ibrahim Zadran scripts Champions Trophy record with fiery knock against England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Ben Duckett]] (Eng) word die gesamentlik vinnigste Engelse kolwer in dié tyd volgens aantal wedstryde (in 21 kolfbeurte) wat sy 1&nbsp;000ste EDI-lopie aanteken.''<ref name="AFGvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wisden.com/series/icc-champions-trophy-2025/cricket-news/fastest-to-1000-odi-runs-ben-duckett-equals-england-record-joint-fourth-on-all-time-list- |title=Fastest to 1000 ODI runs: Ben Duckett equals England record, joint-fourth on all-time list |publisher=Wisden Cricketers’ Almanack |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/fastest-to-1000-runs-283174 |title=Fastest to 1000 runs in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Joe Root]] (Eng) teken sy 500ste kampioenetrofeelopie aan.'' * ''Beide Ibrahim Zadran (Afg) en Joe Root (Eng) teken ’n kampioenetrofeehonderdtal aan.''<ref name="Batting" /> * ''Joe Root se 17de EDI-honderdtal is die elfde honderdtal tydens die Kampioenetrofee 2025, die meeste in dié tyd tydens ’n kampioenetrofee.''<ref name="AFGvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/champions-trophy/afg-vs-eng-live-score-champions-trophy-2025-updates-afghanistan-v-england-highlights-streaming-info/article69265448.ece |title=AFG vs ENG highlights, Champions Trophy 2025: Afghanistan wins by 8 runs, knocks England out |publisher=The Hindu |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;groupby=series;orderby=hundreds;template=results;trophy=44;type=batting |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Azmatullah Omarzai]] (Afg) word die eerste Afghaanse bouler wat ’n EDI-vyf-paaltjie-oes tydens ’n IKR-toernooiwedstryd neem.''<ref name="Bowling" /><ref name="AFGvENG" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.firstpost.com/firstcricket/champions-trophy-2025-england-vs-afghanistan-match-result-ibrahim-zadran-azmatullah-omarzai-13866999.html |title=Champions Trophy 2025: England knocked out as Afghanistan create history with eight-run victory |publisher=Firstpost |author=Vishal Tiwari |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=wickets;team=40;template=results;trophy=12;trophy=44;type=bowling;view=innings |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Bowling records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c70wqd51yk5o |title=England out of Champions Trophy after Afghanistan thriller |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=26 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Februarie 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AF}} | telling1 = 273 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-AU}} | telling2 = 109/1 (12.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Sediqullah Atal]] 85 (95) | paaltjies1 = [[Ben Dwarshuis]] 3/47 (9 boulbeurte) | lopies2 = [[Travis Head]] 59* (40) | paaltjies2 = [[Azmatullah Omarzai]] 1/43 (5 boulbeurte) | uitslag = Onbeslis | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/afghanistan-vs-australia-10th-match-group-b-1466423/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Gaddafistadion]], [[Lahore]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Alex Wharf ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = nie toegeken nie | rondte = | loot = Afghanistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = Reën tydens Australië se kolfbeurt verhoed verdere verrigtinge. | notas = Dit is die eerste Kampioenetrofeewedstryd tussen Afghanistan en Australië ooit.'' * ''[[Azmatullah Omarzai]] (Afg) teken sy 1&nbsp;000 EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatvnews.com/sports/cricket/azmatullah-omarzai-completes-1000-runs-in-odi-cricket-propels-afghanistan-to-fighting-total-against-australia-2025-02-28-978451 |title=Azmatullah Omarzai completes 1000 runs in ODI cricket, propels Afghanistan to fighting total against Australia |publisher=India TV |author=Akshit Bhatnagar |date=28 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Travis Head]] (Aus) teken sy 7&nbsp;500ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/champions-trophy-2025-afghanistan-vs-australia-match-10-stats-review-of-player-records-and-achieved-milestones-0207/ |title=Champions Trophy 2025: Afghanistan vs Australia, Match 10: Stats Review of player records and achieved milestones |publisher=Crictracker |author=Saheel Shareef |date=28 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:green">''Australië vorder hiermee tot die halfeindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/afghanistan-vs-australia-10th-match-group-b-1466423/match-report |title=Australia seal semi-finals spot after rain spoils Head's party |publisher=ESPNcricinfo |author=Tristan Lavalette |date=28 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 1 Maart 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-EN}} | telling1 = 179 (38.2 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 181/3 (29.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Joe Root]] 37 (44) | paaltjies1 = [[Wiaan Mulder]] 3/25 (7.2 boulbeurte) | lopies2 = [[Rassie van der Dussen]] 72* (87) | paaltjies2 = [[Jofra Archer]] 2/55 (9 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/england-vs-south-africa-11th-match-group-b-1466424/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Nasionale Stadion, Karatsji|Nasionale Stadion]], [[Karatsji]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Ahsan Raza ([[Pakistanse Krieketraad|Pak]]) en Rod Tucker ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Marco Jansen]] (RSA) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Liam Livingstone]] (Eng) speel in sy 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/england-vs-south-africa-11th-match-group-b-1466424/match-preview |title=All-but-through SA hope to pile more misery on out-of-contention England |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=28 Februarie 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Kagiso Rabada]] (RSA) neem sy 100ste internasionale paaltjie teen Engeland.''<ref name="ENGvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-stats-mania/champions-trophy-2025-england-vs-south-africa-match-11-stats-review-of-player-records-and-achieved-milestones-9048/ |title=Champions Trophy 2025: England vs South Africa, Match 11: Stats Review of player records and achieved milestones |publisher=Crictracker |author=Saheel Shareef |date=1 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Lungi Ngidi]] (RSA) neem sy 100ste EDI-paaltjie.''<ref name="ENGvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricket.one/match-hub/lungi-ngidi-joins-elite-club-completes-100-wickets-in-odis-after-dismissing-jos-buttler/67c3017fda5d7c85f575bf35 |title=Lungi Ngidi Joins Elite Club, Completes 100 Wickets In ODIs After Dismissing Jos Buttler |publisher=OneCricket |author=Poulomi Chakraborty |date=1 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rassie van der Dussen]] (RSA) teken sy 500ste EDI-lopie teen Engeland aan.''<ref name="ENGvRSA" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die halfeindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/england-vs-south-africa-11th-match-group-b-1466424/match-report |title=South Africa decimate England to march into semi-finals |publisher=ESPNcricinfo |author=Firdose Moonda |date=1 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * <span style="color:red">''Afghanistan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/icc-champions-trophy-2025/south-africa-outclass-england-eliminate-afghanistan-seal-champions-trophy-semi-final-spot-7824632 |title=South Africa Outclass England, Eliminate Afghanistan, Seal Champions Trophy Semi-Final Spot |publisher=NDTV |date=1 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} === Uitklopfase === Die uitklopfase het bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd ontmoet het. Die Internasionale Krieketraad het verklaar dat indien Indië vir die eindstryd sou kwalifiseer, die wedstryd op die Doebai Internasionale Krieketstadion in Doebai beslis sou word, andersins sou die wedstryd op die Gaddafistadion in Lahore beslis word. Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/sh4xkekg8vdflvrfmv0c.pdf |title=ICC Champions Trophy 2025 Playing Conditions |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 4 Maart – Doebai | RD1-span01 = '''{{Cr-IN}}''' | RD1-telling01 = '''267/6''' | RD1-span02 = {{Cr-AU}} | RD1-telling02 = 264 | RD1-hofie02 = 5 Maart – Lahore | RD1-span03 = {{Cr-ZA}} | RD1-telling03 = 312/9 | RD1-span04 = '''{{Cr-NZ}}''' | RD1-telling04 = '''362/6''' | RD2-hofie01 = 9 Maart – Doebai | RD2-span01 = '''{{Cr-IN}}''' | RD2-telling01 = '''254/6''' | RD2-span02 = {{Cr-NZ}} | RD2-telling02 = 251/7 }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 4 Maart 2025 | tyd = 13:00 (GST) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-AU}} | telling1 = 264 (49.3 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 267/6 (48.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Steve Smith]] 73 (96) | paaltjies1 = [[Mohammed Shami]] 3/48 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Virat Kohli]] 84 (98) | paaltjies2 = [[Nathan Ellis]] 2/49 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/australia-vs-india-1st-semi-final-1466426/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] | skeidsregters = Chris Gaffaney ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) en Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Virat Kohli]] (Ind) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Virat Kohli]] (Ind) word ná [[Sachin Tendulkar]] en [[Mahendra Singh Dhoni|MS Dhoni]] die derde Indiër wat in sy 50ste EDI-wedstryd teen Australië speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/rohit-sharma-to-virat-kohli-how-indias-champions-trophy-2025-stars-have-performed-against-australia-in-odis-9248257.html |title=Rohit Sharma To Virat Kohli: How India's Champions Trophy 2025 Stars Have Performed Against Australia In ODIs |publisher=Network18 Group |author=Harshit Bisht |date=3 Maart 2025 |accessdate=3 Maart 2025}}</ref> * ''Virat Kohli (Ind) word ná Sachin Tendulkar die tweede kolwer wat sy 8&nbsp;000ste EDI-lopie tydens ’n lopiejaagtog aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/virat-kohli-becomes-2nd-batter-to-reach-8000-runs-in-odi-run-chases-during-ind-vs-aus-champions-trophy-semi-final-9868617/ |title=Virat Kohli becomes India’s highest run-scorer in Champions Trophy history, breaks Shikhar Dhawan’s record |publisher=The Indian Express |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy oortref ook [[Shikhar Dhawan]] se vorige rekord van 701 kampioenetrofeelopies en word Indië se beste lopiemaker in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/champions-trophy-india-vs-australia-virat-kohli-odi-run-chases-sachin-tendulkar-8000-runs-2688919-2025-03-04 |title=Virat Kohli emulates Sachin Tendulkar, hits 8,000 runs in ODI chases |publisher=India Today |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Rohit Sharma (Ind) word die eerste kolwer wat 65 EDI-sesse tydens IKR-toernooie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://tribune.com.pk/story/2532302/rohit-sharma-breaks-chris-gayles-record-during-ct-semi-final |title=Rohit Sharma breaks Chris Gayle's record during CT semi-final |publisher=The Express Tribune |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Virat Kohli word die eerste kolwer wat 1&nbsp;000 lopies en tien vyftigtalle tydens IKR-uitklopwedstryde aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.timesnownews.com/sports/cricket/virat-kohli-creates-history-becomes-first-player-in-the-world-to-score-10-50-scores-and-1000-runs-in-icc-events-knockout-matches-article-118715447 |title=Virat Kohli Creates History; Becomes First Player In The World To... |publisher=Times Now |author=Aayush Kataria |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat sy 24ste EDI-vyftigtal tydens IKR-toernooie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;orderby=fifty_plus;template=results;trophy=12;trophy=44;type=batting |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat sy sewende kampioenetrofeevyftigtal aanteken.''<ref name="AUSvIND">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/indias-astonishing-bad-luck-at-the-toss-varun-gets-head-first-ball-1475858 |title=India's astonishing bad luck at the toss; Varun gets Head first ball |publisher=ESPNcricinfo |author=Sampath Bandarupalli |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[KL Rahul]] (Ind) teken sy 3&nbsp;000ste EDI-lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latestly.com/socially/sports/cricket/kl-rahul-becomes-third-fastest-indian-to-score-3000-runs-in-odis-achieves-feat-during-ind-vs-aus-icc-champions-trophy-2025-semi-final-match-6686630.html |title=KL Rahul Becomes Third Fastest Indian to Score 3000 Runs in ODIs, Achieves Feat During IND vs AUS ICC Champions Trophy 2025 Semi-Final Match |publisher=Latestly |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat sy vyfde kampioenetrofee-eindstryd haal ná [[Kampioenetrofee 2000|2000]], [[Kampioenetrofee 2002|2002]], [[Kampioenetrofee 2013|2013]] en [[Kampioenetrofee 2017|2017]]. Dit is ook hulle derde agtereenvolgende kampioenetrofee-eindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/india-beat-australia-qualify-champions-trophy-2025-final-dubai-9868708/lite/ |title=India thump Australia to reach third consecutive Champions Trophy final |publisher=The Indian Express |date=4 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Indië word ook die eerste span wat vir die 14de keer ’n IKR-toernooi-eindstryd haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://news24online.com/sports/india-reserves-a-spot-in-the-champions-trophy-finals-and-surpasses-australia-by-becoming-the-team-with-the-most/493908 |title=India Reserves A Spot In The Champions Trophy Finals And Surpasses Australia By Becoming The Team With The Most… |publisher=News 24 |author=Chetan Phore |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] (Ind) word die eerste kaptein wat die eindstryde van al vier die IKR-toernooie haal.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sports.ndtv.com/icc-champions-trophy-2025/rohit-sharma-goes-a-step-ahead-of-ms-dhoni-in-icc-events-becomes-first-captain-ever-to-7848729 |title=Rohit Sharma Scripts Never-Seen-Before Record In ICC Events, Goes A Step Ahead Of MS Dhoni |publisher=NDTV |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ''[[Steve Smith]] (Aus) speel in sy laaste EDI-wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025/news/australia-great-announces-retirement-from-odi-cricket? |title=Australia great announces retirement from ODI cricket |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 5 Maart 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 362/6 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-ZA}} | telling2 = 312/9 (50 boulbeurte) | lopies1 = [[Rachin Ravindra]] 108 (101) | paaltjies1 = [[Lungi Ngidi]] 3/72 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[David Miller]] 100* (67) | paaltjies2 = [[Mitchell Santner]] 3/43 (10 boulbeurte) | uitslag = Nieu-Seeland wen met 50 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/new-zealand-vs-south-africa-2nd-semi-final-1466427/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Gaddafistadion]], [[Lahore]], [[Pakistan]] | skeidsregters = Kumar Dharmasena ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rachin Ravindra]] (NZ) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Beide [[Rachin Ravindra]] en [[Kane Williamson]] (albei NZ), asook [[David Miller]] (RSA) teken ’n kampioenetrofeehonderdtal aan, wat dit die eerste kampioenetrofeewedstryd met drie honderdtalle maak.''<ref name="Batting" /><ref name="NZvRSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/champions-trophy-stats-rachin-ravindra-s-dream-run-at-icc-odi-tournaments-1476034 |title=Stats – Rachin Ravindra's dream run at ICC ODI tournaments |publisher=ESPNcricinfo |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=2;filter=advanced;groupby=match;orderby=hundreds;template=results;trophy=44;type=batting |title=Statistics / Statsguru / One-Day Internationals / Batting records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Kane Williamson oortref [[Stephen Fleming]] se vorige rekord van 441 kampioenetrofeelopies en word Nieu-Seeland se beste kampioenetrofeelopiemaker in dié tyd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/kane-williamson-new-zealand-vs-south-africa-most-runs-in-champions-trophy-record-fleming-stats-numbers/article69293215.ece |title=SA vs NZ: Kane Williamson becomes highest-scoring New Zealand batter in Champions Trophy |publisher=The Hindu |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Kane Williamson word die eerste kolwer wat drie agtereenvolgende EDI-honderdtalle teen Suid-Afrika aanteken.''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/133677/stats-the-fastest-champions-trophy-hundred-and-south-africas-semifinal-agony |title=Stats: The fastest Champions Trophy hundred and South Africa's semifinal agony |publisher=Cricbuzz |author=Roshan Gede |date=6 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Hy teken ook sy 19&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/sports/kane-williamson-creates-history-by-scoring-over-19000-international-runs-during-ct-semis-clash-with-sa-here-are-others-part-of-the-list/articleshow/118735946.cms?from=mdr |title=Kane Williamson creates history by scoring over 19000 international runs during CT semis clash with SA; Here are others part of the list |publisher=[[The Times of India]] |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Rachin Ravindra teken sy vyfde EDI-honderdtal aan, waarvan drie tydens die [[Krieketwêreldbeker 2023]] en twee tydens die Kampioenetrofee 2025, waarmee hy die eerste kolwer word wat sy eerste vyf EDI-honderdtalle tydens IKR-toernooie aanteken.''<ref name="NZvRSA" /> * ''Hy word ook die eerste kolwer wat twee kampioenetrofeehonderdtalle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tribuneindia.com/news/sports/ct-2025-rachin-ravindra-continues-fine-run-in-icc-odi-events-with-5th-odi-ton-against-south-africa-in-semis/ |title=CT 2025: Rachin Ravindra continues fine run in ICC ODI events with 5th ODI ton against South Africa in semis |publisher=The Tribune |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland teken die hoogste kampioenetrofeetelling in dié tyd aan.''<ref name="NZvRSA" /><ref name="Spantotaal" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/new-zealand-smash-champions-trophy-record-in-semi-final-encounter-against-south-africa |title=New Zealand smash Champions Trophy record in semi-final encounter against South Africa |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Dit is ook Nieu-Seeland se hoogste EDI-telling in dié tyd teen Suid-Afrika.''<ref name="NZvRSA" /> * ''[[David Miller]] (RSA) teken die vinnigste Kampioenetrofeehonderdtal in dié tyd aan (in 67 aflewerings).''<ref name="NZvRSA" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.insidesport.in/cricket/david-miller-breaks-virender-sehwag-record-hits-fastest-icc-champions-trophy-century |title=David Miller breaks Virender Sehwag’s record, hits fastest ICC Champions Trophy century |publisher=Insidesport |author=Ansh Athani |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Die 674 aangetekende lopies is die meeste in dié tyd tydens ’n EDI-wedstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/headtohead/team-highest-match-aggregates/south-africa-new-zealand-3vs5/one-day-internationals-2 |title=Highest match aggregates for New Zealand vs South Africa in ODIs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Nieu-Seeland haal vir die derde keer ná [[Kampioenetrofee 2000|2000]] en [[Kampioenetrofee 2009|2009]] ’n kampioenetrofee-eindstryd. }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 9 Maart 2025 | tyd = 14:00 (PKT) | dagnag = ja | span1 = {{Cr-NZ}} | telling1 = 251/7 (50 boulbeurte) | span2 = {{Cr-IN}} | telling2 = 254/6 (49 boulbeurte) | lopies1 = [[Daryl Mitchell]] 63 (101) | paaltjies1 = [[Kuldeep Yadav]] 2/40 (10 boulbeurte) | lopies2 = [[Rohit Sharma]] 76 (83) | paaltjies2 = [[Michael Bracewell]] 2/28 (10 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/india-vs-new-zealand-final-1466428/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Doebai Internasionale Krieketstadion|Doebai Int’l Krieketstadion]], [[Doebai (stad)|Doebai]], [[Verenigde Arabiese Emirate]] | skeidsregters = Richard Illingworth ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Paul Reiffel ([[Krieket Australië|Aus]]) | speler van die wedstryd = [[Rohit Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Indië en Nieu-Seeland ontmoet mekaar vir die eerste keer sedert die 2000-toernooi in ’n eindstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2025/mar/05/cricket-champions-trophy-semi-final-new-zealand-south-africa-match-report |title=New Zealand smash South Africa to set up Champions Trophy final with India |publisher=[[The Guardian]] |date=5 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Rohit Sharma]] (Ind) word ná [[Brian Lara]] (WI) die tweede kaptein wat sy twaalfde agtereenvolgende EDI-loot verloor.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/champions-trophy-final-ind-vs-nz-rohit-sharma-loses-toss-brian-lara-9877058/ |title=Champions Trophy Final – IND vs NZ: Rohit Sharma loses 12th straight toss, equals Brian Lara’s all-time record |publisher=The Indian Express |date=9 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''[[Daryl Mitchell]] (NZ) teken sy 1&nbsp;000ste lopie in IKR-kitskriekettoernooie aan.'' * ''Rohit Sharma (Ind) word die sewende Indiese kolwer wat 1&nbsp;000 EDI-lopies teen Nieu-Seeland aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/rohit-sharma-joins-virat-kohli-in-elite-list-becomes-7th-indian-batter-to-9255235.html |title=Rohit Sharma Joins Virat Kohli In Elite List, Becomes 7th Indian Batter To... |publisher=Network18 Group |author=Harshit Bisht |date=9 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Rohit Sharma word ná MS Dhoni die tweede Indiese kaptein wat uiteenlopende IKR-trofeë wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.indiatoday.in/sports/story/cricket-rohit-sharma-wins-champions-trophy-emulates-ms-dhoni-ind-vs-nz-2691270-2025-03-09 |title=Rohit Sharma emulates Dhoni, surpasses Kapil, Ganguly with Champions Trophy win |publisher=India Today |date=9 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> * ''Indië word die eerste span wat die kampioenetrofee vir ’n derde keer wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031/india-vs-new-zealand-final-1466428/match-report |title=Rohit, Rahul, spinners lead India to third Champions Trophy title |publisher=ESPNcricinfo |author=Sidharth Monga |date=9 Maart 2025 |accessdate=14 Maart 2025}}</ref> }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Kampioenetrofeewenner 2025 |- |align=center|'''{{Cr-IN}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al agt deelnemende nasionale krieketspanne in die Kampioenetrofee 2025. [[Lêer:2025 ICC Champions Trophy results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Kampioenetrofee 2025: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#777|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Halfeindrondte}} {{sleutel|#c46|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|LV|Lopies vir}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopies teen}} !width=25|{{Afkorting|LD|Lopieverskil}} !width=25|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- | colspan="12"| '''Finaliste''' |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{Cr-IN}} || A || 5 || 5 || 0 || 0 || 1245 || 1189 || +56 || — || 10 |- style="background:#777;" | 2 || style="text-align:left;"|{{Cr-NZ}} || A || 5 || 3 || 0 || 2 || 1378 || 1311 || +67 || — || 6 |- | colspan="12"| '''In die halfeindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{Cr-ZA}} || B || 4 || 2 || 1 || 1 || 808 || 749 || +59 || — || 5 |- style="background:#c96;" | 4 || style="text-align:left;"|{{Cr-AU}} || B || 4 || 1 || 2 || 1 || 729 || 891 || –162 || — || 4 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#c46;" | 5 || style="text-align:left;"|{{Cr-AF}} || B || 3 || 1 || 1 || 1 || 806 || 741 || +65 || –0.990 || 3 |- style="background:#c46;" | 6 || style="text-align:left;"|{{Cr-BD}} || A || 3 || 0 || 1 || 2 || 464 || 471 || –7 || –0.443 || 1 |- style="background:#c46;" | 7 || style="text-align:left;"|{{Cr-PK}} || A || 3 || 0 || 1 || 2 || 501 || 564 || –63 || –1.087 || 1 |- style="background:#c46;" | 8 || style="text-align:left;"|{{Cr-EN}} || B || 3 || 0 || 0 || 3 || 847 || 862 || –15 || –1.159 || 0 |} === Meeste lopies en paaltjies === {| class="toptextcells" | Meeste lopies:<ref name="Most_Runs" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Lopies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Rachin Ravindra]] | 263 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Shreyas Iyer]] | 243 |- | 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Ben Duckett]] | 227 |- | 4 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Joe Root]] | 225 |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Virat Kohli]] | 218 |} | Meeste paaltjies:<ref name="Most_Wickets" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Paaltjies |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Matt Henry]] | 10 |- | rowspan="3"| 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Varun Chakravarthy]] | rowspan="3"| 9 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Indië}} [[Mohammed Shami]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Mitchell Santner]] |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Michael Bracewell]] | 8 |} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2025 ICC Champions Trophy|Kampioenetrofee 2025}} * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/tournaments/champions-trophy-2025 Amptelike webwerf van die Kampioenetrofee 2025] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2024-25-1459031 Kampioenetrofee 2025 op ESPNcricinfo] {{Proteas (2025 Kampioenetrofee)}} {{Navigasie Kampioenetrofee}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:Geskiedenis van Pakistan]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in die Verenigde Arabiese Emirate]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Pakistan]] [[Kategorie:Kampioenetrofee|2025]] [[Kategorie:Sport in 2025]] qh0p62xm0efdgjslgvtxmyt55qynoa5 0 389700 2901414 2873957 2026-05-04T15:05:18Z Aliwal2012 39067 2901414 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|duimnael|300px|Straatrenbaan in Miami]] Die '''Miami Grand Prix''' is 'n [[Formule 1]]-wedren wat die eerste keer in [[2022 Formule Een-seisoen|2022]] plaasgevind het. Die eerste ren is op 8 Mei 2022 op die [[Miami International Autodrome]]<ref>{{en}}[https://racer.com/2021/09/02/miami-f1-circuit-to-be-called-miami-international-autodrome/ Miami F1 circuit to be called Miami International Autodrome] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230504092536/https://racer.com/2021/09/02/miami-f1-circuit-to-be-called-miami-international-autodrome/ |date= 4 Mei 2023 }}</ref> by die ''Hard Rock Stadium'' in Miami Gardens beslis.<ref>{{nl}}[https://www.nu.nl/formule-1/6128346/grand-prix-van-miami-vanaf-volgend-seizoen-voor-tien-jaar-op-f1-kalender.amp?redirect=1 Grand Prix van Miami vanaf volgend seizoen voor tien jaar op F1-kalender]</ref> == Wenners van die Grand Prix == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- ! Jaar ! Renjaer ! Span ! Baan ! Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | rowspan="5"|[[Miami International Autodrome|Miami Int.<br/>Autodrome]] | [[2025 Miami Grand Prix|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2025 Miami Grand Prix|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[2024 Miami Grand Prix|Verslag]] |- ![[2023 Formule Een-seisoen|2023]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2023 Miami Grand Prix|Verslag]] |- ![[2022 Formule Een-seisoen|2022]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[2022 Miami Grand Prix|Verslag]] |} == Wenners van die Naelren == {| class="wikitable" style="font-size: 95%;" |- !Jaar !Renjaer !Vervaardiger !Plek !Verslag |- ![[2026 Formule Een-seisoen|2026]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[Miami International Autodrome]] | [[2026 Miami Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2025 Formule Een-seisoen|2025]] | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | [[Miami International Autodrome]] | [[2025 Miami Grand Prix#Naelren|Verslag]] |- ![[2024 Formule Een-seisoen|2024]] | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Honda]] [[Red Bull Powertrains|RBPT]] | [[Miami International Autodrome]] | [[2024 Miami Grand Prix#Naelren|Verslag]] |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Formule Een Grands Prix]] [[Kategorie:Sport in die Verenigde State van Amerika]] qyd4vgkmsdflhqn4md2ufewch4cs4p2 0 390004 2901513 2495412 2026-05-05T00:40:22Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901513 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox |name = Kawa |image =Starr 070515-7054 Piper methysticum.jpg |image_caption = Die blare van ''Piper methysticum''. |genus = Piper |species = methysticum |authority = [[Georg Forster|G.Forst.]] }} '''Kawa''' (''Piper methysticum''; [[Latyn]] vir "peper" en [[Grieks]] vir "bedwelmende") is 'n plant van die [[Pasifiese Eilande]].<ref name="mwd">{{cite web|title=Kava|date=2018|publisher=Merriam–Webster Online Dictionary|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/kava}}</ref> Die naam ''kawa'' kom van [[Tongaans]] en Marquesaans en beteken "bitter";<ref name="mwd" /> ander name sluit in ''ʻawa'' ([[Hawais]]),<ref>{{cite web|url=http://wehewehe.org/gsdl2.85/cgi-bin/hdict?a=d&d=D1669|title=Nā Puke Wehewehe ʻŌlelo Hawaiʻi|website=wehewehe.org|access-date=22 December 2017}}</ref> ''ʻava'' ([[Samoaans]]),<ref>Fitisemanu, Jacob (2007) [http://content.lib.utah.edu/utils/getfile/collection/wc-ir/id/8/filename/7 ''Samoan social drinking: perpetuation and adaptation of ʻAva ceremonies in Salt Lake County, Utah''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161114191103/http://content.lib.utah.edu/utils/getfile/collection/wc-ir/id/8/filename/7 |date=14 November 2016 }} B. A. Thesis, Westminster College p. 2.</ref> ''yaqona'' of ''yagona'' ([[Fidjiaans]]),<ref>{{cite web|url=http://www.fijiembassy.be/index.php?page_in=yaqona|title=Embassy of the Republic of Fiji|website=www.fijiembassy.be|access-date=22 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180610162905/http://www.fijiembassy.be/index.php?page_in=yaqona|archive-date=10 June 2018|url-status=dead}}</ref> ensovoorts. Kawa word gebruik vir sy kalmerende uitwerking in kulture dwarsdeur die [[Stille Oseaan]]. Die [[wortel]] van die plant word gebruik om 'n drankie te maak met kalmerende, verdowende en euforiese eienskappe. Die aktiewe bestanddele word kawaloktone genoem.<ref name="wang">{{cite journal|pmc=4325077|year=2013|last1=Wang|first1=J|title=Kavalactone content and chemotype of kava beverages prepared from roots and rhizomes of Isa and Mahakea varieties and extraction efficiency of kavalactones using different solvents|journal=Journal of Food Science and Technology|volume=52|issue=2|pages=1164–1169|last2=Qu|first2=W|last3=Bittenbender|first3=H. C|last4=Li|first4=Q. X|doi=10.1007/s13197-013-1047-2|pmid=25694734}}</ref> Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] meen die matige gebruik van kawa in sy tradisionele vorm, dus as 'n watergebaseerde suspensie van kawawortels, hou 'n "aanvaarbaar lae vlak van gesondheidsrisiko" in.<ref name="fao-who">{{cite web|title=Kava: a review of the safety of traditional and recreational beverage consumption|date=2016|publisher=Food and Agriculture Organization of the United Nations and World Health Organization, Rome, Italy|url=http://www.fao.org/3/a-i5770e.pdf}}</ref> Kawa-ekstrakte gemaak met organiese oplosmiddels en kawa van swak gehalte hou 'n groter risiko in, insluitende van lewerskade.<ref name="fao-who" /><ref name="Kuchta 1647–1653">{{Cite journal|last1=Kuchta|first1=Kenny|last2=Schmidt|first2=Mathias|last3=Nahrstedt|first3=Adolf|date=2015-12-01|title=German Kava Ban Lifted by Court: The Alleged Hepatotoxicity of Kava (Piper methysticum) as a Case of Ill-Defined Herbal Drug Identity, Lacking Quality Control, and Misguided Regulatory Politics|journal=Planta Medica|volume=81|issue=18|pages=1647–1653|doi=10.1055/s-0035-1558295|issn=1439-0221|pmid=26695707}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|2}} ==Skakels== {{Wikispecies-inlyn|Piper methysticum}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Kava}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Stille Oseaan]] [[Kategorie:Dwelms]] [[Kategorie:Medisinale plante]] [[Kategorie:Drank]] he386kh5c5v8ijv4telwfutm23u1vb5 0 390299 2901533 2840615 2026-05-05T06:05:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901533 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} '''Kromelmboogspruit''' is 'n sytak van die [[Vaalrivier]] in die [[Vrystaat]], wat deel is van die [[Oranjerivier|Oranjerivier-]]<nowiki/>afvoerbekken. <ref>{{Cite web|url=http://archive.org/details/DictionaryOfSouthernAfricanPlaceNames|title=Dictionary of Southern African Place Names}}</ref> Dit word naby [[Heilbron]] gevind, en vloei opwaarts in 'n noordwestelike rigting om tussen [[Parys, Vrystaat|Parys]] en [[Sasolburg]] in die Vaal te dreineer. <ref>{{Cite web|url=https://www.infosa.co.za/land-and-people/vaal-river/|title=Vaal River|website=InfoSA|language=en-US|access-date=2022-05-10|archive-date=2022-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20220521133349/https://www.infosa.co.za/land-and-people/vaal-river/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://parysgazette.co.za/67687/het-jy-gesien-waar-loop-kromelmboog-se-water/|title=Het jy gesien waar loop Kromelmboog se water|date=2022-04-12|website=Parys Gazette|language=en-US|access-date=2022-05-10}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://fishbrain.com/fishing-waters/bg7roImH/kromelmboogspruit|title=Fishing in Kromelmboogspruit|website=Fishbrain|language=en|access-date=2022-05-10}}</ref> == Ekologie en waterkwaliteit == In 'n verslag van Junie 2021 het [[Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut|SANBI]] bevind die Kromelmboogspruit is 'n "matig gewysigde ekologiese toestand", en dus van hoë "ekologiese belang en sensitiwiteit". <ref>{{Cite web|url=https://sahris.sahra.org.za/sites/default/files/additionaldocs/VlakfonteinGrid_App8.2_Freshwater.pdf|title=FRESHWATER ECOSYSTEM ASSESSMENT AS PART OF THE ENVIRONMENTAL AUTHORISATION PROCESS FOR FOUR PROPOSED SOLAR PHOTOVOLTAIC FACILITIES (SCAFFEL CLUSTER) NEAR SASOLBURG, FREE STATE PROVINCE|access-date=11 Mei 2022|archive-date=10 Mei 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220510125139/https://sahris.sahra.org.za/sites/default/files/additionaldocs/VlakfonteinGrid_App8.2_Freshwater.pdf|url-status=dead}}</ref> Die Ekosisteembeskermingsvlak en Ekosisteembedreigingstatus word as krities beskou en swak beskerm. In 2019 is 'n Oppervlakwaterbeoordeling vir [[SASOL|Sasol]] voltooi, waar gevind is dat Kromelmboogspruit binne die perke is wat deur die Watergebruiklisensie gestel is, 'n verpligte lisensie indien 'n hoër gebruik van water vereis word.<ref>{{Cite web|url=https://sahris.sahra.org.za/sites/default/files/additionaldocs/SAS5175_App7_Surface%20Water_Assessment.pdf|title=Environmental Regulatory Process Required to Amend and Consolidate the Mooikraal Colliery Environmental Management Programme Report, Sasolburg, Free State. Surface Water Assessment|website=South African Heritage Resources Agency|archive-url=https://web.archive.org/web/20220510120844/https://sahris.sahra.org.za/sites/default/files/additionaldocs/SAS5175_App7_Surface%20Water_Assessment.pdf|archive-date=2022-05-10}}</ref> === Visspesies gevind by Kromelmboogspruit === {{Spesielys|[[Labeobarbus aeneus]]|12=|19=[[Tilapia sparrmanii]]|18=|17=[[Pseudocrenilabrus philander]]|16=|15=[[Labeo umbratus]]|14=|13=[[Labeo capensis]]|11=[[Clarias gariepinus]]||10=|9=[[Enteromius trimaculatus]]|8=|7=[[Enteromius paludinosus]]|6=|5=[[Enteromius pallidus]]|4=|[[Enteromius anoplus]]|20=}} === Makro-invertebrate families gevind by Kromelmboogspruit === {{Spesielys|[[Aeshnidae]]|50=|56=|55=[[Oligochaeta]]|54=|53=[[Notonectidae]]|52=|51=[[Naucoridae]]|49=[[Muscidae]]|58=|48=|47=[[Lymnaeidae]]|46=|45=[[Libellulidae]]|44=|43=[[Leptophlebidae]]|42=|57=[[Physidae]]|59=[[Planorbinae]]|40=|69=[[Tabanidae]]|75=[[Veliidae]]/[[Mesoveliidae]]|74=|73=[[Turbellaria]]|72=|71=[[Tipulidae]]|70=|68=|60=|67=[[Sphaeridae]]|66=|65=[[Simuliidae]]|64=|63=[[Potamonautidae]]|62=|61=[[Pleidae]]|41=[[Leptoceridae]]|39=[[Hydropsychidae]] (2 sp.)||11=[[Chironomidae]]|17=[[Corixidae]]|16=|15=[[Corbiculidae]]|14=|13=[[Coenagrionidae]]|12=|10=|19=[[Culicidae]]|9=[[Ceratopogonidae]]|8=|7=[[Belostomatidae]]|6=|5=[[Baetidae]] (2 sp.)|4=|[[Ancylidae]]|18=|20=|38=|30=|37=[[Hydrophilidae]]|36=|35=[[Hydrometridae]]|34=|33=[[Hirudinea]]|32=|31=[[Hydracarina]]|29=[[Gyrinidae]]|21=[[Dytiscidae]]|28=|27=[[Gomphidae]]|26=|25=[[Gerridae]]|24=|23=[[Elmidae]]|22=|76=}} == Sien ook == * [[Lys van riviere van Suid-Afrika]] == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Riviere in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Koördinate nie op Wikidata nie]] [[Kategorie:Vrystaat]] m5ku8wbji57063c1rypk3oapl1l4r3q 0 394215 2901498 2769177 2026-05-04T20:33:52Z Jcb 223 2901498 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas gevangenis | naam = Alcatraz-gevangenis | beeld = Alcatraz Island photo Don Ramey Logan.jpg | onderskrif = [[Alcatraz-eiland]] | straatadres = | staat-provinsie = [[Kalifornië]] | stad = [[San Francisco]] | land = [[VSA]] | koördinate = | geopen = 11 Augustus 1934 | gesluit = 21 Maart 1963 | voormalig = | status = Gesluit; nou 'n museum | klas = Maksimumsekuriteit | kapasiteit = 312 | bevolking = | bestuur = | direkteur = }} Die '''Alcatraz-gevangenis''' ([[Engels]]: ''United States Penitentiary, Alcatraz Island''), ook net bekend as '''Alcatraz''' of '''The Rock''', was 'n federale maksimumsekuriteitsgevangenis op [[Alcatraz-eiland]], sowat 2&nbsp;km van die kus van [[San Francisco]], [[Kalifornië]], [[VSA]]. Sedert die 1850's was daar 'n fort op die eiland; die selblok is in 1910-'12 as 'n militêre tronk opgerig. Die Amerikaanse departement van justisie het die dissiplinêre kasernes op Alcatraz op 12 Oktober 1933 aangeskaf. Die eiland is in Augustus 1934 aangepas en as 'n gevangenis gebruik nadat die geboue gemoderniseer en die sekuriteit verhoog is. In die lig van die hoë sekuriteit en die eiland se ligging in die koue water en sterk seestrome van San Francisco-baai is geglo niemand sal van Alcatraz kan ontsnap nie en dat dit Amerika se sterkste tronk sou wees. Die hoofselblok van drie verdiepings het die vier selblokke ingesluit – van blok A tot blok D – asook die hoofbewaarder se kantoor, besoekerskamer, biblioteek en haarkapper. Die tronkselle was gewoonlik 2,7&nbsp;m x 1,5&nbsp;m groot en 2,1&nbsp;m hoog. Hulle was primitief en het geen privaatheid gebied nie. Hulle was toegerus met 'n bed, lessenaar, wasbak, toilet teen die agterste muur en min ander voorwerpe buiten 'n kombers. Swart Amerikaners is van ander gevangenes geskei weens die [[rassisme]] van die [[Jim Crow]]-tydperk. Die ergste gevangenes is in blok D aangehou, en ses selle aan die punt daarvan is "Die Gat" genoem. Gevangenes met gedragsprobleme is vir tydperke van dikwels wrede strafbehandelings hierheen gestuur. Die eetsaal en kombuis het uit die hoofselblok gestrek. Die gevangenes en bewaarders het drie keer per dag saam geëet. Die hospitaal was bo die eetsaal geleë. Die gange tussen selle is na bekende Amerikaanse strate genoem, soos Broadway en Michigan Avenue. Gevangenes het dit as 'n voorreg beskou om in die tronk te werk. Dié met spesiale regte het bedags in die nywerheidsgeboue gewerk, waar hulle met onder meer naald- en houtwerk aktief betrokke was in die verskaffing van goedere aan die weermag. Nadat Alcatraz in 1963 as 'n tronk gesluit is,<ref name="Alcatraz">{{cite book| title=Alcatraz| date = 3 February 2012| url=https://books.google.com/books?id=7ivs4jv5KCQC&pg=PT76|publisher=Chronicle Books| isbn=978-1-4521-1310-4}}</ref>{{rp|76}} is dit as 'n openbare museum heropen. Dit is een van San Francisco se grootste toeristeattraksies en lok sowat 1,5&nbsp;miljoen besoekers per jaar.{{sfn|Dickinson|Blair|Ott|2010|p=160}}<ref name="gonzales">{{cite news| last = Gonzales | first = Richard| title = New Parts of Alcatraz Revealed to Public| work=People and Places| publisher=NPR| date = 22 May 2006| url = https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=9977965|access-date=8 September 2012}}</ref> ==Geskiedenis== ===Konstruksie=== [[Beeld:Alcatraz Cellhouse.jpg|thumb|300px|Die hoofselblok op Alcatraz.]] Toe die hoofselblok van 1910 tot 1912 gebou is, is dele van die ou fort op die eiland uit 1859 ingesluit in die ontwerp. Toe dit voltooi is, was die gebou van 150&nbsp;m glo die langste betongebou in die wêreld. Dié gebou is in 1933 en 1934 gemoderniseer{{sfn|Wellman|2008|p=31}}<ref name="NPSHRS">{{cite web| url=http://www.nps.gov/alca/photosmultimedia/upload/TheRock-web.pdf|title=The Rock| publisher=National Park Service Historical Resource Study|access-date=6 November 2012}}</ref> en het die hoofdeel van die federale tronk geword. Die departement van justisie het gehoop 'n nuwe tronk sou die misdaadvlaag van die 1920's en 1930's beëindig.<ref name=hist>{{cite web|url=http://www.bop.gov/about/history/alcatraz.jsp|title= A Brief History of Alcatraz |publisher= Federal Bureau of Prisons|access-date=6 September 2012}}</ref> Die gebou is in 1963 gesluit.<ref name="Alcatraz"/> ===Vroeë geskiedenis=== Alcatraz is beplan vir gevangenes wat aanhoudend probleme verooorsaak het in ander federale tronke. Dit sou 'n "laaste uitweg" wees om die ergste misdadigers te huisves wat geen kans op rehabilitasie gehad het nie.{{sfn|Oliver|1998|p=9}}{{sfn|Roth|2010|p=236}} [[Beeld:Alcatraz Entrance.jpg|thumb|160px|Die ingang.]] Op 11 Augustus 1934 het die eerste groep van 137 gevangenes in Alcatraz aangekom van die gevangenis in Leavenworth, [[Kansas]]. Die meeste was berugte bankrowers, vervalsers of moordenaars.<ref name="docu">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=fqHBkasgNgE|archive-url=https://web.archive.org/web/20221004111825/https://www.youtube.com/watch?v=fqHBkasgNgE|archive-date= 4 Oktober 2022|url-status=bot: unknown|title=This Is An Alcatraz Documentary (Part 1)|publisher=Vertel deur Howard Duff|year=1971|access-date=17 Oktober 2022}}</ref> Onder die eerste gevangenes was ook 14 mans van die McNeil Island-gevangenis in [[Washington (deelstaat)|Washington]].<ref name="NPSHRS"/> Op 22 Augustus 1934 het 43 gevangenes van [[Atlanta]] en 10 van [[Pennsilvanië]] gearriveer.<ref name="NPSHRS"/> Op 1 September het een gevangene van Washington en sewe van [[Virginië]] aangekom. Op 4 September het nog 'n groep van 103 per trein van Leavenworth gearriveer.<ref name="NPSHRS"/> Gevangenes het tot in 1935 bly aankom, hoofsaaklik van Leavenworth en Atlanta, en op 30 Junie 1935, die herdenking van die tronk se eerste bestaansjaar, het dit 242 gevangenes gehuisves.<ref name="NPSHRS"/> Op 10 Januarie 1935 het 'n woeste storm 'n modderstorting op Alcatraz veroorsaak en een van die nywerheidsgeboue beskadig.<ref name="NPSHRS"/> Dit het 'n paar strukturele veranderings aan die eiland genoodsaak. Probleme met dié en ander ou geboue het gelei tot uitgebreide moderniserings in 1937.<ref name="NPSHRS"/> In 1939-'40 is 'n herontwikkelingsprogram van $1,1&nbsp;miljoen begin, waarin 'n nuwe nywerheidsgebou gebou is, die kragsentrale van 'n nuwe dieselenjin voorsien is, 'n nuwe watertoring gebou is om die waterbergingsprobleme te beëindig, nuwe woonstelle vir bewaarders gebou, verbeterings aan die dok aangebring en die D-blok in 'n afsonderingsblok omskep is.<ref name="NPSHRS"/> Die veranderings is in Julie 1941 voltooi. ===Reputasie=== [[Beeld:Robert Stroud photo.jpg|160px|thumb|Die "Voëlman van Alcatraz".]] Alcatraz was van die begin af berug as die taaiste tronk in Amerika, of as die vreesaanjaendste gevangenis in die wêreld. Voormalige gevangenes het vertel van die wreedheid en onmenslike toestande wat 'n groot toets vir hulle [[geestesgesondheid]] was.{{sfn|Siegel|2009|p=589}}{{sfn|Sloate|2008|p=9}}{{sfn|Sloate|2008|p=12}} Ed Wutke was die eerste gevangene wat in Alcatraz [[selfmoord]] gepleeg het. Rufe Persful het sy vingers afgekap nadat hy 'n byl van 'n brandweerwa af gegryp het en 'n ander gevangene gesmeek om dieselfde met sy ander hand se vingers te doen.{{sfn|Sloate|2008|p=12}} Een skrywer het Alcatraz beskryf as "die groot vullisblik van San Francisco-baai waarin elke federale tronk sy vrotste appels weggooi".{{sfn|Reid|2011|p=332}} Die tronk se reputasie het nie juis verbeter met die aankoms van nog van Amerika se gevaarlikste tronkvoëls nie, onder andere [[Robert Stroud]], die "Voëlman van Alcatraz" in 1942. Hy het op 19-jarige ouderdom in die tronkstelsel beland en dit nooit verlaat nie. Hy was 17 jaar lank in Alcatraz. Stroud het 'n bewaarder vermoor, met ander gevangenes baklei en 42 van sy 54 jaar in die tronk in eensame opsluiting deurgebring. [[Beeld:Henri Young.jpg|thumb|220px|links|Henri Young, wat in 1941 tereggestaan het op aanklag van moord op 'n medegevangene.]] Ondanks sy reputasie en die feit dat baie voormalige gevangenes dit "Hellcatraz" genoem het, het sommige gevangenes beweer die lewensomstandighede daar was baie beter as in ander tronke in die land, veral die kos, en baie is vryillig na Alcatraz oorgeplaas.<ref name=hist/> Op 3 Desember 1940 het [[Henri Young]] sy medegevangene Rufus McCain vermoor. Hy het met die trappe af gehardloop van die meubelwinkel na die kleremakerswinkel, waar McCain gewerk het, en hom in sy nek gesteek; McCain is vyf uur later dood.<ref name="NPSHRS"/> Young is in 1933 na Alcatraz gestuur weens moord en was later in 'n ontsnappingspoging betrokke saam met [[Arthur Barker|Doc Barker]], wat in die voorval doodgeskiet is. Hy het daarna 22 maande in eensame opsluiting gebly, maar is eindelik toegelaat om in die meubelwinkel te werk. Young is in 1941 verhoor en sy advokate het beweer hulle kliënt kan nie vir sy daad verantwoordelik gehou word nie omdat bewaarders hom glo net voor die moord aan "wrede en ongewone strafbehandeling" onderwerp het. Die verhoor het 'n verdere skadu oor Alcatraz gegooi.<ref name="NPSHRS"/> Young is eindelik aan [[manslag]] skuldig bevind en sy tronkstraf is net met 'n paar jaar verleng. ===Laaste jare=== Teen die 1950's het toestande in Alcatraz verbeter en gevangenes het algaande meer voorregte geniet, soos om [[musiekinstrument]]e te bespeel, oor naweke [[Rolprent|flieks]] te kyk, te [[Skilderkuns|skilder]] en [[radio]] te luister. Die streng stiltekode is verslap en gevangenes is togelaat om stilweg te gesels.{{sfn|Sloate|2008|p=12}} Dit was egter verreweg die duurste tronk in Amerika en baie het dit steeds beskou as die land se mees ekstreme gevangenis.{{sfn|Dunbar|1999|p=14}}<ref name="NPSHRS"/> In sy jaarverslag vir 1952 vra die direkteur van die gevangenisburo James V. Bennett dat 'n meer gesentraliseerde instelling Alcatraz vervang.<ref name="NPSHRS"/> [[Beeld:Alcatraz wardens.jpg|thumb|240px|Van links: Tronkhoof James A. Johnston, onderhoof E.J. Miller en die distriksprokureur Frank J. Hennessy.]] Volgens 'n verslag van 1959 was Alcatraz meer as drie keer so duur om in stand te hou as die gemiddelde Amerikaanse gevangenis: $10 per gevangene per dag teenoor $3 in die meeste ander tronke.{{sfn|Person|2010|p=24}} Die probleem is vererger deur die strukturele agteruitgang van die gebou weens blootstelling aan sout sproei, wat $5&nbsp;miljoen sou verg om te herstel. Groot herstelwerk is in 1958 begin, maar teen 1961 het ingenieurs die gevangenis as 'n verlore saak beskou. Die prokureur-generaal Robert F. Kennedy het planne ingedien vir 'n nuwe maksimumsekuriteitsgevangenis in Marion, [[Illinois]].<ref name="NPSHRS"/> 'n Ontsnappingspoging vanaf Alcatraz in Junie 1962 het tot hewige ondersoeke gelei. Saam met die groot struktuurprobleme en duur instandhouding het dit gelei tot die sluiting van die tronk op 21 Maart 1963.{{sfn|Person|2010|p=24}} Die finale verslag van die gevangenisburo oor Alcatraz lui: "Die instelling het 'n belangrike doel gedien om die druk weg te neem van die ouer en grootliks oorbevolkte instellings in Atlanta, Leavenworth en McNeil Island, want dit het ons in staat gestel om na kleiner, goed bewaakte instellings te beweeg vir die ontsnapkunstenaars, die groot afpersers, die aartssamesweerders en dié wat beskerming teen ander groepe nodig het."<ref name="NPSHRS"/> Die voormalige gevangenis is nou 'n museum. Dit is een van San Francisco se grootste toeristeattraksies en lok jaarliks sowat 1,5&nbsp;miljoen besoekers (2010).{{sfn|Dickinson|Blair|Ott|2010|p=160}}<ref name="gonzales" /> Besoekers kom per boot op die eiland aan en onderneem 'n toer van die selblok en eiland. Hulle sien ook 'n skyfievertoning en vertelling met aanhalings deur voormalige gevangenes en bewaarders in Alcatraz.{{sfn|Hughes|2009|p=72}} Die atmosfeer word steeds beskou as "grillerig", "spookagtig" en "ysingwekkend".{{sfn|Hughes|2009|p=72}} Die gebou word nou deur die nasionale parkdiens en nasionale register van historiese plekke onderhou en die soutskade word nou herstel en in bedwang gehou.<ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/goga/parkmgmt/alcatraz-fee-program-projects.htm|title=Your Dollars at Work – Alcatraz Island|publisher=National Park Service|access-date=15 September 2012}}</ref> ===Beplande heropening=== Op 4 Mei 2025 het [[Donald Trump]], die president van die Verenigde State, op Truth Social aangekondig dat die tronk weer in werking sou tree om die land se 'mees meedoënlose' oortreders te huisves.<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-politics/trump-alcatraz-reopen-prison-b2744830.html|title=Trump says he has ordered reopening and expansion of Alcatraz to house country’s ‘most ruthless’ offenders|date=2025-05-05|website=The Independent|access-date=2025-05-05}}</ref> ===Ontsnappogings=== [[Beeld:Alcatraz Island March 1962.jpg|thumb|260px|Alcatraz-eiland, soos gesien van San Francisco af, Maart 1962.]] Volgens die tronk se korrektiewe beamptes was 'n gevangene se eerste gedagte wanneer hy op Alcatrazkaai aangekom het, oor hoe om dit weer te verlaat.<ref>Bruce, p. 7</ref> Die gevangenis beweer geen gevangene het daarin geslaag om te ontsnap in sy 29 jaar lange bestaan nie. Altesaam 36 gevangenes het 14 pogings aangewend (twee mans twee keer); 23 is gevang, 6 is doodgeskiet tydens die voorval, 2 het verdrink en 5 word aangegee as "vermis en vermoedelik verdrink".<ref>{{cite web|url=http://www.alcatrazhistory.com/escapes1.htm |title=Alcatraz Escape Attempts |publisher=Alcatrazhistory.com |access-date=24 January 2011}}</ref> Die eerste ontsnappoging is op 27 April 1936 deur Joseph Bowers aangewend toe hy vullis by die verbrandingsoond moes verbrand. Hy was besig om oor 'n heining aan die kant van die eiland te klim toe hy gesien word. Toe hy weier om die bevele van 'n korrektiewe beampte te gehoorsaam om af te klim, is hy geskiet. Hy is ernstig gewond in die val van verder as 15&nbsp;m en is aan sy wonde dood.<ref name=hist/> Die tweede poging was op 16 Desember 1937 deur Theodore Cole en Ralph Roe. Tydens een van hulle werksessies in 'n werkwinkel het hulle die plat ysterstawe voor 'n venster afgesny en in die baai gespring. Dit was 'n stormagtige dag en die see was rof. Die tronkowerhede glo hulle het in die baai verdrink en dat hulle liggame die see in gespoel is.<ref name=hist/> ====Slag van Alcatraz==== [[Beeld:Coy Hubbard Cretzer.jpg|thumb|240px|Coy, Hubbard en Cretzer is in die Slag van Alcatraz dood.]] Die gewelddadigste ontsnappoging het op 2-4 Mei 1946 plaasgevind, toe 'n mislukte poging deur ses gevangenes gelei het tot wat bekend staan as die "Slag van Alcatraz". [[Beeld:Carnes shockley thompson.jpg|thumb|links|200px|Carnes, Shockley en Thompson op pad na die hof.]] Bernard Coy, Joseph Cretzer, Sam Shockley, Clarence Carnes, Marvin Hubbard en Miran Thompson het beheer van die tronk oorgeneem deur korrektiewe beamptes te oorrompel. Hulle het die wapenkamer binnegegaan, waar hulle aangedring het op die sleutel van die deur na die buitenste ontspanningsarea.<ref name=hist/><ref name=escape/> Een van die wagte, William Miller, het vinnig gedink en al die sleutels vir hulle gegee, buiten dié van die buitedeur. Die gevangenes wou per boot van die dok af ontsnap, maar toe hulle nie by die buitedeur kon uitkom nie, het hulle besluit om te veg. Hulle het Miller en nog 'n wag gyselaar gehou. Shockley en Thompson het Cretzer aangespoor en hy het die gyselaars van naby af geskiet. Miller en die tweede wag, Harold Stites, is albei aan hulle beserings dood. Hoewel Shockley, Thompson en Carnes na hulle selle teruggekeer het, het die ander drie (Coy, Cretzer en Hubbard) steeds probeer ontsnap.<ref name=hist/><ref name=escape/> Die [[Amerikaanse Marinierskorps]] het tussenbeide getree en die drie gevangenes doodgemaak. In die gevegte is, buiten die wagte en gevangenes wat gedood is, 17 ander wagte en 'n gevangene ook beseer. Shockley, Thompson en Carnes het tereggestaan vir die moord op die korrektiewe beamptes. Shockley en Thompson is ter dood in die gaskamer gevonnis, en die vonnis is in Desember 1948 in San Quentin voltrek. Carnes, wat net 19 jaar oud was, het 'n tweede lewenslange tronkstraf gekry.<ref name=hist/><ref name=escape>{{cite web|url=http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz6.html|title=Alcatraz – Page 6|publisher=Legendsofamerica.com|access-date=7 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120827071914/http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz6.html|archive-date=27 August 2012|url-status=dead}}</ref> ===="Ontsnapping" van Alcatraz==== {{Beeldgroep2 |perrow = 2 |total_width=240 | align = left | direction = horizontal | background color = | voetskrif = | image1 = Clarence Anglin.jpg | caption1 = Clarence Anglin | image2 = John Anglin.jpg | caption2 = John Anglin | image3 = Frank Morris.jpg | caption3 = Frank Morris | image4 = Allen West (criminal).jpg | caption4 = Allen West }} Op 11 Junie 1962 het Frank Morris, John Anglin en Clarence Anglin ná deeglike beplanning besluit om van Alcatraz te ontsnap. Agter hulle selle in blok B was 'n 0,91&nbsp;m breë, onbewaakte gang. Die gevangenes het die soutverweerde beton begin wegkap om 'n luginlaat wat na die gang lei. Hulle het gereedskap gebruik soos 'n metaallepel wat met die silwer van 'n muntstuk gesoldeer is en 'n elektriese boor wat van die motor van 'n gesteelde stofsuier geprakseer is. Die geraas is verdoof deur musiek van trekklaviere wat tydens die musiekuur gespeel is en die proses is weggesteek met vals mure wat die bewaarders nie in die donker hoeke van die selle kon sien nie.<ref name=hist/> Die ontsnaproete het deur 'n waaiergat gelei; die gevangenes het die waaier en motor verwyder en dit met 'n staalrooster vervang wat 'n skag gelaat het waardeur 'n gevangene sou kon klouter. In hulle beddens het hulle maskers van [[papier-maché]] geplaas, met menslike hare wat hulle van die haarkapper gesteel het. Oor baie weke het die gevangenes 'n opblaasboot van meer as 50 gesteelde reënjasse gemaak. Hulle het dit van die wagte weggesteek met lakens wat hulle bo-oor gegooi het. Hulle het deur 'n lugopening in die dak verdwyn en is van Alcatraz af weg.<ref name=hist/><ref name=escape/> Die [[FBI]] is in hulle ondersoek gehelp deur 'n ander gevangene, Allen West, wat deel van die ontsnapgroep was, maar agtergelaat is. West se vals muur het aanhou gly, en hy het dit met sement op sy plek gehou. Dit het hard geword en toe Morris en die Anglins die skedule verhaas, het West verbete aan die muur gekap, maar teen die tyd dat hy uitgekom het, was die ander reeds weg. [[Beeld:Dummy head made by Frank Morris to facilitate his escape from Alcatraz in 1962.jpg|thumb|180px|Die modelkop wat in Frank Morris se sel ontdek is.]] Die FBI en plaaslike polisiemanne het in die daaropvolgende jare honderde teorieë gehad, maar geen bewyse gekry dat die ontsnappoging geslaag of misluk het nie. Die FBI se ondersoek is eindelik in Desember 1979 afgesluit.<ref name=FBI>{{cite web|url=http://vault.fbi.gov/Alcatraz%20Escape|title= FBI Records: The Vault-Alcatraz Escape: A Brief History of Alcatraz |publisher= Federal Bureau of Investigation|access-date=6 September 2012}}</ref> Volgens die amptelike verslag het die gevangenes in die koue water van die baai verdrink terwyl hulle die vasteland probeer bereik het en is dit onwaarskynlik dat hulle die kus 2&nbsp;km verder kon bereik het weens sterk seestrome en die koue seewater van 10-13&nbsp;°C.<ref name=hist/><ref name=escape/> Die lêer van die US Marshals Service bly oop en aktief. Morris en die Anglinbroers is steeds op hulle lys van gesoektes.<ref>{{Cite web|url=https://www.usmarshals.gov/news/chron/2012/060712a.htm|title=After 50 Years, the U.S. Marshals Remain Diligent in Hunt for Renowned Alcatraz Escapees|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319151958/https://www.usmarshals.gov/news/chron/2012/060712a.htm|archive-date=19 March 2018|url-status=dead}}</ref> Omstandigheidsgetuienis wat in die vroeë 2010's ontdek is, kan dalk die teorie steun dat die mans ontsnap het. In teenstelling met die amptelike FBI-verslag dat die ontsnaptes se vlot nooit ontdek is nie en dat geen motordiefstal aangemeld is nie, is 'n vlot op die nabygeleë Angel Island ontdek met voetspore wat weglei, en 'n blou 1955-model Chevrolet is in die nag van die ontsnapping deur drie mans gesteel, wat Morris en die Anglins kon gewees het. Amptenare kon toe in 'n toesmeerdery betrokke gewees het.<ref name="NYTimes_June2012">[https://www.nytimes.com/2012/06/10/us/anniversary-of-a-mystery-at-alcatraz.html Tale of 3 Inmates Who Vanished From Alcatraz Maintains Intrigue 50 Years Later], 2 November 2018.</ref> Familielede van die Anglinbroers het in die middel 2010's verdere omstandigheidsgetuienis verskaf ter ondersteuning van 'n lang bestaande gissing dat die Anglinbroers ná die ontsnapping na [[Brasilië]] gevlug het. 'n Gesigherkenningskundige het tot die gevolgtrekking gekom dat die een fisieke bewys, 'n foto uit 1975 van twee mans wat nes John en Clarence Anglin lyk, dié gevolgtrekking steun.<ref>{{cite news | url=http://www.sfgate.com/news/article/New-evidence-Alcatraz-inmates-suspected-dead-6566124.php#photo-3051288 | title=New claim: Alcatraz escapees might have survived. could still be alive | newspaper=San Francisco Chronicle | date=12 October 2015 | access-date=13 October 2015 | author=Amy Graff}}</ref><ref>{{cite web | url=http://pix11.com/2015/10/12/50-years-later-new-evidence-suggests-3-alcatraz-escapees-may-still-be-alive/ | title=50 years later, new evidence suggests 3 Alcatraz escapees may still be alive | publisher=WPIX-11 | date=12 October 2015 | access-date=13 October 2015 | archive-date=24 Februarie 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210224030918/https://www.pix11.com/2015/10/12/50-years-later-new-evidence-suggests-3-alcatraz-escapees-may-still-be-alive/ | url-status=dead }}</ref> ==Tronklewe en die selle== {{multiple image |direction = vertical |align = right |width = 200 |footer = |image1 = Alcatraz Cellhouse side.jpg |alt1 = |caption1 =Kant van die selblok. |image2 = Alcatraz cell vent.JPG |alt2 = |caption2 =Uitgekapte luginlaat in 'n sel. |image3 = Alcatraz band practice.jpg |alt3 = |caption3 =Orkesoefening in die 1950's in die eetsaal. }} Registers oor die getal gevangenes in Alcatraz in die tyd dat dit 'n federale tronk was, wissel van 1&nbsp;557 tot 1&nbsp;576.<ref name="HA"/>{{sfn|Morris|Rothman|1997|p=168}} Die selle, wat met opset so ontwerp is dat dit nie aan buitemure grens nie,{{sfn|Sloate|2008|p=9}} was gewoonlik 2,7&nbsp;m x 1,5&nbsp;m groot en 2,1&nbsp;m hoog.{{sfn|Watson|2012|p=23}} Die selle was primitief, met 'n bed, lessenaar, wasbak en toilet.{{sfn|Watson|2012|p=23}} 'n Luginlaat, bedek met 'n metaalopening, was aan die agterkant van die selle geleë.{{sfn|Watson|2012|p=23}} Gevangenes het geen privaatheid gehad wanneer hulle die toilet gebruik het nie, en die toilette sou sleg ruik omdat hulle met soutwater gespoel is. Warmwaterkrane is eers in die vroeë 1960's geïnstalleer, kort voordat die tronk gesluit is.{{sfn|Watson|2012|p=23}} Die tronk het 'n baie streng stel reëls en regulasies gehad wat die gevangenes én wagte moes volg. Afskrifte is aan die gevangenes uitgedeel wat hulle moes lees en gehoorsaam. Gevangenes was basies geregtig op kos, klere, beskutting en mediese aandag. Enigiets anders is as 'n voorreg beskou. Gevangenes het 'n blou hemp, grys broek,<ref name="HA">{{cite web|url=http://www.historyarchive.com/az1212.pdf|title=Alcatraz Rules & Regulations|publisher=Historyarchive.com|access-date=10 September 2012}}</ref> lang katoenonderklere, kouse en 'n blou handdoek gekry.{{sfn|Watson|2012|p=23}} Selle moes skoon en netjies gehou word. Enige gevaarlike artikel wat in 'n sel of aan 'n gevangene gekry is, soos geld, dwelms of gereedskap wat iemand kon beseer of in 'n ontsnapping kon help, is as onwettig beskou en stappe kon teen die gevangene geneem word.<ref name="HA"/> Gevangenes moes drie keer per week in hulle selle skeer. Pogings om bewaarders te intimideer of aan te val is as 'n ernstige oortreding beskou.<ref name="HA"/> Toiletpapier, [[vuurhoutjie]]s, seep en skoonmaakmiddels is Dinsdae en Saterdae aan die selle uitgedeel, en gevangenes kon warm water en 'n dweil vra om hulle selle skoon te maak.<ref name="HA"/> Die tralies, vensters en vloere van die tronk is elke dag skoongemaak.{{sfn|Dunbar|1999|p=31}} In vroeë jare was daar 'n streng stiltekode, maar teen die 1950's is dié reël verslap en is gesels toegelaat mits dit stilweg was, sonder 'n geskree, gefluit of gesing.<ref name="HA"/> [[Beeld:Alcatraz cell regulations.jpg|links|thumb|180px|'n Bladsy van die reëls en regulasies van Alcatraz (1956).]] Gevangenes is om 06:30 wakker gemaak en ontbyt was om 06:55. Nadat gevangenes na hule selle teruggekeer het, moes hulle dit skoonmaak en die vullisdrom buite plaas.<ref name="HA"/> Om 07:30 het die werksessies begin vir dié wat gelukkig genoeg was om te werk. Gevangenes mag nie geld by hulle gehad het nie; geld is in 'n gevangene se trustfonds inbetaal.<ref name="HA"/> Aandete was om 16:25 en die gevangenes sou daarna na hulle selle terugkeer. Hulle sou om 16:50 vir die nag toegesluit word. Ligte het om 21:30 afgegaan.<ref name="docu2">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=HDjQkJUpl7M|archive-url=https://web.archive.org/web/20220922021812/https://www.youtube.com/watch?v=HDjQkJUpl7M|archive-date=22 September 2022|url-status=bot: unknown|title=This Is An Alcatraz Documentary (Part 2)|publisher=Vertel deur Howard Duff|year=1971|access-date=17 Oktober 2022}}</ref> Daarna sou ses wagte gewoonlik die vier selblokke patrolleer.{{sfn|Dunbar|1999|p=31}} Baie gevangenes het hulle verblyf in Alcatraz met die hel vergelyk en sou die dood bo 'n langer gevangenskap verkies.<ref name=hell>{{cite web |url=http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz7.html |title=Alcatraz – Page 7 |publisher=Legendsofamerica.com |access-date=7 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120827073615/http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz7.html |archive-date=27 August 2012 }}</ref> Die biblioteek was aan die einde van blok D. Wanneer 'n gevangene na Alcatraz gekom het, het hulle 'n biblioteekkaart en katalogus van biblioteekboeke gekry. Gevangenes kon bestellings plaas deur 'n briefie saam met hulle kaart in 'n boks te plaas, en die boeke sou deur 'n bibliotekaris in hulle selle afgelewer word.{{sfn|MacDonald|Nadel|2012|p=52}}{{sfn|Ward|Kassebaum|2009|p=102}}{{sfn|Dunbar|1999|p=41}} Gevangenes is tot drie boeke toegelaat, asook 12 handboeke, 'n [[Bybel]] en 'n [[woordeboek]].{{sfn|Dunbar|1999|p=41}} Hulle kon op tydskrifte inteken, maar artikels oor misdade is uitgeskeur en koerante is verbied.{{sfn|Ward|Kassebaum|2009|p=102}} Seks, misdaad en geweld is uit alle boeke en tydskrifte gesensor en die bibliotekaris is beheer deur 'n kapelaan wat die leesmateriaal gereguleer het.{{sfn|Dunbar|1999|p=41}}<ref name="A101">{{cite web|url=http://www.alcatraz101.com/Page9.html|title=Minimum Privileges|publisher=Alcatraz101.com}}</ref> ===Gange=== [[Beeld:Broadway Alcatraz.JPG|thumb|220px|"Broadway".]] Alcatraz het 'n gangstelsel gehad wat na groot Amerikaanse straatname en landmerke genoem was. Michigan Avenue was aan die kant van blok A. Broadway was die sentrale gang waarin die gevangenes kon byeenkom as hulle deur Times Square beweeg het net voordat hulle die eetsaal sou binnegaan. Broadway het blok B en C geskei, en gevangenes in dié gang het die minste privaatheid in die tronk gehad.{{sfn|Watson|2012|p=21}} Die gang tussen blok C en die biblioteek was bekend as Park Avenue.{{sfn|Watson|2012|p=21}} Die gang in blok D was bekend as Sunset Strip. Aan die einde van elke blok was die geweergalerye, insluitende die Wes- en Oos-Geweergalery.<ref name="Alcatraz" />{{rp|76}} ===Blok A=== Blok A is nooit gemoderniseer nie en het dus die plat tralies, slotte en spiraaltrappe van die oorspronklike militêre tronk behou.{{sfn|Dunbar|1999|p=36}} Geen gevangenes is permanent hier aangehou in Alcatraz se tyd as 'n federale tronk nie. Verskeie gevangenes is egter kortliks hier aangehou voor 'n verhoor of 'n oorplasing.{{sfn|Dunbar|1999|p=36}} In latere jare is blok A hoofsaaklik vir berging gebruik. 'n Wetsbiblioteek is in 'n stadium daar ingerig waar gevangenes wetsdokumente kon tik.{{sfn|Dunbar|1999|p=36}} ===Blok B=== Die meeste nuwe gevangenes in Alcatraz is na die tweede vlak van blok B gestuur.<ref name="AH">{{cite web|url=http://www.alcatrazhistory.com/rs3.htm|title=Prison Routine|publisher=Alcatraz History|date=4 September 2012}}</ref> Hulle het "kwarantyn"-status gehad vir die eerste drie maande in eensame opsluiting in Alcatraz en is vir minstens 90 dae geen besoekers toegelaat nie.<ref name="AH" />{{sfn|Sloate|2008|p=90}} Gevangenes is een besoeker per maand toegelaat, maar iemand wat geneig was om probleme te veroorsaak kon nie besoekers kry nie. Briewe is deur tronkpersoneel gelees om te sien of hulle enige geheime boodskappe bevat.{{sfn|Roth|2010|p=236}}{{sfn|Morris|Rothman|1997|p=167}} [[Beeld:Alcatraz C-Block.jpg|thumb|220px|Blok C.]] ===Blok D=== [[Beeld:Exterior of the alcatraz jailhouse.JPG|thumb|links|'n Uitsig van buite na die einde van blok D; die eetsaal en kombuis is links.]] Blok D het berugtheid verwerf as "behandelingsblok" vir sommige van die ergste gevangenes, met wisselende grade van strafbehandelings, insluitende afsondering, eensame opsluiting en om gevangenes kaal op te sluit.{{sfn|Dunbar|1999|p=35}} Gevangenes het gewoonlik tussen 3 en 19 dae in eensame opsluiting deurgebring.{{sfn|Dunbar|1999|p=35}} Hulle sou hier hulle etes in hulle sel kry, mag nie gewerk het nie en kon net twee keer per week stort. Ná 'n ontsnappoging in 1939 waarin Arthur "Doc" Barker gedood is, is sekuriteit in blok D verskerp. Die Voëlman van Alcatraz het ses jaar lank in eensame opsluiting in sel 42 in blok D gebly. [[Beeld:Alcatraz - D Block (1038970038).jpg|thumb|220px|Blok D.]] Die ergste selle vir opsluiting as straf vir gevangenes wat hulle wangedra het, was aan die einde van blok D in selle 9-14, bekend as "Die Gat".{{sfn|Alber|2007|p=27}} Gevangenes wat in "Die Gat" toegesluit is, kon elke week net vir 10 minute stort en 'n uur lank oefening doen.{{sfn|Rattle|Vale|2008|p=30}}{{sfn|Dunbar|1999|p=35}} Die vyf selle in die "Die Gat" het niks buiten 'n wasbak en toilet gehad nie; die ergste sel was die laaste een, bekend as "Die Ooste" of die "Ontkleesel". Dit het net 'n gat in die grond gehad vir 'n toilet, en gevangenes sou dikwels vir twee dae sonder 'n draad klere daar aangehou word.{{sfn|Watson|2012|p=21}}{{sfn|Dunbar|1999|p=35}} Die wagte het die spoel van die toilet in die laaste sel beheer.<ref name="NPSHRS"/> Nadat 'n gevangene in "Die Gat" was, kon hy na sy sel terugkeer, maar sou gemerk wees. 'n Rooi merk, derde graad, het 'n gevangene aangedui wat dalk vir tot drie maande nie sy sel mag verlaat het nie.<ref name="docu2"/> Op tweede graad mag gevangenes briewe gekry het. As hulle 30 dae lank goeie gedrag getoon het, kon al hulle voorregte herstel word.<ref name="docu2"/> "Die grootte was omtrent dié van 'n gewone sel{{nbsp}}[...] Jy word kaal uitgetrek en in die sel gestoot. Wagte neem jou klere en deursoek hulle in detail vir die paar korrels tabak wat dalk daarin kan wees. Daar is geen seep nie. Geen tabak nie. Geen tandeborsel nie. Die reuk – wel, jy kan dit net met die woord "stank" beskryf. Dit is soos om in 'n riool in te stap. Dit maak jou naar. Nadat hulle jou klere deursoek het, gooi hulle dit vir jou terug. Vir beddegoed kry jy twee komberse, omtrent vyfuur saans. Jy het geen skoene, geen bed, geen matras nie – niks buiten die vier klam mure en twee komberse. Die mure is swart geverf. Een keer per dag kry jy drie snye brood – nee, dit is 'n fout. Sommige dae het ek vier snye gekry. Ek het een ete in vyf dae gekry, en tussenin niks buiten brood nie. In die hele 13 dae dat ek daar was, het ek twee etes gekry [...] Ek het in die hele tyd dat ek daar was, net een man gesien wat in eensame opsluiting 'n bad kry. 'n Emmer koue water is oor dié man uitgegooi." – Henri Young tydens sy verhoor in 1941 oor sy ondervinding in "Die Gat" in Alcatraz.{{sfn|Ward|Kassebaum|2009|p=199}} ===Etes=== [[Beeld:Alcatraz Dining Hall prisoners.jpg|thumb|220px|Gevangenes in die eetsaal.]] Die eetsaal, wat dikwels die menasie genoem is, is die saal waar die gevangenes en personeel geëet het. Dit is 'n lang vleuel aan die westekant van die selblok, in die middel van die eiland.{{sfn|Howard|1977|p=12}} Dit is aan die selle verbind met 'n gang genaamd "Times Square". Dié het 'n groot klok by die ingang na die eetsaal.<ref name="Alcatraz" />{{rp|93}} Die vleuel sluit die eetsaal in, asook die kombuis daaronder. Op die tweede verdieping is die hospitaal en ouditorium, wat gebruik is om oor naweke flieks aan die gevangenes te wys.<ref>{{cite web|url=http://www.alcatrazhistory.com/regpage3.htm|title=Alcatraz:Inmate Regulations|publisher=Alcatraz History|access-date=15 September 2012}}</ref> 'n Spesifieke prosedure is in die eetsaal gevolg, insluitende 'n fluitstelsel om aan te dui watter blok en vlak se gevangenes op 'n gegewe tyd na en van die eetsaal moet beweeg, wie waar gesit het, waar om die hande te plaas, en wanneer om te begin eet.{{sfn|Ward|Kassebaum|2009|p=98}} Gevangenes sou om 06:30 wakker gemaak word en om 06:55 begin eet.<ref name="docu2"/> 'n Ontbytspyskaart van 21 Maart 1963 is steeds op die bord in die gang te sien. Dit sluit 'n verskeidenheid droë graankosse in, asook 'n roereier, melk, gestoomde vrugte, roosterbrood, brood en botter. Middagete is om 11:20 in die eetsaal voorgesit, gevolg deur 'n rustydperk van 30 minute in die selle voordat gevangenes teruggekeer het werk toe tot 16:15.<ref name="docu2"/> Aandete is om 16:25 voorgesit en om 16:50 sou gevangenes na hulle selle terugkeer om vir die nag toegesluit te word.<ref name="docu2"/> Gevangenes kon soveel eet as wat hulle in 20 minute kon, maar moes alles opeet. As kos gemors is, is dit aangemeld en 'n gevangene se voorregte kon weggeneem word as hy 'n gewoonte daarvan gemaak het.{{sfn|Mcshane|1996|p=36}}<ref name="AH30">{{cite web|url=http://www.alcatrazhistory.com/rock/rock-030.htm|title=For Desperate or Irredeemable Types United States Federal Penitentiary Alcatraz|publisher=A History of Alcatraz Island, 1847–1972, Historic Resources Study|access-date=6 September 2012}}</ref> Eers het ses mans aan 'n tafel gesit, en later vier.{{sfn|Wellman|2008|p=36}} Almal in die tronk, onder andere die gevangenes en bewaarders, sou saam eet.{{sfn|Wellman|2008|p=36}}{{sfn|Sarat|2012|p=80}} Die kos by Alcatraz was na berig word die beste in die Amerikaanse tronkstelsel.{{sfn|Mcshane|1996|p=36}} {{Panorama|Alcatraz03182006.jpg|1000px|'n Panorama van Alcatraz oor San Francisco-baai.}} ===Ontspanning=== [[Beeld:Alcatraz yard.jpg|thumb|220px|Die ontspanningsruimte.]] Die ontspanningsruimte was die buitenste terrein wat tussen 1934 en 1963 deur die gevangenes gebruik is. Dit is oorkant die eetsaal geleë en wys in die rigting van die vasteland. Dit word omring deur 'n hoë muur en heining daarbo.{{sfn|Moseley|2009|p=268}}<ref name="Historic Preservation">{{cite book|title=Historic Preservation|url=https://books.google.com/books?id=C4RXnwuKT-MC|year=1995|page=91}}</ref><ref name="EagleAssociation1992">{{cite book|first1=Adam |last1=Fortunate Eagle|author2=Golden Gate National Park Association|title=Alcatraz! Alcatraz!: the Indian occupation of 1969–1971|url=https://books.google.com/books?id=zbRgon2K0QEC|year=1992|publisher=Heyday Books|isbn=978-0-930588-51-9|page=84}}</ref> Wagtoring #3 is net wes van die terrein geleë.{{sfn|Dunbar|1999|p=71}} In 1936 is die terrein, wat vroeër 'n grondbodem gehad het, geplaveisel.{{sfn|Ward|Kassebaum|2009|p=47}} Dit is uit dié terrein dat 'n groep gevangenes in Mei 1946 wou ontsnap. Hulle het beplan om 'n sleutel hierheen te kry, die toringwagte dood te maak, gyselaars te neem en hulle as skilde te gebruik om die dok te bereik.{{sfn|Watson|2012|p=47}} Gevangenes is op Saterdae, Sondae en vakansiedae vir 'n maksimum van vyf uur in die ontspanningsterrein uitgelaat.{{sfn|Wellman|2008|p=51}}{{sfn|Albright|2008|p=151}} Gevangenes wat sewe dae per week in die kombuis gewerk het, het dit in die week vir kort tye gebruik.{{sfn|Albright|2008|p=151}} Gevangenes wat hulle wangedra het, se voorreg om die terrein te gebruik kon weggeneem word.{{sfn|Albright|2008|p=151}} Die gevangenes kon deelneem aan sportsoorte soos [[bofbal]] en [[sagtebal]] en intellektuele speletjies soos [[skaak]].{{sfn|Wellman|2008|p=51}} Gevangenes het bofbaltoerusting gekry, maar geen uniforms nie. In 1938 was daar vier amateurspanne, die Bees, Oaks, Oilers en Seals en vier ligaspanne, die Cardinals, Cubs, Giants en Tigers.<ref name="NPS">{{cite web|url=http://www.nps.gov/alca/historyculture/baseball-on-the-rock.htm|title=For it's one, two, three strikes, you're (not) out, at the old ball game.'|publisher=National Park Service|access-date=31 August 2012}}</ref> Hulle is almal na bekende Amerikaanse bofbalspanne genoem. Sommige gevangenes het hulle tyd gebruik om te gesels en misdaad te bespreek; dit was die enigste tyd in die week vir 'n langdurige gesprek.{{sfn|Lewis Champion Jr|2011|p=119}} ==Ander geboue== ===Bewaardershuis=== [[Beeld:Alcatraz lighthouse and ruins.jpg|thumb|220px|Die bewaarders se huis en die vuurtoring.]] Die Bewaardershuis is langs die Alcatraz-vuurtoring geleë, aan die noordoostekant van die selblok. Die huis van drie verdiepings en 15 kamers is in 1921 gebou.<ref name="sign">{{cite web|url=http://avcr8teur.blogspot.co.uk/2008/01/wardens-house-more-on-alcatraz.html|title=Warden's House (Alcatraz Island)|publisher=Golden Gate National Recreational Area|access-date=31 August 2012}}</ref> Tussen 1934 en 1963 het die vier hoofbewaarders van Alcatraz hier gewoon. Die luuksehuis het in sterk teenstelling met die res van die gevangenis gestaan, en die bewaarders het dikwels uitspattige partytjies hier gehou.{{sfn|Hughes|Murphy|Flippin|Duchaine|2010|p=369}} Dit is vandag 'n ruïne, nadat dit in 1970 afgebrand is tydens die [[Besetting van Alcatraz|Indiaanse besetting van die eiland]].{{sfn|Dunbar|1999|p=82}} ===Gemeenskapsaal=== [[Beeld:The Social hall alcatraz.jpg|thumb|220px|Die ruïne van die Gemeenskapsaal.]] Die Gemeenskapsaal op Alcatraz, ook bekend as die Offisiersklub, was 'n maatskaplike klub aan die noordwestekant van die eiland.{{sfn|Dickinson|Blair|Ott|2010|p=187}} Die werkers op die eiland het daar sosiaal verkeer nadat die gevangenes vir die nag toegesluit is.{{sfn|Barter|1999|p=83}}{{sfn|Lewis Champion Jr|2011|p=96}} Dit is afgebrand tydens die Indiaanse besetting van die eiland in 1970, met net 'n dop wat oorgebly het. ===Nywerheidsgeboue=== [[Beeld:Alcatraz Island tower 2016.jpg|220px|thumb|links|'n Boot vaar verby die wagtoring op Alcatraz-eiland (Junie 2016).]] Die ''Model Industries Building'' is 'n gebou van drie/vier verdiepings in die noordwestelike hoek van Alcatraz-eiland. Dit is aanvanklik vir die weermag gebou en is as waskamer gebruik tot in 1939, toe Alcatraz 'n federale gevangenis geword het. As deel van die tronk het dit werkkamers vir die gevangenes bevat.{{sfn|Dunbar|1999|p=77}} Op 10 Januarie 1935 het die gebou in 'n modderstorting tot naby die kant van 'n krans op die eiland geskuif. 'n Klipkeerwal is teen einde 1935 voltooi.<ref name="AH" /> In 1939 is die ''New Industries Building'' voltooi as deel van die modernisering van die gevangenis.<ref name="NPSHRS"/> Die grondverdieping van die 93 meter lange gebou het 'n klerefabriek, droogskoonmakery en meubelwinkel bevat waar die gevangenes teen betaling kon werk.<ref name="NPSHRS"/> Die geld is in 'n trust gebêre en hulle kon dit kry wanneer hulle Alcatraz verlaat.{{sfn|Sloate|2008|p=14}} Die gevangenes het items soos handskoene, matte en weermaguniforms gemaak.{{sfn|Dunbar|1999|p=77}} Die waskamer het die hele boonste verdieping beslaan en was in dié tyd die grootste in San Francisco.<ref name="NPSHRS"/>{{sfn|Dunbar|1999|p=77}} ==Bekende gevangenes== {| class="wikitable" |- ! Foto !! Gevangene !! Nommer/Termyn !! Opsomming |- |[[Beeld:Arthur Barker.jpg|100px]] || [[Arthur Barker|Arthur "Doc" Barker]] || #268 1935-'39||'''Arthur Barker''' (4 Junie 1899 - 13 Januarie 1939) was die seun van [[Ma Barker]] en saam met [[Alvin Karpis]] lid van die [[Barker-Karpis-bende]]. In 1935 is Barker na Alcatraz gestuur nadat hy gevonnis is vir sameswering tot ontvoering. Op die nag van 13 Januarie 1939 het Barker, [[Henri Young]] en Rufus McCain van Alcatraz probeer ontsnap. Barker is deur die wagte doodgeskiet.{{sfn|Esslinger|2003|p=180}} |- |[[Beeld:Acaponeh.jpg|100px]]|| [[Al Capone|Alphonse "Al" Gabriel Capone]] ("Scarface")|| #85 1934-'39|| Toe '''Al Capone''' (17 Januarie 1899 - 25 Januarie 1947) in 1934 op Alcatraz aankom, het tronkamptenare dit duidelik gemaak dat hy geen bevoorregte behandeling sou kry nie. Terwyl hy in [[Atlanta]] in die tronk was, het dié meestermanupileerder sy misdade voortgesit deur die wagte om te koop.<ref name=federal>{{cite web|url=http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz4.html|title=Alcatraz – Page 4|publisher=Legendsofamerica.com|access-date=7 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120827064619/http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz4.html|archive-date=27 August 2012|url-status=dead}}</ref> Capone het groot mediabelangstelling op Alcatraz gelok, maar het net vier en 'n halwe jaar van sy vonnis daar uitgedien.<ref name=federal/> Hy het daarna tersiêre simptome van [[sifilis]] en swak gesondheid ontwikkel en is in 1938 na na Los Angeles oorgeplaas. Hy het die hoofbewaarder op Alcatraz probeer omkoop, maar het misluk. hy het allrhande klein werkies gekry om te doen. Hy was baie in gevegte met medegevangenes betrokke. Hy is in November 1939 uit die tronk vrygelaat en het in [[Miami]] gewoon tot met sy dood in 1947 op 48 jaar.<ref name=federal/><ref name=notorious>{{cite web|url=http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz5.html|title=Alcatraz – Page 54|publisher=Legendsofamerica.com|access-date=7 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120818065051/http://www.legendsofamerica.com/ca-alcatraz5.html|archive-date=18 August 2012|url-status=dead}}</ref> |- |[[Beeld:Mickey Cohen.jpg|100px]]||Meyer Harris Cohen ("Mickey")|| #1518 1961-'63||'''Mickey Cohen''' (4 September 1913 - 29 Julie 1976) het vir die [[Mafia]] gewerk en is tot 15 jaar gevonnis vir belastingontduiking.<ref>{{Cite web|title = Mickey-Cohen-Page-3 » Page 1 of 1|url = http://www.alcatrazhistory.com/cohen-3.htm|website = alcatrazhistory.com|access-date = 14 January 2016}}</ref> Hy is kort voor Alcatraz se permanente sluiting op 21 Maart 1963 na Atlanta oorgeplaas. Terwyl hy in Atlanta was, het die medegevangene Burl Estes McDonald hom op on 14 Augustus 1963 met 'n loodpyp geslaan<ref>{{Cite web|title = Star-News – Google News Archive Search|url = https://news.google.com/newspapers?nid=1454&dat=19630815&id=skNjAAAAIBAJ&pg=2264,2283601&hl=en|access-date = 14 January 2016}}</ref> en hom gedeeltelik verlam. Ná sy vrylating in 1972 het Cohen 'n stil lewe saam met vriende gelei.<ref>{{cite web|url=http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/mickey-cohen.html |title=The Biography Channel |publisher=The Biography Channel |access-date=7 September 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626192815/http://www.thebiographychannel.co.uk/biographies/mickey-cohen.html |archive-date=26 June 2012 }}</ref> |- |[[Beeld:BumpyJohnsonAlcatrazPrisonCropped.jpg|100px]]|| Ellsworth Raymond Johnson ("Bumpy")|| #1117 1954-'63||'''"Bumpy" Johnson''' (31 Oktober 1905 - 7 Julie 1968), genoem die "Godfather of Harlem", was in die vroeë 20ste eeu 'n Amerikaanse gangster in [[Harlem]]. Hy is in 1954 na Alcatraz gestuur en is tot in 1963 aangehou. Hy was vermoedelik betrokke by die ontsnapping in 1962 van Frank Morris, John Anglin en Clarence Anglin.<ref>{{cite web|url=http://www.nps.gov/history/museum/exhibits/alca/notoriousInmates.html |title=Notorious Inmates |publisher=National Park Service |access-date=7 September 2012}}</ref> |- |[[Beeld:Alvin Karpis.jpg|100px]] || [[Alvin Karpis|Alvin Francis Karpavicz]] ("Creepy Karpis")|| #325 1936-'62||'''Alvin Karpis''' (10 Augustus 1907 - 26 Augustus 1979) was Kanadees en van Litause afkoms. Hy het die bynaam "Creepy" gekry oor sy sinistere glimlag; se medebendelede het hom "Ray" genoem. Hy was een van die stigterslede van die Barker-Karpis-bende in die 1930's. Hy was die enigste "openbare vyand #1" wat lewend in hegtenis geneem is. Karpis was die gevangene wat die langste op Alcatraz deurgebring het: 26 jaar. Benewens bankroof is hy ook beskuldig van 10 moorde en 6 ontvoerings. Hy is in 1969 na [[Kanada]] gedeporteer en is in 1979 in [[Spanje]] dood.<ref name=notorious/><ref>{{cite web|url=http://insidesocal.com/sgvcrime/2009/06/creepy-alvin-karpis----public.html|title="Creepy" Alvin Karpis – Public Enemy No. 1|date=30 June 2009|publisher=insidesocal.com|access-date=7 September 2012|archive-date=31 Augustus 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120831091030/http://www.insidesocal.com/sgvcrime/2009/06/creepy-alvin-karpis----public.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.parksconservancy.org/about/press/press-releases/alcatraz-the-worst-of-the-worst.html|title= Alcatraz: The "Worst of the Worst" – Doing Hard Time on the Rock|publisher=Goldengate National Park Conservancy |access-date=7 September 2012}}</ref> |- | | [[Beeld:RobertStroud.jpg|100px]]|| [[Robert Stroud|Robert Franklin Stroud]] ("Birdman of Alcatraz") || #594 1942-'59||'''Robert Stroud''', beter bekend as die ''Birdman of Alcatraz'' (28 Januarie 1890 - 21 November 1963), is in 1942 na Alcatraz oorgeplaas. Op 'n jong ouderdom het hy in [[Prostitusie|koppelary]] betrokke geraak en was ook by 'n moord betrokke tydens 'n dronkbakleiery. Ná termyne in McNeil Island en Leavenworth, waar hy 'n bewaarder vermoor het, is hy na Alcatraz. As 'n selfgeleerde ornitooloog het hy 'n paar boeke geskryf. Sy ''Digest on the Diseases of Birds'' word in [[ornitologie]] as 'n klassieke werk beskou. Hy was tydens die grootste deel van sy tyd op Alcatraz in eensame opsluiting in blok D.{{sfn|George|1999|p=20}} Ná 'n tyd in die tronkhospitaal is hy na die mediese sentrum vir federale gevangenes in Springfield, [[Missouri]], oorgeplaas weens sy gesondheid wat agteruitgegaan het.<ref name=hist/> Hoewel sy bynaam die "Birdman of Alcatraz" was, is hy nie in Alcatraz toegelaat om voëls in sy sel aan te hou soos by Leavenworth nie, omdat dit daar verbode was. Hy is in 1963 dood.<ref name=hist/><ref name=escape/><ref>{{cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1869388_1869390_1869393,00.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224080301/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1869388_1869390_1869393,00.html |url-status=dead |archive-date=24 February 2009 |title= Top Ten Alaskans- Robert Stroud |publisher=Times Specials |date= 4 January 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.odmp.org/officer/13504-officer-andrew-f-turner|title= OfficerAndrew F. Turner|work=Officerdown Memorial Page|publisher=Times Specials |access-date=7 September 2012}}</ref> |- |} ==Galery== <gallery mode="packed"> Beeld:San Francisco-Alcatraz-Utility House-Power Plant Chimney-1930.jpg|Nutskamer, skoorsteen. Beeld:San Francisco-Alcatraz-School and Electric Repair Shop-1930.jpg|Skoolgebou (in die middel). Beeld:Alcatraz outside (2012).jpg|Alcatraz, buite (2012). Beeld:Alcatraz hallway (2013).jpg|Gang in die tronk (2013). Beeld:Alcatraz - unione vista due lati - agosto 2011.jpg|Albei kante van die tronk. Beeld:Alcatraz island 2.jpg|Hawe- wagtoring. Beeld:Alcatraz Island aerial view.jpg|Alcatraz-eiland vanaf 550&nbsp;m uit die weste gesien. Beeld:Alcatraz August 2016.jpg|'n Uitsig op Alcatraz van die toerboot af. Beeld:Alcatraz Basement.jpg|Die kelder van die tronk. </gallery> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ===Bibliografie=== {{Refbegin|3}} * {{cite book|last=Alber|first=Jan|title=Narrating the Prison: Role and Representation in Charles Dickens' Novels, Twentieth-Century Fiction, and Film|url=https://books.google.com/books?id=tjfwXDZ25qUC&pg=PA27|year=2007|publisher=Cambria Press|isbn=978-1-934043-60-8}} * {{cite book|last=Albright|first=Jim|title=Last Guard Out: A Riveting Account by the Last Guard to Leave Alcatraz|url=https://books.google.com/books?id=fmVGYLGkLl4C&pg=PA166|date=30 March 2008|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4343-5077-0}}{{Self-published inline|date=May 2021}} * {{cite book|title=Alcatraz|date=3 February 2012|url=https://books.google.com/books?id=7ivs4jv5KCQC&pg=PT76|publisher=Chronicle Books|isbn=978-1-4521-1310-4}} * {{cite book|last=Barter|first=James|title=Alcatraz|url=https://archive.org/details/alcatraz00bart|url-access=registration|date=September 1999|publisher=Lucent Books|isbn=978-1-56006-596-8}} * {{cite book|last1=Dickinson|first1=Greg|last2=Blair|first2=Carole|last3=Ott|first3=Brian L.|title=Places of Public Memory: The Rhetoric of Museums and Memorials|url=https://books.google.com/books?id=BN5IV8RZ2jQC&pg=PA187|date=2 August 2010|publisher=University of Alabama Press|isbn=978-0-8173-5613-2}} * {{cite book|last=Dunbar|first=Richard|title=Alcatraz|url=https://archive.org/details/alcatraz00dunb|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/alcatraz00dunb/page/36 36]|date=1 January 1999|publisher=Casa Editrice Bonechi|isbn=978-88-8029-940-0}} * {{cite book|last=Esslinger|first=Michael|title=Alcatraz: A Definitive History of the Penitentiary Years|url=https://books.google.com/books?id=d_7LYwFRT8EC|date=1 May 2003|publisher=Ocean View Pub.|isbn=978-0-9704614-0-7}}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book|last=George|first=Linda|title=Alcatraz|url=https://books.google.com/books?id=qYeGAAAACAAJ|date=1 March 1999|publisher=Turtleback Books|isbn=978-0-613-51967-0|page=180}} * {{cite book|last=Howard|first=Clark|title=Six against the Rock|url=https://books.google.com/books?id=mBxtAAAAIAAJ|date=August 1977|publisher=Dial Press|isbn=978-0-8037-8003-3}} * {{cite book|last=Hughes|first=Holly|title=Frommer's 500 Places to Take Your Kids Before They Grow Up|url=https://archive.org/details/frommers500place0000hugh|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/frommers500place0000hugh/page/72 72]|date=10 August 2009|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-47405-1}} * {{cite book |last1=Hughes |first1=Holly |last2=Murphy |first2=Sylvie |last3=Flippin |first3=Alexis Lipsitz |last4=Duchaine |first4=Julie |title=Frommer's 500 Extraordinary Islands |url=https://books.google.com/books?id=ajhU1AAacUsC&pg=PA369 |date=2 February 2010 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-0-470-50070-5 }} * {{cite book|last=Lewis Champion Jr|first=Jerry|title=The Fading Voices of Alcatraz|url=https://books.google.com/books?id=GxH3-mB5rCcC&pg=PA52|date=27 January 2011|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4567-1488-8}} * {{cite book|last=Lewis Champion Jr|first=Jerry|title=Alcatraz Unchained|url=https://books.google.com/books?id=VQV5wM6qj1oC&pg=PA140|date=26 April 2012|publisher=AuthorHouse|isbn=978-1-4685-8753-1}} * {{cite book|last1=MacDonald|first1=Donald|last2=Nadel|first2=Ira|title=Alcatraz: History and Design of a Landmark|url=https://books.google.com/books?id=wfQWSJLKXdoC&pg=PA44|date=15 February 2012|publisher=Chronicle Books|isbn=978-1-4521-0153-8}} * {{cite book|last=Mcshane|first=M.|title=Encyclopedia of American Prisons|url=https://books.google.com/books?id=wlje5poN3IQC&pg=PA36|date=1 February 1996|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-0-8153-1350-2}} * {{cite book|last1=Morris|first1=Norval|last2=Rothman|first2=David J.|title=The Oxford History of the Prison: The Practice of Punishment in Western Society|url=https://books.google.com/books?id=bwvH5ce94eIC&pg=PA167|date=18 December 1997|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-511814-8}} * {{cite book|last=Moseley|first=Andy|title=Around the States in 90 Days|url=https://books.google.com/books?id=JrGH3ZuNggIC&pg=PA268|date=September 2009|isbn=978-0-9561551-0-8}} * {{cite book |last=Oliver |first=Marilyn Tower |title=Alcatraz Prison in American History |year=1998 |publisher=Enslow Publishers Inc |location=Berkley Heights, NJ |isbn=0-89490-990-8 |url=https://archive.org/details/alcatrazprisonin00oliv }} *{{cite book|last=Person|first=Stephen|title=Ghostly Alcatraz Island|url=https://archive.org/details/ghostlyalcatrazi0000pers|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/ghostlyalcatrazi0000pers/page/n13 2]|date=1 August 2010|publisher=Bearport Publishing|isbn=978-1-936087-97-6}} *{{cite book|last1=Rattle|first1=Alison|last2=Vale|first2=Allison|title=Hell House: And Other True Hauntings from Around the World|url=https://books.google.com/books?id=ih0-CZ8XF-IC|date=1 August 2008|publisher=Sterling Publishing Company, Inc.|isbn=978-1-4027-6310-6}} * {{cite book|last=Reid|first=Sue Titus|title=Criminal Justice Essentials|url=https://books.google.com/books?id=BePrWGfQeeMC&pg=PA332|date=23 August 2011|publisher=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-65887-1}} * {{cite book|last=Roth|first=Mitchel P.|title=Crime and Punishment: A History of the Criminal Justice System|url=https://books.google.com/books?id=awrOHv-gtqQC&pg=PA236|date=2 June 2010|publisher=Cengage Learning|isbn=978-0-495-80988-3}} * {{cite book|last=Sarat|first=Ausin|title=Studies in Law, Politics, and Society|url=https://books.google.com/books?id=EVrQisInc14C&pg=PA80|date=23 January 2012|publisher=Emerald Group Publishing|isbn=978-1-78052-623-2}} * {{cite book|last=Siegel|first=Larry J.|title=Introduction to Criminal Justice|url=https://books.google.com/books?id=p5-Dx4h6obEC&pg=PA589|date=5 January 2009|publisher=Cengage Learning|isbn=978-0-495-59977-7}} * {{cite book|last=Sloate|first=Susan|title=Mysteries Unwrapped: The Secrets of Alcatraz|url=https://archive.org/details/mysteriesunwrapp0000sloa_a1j8|url-access=registration|page=[https://archive.org/details/mysteriesunwrapp0000sloa_a1j8/page/9 9]|date=1 April 2008|publisher=Sterling Publishing Company, Inc.|isbn=978-1-4027-3591-2}} * {{cite book|last1=Ward|first1=David A.|last2=Kassebaum|first2=Gene G.|title=Alcatraz: The Gangster Years|url=https://books.google.com/books?id=kV6KXrkQjTsC&pg=PA102|year=2009|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-25607-1}} * {{cite book|last=Watson|first=Stephanie|title=The Escape from Alcatraz|url=https://books.google.com/books?id=dw-4z4Cmb8MC&pg=PA47|date=1 January 2012|publisher=ABDO|isbn=978-1-61783-303-8}} * {{cite book|last=Wellman|first=Gregory L.|title=A History of Alcatraz Island: 1853–2008|url=https://books.google.com/books?id=1duAUPaHSgcC&pg=PA12|date=28 May 2008|publisher=Arcadia Publishing|isbn=978-0-7385-5815-8}} {{Refend}} ==Skakels== * [http://www.historyarchive.com/az1212.pdf Gevangenisgids en -geskiedenis] * [http://www.alcatrazhistory.com/ Alcatrazhistory.com] – 'n gedetailleerde gids tot die geskiedenis en gebruike van Alcatraz * [http://www.nps.gov/alca/index.htm "National Park Service"-webtuiste] oor Alcatraz-eiland * [https://www.flickr.com/photos/thebruce0/6749519095/sizes/o/in/photostream/ 'n Kaart van die selblok] * [http://www.britishpathe.com/workspaces/BritishPathe/N1C8tP5A Films oor ontsnappogings vanaf Alcatraz] {{CommonsKategorie-inlyn|Alcatraz Federal Penitentiary}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Alcatraz Federal Penitentiary}} {{Koördinate|37|49|37|N|122|25|21|W|aansig=titel}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Alcatraz-eiland]] [[Kategorie:Vermeende spookhuise]] swqfe2toco540wvx626wdzdlxfovn86 0 396646 2901468 2547345 2026-05-04T18:45:40Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901468 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Herbarium_vivum03.jpg|regs|duimnael| Kniphof se "Botanica in Originali, seu Herbarium Vivum" (1759)]] '''Johann Hieronymus Kniphof''' (24 Februarie 1704 in [[Erfurt]] – 23 Januarie 1763) was 'n Duitse [[geneesheer]] en [[plantkundige]]. Hy het medies studeer aan die Universiteite van Jena en Erfurt en word in 1737 'n professor in [[geneeskunde]] aan laasgenoemde instelling. In 1745 het hy Andreas Elias Büchner (1701–1769) opgevolg as direkteur van die [[biblioteek]] in Erfurt, en word twee jaar later die dekaan van die fakulteit geneeskunde. In 1761 word hy as [[rektor]] van die universiteit verkies.<ref name="ER">[http://www.erfurt-web.de/Johann_Hieronymus_Kniphof Erfurt-Web-de.] Johann Hieronymus Kniphof, bedeutender Botaniker, Mediziner und Universitätsrektor aus Erfurt</ref> By Erfurt het hy 'n groot en indrukwekkende [[herbarium]] saamgestel, waaroor hy in 1733 'n werk gepubliseer het met die titel "Botanica in originali".<ref>[http://www.worldcat.org/title/joh-hieron-kniphofii-botanica-in-originali-seu-herbarium-vivum-in-quo-tam-indigenae-quam-exoticae-plantae-tournefortii-rivini-et-ruppii-methodo-peculiari-nova-operosaq-enchiresi-atramento-impressorio-obductae-ectypum-eleganter-suppeditant-centuria-i-ii-iii-iv-v/oclc/18930978/editions?referer=di&editionsView=true WorldCat title] Botanica in originali.</ref> Dit word as Kniphof se ''magnum opus'' beskou, en dit sou uiteindelik in verskeie uitgawes gepubliseer word. Dit was bekend vir die gebruik van 'n voorbereiding/druktegniek bekend as "natuurdruk", wat destyds 'n min-begrypde proses was wat Kniphof bemeester het om besonderhede van verskeie botaniese eksemplare af te druk.<ref name="ER"/> Die plantgenus ''[[Kniphofia]]'' (familie [[Aalwynfamilie|Asphodelaceae]]) is ter ere van hom deur die plantkundige Conrad Moench (1745–1805) genoem.<ref>[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=kniph USDA Plants Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060923065749/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=KNIPH |date=23 September 2006 }} Kniphofia Moench</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 1763]] [[Kategorie:Geboortes in 1704]] [[Kategorie:Botanici]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] q6rh77kr19i3urv93ntzd8ll00m0rl6 100 397254 2901476 2901116 2026-05-04T19:01:00Z SpesBona 2720 Hersien 2901476 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png|140px|left|Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.}} Die '''[[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan]]''' ([[Koreaans]]: 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀, ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Korea''', is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Korea]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Suid-Korea geadministreer deur die [[Koreaanse Rugbyunie]] ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회) wat in 1946 gestig is. Hulle dra die bynaam “Mugunghwas”, na die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus''), die nasionale blom van dié Asiatiese land. Suid-Korea word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Suid-Koreaanse rugbyspan is tans (Mei 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys. Saam met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] is Suid-Korea tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Rugby in Korea dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het Suid-Korea sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]] gespeel. Die Suid-Koreaanse span het hul hoogtepunt in die 1980’s bereik, toe hulle drie opeenvolgende Asiatiese Rugbykampioenskaptoernooie kon wen (en ook ’n volstoom Japan verslaan het). Hulle het tydens die Asiatiese Beker vyf titels ingepalm, 17-keer as naaswenner en nege keer in die vierde plek geëindig. Suid-Korea het gereeld na die uitspeelwedstryde van die [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering deurgedring, maar hulle kon nog nie vir dié toernooi kwalifiseer nie. Die Koreaanse span speel tradisioneel in donkerblou truie met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Suid-Korea]] ontleen is. : ''[[Koreaanse nasionale rugbyspan|...lees verder]]'' <noinclude> [[Kategorie:Portaal:Sport|Voorbladspan]] </noinclude> ebevuhteaii72lcsln6tvqw56yn36fz 100 397300 2901475 2901115 2026-05-04T19:00:57Z SpesBona 2720 Hersien 2901475 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png|140px|left|Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.}} Die '''[[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan]]''' ([[Koreaans]]: 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀, ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Korea''', is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Korea]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Suid-Korea geadministreer deur die [[Koreaanse Rugbyunie]] ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회) wat in 1946 gestig is. Hulle dra die bynaam “Mugunghwas”, na die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus''), die nasionale blom van dié Asiatiese land. Suid-Korea word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Suid-Koreaanse rugbyspan is tans (Mei 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys. Saam met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] is Suid-Korea tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Rugby in Korea dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het Suid-Korea sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]] gespeel. Die Suid-Koreaanse span het hul hoogtepunt in die 1980’s bereik, toe hulle drie opeenvolgende Asiatiese Rugbykampioenskaptoernooie kon wen (en ook ’n volstoom Japan verslaan het). Hulle het tydens die Asiatiese Beker vyf titels ingepalm, 17-keer as naaswenner en nege keer in die vierde plek geëindig. Suid-Korea het gereeld na die uitspeelwedstryde van die [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering deurgedring, maar hulle kon nog nie vir dié toernooi kwalifiseer nie. Die Koreaanse span speel tradisioneel in donkerblou truie met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Suid-Korea]] ontleen is. : ''[[Koreaanse nasionale rugbyspan|...lees verder]]'' <noinclude> [[Kategorie:Portaal:Rugby|Voorbladartikel]] </noinclude> ikwdeju8qnbfids75kxmtlaoavjteh4 0 397528 2901557 2789788 2026-05-05T11:17:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901557 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Libor Pešek | beeld = Libor Pešek (2019).jpg | beeldonderskrif = Pešek in 2019 | geboortedatum = {{geboortedatum|1933|06|22|}} | geboorteplek = [[Praag]], [[Tsjeggo-Slowakye|Eerste Tsjeggiese Republiek]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|2022|10|23|1933|6|22|}} | sterfplek = Praag, [[Tsjeggië]] }} '''Libor Pešek''' ([[22 Junie]] [[1933]] – [[23 Oktober]] [[2022]]) was 'n [[Tsjeggië|Tsjeggiese]] [[dirigent]]. Hy was een van die bekendste dirigente van sy tyd, en het gereeld opgetree as hoofdirigent van Europees-gebaseerde orkeste. Hy het ook vir tien jaar die leiding geneem oor die Koninklike Liverpool Filharmoniese orkes. Sy loopbaan het 'n tydperk van meer as 70 jaar oorspan, en hy het verskeie pryse ontvang van onder meer [[Groot-Brittanje]]. Hy het Tsjeggiese musiek deur komponiste soos Vítězslav Novák, [[Josef Suk]] en Pavel Josef Vejvanovský gedirigeer. == Lewe en loopbaan == Pešek is gebore in Praag, [[Tsjeggo-Slowakye]],<ref name="RPI obit">{{cite news|title=In memoriam: Czech conductor and Knight of British Empire Libor Pešek|url=https://english.radio.cz/memoriam-czech-conductor-and-knight-british-empire-libor-pesek-8765078|first=Ruth|last=Fraňková|date=24 Oktober 2022|access-date=25 Oktober 2022|publisher=Radio Praag}}</ref> op 22 Junie 1933.<ref name=AP>{{cite news|title=Liverpool Philharmonic conductor Libor Pešek dies at 89|url=https://apnews.com/article/queen-elizabeth-ii-entertainment-europe-classical-music-80d392efd755b47ad765bf4e7f12b461|date=24 October 2022|access-date=25 October 2022|work=Associated Press}}</ref><ref>{{cite news|title=Today's birthdays|url=https://www.proquest.com/docview/2679007020|page=26|date=22 June 2022|access-date=25 October 2022|newspaper=[[The Daily Telegraph]]|location=Londen|id=}}</ref> Tydens sy hoërskooljare het hy 'n [[jazz]]band opgerig.<ref name="CTK obit">{{cite news|title=Czech conductor Libor Pesek dies aged 89|url=https://www.proquest.com/docview/2727478374|date=24 Oktober 2022|access-date=25 Oktober 2022|agency=Tsjeggiese Nuusagentskap|id=}}</ref> Hy het [[dirigent|dirigeer]], [[klavier]], [[tjello]] en die [[tromboon]] gestudeer aan die Akademie van Musikale Kunste onder leermeesters soos Václav Smetáček en Karel Ančerl.<ref name=AP/><ref name="Linton" /> Pešek was betrokke by die Plzeň Opera en die Praagse Nasionale Opera. Van 1958 tot 1964 was hy die direkteur van die Praagse Kamerharmonie, wat hy gestig het.<ref name="Linton" /><ref name="Patmore" /> In die sewentigerjare het hy orkeste in [[Leeuwarden]] en [[Enschede]], Nederland gelei. Hy het ook die Sebastian-orkes opgerig.<ref name="CTK obit"/> Pešek was vanaf 1981 tot 1982 hoofdirigent van die Slowaakse Filharmoniese Orkes, en van 1982 tot 1990 inwonende dirigent van die [[Tsjeggiese Filharmoniese Orkes]].<ref name="Linton" /> Hy het ook gedien as dirigent tydens die inhuldiging van [[Václav Havel]] in Desember 1989.<ref name="RPI obit"/> In die Verenigde Koninkryk was Pešek vanaf 1987 tot 1998 musiekdirekteur van die Koninklike Liverpool Filharmoniese orkes (RPLO). Hy het destyds die titel van dirigent-laureaat gehou,<ref name="Linton" /> wat 'n jaarlikse konsert ingesluit het. <ref name="Patmore" /> Sy werk saam met die RLPO het die dirigeer van die première van Anthony Powers se Horingconcerto, met Michael Thompson as die solis, ingesluit.<ref>Warnaby, John, "New Powers" (Maart 1992) . ''Tempo'' (New Ser.), '''180''': pp. 22–24.</ref> Hy het die orkes in 1993 gegirigeer tydens die opening van die Praagse Lentefees; die eerste buitelandse orkes wat genooi is.<ref name="Linton" /><ref name="Patmore" /> Hy het ook die groep begelei tydens sy eerste toer van die Verenigde State.<ref name=Baxter>{{cite news|title=Phil strikes the right chord with Birthday concert – Celebrated conductor Libor Pesek returns to the Philharmonic to conduct his own 70th birthday celebration|url=https://www.proquest.com/docview/341196875|page=31|first=Lew|last=Baxter|date=20 Junie 2003|access-date=25 Oktober 2022|newspaper=Liverpool Daily Post|id=}}</ref> Gedurende sy tyd aan die hoof van die RLPO het dit bekend gestaan as "die beste Tsjeggiese orkes buite Praag" .<ref name=AP/><ref name=Riley>{{cite news|title=Review: Libor Pesek, RLPO Philharmonic Hall|url=https://www.proquest.com/docview/896608666|page=9|first=Joe|last=Riley|date=7 Oktober 2011|access-date=25 Oktober 2022|newspaper=Liverpool Echo|id=}}</ref> Met ingang 2007 was Pešek die hoofdirigent van die Tsjeggiese Nasionale Simfonieorkes. Hy het aan die einde van die 2018-2019 seisoen uitgetree uit die pos.<ref name="Linton" /><ref name="CNSO" /> Pešek is veral bekend om sy interpretasies van Tsjeggiese musiek. Hy was 'n voorstander van minderbekende Tsjeggiese komponiste soos [[Josef Suk]] en Vítězslav Novák. Sy opnames sluit die musiek van Pavel Josef Vejvanovský in.<ref>Tyrrell, John, "Vejvanovský: Serenades and Sonatas" (record review) (1972). ''The Musical Times'', '''113''' (1554): p. 783.</ref> Op 23 Oktober 2022 het Jan Hasenöhrl, 'n Tsjeggiese [[trompet]]speler, Pesek se dood afgekondig, Pesek was 89.<ref name="Linton" /><ref name="ceskenoviny" /><ref>{{Cite web |date=2022-10-24 |title=Liverpool Philharmonic conductor Libor Pešek dies at 89 |url=https://kfor.com/entertainment-news/ap-entertainment/ap-liverpool-philharmonic-conductor-libor-pe%c5%a1ek-dies-at-89/ |access-date=2022-10-30 |website=KFOR.com Oklahoma City |language=en-US |archive-date=2022-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221030131139/https://kfor.com/entertainment-news/ap-entertainment/ap-liverpool-philharmonic-conductor-libor-pe%C5%A1ek-dies-at-89/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{reflist | refs = <ref name="Linton">{{cite news | last = Linton | first = Siena | url = https://www.cnso.cz/en/news/steven-mercurio-made-music-director-of-the-cnso | title = Steven Mercurio made Music Director of the CNSO | publisher = Czech National Symphony Orchestra | date = 19 Maart 2019 | access-date = 23 Maart 2019 }}</ref> <ref name="Patmore">{{cite news | last = Patmore | first = David | url = https://www.naxos.com/Bio/Person/Libor_Pesek/31810 | title = Libor Pešek (1933–2022) | publisher = [[Naxos Plaatetiket|Naxos]] | date = 2022 | access-date = 25 Oktober 2022 }}</ref> <ref name="CNSO">{{cite press release | url = https://www.cnso.cz/en/news/steven-mercurio-made-music-director-of-the-cnso | title = Steven Mercurio made Music Director of the CNSO | publisher = Tsjeggiese Nasionale Simfonieorkes | date = 19 Maart 2019 | access-date = 23 Maart 2019 }}</ref> <ref name="ceskenoviny">{{cite web | url = https://www.ceskenoviny.cz/zpravy/zemrel-dirigent-libor-pesek-vedl-kralovsky-orchestr-v-liverpoolu/2275688 | title = Zemřel dirigent Libor Pešek, vedl královský orchestr v Liverpoolu &#124; ČeskéNoviny.cz | website = ceskenoviny.cz | date = 23 Oktober 2022 | language = cs | access-date = 24 Oktober 2022 | archive-date = 15 November 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20221115002945/https://www.ceskenoviny.cz/zpravy/zemrel-dirigent-libor-pesek-vedl-kralovsky-orchestr-v-liverpoolu/2275688 | url-status = dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [https://imgartists.com/roster/libor-pesek/ IMG Kunstenaars agentskapblad oor Libor Pešek] * {{IMDb name|1398879}} {{s-start}} {{s-culture}} {{succession box | title=Hoofdirigent, Tsjeggiese Nasionale Simfonieorkes | years=2007–2019| before=Paul Freeman | after=Steven Mercurio}} {{s-end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pesek, Libor}} [[Kategorie:Geboortes in 1933]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] [[Kategorie:Tsjeggiese dirigente]] aqty7vn8uvesyyp0v0w1sa8jahkejbz 0 398116 2901402 2898415 2026-05-04T14:54:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901402 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Universidad Roja de Kiev.jpg|duimnael|Die Rooi universiteitgebou, hoofgebou van die Kijif-universiteit. ]] Die '''Rooi universiteitsgebou''' ([[Oekraïens]]: Червоний корпус Київського університету; Chervonyi Korpus Kyivskoho Universytetu) is die hoof- en oudste vier-verdiepinggebou van Kijif-universiteit, [[Kijif]], [[Oekraïne]]. Hierdie gebou is 'n bekende simbool van die Kijif-universiteit en die Oekraïense hoër onderwysstelsel. == Geskiedenis == [[Lêer:100 Ukrainian hryvnia in 2014 Reverse.jpg|links|duimnael|Rooi universiteitgebou op die keersy van 100 griwnja banknoot.]] Dit is van 1837–1843 gebou en is gebou in 'n laat [[Klassisisme|Klassisistiese]] styl, deur argitek met Italiaanse oorsprong Vincent I. Beretti wat vir die [[Russiese Ryk]] gewerk het. Die gebou vorm 'n enorme figuur wat 'n binnehof omsluit, die lengte van die fasade is 145.68 meter. Die mure van die gebou is rooi geverf en die bokante en basisse van die pilare is swart geverf, wat ooreenstem met die kleure van die strepe op die Orde van St. Vladimir (gestig in 1782), aangesien die Kijif-universiteit vroeër die naam hiervan gedra het. Die leuse van die Orde, "Voordeel, eer en glorie" het die leuse van die Kijif-universiteit geword. Plaaslike toergidse verklaar soms dat [[Nikolaas II van Rusland|tsaar Nicholas II]] beveel het dat die hele hoofgebou rooi geverf word in reaksie op studenteprotes teen oproepinstruksies tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] om studente te herinner aan bloed wat deur Oekraïense soldate verspil is. Hierdie gebou, wat bo-op 'n heuwel gebou is, het [[Kijif]] se argitektoniese uitleg in die 19de eeu aansienlik beïnvloed. In die volksmond na verwys as die Rooi Korps, was die gebou baie naby die bombardeering van die breër kampus tydens die [[Russiese inval in Oekraïne, 2022|Russiese inval van die Oekraïne sedert 2022]], 'n gebeurtenis waarvan ‘n video met ‘n [[slimfoon]] afgeneem is.<ref>{{Cite web|url=https://viralhog.com/v?t=l24qa84urr|title=Rocket Hits Very Close to Woman Near Kyiv National University - ViralHog|website=viralhog.com}}</ref> == Inhuldiging == Die inwyding van die gebou het plaasgevind drie jaar na die stigting van die universiteit, op 31 Julie 1837.<ref>Ivan, Patrilyak, http://www.golos.com.ua/article/314792 |titre=Іван Патриляк. Київський університет. Перші кроки (Найпрестижнішому університету України&nbsp;— 185 років. Як все розпочиналося, Université de Kiev. Premier pas. (L'université la plus prestigieuse d'Ukraine a 185 ans. Comment tout a commencé), https://web.archive.org/web/20210112184029/http://www.golos.com.ua/article/314792 , gesrgiveer 12 Januarie 2021, Голос України, 15 Maart 2019, besoek 1 Maart 2021</ref> In die oggend het Filaret , Metropolitaan van Kijif en Galisië, mis in die Sophia-katedraal met die deelname van studente, universiteitsdosente en staatsamptenare. Na die mis het die deelnemers in optog na die konstruksieterrein van die universiteitsgebou beweeg, terwyl hulle langs die huidige Volodymyrskastraat met ikone en baniere geloop het. Na die optog is 'n medalje gedateer die jaar wat die bou begin het, 'n koperplaat en drie platinum, goue en silwer munte in die fondamente van die gebou, geplaas. Die geleentheid het gelei tot die skepping van 'n gedenkmedalje gegraveer met die portret van die universiteit se stigter, tsaar Nicholas I, met die leuse "In jou lig sal ons die lig sien".<ref>V. Kortky, redakteur V. Ulyanovskyi, іменем Святого Володимира , Avec le nom de saint Volodymyr, volume 1,"Testament" , 1994</ref> == Afwerking == Alexandre Beretti, Vincent Beretti se seun, het ná sy pa se dood in 1842 toesig gehou oor die afrondingswerk aan die gebou. <ref> Червоний корпус Київського національного університету ім. Т.Шевченка (м.Київ), argief "The Red Building of Kyiv National University named after T. Shevchenko (Kyiv)", 2016 (besoek 26 Maart 2023) </ref> == Ligging == Die rooi gebou is in die hartjie van 'n kompleks van universiteitsgeboue geleë. Dit word omring deur twee biblioteke, die universiteitsbiblioteek en die Vernadsky Nasionale Biblioteek van Oekraïne. Die Rektorshuis is aan die ander kant van Leo Tolstoystraat geleë.<ref> Червоний корпус Київського національного університету ім. Т.Шевченка (м.Київ), argief "The Red Building of Kyiv National University named after T. Shevchenko (Kyiv)", 2016 (besoek 26 Maart 2023) </ref> In 1841 is die universiteit se botaniese tuin agter die rooi gebou gebou. Die oorspronklike ligging van die Kiëf-dieretuin was ook naby, voordat dit in 1913 verskuif is. == Beskrywing == <gallery mode=packed> 205 аудиторія Червоного корпусу.JPG|Vergadersaal. Хол Червоного корпусу Університету імені Тараса Шевченка.jpg|Binne-kolonnade. Галерея Ректорів.JPG|Gang. Украина, Киев - Университет Святого Владимира 01.jpg|Rotunda. </gallery> Geleë te Volodymyrskastraat 60 in Kijif, is die gebou, gebou in die sogenaamde Russiese neoklassisistiese styl. Sy algemene vorm is dié van 'n groot vierkant wat 'n binnehof omring en aan alle kante toegemaak is. Die lengte van die fasade is 145,68 meters. Die binnekant van die gebou huisves 'n groot binnehof. Ten tyde van die ontwerp het argitek Beretti nie geweet aan watter kant van die gebou Volodymyrskastraat ingerig sou word nie. Daarom het hy die universiteitsgebou uit beide die ooste (dit is die huidige fasade van die universiteit in Volodymyrskastraat) en van die weste (aan die kant van die huidige Botaniese Tuin) vertoonbaar gemaak. Die argitektuur van die westelike fasade, wat besonder ekspressief is, bied 'n merkbare kontras tussen die lang, plat mure en die agt kragtige vertikale kolomme van die [[Ioniese orde|Ioniese]] orde wat tot die volle hoogte van die gebou styg, langs vensters wat in nisse geplaas is. 'n Groot, massiewe portiek word bekroon deur 'n driehoekige fronton. Voor die hooffasade is Taras-Shevchenko Park.<ref> Червоний корпус Київського національного університету ім. Т.Шевченка (м.Київ), argief "The Red Building of Kyiv National University named after T. Shevchenko (Kyiv)", 2016 (besoek 26 Maart 2023) </ref> Beretti het die wesfasade in 'n minder rigiede styl ontwerp, wat die plante in die botaniese tuin wat daarnaby is, weerspieël. Die samestelling van hierdie fasade is ontwerp rondom sentrale en laterale projeksies wat die aksiale struktuur van die gebou weerspieël. Die sentrale projeksie het 'n pilasterportiek met 'n fontein, en die laterale projeksies is halfsirkelvormige apsis versier met Doriese kolomme vir driekwart van hul hoogte. Die universiteitsgebou het vier verdiepings. ’n Breë trap met sewe opritte, omring deur syhellings, lei na die agt-kolom portiek op die westelike fasade. In die plafonne van die gebou word verskeie gewelfde strukture gebruik, meestal gekruis en halfsirkelvormig. [[Metaal]] word wyd gebruik in die argitektuur van die gebou (gietysterkolomhoofletters, lanterns geïnstalleer voor die portiek op hoë voetstukke, traprelings, ens.). Op die hooffasade het die universiteitsgebou drie verdiepings, waarvan die hoogste deur 'n groot vertrek vir openbare vergaderings (universiteitseremonies, proefskrifverdediging, ens.) beslaan word. Tot in die 1920's het die halfsirkelvormige apsis die Katolieke Universiteitskerk (noordelike deel van die gebou) en die St. Vladimir Ortodokse Universiteitskerk (suidelike deel) gehuisves. Die vierde verdieping van die rooi gebou het eens studentekoshuise (genoem "studenteselle") gehuisves, wat in 1858 verwyder is, asook kamers vir buitemuurse studies, 'n universiteitsbiblioteek, woonstelle en kantore vir onderwysers, en 'n universiteitsel vir studente. Die universiteitseetsaal was op die tweede verdieping geleë. Die eerste, tweede en derde verdieping het museums, kantore, argiewe, werknemerswoonstelle en 'n groot biblioteek gehuisves. Museums en biblioteke was slegs toeganklik vir besoekers van buite die universiteit met die toestemming van die onderskeie dekane en die rektor. Die biblioteek het boeke gehuisves uit die versamelings van die ''Kremenets Lyceum'' (34 370 volumes), Vilna Universiteit, die Vilna Akademie vir Geneeskunde en Chirurgie, die Vilna Rooms-Katolieke Akademie vir Teologie en die St. Petersburg Hermitage-biblioteek. Teen 1913 het die biblioteek sowat 300 000 volumes gehad, insluitend baie skaars boeke uit die sestiende en sewentiende eeue, ter waarde van etlike miljoene roebels in totaal.<ref>{{Lien web |langue=uk |url=http://www.interesniy.kiev.ua/old/population/obrazovanie/11005?view=all |site=Interesniy Kiev |titre=Университет и политех не для утех |date=Mei 2019 }}{{Dooie skakel|date=Desember 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Sien ook == * [[Oekraïense argitektuur]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oekraïne]] 9524ji8wnj9swsxs2icwedjvum49nis 0 398429 2901520 2875248 2026-05-05T04:00:37Z JMK 649 +prent, teksdetails 2901520 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Klein-wag-'n-bietjie | image = Ziziphus zeyheriana.jpg | image_caption = Eksemplaar in die Gautengse [[hoëveld]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Ziziphus zeyheriana | authority = Sond., (1860) | synonyms =* ''Ziziphus helvola'' <small>Sond.</small> * ''Ziziphus jujuba var. aequilaterifolia'' <small>Engl. & Gilg</small> * ''Ziziphus jujuba var. nana'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> }} Die '''klein-wag-'n-bietjie''' (''Ziziphus zeyheriana'') is 'n [[struik]] wat deel van die ''[[Rhamnaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]] is. In Suid-Afrika is die plant [[inheems]] aan [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]]. Dit is ook inheems aan [[Angola]], [[Botswana]] en [[Zimbabwe]]. Die struik staan ook as die ''haakdoringbossie'' en ''toon-wag-'n-bietjie'' bekend. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4058-8 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:719454-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ziziphus]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] q6q9hsgnyskjmwtztt6q97lgc40b76g 2901531 2901520 2026-05-05T05:53:09Z Oesjaar 7467 Geskakel op Wikidata en almal kry die voordeel. 2901531 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Klein-wag-'n-bietjie | image = | image_caption = Eksemplaar in die Gautengse [[hoëveld]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Ziziphus zeyheriana | authority = Sond., (1860) | synonyms =* ''Ziziphus helvola'' <small>Sond.</small> * ''Ziziphus jujuba var. aequilaterifolia'' <small>Engl. & Gilg</small> * ''Ziziphus jujuba var. nana'' <small>[[Adolf Engler|Engl.]]</small> }} Die '''klein-wag-'n-bietjie''' (''Ziziphus zeyheriana'') is 'n [[struik]] wat deel van die ''[[Rhamnaceae]]'' [[Familie (biologie)|familie]] is. In Suid-Afrika is die plant [[inheems]] aan [[Gauteng]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]] en die [[Vrystaat]]. Dit is ook inheems aan [[Angola]], [[Botswana]] en [[Zimbabwe]]. Die struik staan ook as die ''haakdoringbossie'' en ''toon-wag-'n-bietjie'' bekend. == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=4058-8 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:719454-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Ziziphus]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] j3pj6sxholn0gmrphxs7m4spu024i3a 0 399146 2901413 2897246 2026-05-04T15:05:11Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901413 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Nordkette.jpg|duimnael|Uitsig oor die Innvallei vanaf die Nordkette; met kabelkarretjies]] Die '''Nordkette''', wat ook afwisselend die '''Noordketting''', of die '''Noordelike Reeks''' genoem word, en selde maar soms die '''Innvalleireeks''' of '''Innvalleiketting''' (''Inntalkette''), is 'n [[bergreeks]] net noord van die stad [[Innsbruck]] in [[Oostenryk]]. Dit is die mees suidelike van die vier groot bergkettings in die Karwendel.<ref>Nordkette, Jewel of the Alps: https://nordkette.com/en/home.html</ref> In die weste word dit deur die Erl-saal aan die Erlspitze-groep verbind, na die ooste via die ''Stempeljoch''-saal (2,215 m (AA)) na die Gleirsch-Halltal-reeks. In die suide word dit begrens deur die [[Inn|Inn-vallei]]. Sy hoogste kruin is die Kleiner Solstein<ref>Solstein: https://www.summitpost.org/solstein/224905</ref> (2,637 m (AA)) in die weste van die reeks. [[Lêer:Nordkette mountain bike route.jpg|links|duimnael|Bergfietsroete op die Nordkette, Innsbruck]] Die Nordkette word bedien deur die Nordkette-kabelkar, wat maklike toegang tot die skigebied en die Innsbruck Klettersteig bied. Laasgenoemde begin in die ooste, naby die ''Hafelekar-''stasie<ref>High up on the Hafelekar: https://www.innsbruck.info/en/sightseeing/the-nordkette.html</ref> ( 2,269 m (AA)) op die Nordkette-kabelkar, en loop via die Seegrubenspitze, die Kemacher en die ''Langen Sattel'' na Frau Hitt en die Frau Hitt-saal in die weste. Boonop loop die Goetheweg (''Goetheweg)'' vanaf Hafelekarstasie langs die arête ooswaarts tot by die Pfeis Hut noord van die Rumer Spitze. Onder die Hungerburg-Seegrube-gedeelte van die Nordkette-kabelbaan loop die ''Nordkette Singletrail'', een van die mees uitdagende roetes in Europa vir vryrit- bergfietsryers.<ref>Nordkette, Innsbruck: https://www.tyrol.com/things-to-do/attractions/all-attractions/a-nordkette-mountain-range-innsbruck</ref> Die volgende 'Alpine Club'-hutte in die omgewing van die Nordkette bied aan klimmers basisse vir meerdaagse toere wat talle pieke betree: die Solsteinhaus,<ref>Solsteinhaus: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-solsteinhaus</ref> die Neue Magdeburger Hut,<ref>Neue Magdeburger Hütte: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-neue-magdeburger-hut {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408213427/https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-neue-magdeburger-hut |date= 8 April 2023 }}</ref> die Pfeis Hut<ref>Pfeishütte: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-pfeis-hut</ref> en ook die Bettelwurf Hut<ref>Bettelwurf Hütte: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-bettelwurf-hut</ref> (in die Gleirsch-Halltal-reeks). In die suidweste is daar 'n klein massief voor die Nordkette, die Hechenberg<ref>Hechenberg: https://peakvisor.com/peak/hechenbergl.html</ref>, wat 'n hoogte van 1,943 m (AA) bereik by die ''Kirchbergköpfl'' en wat van die Nordkette na die noordooste en ooste geskei word deur die ''Kranebitter Klamm''. == Belangrike pieke == Die belangrikste pieke van die Nordkette van wes na oos is die: * Großer Solstein (2,541 m (AA)) * Kleiner Solstein (2,637 m (AA)) * Hohe Warte (2,597 m (AA)) * Hintere Brandjochspitze (2,599 m (AA)) * Vordere Brandjochspitze (2,559 m (AA)) * Hippenspitze (2,388 m (AA)) * Brandjochkreuz (2,268 m (AA)) * Frau Hitt (2,270 m (AA)) * Westliche Sattelspitze (2,339 m (AA)) * Kemacher (2,480 m (AA)) * Kumpfkarspitze (2,393 m (AA)) * Seegrubenspitze (2,350 m (AA)) * Hafelekarspitze (2,334 m (AA)) * [[Gleirschspitze]] (2,317 m (AA)) * Mandlspitze (2,366 m (AA)) * [[Gleirschtaler Brandjoch]] (2,372 m (AA)) * [[Rumer Spitze]] (2,454 m (AA)) * Thaurer Jochspitze (2,306 m (AA)) * [[Pfeiser Spitze]] (2,347 m (AA)) * Lattenspitze (2,330 m (AA)) * Wildangerspitze (2,153 m (AA)) * [[Thaurer Zunterkopf]] (1,918 m (AA)) * [[Haller Zunterkopf]] (1,966 m (AA)) * Hochmahdkopf (1,738 m (AA)) {{Panorama|Nordkette-panorama.jpg|1000px|Panoramiese uitsig vanuit Innsbruck (Emile Béthouart Stegie) van die Nordkette}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20140517161028/http://nordkette-austria.net/ www.nordkette-austria.net] – Webwerf oor die Nordkette {{Normdata}} [[Kategorie:Innsbruck]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Berge]] [[Kategorie:Berge van Europa]] [[Kategorie:Oostenryk]] [[Kategorie:Bergklim]] [[Kategorie:Bergklimmers]] [[Kategorie:Alpe]] [[Kategorie:Bergreekse in Europa]] [[Kategorie:Tirol]] [[Kategorie:Fietsry]] be46gc6sxs5hhxd96v05ypc43nxgg3z 2901415 2901413 2026-05-04T15:05:47Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901415 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Nordkette.jpg|duimnael|Uitsig oor die Innvallei vanaf die Nordkette; met kabelkarretjies]] Die '''Nordkette''', wat ook afwisselend die '''Noordketting''', of die '''Noordelike Reeks''' genoem word, en selde maar soms die '''Innvalleireeks''' of '''Innvalleiketting''' (''Inntalkette''), is 'n [[bergreeks]] net noord van die stad [[Innsbruck]] in [[Oostenryk]]. Dit is die mees suidelike van die vier groot bergkettings in die Karwendel.<ref>Nordkette, Jewel of the Alps: https://nordkette.com/en/home.html</ref> In die weste word dit deur die Erl-saal aan die Erlspitze-groep verbind, na die ooste via die ''Stempeljoch''-saal (2,215 m (AA)) na die Gleirsch-Halltal-reeks. In die suide word dit begrens deur die [[Inn|Inn-vallei]]. Sy hoogste kruin is die Kleiner Solstein<ref>Solstein: https://www.summitpost.org/solstein/224905</ref> (2,637 m (AA)) in die weste van die reeks. [[Lêer:Nordkette mountain bike route.jpg|links|duimnael|Bergfietsroete op die Nordkette, Innsbruck]] Die Nordkette word bedien deur die Nordkette-kabelkar, wat maklike toegang tot die skigebied en die Innsbruck Klettersteig bied. Laasgenoemde begin in die ooste, naby die ''Hafelekar-''stasie<ref>High up on the Hafelekar: https://www.innsbruck.info/en/sightseeing/the-nordkette.html</ref> ( 2,269 m (AA)) op die Nordkette-kabelkar, en loop via die Seegrubenspitze, die Kemacher en die ''Langen Sattel'' na Frau Hitt en die Frau Hitt-saal in die weste. Boonop loop die Goetheweg (''Goetheweg)'' vanaf Hafelekarstasie langs die arête ooswaarts tot by die Pfeis Hut noord van die Rumer Spitze. Onder die Hungerburg-Seegrube-gedeelte van die Nordkette-kabelbaan loop die ''Nordkette Singletrail'', een van die mees uitdagende roetes in Europa vir vryrit- bergfietsryers.<ref>Nordkette, Innsbruck: https://www.tyrol.com/things-to-do/attractions/all-attractions/a-nordkette-mountain-range-innsbruck</ref> Die volgende 'Alpine Club'-hutte in die omgewing van die Nordkette bied aan klimmers basisse vir meerdaagse toere wat talle pieke betree: die Solsteinhaus,<ref>Solsteinhaus: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-solsteinhaus</ref> die Neue Magdeburger Hut,<ref>Neue Magdeburger Hütte: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-neue-magdeburger-hut {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230408213427/https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-neue-magdeburger-hut |date= 8 April 2023 }}</ref> die Pfeis Hut<ref>Pfeishütte: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-pfeis-hut</ref> en ook die Bettelwurf Hut<ref>Bettelwurf Hütte: https://www.tyrol.com/things-to-do/sports/hiking/refuge-huts/a-bettelwurf-hut</ref> (in die Gleirsch-Halltal-reeks). In die suidweste is daar 'n klein massief voor die Nordkette, die Hechenberg,<ref>Hechenberg: https://peakvisor.com/peak/hechenbergl.html</ref> wat 'n hoogte van 1,943 m (AA) bereik by die ''Kirchbergköpfl'' en wat van die Nordkette na die noordooste en ooste geskei word deur die ''Kranebitter Klamm''. == Belangrike pieke == Die belangrikste pieke van die Nordkette van wes na oos is die: * Großer Solstein (2,541 m (AA)) * Kleiner Solstein (2,637 m (AA)) * Hohe Warte (2,597 m (AA)) * Hintere Brandjochspitze (2,599 m (AA)) * Vordere Brandjochspitze (2,559 m (AA)) * Hippenspitze (2,388 m (AA)) * Brandjochkreuz (2,268 m (AA)) * Frau Hitt (2,270 m (AA)) * Westliche Sattelspitze (2,339 m (AA)) * Kemacher (2,480 m (AA)) * Kumpfkarspitze (2,393 m (AA)) * Seegrubenspitze (2,350 m (AA)) * Hafelekarspitze (2,334 m (AA)) * [[Gleirschspitze]] (2,317 m (AA)) * Mandlspitze (2,366 m (AA)) * [[Gleirschtaler Brandjoch]] (2,372 m (AA)) * [[Rumer Spitze]] (2,454 m (AA)) * Thaurer Jochspitze (2,306 m (AA)) * [[Pfeiser Spitze]] (2,347 m (AA)) * Lattenspitze (2,330 m (AA)) * Wildangerspitze (2,153 m (AA)) * [[Thaurer Zunterkopf]] (1,918 m (AA)) * [[Haller Zunterkopf]] (1,966 m (AA)) * Hochmahdkopf (1,738 m (AA)) {{Panorama|Nordkette-panorama.jpg|1000px|Panoramiese uitsig vanuit Innsbruck (Emile Béthouart Stegie) van die Nordkette}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20140517161028/http://nordkette-austria.net/ www.nordkette-austria.net] – Webwerf oor die Nordkette {{Normdata}} [[Kategorie:Innsbruck]] [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Berge]] [[Kategorie:Berge van Europa]] [[Kategorie:Oostenryk]] [[Kategorie:Bergklim]] [[Kategorie:Bergklimmers]] [[Kategorie:Alpe]] [[Kategorie:Bergreekse in Europa]] [[Kategorie:Tirol]] [[Kategorie:Fietsry]] hi8w2d77w2mcp13e38qj4x7609l49gp 0 400545 2901452 2827062 2026-05-04T18:00:04Z SpesBona 2720 Artikel aan die nuwe lesenswaardige artikel op die Duitse Wikipedia aangepas. 2901452 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspan | naam = Duitsland | beeld = Kenteken van die Duitse nasionale krieketspan.png | byskrif = Kenteken van die Duitse nasionale krieketspan | bynaam = | konferensie = [[Duitse Krieketbond]] (DCB) | kaptein = [[Musaddiq Ahmed]] | afrigter = {{vlagikoon|Pakistan}} [[Atiq-uz-Zaman]] | toetsstatusjaar = | ikr_status = Assosiaatlid | ikr_aansluiting = 1991 | ikr_streek = [[Europese Krieketraad|EKR]] (Europa) | toetsrang = | beste_toetsrang = | edi-rang = | beste_edi-rang = | t20i-rang = 35ste | beste_t20i-rang = 30ste <small>(26 Junie 2019)</small> | eerste_wedstryd = 26 Mei 1989 t {{Cr-DK}} in [[Kolding]], Denemarke<br />''(as [[Wes-Duitsland]])'' | eerste_toets = | mees_onlangse_toets = | aantal_toetse = | aantal_toetse_vanjaar = | toetsrekord = | toetsrekord_vanjaar = | eerste_edi = | mees_onlangse_edi = | aantal_edis = | aantal_edis_vanjaar = | edi-rekord = | edi-rekord_vanjaar = | wb_verskynings = 0/14 | wb_eerste = | wb_beste = | wbk_verskynings = | wbk_eerste = | wbk_beste = | kt_verskynings = 0/10 | kt_eerste = | kt_beste = | eerste_t20i = t {{vlagland|België}} op [[Koninklike Brusselse Krieketklub]], [[Waterloo, België|Waterloo]]; 11 Mei 2019 | mees_onlangse_t20i = t {{vlagland|Oostenryk}} op [[Bayer Uerdingen-krieketveld]], [[Krefeld]]; 3 Mei 2026 | aantal_t20is = 69 | aantal_t20is_vanjaar = 5 | t20i-rekord = 43/26 (62,32%)<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | t20i-rekord_vanjaar = 4/1<br />(0 gelykop, 0 onbeslis) | wt20-verskynings = 0/10 | eerste_wt20 = | beste_wt20 = | wt20k-verskynings = 3 | eerste_wt20k = 2022 | beste_wt20k = 5de plek (in 2023) | h_patroon_la = | h_patroon_b = | h_patroon_ra = | h_patroon_broek = | h_linkerarm = | h_liggaam = | h_regterarm = | h_broek = | a_patroon_la = | a_patroon_b = | a_patroon_ra = | a_patroon_broek = | a_linkerarm = | a_liggaam = | a_regterarm = | a_broek = | t_patroon_la = | t_patroon_b = _germany_t20i23 | t_patroon_ra = | t_patroon_broek = _germany_23 | t_linkerarm = da0227ff | t_liggaam = da0227ff | t_regterarm = da0227ff | t_broek = da0227ff }} Die '''Duitse nasionale krieketspan''' ([[Duits]]: ''Deutsche Cricket-Nationalmannschaft'') is die nasionale [[krieket]]span wat [[Duitsland]] in internasionale krieket verteenwoordig. Hulle word bestuur deur die [[Duitse Krieketbond]] (''DCB'', van Duits: ''Deutscher Cricket Bund'') en het in 1991 ’n geaffilieerde en in 1999 ’n assosiaatlid van die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword.<ref name="CAP">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/12.html |title=Germany |publisher=Cricket Archive |accessdate=21 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021194020/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Countries/12.html |archive-date=21 Oktober 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="BBC">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-36461853 |title=Cricket-loving Asian migrants take game to Germany |publisher=[[BBC]] |author=Jenny Hill |date=7 Junie 2016 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Die nasionale span het sy internasionale verskyning in 1989 as [[Wes-Duitsland]] teen [[Deense nasionale krieketspan|Denemarke]] gemaak.<ref name="wg">{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/8/8294/Other_Matches.html |title=Other matches played by West Germany |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602130807/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/8/8294/Other_Matches.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedertdien het hulle gereeld aan Europese Krieketkampioenskapstoernooie deelgeneem en ook twee keer aan die Wêreldkrieketliga se laer afdelings.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/741/Other_Matches.html |title=Other matches played by Germany |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602130818/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/741/Other_Matches.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2001 het Duitsland vir die eerste en enigste keer ook aan die IKR-trofee deelgeneem (nou die Krieketwêreldbekerkwalifisering).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/741/ICC_Trophy_Matches.html |title=ICC Trophy matches played by Germany |publisher=Cricket Archive |accessdate=25 Januarie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210125074100/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/0/741/ICC_Trophy_Matches.html |archive-date=25 Januarie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2022 het hulle vir die eerste keer aan die [[T20I-wêreldbeker]]kwalifisering deelgeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2488298 |title=ICC Men's T20 World Cup Qualifier A: Eight teams to battle out for two spots in Muscat from 18–24 February |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=16 Februarie 2022 |accessdate=12 Mei 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512205845/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2488298 |archive-date=12 Mei 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die [[Toetskrieket|toetslande]] [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] en [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] asook die assosiaatlede [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]], [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] is Duitsland tradisioneel een van die sterker nasionale Europese krieketspanne. In April 2018 het die IKR besluit om aan al sy lede volle T20I-status toe te ken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] wat Duitsland ná 1 Januarie 2019 teen ander IKR-lede speel as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |title=All T20 matches between ICC members to get international status |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 April 2018 |accessdate=3 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003012749/https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322 |archive-date=3 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Duitsland is tans (Mei 2026) 35ste op die Twintig20-wêreldranglys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/team-rankings/mens/t20i |title=Men's T20I Team Rankings |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Mei 2026 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> == Beheerliggaam == {{Hoofartikel|Duitse Krieketbond}} Die Duitse Krieketbond (Duits: ''Deutscher Cricket Bund'', DCB) is in 1988 herstig en verantwoordelik vir die reël van krieket in Duitsland.<ref name="BBC" /> In 1991 het hulle ’n geaffilieerde lid by die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) geword en in 1999 ’n assosiaatlid.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/germany |title=Deutscher Cricket Bund |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Daarbenewens was die Duitse beheerliggaam in 1997 ’n stigtingslid van die [[Europese Krieketraad]]. Die DCB bestaan uit agt plaaslike beheerliggame.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.de/der-dcb/landesverbaende/ |title=Landesverbände |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Die Duitse Krieketbond bestuur al die Duitsland-verteenwoordigende nasionale spanne, insluitende die mans, vroue en jeug. Hulle is ook verantwoordelik vir die bestuur en organisasie van T20I-reekse teen ander spanne, en die reël van internasionale wedstryde tuis. Daarbenewens is die DCB verantwoordelik vir inkomsteverkryging deur die verkoop van kaartjies, borgskappe en uitsaairegte, veral in verband met die Duitse span. == Geskiedenis == === Beginjare === Die geskiedenis van krieket in Duitsland dateer terug na 1858, toe emigrante uit [[Engeland]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] met die Berlyn CC die eerste krieketklub in [[Berlyn]] gestig het.<ref name="coldham7">{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=7}}</ref> [[Bad Homburg vor der Höhe|Homburg]] in die destydse [[Koninkryk Pruise]] was ’n vroeë sentrum van krieket in Duitsland wat deur die baddens besoekende welvarende [[Engelse]] uitgeoefen is. In 1865 is ''A Grand Cricket Match'' tussen “Frankryk” en “Duitsland” gespeel, waar die spelers egter uitsluitlik Engelse was. [[Charles William Alcock]] het dié wedstryd gereël en was “Frankryk se kaptein”.<ref name="coldham8">{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=8}}</ref> In 1874 is in [[Karlsruhe]] die eerste [[Duits]]talige handboeke oor krieket gepubliseer en enkele jare later het in [[Leipzig]] ''Cricket'' deur [[W.G. Grace]] in [[Engels]] verskyn.<ref>{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=9}}</ref> In 1883 het Engelse studente, wat krieket en [[sokker]] gespeel het, die ''Per Berliner Cricket-Club von 1883'' gestig en oor die volgende ses jaar is by vier Berlynse sokkerklubs krieketafdelings gestig.<ref>{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=12}}</ref> In 1890 het met ’n [[Kopenhagen]]se span vir die eerste keer ’n oorsese krieketspan Berlyn besoek en een jaar later is in Berlyn die Duitse Sokker- en Krieketbond (''Deutscher Fußball- und Cricket Bund'', DFuCB) gestig as ’n alternatief tot die Bond van Duitse Sokkerspelers (''Bund Deutscher Fußballspieler'', BDF). Van die meeste Engelse vakterme het ook in gebruik gebly onder Duitstalige krieketspelers, met uitsondering van ''Schlagmann'' (kolwer), ''Ballmann'' (bouler), ''Schiedsrichter'' (skeidsregter), ''Schreiber'' (tellinghouer), ''Torhalter'' (paaltjiewagter) en ''Abfänger'' (glip).<ref name="coldham14">{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=14}}</ref> In 1901 was die Preußenklub die eerste Duitse krieketspan wat ’n toer na [[Kopenhagen]] onderneem het.<ref name="coldham14" /> Een jaar later het die DFuCB homself ontbind. In 1911 het die Leicester CCC die eerste Engelse krieketspan geword wat Duitsland besoek het. Dié span het in Augustus vier wedstryde gespeel teen Union CC, Victoria CC, Preußen CC en Duitsland; laasgenoemde is as ’n internasionale wedstryd geag. Behalwe vir die Engelse Tom Dutton, Duitsland se [[Kaptein (sport)|kaptein]], was die span saamgestel uit Berlyners. Die besoekers het al die vier wedstryde elk met ’n beurt gewen. In dié wedstryde het veral die veelsydige [[Felix Menzel]] uitgeblink.<ref name="coldham21">{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=21ff}}</ref> Nadat die Berlynse Krieketliga in 1913 vir die eerste keer 14 spanne behels het, is die eerste beheerliggaam [[Duitse Krieketbond]] (''Deutscher Cricket Bund'', DCB) gestig. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] moes die DCB egter sy werk staak, hoewel die Berlynse Krieketliga ná die kansellasie in 1914 in die oorlogsjare 1915, 1916 en 1918 wel kon voortgaan. Die speelprogram is egter bemoeilik deur die wegbreek van die betrekkinge met die Verenigde Koninkryk, die oorlogsdeelname van verskeie spelers en die toerusting se slytasie.<ref>{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=28f}}</ref> === Tussenoorlogse tydperk === Ná die einde van die oorlog het die sport met die Britse troepe se teenwoordigheid in die Rynland dadelik na Duitsland teruggekeer. In die tussenoorlogse tydperk het klubs uit Denemarke, Engeland en Nederland toere na Duitsland begin onderneem.<ref>{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=33ff}}</ref> As gevolg van die [[Nasionaal-Sosialistiese Duitse Arbeidersparty|NSDAP]] se magsoorname in Januarie 1933 en die daaropvolgende gelykskakeling is die DCB net soos al die ander Duitse beheerliggame met dwang in [[Nazi-Duitsland]] se sportsambreelorganisasie ingelyf. Binne die Nasionaal-Sosialistiese Ryksbond vir liggaamlike oefening was dit ondergeskik aan die professionele kantoor 2, wat ook toesig gehou het oor sokker en [[rugby]]. Van toe af is krieket amptelik beskou as “Onduits” en “dekadent”. Destyds is “manlike” sportsoorte soos [[skermsport]] doelgerig gepromoveer, terwyl krieket as “vroulik” bestempel is. In sy [[essay]] ''Raffles and Miss Blandish'' het [[George Orwell]] die situasie van krieket in die Nazi-staat soos volg beskryf: ''the Nazis were at pains to discourage cricket, which has gained a certain footing in Germany before and after the last War.''<ref name="coldham45">{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=45ff}}</ref> (“die Nazi’s het moeite gedoen om krieket te ontmoedig, wat voor en na die laaste oorlog ’n sekere voet in Duitsland verwerf het.”) In dié tydperk was dit veral die polities nie aktiewe krieketspeler Felix Menzel wat hom vir die vestiging van krieket in Duitsland beywer en Engelse krieketspeler genooi het om die spel op die Europese vasteland te ondersteun. Hy het ’n internasionale toernooi voorgestel, waartoe die [[Marylebone-krieketklub]] (MKK) ’n trofee sou skenk. Daarmee was hy een van die eerstes, wat ’n soort “[[krieketwêreldbeker]]toernooi” voorgestel het. Dié toernooi sou in Engeland deur die MKK en vastelandse spanne soos [[Belgiese nasionale krieketspan|België]], [[Deense nasionale krieketspan|Denemarke]], Duitsland en [[Nederlandse nasionale krieketspan|Nederland]] beslis word. Hoewel die MKK die toernooi sou wen, sou hulle die beker die daaropvolgende keer moet verdedig, het hy verder gesê.<ref>{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=53ff}}</ref> === Naoorlogse tydperk en herbegin === Ná die oorlog was die meeste kolfblaaie in Duitsland vernietig, maar die sport is weer met hulp deur die [[Britse Leër]] herleef. Aan die begin van die 1960’s is die Britse Berlynliga deur studente by die [[Vrye Universiteit Berlyn]] uit [[Indië]], [[Pakistan]] en [[Wes-Indië]] aangevul.<ref>{{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X |page=71}}</ref> Met die oprigting van die [[Berlynse Muur]] in 1961 het die meeste krieketspelers Berlyn verlaat, wat tot op daardie stadium die vesting van krieket in Duitsland was, waarna slegs een krieketklub in dié stad oorgebly het. Teen 1980 het Indiese en Pakistanse studente die sport in Duitsland laat herleef, maar Duitsers het ook krieket gespeel. In 1988 is die Duitse Krieketbond herstig.<ref name="Timeline">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/germany.shtml |title=A Timeline of German Cricket |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=24 Mei 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524171932/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/germany.shtml |archive-date=24 Mei 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hoewel die Duitse Krieketbond eers in 1991 ’n geaffilieerde lid van die IKR geword het,<ref name="CAP" /> het Duitsland reeds in 1989 sy eerste twee internasionale wedstryde in die naoorlogse tydperk teen Denemarke gespeel, maar albei verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Teams/8/8294/Other_Matches.html |title=Other matches played by West Germany |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602130807/https://cricketarchive.com/Archive/Teams/8/8294/Other_Matches.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Een Jaar later het die gasheer Wes-Duitsland die Europese Nasiesbeker in die vyfde plek afgesluit. In 1991 het hulle [[Oostenryk]] besoek.<ref name="Timeline" /> Die eerste internasionale toernooi, waaraan Duitsland deelgeneem het, was die Europese Krieketbeker in [[Guernsey]] in 1990.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.cricket.de/nationalmannschaften/maenner/ |title=Cricket Männer Nationalteam |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Aan dié toernooi het hulle as Wes-Duitsland deelgeneem en die uitspeelwedstryd om die vyfde plek teen [[Switserland]] gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Events/10/European_Cricketer_Cup_1990.html |title=European Cricketer Cup 1990 |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 Oktober 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013144159/http://cricketarchive.com/Archive/Events/10/European_Cricketer_Cup_1990.html |archive-date=13 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het die tweede toernooi in 1992 in [[Worksop]] beklink en kon derhalwe op [[Lord’s]] teen die MKK speel en het ’n onbesliste uitslag aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/180/180419.html |title=Marylebone Cricket Club v Germany |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026093113/https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/180/180419.html |archive-date=26 Oktober 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Engelse nasionale sokkerspeler [[Gary Lineker]] het in dié wedstryd vir MKK gespeel, maar slegs een lopie aangeteken, waarna hy gesê het dat hy teen Duitsland “altyd een” aanteken.<ref name="Timeline" /> Duitsland het in 1993 die eerste Europese Nasiesbeker in Berlyn aangebied en tot die eindstryd gevorder, waar hulle deur Frankryk met vier paaltjies verslaan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/180/180501.html |title=Germany v France |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602131420/https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/180/180501.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1995 het die span aan die Europese Nasiesbeker in [[Oxford]] deelgeneem en die toernooi na Portugal in die tweede plek afgesluit.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/122/122407.html |title=Germany v Portugal |publisher=Cricket Archive |accessdate=10 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121110203921/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/122/122407.html |archive-date=10 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die daaropvolgende jaar het die DCB weer die toernooi aangebied, maar die span is reeds in die eerste rondte uitgeskakel.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/GERMANY/1996_GERMANY_European_Nations_Cup_1996.html |title=European Nations Cup 1996 |publisher=Cricket Archive |accessdate=24 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924134826/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Seasons/GERMANY/1996_GERMANY_European_Nations_Cup_1996.html |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1997 het die DCB by die vastelandse beheerliggaam [[Europese Krieketraad]] (''European Cricket Council'', ECC) aangesluit. In dieselfde jaar is Duitsland eers in die eindstryd deur Frankryk met een lopie verslaan. Die Franse kolwer [[David Bordes]] het ten spyte van ’n skedelbreuk die laaste en beslissende lopie been bye aangeteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/102/102049.html |title=France v Germany |publisher=Cricket Archive |accessdate=26 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160826000321/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Scorecards/102/102049.html |archive-date=26 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die ''Wisden Cricketers’ Almanack'' het dié wedstryd in sy 2000-uitgawe in sy lys van die 100 beste wedstryde in die 20ste eeu opgeneem.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/153390.html |title=A hundred matches of the century |publisher=Wisden Cricketers’ Almanack |author=Steven Lynch |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Sedert 1998 neem Duitsland gereeld aan die Europese Krieketkampioenskap deel<ref name="EC98">{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/CricketIreland/Events/European_Championship_1998.html |title=European Championship 1998 |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413002511/https://cricketarchive.com/CricketIreland/Events/European_Championship_1998.html |archive-date=13 April 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en speel sedert 2000 in die tweede afdeling.<ref name="EC00">{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/CricketIreland/Events/European_Championship_2000.html |title=European Championship 2000 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Tydens die eerste deelname in 1998 het hulle die sewende plek van tien behaal.<ref name="Timeline" /> Aan die destyds IKR-trofee genoemde [[krieketwêreldbeker]]kwalifisering kon Duitsland, nadat hulle in 1999 ’n assosiaatlid van die IKR geword het, in 2001 in Kanada vir die eerste keer deelneem. Die span is onder hul kaptein [[Abdul Hamid Bhatti]] ná ’n oorwinning oor Gibraltar, maar ook nederlae teen [[Namibiese nasionale krieketspan|Namibië]] en [[Nepalese nasionale krieketspan|Nepal]], egter reeds in die eerste rondte uitgeskakel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/Germany/Icct/Icct_List.html |title=List of Germany ICC Trophy Matches |publisher=Cricket Archive |accessdate=13 Oktober 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121013112230/http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Records/Germany/Icct/Icct_List.html |archive-date=13 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/columns/ec-rewind/germanys-tryst-with-the-world-cup-qualifier/ |title=Germany’s tryst with the World Cup Qualifier |publisher=Emerging Cricket |author=Rustom Deboo |date=13 Oktober 2020 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In Junie 2001 het die Marylebone-krieketklub Duitsland vir ses wedstryde besoek, waaronder een teen die nasionale span, wat die MKK met 13 lopies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/185/185200.html |title=Germany v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=2 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190602131324/https://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/185/185200.html |archive-date=2 Junie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Europese Krieketbeker se afdeling twee in 2000 en 2002 het Duitsland die tweede plek behaal.<ref name="EC02">{{en}} {{cite web |url=https://cricketarchive.com/CricketIreland/Events/European_Championship_2002.html |title=European Championship 2002 |publisher=Cricket Archive |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In 2004 het hulle swakker gevaar en in die derde plek geëindig.<ref name="EC04">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/EUROCHAMSB/results.shtml |title=European Championships 2nd Division 2004 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=10 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120210211940/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2004/TOURNAMENTS/EUROCHAMSB/results.shtml |archive-date=10 Februarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twee jaar later het Duitsland dieselfde uitslag behaal, dié keer na Jersey en Noorweë, waarmee hulle vir die Wêreldkrieketliga 2007–09 se afdeling vyf gekwalifiseer het.<ref name="EC06">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/EURODIV2/about.shtml |title=European 2nd Division Championships 2006 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=20 Maart 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320165322/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2006/TOURNAMENTS/EURODIV2/about.shtml |archive-date=20 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2007 het die Duitsers Engeland besoek en in [[Wes-Yorkshire]] teen countyklubs te staan gekom.<ref name="Timeline" /> Die Wêreldkrieketliga het sedert 2007 met verskeie afdelings die krieketwêreldbekerkwalifisering gevorm. Duitsland het tydens die afdeling vyf 2008 in [[Jersey]] die sewende plek onder twaalf deelnemers beklee, nadat hulle die halfeindrondte, en daarmee hul aanbly in die Wêreldkrieketliga, naelskraap misgeloop het.<ref name="Timeline" /><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/WCL5/index.shtml |title=ICC World Cricket League Division Five 2008 |publisher=Cricket Archive |accessdate=11 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111115013/http://www.cricketeurope4.net/WCL5/index.shtml |archive-date=11 November 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In die Europese Kampioenskap se afdeling twee het hulle in die vyfde plek geëindig.<ref name="Timeline" /> Tydens die Europese Krieketbeker 2008 het die span ’n swak toernooiverloop gehad en slegs die vyfde plek in die afdeling twee behaal.<ref name="EC08">{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/JERSEY/2008/EURODIV2/results.shtml |title=European Championships Division 2 2008 |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=9 Augustus 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809015642/https://www.cricketeurope.com/JERSEY/2008/EURODIV2/results.shtml |archive-date=9 Augustus 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Junie dieselfde jaar het die MKK vir vier wedstryde Duitsland besoek, waarvan die gasheer die laaste wedstryd in Berlyn met 65 lopies gewen het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/252/252290.html |title=Germany v Marylebone Cricket Club |publisher=Cricket Archive |accessdate=14 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114032424/http://cricketarchive.com/Archive/Scorecards/252/252290.html |archive-date=14 November 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2010 het Duitsland weer ’n goeie tweede plek in die afdeling twee behaal. Tydens die Europese Krieketbeker 2011 se eerste afdeling, wat weer direk deel uitgemaak het van die krieketwêreldbekerkwalifisering, het Duitsland die tiende plek behaal, waarmee hulle in dié afdeling aangebly het.<ref name="EC11">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/european-championship-division-one-twenty20-2011-518386/germany-vs-gibraltar-9th-place-play-off-518427/match-report |title=Mahmood, spinners take Denmark to title |publisher=ESPNcricinfo |date=25 Julie 2011 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In 2012/2013 het die Duitsers die sewende plek behaal, waarmee hulle na die tweede afdeling afgegradeer is.<ref name="EC13">{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/2013/SCORECARDS/195799.shtml |title=Germany Vs Norway |publisher=[[Europese Krieketraad]] |accessdate=17 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130917032218/http://www.cricketeurope4.net/DATABASE/2013/SCORECARDS/195799.shtml |archive-date=17 September 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hier, in 2014/2015, het hulle die sesde plek behaal en in dié afdeling aangebly. In 2016 het Duitsland die tweede afdeling gewen en is daarmee gepromoveer na die eerste afdeling. In die daaropvolgende 2017-toernooi, wat deel gevorm het van die Wêreldkrieketliga 2017–19, kon die span onder hul kaptein [[Rishi Pillai]] vir die eerste keer die Europese afdeling een beklink. Tydens die Wêreldkrieketliga se afdeling vyf het hulle met ’n swakker lopietempo na Jersey en Vanuatu die halfeindrondte misgeloop en in die vyfde plek geëindig. === Verdere ontwikkeling === [[Lêer:Deutsche Cricket-Nationalmannschaft in Österreich 2012.JPG|duimnael|Die Duitse nasionale krieketspan in 2012]] Van 2013 af was [[Steven T. Knox|Steven Nox]] hoofafrigter van die nasionale mansspan.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://cricket.de/nationalmannschaften/nationalteam/sportliche-leitung/ |title=Sportliche Leitung |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=10 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410211621/https://cricket.de/nationalmannschaften/nationalteam/sportliche-leitung/ |archive-date=10 April 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sedert 2015 is daar ’n toenemende belangstelling in krieket in Duitsland, hoofsaaklik danksy asielsoekers uit krieketlande soos [[Afghanistan]] en [[Pakistan]], wat hul sport en ywer saambring.<ref name="BBC" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/tim-wigmore-on-afghan-refugees-and-their-involvement-in-cricket-in-germany-1020047 |title=How Afghanistan is bringing cricket to Germany |publisher=ESPNcricinfo |author=Tim Wigmore |date=27 Mei 2016 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In April 2018 het die wêreldbeheerliggaam IKR aan al sy lede volle T20I-status toegeken. Vervolgens word al die [[Twintig20|T20I-wedstryde]] tussen Duitsland en ander IKR-lede sedert 1 Januarie 2019 as ’n volle T20I erken.<ref name="T20I-status" /> In September 2018 het Duitsland tydens die Europese T20I-wêreldbekerkwalifisering Groep A vir dié toernooi se streekseindstryde gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2018/articles/000017/001729.shtml |title=Qualifiers confirmed after final day's play |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=2 September 2018 |accessdate=2 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902222500/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2018/articles/000017/001729.shtml |archive-date=2 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 11 Mei 2019 het Duitsland tydens ’n reeks van drie wedstryde teen België in [[Brussel]] in sy eerste T20I-wedstryd gespeel en met nege lopies gewen, ná oorwinnings in die ander twee wedstryde het hulle dié reeks met 3–0 beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://crickettimes.com/series/112887/germany-in-belgium-t20i-series-2019/ |title=Germany in Belgium T20I Series 2019 |publisher=Cricket Times |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In dieselfde maand het in [[Nederland]] twee wedstryde teen [[Italiaanse nasionale krieketspan|Italië]] gevolg.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000001/000176.shtml |title=Germany announce dates for first T20Is |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=30 Januarie 2019 |accessdate=20 Maart 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190320191645/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2019/articles/000001/000176.shtml |archive-date=20 Maart 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hulle het dié reeks egter met 0–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/2821/germany-v-italy-t20i-series-in-netherlands-2019 |title=Germany v Italy T20I Series in Netherlands, 2019 |publisher=CricBuzz |date=25 Mei 2019 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Hierdie wedstryde het ook as ’n voorbereiding gedien op die Europese T20I-wêreldbekerkwalifisering 2018/19 se streekseindstryde in Junie 2019. Tydens dié Europese T20I-wêreldbekerkwalifisering in [[Guernsey]] het Duitsland weens sy swakker lopietempo teenoor Jersey s’n die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2019 vir die [[T20I-wêreldbeker 2021]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.itv.com/news/channel/2019-06-20/jerseys-cricketers-reach-t20-world-cup-qualifier-after-thriller |title=Jersey's cricketers reach T20 World Cup qualifier after thriller |publisher=ITV News |date=20 Junie 2019 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://emergingcricket.com/events/mens-t20-world-cup/european-t20-qualification-review/ |title=European T20 Qualification Review |publisher=Emerging Cricket |author=Dan Kelly |date=28 Junie 2019 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In Maart 2020 het die reeks van twee wedstryde in Spanje met 1–1 onbeslis geëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricclubs.com/CricketEspana/listMatches.do?league=10&year=null&clubId=13753 |title=T20I – Spain vs Germany: Match Results – Cricket España |publisher=CricClubs |accessdate=4 Mei 2026}} {{dooie skakel}}</ref> In Augustus 2021 het Duitsland die Duitse Drienasiesreeks in [[Krefeld]] aangebied, waaraan ook Frankryk en Noorweë deelgeneem het. Duitsland het dié toernooi met ’n oorwinning in die eindstryd oor Noorweë met ses paaltjies ([[Duckworth-Lewis-Stern-metode|DLS Method]]) beklink.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.cricket.de/deutschland-gewinnt-t20i-tri-nations-series/ |title=Deutschland gewinnt T20i Tri-Nations-Series |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In September 2021 het Duitsland die bilaterale reeks in Spanje met 1–2 verloor.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000012/001246.shtml |title=Surprise win for Spain in T20I series |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=11 September 2021 |accessdate=15 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220615174841/https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2021/articles/000012/001246.shtml |archive-date=15 Junie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Tydens die Europese T20I-wêreldbekerkwalifisering 2021 het Duitsland weens ’n beter lopietempo bo Italië s’n met sy tweede plek vir die eerste keer die T20I-wêreldbekerkwalifisering 2022 gehaal.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dw.com/en/t20-cricket-germanys-men-make-history-and-take-a-step-closer-to-the-world-cup/a-59567416 |title=T20 cricket: Germany's men make history and take a step closer to the World Cup |publisher=Deutsche Welle |author=Jonathan Harding |date=21 Oktober 2021 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Tydens die T20I-wêreldbekerkwalifisering A 2022 het Duitsland egter slegs die sewende plek behaal en daarmee die [[T20I-wêreldbeker 2022]] misgeloop.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-wc-qualifiers-muhammad-waseem-powers-uae-to-glory-in-qualifier-final-against-ireland-1302546 |title=Muhammad Waseem powers UAE to glory in qualifier final against Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Peter Della Penna |date=24 Februarie 2022 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Die Duitse Drienasiesreeks 2022 in Krefeld in Junie, waaraan ook Oostenryk en Swede deelgeneem het, het Duitsland met ’n oorwinning in die eindstryd oor Oostenryk met drie paaltjies ook beklink.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000006/000681.shtml |title=Germany beat Austria in tri-series final |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=12 Junie 2022 |accessdate=12 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220612144228/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2022/articles/000006/000681.shtml |archive-date=12 Junie 2022 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die Spaanse Drienasiesreeks 2022/23, waaraan ook Italië en die gasheer deelgeneem het, het Duitsland ná slegs een nederlaag gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/4917/spain-triangular-t20i-series-2022-23/matches |title=Spain Triangular T20I Series, 2022–23 |publisher=CricBuzz |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Ná nege jaar se samewerking is die verdrag met die hoofafrigter Steven Knox beëindig.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.cricket.de/dcb-trennt-sich-von-cheftrainer-steven-knox/ |title=DCB trennt sich von Cheftrainer Steven Knox |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Hy is deur die voormalige Pakistanse toetskrieketspeler [[Atiq-uz-Zaman]] opgevolg.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.cricket.de/atiq-uz-zaman-wird-neuer-bundestrainer-der-herren/ |title=Atiq-uz-Zaman wird neuer Bundestrainer der Herren |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Met die aangekondigde uitbreiding van die T20I-wêreldbekertoernooi na 20 spanne van 2024 af word Duitsland, saam met ander IKR-assosiaatlede, as een van die gunstelinge om vir hierdie toernooi te kwalifiseer, beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.sportskeeda.com/cricket/icc-comes-out-with-yet-another-proposal-wants-t20-world-cup-expanded-to-20-teams |title=ICC comes out with yet another proposal, wants T20 World Cup expanded to 20 teams |publisher=Sportskeeda |author=Umaima Saeed |date=14 Januarie 2020 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Tydens die [[T20I-wêreldbeker 2024]]-kwalifisering het Duitsland die twee gevestigde krieketlande Ierland en [[Skotse nasionale krieketspan|Skotland]] ontmoet, maar ook ander ontluikende spanne soos Denemarke, Italië, Jersey en Oostenryk. Tydens dié kwalifisering is twee plekke vir die hooftoernooi beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/top-eight-teams-as-well-as-hosts-wi-and-usa-to-get-automatic-entry-into-2024-t20-world-cup-1310292 |title=Twelve teams to get automatic entry into 2024 men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=10 April 2022 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Hulle kon egter nie vir die hooftoernooi kwalifiseer nie, nadat die twee gunstelinge Ierland en Skotland die twee plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/europe-region-qualifier-ireland-scotland-qualify-for-2024-men-s-t20-world-cup-1389593 |title=Ireland and Scotland seal their place in 2024 Men's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=27 Julie 2023 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In Augustus 2023 is Duitsland in die bilaterale reeks in [[Deventer]] deur Guernsey met 2–1 verslaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000010/001076.shtml |title=Guernsey beat Germany in T20I series |publisher=[[Europese Krieketraad]] |author=Andrew Nixon |date=15 Augustus 2023 |accessdate=25 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240225115416/https://cricketeurope.com/DATABASE/ARTICLES2023/articles/000010/001076.shtml |archive-date=25 Februarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Ná die opname van krieket in die [[Olimpiese Somerspele 2028]] in Los Angeles se program het die Duitse Krieketbond op 1 Januarie 2024 by die Duitse Olimpiese Sportbond (DOSB) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cricket.de/deutscher-cricket-bund-ab-2024-mitglied-im-deutschen-olympischen-sportbund/ |title=Deutscher Cricket Bund ab 2024 Mitglied im Deutschen Olympischen Sportbund |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In dieselfde jaar het Duitsland vir die eerste keer ’n internasionale kriekettoernooi gehuisves en die Europese [[T20I-wêreldbeker 2026]]-kwalifisering B in [[Gelsenkirchen]] en [[Krefeld]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/italy-germany-denmark-set-to-host-icc-event-for-first-time-ever-in-202420231214203845/ |title=Italy, Germany, Denmark set to host ICC event for first-time ever in 2024 |publisher=Asian News International |date=14 Desember 2023 |accessdate=14 Desember 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231214151558/https://www.aninews.in/news/sports/cricket/italy-germany-denmark-set-to-host-icc-event-for-first-time-ever-in-202420231214203845/ |archive-date=14 Desember 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die gasheer het met sy derde plek egter versuim om vir die hooftoernooi te kwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/jersey-win-in-germany-to-advance-in-icc-men-s-t20-world-cup-2026-pathway |title=Jersey win in Germany to advance in ICC Men's T20 World Cup 2026 pathway |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Julie 2024 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In Julie 2025 het Duitsland saam met Bahrein, Malawi en [[Tanzaniese nasionale krieketspan|Tanzanië]] in [[Blantyre]] an die Malawi Quad T20-nasiesbeker deelgeneem.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.cricket.de/cricket-jenseits-des-aequators-dcb-herren-spielen-in-malawi/ |title=Cricket jenseits des Äquators – DCB-Herren spielen in Malawi |publisher=[[Duitse Krieketbond]] |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> Die gaste het in die uitspeelwedstryd om die derde plek die gasheer Malawi verslaan, nadat [[Musaddiq Ahmed]] die eerste Duitse kolwer geword het wat ’n T20I-honderdtal aangeteken het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/team/batting-most-runs-innings/germany-35/twenty20-internationals-3 |title=High scores for Germany in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> In Mei 2026 het die Duitsers Oostenryk vir vyf T20I-wedstryde gehuisves en dié reeks met 4–1 beklink. In die eerste wedstryd op 1 Mei 2026 het Duitsland slegs die vierde span geword wat ’n telling van meer as 300 lopies kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-innings-totals-283218 |title=Highest innings totals in T20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> == Trui en kenteken == [[Lêer:Ehsan Latif Germany Left Arm Fast Bowler .jpg|duimnael|upright|Die Duitse nasionale speler [[Ehsan Latif]] in die Duitse nasionale krieketspan se trui]] In T20I-krieket dra Duitse spelers swart truie met rooi kleuraksente, rooi moue, ’n rooi V-halslyn en rooi broeke. Veldspelers dra ’n rooi bofbalpet of ’n rooi sonhoed. Die kolwers se helms is op ’n soortgelyke manier geverf. Gedurende IKR-toernooie verskyn die borg se embleem op die regtermou en die belettering ''GERMANY'' in die middel van die trui. Die Duitse Krieketbond se kenteken toon ’n bondsarend in swart op ’n rooi agtergrond, omring deur die belettering ''Deutscher Cricket Bund''. == Tuisstadions == {{Location map+ |Duitsland |caption=Ligging van Duitse krieketstadions |places= {{location map~|Duitsland|label=<small>[[Mikkelberg-Kunst-und-Cricket Center]]</small>|position=bottom|lat=54.525583|long=9.036447}} {{location map~|Duitsland|label=<small>[[Bayer Uerdingen-krieketveld]]</small>|position=right|lat=51.36535|long=6.63056}} }} Duitsland beskik nie oor ’n amptelike tuisstadion vir sy nasionale span nie. Die Duitse nasionale krieketspan het tot dusver twee stadions vir tuiswedstryde gebruik: {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! No. !! Stadion !! Plek !! Eerste wedstryd |- | 1 | [[Mikkelberg-Kunst-und-Cricket Center]] | [[Hattstedt]] | 5 Julie 1997 |- | 2 | [[Bayer Uerdingen-krieketveld]] | [[Krefeld]] | 8 Julie 2021 |} == Spelers == === Spelerstatistieke === Daar het altesaam 51 spelers [[Twintig20|T20I-krieket]] vir Duitsland gespeel. Vervolgens die spelers wat vir die Duitse span die meeste lopies aangeteken en die meeste paaltjies geneem het. ==== Lopies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Lopies |- | [[Harmanjot Singh]] | 2019–hede | align=center | 47 | align=center | '''935''' |- | [[Musaddiq Ahmed]] | 2024–hede | align=center | 15 | align=center | '''651''' |- | [[Venkatraman Ganesan]] | 2019–2024 | align=center | 47 | align=center | '''577''' |- | [[Vijayshankar Chikkannaiah]] | 2019–2023 | align=center | 27 | align=center | '''575''' |- | [[Talha Khan]] | 2019–2023 | align=center | 28 | align=center | '''532''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 4 Mei 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=3;id=35;type=team |title=Records / Germany / Twenty20 Internationals / Most Runs |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> |} ==== Paaltjies ==== {| class="wikitable" ! colspan="4" |T20I |- ! scope=col | Speler ! scope=col | Tydperk ! scope=col | T20Is ! scope=col | Paaltjies |- | [[Muslim Yar]] | 2019–hede | align=center | 54 | align=center | '''66''' |- | [[Ghulam Ahmadi]] | 2021–hede | align=center | 50 | align=center | '''57''' |- | [[Elam Bharathi]] | 2020–2023 | align=center | 37 | align=center | '''46''' |- | [[Sahir Naqash]] | 2019–2023 | align=center | 38 | align=center | '''43''' |- | [[Dieter Klein]] | 2020–2023 | align=center | 23 | align=center | '''28''' |- class=sortbottom | colspan=4 | <small>Korrek teen: 4 Mei 2026</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?class=3;id=35;type=team |title=Records / Germany / Twenty20 Internationals / Most Wickets |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> |} === Spankapteins === Tot op hede was ses spelers reeds die [[Kaptein (sport)|kaptein]] vir Duitsland tydens ’n T20I-wedstryd.<ref>Die tydperk verwys na die ooreenstemmende krieketseisoen waarin die eerste of laaste wedstryd van die tyd as kaptein gespeel is.</ref> {| border="0" class="wikitable sortable" |-bgcolor="#cccccc" ! colspan="3"| T20I<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/individual/list_captains.html?class=3;id=35;type=team |title=Records / Germany / Twenty20 Internationals / List of Captains |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> |- ! No. !! Naam !! Tydperk |- | 1 | Venkatraman Ganesan | 2019–2024 |- | 2 | Amith Sarma | 2019 |- | 3 | Rishi Pillai | 2019 |- | 4 | Michael Richardson | 2022 |- | 5 | Harmanjot Singh | 2025 |- | 6 | '''Musaddiq Ahmed''' | 2025–hede |} == Rekords == === Krieketwêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Krieketwêreldbeker 1975|1975]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1979|1979]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1983|1983]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1987|1987]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1992|1992]] || Nie in aanmerking nie – nie ’n IKR-lid nie |- |[[Krieketwêreldbeker 1996|1996]] || Nie in aanmerking nie – geaffilieerde lid |- |[[Krieketwêreldbeker 1999|1999]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2003|2003]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2011|2011]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2015|2015]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2019|2019]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2023|2023]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2027|2027]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Krieketwêreldbeker 2031|2031]] || {{n.v.t.}} |} === Kampioenetrofeerekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[Kampioenetrofee 1998|1998]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2000|2000]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2002|2002]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2004|2004]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2006|2006]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2013|2013]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2017|2017]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2025|2025]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[Kampioenetrofee 2029|2029]] || Nie gekwalifiseer nie |} === T20I-rekord teen ander lande === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:600px" ! Teenstander !! Wedstryde !! Gewen !! Verloor !! Gelykop !! Onbeslis !! % Gewen !! Eerste T20I-oorwinning |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Toetslande''' |- |align="left"| {{Cr-IE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |colspan="15" style="text-align:center"| '''t. Assosiaatlede''' |- |align="left"| {{vlagland|Bahrein}} || 2 || 0 || 2 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|België}} || 7 || 7 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 11 Mei 2019 |- |align="left"| {{Cr-DK}} || 4 || 4 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 19 Junie 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Filippyne}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 24 Februarie 2022 |- |align="left"| {{vlagland|Frankryk}} || 2 || 2 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 6 Augustus 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Gibraltar}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 8 Julie 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Guernsey}} || 4 || 2 || 2 || 0 || 0 || 50,00 || 15 Junie 2019 |- |align="left"| {{Cr-IT}} || 8 || 3 || 5 || 0 || 0 || 37,50 || 17 Oktober 2021 |- |align="left"| {{vlagland|Jersey}} || 4 || 1 || 3 || 0 || 0 || 25,00 || 20 Junie 2019 |- |align="left"| {{Cr-CA}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Kroasië}} || 1 || 1 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 14 Julie 2024 |- |align="left"| {{vlagland|Malawi}} || 3 || 2 || 1 || 0 || 0 || 66,67 || 5 Julie 2025 |- |align="left"| {{vlagland|Noorweë}} || 5 || 3 || 2 || 0 || 0 || 60,00 || 20 Junie 2019 |- |align="left"| {{vlagland|Oostenryk}} || 11 || 9 || 2 || 0 || 0 || 81,81 || 9 Junie 2022 |- |align="left"| {{Cr-XS}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |align="left"| {{vlagland|Spanje}} || 7 || 3 || 4 || 0 || 0 || 42,85 || 8 Maart 2020 |- |align="left"| {{vlagland|Swede}} || 3 || 3 || 0 || 0 || 0 || 100,00 || 9 Junie 2022 |- |align="left"| {{Cr-TZ}} || 2 || 1 || 1 || 0 || 0 || 50,00 || 7 Julie 2025 |- |align="left"| {{Cr-AE}} || 1 || 0 || 1 || 0 || 0 || 0,00 || – |- |- class="sortbottom" |align="left"| '''Algeheel''' || '''69''' || '''43''' || '''26''' || '''0''' || '''0''' || '''62,32''' || 11 Mei 2019 |- |colspan="9"| ''Rekords volledig tot en met T20I #3834 op 4 Mei 2026. Gelykop verwys na wedstryde wat deur ’n valbyl (soos ’n Superboulbeurt) beslis is. Wenpersentasies sluit geen uitslae uit en gelykop as ’n halwe oorwinning (ongeag die valbyl).''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/team/results_summary.html?class=3;id=35;type=team |title=Records / Germany / Twenty20 Internationals / Result summary |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Mei 2026 |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> |} === T20I-wêreldbekerrekord === {| class="wikitable" !Jaar!!Uitslag |- |[[T20I-wêreldbeker 2007|2007]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2009|2009]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2010|2010]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2012|2012]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2014|2014]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2016|2016]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2021|2021]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2022|2022]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2024|2024]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2026|2026]] || Nie gekwalifiseer nie |- |[[T20I-wêreldbeker 2028|2028]] || {{n.v.t.}} |- |[[T20I-wêreldbeker 2030|2030]] || {{n.v.t.}} |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[Duitse nasionale rugbyspan]] * [[Duitse nasionale sokkerspan]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=James D. Coldham |editor=James Philip |title=German Cricket: A Brief History |year=1983 |isbn=1-5212-4202-X}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Germany national cricket team|Duitse nasionale krieketspan}} * {{de}} [https://www.cricket.de/ Amptelike webwerf van die Duitse Krieketbond] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/team/germany-36 Duitsland op ESPNcricinfo] * {{en}} [https://www.icc-cricket.com/about/members/associate/germany Duitsland by die IKR] {{Nasionale krieketspanne}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Krieket in Duitsland]] [[Kategorie:Nasionale krieketspanne van Europa]] esf7bhr7t9ojocizvu22yp2rmsqvexm 0 400934 2901416 2896290 2026-05-04T15:07:22Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901416 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Name=Marco Misciagna |image=Marco Misciagna.jpg |birth_date={{Birth date and age|1984|02|05|df=yes}} |birth_place=[[Bari]], Italië |genre=[[klassieke musiek]] |occupation=[[Violis]] [[Altviolis]] |instrument=[[Altviool]] [[Viool]] |label=[[Brilliant Classics]] |website=https://www.marcomisciagna.com/ }} '''Marco Misciagna''' (gebore 5 Februarie 1984) is 'n Italiaanse violis en [[Altviool|altviolis]]. == Biografie == Marco Misciagna is in [[Bari]], Italië, gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.ercolefragasso.it/2021/11/03/marco-misciagna-eccelso-violinista-violista-internazionale-e-soldato-di-pace/|title=Marco Misciagna: eccelso violinista/violista internazionale e soldato di pace!|date=3 November 2021|website=ercole fragasso|language=it|access-date=15 March 2023}}</ref> Hy studeer op die ouderdom van 15 in viool en altviool aan die N.Piccinni Konservatorium van Bari en verwerf later die diploma aan die [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia|Nasionale Akademie van Santa Cecilia]] in [[Rome]]. <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is deur die voormalige President van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] [[Carlo Azeglio Ciampi]] na die [[Quirinaalpaleis|Quirinal-paleis]] in Rome genooi, as die beste student van die konservatorium.<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy het by Corrado Romano en by Đorđe Trkulja gestudeer.<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy het gevorder om saam met [[Salvatore Accardo]] aan die Accademia Stauffer in Cremona te studeer, met [[Boris Belkin]] en met [[Juri Bashmet|Jury Bashmet]] by die Accademia Chigiana in [[Siëna|Siena]], waar hy met twee Ere-diplomas bekroon is en twee keer die Monte dei Paschi di Siena Prys gewen het as beste violis en beste altvioolspeler in die skool (eerste keer in die geskiedenis van die Akademie).<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-03-19}}</ref> Hy was jare lank solis van die Spaanse strykorkes van Màlaga<ref>{{Cite web|url=https://www.diariosur.es/v/20120811/cultura/marco-misciagna-concerto-malaga-20120811.html|title=Marco Misciagna, de Concerto Málaga, rinde tributo al violinista Ruggiero Ricci|date=2012-08-11|website=Diario Sur|language=es-ES|access-date=2023-03-19}}</ref> en was 'n gas van die groot sale en internasionale instellings, insluitend die Berliner Philarmonie,<ref>{{Cite web|url=https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php|title=Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.V. Berlin - PHILHARMONIKA 2016|website=www.pantonale.com|access-date=2023-03-14}}</ref> Essen Philarmonie, Hamburg Laieszahalle, Mannheim Rosengarten, die Meistersingerhalle Neurenberg, die Prinzeregententeater van Monaco, Arriaga-teater in Bilbao,<ref>{{Cite web|url=https://www.teatroarriaga.eus/programacion/kissar-quartet-wolfgang-amadeus-mozart-juan-crisostomo-de-arriaga/|title=Kissar Quartet: Wolfgang Amadeus Mozart - Juan Crisóstomo de Arriaga|last=Antzokia|first=Teatro Arriaga|website=Teatro Arriaga Antzokia|language=es-ES|access-date=2023-04-14}}</ref> Musikverein in [[Wene]]<ref>{{Verwysing|title=Bach in Jazz reportage Vienna Musikverein|url=https://www.youtube.com/watch?v=X7iPV3Kvmgc|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref>, Victoria Eugenia-teater in San Sebastian, Komitas Chamber Music Hall<ref>{{Cite web|url=https://www.tomsarkgh.am/hy/event/38997/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8-%D5%84%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1.html|title=Մարկո Միշանիա|website=Tomsarkgh.am|language=en|access-date=2023-04-14}}</ref>, Kiev Opera House, Dar Sebastian in Tunisië<ref>{{Cite web|url=https://www.challenges.tn/economie/a-dar-sebastian-rien-que-pour-le-plaisir-de-jouer-avec-francesco-mariozzi-marco-misciagna-et-todor-petrov/|title=A Dar Sebastian: Rien que pour le plaisir de jouer avec Francesco Mariozzi, Marco Misciagna et Todor Petrov|last=challenges|date=2016-05-25|website=Challenges TN|language=fr-FR|access-date=2023-04-14}}</ref>, Sala Sinopoli ''Auditorium Parco della Musica'' in Rome, Balboa-teater in San Diego in Kalifornië, Fox Tucson teater, St. Francis ouditorium van Santa Fe in New Mexico, CW Eisemann-sentrum, Rudder-teater, Empire-teater in Texas, Amerikaanse teater in Hampton in Virginia, Lehman-sentrum en [[Carnegie Hall]] in New York. <ref>{{Verwysing|title=Italiano: Marco Misciagna durante il concerto tenuto presso la Carnegie Hall di New York - 23 maggio 2015|date=2015-05-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Marco_Misciagna_durante_il_concerto_tenuto_presso_la_Carneige_Hall_di_New_York_-_23_maggio_2015.jpg|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy het saamgewerk met Uto Ughi,<ref>{{Cite web|url=https://www.vivoumbria.it/uto-ughi-in-quartetto-a-gubbio/|title=Uto Ughi in quartetto a Gubbio|last=Umbria|first=Redazione Vivo|date=2019-08-29|website=Vivo Umbria|language=it-IT|access-date=2023-03-13}}</ref> Alexander Rudin,<ref>{{Cite web|url=https://www.sanattanyansimalar.com/aima-ustalik-siniflari-18-haziran-da-basliyor/2905/|title=AIMA ustalık sınıfları 18 Haziran'da başlıyor|language=tr|access-date=2023-03-19}}</ref> Sergey Stadler,<ref>{{Cite web|url=https://sonumid.ee/2018/08/08/virtuoosid-kinkisid-publikule-unustamatu-kontserdielamuse/|title=Virtuoosid kinkisid publikule unustamatu kontserdielamuse|date=2018-08-08|website=Raplamaa Sõnumid|language=et|access-date=2023-03-19}}</ref> Alexander Markov, Mariana Sirbu, Gianluigi Gelmetti, Ramin Bahrami, Antony Pay,<ref>{{Cite web|url=https://ravellofestival.photoshelter.com/gallery-image/09-03-Quartetto-Prometeo-Antony-Pay/G0000an2F.6M92ok/I0000BZdBYXeqaoM/C0000MRAvHVAlM.U|title=DSC_0358.JPG {{!}} Fondazione Ravello|website=ravellofestival.photoshelter.com|access-date=2023-04-14}}</ref> Franco Petracchi, José Serebrier, en Vladimir Zubitsky.<ref>{{Verwysing|title=Vladimir Zubitsky: Omaggio ad Astor Piazzolla (Marco Misciagna, vl) Konzert Berliner Philharmonie|url=https://www.youtube.com/watch?v=fnDXd3fgn68|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Hy is Ereprofessor van die [[Sergei Rachmaninoff|S.Rachmaninov]] Staatskonservatorium in [[Tambof|Tambov]],<ref>{{Cite web|url=https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya|title=Марко Мишанья|website=rachmaninov.ru|access-date=2023-03-14}}</ref> die Verre Oosterse Staatsakademie vir Kuns van [[Wladiwostok|Vladivostok]] (Rusland), <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Institut Supérieur de Musique de Sousse (Universiteit van Sousse, Tunisië),<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Estaban Salas-konservatorium van Santiago de Cuba, <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Pettman Nasionale Junior Akademie vir Musiek (Auckland, Nieu-Seeland), die Komitas-staatskonservatorium van Jerevan (Armenië). <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is ere-hoofsolis van die [[Archangelsk]] Staatskamerorkes<ref>{{Cite web|url=https://pravdasevera.ru/2016/01/09/60b0a0feb43ef52e7c683526.html|title=Известный итальянский скрипач выступит с Архангельским государственным камерным оркестром|website=pravdasevera.ru|access-date=2023-03-27}}</ref>, die Camerata Esteban Salas en die Orchestra Sinfonica de Oriente (Kuba).<ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna for Cuba Television|url=https://www.youtube.com/watch?v=cAkrqwlEifU|access-date=2023-04-15}}</ref> In 2018 het hy die Goue Medalje van die Adjunk Eerste Minister van [[Oekraïne]] ontvang vir die herdenking van die 150ste bestaansjaar van die Kiëf-operahuis.<ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy is luitenant-kommissaris van die Vrywillige Militêre Korps van die Italiaanse Rooi Kruis, hulp van die Gewapende Magte, met dekreet van die President van die Republiek.<ref>{{Cite web|url=http://www.one-magazine.it/la-speranza-vede-linvisibile/|title=LA SPERANZA VEDE L'INVISIBILE|date=2020-03-27|website=One Magazine|language=en|access-date=2023-03-19}}</ref> == Diskografie == === Albums === * ''Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro'' - Werke deur Henri Wieniawski, Heinrich Wilhelm Ernst en [[Niccolò Paganini]]. Uitgegee deur Dynamic (CDT5065). Marco Misciagna (viool). Vrygestel in 2003.<ref>{{Citation |title=Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro |url=https://www.discogs.com/it/release/24747410-Marco-Misciagna-Note-di-Solidarietà-per-Casalnuovo-Monterotaro |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Christmas In Classic'' - Klassieke Kersfees-ordeninge vir viool/bratsj en kitaar. Bevat: ''Joy To The World'', ''Silent Night'', ''We Wish You A Merry Christmas'', ''Jingle Bells''. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Terramiamusic. Vrygestel in 2010.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna, Vito Vilardi - Christmas In Classic |url=https://www.discogs.com/release/24747050-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Christmas-In-Classic |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Carulli, Giuliani, Paganini'' - Bevat: ''Fantasia con variazioni sulle arie de La Gazza Ladra'' deur Ferdinando Carulli; ''Grand Duo Concertant Op. 85'' deur Mauro Giuliani; en ''Sonatas Nos. 1, 2 & 6 Op. 2'' deur Niccolò Paganini. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Digressione Music (DCTT113). Vrygestel in 2018.<ref>{{Citation |title=Carulli {{!}} Giuliani {{!}} Paganini - Marco Misciagna, Vito Vilardi - Carulli, Giuliani, Paganini |url=https://www.discogs.com/release/14533436-Carulli-Giuliani-Paganini-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Carulli-Giuliani-Paganini |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Curve Of A Day'': ''L'ultima strada di Janusz Korczak'' (viool) en ''Canto Per Groznyj'' (bratsj). Marco Misciagna (viool, bratsj). Idyllium. Vrygestel in 2016.<ref>{{Citation |title=L'ultima strada di Janusz Korczak |url=https://www.youtube.com/watch?v=-C6YfWch-Cw |access-date=2023-04-15 |language=en}}</ref> * ''Sette'' - Marco Misciagna (viool). Digressione Music (DIGR77). Vrygestel in 2017.<ref>{{Cite web |title=Sette |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/sette/ |access-date=2023-04-15 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3'' - Marco Misciagna (bratsj). IMD. Vrygestel in 2020.<ref>{{Cite web |title=Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3 |url=https://www.qobuz.com/ar-es/album/chamber-and-piano-solo-works-vol-3-marco-ciannella/iqm11s7bedchc |access-date=2023-04-15 |website=Qobuz |language=es-AR}}</ref> * ''Beautiful Melodies for Viola and Piano'' - Werke deur [[Johann Sebastian Bach]], Johann Georg Benda, [[Joseph Haydn]], [[Camille Saint-Saëns]], [[Claude Debussy]]. Marco Misciagna (bratsj). IMD100. Vrygestel in 2021.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - Beautiful Melodies for Viola and Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749288-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-Beautiful-Melodies-for-Viola-and-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Greatest Movie Soundtracks for Viola and Piano'' - Bevat: Gabriel's Oboe, Over The Rainbow, Summertime, Last Tango In Paris, Merry Christmas Mr. Lawrence. Marco Misciagna (bratsj). IMD200. Vrygestel in 2022.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - The Greatest Movie Soundtracks For Viola And Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749663-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-The-Greatest-Movie-Soundtracks-For-Viola-And-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Maurice Vieux: Complete Music for Unaccompanied Viola (World Premiere Recording)'' - Bevat: 20 Études (1927); 10 Études sur des traits d'orchestre (1928); 10 Études sur les intervalles (1931); 10 Études nouvelles (1956). Marco Misciagna (bratsj). Digressione Music (DCTT129). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Maurice Vieux |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ |access-date=2023-03-14 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Bartolomeo Campagnoli: 41 Caprices for Viola, Op. 22, gearrangeer vir bratsj en klavier deur Carl Albert Tottmann''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (96551). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, arranged for Viola & Piano by Carl Albert Tottmann - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ |access-date=2023-03-14 |website=www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Federigo Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (97018). Vrygestel in 2023.<ref>{{Cite web |title= Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/f/fiorillo-36-caprices-op3-for-violin-transcribed-for-viola-by-marco-misciagna/ |access-date=2023-08-17 |website= www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Albrecht Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2023.<ref>{{Citation |title=Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/29217133-Marco-Misciagna-Blumenstengel-24-Etudes-Op33-for-Violin-Transcribed-for-Viola-By-Marco-Misciagna|access-date=2023-12-15}}</ref> * ''Richard Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title=Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola|url= https://www.discogs.com/it/release/30144461-Marco-Misciagna-Hofmann-15-Studies-Op87-for-Viola|access-date=2024-03-18}}</ref> * ''Francesco Paolo Supriani: 12 Toccatas for Cello, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Supriani: 12 Toccatas for Cello, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/30726404-Marco-Misciagna-Supriani-12-Toccatas-for-Cello-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Émile Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/31321767-%C3%89mile-Poilleux-Marco-Misciagna-20-%C3%89tudes-chantantes-et-caract%C3%A9ristiques-for-Violin|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Antonio Bartolomeo Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/32304222-Antonio-Bruni-Marco-Misciagna-Bruni-25-Etudes-for-Viola-World-Premiere-Recording | title=Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)|website=Discogs|date=2024-11-16|language=en-US|access-date=2024-11-16}}</ref> * ''Franz Anton Hoffmeister: 12 Etudes for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33469751-Franz-Anton-Hoffmeister-Marco-Misciagna-12-Etudes-for-Viola | title=Hoffmeister: 12 Etudes for Viola|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Agustín Barrios Mangoré: Compositions arranged for Viola Solo by Marco Misciagna'' - Bevat: Julia Florida, Las Abejas, Canción de Cuna, Leyenda de España, La Catedral ''(I. Preludio Saudade, II. Andante Religioso, III. Allegro Solemne)'', Una Limosna por el Amor de Dios, Preludio, Capricho Español, Gavota al Estilo Antiguo, Villancico de Navidad. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33864405-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Marco-Misciagna-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Compositions-Arranged-for-Viola- | title=Agustín Barrios Mangoré: Compositions Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (gearrangeer vir bratsj deur Marco Misciagna)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/34509157-Georg-Abraham-Schneider-Marco-Misciagna-6-Solos-for-Viola-Op-19-Variations-Op-44- | title=Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (arr. Misciagna)|website=Discogs|date=2025-07-11|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> === Singels en EP’s === * ''[[Bohemian Rhapsody (rolprent)|Bohemian Rhapsody]], Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM04.<ref>{{Citation |title=Bohemian Rhapsody, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/release/30797481-Marco-Misciagna-Bohemian-Rhapsody |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Tico-Tico no Fubá, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM05.<ref>{{Citation |title=Tico Tico No Fubá, Arranged for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31018411-Marco-Misciagna-Tico-Tico-No-Fubá-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Marco Misciagna: Samba for Viola Solo (Live)'' (2024) – Oorspronklike komposisie deur Marco Misciagna – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM06.<ref>{{Citation |title=Samba for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31281698-Marco-Misciagna-Samba-for-Viola-Solo-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Heinrich Ignaz Franz Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM08.<ref>{{Citation |title=Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31551832-Marco-Misciagna-Biber-Passacaglia-for-Solo-Viola-Arranged-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-08-23}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM09.<ref>{{Citation |title=Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31779158-Marco-Misciagna-Bach-Sonata-No1-BWV-1001-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-09-20}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM10.<ref>{{Citation |title=Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31901515-Marco-Misciagna-Bach-Toccata-Fugue-BWV-565-Arranged-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-10-04}}</ref> * ''Marco Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo'' (2024) – Etudes Nos. 2 & 5 (1919) / Nos. 2 & 11 (1929). Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM11.<ref>{{cite web |url=https://www.discogs.com/it/release/32170062-Marco-Anzoletti-Marco-Misciagna-Four-Etudes-for-Viola-Solo |title=Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo|website=Discogs|date=2024-11-01|language=en-US|access-date=2024-11-01}}</ref> * ''Jiří Herold: Études for Viola (World Premiere Recording)'' (2025) – Ses Études vir solo bratsj. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM17.<ref>{{cite web |title=Jiří Herold: Études for Viola |url=https://www.discogs.com/release/33010086-Jiří-Herold-Études-for-Viola |access-date=2025-01-31}}</ref> == Oorspronklike komposisies en verwerkings == '''Oorspronklike komposisies''' : * Drie [[Flamenco]] Caprices vir onbegeleide altviool - El Vito / Capricho Andaluz / Malagueña (ook 'n weergawe vir onbegeleide viool) <ref>{{Verwysing|title=Misciagna: Three Flamenco Caprices for Solo Viola – El Vito – Capricho Andaluz – Malagueña (2010) für Viola|url=https://www.universaledition.com/Werke/Three-Flamenco-Caprices-for-Solo-Viola/P0350473 |access-date=2026-02-18 |website=www.universaledition.com |language=en}}</ref><ref>{{Verwysing|title=El Vito - Caprice Flamenco for viola sola (Marco Misciagna)|url=https://www.youtube.com/watch?v=6oOtmOd7hhc|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Inleiding en variasies oor die tema Mer Hayrenik (Armeense volkslied) vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna - Variations on Armenian National Anthem for viola solo|url=https://www.youtube.com/watch?v=JJ6ShQHOQak|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Morricone Film Suite vir solo altviool (Suite in 8 bewegings, hulde aan [[Ennio Morricone]] ) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Altviool Blues vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * 6 Jazz Viola Preludes vir onbegeleide altviool (1-Ragtime, 2-Cafè Concerto, 3-Ragtime Boogie, 4-Ballade, 5-A J.S.Bach Joke, 6-Just After Midnight) <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Fantasie vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Jerusalem Fantasy (for viola solo) - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=1In6qJ7efEU|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Samba vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=SAMBA for viola solo, Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=0GpdZV1egoM|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Star Wars Suite vir onbegeleide altviool (huldiging aan [[John Williams]]) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Jazz Caprices vir onbegeleide altviool <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * 3 stukke, hulde aan Charlie Byrd vir onbegeleide altviool (1-Swing'59, 2-Blues vir Felix, 3-Spaanse Altviool Blues) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Fantasia op die Ierse volksliedjie "The last rose of summer" : vir viool en klavier / Romolo Pio Misciagna ; (hersiening en vioolkadens deur Marco Misciagna) <ref>{{Cite web|url=http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|title=Ricerca bibliografica|last=Admin|website=www.bncs.beniculturali.it|language=it|access-date=2023-03-14|archive-date=2023-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314222158/http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|url-status=dead}}</ref> '''Reëlings''' : * [[Isaac Albeniz|Isaac Albéniz]] : Asturias vir altviool (uit: Suite española No. 1, vir klavier, op. 47) / Rumores de la caleta vir altviool (uit: Recuerdos de viaje, vir klavier, op. 71) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * [[Francisco Tárrega]] : Tango, Recuerdos de la Alhambra, Caprice Arabe vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Fernando Sor : Andante - Duo for one Viola (uit: 24 leçons progressives, vir kitaar, op. 31) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Manuel De Falla : Danza del molinero aus El sombrero de tres picos vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Julio Salvador Sagreras : El colibrí - Imitación al vuelo del picaflor vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Jacques Bittner : Suite vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Pedaloefening, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Sonate in a mineur, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/augustin-barrios-mangore-1885-1944-la-caterdal-julia-floridafuer-viola/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida für Viola |website=partitura-verlag.com|access-date=2024-06-07 }}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir tjello (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url= https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida for Violoncello |website= partitura-verlag.com |access-date= 2024-06-07 |archive-date= 2024-06-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240607214519/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |url-status= dead }}</ref> == Toekennings == * 2017 - [https://garanteminori.consiglio.puglia.it/-/alla-garante-regionale-dell-infanzia-e-dell-adolescenza-rosy-paparella-il-premio-speciale-all-educatore Toekenning "Arte, Sport e territorio" - Uitnemendheid van Puglia.] * 2019 - Internasionale Toekenning "Fontane di Roma" (37ste uitgawe) <ref>{{Cite web|url=https://www.agenziacomunica.net/2019/06/12/37-premio-fontane-di-roma-i-vincitori-e-la-cerimonia/?print=print|title=37° Premio Fontane di Roma, i vincitori e la cerimonia - Agenzia Comunica|website=www.agenziacomunica.net|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Elmo Prys "Stories van Gewone Kultuur" <ref>{{Cite web|url=https://www.eventspress.it/2019/08/04/nomi-di-eccezione-per-il-premio-elmo-2019-rizziconi-rc-6-agosto-2019-ore-21/|title=NOMI DI ECCEZIONE PER IL PREMIO ELMO 2019 RIZZICONI (RC) 6 AGOSTO 2019 - ORE 21 » Eventspress|website=Eventspress|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Prys - Goue Medalje "Maison des Artistes" ( [[Universiteit van Rome|Sapienza Universiteit van Rome]] ); * 2019 - Constantinus Magnus Internasionale Toekenning (Konstantiniese Nemagniese Orde van St.Stephen); <ref>{{Cite web|url=http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830|title=IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL "CONSTATINUS MAGNUS".|website=www.consolatorusan.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - "Vigna d'Argento" Award ( Palazzo Montecitorio, Kamer van Afgevaardigdes, Rome); <ref>{{Cite web|url=https://www.romatoday.it/eventi/premio-vigna-d-argento-26-settembre-2019.html|title=Da Lecce a Roma: il premio Vigna D'argento, edizione speciale in collaborazione con l'Associazione Pugliesi nel mondo|website=amp.romatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Toekenning "Hertogin Lucrezia Borgia" <ref>{{Cite web|url=https://www.cronacacomune.it/notizie/37226/iv-edizione-del-premio-internazionale-duchessa-lucrezia-borgia-bisceglie-ba.html#null|title="IV Edizione del Premio Internazionale Duchessa Lucrezia Borgia" a Bisceglie (Ba)|website=www.cronacacomune.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - City of Naples International Award for Art, Culture and Fashion, 9th Edition Academy Oscar <ref>{{Cite web|url=http://occhioallartistamagazine.it/2019/09/12/meritato-successo-per-la-nona-edizione-del-premio-citta-di-napoli-al-maschio-angioino/|title=Meritato successo per la nona edizione del premio "Città di Napoli" al Maschio Angioino|date=2019-09-12|website=Occhio all'Artista Magazine|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - "Cicero Award" ''(Fondazione "Marco Tullio Cicerone")'' <ref>{{Cite web|url=https://fondazionecicerone.it/cicero-award-2019/|title=Cicero Award 2019 {{!}} Fondazione M.T. Cicerone|last=Castellucci|first=Pubblicato da Ciro|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Vincenzo Crocitti- Award ("VINCE International", Rome) ''<ref>{{Cite web|url=https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|title=Premiazioni 2019|date=2020-03-26|website=Premio Vincenzo Crocitti International|language=it-IT|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123840/https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|url-status=dead}}</ref>'' * 2019 - Goue Histonium Award <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-27}}</ref> * 2019 - [[Mona Lisa]] Award 2019 <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Ubaldo Lay Award <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Die "Silver Chimera" 2020 Award <ref>{{Cite web|url=https://www.cataniatoday.it/cronaca/premio-chimera-argento-medici-operatori-sanitari-comune-catania.html|title=Il premio Chimera d’argento 2020 assegnato a medici e sanitari|website=amp.cataniatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2021 - Nasionale Toekenning "Silver Eagle" <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-19}}</ref> == Eerbewyse == * Silwer Jubileum Meriete Medalje van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 16/04/2016; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Silwer Medalje van Verdienste vir die 300ste herdenking van die ''Bolla Militantis Ecclesiae'' ''afgekondig deur Pous Clemens XI'' van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 27/05/2018; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Goue Medalje - Herdenking van die 150ste herdenking van die Nasionale Opera van Oekraïne (Mei 2018) <ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-15}}</ref> * Ereburgerskap van die stad Ayvalık – Turkye (Februarie 2018) <ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977|title=Fahri Ayvalıklı Misciagna’dan çılgın İspanyol dansları|website=www.hurriyet.com.tr|language=tr|access-date=2023-03-14}}</ref> * Medalje vir samewerking in die Oekraïne. No. 988 - 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/znak-narodnoyi-poshani-za-plidnu-spivpracyu|title=Medal for Cooperation in Ukraine. No. 988 (02/11/2020)}}</ref> * Medalje van die Orde van St George Oekraïne. No.1725 – 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/vidznaka-za-sluzhinnya-bogu-i-ukrayini-dlya-kapela|title=Medal of the Order of St. George Ukraine. No.1725 – 2 November 2020;}}</ref> * Geagte Besoeker van die Stad [[Santiago de Cuba]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.marcomisciagna.com/Marco Misciagna Amptelike webwerf] * [https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ MAURICE VIEUX] * [https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, verwerk vir Altviool & Klavier deur Carl Albert Tottmann - Brilliant Classics] * [https://www.discogs.com/it/artist/7545335-Marco-Misciagna Marco Misciagna] * [https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya Марко Мишанья] * [http://alionbalticfestival.com/miscignia.html Alion Baltiese Musiekfees | Marco Misciagna] * [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.] [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php V. Berlyn - PHILHARMONIKA 2016] * [http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830 IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL “CONSTATINUS MAGNUS”.] * [https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977 Fahri Ayvalıklı Misciagna'dan çılgın İspanyol dansları] {{Normdata}} [[Kategorie:Violiste]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] rglpyd2ogzxs0lmhoqp6nw1qfqwcna1 2901417 2901416 2026-05-04T15:07:58Z Oesjaar 7467 /* Biografie */ Verbeter 2901417 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Name=Marco Misciagna |image=Marco Misciagna.jpg |birth_date={{Birth date and age|1984|02|05|df=yes}} |birth_place=[[Bari]], Italië |genre=[[klassieke musiek]] |occupation=[[Violis]] [[Altviolis]] |instrument=[[Altviool]] [[Viool]] |label=[[Brilliant Classics]] |website=https://www.marcomisciagna.com/ }} '''Marco Misciagna''' (gebore 5 Februarie 1984) is 'n Italiaanse violis en [[Altviool|altviolis]]. == Biografie == Marco Misciagna is in [[Bari]], Italië, gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.ercolefragasso.it/2021/11/03/marco-misciagna-eccelso-violinista-violista-internazionale-e-soldato-di-pace/|title=Marco Misciagna: eccelso violinista/violista internazionale e soldato di pace!|date=3 November 2021|website=ercole fragasso|language=it|access-date=15 March 2023}}</ref> Hy studeer op die ouderdom van 15 in viool en altviool aan die N.Piccinni Konservatorium van Bari en verwerf later die diploma aan die [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia|Nasionale Akademie van Santa Cecilia]] in [[Rome]]. <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is deur die voormalige President van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] [[Carlo Azeglio Ciampi]] na die [[Quirinaalpaleis|Quirinal-paleis]] in Rome genooi, as die beste student van die konservatorium.<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy het by Corrado Romano en by Đorđe Trkulja gestudeer.<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy het gevorder om saam met [[Salvatore Accardo]] aan die Accademia Stauffer in Cremona te studeer, met [[Boris Belkin]] en met [[Juri Bashmet|Jury Bashmet]] by die Accademia Chigiana in [[Siëna|Siena]], waar hy met twee Ere-diplomas bekroon is en twee keer die Monte dei Paschi di Siena Prys gewen het as beste violis en beste altvioolspeler in die skool (eerste keer in die geskiedenis van die Akademie).<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-03-19}}</ref> Hy was jare lank solis van die Spaanse strykorkes van Màlaga<ref>{{Cite web|url=https://www.diariosur.es/v/20120811/cultura/marco-misciagna-concerto-malaga-20120811.html|title=Marco Misciagna, de Concerto Málaga, rinde tributo al violinista Ruggiero Ricci|date=2012-08-11|website=Diario Sur|language=es-ES|access-date=2023-03-19}}</ref> en was 'n gas van die groot sale en internasionale instellings, insluitend die Berliner Philarmonie,<ref>{{Cite web|url=https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php|title=Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.V. Berlin - PHILHARMONIKA 2016|website=www.pantonale.com|access-date=2023-03-14}}</ref> Essen Philarmonie, Hamburg Laieszahalle, Mannheim Rosengarten, die Meistersingerhalle Neurenberg, die Prinzeregententeater van Monaco, Arriaga-teater in Bilbao,<ref>{{Cite web|url=https://www.teatroarriaga.eus/programacion/kissar-quartet-wolfgang-amadeus-mozart-juan-crisostomo-de-arriaga/|title=Kissar Quartet: Wolfgang Amadeus Mozart - Juan Crisóstomo de Arriaga|last=Antzokia|first=Teatro Arriaga|website=Teatro Arriaga Antzokia|language=es-ES|access-date=2023-04-14}}</ref> Musikverein in [[Wene]],<ref>{{Verwysing|title=Bach in Jazz reportage Vienna Musikverein|url=https://www.youtube.com/watch?v=X7iPV3Kvmgc|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Victoria Eugenia-teater in San Sebastian, Komitas Chamber Music Hall<ref>{{Cite web|url=https://www.tomsarkgh.am/hy/event/38997/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8-%D5%84%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1.html|title=Մարկո Միշանիա|website=Tomsarkgh.am|language=en|access-date=2023-04-14}}</ref>, Kiev Opera House, Dar Sebastian in Tunisië<ref>{{Cite web|url=https://www.challenges.tn/economie/a-dar-sebastian-rien-que-pour-le-plaisir-de-jouer-avec-francesco-mariozzi-marco-misciagna-et-todor-petrov/|title=A Dar Sebastian: Rien que pour le plaisir de jouer avec Francesco Mariozzi, Marco Misciagna et Todor Petrov|last=challenges|date=2016-05-25|website=Challenges TN|language=fr-FR|access-date=2023-04-14}}</ref>, Sala Sinopoli ''Auditorium Parco della Musica'' in Rome, Balboa-teater in San Diego in Kalifornië, Fox Tucson teater, St. Francis ouditorium van Santa Fe in New Mexico, CW Eisemann-sentrum, Rudder-teater, Empire-teater in Texas, Amerikaanse teater in Hampton in Virginia, Lehman-sentrum en [[Carnegie Hall]] in New York. <ref>{{Verwysing|title=Italiano: Marco Misciagna durante il concerto tenuto presso la Carnegie Hall di New York - 23 maggio 2015|date=2015-05-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Marco_Misciagna_durante_il_concerto_tenuto_presso_la_Carneige_Hall_di_New_York_-_23_maggio_2015.jpg|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy het saamgewerk met Uto Ughi,<ref>{{Cite web|url=https://www.vivoumbria.it/uto-ughi-in-quartetto-a-gubbio/|title=Uto Ughi in quartetto a Gubbio|last=Umbria|first=Redazione Vivo|date=2019-08-29|website=Vivo Umbria|language=it-IT|access-date=2023-03-13}}</ref> Alexander Rudin,<ref>{{Cite web|url=https://www.sanattanyansimalar.com/aima-ustalik-siniflari-18-haziran-da-basliyor/2905/|title=AIMA ustalık sınıfları 18 Haziran'da başlıyor|language=tr|access-date=2023-03-19}}</ref> Sergey Stadler,<ref>{{Cite web|url=https://sonumid.ee/2018/08/08/virtuoosid-kinkisid-publikule-unustamatu-kontserdielamuse/|title=Virtuoosid kinkisid publikule unustamatu kontserdielamuse|date=2018-08-08|website=Raplamaa Sõnumid|language=et|access-date=2023-03-19}}</ref> Alexander Markov, Mariana Sirbu, Gianluigi Gelmetti, Ramin Bahrami, Antony Pay,<ref>{{Cite web|url=https://ravellofestival.photoshelter.com/gallery-image/09-03-Quartetto-Prometeo-Antony-Pay/G0000an2F.6M92ok/I0000BZdBYXeqaoM/C0000MRAvHVAlM.U|title=DSC_0358.JPG {{!}} Fondazione Ravello|website=ravellofestival.photoshelter.com|access-date=2023-04-14}}</ref> Franco Petracchi, José Serebrier, en Vladimir Zubitsky.<ref>{{Verwysing|title=Vladimir Zubitsky: Omaggio ad Astor Piazzolla (Marco Misciagna, vl) Konzert Berliner Philharmonie|url=https://www.youtube.com/watch?v=fnDXd3fgn68|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Hy is Ereprofessor van die [[Sergei Rachmaninoff|S.Rachmaninov]] Staatskonservatorium in [[Tambof|Tambov]],<ref>{{Cite web|url=https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya|title=Марко Мишанья|website=rachmaninov.ru|access-date=2023-03-14}}</ref> die Verre Oosterse Staatsakademie vir Kuns van [[Wladiwostok|Vladivostok]] (Rusland), <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Institut Supérieur de Musique de Sousse (Universiteit van Sousse, Tunisië),<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Estaban Salas-konservatorium van Santiago de Cuba, <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Pettman Nasionale Junior Akademie vir Musiek (Auckland, Nieu-Seeland), die Komitas-staatskonservatorium van Jerevan (Armenië). <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is ere-hoofsolis van die [[Archangelsk]] Staatskamerorkes<ref>{{Cite web|url=https://pravdasevera.ru/2016/01/09/60b0a0feb43ef52e7c683526.html|title=Известный итальянский скрипач выступит с Архангельским государственным камерным оркестром|website=pravdasevera.ru|access-date=2023-03-27}}</ref>, die Camerata Esteban Salas en die Orchestra Sinfonica de Oriente (Kuba).<ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna for Cuba Television|url=https://www.youtube.com/watch?v=cAkrqwlEifU|access-date=2023-04-15}}</ref> In 2018 het hy die Goue Medalje van die Adjunk Eerste Minister van [[Oekraïne]] ontvang vir die herdenking van die 150ste bestaansjaar van die Kiëf-operahuis.<ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy is luitenant-kommissaris van die Vrywillige Militêre Korps van die Italiaanse Rooi Kruis, hulp van die Gewapende Magte, met dekreet van die President van die Republiek.<ref>{{Cite web|url=http://www.one-magazine.it/la-speranza-vede-linvisibile/|title=LA SPERANZA VEDE L'INVISIBILE|date=2020-03-27|website=One Magazine|language=en|access-date=2023-03-19}}</ref> == Diskografie == === Albums === * ''Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro'' - Werke deur Henri Wieniawski, Heinrich Wilhelm Ernst en [[Niccolò Paganini]]. Uitgegee deur Dynamic (CDT5065). Marco Misciagna (viool). Vrygestel in 2003.<ref>{{Citation |title=Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro |url=https://www.discogs.com/it/release/24747410-Marco-Misciagna-Note-di-Solidarietà-per-Casalnuovo-Monterotaro |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Christmas In Classic'' - Klassieke Kersfees-ordeninge vir viool/bratsj en kitaar. Bevat: ''Joy To The World'', ''Silent Night'', ''We Wish You A Merry Christmas'', ''Jingle Bells''. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Terramiamusic. Vrygestel in 2010.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna, Vito Vilardi - Christmas In Classic |url=https://www.discogs.com/release/24747050-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Christmas-In-Classic |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Carulli, Giuliani, Paganini'' - Bevat: ''Fantasia con variazioni sulle arie de La Gazza Ladra'' deur Ferdinando Carulli; ''Grand Duo Concertant Op. 85'' deur Mauro Giuliani; en ''Sonatas Nos. 1, 2 & 6 Op. 2'' deur Niccolò Paganini. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Digressione Music (DCTT113). Vrygestel in 2018.<ref>{{Citation |title=Carulli {{!}} Giuliani {{!}} Paganini - Marco Misciagna, Vito Vilardi - Carulli, Giuliani, Paganini |url=https://www.discogs.com/release/14533436-Carulli-Giuliani-Paganini-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Carulli-Giuliani-Paganini |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Curve Of A Day'': ''L'ultima strada di Janusz Korczak'' (viool) en ''Canto Per Groznyj'' (bratsj). Marco Misciagna (viool, bratsj). Idyllium. Vrygestel in 2016.<ref>{{Citation |title=L'ultima strada di Janusz Korczak |url=https://www.youtube.com/watch?v=-C6YfWch-Cw |access-date=2023-04-15 |language=en}}</ref> * ''Sette'' - Marco Misciagna (viool). Digressione Music (DIGR77). Vrygestel in 2017.<ref>{{Cite web |title=Sette |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/sette/ |access-date=2023-04-15 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3'' - Marco Misciagna (bratsj). IMD. Vrygestel in 2020.<ref>{{Cite web |title=Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3 |url=https://www.qobuz.com/ar-es/album/chamber-and-piano-solo-works-vol-3-marco-ciannella/iqm11s7bedchc |access-date=2023-04-15 |website=Qobuz |language=es-AR}}</ref> * ''Beautiful Melodies for Viola and Piano'' - Werke deur [[Johann Sebastian Bach]], Johann Georg Benda, [[Joseph Haydn]], [[Camille Saint-Saëns]], [[Claude Debussy]]. Marco Misciagna (bratsj). IMD100. Vrygestel in 2021.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - Beautiful Melodies for Viola and Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749288-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-Beautiful-Melodies-for-Viola-and-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Greatest Movie Soundtracks for Viola and Piano'' - Bevat: Gabriel's Oboe, Over The Rainbow, Summertime, Last Tango In Paris, Merry Christmas Mr. Lawrence. Marco Misciagna (bratsj). IMD200. Vrygestel in 2022.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - The Greatest Movie Soundtracks For Viola And Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749663-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-The-Greatest-Movie-Soundtracks-For-Viola-And-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Maurice Vieux: Complete Music for Unaccompanied Viola (World Premiere Recording)'' - Bevat: 20 Études (1927); 10 Études sur des traits d'orchestre (1928); 10 Études sur les intervalles (1931); 10 Études nouvelles (1956). Marco Misciagna (bratsj). Digressione Music (DCTT129). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Maurice Vieux |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ |access-date=2023-03-14 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Bartolomeo Campagnoli: 41 Caprices for Viola, Op. 22, gearrangeer vir bratsj en klavier deur Carl Albert Tottmann''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (96551). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, arranged for Viola & Piano by Carl Albert Tottmann - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ |access-date=2023-03-14 |website=www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Federigo Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (97018). Vrygestel in 2023.<ref>{{Cite web |title= Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/f/fiorillo-36-caprices-op3-for-violin-transcribed-for-viola-by-marco-misciagna/ |access-date=2023-08-17 |website= www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Albrecht Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2023.<ref>{{Citation |title=Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/29217133-Marco-Misciagna-Blumenstengel-24-Etudes-Op33-for-Violin-Transcribed-for-Viola-By-Marco-Misciagna|access-date=2023-12-15}}</ref> * ''Richard Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title=Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola|url= https://www.discogs.com/it/release/30144461-Marco-Misciagna-Hofmann-15-Studies-Op87-for-Viola|access-date=2024-03-18}}</ref> * ''Francesco Paolo Supriani: 12 Toccatas for Cello, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Supriani: 12 Toccatas for Cello, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/30726404-Marco-Misciagna-Supriani-12-Toccatas-for-Cello-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Émile Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/31321767-%C3%89mile-Poilleux-Marco-Misciagna-20-%C3%89tudes-chantantes-et-caract%C3%A9ristiques-for-Violin|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Antonio Bartolomeo Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/32304222-Antonio-Bruni-Marco-Misciagna-Bruni-25-Etudes-for-Viola-World-Premiere-Recording | title=Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)|website=Discogs|date=2024-11-16|language=en-US|access-date=2024-11-16}}</ref> * ''Franz Anton Hoffmeister: 12 Etudes for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33469751-Franz-Anton-Hoffmeister-Marco-Misciagna-12-Etudes-for-Viola | title=Hoffmeister: 12 Etudes for Viola|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Agustín Barrios Mangoré: Compositions arranged for Viola Solo by Marco Misciagna'' - Bevat: Julia Florida, Las Abejas, Canción de Cuna, Leyenda de España, La Catedral ''(I. Preludio Saudade, II. Andante Religioso, III. Allegro Solemne)'', Una Limosna por el Amor de Dios, Preludio, Capricho Español, Gavota al Estilo Antiguo, Villancico de Navidad. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33864405-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Marco-Misciagna-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Compositions-Arranged-for-Viola- | title=Agustín Barrios Mangoré: Compositions Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (gearrangeer vir bratsj deur Marco Misciagna)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/34509157-Georg-Abraham-Schneider-Marco-Misciagna-6-Solos-for-Viola-Op-19-Variations-Op-44- | title=Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (arr. Misciagna)|website=Discogs|date=2025-07-11|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> === Singels en EP’s === * ''[[Bohemian Rhapsody (rolprent)|Bohemian Rhapsody]], Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM04.<ref>{{Citation |title=Bohemian Rhapsody, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/release/30797481-Marco-Misciagna-Bohemian-Rhapsody |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Tico-Tico no Fubá, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM05.<ref>{{Citation |title=Tico Tico No Fubá, Arranged for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31018411-Marco-Misciagna-Tico-Tico-No-Fubá-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Marco Misciagna: Samba for Viola Solo (Live)'' (2024) – Oorspronklike komposisie deur Marco Misciagna – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM06.<ref>{{Citation |title=Samba for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31281698-Marco-Misciagna-Samba-for-Viola-Solo-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Heinrich Ignaz Franz Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM08.<ref>{{Citation |title=Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31551832-Marco-Misciagna-Biber-Passacaglia-for-Solo-Viola-Arranged-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-08-23}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM09.<ref>{{Citation |title=Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31779158-Marco-Misciagna-Bach-Sonata-No1-BWV-1001-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-09-20}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM10.<ref>{{Citation |title=Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31901515-Marco-Misciagna-Bach-Toccata-Fugue-BWV-565-Arranged-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-10-04}}</ref> * ''Marco Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo'' (2024) – Etudes Nos. 2 & 5 (1919) / Nos. 2 & 11 (1929). Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM11.<ref>{{cite web |url=https://www.discogs.com/it/release/32170062-Marco-Anzoletti-Marco-Misciagna-Four-Etudes-for-Viola-Solo |title=Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo|website=Discogs|date=2024-11-01|language=en-US|access-date=2024-11-01}}</ref> * ''Jiří Herold: Études for Viola (World Premiere Recording)'' (2025) – Ses Études vir solo bratsj. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM17.<ref>{{cite web |title=Jiří Herold: Études for Viola |url=https://www.discogs.com/release/33010086-Jiří-Herold-Études-for-Viola |access-date=2025-01-31}}</ref> == Oorspronklike komposisies en verwerkings == '''Oorspronklike komposisies''' : * Drie [[Flamenco]] Caprices vir onbegeleide altviool - El Vito / Capricho Andaluz / Malagueña (ook 'n weergawe vir onbegeleide viool) <ref>{{Verwysing|title=Misciagna: Three Flamenco Caprices for Solo Viola – El Vito – Capricho Andaluz – Malagueña (2010) für Viola|url=https://www.universaledition.com/Werke/Three-Flamenco-Caprices-for-Solo-Viola/P0350473 |access-date=2026-02-18 |website=www.universaledition.com |language=en}}</ref><ref>{{Verwysing|title=El Vito - Caprice Flamenco for viola sola (Marco Misciagna)|url=https://www.youtube.com/watch?v=6oOtmOd7hhc|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Inleiding en variasies oor die tema Mer Hayrenik (Armeense volkslied) vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna - Variations on Armenian National Anthem for viola solo|url=https://www.youtube.com/watch?v=JJ6ShQHOQak|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Morricone Film Suite vir solo altviool (Suite in 8 bewegings, hulde aan [[Ennio Morricone]] ) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Altviool Blues vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * 6 Jazz Viola Preludes vir onbegeleide altviool (1-Ragtime, 2-Cafè Concerto, 3-Ragtime Boogie, 4-Ballade, 5-A J.S.Bach Joke, 6-Just After Midnight) <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Fantasie vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Jerusalem Fantasy (for viola solo) - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=1In6qJ7efEU|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Samba vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=SAMBA for viola solo, Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=0GpdZV1egoM|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Star Wars Suite vir onbegeleide altviool (huldiging aan [[John Williams]]) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Jazz Caprices vir onbegeleide altviool <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * 3 stukke, hulde aan Charlie Byrd vir onbegeleide altviool (1-Swing'59, 2-Blues vir Felix, 3-Spaanse Altviool Blues) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Fantasia op die Ierse volksliedjie "The last rose of summer" : vir viool en klavier / Romolo Pio Misciagna ; (hersiening en vioolkadens deur Marco Misciagna) <ref>{{Cite web|url=http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|title=Ricerca bibliografica|last=Admin|website=www.bncs.beniculturali.it|language=it|access-date=2023-03-14|archive-date=2023-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314222158/http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|url-status=dead}}</ref> '''Reëlings''' : * [[Isaac Albeniz|Isaac Albéniz]] : Asturias vir altviool (uit: Suite española No. 1, vir klavier, op. 47) / Rumores de la caleta vir altviool (uit: Recuerdos de viaje, vir klavier, op. 71) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * [[Francisco Tárrega]] : Tango, Recuerdos de la Alhambra, Caprice Arabe vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Fernando Sor : Andante - Duo for one Viola (uit: 24 leçons progressives, vir kitaar, op. 31) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Manuel De Falla : Danza del molinero aus El sombrero de tres picos vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Julio Salvador Sagreras : El colibrí - Imitación al vuelo del picaflor vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Jacques Bittner : Suite vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Pedaloefening, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Sonate in a mineur, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/augustin-barrios-mangore-1885-1944-la-caterdal-julia-floridafuer-viola/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida für Viola |website=partitura-verlag.com|access-date=2024-06-07 }}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir tjello (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url= https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida for Violoncello |website= partitura-verlag.com |access-date= 2024-06-07 |archive-date= 2024-06-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240607214519/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |url-status= dead }}</ref> == Toekennings == * 2017 - [https://garanteminori.consiglio.puglia.it/-/alla-garante-regionale-dell-infanzia-e-dell-adolescenza-rosy-paparella-il-premio-speciale-all-educatore Toekenning "Arte, Sport e territorio" - Uitnemendheid van Puglia.] * 2019 - Internasionale Toekenning "Fontane di Roma" (37ste uitgawe) <ref>{{Cite web|url=https://www.agenziacomunica.net/2019/06/12/37-premio-fontane-di-roma-i-vincitori-e-la-cerimonia/?print=print|title=37° Premio Fontane di Roma, i vincitori e la cerimonia - Agenzia Comunica|website=www.agenziacomunica.net|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Elmo Prys "Stories van Gewone Kultuur" <ref>{{Cite web|url=https://www.eventspress.it/2019/08/04/nomi-di-eccezione-per-il-premio-elmo-2019-rizziconi-rc-6-agosto-2019-ore-21/|title=NOMI DI ECCEZIONE PER IL PREMIO ELMO 2019 RIZZICONI (RC) 6 AGOSTO 2019 - ORE 21 » Eventspress|website=Eventspress|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Prys - Goue Medalje "Maison des Artistes" ( [[Universiteit van Rome|Sapienza Universiteit van Rome]] ); * 2019 - Constantinus Magnus Internasionale Toekenning (Konstantiniese Nemagniese Orde van St.Stephen); <ref>{{Cite web|url=http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830|title=IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL "CONSTATINUS MAGNUS".|website=www.consolatorusan.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - "Vigna d'Argento" Award ( Palazzo Montecitorio, Kamer van Afgevaardigdes, Rome); <ref>{{Cite web|url=https://www.romatoday.it/eventi/premio-vigna-d-argento-26-settembre-2019.html|title=Da Lecce a Roma: il premio Vigna D'argento, edizione speciale in collaborazione con l'Associazione Pugliesi nel mondo|website=amp.romatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Toekenning "Hertogin Lucrezia Borgia" <ref>{{Cite web|url=https://www.cronacacomune.it/notizie/37226/iv-edizione-del-premio-internazionale-duchessa-lucrezia-borgia-bisceglie-ba.html#null|title="IV Edizione del Premio Internazionale Duchessa Lucrezia Borgia" a Bisceglie (Ba)|website=www.cronacacomune.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - City of Naples International Award for Art, Culture and Fashion, 9th Edition Academy Oscar <ref>{{Cite web|url=http://occhioallartistamagazine.it/2019/09/12/meritato-successo-per-la-nona-edizione-del-premio-citta-di-napoli-al-maschio-angioino/|title=Meritato successo per la nona edizione del premio "Città di Napoli" al Maschio Angioino|date=2019-09-12|website=Occhio all'Artista Magazine|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - "Cicero Award" ''(Fondazione "Marco Tullio Cicerone")'' <ref>{{Cite web|url=https://fondazionecicerone.it/cicero-award-2019/|title=Cicero Award 2019 {{!}} Fondazione M.T. Cicerone|last=Castellucci|first=Pubblicato da Ciro|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Vincenzo Crocitti- Award ("VINCE International", Rome) ''<ref>{{Cite web|url=https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|title=Premiazioni 2019|date=2020-03-26|website=Premio Vincenzo Crocitti International|language=it-IT|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123840/https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|url-status=dead}}</ref>'' * 2019 - Goue Histonium Award <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-27}}</ref> * 2019 - [[Mona Lisa]] Award 2019 <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Ubaldo Lay Award <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Die "Silver Chimera" 2020 Award <ref>{{Cite web|url=https://www.cataniatoday.it/cronaca/premio-chimera-argento-medici-operatori-sanitari-comune-catania.html|title=Il premio Chimera d’argento 2020 assegnato a medici e sanitari|website=amp.cataniatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2021 - Nasionale Toekenning "Silver Eagle" <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-19}}</ref> == Eerbewyse == * Silwer Jubileum Meriete Medalje van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 16/04/2016; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Silwer Medalje van Verdienste vir die 300ste herdenking van die ''Bolla Militantis Ecclesiae'' ''afgekondig deur Pous Clemens XI'' van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 27/05/2018; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Goue Medalje - Herdenking van die 150ste herdenking van die Nasionale Opera van Oekraïne (Mei 2018) <ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-15}}</ref> * Ereburgerskap van die stad Ayvalık – Turkye (Februarie 2018) <ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977|title=Fahri Ayvalıklı Misciagna’dan çılgın İspanyol dansları|website=www.hurriyet.com.tr|language=tr|access-date=2023-03-14}}</ref> * Medalje vir samewerking in die Oekraïne. No. 988 - 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/znak-narodnoyi-poshani-za-plidnu-spivpracyu|title=Medal for Cooperation in Ukraine. No. 988 (02/11/2020)}}</ref> * Medalje van die Orde van St George Oekraïne. No.1725 – 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/vidznaka-za-sluzhinnya-bogu-i-ukrayini-dlya-kapela|title=Medal of the Order of St. George Ukraine. No.1725 – 2 November 2020;}}</ref> * Geagte Besoeker van die Stad [[Santiago de Cuba]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.marcomisciagna.com/Marco Misciagna Amptelike webwerf] * [https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ MAURICE VIEUX] * [https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, verwerk vir Altviool & Klavier deur Carl Albert Tottmann - Brilliant Classics] * [https://www.discogs.com/it/artist/7545335-Marco-Misciagna Marco Misciagna] * [https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya Марко Мишанья] * [http://alionbalticfestival.com/miscignia.html Alion Baltiese Musiekfees | Marco Misciagna] * [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.] [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php V. Berlyn - PHILHARMONIKA 2016] * [http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830 IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL “CONSTATINUS MAGNUS”.] * [https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977 Fahri Ayvalıklı Misciagna'dan çılgın İspanyol dansları] {{Normdata}} [[Kategorie:Violiste]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] ppi24vj1h5wscb4a8pibg2ar7xxjcx6 2901418 2901417 2026-05-04T15:08:25Z Oesjaar 7467 /* Biografie */ Verbeter 2901418 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar |Name=Marco Misciagna |image=Marco Misciagna.jpg |birth_date={{Birth date and age|1984|02|05|df=yes}} |birth_place=[[Bari]], Italië |genre=[[klassieke musiek]] |occupation=[[Violis]] [[Altviolis]] |instrument=[[Altviool]] [[Viool]] |label=[[Brilliant Classics]] |website=https://www.marcomisciagna.com/ }} '''Marco Misciagna''' (gebore 5 Februarie 1984) is 'n Italiaanse violis en [[Altviool|altviolis]]. == Biografie == Marco Misciagna is in [[Bari]], Italië, gebore.<ref>{{Cite web|url=https://www.ercolefragasso.it/2021/11/03/marco-misciagna-eccelso-violinista-violista-internazionale-e-soldato-di-pace/|title=Marco Misciagna: eccelso violinista/violista internazionale e soldato di pace!|date=3 November 2021|website=ercole fragasso|language=it|access-date=15 March 2023}}</ref> Hy studeer op die ouderdom van 15 in viool en altviool aan die N.Piccinni Konservatorium van Bari en verwerf later die diploma aan die [[Accademia Nazionale di Santa Cecilia|Nasionale Akademie van Santa Cecilia]] in [[Rome]]. <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is deur die voormalige President van die [[Italië|Italiaanse Republiek]] [[Carlo Azeglio Ciampi]] na die [[Quirinaalpaleis|Quirinal-paleis]] in Rome genooi, as die beste student van die konservatorium.<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy het by Corrado Romano en by Đorđe Trkulja gestudeer.<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy het gevorder om saam met [[Salvatore Accardo]] aan die Accademia Stauffer in Cremona te studeer, met [[Boris Belkin]] en met [[Juri Bashmet|Jury Bashmet]] by die Accademia Chigiana in [[Siëna|Siena]], waar hy met twee Ere-diplomas bekroon is en twee keer die Monte dei Paschi di Siena Prys gewen het as beste violis en beste altvioolspeler in die skool (eerste keer in die geskiedenis van die Akademie).<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-03-19}}</ref> Hy was jare lank solis van die Spaanse strykorkes van Màlaga<ref>{{Cite web|url=https://www.diariosur.es/v/20120811/cultura/marco-misciagna-concerto-malaga-20120811.html|title=Marco Misciagna, de Concerto Málaga, rinde tributo al violinista Ruggiero Ricci|date=2012-08-11|website=Diario Sur|language=es-ES|access-date=2023-03-19}}</ref> en was 'n gas van die groot sale en internasionale instellings, insluitend die Berliner Philarmonie,<ref>{{Cite web|url=https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php|title=Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.V. Berlin - PHILHARMONIKA 2016|website=www.pantonale.com|access-date=2023-03-14}}</ref> Essen Philarmonie, Hamburg Laieszahalle, Mannheim Rosengarten, die Meistersingerhalle Neurenberg, die Prinzeregententeater van Monaco, Arriaga-teater in Bilbao,<ref>{{Cite web|url=https://www.teatroarriaga.eus/programacion/kissar-quartet-wolfgang-amadeus-mozart-juan-crisostomo-de-arriaga/|title=Kissar Quartet: Wolfgang Amadeus Mozart - Juan Crisóstomo de Arriaga|last=Antzokia|first=Teatro Arriaga|website=Teatro Arriaga Antzokia|language=es-ES|access-date=2023-04-14}}</ref> Musikverein in [[Wene]],<ref>{{Verwysing|title=Bach in Jazz reportage Vienna Musikverein|url=https://www.youtube.com/watch?v=X7iPV3Kvmgc|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Victoria Eugenia-teater in San Sebastian, Komitas Chamber Music Hall,<ref>{{Cite web|url=https://www.tomsarkgh.am/hy/event/38997/%D5%84%D5%A1%D6%80%D5%AF%D5%B8-%D5%84%D5%AB%D5%B7%D5%A1%D5%B6%D5%AB%D5%A1.html|title=Մարկո Միշանիա|website=Tomsarkgh.am|language=en|access-date=2023-04-14}}</ref> Kiev Opera House, Dar Sebastian in Tunisië<ref>{{Cite web|url=https://www.challenges.tn/economie/a-dar-sebastian-rien-que-pour-le-plaisir-de-jouer-avec-francesco-mariozzi-marco-misciagna-et-todor-petrov/|title=A Dar Sebastian: Rien que pour le plaisir de jouer avec Francesco Mariozzi, Marco Misciagna et Todor Petrov|last=challenges|date=2016-05-25|website=Challenges TN|language=fr-FR|access-date=2023-04-14}}</ref>, Sala Sinopoli ''Auditorium Parco della Musica'' in Rome, Balboa-teater in San Diego in Kalifornië, Fox Tucson teater, St. Francis ouditorium van Santa Fe in New Mexico, CW Eisemann-sentrum, Rudder-teater, Empire-teater in Texas, Amerikaanse teater in Hampton in Virginia, Lehman-sentrum en [[Carnegie Hall]] in New York. <ref>{{Verwysing|title=Italiano: Marco Misciagna durante il concerto tenuto presso la Carnegie Hall di New York - 23 maggio 2015|date=2015-05-23|url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Marco_Misciagna_durante_il_concerto_tenuto_presso_la_Carneige_Hall_di_New_York_-_23_maggio_2015.jpg|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy het saamgewerk met Uto Ughi,<ref>{{Cite web|url=https://www.vivoumbria.it/uto-ughi-in-quartetto-a-gubbio/|title=Uto Ughi in quartetto a Gubbio|last=Umbria|first=Redazione Vivo|date=2019-08-29|website=Vivo Umbria|language=it-IT|access-date=2023-03-13}}</ref> Alexander Rudin,<ref>{{Cite web|url=https://www.sanattanyansimalar.com/aima-ustalik-siniflari-18-haziran-da-basliyor/2905/|title=AIMA ustalık sınıfları 18 Haziran'da başlıyor|language=tr|access-date=2023-03-19}}</ref> Sergey Stadler,<ref>{{Cite web|url=https://sonumid.ee/2018/08/08/virtuoosid-kinkisid-publikule-unustamatu-kontserdielamuse/|title=Virtuoosid kinkisid publikule unustamatu kontserdielamuse|date=2018-08-08|website=Raplamaa Sõnumid|language=et|access-date=2023-03-19}}</ref> Alexander Markov, Mariana Sirbu, Gianluigi Gelmetti, Ramin Bahrami, Antony Pay,<ref>{{Cite web|url=https://ravellofestival.photoshelter.com/gallery-image/09-03-Quartetto-Prometeo-Antony-Pay/G0000an2F.6M92ok/I0000BZdBYXeqaoM/C0000MRAvHVAlM.U|title=DSC_0358.JPG {{!}} Fondazione Ravello|website=ravellofestival.photoshelter.com|access-date=2023-04-14}}</ref> Franco Petracchi, José Serebrier, en Vladimir Zubitsky.<ref>{{Verwysing|title=Vladimir Zubitsky: Omaggio ad Astor Piazzolla (Marco Misciagna, vl) Konzert Berliner Philharmonie|url=https://www.youtube.com/watch?v=fnDXd3fgn68|access-date=2023-04-14|language=en}}</ref> Hy is Ereprofessor van die [[Sergei Rachmaninoff|S.Rachmaninov]] Staatskonservatorium in [[Tambof|Tambov]],<ref>{{Cite web|url=https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya|title=Марко Мишанья|website=rachmaninov.ru|access-date=2023-03-14}}</ref> die Verre Oosterse Staatsakademie vir Kuns van [[Wladiwostok|Vladivostok]] (Rusland), <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Institut Supérieur de Musique de Sousse (Universiteit van Sousse, Tunisië),<ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Estaban Salas-konservatorium van Santiago de Cuba, <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> die Pettman Nasionale Junior Akademie vir Musiek (Auckland, Nieu-Seeland), die Komitas-staatskonservatorium van Jerevan (Armenië). <ref>{{Cite web|url=http://alionbalticfestival.com/miscignia.html|title=Alion Baltic Music Festival {{!}} Marco Misciagna|website=alionbalticfestival.com|access-date=2023-04-15}}</ref> Hy is ere-hoofsolis van die [[Archangelsk]] Staatskamerorkes<ref>{{Cite web|url=https://pravdasevera.ru/2016/01/09/60b0a0feb43ef52e7c683526.html|title=Известный итальянский скрипач выступит с Архангельским государственным камерным оркестром|website=pravdasevera.ru|access-date=2023-03-27}}</ref>, die Camerata Esteban Salas en die Orchestra Sinfonica de Oriente (Kuba).<ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna for Cuba Television|url=https://www.youtube.com/watch?v=cAkrqwlEifU|access-date=2023-04-15}}</ref> In 2018 het hy die Goue Medalje van die Adjunk Eerste Minister van [[Oekraïne]] ontvang vir die herdenking van die 150ste bestaansjaar van die Kiëf-operahuis.<ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-14}}</ref> Hy is luitenant-kommissaris van die Vrywillige Militêre Korps van die Italiaanse Rooi Kruis, hulp van die Gewapende Magte, met dekreet van die President van die Republiek.<ref>{{Cite web|url=http://www.one-magazine.it/la-speranza-vede-linvisibile/|title=LA SPERANZA VEDE L'INVISIBILE|date=2020-03-27|website=One Magazine|language=en|access-date=2023-03-19}}</ref> == Diskografie == === Albums === * ''Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro'' - Werke deur Henri Wieniawski, Heinrich Wilhelm Ernst en [[Niccolò Paganini]]. Uitgegee deur Dynamic (CDT5065). Marco Misciagna (viool). Vrygestel in 2003.<ref>{{Citation |title=Note di Solidarietà per Casalnuovo Monterotaro |url=https://www.discogs.com/it/release/24747410-Marco-Misciagna-Note-di-Solidarietà-per-Casalnuovo-Monterotaro |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Christmas In Classic'' - Klassieke Kersfees-ordeninge vir viool/bratsj en kitaar. Bevat: ''Joy To The World'', ''Silent Night'', ''We Wish You A Merry Christmas'', ''Jingle Bells''. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Terramiamusic. Vrygestel in 2010.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna, Vito Vilardi - Christmas In Classic |url=https://www.discogs.com/release/24747050-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Christmas-In-Classic |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Carulli, Giuliani, Paganini'' - Bevat: ''Fantasia con variazioni sulle arie de La Gazza Ladra'' deur Ferdinando Carulli; ''Grand Duo Concertant Op. 85'' deur Mauro Giuliani; en ''Sonatas Nos. 1, 2 & 6 Op. 2'' deur Niccolò Paganini. Marco Misciagna (viool), Vito Vilardi (kitaar). Digressione Music (DCTT113). Vrygestel in 2018.<ref>{{Citation |title=Carulli {{!}} Giuliani {{!}} Paganini - Marco Misciagna, Vito Vilardi - Carulli, Giuliani, Paganini |url=https://www.discogs.com/release/14533436-Carulli-Giuliani-Paganini-Marco-Misciagna-Vito-Vilardi-Carulli-Giuliani-Paganini |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Curve Of A Day'': ''L'ultima strada di Janusz Korczak'' (viool) en ''Canto Per Groznyj'' (bratsj). Marco Misciagna (viool, bratsj). Idyllium. Vrygestel in 2016.<ref>{{Citation |title=L'ultima strada di Janusz Korczak |url=https://www.youtube.com/watch?v=-C6YfWch-Cw |access-date=2023-04-15 |language=en}}</ref> * ''Sette'' - Marco Misciagna (viool). Digressione Music (DIGR77). Vrygestel in 2017.<ref>{{Cite web |title=Sette |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/sette/ |access-date=2023-04-15 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3'' - Marco Misciagna (bratsj). IMD. Vrygestel in 2020.<ref>{{Cite web |title=Chamber and Piano Solo Works, Vol. 3 |url=https://www.qobuz.com/ar-es/album/chamber-and-piano-solo-works-vol-3-marco-ciannella/iqm11s7bedchc |access-date=2023-04-15 |website=Qobuz |language=es-AR}}</ref> * ''Beautiful Melodies for Viola and Piano'' - Werke deur [[Johann Sebastian Bach]], Johann Georg Benda, [[Joseph Haydn]], [[Camille Saint-Saëns]], [[Claude Debussy]]. Marco Misciagna (bratsj). IMD100. Vrygestel in 2021.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - Beautiful Melodies for Viola and Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749288-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-Beautiful-Melodies-for-Viola-and-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''The Greatest Movie Soundtracks for Viola and Piano'' - Bevat: Gabriel's Oboe, Over The Rainbow, Summertime, Last Tango In Paris, Merry Christmas Mr. Lawrence. Marco Misciagna (bratsj). IMD200. Vrygestel in 2022.<ref>{{Citation |title=Marco Misciagna - The Greatest Movie Soundtracks For Viola And Piano |url=https://www.discogs.com/release/24749663-Marco-Misciagna-Marco-Ciannella-The-Greatest-Movie-Soundtracks-For-Viola-And-Piano |access-date=2023-04-15 |language=it}}</ref> * ''Maurice Vieux: Complete Music for Unaccompanied Viola (World Premiere Recording)'' - Bevat: 20 Études (1927); 10 Études sur des traits d'orchestre (1928); 10 Études sur les intervalles (1931); 10 Études nouvelles (1956). Marco Misciagna (bratsj). Digressione Music (DCTT129). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Maurice Vieux |url=https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ |access-date=2023-03-14 |website=Digressione Music |language=it-IT}}</ref> * ''Bartolomeo Campagnoli: 41 Caprices for Viola, Op. 22, gearrangeer vir bratsj en klavier deur Carl Albert Tottmann''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (96551). Vrygestel in 2022.<ref>{{Cite web |title=Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, arranged for Viola & Piano by Carl Albert Tottmann - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ |access-date=2023-03-14 |website=www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Federigo Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). Brilliant Classics (97018). Vrygestel in 2023.<ref>{{Cite web |title= Fiorillo: 36 Caprices Op.3 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna - Marco Misciagna, viola - Brilliant Classics |url=https://www.brilliantclassics.com/articles/f/fiorillo-36-caprices-op3-for-violin-transcribed-for-viola-by-marco-misciagna/ |access-date=2023-08-17 |website= www.brilliantclassics.com |language=nl}}</ref> * ''Albrecht Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2023.<ref>{{Citation |title=Blumenstengel: 24 Etudes Op.33 for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/29217133-Marco-Misciagna-Blumenstengel-24-Etudes-Op33-for-Violin-Transcribed-for-Viola-By-Marco-Misciagna|access-date=2023-12-15}}</ref> * ''Richard Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title=Hofmann: 15 Studies Op.87 for Viola|url= https://www.discogs.com/it/release/30144461-Marco-Misciagna-Hofmann-15-Studies-Op87-for-Viola|access-date=2024-03-18}}</ref> * ''Francesco Paolo Supriani: 12 Toccatas for Cello, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Supriani: 12 Toccatas for Cello, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/30726404-Marco-Misciagna-Supriani-12-Toccatas-for-Cello-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Émile Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, getranskribeer vir bratsj deur Marco Misciagna''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{Citation |title= Poilleux: 20 Études chantantes et caractéristiques for Violin, Transcribed for Viola by Marco Misciagna|url= https://www.discogs.com/it/release/31321767-%C3%89mile-Poilleux-Marco-Misciagna-20-%C3%89tudes-chantantes-et-caract%C3%A9ristiques-for-Violin|access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Antonio Bartolomeo Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2024.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/32304222-Antonio-Bruni-Marco-Misciagna-Bruni-25-Etudes-for-Viola-World-Premiere-Recording | title=Bruni: 25 Etudes for Viola (World Premiere Recording)|website=Discogs|date=2024-11-16|language=en-US|access-date=2024-11-16}}</ref> * ''Franz Anton Hoffmeister: 12 Etudes for Viola''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33469751-Franz-Anton-Hoffmeister-Marco-Misciagna-12-Etudes-for-Viola | title=Hoffmeister: 12 Etudes for Viola|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Agustín Barrios Mangoré: Compositions arranged for Viola Solo by Marco Misciagna'' - Bevat: Julia Florida, Las Abejas, Canción de Cuna, Leyenda de España, La Catedral ''(I. Preludio Saudade, II. Andante Religioso, III. Allegro Solemne)'', Una Limosna por el Amor de Dios, Preludio, Capricho Español, Gavota al Estilo Antiguo, Villancico de Navidad. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/33864405-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Marco-Misciagna-Agust%C3%ADn-Barrios-Mangor%C3%A9-Compositions-Arranged-for-Viola- | title=Agustín Barrios Mangoré: Compositions Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna|website=Discogs|date=2025-03-21|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> * ''Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (gearrangeer vir bratsj deur Marco Misciagna)''. Marco Misciagna (bratsj). MM. Vrygestel in 2025.<ref>{{cite web | url=https://www.discogs.com/it/release/34509157-Georg-Abraham-Schneider-Marco-Misciagna-6-Solos-for-Viola-Op-19-Variations-Op-44- | title=Georg Abraham Schneider: 6 Solos for Viola, Op. 19 & Variations, Op. 44 (arr. Misciagna)|website=Discogs|date=2025-07-11|language=en-US|access-date=2025-03-21}}</ref> === Singels en EP’s === * ''[[Bohemian Rhapsody (rolprent)|Bohemian Rhapsody]], Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM04.<ref>{{Citation |title=Bohemian Rhapsody, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/release/30797481-Marco-Misciagna-Bohemian-Rhapsody |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Tico-Tico no Fubá, Arranged for Viola Solo by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Marco Misciagna (viola) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM05.<ref>{{Citation |title=Tico Tico No Fubá, Arranged for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31018411-Marco-Misciagna-Tico-Tico-No-Fubá-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Marco Misciagna: Samba for Viola Solo (Live)'' (2024) – Oorspronklike komposisie deur Marco Misciagna – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM06.<ref>{{Citation |title=Samba for Viola Solo (Live) |url=https://www.discogs.com/release/31281698-Marco-Misciagna-Samba-for-Viola-Solo-Live |access-date=2024-05-12}}</ref> * ''Heinrich Ignaz Franz Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM08.<ref>{{Citation |title=Biber: Passacaglia for Solo Viola, Arranged by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31551832-Marco-Misciagna-Biber-Passacaglia-for-Solo-Viola-Arranged-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-08-23}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM09.<ref>{{Citation |title=Bach: Sonata No.1, BWV 1001, Transcribed for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31779158-Marco-Misciagna-Bach-Sonata-No1-BWV-1001-Transcribed-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-09-20}}</ref> * ''Johann Sebastian Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live)'' (2024) – Live opname. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM10.<ref>{{Citation |title=Bach: Toccata & Fugue BWV 565, Arranged for Viola by Marco Misciagna (Live) |url=https://www.discogs.com/it/release/31901515-Marco-Misciagna-Bach-Toccata-Fugue-BWV-565-Arranged-for-Viola-by-Marco-Misciagna-Live |access-date=2024-10-04}}</ref> * ''Marco Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo'' (2024) – Etudes Nos. 2 & 5 (1919) / Nos. 2 & 11 (1929). Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM11.<ref>{{cite web |url=https://www.discogs.com/it/release/32170062-Marco-Anzoletti-Marco-Misciagna-Four-Etudes-for-Viola-Solo |title=Anzoletti: Four Etudes for Viola Solo|website=Discogs|date=2024-11-01|language=en-US|access-date=2024-11-01}}</ref> * ''Jiří Herold: Études for Viola (World Premiere Recording)'' (2025) – Ses Études vir solo bratsj. Uitgegee deur MM, katalogusnommer MM17.<ref>{{cite web |title=Jiří Herold: Études for Viola |url=https://www.discogs.com/release/33010086-Jiří-Herold-Études-for-Viola |access-date=2025-01-31}}</ref> == Oorspronklike komposisies en verwerkings == '''Oorspronklike komposisies''' : * Drie [[Flamenco]] Caprices vir onbegeleide altviool - El Vito / Capricho Andaluz / Malagueña (ook 'n weergawe vir onbegeleide viool) <ref>{{Verwysing|title=Misciagna: Three Flamenco Caprices for Solo Viola – El Vito – Capricho Andaluz – Malagueña (2010) für Viola|url=https://www.universaledition.com/Werke/Three-Flamenco-Caprices-for-Solo-Viola/P0350473 |access-date=2026-02-18 |website=www.universaledition.com |language=en}}</ref><ref>{{Verwysing|title=El Vito - Caprice Flamenco for viola sola (Marco Misciagna)|url=https://www.youtube.com/watch?v=6oOtmOd7hhc|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Inleiding en variasies oor die tema Mer Hayrenik (Armeense volkslied) vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Marco Misciagna - Variations on Armenian National Anthem for viola solo|url=https://www.youtube.com/watch?v=JJ6ShQHOQak|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Morricone Film Suite vir solo altviool (Suite in 8 bewegings, hulde aan [[Ennio Morricone]] ) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Altviool Blues vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * 6 Jazz Viola Preludes vir onbegeleide altviool (1-Ragtime, 2-Cafè Concerto, 3-Ragtime Boogie, 4-Ballade, 5-A J.S.Bach Joke, 6-Just After Midnight) <ref>{{Verwysing|title=VIOLA BLUES - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=y9jzriePZXE|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Fantasie vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=Jerusalem Fantasy (for viola solo) - Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=1In6qJ7efEU|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Samba vir onbegeleide altviool <ref>{{Verwysing|title=SAMBA for viola solo, Marco Misciagna|url=https://www.youtube.com/watch?v=0GpdZV1egoM|access-date=2023-04-15|language=en}}</ref> * Star Wars Suite vir onbegeleide altviool (huldiging aan [[John Williams]]) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Jazz Caprices vir onbegeleide altviool <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * 3 stukke, hulde aan Charlie Byrd vir onbegeleide altviool (1-Swing'59, 2-Blues vir Felix, 3-Spaanse Altviool Blues) <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/list-arrangements/|title=List Arrangements|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Fantasia op die Ierse volksliedjie "The last rose of summer" : vir viool en klavier / Romolo Pio Misciagna ; (hersiening en vioolkadens deur Marco Misciagna) <ref>{{Cite web|url=http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|title=Ricerca bibliografica|last=Admin|website=www.bncs.beniculturali.it|language=it|access-date=2023-03-14|archive-date=2023-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314222158/http://www.bncs.beniculturali.it/opac_cosenza/opac/cosenza/scheda.jsp?bid=CSA0066190|url-status=dead}}</ref> '''Reëlings''' : * [[Isaac Albeniz|Isaac Albéniz]] : Asturias vir altviool (uit: Suite española No. 1, vir klavier, op. 47) / Rumores de la caleta vir altviool (uit: Recuerdos de viaje, vir klavier, op. 71) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * [[Francisco Tárrega]] : Tango, Recuerdos de la Alhambra, Caprice Arabe vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Fernando Sor : Andante - Duo for one Viola (uit: 24 leçons progressives, vir kitaar, op. 31) <ref>{{Cite web|url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|title=Viola Virtuosa Albéniz, Tárrega, Sor Vier Solo Transkriptionen aus Spanien|website=partitura-verlag.com|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123846/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/viola-virtuosa/category_pathway-12|url-status=dead}}</ref> * Manuel De Falla : Danza del molinero aus El sombrero de tres picos vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Julio Salvador Sagreras : El colibrí - Imitación al vuelo del picaflor vir altviool<ref>{{Cite web|url=https://www.stretta-music.it/viola-virtuosa-2-nr-664339.html|title=Viola virtuosa 2 {{!}} comprare nello shop online di Stretta|website=www.stretta-music.it|language=it|access-date=2023-03-19}}</ref> * Jacques Bittner : Suite vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Pedaloefening, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emmanuel Bach]] : Sonate in a mineur, vir altviool <ref>{{Cite web|url=https://davinci-edition.com/editor/marco-misciagna/|title=DA VINCI PUBLISHINGMarco Misciagna|website=DA VINCI PUBLISHING|language=en-US|access-date=2023-03-19}}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir altviool (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url=https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/augustin-barrios-mangore-1885-1944-la-caterdal-julia-floridafuer-viola/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida für Viola |website=partitura-verlag.com|access-date=2024-06-07 }}</ref> * Agustín Barrios Mangoré: La Catedral / Julia Florida vir tjello (oorspronklike vir kitaar)<ref>{{Cite web |url= https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |title= Augustín Barrios Mangoré (1885–1944) La Catedral - Julia Florida for Violoncello |website= partitura-verlag.com |access-date= 2024-06-07 |archive-date= 2024-06-07 |archive-url= https://web.archive.org/web/20240607214519/https://partitura-verlag.com/de/shop-de/product/mangore/category_pathway-12 |url-status= dead }}</ref> == Toekennings == * 2017 - [https://garanteminori.consiglio.puglia.it/-/alla-garante-regionale-dell-infanzia-e-dell-adolescenza-rosy-paparella-il-premio-speciale-all-educatore Toekenning "Arte, Sport e territorio" - Uitnemendheid van Puglia.] * 2019 - Internasionale Toekenning "Fontane di Roma" (37ste uitgawe) <ref>{{Cite web|url=https://www.agenziacomunica.net/2019/06/12/37-premio-fontane-di-roma-i-vincitori-e-la-cerimonia/?print=print|title=37° Premio Fontane di Roma, i vincitori e la cerimonia - Agenzia Comunica|website=www.agenziacomunica.net|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Elmo Prys "Stories van Gewone Kultuur" <ref>{{Cite web|url=https://www.eventspress.it/2019/08/04/nomi-di-eccezione-per-il-premio-elmo-2019-rizziconi-rc-6-agosto-2019-ore-21/|title=NOMI DI ECCEZIONE PER IL PREMIO ELMO 2019 RIZZICONI (RC) 6 AGOSTO 2019 - ORE 21 » Eventspress|website=Eventspress|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Prys - Goue Medalje "Maison des Artistes" ( [[Universiteit van Rome|Sapienza Universiteit van Rome]] ); * 2019 - Constantinus Magnus Internasionale Toekenning (Konstantiniese Nemagniese Orde van St.Stephen); <ref>{{Cite web|url=http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830|title=IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL "CONSTATINUS MAGNUS".|website=www.consolatorusan.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - "Vigna d'Argento" Award ( Palazzo Montecitorio, Kamer van Afgevaardigdes, Rome); <ref>{{Cite web|url=https://www.romatoday.it/eventi/premio-vigna-d-argento-26-settembre-2019.html|title=Da Lecce a Roma: il premio Vigna D'argento, edizione speciale in collaborazione con l'Associazione Pugliesi nel mondo|website=amp.romatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Internasionale Toekenning "Hertogin Lucrezia Borgia" <ref>{{Cite web|url=https://www.cronacacomune.it/notizie/37226/iv-edizione-del-premio-internazionale-duchessa-lucrezia-borgia-bisceglie-ba.html#null|title="IV Edizione del Premio Internazionale Duchessa Lucrezia Borgia" a Bisceglie (Ba)|website=www.cronacacomune.it|access-date=2023-03-14}}</ref> * 2019 - City of Naples International Award for Art, Culture and Fashion, 9th Edition Academy Oscar <ref>{{Cite web|url=http://occhioallartistamagazine.it/2019/09/12/meritato-successo-per-la-nona-edizione-del-premio-citta-di-napoli-al-maschio-angioino/|title=Meritato successo per la nona edizione del premio "Città di Napoli" al Maschio Angioino|date=2019-09-12|website=Occhio all'Artista Magazine|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - "Cicero Award" ''(Fondazione "Marco Tullio Cicerone")'' <ref>{{Cite web|url=https://fondazionecicerone.it/cicero-award-2019/|title=Cicero Award 2019 {{!}} Fondazione M.T. Cicerone|last=Castellucci|first=Pubblicato da Ciro|language=it-IT|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2019 - Vincenzo Crocitti- Award ("VINCE International", Rome) ''<ref>{{Cite web|url=https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|title=Premiazioni 2019|date=2020-03-26|website=Premio Vincenzo Crocitti International|language=it-IT|access-date=2023-03-19|archive-date=2023-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20230319123840/https://premiovincenzocrocitti.com/premiazioni/premiazioni-2019/|url-status=dead}}</ref>'' * 2019 - Goue Histonium Award <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-27}}</ref> * 2019 - [[Mona Lisa]] Award 2019 <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Ubaldo Lay Award <ref>{{Cite web|url=https://www.pastorevito.it/biennale-internazionale-darte-contemporanea-barocco-salentino-vitoronzo-pastore/|title=BIENNALE INTERNAZIONALE D'ARTE CONTEMPORANEA "BAROCCO SALENTINO" - Vitoronzo Pastore ⋆|last=Pastore|first=Vitoronzo|date=2020-07-30|language=it-IT|access-date=2023-03-27}}</ref> * 2020 - Die "Silver Chimera" 2020 Award <ref>{{Cite web|url=https://www.cataniatoday.it/cronaca/premio-chimera-argento-medici-operatori-sanitari-comune-catania.html|title=Il premio Chimera d’argento 2020 assegnato a medici e sanitari|website=amp.cataniatoday.it|access-date=2023-03-19}}</ref> * 2021 - Nasionale Toekenning "Silver Eagle" <ref>{{Cite news|accessdate=2023-03-19}}</ref> == Eerbewyse == * Silwer Jubileum Meriete Medalje van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 16/04/2016; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Silwer Medalje van Verdienste vir die 300ste herdenking van die ''Bolla Militantis Ecclesiae'' ''afgekondig deur Pous Clemens XI'' van die Heilige Militêre Konstantiniese Orde van Saint George toegeken op 27/05/2018; <ref>{{Cite web|url=https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/|title=Premi e riconoscimenti Marco Misciagna|last=SitoChiaro|website=Marco Misciagna|language=it-IT|access-date=2023-04-15}}</ref> * Goue Medalje - Herdenking van die 150ste herdenking van die Nasionale Opera van Oekraïne (Mei 2018) <ref>{{Cite web|url=https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html|title=День Европы в Киеве: в Национальной опере Украины состоялся концерт Gala Europa|date=2019-05-31|website=NV|language=ru|access-date=2023-04-15}}</ref> * Ereburgerskap van die stad Ayvalık – Turkye (Februarie 2018) <ref>{{Cite web|url=https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977|title=Fahri Ayvalıklı Misciagna’dan çılgın İspanyol dansları|website=www.hurriyet.com.tr|language=tr|access-date=2023-03-14}}</ref> * Medalje vir samewerking in die Oekraïne. No. 988 - 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/znak-narodnoyi-poshani-za-plidnu-spivpracyu|title=Medal for Cooperation in Ukraine. No. 988 (02/11/2020)}}</ref> * Medalje van die Orde van St George Oekraïne. No.1725 – 2 November 2020 <ref>{{Cite web|url=https://vto-orden.com.ua/catalog/award/vidznaka-za-sluzhinnya-bogu-i-ukrayini-dlya-kapela|title=Medal of the Order of St. George Ukraine. No.1725 – 2 November 2020;}}</ref> * Geagte Besoeker van die Stad [[Santiago de Cuba]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.marcomisciagna.com/Marco Misciagna Amptelike webwerf] * [https://www.digressionemusic.it/portfolio-items/maurice-vieux/ MAURICE VIEUX] * [https://www.brilliantclassics.com/articles/c/campagnoli-41-caprices-for-viola-op22-arranged-for-viola-piano-by-carl-albert-tottmann/ Campagnoli: 41 Caprices for Viola Op.22, verwerk vir Altviool & Klavier deur Carl Albert Tottmann - Brilliant Classics] * [https://www.discogs.com/it/artist/7545335-Marco-Misciagna Marco Misciagna] * [https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya Марко Мишанья] * [http://alionbalticfestival.com/miscignia.html Alion Baltiese Musiekfees | Marco Misciagna] * [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php Pantonale Musikveranstaltungen des Pantonale e.] [https://www.pantonale.com/music-festival/de/archiv/philharmonika-2016.php V. Berlyn - PHILHARMONIKA 2016] * [http://www.consolatorusan.it/pag.php?n=830 IL CONSOLE ONORARIO MARCO GINESI PRESENZIA ALLA VIII EDIZIONE DEL “CONSTATINUS MAGNUS”.] * [https://www.hurriyet.com.tr/kitap-sanat/fahri-ayvalikli-misciagnadan-cilgin-ispanyol-danslari-40908977 Fahri Ayvalıklı Misciagna'dan çılgın İspanyol dansları] {{Normdata}} [[Kategorie:Violiste]] [[Kategorie:Lewende mense]] [[Kategorie:Geboortes in 1984]] [[Kategorie:Artikels met hAudio-mikroformate]] oh9aeiauv7w12au65bywczvpnx7wckx 0 402003 2901439 2690109 2026-05-04T17:01:05Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901439 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jegin-Aoel |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Егин-Аул</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jegin-Aoel in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|16|59|N|48|31|47|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 185 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416196 }} '''Jegin-Aoel''' ([[Russies]]: Егин-Аул) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die [[Altinzjar]] Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. In die [[Sowjetunie|Sowjetera]] was die dorpie se amptelike Russiese naam "Jagin-Aoel". Die ortografie van die naam is in 2000 na "Jegin-Aoel" verander om die inheemse Kasakse uitspraak beter te weerspieël. == Demografie == Volgens Sensus 2010 was daar 185 inwoners op Jegin-Aoel. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 12 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] en88epve25uxlv3i2sfif1qgs1rqh7l 0 402215 2901424 2690166 2026-05-04T16:16:04Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901424 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jar-Bazar |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Яр-Базар</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jar-Bazar in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Liman-rajon|Liman]] |koördinate = {{Koördinate|45|57|33|N|47|29|38|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2011 |bevolking_totaal = 262 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416416 }} '''Jar-Bazar''' ([[Russies]]: Яр-Базар) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Liman Stedelike Munisipaliteit van die [[Liman-rajon|gelyknamige rajon]] behoort. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jar-Bazar 255 inwoners gehad. Etniese [[Russe]] en Kalmikiërs vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 14 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 132 |style="text-align:center" | 51,8% |- |Kalmikiërs |style="text-align:center" | 120 |style="text-align:center" | 47,1% |- |[[Tsjetsjniërs]] |style="text-align:center" | 3 |style="text-align:center" | 1,2% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''255''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 54s39mi83koy0lzii7thjtv1bar6z86 0 402221 2901509 2690172 2026-05-04T22:38:54Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901509 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Kalnofka |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Кальновка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Kalnofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Tsjernojarski-rajon|Tsjernojarski]] |koördinate = {{Koördinate|48|19|58|N|45|36|53|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2015 |bevolking_totaal = 109 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416246 }} '''Kalnofka''' ([[Russies]]: Кальновка) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Tsjorni Jar Plaaslike Munisipaliteit van Tsjernojarski-rajon behoort. Dit lê 46 kilometer noordwes van die rajon se setel, Tsjorni Jar. Die dorpie is deur 'n ryk handelaar gestig wat boere uit [[Oekraïne]] se [[Riwne-oblast]] na die gebied gebring het, dus het die dorp oorspronklik die naam Rowinka gekry. In die vroeë [[Sowjetunie|Sowjetera]] is dit herdoop ter ere van Semjon Kalnof, 'n held van die Russiese Burgeroorlog. == Demografie == Volgens Sensus 2002 het Kalnofka 122 inwoners gehad. Geen etniese groep vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking nie, maar die grootste groep is Kalmikiërs.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2002 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2002-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 14 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 21 September 2019|archive-url = https://web.archive.org/web/20190921024817/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2002-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2002 !Persentasie |- |Kalmikiërs |style="text-align:center" | 48 |style="text-align:center" | 39,3% |- |[[Russe]] |style="text-align:center" | 38 |style="text-align:center" | 31,1% |- |Darginiërs |style="text-align:center" | 24 |style="text-align:center" | 19,7% |- |Maris |style="text-align:center" | 7 |style="text-align:center" | 5,7% |- |[[Tsjoewasjiërs]] |style="text-align:center" | 5 |style="text-align:center" | 4,1% |- |'''Totaal''' |style="text-align:center" |'''122''' |style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 1evxjbtubv8ipom3v88n76gewz9p376 0 402436 2901422 2690266 2026-05-04T15:25:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901422 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jamnoje |inheemse_naam = <small>Ямное</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jamnoje in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|19|30|N|48|42|26|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 278 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416181 }} '''Jamnoje''' ([[Russies]]: Ямное) is 'n klein [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Kozlowo Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se naam kom van die Russiese woord vir "gat". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jamnoje 280 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 16 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 271 | style="text-align:center" | 96,8% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 1,8% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 1,4% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''280''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wolodarski-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 3yjfcly8qek68qj7qpiw0ygwga18ytu 0 402438 2901421 2787317 2026-05-04T15:25:00Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901421 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jamnoje |inheemse_naam = <small>Ямное</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jamnoje in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Ikrjanoje-rajon|Ikrjanoje]] |koördinate = {{Koördinate|45|59|19|N|47|42|15|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 461 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416361 }} '''Jamnoje''' ([[Russies]]: Ямное) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]] wat tot die Majatsjnoje Plaaslike Munisipaliteit behoort. Soos baie ander nedersettings in [[Ikrjanoje-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se naam kom van die Russiese woord vir "gat". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jamnoje 461 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 16 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] sb3rhlugovaeftzjrr5jpqbt1e9od74 0 402610 2901420 2787257 2026-05-04T15:09:50Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901420 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jamantsoeg |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Яманцуг</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jamantsoeg in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Priwolzje-rajon (Astrachan-oblast)|Priwolzje]] |koördinate = {{Koördinate|46|21|48|N|48|13|03|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 405 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416450 }} '''Jamantsoeg''' ([[Russies]]: Яманцуг) is 'n dorpie in [[Priwolzje-rajon (Astrachan-oblast)|Priwolzje-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Natjsalowo Plaaslike Munisipaliteit en lê oorkant die Boldarivier van die rajon en munisipaliteit se setel, Natsjalowo. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jamantsoeg 405 inwoners gehad. Etniese [[Kasakke]] vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 19 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 56hg2ay1633o6dgty70sowloyoruld7 0 402991 2901425 2690361 2026-05-04T16:20:34Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901425 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jasin-Sokan |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Ясын-Сокан</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Yasyn-Sokan_house.jpg |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jasin-Sokan in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Krasnojarski-rajon|Krasnojarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|39|58|N|48|07|21|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2017 |bevolking_totaal = 622 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416161 }} '''Jasin-Sokan''' ([[Russies]]: Ясын-Сокан) is 'n dorpie in Krasnojarski-rajon van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Dzjanai Plaaslike Munisipaliteit en lê op 'n eiland in die [[Wolga]]-[[rivierdelta]]. Saam met [[Lapas]] en Rastopoelofka is Jasin-Sokan een van net drie nedersettings van die Karagasjiërs, 'n subgroep van die [[Nogais]]. Die dorpie se naam kom van die woord vir "weerlig" in [[Nogai]].<ref>{{cite web|title = “Пораженный молнией”: астраханцы рассказывают легенду об убитом молнией всаднике|website = KaspyInfo|url = https://kaspyinfo.ru/news/gorod/3288|date = 9 Augustus 2018|accessdate = 26 Julie 2023|lang = ru}}</ref> == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jasin-Sokan 550 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 26 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Nogais]] | style="text-align:center" | 405 | style="text-align:center" | 73,6% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 29 | style="text-align:center" | 5,3% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 21 | style="text-align:center" | 3,8% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 95 | style="text-align:center" | 17,3% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''550''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Krasnojarski-rajon (Astrachan-oblast) navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 7tcx9wttjy80g5jirtkvbnlsbgef5h6 0 403125 2901440 2690394 2026-05-04T17:02:28Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901440 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jekaterinofka |inheemse_naam = <small>Екатериновка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jekaterinofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Jenotajefka-rajon|Jenotajefka]] |koördinate = {{Koördinate|47|22|54|N|47|01|36|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 6 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416208 }} '''Jekaterinofka''' ([[Russies]]: Екатериновка) is 'n dorpie in [[Jenotajefka-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die [[Fjodorofka (Jenotajefka-rajon)|Fjodorofka]] Plaaslike Munisipaliteit en lê op die regteroewer van die [[Wolga]]rivier 11 kilometer noord van die rajon se setel, Jenotajefka. Die dorpie se naam kom van die Russiese vroulike voornaam Jekaterina. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jekaterinofka 6 inwoners gehad, van wie almal etniese Russe was.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 28 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Jenotajefka-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 34zhuzk90h1l891c04aw50le1ilqda3 0 403166 2901378 2689538 2026-05-04T13:54:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901378 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Iwanofka |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Ивановка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Iwanofka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Jenotajefka-rajon|Jenotajefka]] |koördinate = {{Koördinate|47|17|52|N|47|01|39|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 731 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416207 }} '''Iwanofka''' ([[Russies]]: Ивановка) is 'n dorpie in [[Jenotajefka-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die Iwanowo-Nikolajefka Plaaslike Munisipaliteit wat nog een kleiner nedersetting, [[Nikolajefka (Jenotajefka-rajon)|Nikolajefka]], insluit. Dit lê op die regteroewer van die klein Jenotajefkarivier. Die dorpie is in 1786 deur Iwan Kisjenski, 'n grondeienaar van [[Penza]], gestig.<ref>{{cite web|title = Историческая справка|website = Иваново-Николаевский сельсовет / Web Archive|url = http://mo.astrobl.ru/ivanovonikolaevskijselsovet/istoricheskaya-spravka|date = 3 Maart 2011|accessdate = 29 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 5 Desember 2013|archive-url = https://web.archive.org/web/20131205211354/http://mo.astrobl.ru/ivanovonikolaevskijselsovet/istoricheskaya-spravka|url-status = bot: unknown}}</ref> == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Iwanofka 731 inwoners gehad. Etniese [[Russe]] vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 29 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Jenotajefka-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] nnjg43yh6abin3h0qlmds7s7et6b9mh 0 403215 2901379 2689558 2026-05-04T13:54:38Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901379 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Iwantsjoeg |inheemse_naam = <small>Иванчуг</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = Road near Ivanchug.jpg |beeldbyskrif = 'n Koei gaan oor die brug oor die klein Boeroentaistroom naby Iwantsjoeg |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Iwantsjoeg in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|46|04|24|N|47|58|55|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 1&nbsp;423 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416302 }} '''Iwantsjoeg''' ([[Russies]]: Иванчуг) is 'n dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit is die setel van die gelyknamige Iwantsjoeg Plaaslike Munisipaliteit wat nog een kleiner nedersetting, [[Chmeljofka (Astrachan-oblast)|Chmeljofka]], insluit. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Iwantsjoeg 1&nbsp;425 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 30 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 948 | style="text-align:center" | 66,5% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 405 | style="text-align:center" | 28,4% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 28 | style="text-align:center" | 2% |- |Lesgiërs | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 0,4% |- |Ingoesjetiërs | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 0,4% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 3 | style="text-align:center" | 0,2% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 7 | style="text-align:center" | 1,1% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''1&nbsp;425''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 4b22uszvp5ajsc4djacpjm111mxsr3p 0 403307 2901419 2689576 2026-05-04T15:09:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901419 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jamana |inheemse_naam = <small>Ямана</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jamana in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Kamiziak-rajon|Kamiziak]] |koördinate = {{Koördinate|45|58|54|N|48|12|01|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 14 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416321 }} '''Jamana''' ([[Russies]]: Ямана) is 'n klein dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Werchnekalinofski Plaaslike Munisipaliteit. Soos baie ander nedersettings in Kamiziak-rajon, is dit in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Dit lê op die klein gelyknamige Jamana-eiland oorkant die Sazankarivier van 'n ander dorpie, [[Nizjnekalinofski]]. Die dorpie se naam kom van die naam van 'n nabygeleë stroom wat van die [[Turkiese tale]] kom. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jamana 12 inwoners gehad, van wie almal etniese [[Russe]] was.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 31 Julie 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Kamiziak-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 3urp7un69hxawz8x9se9q0s4piq98oc 0 403911 2901427 2595916 2026-05-04T16:20:56Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901427 wikitext text/x-wiki {{Russiese rajon | naam= Jasjkoel-rajon<br/>Яшкульский район | beeld= Location_of_Yashkulsky_District_(Kalmykia).svg | onderskrif= Die ligging van Jasjkoel-rajon in Kalmikië | land= [[Rusland]] | feddistrik= [[Suidelike Federale Distrik|Suidelike]] | deelgebied= [[Kalmikië]] | tipe= Rajon | stigting= [[1920]] | setel= [[Kettsjeneri]] | hoof= Bora Edgejef | wetgewer= | sensus= 2021 | totaal= 14&nbsp;845 | rang1= 3de | digtheid= 1,26/km² | stedelik= | plattelands= | oppervlakte= 11&nbsp;769 km² | rang2= 2de | tydsone= [[UTC+03:00]] (MSK, Moskouse tyd) | registrasie= 08 | tale= | webtuiste= }} '''Jasjkoel-rajon''' ([[Russies]]: Яшкульский район, [[Kalmikies]]: Яшкулин район) is 'n administratiewe rajon van [[Kalmikië]], [[Rusland]]. Dit lê in die sentrale deel van die republiek en grens aan [[Astrachan-oblast]], 'n ander [[Federale deelgebiede van Rusland|federale deelgebied]] van Rusland. Die rajon se setel is die gelyknamige dorp Jasjkoel. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jasjkoel-rajon 15&nbsp;270 inwoners gehad. Etniese Kalmikiërs en Russe vorm die meerderheid van die rajon se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 9 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {|class="wikitable" !Etniese groep !Sensus 2010 ! Persentasie |- |Kalmikiërs | style="text-align:center" | 9&nbsp;736 | style="text-align:center" | 63,8% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 2&nbsp;298 | style="text-align:center" | 15,1% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 970 | style="text-align:center" | 6,4% |- |Dargine | style="text-align:center" | 961 | style="text-align:center" | 6,3% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 411 | style="text-align:center" | 2,7% |- |[[Aware]] | style="text-align:center" | 268 | style="text-align:center" | 1,8% |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 58 | style="text-align:center" | 0,4% |- |[[Oekraïners]] | style="text-align:center" | 55 | style="text-align:center" | 0,4% |- |Ander groepe | style="text-align:center" | 513 | style="text-align:center" | 3,4% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" | '''15&nbsp;270''' | style="text-align:center" | '''100%''' |} == Verwysings== {{Verwysings}} {{Kalmikië navbox}} {{Jasjkoel-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kalmikië]] pz1pc96br5bdabyvru320uh4y5123ms 0 403942 2901426 2596105 2026-05-04T16:20:45Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901426 wikitext text/x-wiki {{Russiese rajon | naam= Jasjalta-rajon<br/>Яшалтинский район | beeld= Location_of_Yashaltinsky_District_(Kalmykia).svg | onderskrif= Die ligging van Jasjalta-rajon in Kalmikië | land= [[Rusland]] | feddistrik= [[Suidelike Federale Distrik|Suidelike]] | deelgebied= [[Kalmikië]] | tipe= Rajon | stigting= [[1938]] | setel= Jasjalta | hoof= Aldar Lidzjikof | wetgewer= | sensus= 2021 | totaal= 14&nbsp;660 | rang1= 4de | digtheid= 6,07/km² | stedelik= | plattelands= | oppervlakte= 2&nbsp;416 km² | rang2= 12de | tydsone= [[UTC+03:00]] (MSK, Moskouse tyd) | registrasie= 08 | tale= | webtuiste= }} '''Jasjalta-rajon''' ([[Russies]]: Яшалтинский район, [[Kalmikies]]: Яшлтан район) is 'n administratiewe rajon van [[Kalmikië]], [[Rusland]]. Dit lê in die suidwestelike deel van die republiek en grens aan twee ander [[Federale deelgebiede van Rusland|federale deelgebiede]] van Rusland, [[Rostof-oblast]] en [[Stawropol-krai]]. Die rajon se setel is die gelyknamige dorp Jasjalta. == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Sarpa-rajon 17&nbsp;178 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die rajon se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 10 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {|class="wikitable" !Etniese groep !Sensus 2010 ! Persentasie |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 9&nbsp;257 | style="text-align:center" | 53,9% |- |[[Turke]] | style="text-align:center" | 2&nbsp;562 | style="text-align:center" | 14,9% |- |Kalmikiërs | style="text-align:center" | 1&nbsp;672 | style="text-align:center" | 9,7% |- |[[Aware]] | style="text-align:center" | 706 | style="text-align:center" | 4,1% |- |Dargine | style="text-align:center" | 493 | style="text-align:center" | 2,9% |- |[[Duitsers]] | style="text-align:center" | 428 | style="text-align:center" | 2,5% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 373 | style="text-align:center" | 2,2% |- |Koemikke | style="text-align:center" | 271 | style="text-align:center" | 1,6% |- |[[Oekraïners]] | style="text-align:center" | 200 | style="text-align:center" | 1,2% |- |Ander groepe | style="text-align:center" | 1&nbsp;216 | style="text-align:center" | 7,1% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" | '''17&nbsp;178''' | style="text-align:center" | '''100%''' |} == Verwysings== {{Verwysings}} {{Kalmikië navbox}} {{Jasjalta-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kalmikië]] gc14c8ztp2e3n0jei8phtkm96291lhn 0 404203 2901423 2689642 2026-05-04T15:57:16Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901423 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jango-Asker |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Янго-Аскер</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jango-Asker in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Narimanof-rajon|Narimanof]] |koördinate = {{Koördinate|46|15|21|N|47|38|35|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2014 |bevolking_totaal = 243 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416121 }} '''Jango-Asker''' ([[Russies]]: Янго-Аскер, [[Tartaars]]: Яңа Әскәр) is 'n dorpie in [[Narimanof-rajon]] van [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die Lineinoje Plaaslike Munisipaliteit wat nog vyf nedersettings insluit, en lê 32 kilometer suidwes van [[Astrachan]] se middestad. Die dorpie is in die 1830's deur [[Tartare|Tartaarse]] setlaars gestig. Sy naam is van [[Tartaars]]e oorsprong en beteken letterlik "nuwe vegter". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jango-Asker 225 inwoners gehad. Etniese Russe vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 13 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Tartare]] | style="text-align:center" | 140 | style="text-align:center" | 62,2% |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 71 | style="text-align:center" | 31,6% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 10 | style="text-align:center" | 4,4% |- |[[Tsjetsjniërs]] | style="text-align:center" | 4 | style="text-align:center" | 1,8% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''225''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Narimanof-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] 7w6vojwjrlbcl2i2rxwn3s63wa1ha6t 0 404336 2901381 2690062 2026-05-04T14:14:27Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901381 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Nedersetting |amptelike_naam = Jablonka |ander_naam= |inheemse_naam = <small>Яблонка</small> |nedersetting_tipe = Dorpie |beeld_stadsilhoeët = |beeldbyskrif = |beeld_kaart = Map of Russia (2014–2022) - Astrakhan Oblast (Crimea disputed).svg |kaartgrootte = 200px |kaartbyskrif = Die ligging van Astrachan-oblast in Rusland |duimdrukkerkaart = Astrachan-oblast |duimdrukkerkaartbyskrif = Die ligging van Jablonka in Astrachan-oblast |onderafdelingtipe = [[Land]] |onderafdelingnaam = {{vlag|Rusland}} |onderafdelingtipe1 = Deelgebied |onderafdelingtipe2 = Rajon |onderafdelingnaam1 = [[Astrachan-oblast]] |onderafdelingnaam2 = [[Wolodarski-rajon (Astrachan-oblast)|Wolodarski]] |koördinate = {{Koördinate|46|13|36|N|48|22|56|O|aansig=inlyn,titel}} |bevolking_soos_op = 2010 |bevolking_totaal = 425 |bevolkingsdigtheid_km2= |tydsone = AST, Astrachanse tyd |utcafset = +04:00 |poskodetipe = Poskode |poskode = 416186 }} '''Jablonka''' ([[Russies]]: Яблонка) is 'n [[Kasakke|Kasakse]] dorpie in [[Astrachan-oblast]], [[Rusland]]. Dit behoort tot die [[Sizi Boegor]] Plaaslike Munisipaliteit wat nog vier nedersettings insluit. Soos baie ander nedersettings in [[Wolodarski-rajon]], is dit op 'n eiland in die [[Wolga-rivier|Wolga]]-[[rivierdelta]] geleë. Die dorpie se naam kom van die Russiese woord vir "appelboom". == Demografie == Volgens Sensus 2010 het Jablonka 431 inwoners gehad. Etniese Kasakke vorm die meerderheid van die dorpie se bevolking.<ref>{{cite web|last = Bespyatov|first = Tim|title = Astrakhan Oblast. Ethnic composition (noisy data from census microdata base), all places: 2010 census|website = Population statistics of Eastern Europe & former USSR|url = http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|accessdate = 14 Augustus 2023|lang = ru|archive-date = 16 September 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200916085434/http://pop-stat.mashke.org/russia-census-2010-ethnic/astrahanskaja.htm|url-status = dead}}</ref> {| class="wikitable" !'''Etniese groepe''' !Sensus 2010 !Persentasie |- |[[Kasakke]] | style="text-align:center" | 420 | style="text-align:center" | 97,4% |- |[[Russe]] | style="text-align:center" | 5 | style="text-align:center" | 1,2% |- |Onbekend | style="text-align:center" | 6 | style="text-align:center" | 1,4% |- |'''Totaal''' | style="text-align:center" |'''431''' | style="text-align:center" |'''100%''' |} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Wolodarski-rajon navbox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Astrachan-oblast]] aslxbfzo5jyykkutispji59p0bp74oo 3 406670 2901500 2898778 2026-05-04T20:43:59Z MediaWiki message delivery 55541 /* Tech News: 2026-19 */ nuwe afdeling 2901500 wikitext text/x-wiki == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-11</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W11"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. * Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]). '''Updates for editors''' * Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118] * Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793] '''Updates for technical contributors''' * API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]]. * The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests]. * The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]] '''In depth''' * The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W11"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:53, 9 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30213008 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-12</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W12"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055] * On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016] * Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]]. * Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263] '''Updates for technical contributors''' * A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874] * Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the <code dir=ltr>ext.CodeMirror</code> or <code dir=ltr>ext.CodeMirror.lib</code> modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the <code dir=ltr>ext.CodeMirror.switch</code> hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720] * The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects). * The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]] '''In depth''' * The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W12"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:36, 16 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30260505 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-13</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W13"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|"Log in with passkey" button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step. * [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. '''Updates for editors''' * Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948] * Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647] * The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823] * Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia. '''Updates for technical contributors''' * Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127] * The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]] '''In depth''' * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]]. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W13"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:51, 23 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30268305 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-14</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W14"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]]. '''Updates for editors''' * The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]]. * The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap "Edit". This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903] '''Updates for technical contributors''' * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W14"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 19:26, 30 Maart 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30329462 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-15</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W15"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]]. * [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171] '''Updates for technical contributors''' * The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304] * All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]]. * The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>format=php</nowiki></code></bdi>, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538] * The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example "WP" for the "Project" ("Wikipedia") namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W15"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 16:19, 6 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30362761 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-16</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W16"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature. '''Updates for editors''' * On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294] * The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856] '''Updates for technical contributors''' * Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (<bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>action=query&meta=notifications</nowiki></code></bdi>) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991] * Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W16"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:19, 13 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30380527 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-17</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W17"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059] * A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest "Liquid Glass" visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update. '''Updates for editors''' * [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias. * An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]]. * On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366] * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857] '''Updates for technical contributors''' * As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332] * The <code>mirrors.wikimedia.org</code> service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707] * The <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>image</nowiki></code></bdi> or <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>oldimage</nowiki></code></bdi> directly, please update them to use the <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>file</nowiki></code></bdi> and <bdi lang="zxx" dir="ltr"><code><nowiki>filerevision</nowiki></code></bdi> table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741] * Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]]. * There is no new MediaWiki version this week. '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W17"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 15:01, 20 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30432763 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-18</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W18"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available. '''Updates for editors''' * There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484] * All Wikipedia users with new accounts and those who activated the "automatically enable most beta features" option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676] '''Updates for technical contributors''' * As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]]. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W18"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 18:06, 27 April 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30458046 --> == <span lang="en" dir="ltr">Tech News: 2026-19</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="technews-2026-W19"/><div class="plainlinks"> Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available. '''Weekly highlight''' * The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available. '''Updates for editors''' * The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]]. * The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909] * From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the "Translate to English" dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] * The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as "changes 3" instead of "3 changes" in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091] '''Updates for technical contributors''' * The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support. * [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]] '''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].'' </div><section end="technews-2026-W19"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> 20:43, 4 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&oldid=30498077 --> 78jnnhe2aprg275kbhnrt9flwholq6g 0 408458 2901485 2844537 2026-05-04T20:03:18Z JMK 649 +prent 2901485 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | name = Wildevlas | image = Linum thunbergii.jpg | status = LC | status_system = IUCN3.1 | taxon = Linum thunbergii | authority = [[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]], (1835) | synonyms =* ''Linum quadrifolium'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''Linum racemosum'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Linum reichenbachii'' <small>Planch.</small> }} ''' Wildevlas''' (''Linum thunbergii'') is 'n meerjarige, [[Blom|blomdraende]] plant wat deel is van die ''Linaceae'' [[Familie (biologie)|familie]]. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan die [[Angola]], [[Eswatini]], [[Malawi]], [[Suid-Afrika]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. In Suid-Afrika kom die plant in al die provinsies behalwe die [[Noord-Kaap]] voor. == Bronne == * [http://redlist.sanbi.org/species.php?species=627-13 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:544752-1 Plants of the World Online] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Linum|thunbergii]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] q8z2ipw2h0xmp1jpjihj8qlw8gk7b2f 0 410541 2901406 2898987 2026-05-04T14:56:16Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901406 wikitext text/x-wiki {{Suid-Afrikaanse Politiek}} '''Algemene verkiesings''' is op 29 Mei 2024 in [[Suid-Afrika]] gehou om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] sowel as die [[provinsiale wetgewer]] in elke provinsie te verkies. Dit was die sewende algemene verkiesing wat onder die voorwaardes van algemene volwasse stemreg gehou is sedert die einde van die [[apartheid]]sera in 1994. Die nuwe [[Nasionale Raad van Provinsies]] word tydens die eerste sitting van elke provinsiale wetgewer verkies. Die verkiesing is gekenmerk deur 'n drastiese afname in steun vir die [[African National Congress]] (ANC), wat sy parlementêre meerderheid verloor het wat dit sedert die eerste post-apartheid verkiesing in 1994 gehou het, en die opkoms van [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto we Sizwe]] (MK-party) onder leiding van oudpresident [[Jacob Zuma]], wat nasionaal die derde plek ingeneem het.<ref>{{cite news|url=https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|title=2024 ELECTIONS: eNCA Project ANC Will Take 45% Of National Vote|publisher=eNCA|date=30 May 2024|accessdate=30 Mei 2024|archive-date=30 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240530123735/https://www.enca.com/news-top-stories/2024-elections-enca-projects-anc-will-take-45-national-vote|url-status=live}}</ref> Die sentristiese [[Demokratiese Alliansie]] het tweede gekom. [[Hermann Pretorius]] het in sy boek ''Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever'' waargeneem dat die verkiesing ’n keerpunt in die land se politiek verteenwoordig het, met nuwe partye wat gevestigde magsverhoudings ingrypend ontwrig het.<ref>{{cite book |last=Pretorius |first=Hermann |title=Rule Breakers: How the 2024 Election Campaign Changed South Africa Forever |publisher=Protea Book House |year=2025 |isbn=9781485315896 |location=Pretoria}}</ref> Op 14 Junie 2024 het die [[African National Congress|ANC]], die [[Demokratiese Alliansie]] (DA), die [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP) en die [[Patriotic Alliance]] (PA), ingestem om 'n [[nasionale eenheidsregering]] te vorm, met [[Cyril Ramaphosa]] wat herkies is as [[President van Suid-Afrika]].<ref name=ancda>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|title=ANC and DA agree on South Africa unity government|first1=Farouk|last1=Chothia|first2=Danai Kesta|last2=Kupemba|first3=Barbra|last3=Plett-Usher|publisher=BBC News|date=14 June 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614112052/https://www.bbc.com/news/articles/c8007w4vqveo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected>{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-national-assembly-re-elects-cyril-ramaphosa-president-2024-06-14/|title=South Africa's National Assembly re-elects Cyril Ramaphosa as president|publisher=Reuters|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> == Agtergrond == Die datum van die verkiesing is deur die dienende president, Cyril Ramaphosa, bepaal en moes binne 90 dae na die einde van die termyn van die huidige Parlement, middel Mei 2024, wees.<ref>{{Cite news |date=24 Oktober 2023 |title=Election season kicks off but no date yet |work=Business Day |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2023-10-24-election-season-kicks-off-but-no-date-yet/}}</ref> In die [[Suid-Afrikaanse munisipale verkiesing van 2021|munisipale verkiesing van 2021]] het die African National Congress vir die eerste keer landwyd in enige verkiesing sedert die einde van apartheid minder as 50% van die stemme gekry.<ref>{{Cite web |date=2021-11-05 |title=A landmark as South Africa's ANC dips below 50% support |url=https://apnews.com/article/africa-elections-cape-town-race-and-ethnicity-racial-injustice-5d14a119310380ca61ce9eb7c3d3d6c2 |access-date=2023-08-01 |website=AP News |language=en}}</ref> Die party het ook steun verloor in die sleutelmetro's van [[Stad Tshwane Metropolitaanse Munisipaliteit|Tshwane]] ([[Pretoria]]), [[Johannesburg]], [[Ekurhuleni Metropolitaanse Munisipaliteit|Ekurhuleni]] en [[EThekwini Metropolitaanse Munisipaliteit|eThekwini]] ([[Durban]]). Die ANC het beheer oor eThekwini behou terwyl die [[Demokratiese Alliansie]] daarin geslaag het om beheer van Johannesburg en Ekurhuleni deur onderskeidelik 'n meerderheidskoalisie en 'n minderheidskoalisie te bekom, benewens die vorming van 'n meerderheidskoalisieregering in Tshwane, wat hy sedert 2016 regeer het.<ref>{{cite news |last=Harper |first=Paddy |title=Historic losses for ANC open new era in South African politics |url=https://www.africanews.com/2021/11/06/historic-losses-for-anc-open-new-era-in-south-african-politics/ |access-date=2023-08-01 |website=Africanews |language=en}}</ref> === Koalisies === Vroeg in 2023 het die ANC en die [[Economic Freedom Fighters]] (EFF) 'n koalisie in Johannesburg en Ekurhuleni gevorm, waar die twee partye MMC-posisies beklee het terwyl hulle 'n burgemeester van 'n minderheidsparty verkies het.<ref>{{Cite web |title=ANC and EFF partnership 'negotiating in good faith' to govern Gauteng metros |url=https://www.702.co.za/articles/466111/anc-and-eff-partnership-negotiating-in-good-faith-to-govern-gauteng-metros |access-date=2023-08-01 |website=702 |language=en-ZA}}</ref> In April 2023, met kennis van die vooruitsigte van 'n ANC/EFF nasionale koalisie, het die DA-leier, [[John Steenhuisen]], 'n beroep gedoen dat "eendersdenkende" partye saamstaan om 'n "doemdag-koalisie" te voorkom.<ref>{{Cite web |title=DA to fight ANC-EFF ‘doomsday coalition’ |url=https://www.businesslive.co.za/bd/politics/2023-04-02-da-to-fight-anc-eff-doomsday-coalition/ |access-date=2023-08-01 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA |url-access=subscription}}</ref> In Julie 2023 is 'n gesamentlike verklaring deur die Demokratiese Alliansie (DA), [[Inkatha-Vryheidsparty]] (IVP), [[ActionSA]], [[Vryheidsfront Plus]] (VF+), die [[United Independent Movement]] (UIM) en die [[Spectrum National Party|Spektrum Nasionale Party]] (SNP) vrygestel wat 'n aankondiging van 'n konvensie op 16 en 17 Augustus waarin 'n nasionale koalisie voorgestel word in die geval van 'n parlement sonder 'n volstrekte meerderheid.<ref>{{Cite web |date=2023-07-03 |title=Date set for DA ‘moonshot pact’ convention |url=https://mg.co.za/politics/2023-07-03-date-set-for-moonshot-pact-convention/ |access-date=2023-08-03 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Op 17 Augustus 2023 is 'n voorverkiesingsooreenkoms genaamd die [[Veelpartyhandves|veelpartyhandves]] onderteken tussen die partye sowel as die Onafhanklike Suid-Afrikaanse Nasionale Burgerlike Organisasie, met die doel om 'n verenigde front teen die drie-dekade-heerskappy van die African National Congress party, en die onlangse opkoms van die omstrede Economic Freedom Fighters (EFF) party voor te stel.<ref>{{Cite web |last=Masuabi |first=Queenin |date=2023-08-17 |title=Multi-Party Charter for South Africa agrees on key power-sharing principles |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-08-17-multi-party-charter-for-south-africa-agrees-on-key-power-sharing-principles/ |access-date=2023-10-18 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Op 7 Oktober 2023 het die [[African Christian Democratic Party]] (ACDP) aangekondig dat hulle by die handves sal aansluit, wat die handves se seteltelling van 108 tot 112 in die Nasionale Vergadering (uit 400 setels) verhoog het.<ref>{{Cite news |last=Sithole |first=Siyabonga |date=8 October 2023 |title=Multiparty Charter welcomes ACDP into the fold |work=Independent Online |url=https://www.iol.co.za/the-star/news/multiparty-charter-welcomes-acdp-into-the-fold-58f0b7a1-65d2-414a-b8b9-a07c0341991f |access-date=18 Oktober 2023}}</ref> ===Umkhonto we Sizwe=== Op 16 Desember 2023 het oudpresident [[Jacob Zuma]] aangekondig dat hy ‘n nuwe party [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|Umkhonto we Sizwe]] gaan steun in die opkomende verkiesing, en beweer dat die huidige president Ramaphosa as 'n “volmag vir witmonopoliekapitaal” dien. Hy het ook die stigting van Umkhonto we Sizwe (MK), voorgehou as ‘n opvolger van die apartheidsera [[Umkhonto we Sizwe]], destyds die militêre vleuel van die ANC.<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South African ex-President Jacob Zuma has denounced the ANC and pledged to vote for a new party |url=https://apnews.com/article/south-africa-jacob-zuma-election-anc-party-5f2260db0b0cf4143387ea13ba8045ba |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Laasgenoemde het 'n regsgeding teen die MK se registrasie by die Verkiesingskommissie van Suid-Afrika aanhangig gemaak, wat op 26 Maart 2024 deur die Verkiesingshof van Suid-Afrika van die hand gewys is weens 'n gebrek aan meriete. Die ANC het ook beplan om 'n regsgeding in te dien teen die party se naam as die "historiese MK".<ref>{{Cite web |last=Magome |first=Mogomotsu |title=South Africa’s ANC fails in bid to ban former leader Zuma’s party from polls |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-zuma-court-d409db1059c7f563cc169668bd9357f0 |access-date=2024-03-26 |website=Associated Press|language=en-US}}</ref> Op 28 Maart 2024 het die Verkiesingskommissie Zuma verbied om in die verkiesing te staan, met verwysing na sy vorige kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |title=South Africa’s ex-President Jacob Zuma barred from May elections |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/3/28/south-africas-ex-president-jacob-zuma-barred-from-may-elections |access-date=2024-03-29 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> MK het teen hierdie uitspraak geappelleer,<ref>{{cite web |url=https://www.barrons.com/news/s-africa-s-zuma-files-appeal-against-exclusion-from-may-vote-cbe79206 |title=S.Africa's Zuma Files Appeal Against Exclusion From May Vote |publisher=Barron's |date=2024-04-03 |accessdate=2024-04-04}}</ref> met Zuma se prokureurs wat aangevoer het dat die skuldigbevinding van 'n siviele aard was, en die besluit is op 9 April deur die verkiesingshof omgekeer<ref>{{Cite web |title=South Africa’s Jacob Zuma wins court bid to contest upcoming election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/9/south-africas-jacob-zuma-wins-court-bid-to-contest-upcoming-election |access-date=2024-04-10 |website=Al Jazeera |language=en-UK}}</ref> wat Zuma weer toegelaat het om te staan.<ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title=Jacob Zuma can contest elections, Electoral Court rules |url=https://www.news24.com/news24/politics/jacob-zuma-can-contest-elections-electoral-court-rules-20240409 |access-date=2024-04-09 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Verkiesingskommissie het op 12 April aangekondig dat hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] sal nader vir duidelikheid oor Artikel 47(1)(e) van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]], die bepaling wat gebruik is om die aanvanklike beswaar teen mnr Zuma te handhaaf.<ref>{{Cite web |title=Electoral Commission approaches the Constitutional Court for Clarity on Section 47(1)(e) of the Constitution - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/News-And-Media/News-List/News/News-Article/Electoral-Commission-approaches-the-Constitutional-Court-for-Clarity-on-Section-47(1)(e)-of-the-Constitution?a=AISDGvpz75ps1usOfX7oipctYQxHaGTy4Kf8EGcX+ok= |access-date=2024-04-12 |website=www.elections.org.za}}</ref> Die polisie het op 30 April 'n ondersoek van stapel gestuur of die MK handtekeninge vervals het om vir die verkiesing te registreer.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=30 April 2024 |title=South African police investigate if former president's party forged signatures to contest elections |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |access-date=1 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601125857/https://apnews.com/article/south-africa-election-zuma-anc-cc4a1dc04e555620a8e069ec02f0e022 |url-status=live }}</ref> Die Konstitusionele Hof het Zuma op 20 Mei onbevoeg verklaar om vir die verkiesing te staan, met verwysing na sy kriminele skuldigbevinding.<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=20 Mei 2024 |title=South Africa's top court rules former President Zuma cannot stand in election over criminal record |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |access-date=20 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=20 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240520102221/https://apnews.com/article/south-africa-elections-jacob-zuma-75051f626f3f4fe68dc8ed04b1e2163b |url-status=live }}</ref> Hy is steeds toegelaat om vir MK veldtogte te voer <ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=28 Mei 2024 |title=South Africa's election might be a defining moment — with new complications. Here's what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=29 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en-US |archive-date=17 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517074753/https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |url-status=live }}</ref> en sy naam is as partyleier op die stembrief behou.<ref>{{Cite web |last=Chothia |first=Farouk |date=29 May 2024 |title=South Africans vote with ANC majority in the balance |url=https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |access-date=29 Mei 2024 |website=BBC |language=en-UK |archive-date=29 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240529022248/https://www.bbc.com/news/articles/crgg2neyr65o |url-status=live }}</ref> ===Kiesersopkoms=== [[Lêer:Kieseropkoms.jpg|duimnael|Persentasie volwassenes wat stem in die nasionale verkiesings.]] Die kiesersopkoms het afgeneem sedert die einde van Apartheid, toe 86% van die stemgeregtigde kiesers opgedaag het.<ref>{{Cite news |title=South Africa faces a defining election |url=https://www.economist.com/the-world-ahead/2023/11/13/south-africa-faces-a-defining-election |access-date=2024-01-31 |newspaper=The Economist |issn=0013-0613}}</ref> Vir hierdie verkiesing was 27 miljoen mense geregtig om te stem.<ref name="logistics">{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |title=South Africa’s election could bring a defining moment — and new complications. Here’s what to know |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-voter-guide-6876f39a9c14a61c8f94f123cb66d4ce |access-date=2024-05-17 |website=Associated Press|date=17 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Vyf-en-vyftig persent van hulle was vroue, terwyl kiesersregistrasie die hoogste was onder diegene tussen 30 en 39 jaar oud.<ref>{{Cite news |title=Counting under way in South Africa's crucial election |url=https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |access-date=30 Mei 2024 |work=BBC |archive-date=30 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530005713/https://www.bbc.com/news/articles/cjll8nr6962o |url-status=live }}</ref> Slegs 58% van die land se geregistreerde kiesers het in die verkiesing gaan stem. ==Verkiesingstelsel== Volgens die [[Grondwet van Suid-Afrika]] moet 'n verkiesing minstens elke vyf jaar plaasvind. Die doel van die verkiesing is om 'n nuwe [[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering]] asook provinsiale wetgewers te verkies. Die Nasionale Vergadering bestaan uit 400 lede wat deur eweredige verteenwoordiging verkies word en wat op hulle beurt die [[President van Suid-Afrika|president van die land]] verkies. Die 2024-verkiesing is deur die [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika]] bestuur. In Junie 2020 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis in New Nation Movement NPC v President van die Republiek van Suid-Afrika dat die Kieswet ongrondwetlik was in die mate dat dit nie onafhanklikes toegelaat het om in nasionale en provinsiale verkiesings mee te ding nie.<ref>{{Cite news|last=Mabuza|first=Ernest|date=11 Junie 2020|title=Constitutional Court judgment opens door for independent candidates to stand for election|url=https://www.timeslive.co.za/politics/2020-06-11-concourt-ruling-opens-door-for-independent-candidates-to-stand-for-election-in-sa/|access-date=7 Julie 2021|newspaper=[[Sunday Times]]|language=en-ZA}}</ref> Sedert die eerste verkiesing wat onder algemene stemreg gehou is, is 400 lede wat verkies is tot die Nasionale Vergadering verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met 'n geslote lys- benadering. Tweehonderd lede is uit nasionale partylyste verkies, terwyl die ander 200 uit provinsiale partylyste in elk van die nege provinsies verkies is. Die nasionale lyssetels is toegeken deur setels wat op provinsiale vlak gewen is van elke party se nasionale toekenning af te trek om 'n maksimum proporsionele uitslag te genereer. Die Droop-kwota-variant van die grootste restant-metode is gebruik om setels op sowel nasionale as provinsiale vlak toe te ken.<ref name="electionguide">{{cite web|url = http://www.electionguide.org/elections/id/2721/|title = Election for National Assembly|access-date = 4 Januarie 2020|website = IFES Election Guide}}</ref> Provinsiale wetgewers word ook verkies deur 'n stelsel van proporsionele verteenwoordiging met geslote partylyste. In Februarie 2021 het [[Aaron Motsoaledi]], minister van binnelandse sake, 'n ministeriële advieskomitee onder leiding van [[Valli Moosa]] aangestel om 'n nuwe kiesstelsel aan te beveel.<ref>{{Cite web|title=Ministerial Advisory Committee on the Electoral System hosts first consultative meeting|url=https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar|url-status=live|access-date=7 Julie 2021|website=www.gov.za|publisher=Government of South Africa|date=24 Maart 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210709183523/https://www.gov.za/speeches/ministerial-advisory-committee-electoral-system-hosts-first-consultative-meeting-24-mar |archive-date=2021-07-09 }}</ref> Terwyl die komitee verdeel was, het 'n skrale meerderheid lede 'n hibriede stelsel verkies, met die helfte van die setels wat in kiesafdelings verkies is en die ander helfte deur partylyste verkies.<ref>{{Cite news|last1=Kgosana|first1=Caiphus|last2=Khoza|first2=Amanda|title=Advisory committee divided on which electoral system to adopt|url=https://www.timeslive.co.za/sunday-times/news/2021-06-13-advisory-committee-divided-on-which-electoral-system-to-adopt/|newspaper=[[Sunday Times ]]|language=en-ZA|date=13 Junie 2021|access-date=7 Julie 2021}}{{subscription required|s}}</ref> ===Streeksstemming=== Die streekstembrief is een van die drie stembriewe wat in Suid-Afrika se nasionale verkiesings gebruik word, saam met die nasionale stembrief en provinsiale stembrief. Dit word gebruik om verteenwoordigers van elk van die land se nege provinsies tot die Nasionale Vergadering te verkies. Die streekstembrief is proporsioneel, wat beteken dat setels aan partye en onafhanklike kandidate toegeken word op grond van die aantal stemme wat ontvang is.<ref>{{Cite web |title=2024 General Elections, 29 Mei {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/news/elections2024 |access-date=2024-05-13 |website=www.gov.za}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+'''Nasionale Vergadering streeksetels'''<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections: Electoral Amendment Act - Electoral Commission of South Africa |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=2024-05-13 |website=www.elections.org.za}}</ref> !Streek !Setels |- |Oos-Kaap |25 |- |Vrystaat |11 |- |Gauteng |48 |- |KwaZulu-Natal |41 |- |Limpopo |19 |- |Mpumalanga |15 |- |Noordwes |13 |- |Noord-Kaap |5 |- |Wes-Kaap |23 |- |Total |200 |} ===Verkiesing van die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers=== President Cyril Ramaphosa het op 17 April 2023 die Verkiesingswysigingswetsontwerp onderteken, wat onafhanklike kandidate toelaat om vir verkiesing tot die Nasionale Vergadering en provinsiale wetgewers te staan, terwyl die proporsionele verteenwoordiging met geslote lyste behou is. Tweehonderd lede word uit nasionale partylyste verkies, terwyl die oorblywende 200 setels deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is. In provinsiale wetgewers het die enkelvlak-multilid-proporsionele stelsel voortgegaan om van toepassing te wees met politieke partye en onafhanklike kandidate wat om setels meegeding het. Kiesers het drie stembriewe ontvang in teenstelling met twee in vorige verkiesings; die eerste stemming was om die 200 lede van die Nasionale Vergadering te kies wat slegs deur politieke partye betwis word en die tweede stemming was om die oorblywende 200 lede van die Nasionale Vergadering te verkies wat deur politieke partye en onafhanklike kandidate in elk van die nege provinsies betwis is, terwyl die derde stemming was om lede van die provinsiale wetgewers met politieke partye en onafhanklike kandidate te verkies.<ref>{{Cite web |title=What's new in the 2024 Elections? |url=https://www.elections.org.za/pw/elections/whats-new-in-the-2024-elections-electoral-amendment-act |access-date=18 Oktober 2023 |website=Electoral Commission of South Africa}}</ref> ===Verkiesing van die president en premiers=== Ná die verkiesing sal die [[President van Suid-Afrika]] deur die Nasionale Vergadering verkies word. Alhoewel daar van die President vereis word om 'n lid van die Nasionale Vergadering te wees ten tyde van die verkiesing, moet 'n persoon wat as President verkies word hul setel bedank om die amp te aanvaar.<ref>{{cite news |last1=Paton |first1=Carol |last2=Quintal |first2=Genevieve |title=Cyril Ramaphosa elected as president by National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2019-05-22-cyril-ramaphosa-elected-as-president-by-national-assembly/ |access-date=4 Januarie 2020 |newspaper=BusinessDay |date=22 Mei 2019}}{{subscription required|s}}</ref> Die premiers van elke provinsie sal ook ná die verkiesing deur die onderskeie provinsiale wetgewers verkies word.<ref name="electionguide" /> ===NRVP verkiesings=== Die [[Nasionale Raad van Provinsies]] (NRVP) bestaan uit 90 lede, tien verkies deur elk van die provinsiale wetgewers in verhouding tot die samestelling van die wetgewer. Die NRVP-lede sal die dag ná die eerste sitting van die Nasionale Vergadering ingesweer word.<ref name="electionguide" /> == Partye en kandidate == Vir hierdie verkiesing het 70 politieke partye geregistreer, die meeste vir 'n algemene verkiesing in Suid-Afrika tot nog toe. Dit is ook die eerste algemene verkiesing wat onafhanklike kandidate toegelaat het om vir die Nasionale Vergadering deel te neem.<ref name="logistics"/> ===Voorlopige kandidatelyste=== Op 26 Maart 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die voorlopige kandidaatlyste gepubliseer, met die lys van die volgende twee-en-vyftig partye, wat op die nasionale stembrief sal verskyn:<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/Candidates-List National Candidates List], Independent Electoral Commission, Retrieved 26 Maart 2024.</ref> [[Hope4SA|#HOPE4SA]], [[Abantu Batho Congress]], [[Able Leadership]], [[Action Alliance Development Party]], [[ActionSA]], [[Africa Africans Reclaim]], [[African Christian Democratic Party]], [[African Congress for Transformation]], [[African Content Movement]], [[African Heart Congress]], [[African Independent Congress]], [[African Movement Congress]], [[African National Congress]], [[African People's Convention]], [[African People's Movement]], [[African Transformation Movement]], [[Al Jama-ah]], [[All Citizens Party]], [[Alliance of Citizens for Change]], [[Allied Movement for Change]], [[Azanian People's Organisation]], [[Build One South Africa]], [[Citizans]], [[Congress of the People]], [[Conservatives in Action]], [[Democratic Alliance]], [[Democratic Liberal Congress]], [[Economic Freedom Fighters]], [[Economic Liberators Forum South Africa]], [[Forum for Service Delivery|Forum 4 Service Delivery]], [[Free Democrats]], [[GOOD]], [[Independent South African National Civic Organisation]], [[Inkatha Freedom Party]], [[National Coloured Congress]], [[National Freedom Party]], [[Northern Cape Communities Movement]], [[Organic Humanity Movement]], [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Patriotic Alliance]], [[People's Movement for Change]], [[Referendum Party]], [[RISE Mzansi]], [[Sizwe Ummah Nation]], [[South African Rainbow Alliance]], [[South African Royal Kingdoms Organization]], [[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|uMkhonto weSizwe]], [[United Africans Transformation]], [[United Democratic Movement]], [[United Independent Movement]], [[Vryheidsfront Plus]], en [[Xiluva]]. ===Finale kandidatelyste en onafhanklike kandidate=== Op 10 April 2024 het die Onafhanklike Verkiesingskommissie die finale kandidatelyste gepubliseer en weer twee-en-vyftig partye gelys met nasionale kompenserende kandidate (teenoor nasionale streek- en provinsiale). Die [[Independent South African National Civic Organisation]] het nie meer op die lys verskyn nie, terwyl die [[Africa Restoration Alliance]] bygevoeg is.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/List-Of-Parties-And-Independents National Compensatory - List of Parties - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek 10 April 2024.</ref> Ses onafhanklike kandidate het op die nasionale streeklyste verskyn, naamlik [[Zackie Achmat]], [[Louis Liebenberg]], Anele Mda, Lovemore N'dou, Ntakadzeni Phathela en Lehlohonolo Ramoba.<ref>[https://www.elections.org.za/pw/Parties-And-Candidates/National Regional Parties and Independents - Alphabetic Order], Independent Electoral Commission, Besoek op 13 April 2024.</ref> ===Uitsprake van die Verkiesingshof=== Uitspraak van die verkiesingshof op 20 April 2024 het sake afwys wat deur vyf politieke partye teen die Kommissie aanhangig gemaak is. Die vyf politieke partye – [[Operation Dudula]], Arise South Africa, Cape Independence Party, Defenders of the People en Independent South Africa National Civic Organisation - het sake aanhangig gemaak teen hul uitsluiting van deelname aan die komende verkiesings, nadat hulle nie aan die vereistes vir kandidate voldoen het nie.<ref>Kieshof verwerp appèlaansoeke van vyf partye, 10:01 Sat, 20 Apr 2024, https://www.ofm.co.za/article/sa/331337/kieshof-verwerp-app%C3%A8laansoeke-van-vyf-partye . Besoek 22 April 2024</ref> ===Prominente politici=== <gallery widths=90px heights=140px caption="Suid-Afrikaanse politici" perrow="8"> Cyril Ramaphosa - President of South Africa - 2018 (cropped).jpg|{{Center|[[Cyril Ramaphosa]]<br>[[African National Congress|ANC]]}} John Steenhuisen (cropped).jpg|{{Center|[[John Steenhuisen]]<br>[[Democratic Alliance|DA]]}} Julius Malema, EFF CIC (2019).png|{{Center|[[Julius Malema]]<br>[[Economic Freedom Fighters|EFF]]}} Velenkosini Hlabisa.jpg|{{Center|[[Velenkosini Hlabisa]]<br>[[Inkatha Freedom Party|IFP]]}} Russian President Vladimir Putin alongside South African President Jacob Zuma (cropped).jpg|{{Center|[[Jacob Zuma]]<br>[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]}} PJ Groenewald (cropped).jpg|{{Center|[[Pieter Groenewald]]<br>[[Vryheidsfront Plus|VF+]]}} Consul General Christopher Rowan with Mayor Mashaba and former D.C. Mayor Athony Williams (2).jpg|{{Center|[[Herman Mashaba]]<br>[[ActionSA]]}} K Meshoe Toronto 2013.png|{{Center|[[Kenneth Meshoe]]<br>[[African Christian Democratic Party|ACDP]]}} </gallery> == Kwessies == ===Gesondheidsorg=== [[Lêer:20240528Verkiesing.jpeg|duimnael|Verkiesingsplakkate in Pretoria.]] Op 15 Mei 2024, twee weke voor die verkiesing, het president Ramaphosa die Wet op Nasionale Gesondheidsversekering (NGV) onderteken wat 'n staatsfonds vir Nasionale Gesondheidsversekering tot stand gebring het om meer Suid-Afrikaners toegang tot private gesondheidsorg te bied.<ref>{{Cite web |date=2024-05-15 |title=A new South Africa health law aims at deep inequality, but critics say they'll challenge it |url=https://apnews.com/article/south-africa-health-law-elections-e1e15892eaa6efa51cc1bf14959d3453 |access-date=2024-05-19 |website=AP News |language=en}}</ref> Die doel van die wetsontwerp is om uiteindelik die gebruik van private gesondheidsorg uit te faseer en dit te vervang met die NGV as die enigste koper en verskaffer van gesondheidsversekering. Die DA is sterk gekant teen die wetsontwerp op die veronderstelling dat dit kan lei tot groot belastingverhogings en [[korrupsie]] deur ANC-"kaderontplooiing," en het belowe om dit in die hof te betwis.<ref name="BBC100">{{Cite web |title=South Africa's National Health Insurance (NHI) Bill: Why it is controversial |url=https://www.bbc.com/news/articles/c1030v3p1r8o |access-date=2024-05-19 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref name="Al10">{{Cite web |title=South Africa’s Ramaphosa signs health bill weeks before election |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/15/south-africas-ramaphosa-signs-health-bill-weeks-before-election |access-date=2024-05-19 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Die wetsontwerp was omstrede omdat dit mense se vermoë sou beperk om private gesondheidsversekering uit te neem om mediese koste te dek. Daarbenewens het die regering nie amptelike statistieke vrygestel oor hoeveel die NGV-program sal kos nie, wat kommer wek dat dit Suid-Afrika se voortdurende probleme met die verskaffing van openbare dienste soos elektrisiteit en water kan vererger.<ref name=BBC100/><ref name=Al10/> ===Onwettige immigrasie=== Suid-Afrika staar baie uitdagings in die gesig, insluitend verswakkende [[infrastruktuur]] in belangrike sektore soos krag en water, tesame met aanhoudende hoë vlakke van [[werkloosheid]] en [[misdaad]].<ref>{{Cite web |last=Smith |first=James F. |date=2023-11-21 |title=Harvard's Growth Lab researchers diagnose South Africa's decline and suggest tough choices to move forward |url=https://www.hks.harvard.edu/faculty-research/policy-topics/development-economic-growth/report-state-capacity-collapsing-south |access-date=2024-04-08 |website=www.hks.harvard.edu |language=en}}</ref> Sommige in die algemene publiek wys vingers na onwettige immigrasie en skryf die nasie se ellende toe aan die teenwoordigheid van onwettige migrante.<ref>{{Cite web |title=Impact of illegal migration on cities: input from Joburg & Ekurhuleni Mayors, SALGA & Minister |url=https://pmg.org.za/committee-meeting/29125/ |access-date=2024-04-08 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> Intussen doen politieke partye, soos ActionSA, IVP, ATM en PA,<ref>{{Cite web |last=Simelane |first=Bheki C. |date=2021-09-05 |title=Action SA's Herman Mashaba: Unapologetic about stance on foreigners and driven to wear Joburg's mayoral chain again Action SA's Herman Mashaba: Driven to wear Joburg's mayoral chain |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-09-05-action-sas-herman-mashaba-unapologetic-about-stance-on-foreigners-and-driven-to-wear-joburgs-mayoral-chain-again/ |access-date=2024-04-28 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> ’n oproep op strenger grensbeheer in reaksie op die vermeende druk wat deur ongedokumenteerde migrante op openbare dienste en hulpbronne veroorsaak word.<ref>{{Cite web |date=2024-04-04 |title='You see skeletons' - South Africa's deadly border |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |first=Natasha |last=Marrian |title=Is South Africa heading for an immigration election? |url=https://www.businesslive.co.za/fm/features/2023-11-16-is-south-africa-heading-for-an-immigration-election/ |access-date=2024-04-08 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite news |date=2024-04-04 |title=South Africa election 2024: 'You see skeletons' - the deadly migrant crossing |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-68680534 |access-date=2024-04-08 |language=en-GB}}</ref> ===Korrupsie=== Die Geregtelike Kommissie van Ondersoek na Bewerings van Staatskaping, in die volksmond bekend as die [[Zondo-kommissie]], het sy werk voltooi en sy finale verslag in Junie 2022 aan die president voorgelê.<ref>{{Cite web |title=The Zondo Commission: A bite-sized summary |url=https://pari.org.za/wp-content/uploads/2022/09/PARI-Summary-The-Zondo-Commission-A-bite-sized-summary-v360.pdf |access-date=5 Maat 2024 |website=Public Affairs Research Institute}}</ref> Die Kommissie het die Suid-Afrikaanse belastingbetaler "amper R1 miljard" gekos.<ref>{{Cite web |last=Haffajee |first=Ferial |date=2021-06-30 |title=State Capture Inquiry cost almost R1bn, but it saved billions more – Judge Zondo |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-06-30-state-capture-inquiry-cost-almost-r1bn-but-it-saved-billions-more-judge-zondo/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Ondersoeker Paul Holden van Shadow World Investigations het tot die gevolgtrekking gekom dat staatskaping die Suid-Afrikaanse ekonomie minstens R49 miljard gekos het.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2021-05-24 |title=The total(ish) cost of the Guptas' State Capture: R49,157,323,233.68 |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2021-05-24-the-totalish-cost-of-the-guptas-state-capture-r49157323233-68/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> In hul verkiesingsmanifes vir 2024 beweer die African National Congress dat, volgens die Zondo-kommissie se aanbevelings, "wette, instellings en praktyke in plek gestel word om die potensiaal vir [[korrupsie]] van enige aard en op enige skaal te verminder".<ref>{{Cite web |title=The ANC's 2024 Manifesto - DOCUMENTS {{!}} Politicsweb |url=https://www.politicsweb.co.za/documents/the-ancs-2024-manifesto |access-date=2024-03-05 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> Die Demokratiese Alliansie plaas die skuld vir korrupsie en staatskaping vierkantig op die skouers van die ANC en sê dat hy “’n werklik onafhanklike eenheid teen misdaad en teenkorrupsie sal stig deur die Valke te ontbind en ’n nuwe Hoofstuk 9-instelling, ’n Anti-misdaad-eenheid te stig. -Korrupsiekommissie, wat slegs aan die Parlement van Suid-Afrika verantwoordbaar sal wees."<ref>{{Cite web |title=The DA's Rescue Plan for South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=5 March 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> Die Economic Freedom Fighters stel voor om die Grondwet te wysig om "die Nasionale Vervolgingsgesag 'n Hoofstuk 9-instelling aanspreeklik aan die Parlement te maak".<ref>{{Cite web |title=Our Land & Jobs Now. Stop Loadshedding! 2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=5 Maart 2024 |website=Economic Freedom Fighters}}</ref> Die ANC is ook gekritiseer omdat hy voorlopig vier ministers (Zizi Kodwa, [[Malusi Gigaba]], [[David Mahlobo]] en [[Gwede Mantashe]]) ingesluit het wat op 11 Maart by 'n korrupsie-ondersoek na die administrasie van oudpresident Jacob Zuma betrek is, hangende die finale uitslag van 'n binneparty oorsig. Veertien ander amptenare is óf gediskwalifiseer óf nie deur die ANC as kandidate gelys oor dieselfde kwessie nie.<ref>{{cite news |last1=Imray |first1=Gerald |title=South Africa's ruling party fields election candidates who have faced graft allegations |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-fa83145d9cd1080abde8fc4076817832 |access-date=12 Maart 2024 |work=Associated Press |date=12 Maart 2024}}</ref> === Grondhervorming === Die ANC se voorgestelde wysiging van Artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika]] het misluk in die [[Parlement van Suid-Afrika]], met 'n stem van 204 LP's ten gunste, 145 LP's teen en 0 onthoudings.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=National Assembly fails to pass constitutional amendment to allow land expropriation without compensation |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/breaking-national-assembly-fails-to-pass-constitutional-amendment-to-allow-land-expropriation-without-compensation-20211207 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die wetsontwerp het 'n ⅔ meerderheid vereis. Die grondwetlikheid van die wysiging is ook deur burgerlike organisasies bevraagteken.<ref>{{Cite web |date=2021-03-24 |title=AFRIFORUM PRESENTS ORAL SUBMISSIONS TO PARLIAMENT ON THE AMENDMENT OF SECTION 25 OF THE CONSTITUTION AND THE EXPROPRIATION BILL - AfriForum |url=https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |access-date=2024-03-05 |website=AfriForum |language=en-US |archive-date=2024-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240407134404/https://afriforum.co.za/en/afriforum-presents-oral-submissions-to-parliament-on-the-amendment-of-section-25-of-the-constitution-and-the-expropriation-bill/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=South African Institute of Race Relations |date=13 August 2021 |title=South African Institute of Race Relations NPC (IRR) Submission to the Ad Hoc Committee to Initiate and Introduce Legislation Amending Section 25 of the Constitution |url=https://irr.org.za/reports/submissions-on-proposed-legislation/irr-submission-draft-constitution-18th-amendment-bill-13-august-2021.pdf |access-date=5 March 2024 |website=South African Institute of Race Relations}}</ref> Die ANC hou vol dat onteiening sonder vergoeding nodig is, so ook die EFF.<ref>{{Cite web |last=Gerber |first=Jan |title=Failed Section 25 amendment is 'water under the bridge', says Mabuza |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/failed-section-25-amendment-is-water-under-the-bridge-says-mabuza-20211209 |access-date=2024-03-05 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die DA en Vryheidsfront Plus, ACDP en IVP bly gekant teen die ANC se hernieude poging tot onteiening deur die Wysigingswetsontwerp op Onteiening.<ref>{{Cite web |title=Failure to pass the Section 25 Amendment Bill a victory for South Africa’s constitutional order |url=https://www.da.org.za/2021/12/failure-to-pass-the-section-25-amendment-bill-a-victory-for-south-africas-constitutional-order |access-date=2024-03-05 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Merten |first=Marianne |date=2022-09-28 |title=Expropriation Bill finally approved — the end of a long and controversial road |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2022-09-29-controversial-expropriation-bill-is-finally-approved-after-navigating-a-14-year-rocky-road/ |access-date=2024-03-05 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Die verskillende partye het radikaal verskillende standpunte oor hierdie kwessie. Die ANC sien die huidige beleid as 'n voortsetting van [[Nelson Mandela]] se belofte. Die beleid (om 30% van die grond aan swart Suid-Afrikaners terug te gee) was tot dusver duidelik onsuksesvol. Tans hoop die ANC om die doel teen 2030 te bereik.<ref>{{Cite web |last=Hull |first=Elizabeth |date=2022-10-17 |title=Land reform in South Africa is failing. Ignoring the realities of rural life plays a part |url=http://theconversation.com/land-reform-in-south-africa-is-failing-ignoring-the-realities-of-rural-life-plays-a-part-190452 |access-date=2024-04-30 |website=The Conversation |language=en-US}}</ref> In hul verkiesingsmanifes beweer die ANC dat hulle “grondhervorming en herverdeling sal versnel om bate-ongelykheid te verminder en verblyfsekerheid te beskerm, voedselsekerheid en landbouproduksie te verbeter, landelike en stedelike ontwikkeling te bevorder en groter toegang tot behuising moontlik te maak.”<ref name=":02">{{Cite web |date=24 Februarie 2024 |title=ANC Election Manifesto |url=https://www.anc1912.org.za/wp-content/uploads/2024/02/ANC-2024-Elections-Manifesto.pdf |access-date=18 April 2024 |website=ANC Manifesto}}</ref> Hierdie tipe retoriek en argumentasie kom herhaaldelik deur die manifes voor. Vir die ANC is dit duidelik dat onteiening 'n kwessie van veelsydige rassegeregtigheid is. Net soos die energiekrisis is daar beslis 'n omgewingsaspek, aangesien landbou-ongelykhede veral in die debat opvallend raak. Die EFF deel 'n soortgelyke standpunt as dié van die ANC. Die EFF skets in hul manifes sewe pilare waarop hulle hul beleid baseer. Die eerste is uitdruklik ten gunste van onteiening, lees "onteiening van Suid-Afrika se grond sonder vergoeding vir gelyke herverdeling in gebruik."<ref name=":12">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Hierdie standpunt maak sin gegewe die partye se Marxistiese en swart nasionalistiese ideologie. Oor die kwessie van onteiening is die EFF en ANC meestal verenig. Trouens, die EFF het dikwels die aanklag oor onteiening gelei en een van die saak se grootste ondersteuners geword. Julius Malema, leier van die EFF, het beweer dat "wanneer ons ekonomiese vryheid sê, bedoel ons swart mense besit produktiewe plase."<ref>{{Cite web |date=2019-11-18 |title=Julius Malema: Land Expropriation Without Compensation - Berkeley Political Review |url=https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |access-date=2024-04-30 |language=en-US |archive-date=2024-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240430231739/https://bpr.studentorg.berkeley.edu/2019/11/18/julius-malema-land-expropriation-without-compensation/ |url-status=dead }}</ref> Daarteenoor ondersteun die DA nie die beleid van onteiening sonder vergoeding nie. Die party beskou pogings tot onteiening as 'n oortreding van artikel 25 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]]. Verder, wanneer die ANC en ander partye probeer het om die grondwet te wysig om meer vatbaar vir hul voorstelle te wees, het die DA in sterk opposisie gestaan. Die party het pogings om onteieningswetgewing deur te voer "ruïneus", 'n "aanval op ons grondwetlike waardes" en "argaïes" genoem.<ref>{{Cite web |title=DA to challenge any attempt to bulldoze Expropriation Bill through parliament |url=https://www.da.org.za/2024/03/da-to-challenge-any-attempt-to-bulldoze-expropriation-bill-through-parliament |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> ===Energiekrisis=== ''Hoofartikel'': [[Suid-Afrikaanse energiekrisis]] Roterende kragonderbreking, of "[[beurtkrag]]", wat veroorsaak word deur probleme met die staatsnutsmaatskappy [[Eskom]] kom al sedert 2007 voor, maar die voorkoms van stroomonderbrekings het sedert 2020 aansienlik toegeneem.<ref>{{Cite web |last=Energy |first=Hohm |date=2023-05-12 |title=Sponsored Content: Its now official: South Africa has now had more load shedding in 2023 to date than in 2022 combined |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2023-05-12-its-now-official-south-africa-has-now-had-more-load-shedding-in-2023-to-date-than-in-2022-combined/ |access-date=2023-08-07 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref>Daar is algemene ontevredenheid met die ANC se hantering van die beurtkrag, want “’n peiling van verlede Mei het bevind dat 24% van die kiesers wat voorheen die ANC gesteun het, beplan het om hul stemme elders te neem as beurtkrag... nie opgelos word nie.” As dit gesê word, sal die kwessie waarskynlik na die verkiesing steeds opvallend wees, aangesien enige regering, nuut of huidige posbekleër, beperkte gereedskap sal hê om die kwessie te bekamp.<ref>{{Cite web |last=Payton |first=Ben |date=2024-03-14 |title=Power struggle: Energy in focus in South Africa's pivotal election |url=https://african.business/2024/03/energy-resources/power-struggle-energy-in-focus-in-south-africas-pivotal-election |access-date=2024-03-27 |website=African Business |language=en-GB}}</ref> Die partye het verskillende standpunte oor die kwessie ingeneem. Die ANC het onderneem om 12,5 miljoen nuwe werksgeleenthede te skep, waarvan 'n groot deel aan 'n skoon energie-oorgang en modernisering van die land se elektriese stelsel gewy sal word. Die ANC het ook die stroomonderbrekings en energiekrisis aan omgewingsgeregtigheid en [[klimaatverandering]] gekoppel, en beweer dat sy energie-oorgangsplatform ook deel is van 'n groter oorgang na 'n skoner ekonomie.<ref>{{Cite web |date=2024-02-24 |title=South Africa's ANC launches election manifesto as president highlights party's achievements |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-manifesto-jobs-646a45300a06f720fae842f5c1cad56b |access-date=2024-04-18 |website=AP News |language=en}}</ref> Volgens die ANC se verkiesingsmanifes belowe die party om "vennootskappe te kweek om binnelandse nywerhede uit te brei met beduidende potensiaal om volhoubare werksgeleenthede te skep ... soos energie."<ref>{{Cite web |date=2024-02-24 |title=South Africa's ANC launches election manifesto as president highlights party's achievements |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-manifesto-jobs-646a45300a06f720fae842f5c1cad56b |access-date=2024-04-30 |website=AP News |language=en}}</ref> Daarbenewens beskou die party 'n skoon energie-oorgang as noodsaaklik om die probleem op te los. Deel van hierdie oorgang is om weg te beweeg van die [[steenkool]]-gebaseerde elektriese netwerk wat tans beurtkrag in die gesig staar.<ref>{{Cite web |date=2024-02-24 |title=South Africa's ANC launches election manifesto as president highlights party's achievements |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-anc-manifesto-jobs-646a45300a06f720fae842f5c1cad56b |access-date=2024-04-30 |website=AP News |language=en}}</ref> Dit gesê, die ANC het historiese weerstand getoon teen die oorskakeling na nuwe energiebronne (dws hernubare energiebronne).<ref>{{Cite web |date=2024-01-24 |title=Rolling Blackouts in South Africa |url=https://blog.ecoflow.com/za/rolling-blackouts-in-south-africa/ |access-date=2024-05-01 |website=EcoFlow |language=en-US}}</ref> Baie hiervan het te make met kommer oor die koste van die oorgang, asook die vermoë vir Eskom om 'n oorgang doeltreffend uit te voer. Die DA blameer die ANC grootliks vir Suid-Afrika se energiekrisis en sê dat die staat 'n "verouderde" model van beheer en regulering gebruik. Die DA beoog om regeringsbeheer oor die energiesektor te verminder as hy in staat is om 'n regering te vorm. Deur die [[Wes-Kaap]] as 'n gevallestudie te gebruik, sê die DA hy het 'n suksesvolle platform vir energie-oplossings. Hulle voer aan dat onlangse kontrakte om nuwe sonkragaanlegte in die gebied te bou, 'n aanduiding hiervan is.<ref>{{Cite web |date=2024 |title=The DA's Rescue Plan For South Africa |url=https://cdn.da.org.za/wp-content/uploads/2024/02/16143750/DA-Election-Manifesto-2024.pdf |access-date=18 April 2024 |website=DA Election Manifesto}}</ref> Baie van hul energieplatform het te make met deregulering en die vermindering van [[belasting]] op private entiteite.<ref>{{Cite web |title=What has the DA been doing to fix the electricity crisis? |url=https://www.da.org.za/fixing-the-electricity-crisis |access-date=2024-04-30 |website=Democratic Alliance |language=en}}</ref> Ander kleiner partye neem 'n reeks standpunte oor die energiekrisis in. Die EFF neem byvoorbeeld 'n meer [[Marxisme|marxistiese]] en [[Swart nasionalisme|swart nasionalistiese]] benadering tot die kwessie. Die party vra vir die beëindiging van die privatisering van [[Eskom]]. Die EFF koppel die kwessie openlik aan beide ras- en omgewingsgeregtigheid. In ooreenstemming met hul swart nasionalistiese perspektiewe, vra die party vir die betrokkenheid van die private sektor by nuwe elektrisiteitsopwekking (nie die privatisering van Eskom nie), met die hoop om beheer na die "meerderheid van swart mense" te verskuif.<ref name=":13">{{Cite web |work=Economic Freedom Fighters |date=10 Februarie 2024 |title=2024 Election Manifesto |url=https://effonline.org/wp-content/uploads/2024/02/A5-EFF-2024-Manifesto-full-version.pdf |access-date=29 April 2024}}</ref> Ten spyte van alles, het die energiekrisis ongetwyfeld 'n belangrike kwessie geword vanweë die wye impak daarvan. Die beurtkrag raak beide landelike en stedelike gebiede. In landelike gebiede het die stroomonderbrekings gelei tot groot probleme in [[landbou]]produksie. Byvoorbeeld, as 'n plaas afhanklik is van elektrisiteit-aangedrewe besproeiingspompe, word produksiekapasiteit grootliks beperk deur onderbrekings. In stedelike gebiede noodsaak die stroomonderbrekings die gebruik van dieselopwekkers, wat lugbesoedeling verhoog.<ref>{{Cite web |date=2023-03-09 |title=Tri-fold Impact of load-shedding in South African Cities: Power Outage, Destruction, and Regression |url=https://inclusivecities.ukzn.ac.za/blog/tri-fold-impact-of-load-shedding-in-south-african-cities-power-outage-destruction-and-regression/ |access-date=2024-04-29 |website=SARChI Inclusive Cities |language=en-US}}</ref> Boonop lei die beurtkrag tot die voortgesette gebruik van steenkool in elektrisiteitsaanlegte. Wanneer opwekkingskapasiteit laag is, skep dit “gronde om steenkoolaangedrewe eenhede aan die gang te hou met uitlaatgasse bo die lisensiegrense.”<ref>{{Cite journal |last1=Langerman |first1=Kristy E. |last2=Garland |first2=Rebecca M. |last3=Feig |first3=Gregor |last4=Mpanza |first4=Mbalenhle |last5=Wernecke |first5=Bianca |date=2023 |title=South Africa's electricity disaster is an air quality disaster, too |journal=Clean Air Journal |volume=33 |issue=1 |pages=1–2 |doi=10.17159/caj/2023/33/1.15799 |issn=2410-972X|doi-access=free }}</ref> Terug na die omgewingsimpak op landelike gebiede, verminder beurtkrag die kapasiteit van groot landbou-ondernemings. Dit verhoog onderhoudsboerderypraktyke sonder enige noemenswaardige vermindering in landboubesigheid. Dit skep 'n potensiaal vir ontbossing.<ref>{{Cite web |date=2024-01-31 |title=Load shedding in South Africa: Unintended consequences and the path to sustainability |work=Africa Sustainability Matters |url=https://africasustainabilitymatters.com/load-shedding-in-south-africa-unintended-consequences-and-the-path-to-sustainability/ |access-date=2024-04-29 |language=en-US}}</ref> Die partye poog om 'n oorgang na skoner energiebronne te navigeer. Suid-Afrika se [[Elektriese kragnetwerk|kragnetwerk]] is grootliks afhanklik van verouderende steenkoolinfrastruktuur, wat al hoe meer ondoeltreffend en omgewingsgiftig word.<ref>{{Cite web |last=Simon |first=Mollie |date=2023-07-28 |title=Shedding the Load: Power Shortages Widen Divides in South Africa |url=https://kleinmanenergy.upenn.edu/news-insights/shedding-the-load-power-shortages-widen-divides-in-south-africa/ |access-date=2024-04-30 |website=Kleinman Center for Energy Policy |language=en-US}}</ref> === Misdaad === Volgens die Suid-Afrikaanse Polisiediens Misdaadstatistieke vir Kwartaal 2 van die 2023/24-boekjaar het aangemelde kontakmisdade (deur die [[SAPD]] gedefinieer as "misdade teen die persoon") met 3 391 (2.1%) toegeneem vergeleke met die vorige kwartaal.<ref name=":0">South African Police Service, 2023. Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Second Quarter of 2023-2024 Financial Year (July 2023 to September 2023). Beskikbaar by https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_documents/saps_stats.pdf Besoek op 03 Januarie 2024</ref> Aangetekende poging tot [[moord]] illustreer die hoogste toename kwartaal-op-kwartaal, met 12,3%.<ref name=":0" /> Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 165 909. Die moordsyfer, vanaf die vrystelling van hierdie data, korreleer met 77 mense per dag, 160 gevalle van aanranding met die doel om ernstig te beseer word elke dag aangemeld.<ref>{{Cite news |date=2023-12-03 |title=South Africa: The region where political violence is on the rise ahead of elections |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-67576270 |access-date=2024-01-31 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref> Misdaadstatistieke vir Kwartaal 3 van die 2023-’24-boekjaar toon 'n toename van 3,8% vergeleke met die vorige jaar.<ref>{{Cite web |date=21 February 2024 |title=Police Recorded Crime Statistics, Republic of South Africa: Third Quarter of 2023-2024 Financial Year (October 2023 to December 2023) |url=https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |access-date=21 Februarie 2024 |website=South African Police Service |archive-date=24 Februarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240224025923/https://www.saps.gov.za/services/downloads/2023-2024_-_3nd_Quarter_WEB.pdf |url-status=dead }}</ref> Poging tot moord illustreer weereens die hoogste styging op 'n jaargrondslag, met 13%. Totale kontakmisdade wat vir die kwartaal aangemeld is, is 190 973. Die moordsyfer korreleer met 86 mense per dag en 88 pogings tot moord. Aanranding met die poging om ernstig te beseer korreleer met 595 voorvalle per dag.<ref name=":4">{{Cite web |last=du Preez |first=Juanita |date=2024-02-16 |title=One raped every 12 minutes; South Africans abandoned in war against crime - Action Society |url=https://actionsociety.co.za/one-raped-every-12-minutes-south-africans-abandoned-in-war-against-crime-action-society/ |access-date=2024-02-21 |website=Action Society |language=en-ZA}}</ref> Action Society merk op dat "as die huidige moordneiging voortduur, ten minste 31 000 mense in die volgende 12 maande doodgemaak sal word ... die [Suid-Afrikaanse regering] het beheer verloor ..."<ref name=":4" /> ==== Devolusie van polisiëring ==== Oor die laaste regeringstermyn het die afwenteling van polisiëringsmag 'n sleutelkwessie tussen die Wes-Kaapse regering en die minister van polisie, [[Bheki Cele]], geword.<ref>{{Cite web |last=Charles |first=Marvin |title=Cele says Western Cape govt's demand for devolution of police powers is just 'a lot of noise' |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/cele-says-western-cape-govts-demand-for-devolution-of-police-powers-is-just-a-lot-of-noise-20220804 |access-date=2024-01-03 |website=News24 |language=en-US}}</ref> Die Wes-Kaapse regering voer aan dat die Minister die mag het om polisiëring af te wentel, maar die Minister ontken dat hy die mag van devolusie het, en sê dat "die sentralisering van die SAPD [is] in lyn met die Departement [van Polisie] se grondwetlike mandaat om te voorkom, bekamp en ondersoek misdaad..."<ref>{{Cite web |last=Sokutu |first=Brian |date=2021-09-10 |title=Battle over devolution of Saps continues |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/battle-over-devolution-of-saps/ |access-date=2024-01-03 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Artikel 205 van die Grondwet van Suid-Afrika stel polisiëringsbeleid in Suid-Afrika uiteen, en let daarop dat die polisiediens "gestruktureer moet wees om in nasionale [en] provinsiale... regeringsfere te funksioneer."<ref name=":1">Constitution of the Republic of South Africa, 1997. Beskikbaar by https://www.justice.gov.za/legislation/constitution/saconstitution-web-eng.pdf. Besoek op 03 Januarie 2024.</ref> Die Grondwet gee provinsiale uitvoerende beamptes die mag om polisiegedrag binne hul onderskeie provinsies te monitor, asook die verantwoordelikheid vir polisiëringsfunksies in drie gevalle; naamlik Hoofstuk 11 van die Grondwet, wat ingevolge nasionale wetgewing aan provinsiale regering opgedra is en in nasionale polisiëringsbeleid daaraan toegeken is.<ref name=":1" /> ===Behuising=== Die gebrek aan voldoende behuising is 'n groot probleem.<ref>{{Cite web |date=2023-12-19 |title=Key statistics ahead of South Africa's 2024 elections |url=https://www.citizen.co.za/news/key-statistics-ahead-of-south-africas-2024-elections/ |access-date=2024-01-31 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Volgens 'n verslag van die Parlement, gedateer Mei 2022, het die menslike nedersettingsektor 'n totaal van 3,4 miljoen behuisingseenhede sedert 1994 laat bou. Die onderskeie provinsies en munisipaliteite het 'n aparte 1,3 miljoen "gedienste persele" gelewer.<ref>{{Cite web |author=Parliament of the Republic of South Africa|title=Report of the Portfolio Committee on Human Settlements on Budget Vote 33: Human Settlements and on the revised Strategic Plan for the coming Medium Term Expenditure Framework (MTEF) period and Annual Performance Plan 2022-23, 4 Mei 2022. |url=https://www.groundup.org.za/media/uploads/documents/dhs-2022.pdf |website=GroundUp}}</ref> 'n Parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het aan die lig gebring dat daar 2 456 773 huishoudings op die Nasionale Behuisingsbehoefteregister vanaf Februarie 2023 geregistreer is.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW535 |url=https://pmg.org.za/committee-question/21399/ |access-date=2024-02-06 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> In die Stad Kaapstad was daar 375 150 op die munisipaliteite se Behuisingsbehoefteregister.<ref>{{Cite web |last=Bezuidenhout |first=Natasha |title='It is finally happening': Construction of Village Heights development commence |url=https://www.news24.com/news24/community-newspaper/peoples-post/it-is-finally-happening-construction-of-village-heights-development-commence-20230530 |access-date=2024-02-06 |website=News24 |language=en-US}}</ref> In 'n parlementêre vraag aan die Minister van Menslike Nedersettings het die Departement aan die lig gebring dat hy 245 587 huise sedert 1 Januarie 2019 laat bou het.<ref>{{Cite web |title=Question to the Minister of Human Settlements - NW398 |url=https://pmg.org.za/committee-question/25189/ |access-date=2024-04-02 |website=pmg.org.za |language=en}}</ref> ===Kaderontplooiing=== Die ANC beoefen 'n beleid om persone wat lojaal aan die ANC is in diens te neem in posisies binne regeringsinstellings. Die [[Zondo-kommissie]] het bevind dat kaderontplooiing 'n beduidende rol in [[korrupsie]] gespeel het en het so ver gegaan as om te sê dat dit "onwettig en ongrondwetlik" is.<ref>{{Cite web |last=Reporter |first=Staff |title=‘Cadre deployment is illegal’ – Zondo |url=https://www.news24.com/citypress/politics/cadre-deployment-is-illegal-zondo-20220625 |access-date=2024-02-23 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Op 12 Februarie 2024 het die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] beslis dat die ANC vyf dae gegun word om hul kaderontplooiingsrekords aan die Demokratiese Alliansie te oorhandig wat terugdateer na 1 Januarie 2013.<ref>{{Cite web |last=Davis |first=Rebecca |date=2024-02-12 |title=ANC has five days to hand over cadre deployment records to DA |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-12-anc-given-five-days-to-release-contentious-cadre-deployment-records-to-da/ |access-date=2024-02-14 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Dokumente wat tot dusver deur die DA vrygestel is, bevat 'n beëdigde verklaring van Thapelo Masilela, 'n Strategiese Ondersteuningsbestuurder in die kantoor van die ANC se adjunk-sekretarisgeneraal se kantoor, wat verklaar dat 'n [[skootrekenaar]] wat inligting bevat met betrekking tot die Ontplooiingskomitee "ineengestort het en...[[data]] wat op daardie hardeskyf gestoor was, verlore is.”<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=20 February 2024 |title=ANC cadre documents |url=https://cdn.da.org.za/ANC-cadre-documents-20240220.pdf |access-date=23 Februarie 2024 |website=Democratic Alliance}}</ref> John Steenhuisen, DA Federale Leier, het op 23 Februarie 2024 op 'n persinligtingsessie gereageer en gesê "die vermiste skootrekenaars, die ontbrekende notules van vergaderings, President [Cyril Ramaphosa] se [[WhatsApp]]'s van sy eie persoonlike toestelle is eenvoudig nie in ooreenstemming met die manier waarop die moderne wêreld werk nie.",<ref>{{Cite web |last=Democratic Alliance |date=23 Februarie 2024 |title=LIVE {{!}} Explosive ANC cadre secrets exposed and what's next |url=https://www.youtube.com/watch?v=1bOVxoA2IR4 |access-date=23 Februarie 2024}}</ref> wat wys dat die party nie glo dat die ANC ten volle aan die bevel van die Konstitusionele Hof voldoen het nie. ==Kompeterende provinsies== ===Gauteng=== [[Gauteng]] is die mees bevolkte provinsie en is die ''[[de facto]]'' ekonomiese middelpunt van Suid-Afrika. In 2019 het die ANC skaars die provinsie behou en 50,19% van die stemme gekry. Die DA hoop om Gauteng te wen met [[Solly Msimanga]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |date=2023-09-13 |title=Solly Msimanga is DA candidate for Gauteng premier |url=https://mg.co.za/politics/2023-09-13-solly-msimanga-is-da-candidate-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=The Mail & Guardian |language=en-ZA}}</ref> Funzi Ngobeni is ActionSA se premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Njilo |first=Nonkululeko |date=2024-02-29 |title=ActionSA’s Funzi Ngobeni joins competitive race for Gauteng premier |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-02-29-actionsas-funzi-ngobeni-joins-competitive-race-for-gauteng-premier/ |access-date=2024-04-11 |website=Daily Maverick |language=en}}</ref> Terwyl die ANC se kandidaat huidige premier, [[Panyaza Lesufi]], is. Die ANC het sy meerderheid in Gauteng verloor en onder 37% van die stemme bekom, gevolg deur die DA met net minder as 27%. ===KwaZulu-Natal=== [[KwaZulu-Natal]] is die tweede mees bevolkte provinsie en is die tuiste van [[Durban]] die besigste hawe in Suider-Afrika. Peilings het aangedui dat die nuwe MK-party in die provinsie voorgeloop, wat aansienlik gegroei het ten koste van ANC-steun. Christopher Pappas is die premierskandidaat vir die DA terwyl [[Thami Ntuli]] die IVP se kandidaat is.<ref>{{Cite web |last=Maliti |first=Soyiso |title=DA pins its KZN hopes on 'principled' Pappas for premier |url=https://www.news24.com/news24/politics/da-pins-its-kzn-hopes-on-principled-pappas-for-premier-20230925 |access-date=2024-04-11 |website=News24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |first=Sisanda |last=Mbolekwa|title=Thami Ntuli is KZN IFP premier candidate |url=https://www.timeslive.co.za/politics/2024-01-29-thami-ntuli-is-kzn-ifp-premier-candidate/ |access-date=2024-04-11 |website=TimesLIVE |language=en-ZA}}</ref> Terwyl ANC se premierskandidaat Sbongiseni Duma is. MK het 45,9% van die stemme gekry, wat die ANC met slegs 17,6% laat. ̟ ===Wes-Kaap=== Vanaf April 2024 is die [[Wes-Kaap]] die enigste provinsie wat nie deur die ANC beheer word nie. Die DA, wat die provinsie sedert 2009 beheer, beoog om die provinsie te behou met premier [[Alan Winde]] as hul premierskandidaat.<ref>{{Cite web |last=Cotterell |first=Gareth |date=2023-08-26 |title=Alan Winde announced as DA’s Western Cape premier candidate for 2024 election |url=https://www.citizen.co.za/news/south-africa/politics/alan-winde-da-western-cape-premier-candidate-2024-election/ |access-date=2024-04-11 |website=The Citizen |language=en}}</ref> Die DA het beheer oor die Wes-Kaap behou met 'n meerderheid van 53%. ===Noord-Kaap=== Ten spyte van vroeëre projeksies dat die ANC sy volstrekte meerderheid in hierdie provinsie sou behou,<ref>{{cite web|url=https://www.msn.com/en-za/news/other/2024-elections-enca-projects-anc-will-retain-northern-cape/ar-BB1niJQ9?ocid=BingNewsSerp|publisher=msn|title=2024-elections-enca-projects anc will retain northern cape}} </ref> het dit op 49,3% geëindig nadat die provinsie die eerste een was wat al 100% van die stemme laat tel het. ==Kontroversies== ===DA veldtogvideo=== In Mei 2024 het die DA 'n veldtog[[video]] vrygestel waarin die ANC aangeval word, 'n Suid-Afrikaanse vlag aan die brand wys en waarin gesê word dat dieselfde lot die land sal tref indien die ANC aan bewind bly. Die vlag verskyn in die laaste sewe sekondes van die advertensie as herstel. John Steenhuisen, DA-leier, het die video as “die suksesvolste politieke advertensie in ons demokratiese geskiedenis” beskryf en gesê dit is deur minstens vier miljoen mense aanlyn gesien en deur “miljoene meer” in ander media gehoor. President en ANC-leier Cyril Ramaphosa het die advertensie “veraglik” en “verraad” genoem, terwyl die openbare uitsaaier [[SAUK]] aangekondig het dat hy nie die video sal uitsaai nie en gesê het dat dit net “verontwaardiging” sal aanwakker, en ’n beroep op die DA gedoen het om die advertensie te wysig .<ref>{{Cite web |last=Imray |first=Gerald |date=10 Mei 2024 |title=A campaign ad by a South African party showing a burning flag is called treason by the president |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-ad-flag-burning-150e662e71aabbc447f9bbe52abeb75b |access-date=10 Mei 2024 |website=Associated Press |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-05-09 |title=Rejection of Democratic Alliance's TV Advertisement |url=https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-url=https://web.archive.org/web/20240509151707/https://pbs.twimg.com/media/GNJT78WWUAIffKz?format=jpg&name=large |archive-date=2024-05-09 |access-date=2024-05-10 |website=Internet Archive |url-status=bot: unknown }}</ref> Verskeie ontleders en organisasies het opgemerk dat, alhoewel in "swak smaak", die verbranding van die vlag onder Artikel 16 van die [[Grondwet van Suid-Afrika|Grondwet]] as 'n [[Vryheid van spraak|vryheid van uitdrukking]] beskerm word.<ref>{{Cite web |last=Manjeya |first=Yamkeleka |title=SABC's ban on DA advert raises free speech concerns |url=https://www.news24.com/citypress/politics/sabcs-ban-on-da-advert-raises-free-speech-concerns-20240510 |access-date=2024-05-10 |website=City Press |language=en-US}}</ref> Die Klagte- en Nakomingskomitee van die Onafhanklike Kommunikasie-owerheid van Suid-Afrika het op 24 Mei beslis dat die SAUK beveel word om nie die uitdaai van die advertensie te verbied nie en binne sewe dae 'n boete van R500 000 te betaal.<ref>{{Cite web |date=2024-05-24 |title=SABC fined R500 000 for refusing to air DA election ad - TechCentral |url=https://techcentral.co.za/sabc-fined-refusing-to-air-da-election-ad/245330/ |access-date=2024-05-24 |language=en-US}}</ref> ===Nasionale Gesondheidsversekering=== President Cyril Ramaphosa het op 13 Mei aangekondig dat hy die omstrede Wetsontwerp op Nasionale Gesondheidsversekering op 15 Mei sal onderteken.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to publicly sign National Health Insurance Bill into law |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-publicly-sign-national-health-insurance-bill-law |access-date=2024-05-14 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> Burgerlike organisasies, insluitend die Suid-Afrikaanse Mediese Vereniging, Business Unity South Africa, Business Leadership South Africa, Solidariteit, die SA Instituut vir Rasseverhoudinge en die Suid-Afrikaanse Gesondheidsberoeps-samewerking het ontevredenheid uitgespreek oor hierdie aankondiging, en sommige dui op moontlike regsuitdagings vir die wetgewing na die president se instemming. <ref>{{Cite web |last=Brand-Jonker |first=Nellie |title=NGV-skok: ‘Inkomste uit belasting gaan daal soos middelklas uitstroom’ |url=https://www.netwerk24.com/netwerk24/sake/geldsake/mediese-fondse/ngv-skok-inkomste-uit-belasting-gaan-daal-soos-middelklas-uitstroom-20240514 |access-date=2024-05-14 |website=Netwerk24 |language=af-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mixed reaction as president is set to sign NHI Bill into law - LNN |url=https://www.citizen.co.za/network-news/lnn/article/mixed-reaction-as-president-is-set-to-sign-nhi-bill-into-law/ |access-date=2024-05-14 |website=Network News |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=14 Mei 2024 |title=NHI will chase South Africa’s biggest taxpayers out of the country |url=https://dailyinvestor.com/south-africa/51272/nhi-will-chase-south-africas-biggest-taxpayers-out-of-the-country/ |access-date=14 May 2024 |website=Daily Investor}}</ref><ref>{{Cite web |last=Motsoere |first=Gloria |title=BLSA believes signing NHI Bill into law will leave healthcare sector worse off |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/14/blsa-believes-signing-nhi-bill-into-law-will-leave-healthcare-sector-worse-off |access-date=2024-05-14 |website=EWN |language=en}}</ref> Die DA het aangekondig dat hy sy regspan ingelig het om hofstukke by die Konstitusionele Hof oor die aangeleentheid in te dien. ActionSA het sy teleurstelling uitgespreek oor die president se aankondiging, nadat hy voorheen die President versoek het om nie die Wetsontwerp te onderteken nie.<ref>{{Cite web |title=ActionSA disappointed President ignored plea not to sign NHI into law |url=https://www.politicsweb.co.za/politics/actionsa-disappointed-president-ignored-plea-not-t |access-date=2024-05-14 |website=www.politicsweb.co.za |language=en}}</ref> ===Jacob Zuma=== Voormalige President [[Jacob Zuma]] het die uMkhonto we Sizwe (MK Party) in 2023 gestig, met die bedoeling om die verkiesing mee te ding.<ref>{{Cite web |date=2024-05-19 |title=Jacob Zuma's MK takes fight to ANC stronghold of Soweto in South Africa election |url=https://www.bbc.com/news/articles/c51134895v8o |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> Op 20 Mei 2024 het die Konstitusionele Hof van Suid-Afrika beslis dat Zuma weens sy tronkstraf van 2021 nie verkiesbaar is om aan die parlementêre verkiesing deel te neem nie.<ref>{{Cite web |date=2024-05-20 |title=Jacob Zuma barred from standing in South Africa's election by Constitutional Court |url=https://www.bbc.com/news/articles/cv22l7mlxdzo |access-date=2024-05-21 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref> ===Presidensiële toespraak aan die nasie=== Op 26 Mei het die Presidensie aangekondig dat Cyril Ramaphosa die nasie om 18:00 sal toespreek.<ref>{{Cite web |title=President Ramaphosa to address the nation |url=https://www.thepresidency.gov.za/president-ramaphosa-address-nation-15 |access-date=2024-05-26 |website=www.thepresidency.gov.za}}</ref> In sy toespraak, uitgesaai deur die SAUK, het hy die prestasies van sy regering gelys in wat wyd geglo word as 'n verkiesingsfoefie en misbruik van regeringshulpbronne.<ref>{{Cite web |title=WRAP {{!}} COMMENT: Ramaphosa ‘abuses’ national address to cynically campaign for the ANC |url=https://www.news24.com/news24/southafrica/news/live-president-cyril-ramaphosa-to-address-the-nation-20240526 |access-date=2024-05-26 |website=News24 |language=en-US}}</ref> == Meningspeilings == Die steminstituut Ipsos het drie gedetailleerde opnames in die aanloop tot die verkiesing gedoen. Die peilings het ook beduidende ontevredenheid met die politieke klas in die algemeen aan die lig gebring. Meer as ’n derde van die kiesers (35%) kon nie werklik met enige politieke party identifiseer nie. 23 persent van die respondente het die mening uitgespreek dat Suid-Afrika op die regte pad is en 66 persent voel dat dit nie die geval is nie.<ref>https://www.ipsos.com/en-za/30-years-democracy-south-africas-2024-elections-marked-uncertainty-and-desire-change ''30 Years of Democracy: South Africa's 2024 elections marked by uncertainty and a desire for change'', Ipsos, 2024-04-26, besoek 2024-05-13</ref> {|class="wikitable" style="text-align:center" !Party !style="border-bottom:8px solid |[[African National Congress|ANC]] !style="border-bottom:8px solid |[[Democratic Alliance|DA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Economic Freedom Fighters|EFF]] !style="border-bottom:8px solid |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]] !style="border-bottom:8px solid |[[Inkatha Freedom Party|IFP]] !style="border-bottom:8px solid |[[ActionSA]] !style="border-bottom:8px solid |[[Vryheidsfront Plus|VF+]] !style="border-bottom:8px solid |Andere |- |style="text-align:left"|27 Oktober 2023||43 %||20 %||18 %||–||5 %||4 %||2 %||8 % |- |style="text-align:left"|6 Februarie 2024||40,5 %||20,5 %||19,6 %||–||4,9 %||4,3 %||2,1 %||8,1 % |- |style="text-align:left"|27 April 2024||40,2 %||21,9 %||11,5 %||8,4 %||4,4 %||3,4 %||1,8 %||8,4 % |} == Verloop van verkiesing == [[Lêer:Verkiesing2024A.jpeg|duimnael|Stempunt in [[Elarduspark]] op 29 Mei 2024.]] Vroeë stemming vir oorsese burgers is op 17 en 18 Mei gehou in die [[Lys van diplomatieke missies van Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse diplomatieke missies]].<ref name="logistics"/> Op 27 en 26 Mei word spesiale stemme uitgebring waarvoor 1.6 miljoen mense kwalifiseer, insluitend noodsaaklike werkers. Ongeveer 624 000 van die kiesers wat vir spesiale stemme goedgekeur is, sal deur verkiesingsbeamptes by hul huise of plekke waar hul ingeperk is, besoek word.<ref>Janice du Plessis, 27 Mei 2024, Suid-Afrikaners met spesiale stem begin vandag kruisies trek. Maroela Media, https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/saners-met-spesiale-stem-begin-vandag-kruisies-trek/ Besoek 27 Mei 2024</ref><ref>{{Cite web |title=Early voting begins in South African elections that could spell end of ANC dominance |url=https://www.france24.com/en/africa/20240527-early-voting-begins-in-south-african-elections-that-could-spell-end-of-anc-dominance |access-date=2024-05-20 |website=France 24 |date=27 May 2024 |language=en-US}}</ref> Op verkiesingsdag het stempunte in meer as 23 000 stemdistrikte geopen.<ref>{{Cite web |title=South Africans begins voting in an election seen as their country’s most important in 30 years |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |website=Associated Press |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Die stempunte is om 07:00 geopen en sal tot 21:00 oop bly.<ref>{{Cite web |title=South Africans vote in election that could end the ANC’s parliamentary majority |url=https://www.france24.com/en/africa/20240529-south-africans-vote-in-election-that-could-end-the-anc-s-parliamentary-majority |access-date=2024-05-29 |website=France 24 |date=29 Mei 2024 |language=en-US}}</ref> Drieduisend [[Suid-Afrikaanse Weermag]]-soldate is ontplooi om veiligheid tydens die verkiesing te verseker, terwyl die Onafhanklike Verkiesingskommissie gesê het twee mense is gearresteer omdat hulle met stembedrywighede ingemeng het.<ref>{{Cite news |date=29 May 2024 |title=South Africans vote in a pivotal election as president says he has no doubt his ANC party will win |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-db201bc1aa21a1d986d50af1674a8e78 |access-date=2024-05-29 |work=Associated Press |language=en-US}}</ref> Telling is in verskeie gebiede vertraag weens lang toue kiesers en die stadige verwerking van die stemproses.<ref>{{Cite web |title=South Africa counts ballots in most competitive election since apartheid |url=https://www.france24.com/en/africa/20240530-south-africa-counts-ballots-after-most-competitive-election-since-apartheid |access-date=2024-05-30 |website=France 24 |language=en}}</ref> Die [[Afrika-unie]] het 'n sending gestuur onder leiding van die voormalige Keniaanse president [[Uhuru Kenyatta]] om die verkiesing te monitor.<ref>{{Cite web |title=South Africa leader under pressure after election blow |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=1 Junie 2024 |website=[[BBC]] |language=en |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531225129/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref> Die verkiesing is deur die OVK en onafhanklike waarnemers as vry en regverdig beskryf.<ref>{{Cite web |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-lawmakers-parliament-negotiations-3fc23d8f18cbd62be982d1076c7e2e46 |access-date=13 Junie 2024 |website=[[Associated Press]] |language=en }}</ref> ==Verkiesingsuitslae== [[Lêer:2024 South African general election, largest party in each municipality.svg|duimnael|Pluraliteitsparty in munisipaliteite en provinsies (regs onder)]] '''[[Nasionale Vergadering van Suid-Afrika|Nasionale Vergadering Setels]]'''<ref>{{cite web|url=https://www.sanews.gov.za/south-africa/sun-sets-2024-elections|publisher=SA News|title=Sun sets on 2024 elections}}</ref> {|class="wikitable" |- !Party!!%!!Setels||+/- |- |[[African National Congress|ANC]]||40,18||159||{{decrease}} 71 |- |[[Demokratiese Alliansie|DA]]||21,81||87||{{increase}}3 |- |[[Umkhonto we Sizwe (politieke party)|MK]]||14,58||58||''Nuut'' |- |[[Ekonomiese Vryheidsvegters|EFF]]||9,52||39||{{decrease}}5 |- |[[Inkatha-Vryheidsparty|IVP]]||3,85||17||{{increase}}3 |- |[[Patriotic Alliance|PA]]||2,06||9||{{increase}}9 |- |[[Vryheidsfront Plus|VF+]]||1,36||6||{{decrease}}4 |- |[[ActionSA]]||1,20||6||''Nuut'' |- |[[Afrika Christen Demokratiese Party|ACDP]]||0,6||3||{{decrease}}1 |- |[[United Democratic Movement|UDM]]||0,49||3||{{increase}}1 |- |[[African Transformation Movement|ATM]]||0,40||2||{{steady}}0 |- |[[Al Jama-ah]]||0,24||2||{{increase}}1 |- |[[Build One South Africa|BOSA]]||0,41||2||''Nuut'' |- |[[National Coloured Congress|NCC]]||0,23||2||''Nuut'' |- |[[RISE Mzansi]]||0,42||2||''Nuut'' |- |[[GOOD]]||0,18||1||{{decrease}}1 |- |[[Pan Africanist Congress|PAC]]||0,23||1||{{steady}}0 |- |[[United Africans Transformation|UAT]]||0,22||1||''Nuut'' |} === Nasionale stemme uitgebring === {{electiontable|South African general election, 2024|sortable=yes}} |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Party !Stemme !% ! +/− !Nasionale Vergadering Setels ! +/− |- |{{Party name with color| African National Congress}} |6,458,988 |40.19 |{{decrease}} 17.32 |159 |{{decrease}} 71 |- |{{Party name with color| Demokratiese Alliansie}} |3,502,735 |21.8 |{{increase}}1.04 |87 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Umkhonto we Sizwe (politieke party)}} |2,344,309 |14.58 |''Nuut'' |58 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Freedom Fighters}} |1,529,961 |9.52 |{{decrease}} 1.28 |39 |{{decrease}} 5 |- |{{Party name with color| Inkatha-Vryheidsparty}} |618,207 |3.85 |{{increase}} 0.47 |17 |{{increase}} 3 |- |{{Party name with color| Patriotic Alliance}} |330,425 |2.06 |''Nuut'' |9 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Vryheidsfront Plus}} |218,850 |1.36 |{{decrease}} 1.02 |6 |{{decrease}} 4 |- |{{Party name with color| ActionSA}} |192,373 |1.2 |''Nuut'' |6 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Afrika Christen Demokratiese Party}} |96,575 |0.6 |{{decrease}} 0.24 |3 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color| United Democratic Movement}} |78,448 |0.49 |{{increase}} 0.04 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| RISE Mzansi}} |67,975 |0.42 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Build One South Africa}} |65,912 |0.41 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Transformation Movement}} |63,554 |0.4 |{{decrease}} 0.04 |2 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Al Jama-ah}} |39,067 |0.24 |{{increase}} 0.06 |2 |{{increase}} 1 |- |{{Party name with color| National Coloured Congress}} |37,422 |0.23 |''Nuut'' |2 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Pan Africanist Congress of Azania}} |36,716 |0.23 |{{increase}} 0.04 |1 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| United Africans Transformation }} |35,679 |0.22 |''Nuut'' |1 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| GOOD}} |29,501 |0.18 |{{decrease}} 0.22 |1 |{{decrease}} 1 |- |{{Party name with color|Hope4SA}} |27,206 |0.17 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Allied Movement for Change}} |22,055 |0.14 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| United Independent Movement }} |20,003 |0.12 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Independent Congress }} |19,900 |0.12 |{{decrease}} 0.16 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| National Freedom Party}} |19,397 |0.12 |{{decrease}} 0.23 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| Azanian People's Organisation }} |19,048 |0.12 |{{increase}} 0.05 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African Congress for Transformation}} |18,354 |0.11 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Heart Congress }} |16,306 |0.10 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Congress of the People}} |14,177 |0.09 |{{decrease}} 0.18 |0 |{{decrease}} 2 |- |{{Party name with color| African People's Convention }} |13,195 |0.08 |{{decrease}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Africa Restoration Alliance}} |11,108 |0.07 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Forum for Service Delivery }} |11,077 |0.07 |{{increase}} 0.03 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Democratic Liberal Congress }} |10,904 |0.07 |{{increase}} 0.01 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Alliance of Citizens for Change }} |9,336 |0.06 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Action Alliance Development Party }} |7,802 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Conservatives in Action }} |7,424 |0.05 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Royal Kingdoms Organization }} |6,685 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Northern Cape Communities Movement}} |6,629 |0.04 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| People's Movement for Change }} |5,539 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Abantu Batho Congress }} |5,531 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Economic Liberators Forum South Africa }} |5,408 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Organic Humanity Movement }} |5,241 |0.032 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African Content Movement}} |5,107 |0.03 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |{{Party name with color| Sizwe Ummah Nation }} |5,016 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| South African Rainbow Alliance}} |4,796 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| African People's Movement}} |4,601 |0.03 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Able Leadership}} |3,867 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Referendum Party}} |3,834 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| All Citizens Party}} |3,693 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Africa Africans Reclaim}} |3,371 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color| Citizans}} |2,992 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Xiluva}} |2,592 |0.02 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|African Movement Congress}} |2,141 |0.01 |''Nuut'' |0 |''Nuut'' |- |{{Party name with color|Free Democrats}} |1,992 |0.01 |{{steady}} 0.00 |0 |{{steady}} 0 |- |-style="background:#E9E9E9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Totaal !16,076,719 !colspan="2" style="text-align:center"|100.00 !colspan="2" style="text-align:center"|400 |- !colspan="8"| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Geldige stemme |16,076,719 |98.69 |colspan=3 rowspan=4| |- |colspan="3" style="text-align:left"|Bedorwe stemme |213,437 |1.31 |-style="background:#e9e9e9;" !colspan="3" style="text-align:left"|Stemme uitgebring !16,290,156 !100.00 |- | style="text-align:left;" colspan="3" |Geregistreerde kiesers opkoms |27,782,081 |56.64 |- | colspan="8" style="text-align:left;" |Bron: [https://www.elections.org.za/NPEDashboard/app/hybrid.html IEC] |} ==Nasleep== ''Hoofartikel''ː [[Suid-Afrikaanse regeringsvorming in 2024]] ===Opsomming van resultate=== Die verkiesing het gelei tot 'n historiese nederlaag vir die ANC, wat slegs 40% van die stemme gekry het, het die parlementêre meerderheid verloor wat hy sedert 1994 gehad het.<ref>{{Cite web |title=South Africa election result: Will ANC share power with MK party or DA? |url=https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |access-date=2024-06-02 |website=BBC |language=en-GB |archive-date=1 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601124426/https://www.bbc.com/news/articles/cyeek2xlgzzo |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-01 |title=South Africa's ANC loses its 30-year majority in landmark election |url=https://www.voanews.com/a/7638745.html |access-date=2024-06-02 |website=Voice of America |language=en |archive-date=2 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602160329/https://www.voanews.com/a/7638745.html |url-status=live }}</ref> Die party het ook nie daarin geslaag om 'n meerderheid in Noord-Kaap en Gauteng te verseker nie, en is in KwaZulu-Natal deur die MK oortref en in oorsese stemming deur die DA, wat 39 000 uit 75 000 stemme verower het en sy meerderheid in die Wes-Kaap behou het.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa elections results: What happens next? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |access-date=2024-06-02 |website=Al Jazeera |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602155002/https://www.aljazeera.com/news/2024/6/2/south-africa-elections-results-what-happens-next |url-status=live }}</ref> Die ANC het verminderde meerderhede in Oos-Kaap, Vrystaat, Limpopo, Mpumalanga en Noordwes behou en die grootste opposisiestatus in Wes-Kaap behou, terwyl die DA sy grootste opposisiestatus in die Nasionale Vergadering behou het. Geen algehele meerderheid is in die Nasionale Vergadering behaal nie, ook nie in die provinsies van KwaZulu-Natal, Gauteng of Noord-Kaap nie, met die MK wat 'n pluraliteit in KwaZulu-Natal behaal het en die ANC is gedwing tot die tweede grootste partystatus in KwaZulu-Natal vir die eerste keer sedert 1999. Die meeste van die ANC se verlies aan steun het na die MK gegaan, terwyl die DA 'n mate van winste gesien het, en die EFF het steun verloor. ===Regeringsvorming=== [[Lêer:Nasionale Vergadering 2024.jpg|duimnael|Setels in Nasionale Vergadering 2024 na vorming van RNE.]] Terwyl die telling aan die gang was, het die ANC gesê dat sy leierskap op 31 Mei sal vergader om “na te dink oor wat goed is vir die land”. Die DA se John Steenhuisen het gesê dat die resultate toon dat Suid-Afrika "op pad is na 'n koalisieland" en het 'n bereidwilligheid uitgespreek om saam met die ANC te werk, en bygevoeg dat hy eers met ander ondertekenaars van die Veelpartyhandves sal moet konsulteer.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=South Africa heads for 'coalition country' as partial election results put ruling ANC well below 50% |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |access-date=2024-05-31 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531084810/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-0799ce0d04399fdf594aa8a7ac7914e3 |url-status=live }}</ref> Die DA het ook gesê dat 'n regering saamgestel uit die ANC, die MK en die EFF 'n "doemkoalisie" sal wees wat vorige beleidsmislukkings in die land nastreef. Die EFF se Julius Malema het gesê dat die verkiesingsuitslae die einde beteken van die ANC se “reg om die enigste dominante party te wees”, en bygevoeg dat hy oop is vir gesprekke met die ANC oor die vorming van 'n koalisieregering. Die Patriotic Alliance se [[Gayton McKenzie]] het die vooruitsigte van 'n ANC-DA-koalisie vergelyk met "'n huwelik van twee dronk mense in [[Las Vegas]]" wat "onwerkbaar" sou blyk.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=The ANC party that freed South Africa from apartheid loses its 30-year majority in landmark election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602034552/https://apnews.com/article/south-africa-election-vote-anc-d9da7582ca98a4e00fec2da6a5fe1e91 |url-status=live }}</ref> [[Gwede Mantashe]], die ANC se nasionale voorsitter, het gesê die party het begin om informele samesprekings met ander partye te voer vir ’n moontlike koalisie.<ref>{{Cite news |date=31 Mei 2024 |title=Zuma big election 'winner' as South Africa heads for coalition government |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |access-date=2024-05-31 |work=[[Al Jazeera]] |language=en-US |archive-date=31 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240531143528/https://www.aljazeera.com/news/2024/5/31/zuma-big-election-winner-as-south-africa-heads-for-coalition-government |url-status=live }}</ref> [[Fikile Mbalula]], sekretaris-generaal van die ANC, het op 2 Junie die amptelike opening van onderhandelinge aangekondig,<ref name="f24anc" /> en bygevoeg dat die party die populere wil gehoor het en "vernederd” was oor die verkiesingsuitslag. Mbalula het ook gesê dat die ANC voorwaardes deur ander partye vir Cyril Ramaphosa om uit te tree as president sal verwerp.<ref>{{Cite web |date=2024-06-02 |title=South Africa's 'humbled' ANC talking to all parties as country looks for way forward after election |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-02 |website=Associated Press |language=en |archive-date=2 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240602123031/https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |url-status=live }}</ref> Ramaphosa het in sy eerste verklaring ná die verkiesing later daardie dag ’n beroep op politieke partye gedoen om hul verskille te oorkom en “gemeenskaplike grond” te vind in die skep van ’n koalisieregering.<ref>{{Cite web |date=2024-06-03 |title=South Africa's president urges parties to find common ground in talks after election deadlock |url=https://apnews.com/article/south-africa-election-anc-vote-68a64d6bb5f0655233c7d6d4aa7bb0e8 |access-date=2024-06-03 |website=Associated Press |language=en}}</ref> Afsonderlike koalisiegesprekke sou na verwagting plaasvind oor die provinsiale regerings van KwaZulu-Natal, Gauteng en Noord-Kaap.<ref>{{Cite web |last=Koko |first=Mongezi |title=ANC Gauteng says going back to the drawing board for way forward on coalitions |url=https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |access-date=2024-06-02 |website=EWN |language=en |archive-date=3 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004515/https://www.ewn.co.za/2024/05/31/anc-gauteng-says-going-back-to-the-drawing-board-for-way-forward-on-coalitions |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Ndletyana |first=Mcebisi |title=Coalition quandary: Zuma's KZN conundrum |url=https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/opinions/columnists/mcebsisi-ndletyana/mcebisi-ndletyana-coalition-quandary-zumas-kzn-conundrum-20240602 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Khoza |first=Amanda |title='A bolt from Nkandla': DA set on keeping 'destructive' MKP out of KZN govt as coalitions talks open |url=https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |access-date=2024-06-02 |website=News24 |language=en-US |archive-date=3 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603004055/https://www.news24.com/news24/politics/a-bolt-from-nkandla-da-set-on-keeping-destructive-mkp-out-of-kzn-govt-as-coalitions-talks-open-20240601 |url-status=live }}</ref> Op 4 Junie het die ANC 'n interne dokument vrygestel waarin aanbeveel word vir 'n koalisie met beide die DA en IVP. Die dokument het ook gesê die ANC “moet nie ’n alliansie met óf die EFF óf die MK oorweeg nie.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/ec2de91c-fba7-493b-9ee9-8840bb8413da|title=ANC internal document advises coalition deal with centrist Democratic Alliance|first1=Rob|last1=Rose|first2=David|last2=Pilling|publisher=The Financial Times|date=4 Junie 2024|accessdate=4 Junie 2024}}</ref> Op 6 Junie 2024 het ActionSA aangekondig dat hulle die [[Veelpartyhandves]] sal verlaat, aangesien die party glo die handves het die ooreenkoms verbreek deur te oorweeg om 'n koalisie met die ANC te vorm.<ref>{{Cite web |last=Beaumont |first=Michael |date=6 Junie 2024 |title=Post-Senate Briefing and the Way Forward for ActionSA |url=https://www.actionsa.org.za/post-senate-briefing-and-the-way-forward-for-actionsa/ |url-status=live |access-date=6 Junie 2024 |website=ActionSA |quote=ActionSA se Senaat het beraadslaag oor ons verhouding met ander politieke partye vorentoe. Hierdie proses het besluit dat ActionSA die Veelpartyhandves sal verlaat weens die ernstige oortreding deur daardie partye wat in die openbaar onderteken en veldtog gevoer het kragtens 'n ooreenkoms wat uitdruklik werkverhoudinge met die ANC uitgesluit het.}}</ref> Hierdie besluit het die handves se seteltelling van 119 tot 113 in die Nasionale Vergadering verminder.<ref>{{Cite news|website=SABC News|title=ActionSA resigns from the Multi-Party Charter|url=https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/|url-status=dead|date=6 Junie 2024|language=en|access-date= 6 Junie 2024|archive-date= 6 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240606220415/https://www.sabcnews.com/sabcnews/actionsa-resigns-from-the-multiparty-charter/}}</ref> Op 10 Junie het hoofregter [[Raymond Zondo]] verklaar dat die eerste sitting van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie sal plaasvind, waartydens verkiesings vir parlementêre speaker en president gehou sal word.<ref>{{Cite news|website=VOA News|title=South Africa's new parliament to convene Friday as parties scramble to form coalition government|url=https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|date=10 Junie 2024|language=en|access-date=10 June 2024|archive-date=10 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240610162459/https://www.voanews.com/a/south-africa-s-new-parliament-to-convene-friday-as-parties-scramble-to-form-coalition-government/7649965.html|url-status=live}}</ref> Die sitting het verloop soos geskeduleer, met die ANC se [[Thoko Didiza]] wat tot parlementêre speaker verkies is nadat sy die Economic Freedom Fighters se [[Ntombovuyo Veronica Mente-Nqweniso|Veronica Mente]] met 284 stemme teen 49 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Ensor |first=Linda |date=14 Junie 2024 |title=BREAKING NEWS: Didiza elected Speaker of National Assembly |url=https://www.businesslive.co.za/bd/national/2024-06-14-breaking-news-didiza-elected-speaker-of-national-assembly/ |access-date=2024-06-14 |website=BusinessLIVE |language=en-ZA}}</ref><ref>{{Cite web |last=Lekabe |first=Thapelo |title=UPDATE: Thoko Didiza elected National Assembly Speaker, defeats EFF's Veronica Mente |url=https://www.news24.com/citypress/politics/didiza-and-mente-compete-for-national-assembly-speaker-as-anc-da-seal-unity-deal-20240614 |access-date=2024-06-14 |website=[[City Press]] |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-06-14/south-african-election-lawmakers-pick-didiza-as-speaker|title=South African Lawmakers Pick ANC’s Didiza as Parliament Speaker|first=Paul|last=Vacchiatto|publisher=Bloomberg News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024}}</ref> Dieselfde dag sou die Nasionale Vergadering Ramaphosa tot president van Suid-Afrika herkies nadat hy Julius Malema, leier van Ekonomiese Vryheidsvegters, met 283 stemme teen 54 verslaan het <ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|title=Cyril Ramaphosa re-elected South African president|publisher=BBC News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614211548/https://www.bbc.com/news/articles/cneeven9ljpo|url-status=live}}</ref><ref name=ramaphosare-elected /> Die DA se [[Annelie Lotriet]] is as Adjunkspeaker verkies nadat sy die Afrika Transformasie Beweging se Vuyo Zungula met 273 stemme teen 54 verslaan het.<ref>{{Cite web |last=Thale |first=Neo |date=2024-06-14 |title=BREAKING: DA's Annelie Lotriet is the new deputy speaker of Parliament |url=https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |access-date=2024-06-14 |website=The South African |language=en-ZA |archive-date=14 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240614193109/https://www.thesouthafrican.com/news/politics/breaking-ancs-thoko-didiza-is-the-new-speaker-of-parliament/ |url-status=live }}</ref> Lotriet het die eerste nie-ANC-lid geword wat die posisie van Adjunkspeaker van die Nasionale Vergadering beklee sedert Bhadra Ranchod,<ref>{{cite news|url=https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|title=DA's Lotriet pitted against ATM's Zungula for Deputy Speaker|first=Lindsay|last=Dentlinger|publisher=Eytewitness News|date=14 Junie 2024|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=14 Junie 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240614184053/https://www.ewn.co.za/2024/06/14/das-lotriet-pitted-against-atms-zungula-for-deputy-speaker|url-status=live}}</ref> wat tussen 1994 en 1996 as Adjunkspeaker gedien het.<ref>{{cite news|url=https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|title=Former Presiding Officers|accessdate=14 Junie 2024|archive-date=19 Mei 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240519142546/https://www.parliament.gov.za/former-presiding-officers|url-status=live}}</ref> President Cyril Ramaphosa het sy [[Kabinet van Cyril Ramaphosa, Junie 2024|nuwe kabinet]] op 30 Junie aankondig.<ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/cyril-ramaphosa-reelected-as-south-african-president/a-69358895|title=Cyril Ramaphosa reelected as South African president|website=dw.com|language=en|access-date=2024-06-15}}</ref> Die president het aangekondig dat vir die eerste keer in Suid-Afrika se geskiedenis het elf politieke partye saamgekom om 'n regering van nasionale eenheid (RNE) te vorm. Die betrokke partye sluit in die African National Congress, Demokratiese Alliansie, Patriotic Alliance, Inkatha Vryheidsparty, [[GOOD|Good]] Party, [[Pan Africanist Congress of Azania]], [[Vryheidsfront Plus]], [[United Democratic Movement]], [[Al Jama-ah]], [[RISE Mzansi|Rise Mzansi]], en die [[United Africans Transformation]]. Die United Africans Transformation het later uit die RNE ontrek. ==== Provinsiale regerings ==== Ten spyte van winste in die provinsie KwaZulu-Natal tydens die algemene verkiesing, sou Jacob Zuma se MK-party op 14 Junie 2024 'n groot terugslag in sy hartland-provinsie kry nadat die KwaZulu-Natalse provinsiale wetgewer besluit het om IVP-lid Thami Ntuli bo 'n MK-kandidaat as Premier van KwaZulu-Natal te verkies.<ref>{{cite news |first=Greg |last=Ardé |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2024-06-14-inkatha-freedom-partys-thami-ntuli-is-voted-in-as-kwazulu-natals-new-premier/|title=Inkatha Freedom Party’s Thami Ntuli is voted in as KwaZulu-Natal’s new premier|accessdate=2024-06-14|publisher=Daily Maverick|date=2024-06-14}}</ref><ref>{{cite news |first=Nqobile |last=Dludla |title=South Africa's KZN province elects IFP member as premier in setback for Zuma |url=https://www.reuters.com/world/africa/south-africas-kzn-province-elects-ifp-member-premier-setback-zuma-2024-06-14/ |access-date=2024-06-14 |publisher=Reuters |date=2024-06-14 |language=en}}</ref> ===Bewerings van ongerymdhede === Jacob Zuma het op 1 Junie gesê dat die MK poog om die aankondiging van amptelike uitslae wettiglik te laat staak hangende ondersoeke oor bewerings van stemgedrog wat deur die party geopper is, met MK-amptenare wat moontlike peuter aan die Onafhanklike Verkiesingskommissie se rekenaarstelsel verwys na foute vroeër daardie dag. Die OVK het gesê hy het 579 besware van beide kiesers en politieke partye ontvang oor die verkiesingsuitslae,<ref>{{Cite news |date=2 Junie 2024 |title=Former South Africa leader Zuma threatens legal action over allegations of election irregularities |url=https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |access-date=2 Junie 2024 |work=Associated Press |language=en-US |archive-date=1 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240601222033/https://apnews.com/article/south-africa-elections-zuma-objections-ead32e32fb549ef56574b0229ada6a05 |url-status=live }}</ref> en het in 24 gevalle hertellings beveel.<ref name="f24anc">{{Cite news |date=2 June 2024 |title=South Africa's ANC to enter coalition talks after landmark election |url=https://www.france24.com/en/africa/20240602-south-africa-s-anc-to-enter-coalition-talks-after-landmark-election |access-date=2 Junie 2024 |work=France 24 |language=en-US }}</ref> [[Bheki Cele]], minister van polisie, het gewaarsku dat owerhede nie "dreigemente van onstabiliteit sal duld om besware of kommer oor die verkiesingsprosesse te registreer nie".<ref>{{Cite news |date=3 Junie 2024 |title=South Africa president faces up to poor poll result |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx99vww50y5o |access-date=3 Junie 2024 |work=[[BBC]] |language=en-UK}}</ref> Die MK het later 'n petisie ingedien waarin hy die [[Konstitusionele Hof van Suid-Afrika|Konstitusionele Hof]] vra om die openingsessie van die nuwe Nasionale Vergadering op 14 Junie te stop,<ref>{{cite news| title=South African political party led by Zuma seeks to halt parliament election of country's president |date=11 June 2024 |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240611231843/https://abcnews.go.com/International/wireStory/south-african-political-party-led-zuma-seeks-halt-111027490 |archive-date=11 Junie 2024 |access-date=12 Junie 2024}}</ref> en bygevoeg dat dit die vergadering sal boikot.<ref>{{cite news |title=Zuma's party seeks to halt parliament election of country's president |date=12 June 2024 |url=https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |work=Africanews |access-date=12 Junie 2024 |archive-date=12 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240612085150/https://www.africanews.com/2024/06/12/zumas-party-seeks-to-halt-parliament-election-of-countrys-president/ |url-status=live }}</ref> Op 13 Junie het die Konstitusionele Hof die petisie van die hand gewys, wat die sitting toegelaat het om voort te gaan.<ref>{{Cite web |url=https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |title=South Africa political parties cobble together unity government as deadline to elect president looms |website=ABC News |access-date=13 Junie 2024 |archive-date=13 Junie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613141022/https://abcnews.go.com/Business/wireStory/south-africa-political-parties-cobble-unity-government-deadline-111083179 |url-status=live }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == [[Onafhanklike Verkiesingskommissie van Suid-Afrika|Onafhanklike verkiesingskommissie]] se [https://results.elections.org.za/home/ verkiesingsuitslag bladsy]. {{Verkiesings in Suid-Afrika}} {{Normdata}} [[Kategorie:2024]] [[Kategorie:Verkiesings in Suid-Afrika]] 68idq5ob7hxlbby13wkz41pq3s2u1zs 0 410702 2901466 2901108 2026-05-04T18:30:29Z Oesjaar 7467 /* Kenteken */ Skakel 2901466 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Koreaanse Rugbyunie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Koreaanse Rugbyunie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Korea Rugby Union'' |opskrif2 = Afkorting |2 = KRU |opskrif3 = [[Koreaans]]e naam |3 = 대한럭비협회 |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Suid-Korea}} |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1946 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Wêreldrugby]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 1988 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Asië Rugby]] |opskrif10 = President |10 = Choi Won-Tae |opskrif11 = Setel |11 = [[Seoel]], Suid-Korea |opskrif12 = [[Amptelike taal]] |12 = Koreaans |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [http://www.rugby.or.kr/ ''rugby.or.kr''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Koreaanse Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort “KRU”; [[Koreaans]]: 대한럭비협회) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Suid-Korea]] beheer. Die beheerliggaam is in 1946 gestig en in [[Seoel]] gesetel. Sedert 1988 verteenwoordig dit Suid-Korea by [[Wêreldrugby]] en sedert 1968 ook by [[Asië Rugby]] (“AR”). == Geskiedenis == Die Koreaanse Rugbyunie is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR, nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea |title=Korea |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Daarbenewens was die KRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/korea/ |title=Korea Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> == Taak == Die Koreaanse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea se nasionale seniormansrugbyspan]] (die Roos van Saron), vroue en jeug. Die KRU hou ook toesig oor sewesrugby in Suid-Korea en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Suid-Koreaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die KRU ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Suid-Korea. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hul met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Suid-Korea oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Die ''Korea Sevens'' is die Suid-Koreaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Suid-Korea is die Korea Superrugbyliga, waaraan tien klubspanne deelneem. Die meeste spelers van die Koreaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in Japan aktief. Die Koreaanse Rugbyunie organiseer ook gereeld internasionale toernooie. Onder andere word die Korea Sewes jaarliks op die [[Incheon Namdong Asiad-rugbyveld]] in [[Incheon]] beslis. == Kenteken == Die Koreaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[alteaboompie]] (''[[Hibiscus syriacus]]'', ook “Roos van Saron” genoem) in pienk met die belettering ''Korea Rugby'' in Engels. Die nasionale span se bynaam is ''Mugunghwas'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花), vertaalbaar as “die ewige blom”.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.koreaaward.com/kor/index.php?mid=flag&document_srl=288 |title=Korea's national Flower – "Mugunghwa" (Rose of Sharon) |publisher=KoreaAwards |date=2 Junie 2009 |accessdate=29 Junie 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130629163622/http://www.koreaaward.com/kor/index.php?mid=flag&document_srl=288 |archive-date=29 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{ko}} [http://www.rugby.or.kr/ Die Koreaanse Rugbyunie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Suid-Korea]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] 7fn1whx8nikibe67kahn0j0rm5rsg76 2901473 2901466 2026-05-04T19:00:33Z SpesBona 2720 Hersien 2901473 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Koreaanse Rugbyunie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Koreaanse Rugbyunie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Korea Rugby Union'' |opskrif2 = Afkorting |2 = KRU |opskrif3 = [[Koreaans]]e naam |3 = 대한럭비협회 |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Suid-Korea}} |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1946 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Wêreldrugby]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 1988 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Asië Rugby]] |opskrif10 = President |10 = Sim Yeong-bok |opskrif11 = Setel |11 = [[Seoel]], Suid-Korea |opskrif12 = [[Amptelike taal]] |12 = Koreaans |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [http://www.rugby.or.kr/ ''rugby.or.kr''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Koreaanse Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort “KRU”; [[Koreaans]]: 대한럭비협회) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Suid-Korea]] beheer. Die beheerliggaam is in 1946 gestig en in [[Seoel]] gesetel. Sedert 1988 verteenwoordig dit Suid-Korea by [[Wêreldrugby]] en sedert 1968 ook by [[Asië Rugby]] (“AR”). == Geskiedenis == Die Koreaanse Rugbyunie is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR, nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea |title=Korea |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Daarbenewens was die KRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/korea/ |title=Korea Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> == Taak == Die Koreaanse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea se nasionale seniormansrugbyspan]] (die Roos van Saron), vroue en jeug. Die KRU hou ook toesig oor sewesrugby in Suid-Korea en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Suid-Koreaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die KRU ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Suid-Korea. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hul met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Suid-Korea oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Die ''Korea Sevens'' is die Suid-Koreaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Suid-Korea is die Korea Superrugbyliga, waaraan tien klubspanne deelneem. Die meeste spelers van die Koreaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in Japan aktief. Die Koreaanse Rugbyunie organiseer ook gereeld internasionale toernooie. Onder andere word die Korea Sewes jaarliks op die [[Incheon Namdong Asiad-rugbyveld]] in [[Incheon]] beslis. == Kenteken == Die Koreaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus'', ook “Roos van Saron” genoem) in pienk op ’n gestiliseerde rugbybal met die belettering ''Korea Rugby'' in Engels. Die nasionale span se bynaam is ''Mugunghwas'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花), vertaalbaar as “die ewige blom”.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.koreaaward.com/kor/index.php?mid=flag&document_srl=288 |title=Korea's national Flower – "Mugunghwa" (Rose of Sharon) |publisher=KoreaAwards |date=2 Junie 2009 |accessdate=29 Junie 2013 |archive-url=https://archive.ph/20130629163622/http://www.koreaaward.com/kor/index.php?mid=flag&document_srl=288 |archive-date=29 Junie 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{ko}} [http://www.rugby.or.kr/ Die Koreaanse Rugbyunie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Suid-Korea]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] axtieaozi9daps48kz78lizv3rgvx4a 2901504 2901473 2026-05-04T21:00:27Z SpesBona 2720 /* Kenteken */ Beter bewoording en bron 2901504 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = Koreaanse Rugbyunie |kleur = |titel = |beeld = Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van die Koreaanse Rugbyunie |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Engels]]e naam |1 = ''Korea Rugby Union'' |opskrif2 = Afkorting |2 = KRU |opskrif3 = [[Koreaans]]e naam |3 = 대한럭비협회 |opskrif4 = [[Land]] |4 = {{vlagland|Suid-Korea}} |opskrif5 = [[Sport]]soorte |5 = [[Rugby]], [[Sewesrugby]] |opskrif6 = Stigting |6 = 1946 |opskrif7 = Lid van |7 = [[Wêreldrugby]] |opskrif8 = Aangesluit in |8 = 1988 |opskrif9 = Vastelandse beheerliggaam |9 = [[Asië Rugby]] |opskrif10 = President |10 = Sim Yeong-bok |opskrif11 = Setel |11 = [[Seoel]], Suid-Korea |opskrif12 = [[Amptelike taal]] |12 = Koreaans |opskrif13 = Amptelike webwerf |13 = [http://www.rugby.or.kr/ ''rugby.or.kr''] |opskrif14 = |14 = |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} Die '''Koreaanse Rugbyunie''' ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort “KRU”; [[Koreaans]]: 대한럭비협회) is die bestuursliggaam wat [[rugby]] en [[sewesrugby]] in [[Suid-Korea]] beheer. Die beheerliggaam is in 1946 gestig en in [[Seoel]] gesetel. Sedert 1988 verteenwoordig dit Suid-Korea by [[Wêreldrugby]] en sedert 1968 ook by [[Asië Rugby]] (“AR”). == Geskiedenis == Die Koreaanse Rugbyunie is in 1946 gestig en het in 1988 by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR, nou [[Wêreldrugby]]) aangesluit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/organisation/membership/asia/korea |title=Korea |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Daarbenewens was die KRU in 1968 ’n stigterslid van die Asiatiese Rugbyvoetbalunie (Engels: ''Asian Rugby Football Union'', ARFU; nou [[Asië Rugby]]).<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.asiarugby.com/unions/korea/ |title=Korea Rugby Union |publisher=[[Asië Rugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> == Taak == Die Koreaanse Rugbyunie organiseer verskeie nasionale spanne, insluitend [[Koreaanse nasionale rugbyspan|Korea se nasionale seniormansrugbyspan]] (die Roos van Saron), vroue en jeug. Die KRU hou ook toesig oor sewesrugby in Suid-Korea en aangesien dit ’n Olimpiese sportsoort is, werk hulle met die Suid-Koreaanse [[Nasionale Olimpiese Komitee]] saam. Naas die amptelike nasionale span roep die KRU ook ander keurspanne byeen. Daarbenewens bestuur die beheerliggaam kinder- en jeugrugby in Suid-Korea. Kinders en jongmense word reeds op skool aan rugby bekend gestel en na gelang van hul belangstelling en talent begin hul met hul afrigting. Net soos ander rugbylande beskik Suid-Korea oor ’n o/20-nasionale span wat aan die [[Wêreldrugby o/20-trofee]] deelneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/tournaments/u20/trophy |title=World Rugby U20 Trophy |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> Die ''Korea Sevens'' is die Suid-Koreaanse [[sewesrugby]]span en hulle neem aan internasionale toernooie soos Wêreldrugby se Sewesreeks, Sewesrugbywêreldbeker en [[Olimpiese Somerspele]] deel. Die beheerliggaam reël ook die plaaslike kompetisies. Die hoogste rugbyliga in Suid-Korea is die Korea Superrugbyliga, waaraan tien klubspanne deelneem. Die meeste spelers van die Koreaanse nasionale span speel in dié liga. Van die ander spelers is veral in Japan aktief. Die Koreaanse Rugbyunie organiseer ook gereeld internasionale toernooie. Onder andere word die Korea Sewes jaarliks op die [[Incheon Namdong Asiad-rugbyveld]] in [[Incheon]] beslis. == Kenteken == Die Koreaanse Rugbyunie se kenteken toon ’n gestileerde [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus'', ook “Roos van Saron” genoem) in pienk op ’n gestiliseerde rugbybal met die belettering ''Korea Rugby'' in Engels. Van die nasionale blom se Koreaanse naam is die nasionale span se bynaam ''Mugunghwas'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花) afgelei, vertaalbaar as “die ewige blom”.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do |title=The National Flower – Mugunghwa |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=25 Maart 2024}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{ko}} [http://www.rugby.or.kr/ Die Koreaanse Rugbyunie se amptelike tuisblad] {{Affiliasies van Wêreldrugby}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rugby in Suid-Korea]] [[Kategorie:Rugbybeheerliggaam]] [[Kategorie:Wêreldrugby]] qp03pycvfufes0zb4fp5c63zfudnsse 0 414642 2901534 2867641 2026-05-05T06:08:46Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901534 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas mediese toestand | name = Kroniese obstruktiewe longsiekte | synonyms = KOLS | image = Copd versus healthy lung-afr.jpg | width = 240px | caption = Deel van 'n long met sentrilobulêre ekseem, met vergrote lugspasies in die middel van die lobule wat gewoonlik deur rook veroorsaak word en 'n belangrike verskynsel in KOLS is. | field = [[Long|Pulmonologie]] | symptoms = Kortasemigheid, kroniese hoes, slymvervaardiging | complications = [[Angs]], [[depressie]], longhartsiektes, pneumotoraks | onset = 35 jaar en ouer | duration = Lang termyn | types = | causes = [[Rookgewoonte|Tabakrook]], [[lugbesoedeling]], [[genetika]]<ref name=WHO2024/> | risks = | diagnosis = | differential = | prevention = Ophou rook, beter binnens- en buitenshuise luggehalte, tabakbeheermaatreëls | treatment = Pulmonêre rehabilitasie, langtermyn-suurstofterapie, longvolumereduksie | medication = | prognosis = | frequency = 213&nbsp;miljoen (2021);<ref name=GBD2021Prevalence/><br /> 2,7% van wêreldbevolking<ref name=GBD2021Prevalence/> | deaths = 3,65&nbsp;miljoen (2021);<ref name=GBD2021Mortality/><br /> 5% van globale sterftes<ref name=WHO2024/> }} '''Kroniese obstruktiewe longsiekte''' of''' KOLS''' ([[Engels]]: ''Chronic obstructive pulmonary disease'' of ''COPD'') is 'n soort progressiewe longsiekte gekenmerk deur kroniese respiratoriese simptome en lugvloeibeperking.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Die Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease het KOLS in 2024 gedefinieer as 'n heterogene longtoestand wat gekenmerk word deur kroniese respiratoriese simptome (kortasemigheid, hoes, slymvervaardiging en/of die verergering van die siekte) as gevolg van afwykings van die lugweë (brongitis, brongiolitis) en/of alveolusse ([[emfiseem]]) wat aanhoudende, dikwels progressiewe, lugvloei-obstruksie veroorsaak.<ref>{{Cite web |title=2024 GOLD Report |url=https://goldcopd.org/2024-gold-report/ |access-date=2024-02-23 |website=Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease - GOLD |language=en-US}}</ref> Dit kan ook '''chroniese obstruktiewe longsiekte''' of''' COLS''' gespel word. Die hoofsimptome van KOLS sluit in kortasemigheid en 'n hoes, wat slym kan produseer.{{sfn|Gold Report 2021|pp=20-27|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} Die siekte vererger geleidelik, met alledaagse aktiwiteite soos stap of aantrek wat moeiliker word. Hoewel dit ongeneeslik is, is dit voorkombaar en behandelbaar. Die twee mees algemene soorte KOLS is [[emfiseem]] en [[Brongitis|kroniese brongitis]], en dit was die twee klassieke KOLS-[[fenotipe]]s. Dié basiese dogma is egter bevraagteken, aangesien wisselende grade van saamvoorkomende emfiseem, kroniese brongitis en potensieel beduidende vaskulêre siektes almal erken is by mense met KOLS, wat aanleiding gegee het tot die klassifikasie van ander fenotipes of subtipes.<ref name=Myc1>{{cite journal |vauthors=Myc LA, Shim YM, Laubach VE, Dimastromatteo J |title=Role of medical and molecular imaging in COPD |journal=Clin Transl Med |volume=8 |issue=1 |page=12 |date=April 2019 |article-number=e12 |pmid=30989390 |pmc=6465368 |doi=10.1186/s40169-019-0231-z |url= |doi-access=free }}</ref> Emfiseem word gedefinieer as vergrote lugruimtes (alveolusse) waarvan die wande afgebreek het, wat tot permanente skade aan die longweefsel lei. Kroniese brongitis word gedefinieer as ’n produktiewe hoes wat minstens drie maande van elke jaar oor twee jaar aanwesig is. Albei dié toestande kan bestaan sonder lugvloeibeperking wanneer dit nie as KOLS geklassifiseer word nie. Emfiseem is slegs een van die strukturele afwykings wat lugvloei kan beperk en kan by ’n beduidende aantal mense bestaan sonder lugvloeibeperking.<ref name=ICD11>{{cite web |title=ICD-11 - ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics |url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http%3a%2f%2fid.who.int%2ficd%2fentity%2f1948124976 |website=icd.who.int |access-date=30 June 2021}}</ref><ref name=Martini>{{cite journal |vauthors=Martini K, Frauenfelder T |title=Advances in imaging for lung emphysema |journal=Ann Transl Med |volume=8 |issue=21 |page=1467 |date=November 2020 |pmid=33313212 |pmc=7723580 |doi=10.21037/atm.2020.04.44 |url= |doi-access=free }}</ref> Kroniese brongitis lei ook nie altyd tot lugvloeibeperking nie. By jong volwassenes met kroniese brongitis wat rook, is die risiko om KOLS te ontwikkel egter hoog.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Baie definisies van KOLS in die verlede het emfiseem en kroniese brongitis ingesluit, maar dit is nog nooit in definisies van die GOLD-verslag ingesluit nie.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Kols en [[asma]] kan by sommige individue saam bestaan en na mekaar toe konvergeer.<ref>{{Cite web |last=GINA and GOLD joint guidelines |first=GINA and GOLD task force members |date=2014 |title=Asthma COPD and asthma COPD overlap syndrome (ACOS). |url=https://ginasthma.org/wp-content/uploads/2019/11/GINA_GOLD_ACOS_2014-wms.pdf |website=GINA Guidelines}}</ref> Kols word geassosieer met laegraadse sistemiese inflammasie.<ref>{{Cite journal |last1=Agusti |first1=Àlvar |last2=Soriano |first2=Joan B. |date=January 2008 |title=COPD as a Systemic Disease |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15412550801941349 |journal=COPD: Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease |language=en |volume=5 |issue=2 |pages=133–138 |doi=10.1080/15412550801941349 |pmid=18415812 |s2cid=32732993 |issn=1541-2555|url-access=subscription }}</ref> Die mees algemene oorsaak van KOLS is [[Rookgewoonte|tabakrook]].<ref name=bmj22>{{cite web |title=Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) - Aetiology {{!}} BMJ Best Practice |url=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/7/aetiology |website=bestpractice.bmj.com |access-date=25 November 2022}}</ref> Ander risikofaktore sluit binnens- en buitenshuise lugbesoedeling in, insluitend stof, blootstelling aan beroepsirritante soos stof van grane, kadmiumstof of -dampe en [[genetika]], soos 'n alfa-1-antitripsientekort.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}}<ref name=HSE>{{cite web |title=COPD causes - occupations and substances |url=https://www.hse.gov.uk/copd/causes.htm#substances |website=www.hse.gov.uk |access-date=3 July 2021}}</ref> In [[ontwikkelende land]]e is algemene bronne van huishoudelike lugbesoedeling die gebruik van [[steenkool]] en [[biomassa]] soos hout en droë mis as brandstof vir kook en verhitting.<ref name=Torres-Duque_2016>{{cite journal | vauthors = Torres-Duque CA, García-Rodriguez MC, González-García M | title = Is Chronic Obstructive Pulmonary Disease Caused by Wood Smoke a Different Phenotype or a Different Entity? | journal = Archivos de Bronconeumologia | volume = 52 | issue = 8 | pages = 425–31 | date = August 2016 | pmid = 27207325 | doi = 10.1016/j.arbres.2016.04.004 }}</ref> Die meeste gevalle van KOLS kan voorkom word deur blootstelling aan risikofaktore soos rook en binnens- en buitenshuise lugbesoedelstowwe te verminder.{{sfn|Gold Report 2021|pp=80–83|loc=Chapter 4: Management of stable COPD}} Hoewel behandeling die verergering kan vertraag, is daar geen afdoende bewyse dat enige medikasie die langtermyn-agteruitgang in longfunksie kan verander nie. Kolsbehandelings sluit in ophou rook, inentings, pulmonêre rehabilitasie, brongodilatore en kortikosteroïede in. Sommige mense kan baat vind by langtermyn-suurstofterapie, longvolumevermindering en longoorplantings. By diegene wat periodes van akute verergering van die siekte ervaar, kan verhoogde gebruik van medikasie, [[antibiotika]], kortikosteroïede en hospitalisasie nodig wees.<ref>{{cite journal | vauthors = Dobler CC, Morrow AS, Beuschel B, Farah MH, Majzoub AM, Wilson ME, etal | title = Pharmacologic Therapies in Patients With Exacerbation of Chronic Obstructive Pulmonary Disease: A Systematic Review With Meta-analysis | journal = Annals of Internal Medicine | volume = 172 | issue = 6 | pages = 413–422 | date = March 2020 | pmid = 32092762 | doi = 10.7326/M19-3007 | hdl = 1959.4/unsworks_66204 | s2cid = 211476101 | hdl-access = free }}</ref> Teen 2021 het KOLS ongeveer 213&nbsp;miljoen mense geraak (2,7% van die wêreldbevolking).<ref name=GBD2021Prevalence>{{cite journal | author = ((GBD 2021 Diseases and Injuries Collaborators)) | title = Global incidence, prevalence, years lived with disability (YLDs), disability-adjusted life-years (DALYs), and healthy life expectancy (HALE) for 371 diseases and injuries in 204 countries and territories and 811 subnational locations, 1990–2021: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021 | journal = The Lancet |date=2024-05-18 |volume=403 |issue=10440 |pages=2133–2161 |doi=10.1016/S0140-6736(24)00757-8 |doi-access=free |issn=0140-6736 |pmc=11122111 |pmid=38582094}}</ref> Dit kom gewoonlik voor by mans en vroue ouer as 35-40 jaar.<ref name=WHO2024>{{cite web |title=Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) |url=https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-(copd) |work=Fact Sheets |publisher=World Health Organization |date=2024-11-06 |language=en}}</ref> In 2021 het KOLS 3,65&nbsp;miljoen sterftes veroorsaak.<ref name=GBD2021Mortality>{{cite journal | author = ((GBD 2021 Causes of Death Collaborators)) | title = Global burden of 288 causes of death and life expectancy decomposition in 204 countries and territories and 811 subnational locations, 1990–2021: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2021 | journal = The Lancet |date=2024-05-18 |volume=403 |issue=10440 |pages=2100–2132 |doi=10.1016/S0140-6736(24)00367-2 |doi-access=free |issn=0140-6736 |pmc=11126520 |pmid=38642570 | bibcode = 2024Lanc..403.2100N }}</ref> Byna 90% van KOLS-sterftes by persone jonger as 70 jaar kom in lae- en middelinkomstelande voor.<ref name=WHO2024/> In 2021 was dit die vierde grootste oorsaak van die dood, verantwoordelik vir ongeveer 5% van alle sterftes.<ref name=WHO2024/> Die aantal sterftes sal na verwagting verder toeneem weens voortgesette blootstelling aan risikofaktore en ’n verouderende bevolking.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} In die [[VSA]] is die koste van die siekte in 2010 op $50&nbsp;miljard geraam, waarvan die meeste aan verergerings toegeskryf word.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} ==Tekens en simptome== [[Beeld:Symptoms of COPD-af.jpg|thumb|links|220px|Die simptome.]] ===Kortasemigheid=== ’n Kardinale simptoom van KOLS is die kroniese en progressiewe [[Asemhaling|kortasemigheid]] wat die kenmerkendste eienskap van die toestand is. Kortasemigheid (asemnood) is dikwels die ontstellendste simptoom en is verantwoordelik vir die gepaardgaande angs en mate van gestremdheid wat ervaar word.{{sfn|Gold Report 2021|pp=20-27|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} Simptome van hygende asemhaling en benoudheid op die bors wat met asemnood gepaardgaan, kan oor die verloop van ’n dag of tussen dae wissel en is nie altyd teenwoordig nie. Borsbenoudheid volg dikwels op inspanning.{{sfn|Gold Report 2021|pp=20-27|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} Baie mense met meer gevorderde KOLS haal deur getuite lippe asem, wat kortasemigheid kan verbeter.<ref name=Mayer>{{cite journal |vauthors=Mayer AF, Karloh M, Dos Santos K, de Araujo CL, Gulart AA |title=Effects of acute use of pursed-lips breathing during exercise in patients with COPD: a systematic review and meta-analysis |journal=Physiotherapy |volume=104 |issue=1 |pages=9–17 |date=March 2018 |pmid=28969859 |doi=10.1016/j.physio.2017.08.007 |url=}}</ref> Kortasemigheid is dikwels verantwoordelik vir verminderde fisieke aktiwiteit, en lae vlakke van fisieke aktiwiteit word met swakker uitkomste verbind.{{sfn|Gold Report 2021|pp=90–96|loc=Chapter 4: Management of stable COPD}}<ref>{{cite journal | vauthors = O'Donnell DE, Milne KM, James MD, de Torres JP, Neder JA | title = Dyspnea in COPD: New Mechanistic Insights and Management Implications | journal = Advances in Therapy | volume = 37 | issue = 1 | pages = 41–60 | date = January 2020 | pmid = 31673990 | pmc = 6979461 | doi = 10.1007/s12325-019-01128-9 | doi-access = free }}</ref> In ernstige en baie ernstige gevalle kan daar voortdurende moegheid, gewigsverlies, spierverlies en [[anoreksie]] wees. Mense met KOLS het dikwels toenemende asemnood en gereelde verkoues voordat hulle behandeling soek.{{sfn|Gold Report 2021|pp=20-27|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} ===Hoes=== Die algemeenste eerste simptoom van KOLS is ’n kroniese hoes, wat soms [[slym]] produseer. Slym wat opgehoes word, kan na gelang van sosiale of kulturele faktore, ingesluk of uitgespoeg word; dit is daarom nie altyd maklik om te evalueer nie. ’n Produktiewe (nat) hoes word egter slegs in tot 30% van gevalle gesien. Soms kan beperkte lugvloei ontwikkel in die afwesigheid van ’n hoes.{{sfn|Gold Report 2021|pp=20-27|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} Simptome is gewoonlik erger in die oggend.<ref name=Szalontai>{{cite journal |vauthors=Szalontai K, Gémes N, Furák J |display-authors=et al. |title=Chronic Obstructive Pulmonary Disease: Epidemiology, Biomarkers, and Paving the Way to Lung Cancer |journal=J Clin Med |volume=10 |issue=13 |date=June 2021 |page=2889 |pmid=34209651 |doi=10.3390/jcm10132889 |url=|pmc=8268950 |doi-access=free }}</ref> ’n Chroniese produktiewe hoes is die gevolg van die afskeiding van slym, en as dit minstens twee jaar vir langer as drie maande per jaar aanhou, word dit as chroniese brongitis gedefinieer.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Chroniese brongitis kan voorkom voordat die beperkte lugvloei ontwikkel wat diagnosties van KOLS is.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Sommige mense met KOLS skryf die simptome aan die gevolge van rook toe. In ernstige KOLS kan kragtige hoes lei tot ribbreuke of ’n kortstondige verlies van bewussyn.{{sfn|Gold Report 2021|pp=20-27|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} ==Verergerings== Akute verergerings in die siekte kan skielik voorkom en verskeie dae lank aanhou. Die kernsimptoom is toenemende kortasemigheid; ander simptome sluit oormatige slym, verergerde hoes en hyg in. ’n Algemene teken is lugvasvanging, wat dit moeilik maak om volledig uit te asem.{{sfn|Gold Report 2021|pp=104–109|loc=Chapter 5: Management of exacerbations}} Die gewone oorsaak van ’n verergering is ’n [[virus]]infeksie, meestal [[verkoue]].{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Die verkoue word gewoonlik met die wintermaande verbind, maar kan enige tyd voorkom.<ref name=CDC2>{{cite web |title=Common Colds |url=https://www.cdc.gov/features/rhinoviruses/ |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=20 August 2021 |language=en-us |date=7 October 2020 |archive-date=June 18, 2023| archive-url=https://web.archive.org/web/20230618024517/https://www.cdc.gov/features/rhinoviruses/}}</ref> Ander boonstelugweginfeksies kan bakterieel wees of soms in kombinasie, sekondêr tot ’n virusinfeksie, voorkom.<ref name=Guo-Parke>{{cite journal |vauthors=Guo-Parke H, Linden D, Weldon S, Kidney JC, Taggart CC |title=Mechanisms of Virus-Induced Airway Immunity Dysfunction in the Pathogenesis of COPD Disease, Progression, and Exacerbation |journal=Frontiers in Immunology |volume=11 |issue= |article-number=1205 |date=2020 |pmid=32655557 |pmc=7325903 |doi=10.3389/fimmu.2020.01205 |url=|doi-access=free }}</ref> Die algemeenste bakteriële infeksie word veroorsaak deur ''Haemophilus influenzae''.<ref name=Short>{{cite journal |vauthors=Short B, Carson S, Devlin AC |display-authors=etal |title=Non-typeable Haemophilus influenzae chronic colonization in chronic obstructive pulmonary disease (COPD) |journal=Critical Reviews in Microbiology |volume=47 |issue=2 |pages=192–205 |date=March 2021 |pmid=33455514 |doi=10.1080/1040841X.2020.1863330 |s2cid=230608674 |url=|doi-access=free }}</ref> Ander risiko’s sluit blootstelling aan tabakrook (aktief én passief) en omgewingspartikels (binnens- én buitenshuis) in.<ref name=EPA>{{cite web |last1=US EPA |first1=OAR |title=Particulate Matter (PM) Basics |url=https://www.epa.gov/pm-pollution/particulate-matter-pm-basics#effects |website=United States Environmental Protection Agency |access-date=21 July 2021 |language=en |date=19 April 2016}}</ref> Tydens die [[Covid-19-pandemie]] het hospitaalopnames vir KOLS-verergerings skerp afgeneem, wat moontlik aan ’n vermindering in emissies en skoner lug toegeskryf kan word.<ref name=Halpin2>{{cite journal |vauthors=Halpin DM, Miravitlles M, Metzdorf N, Celli B |title=Impact and prevention of severe exacerbations of COPD: a review of the evidence |journal=Int J Chron Obstruct Pulmon Dis |volume=12 |issue= |pages=2891–2908 |date=2017 |pmid=29062228 |pmc=5638577 |doi=10.2147/COPD.S139470 |url= |doi-access=free }}</ref> Daar was in dié tyd ook ’n beduidende afname in die aantal verkoue- en griepinfeksies.<ref name=Iacobucci>{{cite journal | vauthors = Iacobucci G | title = Covid lockdown: England sees fewer cases of colds, flu, and bronchitis | journal = BMJ | volume = 370 | article-number = m3182 | date = August 2020 | pmid = 32784206 | doi = 10.1136/bmj.m3182 | s2cid = 221097739 | doi-access = free }}</ref> Rook van veldbrande blyk ’n toenemende risiko in baie dele van die wêreld te wees en regeringsagentskappe publiseer dikwels beskermende advies op hulle webtuistes. In die VSA word aanbeveel die gebruik van stofmaskers bied nie beskerming teen die fyn deeltjies in veldbrande nie en dat goedpassende "partikulaatmaskers" eerder gebruik word.<ref name=USEPA>{{cite web |last1=US EPA |first1=OAR |title=Health Effects Attributed to Wildfire Smoke |url=https://www.epa.gov/wildfire-smoke-course/health-effects-attributed-wildfire-smoke |website=United States Environmental Protection Agency|access-date=21 July 2021 |language=en |date=13 August 2019}}</ref> Dieselfde advies word in [[Kanada]] en [[Australië]] gegee.<ref name=LACA>{{cite web |title=Forest Fires and Lung Health |url=https://www.lung.ca/lung-health/air-quality/outdoor-air-quality/forest-fires-and-lung-health |website=the lung association |access-date=21 July 2021 |language=en |date=25 August 2014}}</ref><ref name=farmer>{{cite web |title=Bushfire smoke |url=https://farmerhealth.org.au/2014/03/19/bushfire-smoke |website=National Centre for Farmer Health |access-date=21 July 2021 |language=en-AU |date=19 March 2014 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die getal verergerings word nie met enige stadium van die siekte verbind nie; dié met twee of meer per jaar word as "gereelde verergerings" geklassifiseer en met ’n vinniger siektevordering verbind.{{sfn|Gold Report 2021|pp=104–109|loc=Chapter 5: Management of exacerbations}} Kwesbaarheid wat met [[veroudering]] verband hou, verhoog verergerings en hospitalisasie.<ref name=Luo>{{cite journal |vauthors=Luo J, Zhang D, Tang W, Dou LY, Sun Y |title=Impact of Frailty on the Risk of Exacerbations and All-Cause Mortality in Elderly Patients with Stable Chronic Obstructive Pulmonary Disease |journal=Clin Interv Aging |volume=16 |issue= |pages=593–601 |date=2021 |pmid=33880018 |pmc=8053481 |doi=10.2147/CIA.S303852 |url= |doi-access=free }}</ref> Akute verergerings by KOLS is dikwels onverklaarbaar en word vermoedelik deur baie ander oorsake as infeksies veroorsaak. ’n Studie het die moontlikheid beklemtoon dat ’n [[longembolisme]] soms in dié gevalle verantwoordelik kan wees. Sulke embolismes kan op stollingsteenmiddels reageer.<ref>{{cite journal | vauthors = Aleva FE, Voets LW, Simons SO, de Mast Q, van der Ven AJ, Heijdra YF | title = Prevalence and Localization of Pulmonary Embolism in Unexplained Acute Exacerbations of COPD: A Systematic Review and Meta-analysis | journal = Chest | volume = 151 | issue = 3 | pages = 544–554 | date = March 2017 | pmid = 27522956 | doi = 10.1016/j.chest.2016.07.034 | s2cid = 7181799 }}</ref> ==Ander toestande== [[Beeld:COPD.JPG|thumb|200px|'n [[X-straal]]foto van longe met ernstige KOLS.]] KOLS kom dikwels saam met verskeie onderliggende toestande (komorbiditeite) voor, deels weens gedeelde risikofaktore. Algemene komorbiditeite sluit in kardiovaskulêre siekte, disfunksie van die skeletspiere, metaboliese sindroom, osteoporose, [[depressie]], [[angs]], [[asma]] en [[Kanker|longkanker]].{{sfn|Gold Report 2021|pp=26-33|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} Alfa-1-antitripsientekort (A1AT) is ’n belangrike risikofaktor vir KOLS.<ref name=Edgar>{{cite journal |vauthors=Edgar RG, Patel M, Bayliss S, Crossley D, Sapey E, Turner AM |title=Treatment of lung disease in alpha-1 antitrypsin deficiency: a systematic review |journal=Int J Chron Obstruct Pulmon Dis |volume=12 |issue= |pages=1295–1308 |date=2017 |pmid=28496314 |pmc=5422329 |doi=10.2147/COPD.S130440 |doi-access=free }}</ref> Daar word aanbeveel dat alle mense met KOLS vir A1AT gesif word.{{sfn|Gold Report 2021|pp=26-33|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} Metaboliese sindroom is waargeneem by tot 50% van mense met KOLS en beïnvloed die uitkomste beduidend.<ref name=Clementi>{{cite journal |vauthors=Clementi EA, Talusan A, Vaidyanathan S, Veerappan A, Mikhail M, Ostrofsky D, etal |title=Metabolic Syndrome and Air Pollution: A Narrative Review of Their Cardiopulmonary Effects |journal=Toxics |volume=7 |issue=1 |date=January 2019 |page=6 |pmid=30704059 |pmc=6468691 |doi=10.3390/toxics7010006 |doi-access=free |bibcode=2019Toxic...7....6C }}</ref> As dit saam met KOLS voorkom, is daar meer sistemiese inflammasie.<ref name=Clementi/> Dit is nie bekend of dit saam met KOLS bestaan en of dit as gevolg van die patologie ontwikkel nie. Metaboliese sindroom op sigself het ’n hoë koers van sieklikheid en sterfte, en dié koers word verhoog wanneer dit saam met KOLS voorkom. [[Tuberkulose]] is ’n risikofaktor vir die ontwikkeling van KOLS en is ook ’n moontlike komorbiditeit.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Die meeste mense met KOLS sterf aan komorbiditeite en nie aan respiratoriese probleme nie.<ref name=Chan>{{cite journal |vauthors=Chan SH, Selemidis S, Bozinovski S, Vlahos R |title=Pathobiological mechanisms underlying metabolic syndrome (MetS) in chronic obstructive pulmonary disease (COPD): clinical significance and therapeutic strategies |journal=Pharmacol Ther |volume=198 |issue= |pages=160–188 |date=June 2019 |pmid=30822464 |pmc=7112632 |doi=10.1016/j.pharmthera.2019.02.013 }}</ref> Angs en depressie is dikwels komplikasies van KOLS.<ref name=BMJbp>{{cite web |title=Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) — Complications |work=BMJ Best Practice |url=https://bestpractice.bmj.com/topics/en-gb/7/complications |access-date=11 July 2021}}</ref> Ander komplikasies sluit in ’n afname in lewensgehalte en verhoogde gestremdheid, gereelde borsinfeksies (insluitend [[longontsteking]]), sekondêre polisitemie, asemhalingsversaking, pneumotoraks, longkanker en kakeksie (spiervermorsing).<ref name=BMJbp/><ref name=Forfia>{{cite journal |vauthors=Forfia PR, Vaidya A, Wiegers SE |title=Pulmonary heart disease: The heart-lung interaction and its impact on patient phenotypes |journal=Pulm Circ |volume=3 |issue=1 |pages=5–19 |date=January 2013 |pmid=23662171 |pmc=3641739 |doi=10.4103/2045-8932.109910 |doi-access=free }}</ref> Saam met dié komplikasies is daar ’n gepaardgaande risiko om pulmonale hipertensie te ontwikkel. Die geskatte voorkoms van pulmonale hipertensie wat KOLS kompliseer, is in ’n meta-analise op 39% gerapporteer.<ref name=olsson/> Van die mense met KOLS wat vir longoorplantings gelys is, het 82% pulmonale hipertensie.<ref name=olsson/> Alhoewel pulmonale hipertensie relatief skaars is by mense met KOLS, kan ligte verhogings in pulmonale arteriële druk tot swakker uitkomste lei, insluitend ’n verhoogde risiko van sterfte.<ref name=olsson>{{cite journal |vauthors=Olsson KM, Corte TJ, Kamp JC, Montani D, Nathan SD, Neubert L, Price LC, Kiely DG |title=Pulmonary hypertension associated with lung disease: new insights into pathomechanisms, diagnosis, and management |journal=The Lancet. Respiratory Medicine |volume=11 |issue=9 |pages=820–835 |date=September 2023 |pmid=37591300 |doi=10.1016/S2213-2600(23)00259-X|url=https://www.thelancet.com/journals/lanres/article/PIIS2213-2600(23)00259-X/abstract|url-access=subscription }}</ref> Kognitiewe inkorting is algemeen by mense met KOLS, soos ook by ander longtoestande wat lugvloei aantas. Kognitiewe inkorting word verbind met ’n afnemende vermoë om basiese aktiwiteite te hanteer.{{sfn|Gold Report 2021|pp=121–126|loc=Chapter 6: COPD and comorbidities}} Dit is onduidelik of mense met KOLS ’n groter risiko het om [[Covid-19]] op te doen, hoewel hulle, indien besmet, ’n risiko het vir hospitalisasie en die ontwikkeling van ernstige Covid-19. Laboratorium- en kliniese studies toon egter die moontlikheid dat sekere ingeasemde kortikosteroïede vir KOLS ’n beskermende rol teen Covid-19 kan speel.<ref>{{cite journal |vauthors=Singh D, Mathioudakis AG, Higham A |title=Chronic obstructive pulmonary disease and COVID-19: interrelationships |journal=Curr Opin Pulm Med |volume=28 |issue=2 |pages=76–83 |date=March 2022 |pmid=34690257 |pmc=8815646 |doi=10.1097/MCP.0000000000000834 }}</ref> ===Definisie=== Baie definisies van KOLS het in die verlede kroniese brongitis en [[emfiseem]] ingesluit, maar dit is nog nooit in definisies van die GOLD-verslag opgeneem nie.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Emfiseem word gedefinieer as vergrote lugruimtes (alveolusse) waarvan die wande afbreek en is slegs een van die strukturele abnormaliteite wat lugvloei kan beperk. Die toestand kan bestaan sonder lugvloeibeperking, maar het dit gewoonlik.<ref name=ICD11/> Kroniese brongitis word gedefinieer as ’n produktiewe (nat) hoes wat oor twee jaar vir minstens drie maande van die jaar aanwesig is, maar dit lei nie altyd tot lugvloeibeperking nie, hoewel die risiko om KOLS te ontwikkel groot is.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Dié ouer definisies het die twee tipes as "tipe A" en "tipe B" groepeer.<ref name=Weinberger>{{cite book | vauthors = Weinberger SE |title=Principles of pulmonary medicine |chapter=6. Chronic Obstructive Pulmonary Disease |chapter-url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B978032352371400009X |date=2019 |publisher=Elsevier |isbn=978-0-323-52371-4 |page=104 |edition=7th|doi=10.1016/B978-0-323-52371-4.00009-X }}</ref> Later is besef die meeste mense met KOLS het ’n kombinasie van beide emfiseem en lugwegsiekte.<ref name=Weinberger/> Dit word nou erken as die twee hooffenotipes van KOLS. ==Oorsaak== Die algemeenste oorsaak van KOLS is blootstelling aan skadelike deeltjies of gasse, insluitend [[Rookgewoonte|tabakrook]], wat die long irriteer en inflammasie veroorsaak wat met verskeie gasheerfaktore in wisselwerking tree. Sulke blootstelling moet beduidend of langdurig wees.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Die grootste risikofaktor vir die ontwikkeling van KOLS is tabakrook.<ref name=bmj22/> Minder as 50% van kwaai rokers ontwikkel egter KOLS, en daarom moet ander faktore ook in ag geneem word, insluitend blootstelling aan binnens- en buitenshuise [[lugbesoedeling]], [[Allergie|allergene]], beroepsblootstelling en gasheerfaktore.<ref name=Szalontai/>{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Een van die bekende oorsake van KOLS is blootstelling aan konstruksiestof. Die drie hoofsoorte konstruksiestof is silikastof, niesilikastof (bv. stof van [[gips]], [[sement]], [[kalksteen]], [[marmer]] en [[dolomiet]]) en saagsels.<ref>{{cite web | url=https://www.hse.gov.uk/construction/faq-dust.htm | title=FAQs Dust - Health and Safety Executive (HSE)}}</ref> Gasheerfaktore sluit in genetiese vatbaarheid, faktore wat met armoede verband hou, veroudering en fisiese onaktiwiteit. [[Asma]] en [[tuberkulose]] word ook as risikofaktore erken, aangesien aangemeld word dat die komorbiditeit van KOLS 12 keer hoër is by pasiënte met asma (nadat data vir rookgeskiedenis aangepas is).{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} In [[Europa]] word lugweghiperreaktiwiteit as die belangrikste risikofaktor naas rook beskou.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} [[Alkohol]]misbruik kan tot alkoholiese longsiekte lei en word as ’n onafhanklike risikofaktor vir KOLS beskou.<ref name=Bailey>{{cite journal |vauthors=Bailey KL, Samuelson DR, Wyatt TA |title=Alcohol use disorder: A pre-existing condition for COVID-19? |journal=Alcohol |volume=90 |issue= |pages=11–17 |date=February 2021 |pmid=33080339 |pmc=7568767 |doi=10.1016/j.alcohol.2020.10.003 |url=}}</ref> Die outomatiese reinigingsproses van die longe word deur chroniese blootstelling aan alkohol ontwrig en ’n inflammatoriese reaksie word bevorder.<ref name=Arvers>{{cite journal |vauthors=Arvers P |title=[Alcohol consumption and lung damage: Dangerous relationships] |language=French |journal=Rev Mal Respir |volume=35 |issue=10 |pages=1039–1049 |date=December 2018 |pmid=29941207 |doi=10.1016/j.rmr.2018.02.009 |s2cid=239523761 |url=}}</ref><ref name=Smith1>{{cite journal |vauthors=Smith P, Jeffers LA, Koval M |title=Effects of different routes of endotoxin injury on barrier function in alcoholic lung syndrome |journal=Alcohol |volume=80 |issue= |pages=81–89 |date=November 2019 |pmid=31278041 |pmc=6613986 |doi=10.1016/j.alcohol.2018.08.007 |url=}}</ref> Die skade lei tot ’n verhoogde vatbaarheid vir infeksie, insluitend [[Covid-19]],<ref name=Slovinsky>{{cite journal |vauthors=Slovinsky WS, Romero F, Sales D, Shaghaghi H, Summer R |title=The involvement of GM-CSF deficiencies in parallel pathways of pulmonary alveolar proteinosis and the alcoholic lung |journal=Alcohol |volume=80 |issue= |pages=73–79 |date=November 2019 |pmid=31229291 |pmc=6592783 |doi=10.1016/j.alcohol.2018.07.006 |url=}}</ref> veral wanneer dit met rook gekombineer word.<ref name=Bailey/> ===Rook=== Die primêre risikofaktor vir KOLS wêreldwyd is tabakrook, met ’n verhoogde tempo van ontwikkeling van die siekte by rokers en voormalige rokers.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}}<ref name=bmj22/> Van dié wat rook, sal ongeveer 20% KOLS ontwikkel,<ref name=Ward2012>{{cite book| vauthors = Ward H |title=Oxford Handbook of Epidemiology for Clinicians|year=2012|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-165478-7|pages=289–290|url=https://books.google.com/books?id=dHLjLwru-l8C&pg=RA1-PT194 }}</ref> wat toeneem tot minder as 50% by kwaai rokers.{{sfn|Gold Report 2021|pp=4–8|loc=Chapter 1: Definition and overview}} In die VSA en [[Brittanje]] is 80-95% van mense met KOLS óf huidige óf voormalige rokers.<ref name=Ward2012/><ref name=Ren2013>{{cite book| vauthors = Rennard S |title=Clinical management of chronic obstructive pulmonary disease|year=2013|publisher=Informa Healthcare|isbn=978-0-8493-7588-0|page=23|url=https://books.google.com/books?id=DiTThQJkc0UC&pg=PA23|edition=2nd }}</ref><ref name=Rich2010>{{cite book| vauthors = Sharma A, Barclay J |title=COPD in primary care|year=2010|publisher=Radcliffe Pub.|isbn=978-1-84619-316-3|page=9|url=https://books.google.com/books?id=CrXFqhezbeMC&pg=PA9 }}</ref> Verskeie studies dui daarop dat vroue meer vatbaar as mans is vir die skadelike uitwerking van tabakrook.<ref name=CCM>{{cite journal | vauthors = Han MK, Martinez FJ | title = Host, Gender, and Early-Life Factors as Risks for Chronic Obstructive Pulmonary Disease | journal = Clinics in Chest Medicine | volume = 41 | issue = 3 | pages = 329–337 | date = September 2020 | pmid = 32800188 | pmc = 7993923 | doi = 10.1016/j.ccm.2020.06.009 }}</ref> Met dieselfde hoeveelheid sigaretrook het vroue ’n hoër risiko vir KOLS as mans.<ref>{{cite journal | vauthors = Amaral AF, Strachan DP, Burney PG, Jarvis DL | title = Female Smokers Are at Greater Risk of Airflow Obstruction Than Male Smokers. UK Biobank | journal = American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine | volume = 195 | issue = 9 | pages = 1226–1235 | date = May 2017 | pmid = 28075609 | doi = 10.1164/rccm.201608-1545OC | hdl-access = free | s2cid = 9360093 | hdl = 10044/1/45106 | url = https://openaccess.sgul.ac.uk/id/eprint/108529/7/AJRCCM-201608-1545OC-R1_supplement.pdf }}</ref> Vroue wat tydens [[swangerskap]] en gedurende die vroeë lewe van die kind rook, is ’n risikofaktor vir die latere ontwikkeling van die siekte by die kind.<ref name=Savran>{{cite journal | vauthors = Savran O, Ulrik CS | title = Early life insults as determinants of chronic obstructive pulmonary disease in adult life | journal = International Journal of Chronic Obstructive Pulmonary Disease | volume = 13 | issue = | pages = 683–693 | date = 2018 | pmid = 29520136 | pmc = 5834168 | doi = 10.2147/COPD.S153555 | doi-access = free }}</ref> Ingeasemde rook veroorsaak die vrystelling van oormatige proteases in die longe, wat dan elastien, die hoofbestanddeel van die alveolusse, afbreek.<ref name=bmj22/> Rook benadeel ook die werking van haartjies, wat die outomatiese reiniging van die brongi van slym, sellulêre afval en ongewenste vloeistof inhibeer.<ref name=bmj22/> Ander tipes tabakrook, soos dié van sigare, pype, waterpype en hookahs, hou ook ’n risiko in.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Waterpyp- of hookahrook blyk ewe skadelik of selfs skadeliker as sigaretrook te wees.<ref name=Patel>{{cite journal | vauthors = Patel MP, Khangoora VS, Marik PE | title = A Review of the Pulmonary and Health Impacts of Hookah Use | journal = Annals of the American Thoracic Society | volume = 16 | issue = 10 | pages = 1215–1219 | date = October 2019 | pmid = 31091965 | doi = 10.1513/AnnalsATS.201902-129CME | s2cid = 155103502 }}</ref> [[Dagga]] is die tweede algemeens gerookte stof, maar bewyse wat die gebruik daarvan met KOLS verbind, is baie beperk. Beperkte bewyse toon dat dagga nie die afname in longfunksie versnel nie.<ref name=Chatkin/> ’n Lae gebruik van dagga het ’n brongoverruimende uitwerking eerder as die brongokonstriktiewe effek van tabakgebruik, maar dit word dikwels in kombinasie met tabak of alleen deur tabakrokers gerook.<ref name=Underner>{{cite journal |vauthors=Underner M, Urban T, Perriot J, Peiffer G, Harika-Germaneau G, Jaafari N |title=[Spontaneous pneumothorax and lung emphysema in cannabis users] |language=French |journal=Rev Pneumol Clin |volume=74 |issue=6 |pages=400–415 |date=December 2018 |pmid=30420278 |doi=10.1016/j.pneumo.2018.06.003 |s2cid=59233744 |url=}}</ref> Daar is bewyse dat dit sekere respiratoriese probleme veroorsaak, en dat die gebruik daarvan in kombinasie ’n kumulatiewe toksiese effek kan hê, wat dit moontlik ’n risikofaktor vir KOLS en ander longsiektes maak.<ref name=Chatkin>{{cite journal |vauthors=Chatkin JM, Zabert G, Zabert I, Chatkin G, Jiménez-Ruiz CA, de Granda-Orive JI, etal | title=Lung Disease Associated With Marijuana Use |journal=Arch Bronconeumol |volume=53 |issue=9 |pages=510–515 |date=September 2017 |pmid=28483343 |doi=10.1016/j.arbres.2017.03.019 |url=}}</ref><ref name=RC>{{cite journal |vauthors=Martinasek MP, McGrogan JB, Maysonet A |title=A Systematic Review of the Respiratory Effects of Inhalational Marijuana |journal=Respir Care |volume=61 |issue=11 |pages=1543–1551 |date=November 2016 |pmid=27507173 |doi=10.4187/respcare.04846 |url=|doi-access=free }}</ref> Tog is ’n verskil tussen dagga- en tabakgebruik wat opgemerk is, dat respiratoriese probleme opgelos is met die staking van die gebruik van dagga, anders as die voortgesette agteruitgang ná die staking van tabakrook.<ref name=Chatkin/> Respiratoriese simptome wat met daggagebruik gerapporteer is, het kroniese hoes, verhoogde sputumproduksie en hyg ingesluit, maar nie kortasemigheid nie. In ’n ander studie is bevind dat kroniese daggarokers, selfs met bykomende tabakgebruik, soortgelyke respiratoriese probleme ontwikkel het, maar nie lugvloeibeperking en KOLS blyk te ontwikkel nie.<ref name=Ribeiro>{{cite journal |vauthors=Ribeiro LI, Ind PW |title=Effect of cannabis smoking on lung function and respiratory symptoms: a structured literature review |journal=npj Primary Care Respiratory Medicine |volume=26 |issue= |article-number=16071 |date=October 2016 |pmid=27763599 |pmc=5072387 |doi=10.1038/npjpcrm.2016.71 |url=}}</ref> ===Besoedeling=== [[Beeld:Access to clean fuels and technologies for cooking, OWID.svg|thumb|400px|Toegang tot skoon brandstof en kookgeriewe in 2016.<ref>{{cite web |title=Access to clean fuels and technologies for cooking |url=https://ourworldindata.org/grapher/access-to-clean-fuels-and-technologies-for-cooking |website=Our World in Data |access-date=15 February 2020}}</ref>]] Blootstelling aan deeltjies of partikels kan die ontwikkeling van KOLS of die verergering daarvan veroorsaak. Die verergerings word dikwels deur infeksies meegebring.<ref name=Clementi/> [[Roet]] is ’n lugbesoedelende stof wat met ’n verhoogde risiko van hospitalisasie verbind word weens die verergerings wat dit veroorsaak. Langtermynblootstelling word verbind met ’n verhoogde sterftesyfer by KOLS.<ref name=Clementi/> Studies het getoon mense wat in groot stede woon, het ’n hoër voorkoms van KOLS as plattelanders.<ref>{{cite journal | vauthors = Halbert RJ, Natoli JL, Gano A, Badamgarav E, Buist AS, Mannino DM | title = Global burden of COPD: systematic review and meta-analysis | journal = The European Respiratory Journal | volume = 28 | issue = 3 | pages = 523–32 | date = September 2006 | pmid = 16611654 | doi = 10.1183/09031936.06.00124605 | doi-access = free }}</ref> Gebiede met swak buitelugluggehalte, insluitend dié as gevolg van [[uitlaatgas]]se, het oor die algemeen hoër voorkomssyfers van KOLS.<ref name=Piro2012/> Stedelike lugbesoedeling beïnvloed die ontwikkelende long en die rypwording daarvan beduidend, en dra by as ’n potensiële risikofaktor vir die latere ontwikkeling van KOLS. Die algehele effek in verhouding tot rook word as gering beskou.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Swak geventileerde vure wat vir kook en verhitting gebruik word, word dikwels met steenkool of biomassa soos hout en droë mis aangevuur, wat lei tot binnenshuise lugbesoedeling en een van die mees algemene oorsake van KOLS in [[ontwikkelende land]]e is. Vroue word meer geraak, aangesien hulle ’n groter blootstelling het.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Dié brandstowwe word as die hoofbron van energie in 80% van huishoudings in [[Indië]], [[China]] en [[Afrika suid van die Sahara]] gebruik.<ref name=Piro2012>{{cite journal | vauthors = Pirozzi C, Scholand MB | title = Smoking cessation and environmental hygiene | journal = The Medical Clinics of North America | volume = 96 | issue = 4 | pages = 849–67 | date = July 2012 | pmid = 22793948 | doi = 10.1016/j.mcna.2012.04.014 }}</ref> ===Blootstelling in die beroep=== Intense en langdurige blootstelling aan stof, chemikalieë en dampe in die werkplek verhoog die risiko van KOLS by rokers én nierokers. Stowwe wat by beroepsblootstelling betrokke is en in Brittanje gelys word, sluit in organiese en anorganiese stof, soos [[kadmium]], silika, stof van [[graan]] en [[meel]], asook dampe van kadmium en sweiswerk wat respiratoriese simptome bevorder.<ref name=HSE/>{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Daar word geglo dat blootstelling in die werkplek die oorsaak is in 10-20% van gevalle, en in die VSA word dit na raming met ongeveer 30% van gevalle onder nierokers verbind.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}}<ref>{{cite book| vauthors = Hopper T |title=Mosby's Pharmacy Technician – E-Book: Principles and Practice|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-29245-0|page=610|url=https://books.google.com/books?id=PtDsAwAAQBAJ&pg=PA610 }}</ref> Die negatiewe uitwerking van blootstelling aan stof en sigaretrook blyk kumulatief te wees.<ref name=Barn2009>{{cite book | vauthors = Barnes PJ, Drazen JM, Rennard SI |year=2009 |chapter=Relationship between cigarette smoking and occupational exposures |chapter-url=https://books.google.com/books?id=HY9PiQL3kQMC&pg=PA464 | veditors = Barnes PJ, Drazen JM, Rennard SI, Thomson NC |title=Asthma and COPD: Basic Mechanisms and Clinical Management |publisher=Academic |isbn=978-0-12-374001-4 |page=464}}</ref> ===Genetika=== Genetika speel ’n rol in die ontwikkeling van KOLS. Die siekte kom meer algemeen voor onder familielede van mense met KOLS wat rook as onder nieverwante rokers.{{sfn|Gold Report 2021|pp=8–14|loc=Chapter 1: Definition and overview}} Die bekendste genetiese risikofaktor is alfa-1-antitripsientekort, die enigste genetiese subtipe waarvoor daar ’n spesifieke behandeling is.<ref name=Silverman>{{cite journal |vauthors=Silverman EK |title=Genetics of COPD |journal=Annu Rev Physiol |volume=82 |issue= |pages=413–431 |date=February 2020 |pmid=31730394 |pmc=7193187 |doi=10.1146/annurev-physiol-021317-121224 |url=}}</ref> Dié risiko is veral hoog indien so iemand ook rook.<ref name=Foreman2012>{{cite journal | vauthors = Foreman MG, Campos M, Celedón JC | title = Genes and chronic obstructive pulmonary disease | journal = The Medical Clinics of North America | volume = 96 | issue = 4 | pages = 699–711 | date = July 2012 | pmid = 22793939 | pmc = 3399759 | doi = 10.1016/j.mcna.2012.02.006 }}</ref> Dit is verantwoordelik vir ongeveer 1-5% van gevalle.<ref name=Foreman2012/><ref name=Brode2012>{{cite journal | vauthors = Brode SK, Ling SC, Chapman KR | title = Alpha-1 antitrypsin deficiency: a commonly overlooked cause of lung disease | journal = CMAJ | volume = 184 | issue = 12 | pages = 1365–71 | date = September 2012 | pmid = 22761482 | pmc = 3447047 | doi = 10.1503/cmaj.111749 }}</ref> Die toestand kom voor by ongeveer drie tot vier uit elke 10&nbsp;000 mense.<ref name=Harr2012>{{cite book | vauthors = Reilly JJ, Silverman EK, Shapiro SD | chapter=Chronic Obstructive Pulmonary Disease | pages=2151–9 | veditors = Longo D, Fauci A, Kasper D, Hauser S, Jameson J, Loscalzo J | year=2011 | title=Harrison's Principles of Internal Medicine | edition=18th | publisher=McGraw Hill | isbn=978-0-07-174889-6}}</ref> ==Prognose== [[Beeld:Chronic obstructive pulmonary disease world map-Deaths per million persons-WHO2012.svg|thumb|400px|Sterftesyfers aan KOLS per miljoen mense in 2012: {{div col|4}}{{legend0|#ffff20|9–63}} {{legend0|#ffe820|64–80}} {{legend0|#ffd820|81–95}} {{legend0|#ffc020|96–116}} {{legend0|#ffa020|117–152}} {{legend0|#ff9a20|153–189}} {{legend0|#f08015|190–235}} {{legend0|#e06815|236–290}} {{legend0|#d85010|291–375}} {{legend0|#d02010|376–1089}}{{div col end}}]] KOLS is progressief en kan tot voortydige dood lei. Na raming hou 3% van alle ongeskiktheidsgevalle met KOLS verband.<ref name=DALY2012/> Die voorkoms van die siekte het van 1990 tot 2010 wêreldwyd afgeneem, hoofsaaklik danksy die verbetering van binnenshuise luggehalte in [[Asië]].<ref name=DALY2012>{{cite journal | vauthors = Murray CJ, Vos T, Lozano R, Naghavi M, Flaxman AD, Michaud C, etal | title = Disability-adjusted life years (DALYs) for 291 diseases and injuries in 21 regions, 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010 | journal = Lancet | volume = 380 | issue = 9859 | pages = 2197–2223 | date = December 2012 | pmid = 23245608 | doi = 10.1016/S0140-6736(12)61689-4 | s2cid = 205967479 }}</ref> Die algehele getal jare wat met KOLS gelewe word, het ook toegeneem.<ref name=YLD2012>{{cite journal | vauthors = Vos T, Flaxman AD, Naghavi M, Lozano R, Michaud C, Ezzati M, etal | title = Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990-2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010 | journal = Lancet | volume = 380 | issue = 9859 | pages = 2163–2196 | date = December 2012 | pmid = 23245607 | pmc = 6350784 | doi = 10.1016/S0140-6736(12)61729-2 }}</ref> Daar is baie variëteite in die langtermynuitkoms van KOLS, en die gebruik van 'n saamgestelde toets vir die hoofvariëteite van liggaamsmassa-indeks, die obstruksie van lugweë, kortasemigheid en oefening word aanbeveel, en nie net spirometriese resultate nie.{{sfn|Gold Report 2021|pp=26-33|loc=Chapter 2: Diagnosis and initial assessment}} Ander faktore wat tot 'n swak uitkoms lei, sluit in 'n hoë ouderdom, onderliggende toestande soos longkanker, hartbloedvatsiektes en die hoeveelheid en ernstigheid van verergerings wat hospitalisasie vereis het.{{sfn|Gold Report 2021|pp=104–109|loc=Chapter 5: Management of exacerbations}} == Bestuur == Geen genesing bestaan tans vir KOLS nie,<ref>{{cite web|url=https://www.nhs.uk/conditions/chronic-obstructive-pulmonary-disease-copd/treatment/|title=Chronic obstructive pulmonary disease (COPD) - Treatment - NHS|date=20 October 2017 }}</ref> maar die simptome is behandelbaar en die vordering daarvan kan vertraag word, veral deur op te hou rook.<ref name=CKSNice/>{{sfn|Gold Report 2021|pp=40–46|loc=Chapter 3: Evidence supporting prevention and maintenance therapy}} Ophou rook kan die tempo van afname in longfunksie verminder en ook die sterftesyfer aan rookverwante siektes soos longkanker en hartbloedvatsiektes verlaag.<ref name=CKSNice>{{cite web |title=Chronic obstructive pulmonary disease |url=https://cks.nice.org.uk/topics/chronic-obstructive-pulmonary-disease/ |website=nice.org |access-date=5 July 2021}}</ref> Ander aanbevelings sluit in pneumokokkusinenting en jaarlikse griepinentings om die risiko van verergerings te help verminder; vanaf 2024 word ook inentings teen die asemhaling-sinsitiumvirus vir individue ouer as 60 jaar aanbeveel.<ref>{{Cite web |last=CDC |date=2024-01-18 |title=RSV information for healthcare providers |url=https://www.cdc.gov/rsv/clinical/index.html |access-date=2024-02-23 |website=Centers for Disease Control and Prevention |language=en-us}}</ref><ref name=GOLD2025>{{Cite web |title=2025 GOLD Report |url=https://goldcopd.org/2025-gold-report/ |date=2024-11-15 |website=Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease (GOLD) |language=en-US}}</ref> Riglyne word ook aanbeveel vir die hantering van kortasemigheid en stres.{{sfn|Gold Report 2021|pp=40–46|loc=Chapter 3: Evidence supporting prevention and maintenance therapy}} Onderliggende siektes word ook bestuur. ’n Aksieplan word opgestel en moet hersien word.{{sfn|Gold Report 2021|pp=80–83|loc=Chapter 4: Management of stable COPD}} Die voorsiening van ’n gepersonaliseerde aksieplan, ’n opvoedkundige sessie en ondersteuning vir die gebruik van die aksieplan in die geval van ’n verergering, verminder die aantal hospitaalbesoeke en moedig vroeë behandeling van verergerings aan.<ref>{{cite journal | vauthors = Howcroft M, Walters EH, Wood-Baker R, Walters JA | title = Action plans with brief patient education for exacerbations in chronic obstructive pulmonary disease | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 2016 | issue = 12 | article-number = CD005074 | date = December 2016 | pmid = 27990628 | pmc = 6463844 | doi = 10.1002/14651858.CD005074.pub4 }}</ref> Wanneer selfbestuursintervensies, soos die gebruik van kortikosteroïede en aanvullende suurstof, met aksieplanne gekombineer word, verbeter die gesondheidsverwante lewensgehalte.<ref>{{cite journal | vauthors = Lenferink A, Brusse-Keizer M, van der Valk PD, Frith PA, Zwerink M, Monninkhof EM, van der Palen J, Effing TW | display-authors = 6 | title = Self-management interventions including action plans for exacerbations versus usual care in patients with chronic obstructive pulmonary disease | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 2017 | issue = 8 | article-number = CD011682 | date = August 2017 | pmid = 28777450 | pmc = 6483374 | doi = 10.1002/14651858.CD011682.pub2 }}</ref> By persone met KOLS wat ondervoed is, kan aanvullings met [[vitamien C]], [[vitamien E]], [[sink]] en [[selenium]] gewig, die krag van asemhalingspiere en gesondheidsverwante lewensgehalte verbeter.{{sfn|Gold Report 2021|pp=60–65|loc=Chapter 3: Evidence supporting prevention and maintenance therapy}} 'n Beduidende [[vitamien D]]-tekort is algemeen by mense met KOLS en kan verhoogde verergerings veroorsaak. Aanvulling wanneer daar ’n tekort is, kan ’n vermindering van 50% in die aantal verergerings meebring.{{sfn|Gold Report 2021|pp=104–109|loc=Chapter 5: Management of exacerbations}}<ref>{{cite journal | vauthors = Jolliffe DA, Greenberg L, Hooper RL, Mathyssen C, Rafiq R, de Jongh RT, Camargo CA, Griffiths CJ, Janssens W, Martineau AR | display-authors = 6 | title = Vitamin D to prevent exacerbations of COPD: systematic review and meta-analysis of individual participant data from randomised controlled trials | journal = Thorax | volume = 74 | issue = 4 | pages = 337–345 | date = April 2019 | pmid = 30630893 | doi = 10.1136/thoraxjnl-2018-212092 | doi-access = free }}</ref> Verskeie mediese behandelings word gebruik in die bestuur van stabiele KOLS en verergerings. Dit sluit brongodilators, kortikosteroïede en [[antibiotika]] in. By mense met ’n ernstige verergering verbeter antibiotika die uitkoms.<ref name=vol2018>{{cite journal | vauthors = Vollenweider DJ, Frei A, Steurer-Stey CA, Garcia-Aymerich J, Puhan MA | title = Antibiotics for exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 2018 | article-number = CD010257 | date = October 2018 | issue = 10 | pmid = 30371937 | pmc = 6517133 | doi = 10.1002/14651858.CD010257.pub2 }}</ref> Verskeie verskillende antibiotika kan gebruik word; of een beter as die ander is, is onduidelik.<ref name=Mackay2012>{{cite journal | vauthors = Mackay AJ, Hurst JR | title = COPD exacerbations: causes, prevention, and treatment | journal = The Medical Clinics of North America | volume = 96 | issue = 4 | pages = 789–809 | date = July 2012 | pmid = 22793945 | doi = 10.1016/j.mcna.2012.02.008 }}</ref> Daar is geen duidelike bewys van verbeterde uitkomste vir minder ernstige gevalle nie.<ref name=vol2018/> By mense met eindstadiumlongsiekte word gefokus op die verligting van simptome.<ref name=Oliveira>{{cite journal | vauthors = Oliveira EP, Medeiros Junior P | title = Palliative care in pulmonary medicine | language = Portuguese | journal = Jornal Brasileiro de Pneumologia | volume = 46 | issue = 3 | article-number = e20190280 | date = 2020 | pmid = 32638839 | pmc = 7572288 | doi = 10.36416/1806-3756/e20190280 }}</ref> [[Morfien]] kan oefenverdraagsaamheid verbeter.{{sfn|Gold Report 2021|pp=60–65|loc=Chapter 3: Evidence supporting prevention and maintenance therapy}} Nie-indringende ventilasie kan gebruik word om asemhaling te ondersteun en ook kortasemigheid in die dag te verminder.<ref>{{cite journal | vauthors = Wilson ME, Dobler CC, Morrow AS, Beuschel B, Alsawas M, Benkhadra R, Seisa M, Mittal A, Sanchez M, Daraz L, Holets S, Murad MH, Wang Z | display-authors = 6 | title = Association of Home Noninvasive Positive Pressure Ventilation With Clinical Outcomes in Chronic Obstructive Pulmonary Disease: A Systematic Review and Meta-analysis | journal = JAMA | volume = 323 | issue = 5 | pages = 455–465 | date = February 2020 | pmid = 32016309 | pmc = 7042860 | doi = 10.1001/jama.2019.22343 }}</ref>{{sfn|Gold Report 2021|pp=60–65|loc=Chapter 3: Evidence supporting prevention and maintenance therapy}} ===Suurstofterapie=== Aanvullende suurstof word aanbeveel vir mense met lae suurstofvlakke in rus (’n gedeeltelike druk van suurstof van minder as 50-55&nbsp;mmHg of 'n suurstofversadiging van minder as 88%).{{sfn|Gold Report 2021|pp=60–65|loc=Chapter 3: Evidence supporting prevention and maintenance therapy}} Wanneer komplikasies soos cor pulmonale (pulmonêre hartsiekte) en pulmonale hipertensie in ag geneem word, is die betrokke vlak 56-59&nbsp;mmHg.<ref name=Khor>{{cite journal |vauthors=Khor YH, Renzoni EA, Visca D, McDonald CF, Goh NS |title=Oxygen therapy in COPD and interstitial lung disease: navigating the knowns and unknowns |journal=ERJ Open Res |volume=5 |issue=3 |pages= |date=July 2019 |pmid=31544111 |pmc=6745413 |doi=10.1183/23120541.00118-2019 |url=}}</ref> Suurstofterapie behoort vir tussen 15 en 18 uur per dag gebruik te word; daar word gesê dit verminder die risiko van hartversaking en die dood.<ref name=Khor/> By mense met normale of effens lae suurstofvlakke kan suurstofaanvulling kortasemigheid tydens oefening verbeter, maar dit verbeter moontlik nie asemnood tydens normale daaglikse bedrywighede en beïnvloed moontlik nie die lewensgehalte nie.<ref>{{cite journal | vauthors = Ekström M, Ahmadi Z, Bornefalk-Hermansson A, Abernethy A, Currow D | title = Oxygen for breathlessness in patients with chronic obstructive pulmonary disease who do not qualify for home oxygen therapy | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 11 | article-number = CD006429 | date = November 2016 | issue = 8 | pmid = 27886372 | pmc = 6464154 | doi = 10.1002/14651858.CD006429.pub3 }}</ref> Tydens akute verergerings benodig baie pasiënte suurstofterapie; die gebruik van hoë konsentrasies suurstof sonder om ’n persoon se suurstofversadiging in ag te neem, kan egter lei tot verhoogde vlakke van [[koolstofdioksied]] en 'n swakker uitkoms.<ref>{{cite book| vauthors = Jindal SK |title=Chronic Obstructive Pulmonary Disease|year=2013|publisher=Jaypee Brothers Medical|isbn=978-93-5090-353-7 |page=139| url= https://books.google.com/books?id=PTgIAQAAQBAJ&pg=PA139 }}</ref><ref name=BTS2008>{{cite journal | vauthors = O'Driscoll BR, Howard LS, Davison AG | title = BTS guideline for emergency oxygen use in adult patients | journal = Thorax | volume = 63 | issue = 6 | pages = vi1-68 | date = October 2008 | pmid = 18838559 | doi = 10.1136/thx.2008.102947 | author4 = British Thoracic, Society | doi-access = free }}</ref> ===Rehabilitasie=== Long- of pulmonale rehabilitasie is ’n program van oefening, siektebestuur en berading wat gekoördineer word om die individu te bevoordeel.<ref name=medline2021>{{cite web |title=Pulmonary Rehabilitation |url=https://medlineplus.gov/pulmonaryrehabilitation.html |website=medlineplus.gov |access-date=9 September 2021}}</ref> Ernstige verergerings lei tot hospitaalopnames, hoë sterftesyfers en ’n afname in die vermoë om daaglikse aktiwiteite uit te voer. Ná ’n hospitaalopname is getoon dat pulmonale rehabilitasie toekomstige hospitaalopnames en sterftes betekenisvol verminder en die lewensgehalte verbeter.<ref name=Halpin2/> Die optimale oefenroetine, die gebruik van nie-indringende ventilasie tydens oefening en die intensiteit van oefening wat mense met KOLS nodig het, is onbekend.<ref>{{cite journal | vauthors = McNamara RJ, McKeough ZJ, McKenzie DK, Alison JA | title = Water-based exercise training for chronic obstructive pulmonary disease | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | issue = 12 | article-number = CD008290 | date = December 2013 | pmid = 24353107 | doi = 10.1002/14651858.CD008290.pub2 | pmc = 12075999 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Menadue C, Piper AJ, van 't Hul AJ, Wong KK | title = Non-invasive ventilation during exercise training for people with chronic obstructive pulmonary disease | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | issue = 5 | article-number = CD007714 | date = May 2014 | volume = 2014 | pmid = 24823712 | doi = 10.1002/14651858.CD007714.pub2 | pmc = 10984247 }}</ref> Die uitvoering van uithouvermoë-armoefeninge verbeter armbeweging by mense met KOLS en kan tot ’n klein verbetering in kortasemigheid lei.<ref name=McKeough2016/> Armoefeninge alleen blyk nie die lewensgehalte te verbeter nie.<ref name=McKeough2016>{{cite journal | vauthors = McKeough ZJ, Velloso M, Lima VP, Alison JA | title = Upper limb exercise training for COPD | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 2016 | article-number = CD011434 | date = November 2016 | issue = 11 | pmid = 27846347 | doi = 10.1002/14651858.CD011434.pub2 | pmc = 6464968 }}</ref> Asemhalingsoefeninge met getuite lippe kan nuttig wees.<ref name=Mayer/> [[Tai chi]]-oefeninge blyk veilig te wees vir mense met KOLS en kan voordelig wees vir longfunksie en {{nowrap|-kapasiteit}} wanneer dit met ’n gewone behandelingsprogram vergelyk word.<ref name=Ngai2016/> Tai chi is nie doeltreffender bevind as ander oefenprogramme nie.<ref name=Ngai2016>{{cite journal | vauthors = Ngai SP, Jones AY, Tam WW | title = Tai Chi for chronic obstructive pulmonary disease (COPD) | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | issue = 6 | article-number = CD009953 | date = June 2016 | volume = 2016 | pmid = 27272131 | doi = 10.1002/14651858.CD009953.pub2 | pmc = 8504989 }}</ref> Om óf ondergewig óf oorgewig te wees, kan die simptome, graad van gestremdheid en prognose van KOLS beïnvloed. Mense wat ondergewig is, kan hulle asemhalingspierspanning verbeter deur hulle kalorie-inname te verhoog. Wanneer dit met gereelde oefening of ’n pulmonale rehabilitasieprogram gekombineer word, kan dit tot verbeterings in simptome lei. Aanvullende voeding kan nuttig wees by dié wat ondervoed is.{{sfn|Gold Report 2021|pp=60–65|loc=Chapter 3: Evidence supporting prevention and maintenance therapy}}<ref name=Ferr2012>{{cite journal | vauthors = Ferreira IM, Brooks D, White J, Goldstein R | title = Nutritional supplementation for stable chronic obstructive pulmonary disease | journal = The Cochrane Database of Systematic Reviews | volume = 2012 | article-number = CD000998 | date = December 2012 | issue = 12 | pmid = 23235577 | doi = 10.1002/14651858.CD000998.pub3 | veditors = Ferreira IM | pmc = 11742366 }}</ref> ===Temperatuur en humiditeit=== Die hou van kamertemperatuur by 21&nbsp;°C vir minstens nege uur per dag word verbind met beter gesondheid in mense met KOLS, veral vir rokers.<ref>{{cite journal |vauthors=Osman LM, Ayres JG, Garden C, Reglitz K, Lyon J, Douglas JG |title=Home warmth and health status of COPD patients |journal=Eur. J. Public Health |volume=18 |issue= 4|pages=399–405 |date=2008 |doi=10.1093/eurpub/ckn015 |pmid=18367496 |url=|doi-access=free }}</ref> Die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) beveel effens hoër temperature aan (van tussen 18 en 24&nbsp;°C).<ref>{{cite journal |vauthors=Mu Z, Chen PL, Geng FH, Ren L, Gu WC, Ma JY, Peng L, Li QY |title=Synergistic effects of temperature and humidity on the symptoms of COPD patients |journal=Int J Biometeorol |volume=61 |issue=11 |pages=1919–25 |date=2017 |doi=10.1007/s00484-017-1379-0 |pmid=28567499|bibcode=2017IJBm...61.1919M |s2cid=25962322 }}</ref> Die ideale binnenshuise vlakke van [[humiditeit]] is 30-50%&nbsp;RH. Dit kan moeilik in die [[winter]] wees, veral in koue klimate.<ref>{{cite web |title=Humidifiers: Ease skin, breathing symptoms |publisher=Mayo Clinic |url=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/common-cold/in-depth/humidifiers/art-20048021}}</ref> Die hou van binnenshuise humiditeitsvlakke by hoër as 40%&nbsp;RH verminder aansteeklikheid deur virusse in die lug.<ref>{{cite journal |vauthors=Noti JD, Blachere FM, McMillen CM, Lindsley WG, Kashon ML, Slaughter DR, Beezhold DH |title=High humidity leads to loss of infectious influenza virus from simulated coughs |journal=PLOS ONE |volume=8 |issue=2 |article-number=e57485 |date=2013 |doi=10.1371/journal.pone.0057485 |pmid=23460865 |pmc=3583861|bibcode=2013PLoSO...857485N |doi-access=free }}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} == Bronne== *{{cite book |title=Global Strategy for Prevention, Diagnosis and Management of COPD: 2021 Report |date=25 November 2020|publisher=Global Initiative for Chronic Obstructive Lung Disease |url=https://goldcopd.org/wp-content/uploads/2020/11/GOLD-REPORT-2021-v1.1-25Nov20_WMV.pdf |access-date=28 June 2021|ref={{harvid|Gold Report 2021}}}} ==Skakels== * [https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/chronic-obstructive-pulmonary-disease-(copd) WHO fact sheet on COPD] * {{cite web | url = https://medlineplus.gov/copd.html | publisher = U.S. National Library of Medicine | work = MedlinePlus | title = COPD }} {{CommonsKategorie-inlyn|Chronic obstructive pulmonary disease}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Chronic obstructive pulmonary disease}} {{Mediese bronne | DiseasesDB = 2672 | ICD10 = {{ICD10|J|40||j|40}}–{{ICD10|J|44||j|40}}, {{ICD10|J|47||j|40}} | ICD9 = {{ICD9|490}}–{{ICD9|492}}, {{ICD9|494}}–{{ICD9|496}} | OMIM = 606963 | MedlinePlus = 000091 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 373 | eMedicine_mult = {{eMedicine2|emerg|99}} | MeshName = COPD | MeshNumber = C08.381.495.389 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Asemhalingsiektes]] 6j5hjo5hqk60aijluwn6r0pcdm312q2 0 417656 2901544 2687608 2026-05-05T09:51:57Z BT1121 109898 2901544 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Treaty of Tordesillas.jpg|duimnael|regs|Die Verdrag van Tordesillas.]] [[Lêer:Spain and Portugal.png|duimnael|regs|Koloniale afbakeningslyne tussen Kastilië/Spanje en Portugal in die 15de en 16de eeue. (As 'n gevolg van die Verdrag van Tordesillas en Verdrag van Saragossa)]] Die '''Verdrag van Tordesillas''' (ook soms bekend as die '''Pouslike Afbakeningslyn''' of '''Tordesillas-lyn''') van 1494 het die hele bekende wêreld van die tyd (afgesien van [[Europa]]) tussen [[Spanje]] en [[Portugal]] verdeel. ==Voorspel== In 1479 het Portugal en Spanje ‘n verdrag gesluit wat aan Spanje beheer oor die [[Kanariese Eilande]] en aan Portugal oor die kus van Afrika suid van daardie eilande gegee het. Die ooreenkoms is op 21 Junie 1481 deur [[pous Sixtus IV]] in die pouslike bul (‘n bevelskrif) getiteld ''Aeterni regis'' vasgelê. Toe [[Columbus]] in 1492 die [[Nuwe Wêreld]] ontdek, vra die Spaanse heersers Isabella I van Kastilië en Ferdinand II van Aragon aan die Spaansgebore [[pous Alexander VI]] om as arbiter op te tree. Die nuwe skeidslyn is in die bul getiteld ''Inter caetera'' van 4 Mei 1493 vasgestel. Dit het bepaal dat die skeidslyn tussen die invloedsfere van Spanje en Portugal nie van wes na oos moes loop nie, maar van noord na suid en wel wes van die [[Asore]] en die [[Kaap Verdiese Eilande]]. Spanje verkry die alleenreg op alle ontdekte gebied en gebied wat nog ontdek moes word wes van die lyn. Koning [[Johan II van Portugal]] was nie hiermee tevrede nie, want hul skepe op die reise na en van die Ooste moes baie verder weswaarts vaar om by die gunstige winde baat te vind. Dit lei tot die Verdrag van Tordesillas. ==Lyn== By ‘n ooreenkoms tussen Ferdinand II en Isabella I van Spanje en koning Johan II van Portugal bereik te Tordesillas in die noordweste van Spanje is die pous se dekreet van 1493 bevestig, maar die grenslyn is verder weswaarts vasgestel so halfpad tussen die Kaap Verdiese eilande en die eilande wat [[Columbus]] op sy eerste reis ontdek het om so aan Portugal se versoek te voldoen. Dit is op 7 Juie 1494 opgestel en in 1506 deur [[pous Julius II]] bekragtig. Portugal het so onwetend in besit gekom van ‘n deel van die ooskusstrook van Suid-Amerika en vaar sy skepe nie meer deur Spaanse gebiedswaters nie. Spanje se besitreg van die Kanariese eilande is erken en Portugal kon [[Madeira]], die [[Asore]] en die Kaap Verdiese eilande behou en Portugal se handelsmonopolie in Wes-Afrika is bevestig. Hierdie verdeling het Spanje bevoordeel. Dit was juis die Spaansgebore Alexander VI se bedoeling. Metterjare is die grenslyn stadig weswaarts aangepas. ==Gevolge== Beide lande het die verdrag aanvaar. Presies waar die grenslyn geloop het, was nooit heeltemal duidelik nie, want die korrekte bepaling van lengtegrade het nog nie bestaan nie. Boonop is die afstande in ''leuga'' aangegee, waarvan die presiese lengte soms van land tot land en selfs van tyd tot tyd verskil het. Toe later verdere ontdekkings in Suid-Amerika plaasgevind het, het geblyk dat 'n groot deel van die huidige [[Brasilië]] ook oos van die lyn was. Daarom word die land ‘n Portugese kolonie en is vandag Portugeessprekend. Met die opkoms van ander ontluikende koloniale moondhede vroeg in die 17de eeu is hierdie verdeling van die aardbol tussen Portugal en Spanje deur [[Engeland]], [[Nederland]] en [[Frankryk]] verwerp en geïgnoreer. Portugal kon nou die soektog na 'n seeweg na die Ooste begin deur [[Bartolomeus Dias]] voortsit. ==Spaanse konings== *Ferdinand V (“die Katoliek”), *1452 - †1516, Spaanse koning van 1479 tot 1516. Trou met Isabella van Kastilië, regeer saam Kastilië 1474 tot 1504. Word Ferdinand II van Aragon in 1479. Unie van die twee koninkryke is die begin van die moderne Spanje. Hy voltooi die herowering van dele van Spanje beset deur die More. Stel die [[Inkwisisie]] in. Ding met Portugese mee oor koloniale uitbreiding. Finansier Columbus se reis in 1492. *Isabella I, *1451 - †1504, koningin van Kastilië en Leon van 1474 tot 1504. Trou in 1469 met Ferdinand II van Aragon, wat saam met haar beide koninkryke regeer as Ferdinand V. ==Lees ook== *[[Saragossalyn]] ==Bibliografie== *britannica.com <!-- volledige skakel asb. --> *education.nationalgeographic.org <!-- volledige skakel asb. --> *the-map-as-history.com <!-- volledige skakel asb. --> *vividmaps.com <!-- volledige skakel asb. --> {{Normdata}} [[Kategorie:Verdrae]] mbxno4ybo2gdhigunppp1auiuoujgyv 0 418218 2901384 2900440 2026-05-04T14:26:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901384 wikitext text/x-wiki '''Moorreesburg se betrokkenheid by die Anglo-Boereoorlog''' word hier vermeld. Om volkekundige verwarring en dubbelsinnigheid (soos "[[Engeland|Engelse]] soldaat") te vermy word voortaan 'Kakies' en 'Tommies' in die artikel gebruik om na enigiemand te verwys wat aan die Engelse kant geveg het. == Afkondiging van die krygswet == Die krygswet is nie oombliklik dwarsoor die hele Kolonie afgekondig nie, maar stuk-stuk. Op '''7 Januarie 1901''' is die krygswet so afgekondig in Calvinia, Clanwilliam, Piquetberg, Malmesbury, Tulbagh, Paarl en Stellenbosch, waaronder Moorreesburg ook sou ressorteer.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA13&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. p. 13]</ref> === Meer omtrent die krygswet === In die woorde van die owerheid self is die krygswet nie 'n wet ''per se'' nie; maar dit setel alle mag van elke afsonderlike krygswetdistrik in die hande van sy aangewese kommandant om te maak soos sy smaak, al is sy dade ook hoe onbillik, onredelik of teenstrydig met die Wet (en selfs Victoriaanse waardes), om die veiligheid, die orde en die regering na goeddunke te verseker.<ref name="MartjieLouw.78">[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA78&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. pp. 78-115]</ref> Al word die wens uitgespreek dat daar eenvormigheid dwarsoor die Kolonie moet geld wat die reëls betref, het dit in die praktyk glad nie gebeur nie, soos duidelik blyk in die advokaat Frederic Mackarness se ''Martial Law in the Cape Colony during 1901''.<ref name="Mackarness">[https://web.archive.org/web/20250308175218/https://publikationen.ub.uni-frankfurt.de/opus4/frontdoor/deliver/index/docId/16091/file/A000001000.pdf Mackarness, F. 1901. ''Martial Law in the Cape Colony during 1901''. London: National Press Agency.]</ref> Beamptes kon sonder 'n lasbrief iemand in hegtenis neem wie ook al maar verdink word dat hy (of sy) die Boere sou help.<ref name="MartjieLouw.78" /> En dan was daar ook nog die suiwere magsvertoon of intimidasie. 'n Mens dink hier in die besonder aan ds. [[Adriaan Moorrees]] en ds. Gustav Adolph Scholtz (van Colesberg) wat in die middel van die nag, nadat al die lampe uitgedoof is, by die pastorie in die Paarl lastig geval is, selfs al is al die reëlings vooraf nougeset by die polisie aangemeld. Die volgende oggend, die [[Vrydag]], is die pastorie omring deur wagte, en Scholtz is verbied om na [[Kaapstad]] te reis. Eers die Maandag is die wagte verwyder, en 'n boodskap is aan Scholtz gerig: "By order of the Commandant, your guards have been removed, and you are permitted to proceed to Cape Town."<ref name="Mackarness" /> Niks kon mense keer om kwaadwillig hul medemens te vervolg nie. Blykbaar was die skoolkomitee van Moorreesburg nie geneë met Pappie Walters nie, en wou van hom ontslae raak. Matthys (Pappie) Walters (die oupa van die digter [[M.M. Walters]]), toe nog 'n skoolhoof, het 'n possak van Moorreesburg wat deur die drywer van 'n poskar agterweë gelaat is geneem en te perd die poskar probeer inhaal. Dit was alles duidelik ''bona fide'' bedoel. Hy word egter buite die dorp aangekeer en gearresteer op twee aanklagte: hy is buite die bepaalde grens en in die onwettige besit van 'n possak. Hy is met 8 medegevangenes na die gevangenis op Malmesbury gestuur, word tot dwangarbeid gevonnis en na Matjiesfontein gestuur. Pappie is sy pos as skoolhoof en onderwyser ook boonop kwyt. Na afloop van die oorlog het hy en sy jongste broer, Roelof, 'n winkeltjie op Moorreesburg oopgemaak.<ref>[https://web.archive.org/web/20170103030145if_/http://waltersfamilie.co.za/Dokumente/Pappie.pdf Walters, N.M. s.j. Pappie Walters- Agterbaai se seun en Onderwysman.]</ref> Die kommandant kon burgers wat die gewone wette (dus, gewone misdaad, soos gestipuleer in die strafreg) oortree in hegtenis neem en voor die landdros daag,<ref name="MartjieLouw.78" /> maar die burgerlike regbank op sy beurt het feitlik nie die geringste invloed op die krygsraad uitgeoefen nie. Gestel 'n ongewenste persoon (ongeag of dit nou 'n invloedryke boer of raadslid, 'n predikant, onderwyser of selfs dokter was) word sonder 'n lasbrief summier opgepak en in aanhouding gehou, dan het selfs 'n petisie by die Hooggeregshof om 'n verklaring te eis vir die inhegtenisname, en waar die beskuldigde hom tans bevind, 'n doodloopstraat bereik.<ref name="Mackarness" /><ref name="VVeVR2001.121" /> Daar was ook die sogenaamde "leërkontrakteurs" wat rekwisisievorms van die Britse owerhede gebruik het om die burgers te dwing om byvoorbeeld hul ossewaens met 16 osse volledig met trekgoed en drywer en al net so aan hulle af te staan teen 'n geringe bedrag. Sou die burgers dan enige beswaar opper, is hulle bloot begroet met 'n dreigement dat hulle goed gekonfiskeer sou word. Sulke handelaars het enorme winste gemaak. Met die militêre owerheid wat vierkant agter hom staan, kon hierdie leërkontrakteur die boere se graan laat afsny en oplaai; ook tafelgerei is sonder vergoeding afgedwing.<ref name="VVeVR2001.121" /> === Kernreëls === Wat nou volg is die kernreëls wat feitlik dwaroor die hele Kaapkolonie gegeld het, en dus ook in Moorreesburg. Met die uitsondering van 'n permit wat toegestaan is deur die kommandant, of 'n persoon wat deur hom afgevaardig is om die permit af te lewer, was geen persoon toegelaat om:<ref name="MartjieLouw.78" /> :(a) die distrik binne te kom of te verlaat nie :(b) om na of uit die distrik uit te trek nie :(c) enige dorp te betree of te verlaat nie, met die uitsondering van ::(1) om produkte na die mark toe te bring ::(2) om diere aan die krygsmag te verkoop ::(3) om hul by die krygsmag aan te meld ::(4) om kerk by te woon Die kommandante kon egter besluit dat alle boere eenvoudig tuis moes bly (as daar Boere of rebelle in die omgewing was); dan mag niemand produkte na die mark toe bring of kerke bywoon nie.<ref name="MartjieLouw.78" /> Niemand mag enige dorp betree of verlaat in die Distrik tussen sonsondergang of sonop, behalwe om 'n dokter te spreek nie.<ref name="MartjieLouw.78" /> Enige besoeker of vreemdeling wat by 'n huis of plaas aanklop moes sonder verwyl aan die kommandant gerapporteer word, <ref name="MartjieLouw.78" /> al was dit ook te voet. Alle vergaderings of samekomste (dit wil sê, waar meer as 6 persone teenwoordig is) was verbode, buiten:<ref name="MartjieLouw.78" /> :(a) dié wat met spesiale vergunning deur die Kommandant skriftelik toegestaan is :(b) dié van godsdienstige aard, soos kerkdienste, kerkraadvergaderings en die Nagmaal :(c) vergaderings van die afdelings- en munisipale rade. :(d) waar almal in dieselfde huis woonagtig was Saans moes iedere persoon tussen 10 nm. en 5 vm. tuis wees. Die lampe moes uitgedoof wees tussen halfelf die aand en vyfuur soggens, met die uitsondering van siekte of noodgevalle. Ook hierdie uitsondering moes die volgende oggend onmiddellik by die Kommandant se kantoor aangemeld word; en selfs 'n permit moes aangevra word nadat 'n doktersbrief ingelewer is.<ref name="MartjieLouw.78" /> Geen vure mag saans op die plase buite brand nie (of enigiets wat as ligsein op die heuwels kan dien nie); ook die aansteek daarvan is verbode.<ref name="MartjieLouw.78" /> Alle vee wat van die vyand gebuit is, word staatsbesit.<ref name="MartjieLouw.78" /> Geen persoon mag 'n fiets, driewiel of motor bestuur of besit alvorens die masjien nie by die Kommandant se kantoor geregistreer is nie. Daarna sal 'n nommerplaat uitgereik word.<ref name="MartjieLouw.78" /> Fietsers mag nie vinniger as 6 myl per uur verby enige wag ry nie; ook moet die ryer afklim indien so gevra word. 'n Fietslamp moet ook aangebring word indien saans gery word.<ref name="MartjieLouw.78" /> Smouse is verbied, maar handelsreisigers kon spesiale vergunning by die kommandant kry om in die distrik rond te beweeg.<ref name="MartjieLouw.78" /> Teen 20 Junie 1901 het sekere Distrikte nietemin wel permitte aan smouse begin uitreik.<ref name="MartjieLouw.78" /> Koerierdienste is feitlik verbode, want alle pakkies moes in poskantoorsakke vervoer word (om natuurlik gesensor te word).<ref name="MartjieLouw.78" /> Briewe en telegramme is gesensor;<ref name="MartjieLouw.78" /> koerante wat die Boere goedgesind was, is toegemaak; die besit van heelwat Hollandse en Duitse koerante is verbied.<ref name="Mackarness" /> Selfs gedagtevryheid is ontneem.<ref name="VVeVR2001.121" /> Ene Basson, 'n boer, het teenoor 'n mnr. Fick, 'n lojalis, gekruide taal gebruik - 'n boete van 10 sjielings is hom opgelê. Stel hierteenoor Hendrik de Waal, 'n 16-jarige van Fraserburg, wat £3 (of sy maandelikse loon) moes opdok omdat hy "abusive language" teenoor 'n stadswag gebesig het.<ref name="Mackarness" /> Vergelyk hiermee A.W. Schultz, van Caledon, wat aangekla word van "opruiende taalgebruik" (5 September 1901): sy eerste straf is 2 jaar dwangarbeid, maar daarna word hy 'n krygsgevangene en word gedeporteer.<ref>[https://play.google.com/books/reader?id=1KJKAQAAMAAJ&pg=GBS.PA238&hl=en_ZA Papers relating to the Administration of Martial Law in South Africa''. 1902. p. 238]</ref> Alle perde, muile, esels, osse, karre en toerusting moes na die Kommandant besorg word, sou hy daarvoor vra.<ref name="MartjieLouw.78" /> Luidens 'n Reuters-korrespondent by Piquetberg was daar die voorval waar 'n jong en onervare boer, ene Maritz, £5 beboet is omdat hy nie sy perde 'om beskerming' laat wegstuur het nie.<ref name="Mackarness" /> Niemand mag enige sketse maak of foto's neem van enige wapenopslagplek of fort nie. Ook as jy in jou onkunde met 'n kamera in die omtrek betrap is, was jy diep in die sop.<ref name="MartjieLouw.78" /> Teen 21 Augustus 1901 is die wetgewing heelwat gewysig:<ref name="MartjieLouw.78" /> Uit vrees dat die invallende Boere proviand in die hande kon kry, moes elke huisgesin op rantsoene leef - elke veertien dae moes die kos in die dorp waaronder 'n plaas sou val afgehaal word. Nou wel te voet, want die trekdiere is ontneem.<ref name="MartjieLouw.78" /><ref name="VVeVR2001.121" /> Die krygswet in die kolonie het, soos gestel op 25 Oktober 1901, Engeland 'n halfmiljoen pond sterling per week gekos.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMDA03:000103990:mpeg21:p001 BUITENLAND. Zuid-Afrika.. "Provinciale Drentsche en Asser courant". Assen, 25-10-1901. Geraadpleegd op Delpher op 08-03-2025]</ref> Al is vrede op 31 Mei 1902 gesluit, is die krygswette van die Kaapkolonie eers op '''16 September 1902''' opgehef.<ref name="VVeVR2001.121">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 121-122.</ref> == Verloop == Die eerste suidwaartse offensief van Maritz het beoog om rebelle te werf en die strydperk dieper die Kolonie in te skuif, om meer aandag op hom te vestig, sodat die Boere in Transvaal tyd kan kry om hulself te herbewapen, of om ten minste daarvoor te sorg dat Engeland nie al sy magte op die Republieke konsentreer nie.<ref name="Fourie" /> Op 30 September 1901 trek Boerekommandant Manie Maritz met 'n kommando van plus-minus 600 persone deur die Sandveld na Piketberg.<ref name="VVeVR2001.80">Strauss, F. (samest.). 2001. Kaapse Afrikaners betaal duur. In: Voor Vrijheid en Voor Recht: Chronologie van die Tweede Vryheidsoorlog van die Boere-Republieke teen Groot-Brittanje, 1899-1902. Ongepubliseerde werk. Piketberg: Swartland Boere-Oorlog Herdenkingskomitee, pp. 80-85.</ref> Die Britte het verwag dat Maritz vroeër of later Piketberg of Hopefield sou aanval, omdat groot Britse voorraaddepots hier te vinde was, maar ook moontlike rebellerekrute.<ref name="Fourie">[https://web.archive.org/web/20250311085117/https://repository.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39083/Fourie_Lambertus%20Myburgh.pdf?sequence=1 Fourie, L.M. 1975. Die militêre loopbaan van Manie Maritz tot aan die einde van die Anglo-Boereoorlog. Ongepubliseerde M.A.-verhandeling. Potchefstroom: Portchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 93-106.]</ref> Op 5 Oktober kom Maritz in Piketberg aan. 'n Deel van sy manskappe staan hy af aan kaptein J.J. Smith.<ref name="VVeVR2001.80" /> Die volgende dag, 6 Oktober, beset Maritz Porterville en Vredenburg. By Hoedjiesbaai kom hy te staan teenoor die Engelse; nog skermutselings woed op Drie Heuwels en Kersefontein.<ref name="VVeVR2001.80" /> Maandag, die 9de Oktober, beset Maritz vir Hopefield. Hier bekom hy heelwat voorrade.<ref name="VVeVR2001.80" /> Die regeringsamptenare van Hopefield is op 10 Oktober opgesluit; die telegraafkantoor is vernietig om die uitlek van inligting rakende die rebelle se doen en late tot tyd en wyl te vertraag. Dit is waarskynlik ook die enigste voorval waar die Boeremag die Kakies (halfpad) op see aangedurf het.<ref name="Fourie" /> 12 Oktober woed nog 'n skermutseling naby Darling. Veldkornet Hildebrand sterf. Maritz en die Colonial Light Horse veg by Hoedjiesbaai.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 13 Oktober val Maritz vir Piketberg aan. Hier word 27 gewere en ammunisie gebuit. Generaal French en Stephenson kom met 1 200 Kakies per trein in Porterville aan.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op Sondag, '''15 Oktober 1901''', val Manie Maritz Moorreesburg die eerste maal aan.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 17 Oktober is 300 perde deur Maritz by die Bergrivier gebuit en na Calvinia gestuur.<ref name="Fourie" /> 19 Oktober: By Vier-en-twintig-riviere (naby Porterville) woed 'n hewige stryd tussen Maritz en Stephenson (wat ook uit eenhede van koll. Capper, Wyndham en maj. Wormald bestaan het). Drie Kakies het gesterf, en drie is gewond. Aan Boerekant is daar 5 gewondes (waaraan een later beswyk het), maar 48 perde en 5 karre vol voorraad is van die Kakies gebuit.<ref name="VVeVR2001.80" /> Maritz word teruggedryf.<ref name="Fourie" /> Daar is nie verwag dat Maritz onmiddellik 'n tweede suidwaartse offensief sou onderneem nie, omdat die Britse magte in die nabyheid was en vanweë hul sukses by Vier-en-twintig-riviere.<ref name="Fourie" /> Op Saterdag, '''21 Okober 1901''' bereik Maritz Darling, en gevegte woed op Malmesbury, Moorreesburg en Bodam.<ref name="VVeVR2001.80" /> Teen 25 Oktober word besluit Maritz, Theron en Smith moet die Boland aanval. Maritz beweeg deur Vanrhynsdorp na die Karoovlakte, Ebenaezer en Strandfontein. Soos die dae verloop, is hul visier later ingestel op die pad tussen Lambertsbaai en Clanwilliam.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op 7 November poog Maritz se kommando (onder leiding van Theron) om Piketberg weer aan te val en te verower, maar dit geluk nie.<ref name="VVeVR2001.80" /> Op Woensdag, '''8 November 1901''' val Theron vir Piketberg aan op Maritz se bevel, maar word deur die Stadswagte, die Western Province Mounted Rifles, die berede polisie en ander troepe onder leiding van majoor Pilson gestuit.<ref name="VVeVR2001.80" /> Drie Kakies is dood en vyf gewond. Twee Boere is dood en sewe gewond in Theron se geledere.<ref name="Fourie" /> Maritz val ''vir die laaste keer'' Porterville en Moorreesburg aan, en hy beset Hopefield vir een dag.<ref name="VVeVR2001.80" /> By die gelyktydige aanval op Moorreesburg en Porterville het hy die kommando in twee verdeel en self die voortou geneem by die groep wat Moorreesburg sou aanval. Op 9 November 1901 het hy die Bergrivier oorgesteek en sy mag op Honigberg, 20 km suidoos van Piketberg, saamgetrek. Daarna het hy Moorreesburg maklik verower, die telegraaftoestelle vernietig en in die rigting van Darling ingeslaan.<ref name="Fourie" /> Daar is verwag dat Maritz tot in Kaapstad sou deurdruk, en daarvoor het die stad sy kanonne ontplooi en gereed gemaak vir 'n Boere-aanval op die stad. Wat nie sou gebeur nie. Maritz se mag sou miskien Kavanagh by Malmesbury kon verslaan, maar sy kommando sou nie die pyp kon rook teen kol. H. Cooper se 1 000 man nie. Dit is juis weens 'n tekort aan wapens en rydiere dat Maritz nie verder as Moorreesburg kon vorder nie.<ref name="Fourie" /> Crabbe se troepe het hom nog heeltyd vanaf Piketberg agtervolg (waar die Kakies op 9 November daar per trein afgelaai is) en is later gesteun deur Wormald wat intussen by die huidige gevegsgebied opgedaag het.<ref name="Fourie" /> Maritz het daarom teen 14 November die Bergrivier noordwaarts oorgesteek.<ref name="Fourie" /> Op 15 November 1901 dryf die Britse magte die Boere kwaai noordwaarts terug; die Boerekommando's spat hierna in alle rigtings.<ref name="VVeVR2001.80" /> Daar kom wel 'n Reuter-telegram van 19 November 1901 uit Moorreesburg wat meld: Toe Maritz enkele dae tevore oor die Bergrivier verdryf is, laat hy 'n deel van sy stydmag agter (Theron en kommando). En dan word die volgende sinnetjie geskryf, soos dit in die Nederlandse pers ook telkemale verskyn: "De Boeren trekkend voortdurend naar het westelijk deel der Kaapkolonie, waar de afwezigheid van een spoorweg gunstig is voor hunne taktiek."<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB08:000098359:mpeg21:p006 BUITENLAND.. "Arnhemsche courant". Arnhem, 21-11-1901. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> Presies dieselfde laasgenoemde sinnetjie word tot vervelens toe in menig Franse koerant sonder feitlik enige afwisseling herhaal: ''Les Boers se montrent très actifs et se portent vers la partie ouest de la colonie du Cap, où l'absence de chemin de fer est favorable à leur tactique.''<ref>[https://www.retronews.fr/search#allTerms=moorreesburg&sort=score&publishedBounds=from&indexedBounds=from&page=1&searchIn=all retronews.fr s.v. moorreesburg]</ref> == Volgens Ockie T. De Villiers == === Agtergrond === Ockie T. De Villiers deel sy wederervaringe tydens die Anglo-Boereoorlog as Kaapse Rebel mee terwyl hy in ballingskap in Nederland verkeer. Feitlik geen presiese datums word in die boek verskaf nie, omdat heelwat van die dokumentasie byderhand in sy rondreis verlore geraak het. Die boek se naam heet ''[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PP7&hl=en_ZA Met De Wet en Steyn in het Veld]'' en is in 1903 uitgegee, kort nadat daar sprake was van amnestie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 253</ref> Dit is nie hy self wat skryf nie, maar 'Mevrouw A. H. van Gent' te Hilversum, want die teks is in Nederlands, al kom heelwat afrikanismes daarin voor.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.10</ref> Uit die gegewens kry mens 'n vae beeld hoe die lewe in die Moorreesburg-Piketberg-omgewing was ten tyde van die oorlog. Kort nadat oorlog verklaar is, besluit De Villiers om sy ouerhuis naby die Paarl te verlaat en hom by die Boere aan te sluit, te wete dat sy vader en broers Engelsgesind was. Tog is sy moeder veel meer besorg oor haar seun se veiligheid as die politiek; om daardie rede probeer sy hom tevergeefs afraai. Op 16 Januarie 1900 gaan hy sak en pak na Kaapstad om hom as vrywilliger by die Engelse leër aan te sluit. Van Dag 1 af koester De Villiers geen illusies nie: die soldate word eerder soos bagasie en kanonvoer behandel as diegene wat vir die eer van Engeland veg. Hy word saam met nege ander in 'n enkele treinkompartement geboender, waar daar skaars slaapplek was vir vier mense. Die deur word gesluit vir die volgende twee dae en drie nagte - dus, afgesien van die higiëneprobleme, moes die soldate onder mekaar maar kyk wie iets te ete het. De Villiers slaag later daarin om by die Boere aan te sluit, hy word met verloop van tyd die adjudant van Generaal De Wet, en vergesel hom totdat De Wet in die rigting Kaap toe druk. De Wet het probeer om sover moontlik die strydperk Kaap toe te skuif waarskynlik om twee redes: eerstens, om tyd te wen sodat die Boeremagte wapens kon bekom, en tweedens om die spoorlyne op te blaas wat proviand, wapens en Kakies die binneland in vervoer het (dus, in die kiem te smoor). Die Kakies het hul ou taktiek probeer gebruik om De Wet in 'n hoek te dryf, hier tussen twee riviere (die Brakrivier en Oranjerivier). Die Oranjerivier was ondeurwaadbaar, so ook die driwwe, want dit was immers middel-Februarie, in die middel van die somerreëntyd.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.90</ref> Generaal de Wet het dikwels aan De Villiers gesê die Boere se grootste redding sou wees as hulle die Kaapkolonie kon bereik en daar 'n opstand kon verwek.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, pp. 90, 91</ref> Verder wou die Mosterd-broers wat uit Transvaal gekom het, terugkeer Kaap toe.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.91</ref> Op die 22ste Februarie 1901 vertrek De Villiers saam met hulle.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 92,93</ref> 'n Paar puntjies: * Die Engelse regering het proklamasies uitgevaardig, waarby die koloniale Burgers gelas is om perde, voer, lewensmiddele en wapens by die naaste militêre stasie in te lewer.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 91</ref> * Baie Afrikaners het geweier om by die stadswagte aan te sluit. Want dikwels as mens eers by die stadswag aangesluit het, is die persoon na die Britse leër gestuur en so gedwing om teen die Boere te veg.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.101</ref> Hierdie driemanskap moes nie alleen die Kakies ontwyk nie, maar veral Afrikaners wat hulle sou rapporteer. Hierdie rapportering was, in De Villiers se oë, eintlik belaglik, aangesien die boer, wat van sy perd deur die Britse Owerheid deur proklamasie ontneem is, nou spesiaal sou moes loop (of 'n plaaswerker te voet moes stuur) net om die persoon te gaan aanmeld. Al waarom die boere dit nog sou doen, is uit vrees wat die Britse regering nóg aan sy onderdane kon doen. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.99</ref> Die hoofrede waarom De Villiers na die distrikte Malmesbury en Piketberg wou uitwyk, is omdat die graan klaar afgeoes was en die Boerekommando's daar 6 maande of langer mee sou kon uitkom.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.102</ref> Die Mosterds wou na hul ouerhuis in die Paarl, en De Villiers wou dieselfde doen,<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108</ref> onder andere om sy familie te waarsku om hulle nie by die Engelse aan te sluit nie. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.109</ref> Hulle verneem in die Distrik Piketberg alle driwwe van die Bergrivier is deur Kakies beset, of so is gesê - in die werklikheid kon die Kakies nie elke liewe voetpaadjie oor die rivier bewaak nie - dit was somer, en die rivier droër (want die Swartland is 'n winterreënvalstreek). <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108</ref> In die distrik bly hulle oor op die plaas Springfontein, van "den heer G."; die driemanskap is na hom verwys, omdat hy vroeër naby die rivier gewoon het en hulle goed die weg kon wys.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.107</ref> Op baie plase wemel dit bedags van die Kakies, en ook met rede, want die spoorlyn na Moorreesburg was in aanbou, en die werk moes klaar.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108, 109</ref> Dit was immers Maart 1901 toe De Villiers en die Mosterds in die streek aankom, en die treinspoor sou eers op 9 September 1901 geopen word. De Villiers sê hulle was toe al 18 dae onderweg (sedert 22 Februarie 1901).<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.108</ref> Nadat die drie mans op 'n plaas hul voorgedoen het as builepesinspekteurs, deel die boer hulle mee dat die krygswet baie streng heers in Malmesbury, die Paarl en Piketberg, en dat daar baie stadswagte is (daar was 300 by Malmesbury alleen);<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 113</ref> die gasheer wou hulle na Kaapstad neem, waar die krygswet nog nie afgekondig is nie, en dus nog betreklik veilig was. Dit is 'n saadjie wat in die Mosterds se koppe geplant is, want later wou hul liewer na hulle ooms in Kaapstad gaan <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.110</ref>, wat ook die rede is waarom die broers later van De Villiers sou skei. Want De Villiers wou sy ouers baie graag sien.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.112</ref> Die Mosterds het veilig by Leeuwendans aangekom, en het selfs 'n telegram aan hul ouers in die Paarl gestuur om hulle daar te kom besoek<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.115</ref>, terwyl De Villiers in die donker rondkruip na uitkomkans. Op die plaas Waterval kom hy te hore dat die Kakies sy ouerhuis bewaak het - dit was vir hom 'n bedekte seën dat hy nie sy ouerhuis kon besoek nie. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.122</ref> En, net soos hy verwag het, is die Mosterds in Kaapstad gevange geneem.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.122</ref> De Villiers besluit om sy heenkome te vind op Springfontein. Daar naby sou hy vir 6 tot 7 maande lank in 'n grot moes bly, en vyfdaagliks kos by die plaashuis gaan haal. Die plaasbewoners van Springfontein was altyd bly om hom te sien.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.139-160</ref> Dit is eintlik ironies dat De Villiers feitlik niks hoef te gedoen het om die omstandighede in sy guns te verander nie. Dit gebeur sommer vanself: * Een van die Mosterd-broers het, in die hoop om vrygelaat te word, al die name genoem van die boere wat hulle op hul reis gehelp het. Dit het meegebring dat baie boere sonder meer gevange geneem is, en die De Kocks wat die Mosterds met hul rytuig na die stasie gebring het, is vir agt maande in die tronk gestop. Ook die boer wat hulle die pad oor die rivier gewys het, is aangekeer en na Kimberley gestuur (hy is later vrygelaat by gebrek aan bewyse). Die naam van die boer en die plaasnaam Springfontein het die Mosterdbroer egter ontgaan. Dit was vir De Villiers duidelik dat hy nêrens nou heen kon uitwyk nie, want niemand sou hom nou wil ontvang nie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.143</ref> Omtrent 'n week later is De Villiers voëlvry verklaar.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.145</ref> Meneer G. wou ook geensins daarvan hoor dat De Villiers die grot moes verlaat nie - al sou dit ook twee jaar duur, kon hy daar bly; al voel De Villiers skaam om van hul goedheid misbruik te maak. Ondertussen het Mosterd onder kruisverhoor so in sy eie leuens verstrengel geraak dat alle boere vrygelaat is en na hul plasies kon terugkeer.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.146</ref> Stadig het dit ongeduld onder die boere begin kweek. * Soos ''Ons Land'' eers onder sensuur en "verengelst" verskyn (wat De Villiers by die grot lees), maar later heeltemal gestaak is, was dit 'n duidelike teken dat die Boerekommando's in aantog was.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.147, 155</ref> * Die Engelse regering het feitlik alle perde in die distrik Piketberg opgekommandeer, om glo beskerm te word, uit vrees dat die Boerekommando's anders self die perde sou afneem. Dié word op een plek versamel, wat uiters onnosel was. Die Boere sou hulle later almal buit. <ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.148, 154</ref> * Dominee J.N. Vlok, van NG Gemeente Piketberg, het hom gehaat gemaak by sy boeregemeente, omdat hy die boere aangesê het om die wapen op te neem en ''vir'' die Engelse te gaan veg. Die diens wat op 'n plaas sowat 'n uur vanaf Springfontein een keer of agt keer per jaar gehou is, loop so te sê dood. Die boere wou geen preek hoor uit die mond van die man wat hom met volksvyande heul nie. Die predikant sou nog ná die oorlog ook met agterdog bejeen word.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.154</ref> * De Villiers waarsku die plaasmense dat hulle moes sorg om voorraad vroegtydig op te berg, want uit ervaring weet hy hoe dit in die Oranje-Vrystaat en in die Noordelike geweste van die Kaapkolonie verloop het: Die winkels op die plase sou hul goedere op die dorp moes inlewer, en gaan 'n boer dus dorp toe, om goedere te koop, word hy daar vasgehou. Op sy beurt het Mnr. G. ook ander boere in die omgewing vroegtydig gewaarsku om dieselfde te doen. So kring die nuus uit.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.155</ref> Die dag sou egter in vroeg Oktober 1901 aanbreek wanneer "de knecht" (aan wie De Villiers ook geheg geraak het) hom by sy grot sou kom opsoek. Daar het nuus gekom: 'n paar dae tevore het 'n Jood Sacks, wat 'n winkel op Zuurfontein bedryf het, te voet langs "oom Gert" ['n kennis van Mnr. G] verbygegaan. Mnr. Sacks was woedend omdat 13 Boere naby Clanwilliam hom van sy perd ontneem het en hom te voet huis toe gestuur het. Omdat Clanwilliam ongeveer 12 uur te perd ver was, was dit 'n duidelike teken dat die Boere al baie naby moes wees.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.156</ref> Ook 'n meisie van 'n plaas 4 uur van Springfontein af, het gewapende mans ontmoet, maar weet nie of dit Boere was nie.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.157</ref> 'n Paar dae later deel Oom Gert aan De Villiers mee hy was by 'n kommando gewees en het selfs met die kommandant gepraat. Die naam het hom egter ontgaan. Toe Oom Gert hom beskryf as 'n 'kort, swart kêreltjie, met 'n dik, swart snor', het De Villiers onmiddellik geweet dit is Generaal [[Manie Maritz]].<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.159</ref> Toe De Villiers daar aankom, was Generaal Maritz nie daar nie, maar het met 16 mans gekyk of hulle Hopefield kon inneem. Maritz het geen offisiere in sy plek aangestel nie. Hulle het teruggekeer met 600 perde, juis dié wat die Kakies so versamel het van die omliggende boere en oor die Bergrivier gevoer het.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.162</ref> De Villiers was besig om in die rivier te baai, toe Generaal Manie Maritz hom die hand gee en in die boot laai, en al geselsende bereik hulle die ander oewer waar De Villiers se klere lê. Dié was so vol gate en verrinneweer deur die 6 maande in die berge, dat die geskokte Maritz uit die buit vir hom 'n nuwe pak klere aangee.<ref>De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.162</ref> === Die Kommando van De Villiers neem twee blokhuise weerskante van die Bergrivierbrug in === Die kommando vertrek in die rigting van Zuurfontein (32° 50’ 48.3" S, 18° 32’ 46.1" O). Die volgende aand trek hulle oor die gevegslinie tussen Moorreesburg en Piketberg. Tussen hierdie twee berge was daar twee Kakie-blokhuise ('''[https://play.google.com/books/reader?id=fcMTAAAAYAAJ&pg=GBS.PA163&hl=en_ZA Sien Kaart]'''). Rondom die blokhuise was daar geen versterking nie; dus kon hulle sonder veel slag of stoot ingeneem word (wat onnodige aandag deur geweervuur kon trek), het De Villiers gereken. Buitendien wou hy daardie Afrikanerluitenant ontmoet wat hom op Springfontein kom soek het en tans, so het hy verneem, by een blokhuis die bevel voer.<ref name="DeVilliers164">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 164</ref> Omdat daar baie vrywilligers uit die streek was wat by die Boere aangesluit het, was daar onder die kommando 'n dringende behoefte aan klere, ammunisie en gewere. De Villiers doen by Maritz aan die hand om die twee blokhuise langs die rivier in te neem, met so 19 mans, om nog meer oorlogsbuit in die hande te kry. Maritz sê De Villiers moet versigtig wees, omdat mens nie seker kon weet wie die blokhuise beset nie. Die Tommies sal nie maklik oorgee nie, maar die Vrywilligers wat vir die Engelse veg waarskynlik wel. De Villiers moet ook op sy hoede wees wat uit die rigting van Moorreesburg kan kom, want daar was sprake van 'n strydmag van 600 Kakies op Moorreesburg self. Maritz spreek met De Villiers af om die pad na Piketberg te bewaak.<ref name="DeVilliers164" /> Maritz en De Villiers soek Boerevrywilligers, en 50 mans het slaggereed gestaan. Maritz kies hier self 19 mans met die hand uit, waaronder 2 wat die pad goed bekend was. Na al die afskeidsgroete, vertrek die Gideonsbende teen omstreeks 6 uur die aand te perd. 'n Halfuur later kom hul by die bestemming aan.<ref name="DeVilliers164" /> Die blokhuise het aan beide kante van die brug van die Bergrivier gebou om hierdie infrastruktuur te bewaak, en met goeie rede - daar was taamlik druk verkeer tussen Moorreesburg en Piketberg.<ref name="DeVilliers165">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 165</ref> Hierdie blokhuise was agthoekig en van gegalvaniseerde ysterplate gemaak. Die ruimte tussen die twee ysterplate is met sand opgevul, met skietgate bokant die dubbele plate. Die dak was piramidevormig.<ref name="DeVilliers165" /> Sowat 400 meter van 'n plaashuis naby die Bergrivier (aan Piketberg se kant), gee De Villiers bevel dat almal van hul perde moet afklim en die perde aan die doringdraad vasbind. 10 mans word deur 'n drif gestuur: hulle moes deur die rivier langs die ou pad oorsteek en probeer om so naby as moontlik die ander blokhuis aan die oewer te nader (dit is nou die blokhuis aan die Moorreesburg-kant van die Bergrivier), sonder om onnodige lawaai te maak. Hulle moes ook nie skiet voordat De Villiers die bevel gegee het nie.<ref name="DeVilliers165" /> De Villiers en die ander oorblywende 9 mans sluip in die rigting van die plaashuis. Toe hulle naby genoeg was, trek hulle hul skoene uit, om geluidloos die eerste gebou, 'n skuur, uit te kom wat ongeveer 25 treë vanaf die blokhuis geleë was. Daar plaas hy twee mans om die blokhuis fyn dop te hou.<ref name="DeVilliers165" /> Die agt mans wat oorbly sluip saggies na die volgende huis en daar sien De Villiers 'n lig in die groot huis brand, en hy beveel 5 mans om die pad oor te steek en in die rigting van die huis te loop. Daar moes een man by die voordeur staan, een aan die kant met twee vensters en een by die agterdeur. Die twee oorblywende mans moes saggies langs die rivier gaan om die blokhuis van agter so naby as moontlik te nader.<ref name="DeVilliers165" /> De Villiers self gaan eers terug na die twee mans by die eerste huis net om weer vir hulle te sê om die blokhuis fyn dop te hou. Toe hy na die werkershuisie wou gaan, wat naby die groot huis geleë was, merk De Villiers op en vra wie hy is. De Villiers loop non-chalant voort na die huis, asof die plaas aan hom behoort, en klop aan die deur. 'n Ou bruin man maak die deur oop en spring groot van die skrik terug toe hy De Villiers sien. De Villiers maak 'n gebaar dat hy kalm moet bly en gaan die vertrek binne.<ref name="DeVilliers165" /> Hier kom hy te wete dat daar in elkeen van die blokhuise vyf Kakies was, dat die offisier aan die plaashuis se kant van die rivier was (waar De Villiers hom nou bevind, dit is aan Piketberg se kant van die Bergrivier) en dat daar geen Kakies in die huis was nie. De Villiers beveel die man om saam met hom te kom, en plaas hom onder bewaking van die man wat die posisie by die agterdeur van die groot huis ingeneem het.<ref name="DeVilliers166" /> De Villiers klop aan die agterdeur en stap met sy rewolwer die kombuis deur na die eetsaal, waar die familie aan tafel sit. Van die meisies was vreeslik ontsteld toe hulle 'n gewapende Boer sien, en wou amper flou val, maar al die gehuil en gegil werk net op De Villiers se senuwees. Hy belowe dat hy niemand sou leed aandoen solank hulle net rustig bly nie. Hy betrek die eienaar by sy plan. Moontlik weens die Engelse propaganda, neem De Villiers aan, was die eienaar vreeslik bang vir die Boere, en het hul vir barbare aangesien.<ref name="DeVilliers166">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 166</ref> Voordat hulle by die waenhuis kon uitkom, het 'n skoot geklap, dan 'n tweede en 'n derde. De Villiers roep dat die skietery gestaak moet word, gee die plaaseienaar opdrag om die bevelvoerende offisier mee te deel dat Generaal Manie Maritz met 300 mans by die blokhuise is. Ook moet die plaaseienaar die offisier aanraai om "op staanden voet over te geven", omdat die blokhuis andersins met dinamiet opgeblaas sou word. Dit was natuurlik 'n leuen. Hierdie "Mr. Th." roep die kaptein en waarsku hom dat Generaal Maritz met 300 mans die hele blokhuis na die maan gaan blaas as hul nie oorgee nie. Die kaptein laat onmiddellik van hom hoor: "All right, we'll consider".<ref name="DeVilliers166">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 166</ref> De Villiers laat ook nie op hom wag nie, storm op die blokhuis af, vuur twee rewolwerskote af, en skreeu met barse woorde: "Hands up, will you surrender?" Die Kakies gee oor. Hulle was nog slaapdronk in die kooi gevang toe hulle die blokhuis uitgejaag word - duidelik was die aanval onverwags. Eers soek De Villiers uit wat hy nodig het (waaronder klere) en gee toe twee mans die opdrag om die res in 'n karretjie te laai. Die offisier is verheug om te hoor dat sy lewe behoue sal bly; duidelik was hy "misinformed", soos hy self sê, oor die edelmoedigheid van 'n Boerekommandant. Die offisier probeer buite gevaar bly, en op opdrag van De Villiers, roep ook hy sy kollega by die ander blokhuis die jobstyding toe. Ook hier was die aanval onverwags.<ref name="DeVilliers167">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 167</ref> Dié luitenant sê hy sou nooit oorgegee het as die ander offisier dit nie gedoen het nie. De Villiers is maar bra skepties hieroor, aangesien die luitenant nie eens die moeite gedoen het om 'n skoot af te vuur nie, en gebied hom om sy mooi jas uit te trek waarvoor die luitenant nog 5 ghienies betaal het.<ref name="DeVilliers168">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 168</ref> (Dit wil sê 1 [[ghienie]] was 21 [[sjieling]]s werd, dus 105 sjielings, wat vir 'n gewone voetsoldaat wat 5 sjielings per dag besoldig deur die owerheid, 21 dae se loon sou kos; vir 'n luitenant waarskynlik minder).<ref name="DeVilliers171">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 171</ref> Wat De Villiers opval is hoe bitterjonk drie van soldate was, want een, byna nog maar 'n kind, trek hom aan die arm en smeek De Villiers om hom tog nie dood te skiet nie. De Villiers verneem die jong soldaat het 'n proklamasie in die ''Times'' gelees waarin Generaal Botha glo gesê het, voortaan sal alle krygsgevangenes voor die voet doodgeskiet word. De Villiers was daarvan oortuig hierdie versinsel is deur die Engelse bewind self bedink om te keer dat die Kakies by die sien van die eerste Boer sommer dadelik sou oorgee.<ref name="DeVilliers168" /> De Villiers laat die soldate ontwapen, en sê hulle kan ongedeerd na Moorreesburg toe gaan. Die volgende oggend is De Villiers byna onherkenbaar uitgevat in 'n splinternuwe pak Kakieklere en kamaste, sonder die lang swart baard waarmee hy by die kamp 'n paar dae tevore aangekom het. Ook dra hy 'n snor ''à la mode''.<ref name="DeVilliers168" /> Maritz was baie in sy skik dat die ekspedisie so vlot afgeloop het; veral die gewere was goud werd, want byna elke dag sluit daar nog Boere aan en die gewere is altyd te min.<ref name="DeVilliers169">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 169</ref> Die kommando van Maritz het binne 6 maande aangegroei van 7 mans tot 800 mans.<ref name="DeVilliers179">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 179</ref> Dit is opvallend hoe Hollandse koerante meld van 'n veldslag wat die 15de Oktober 1901 by Moorreesburg gewoed het,<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010993805:mpeg21:p002 Een gevallen held.. "Nieuwe Tilburgsche Courant". Tilburg, 22-10-1901, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMSADB01:000011811:mpeg21:p002 Buitenland.. "Provinciale Noordbrabantsche en 's Hertogenbossche courant". 's Hertogenbosch, 23-10-1901. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> want die 20ste Oktober 1901 bevind Maritz en De Villiers hulle op die plaas van ene Turin (Toerien?).<ref name="DeVilliers169" /> Hier vra Maritz vir De Villiers of hy lus het om 'n paar Kakies te gaan vang wat op 'n plaas naby 'n rivier is. Laasgenoemde stem dadelik toe. Hy neem drie manne saam, waaronder Thijs Boonzaaier, die eerste opstandeling in die Distrik Brandvlei. 'n Verbitterde Boonzaaier het 'n hekel in die Britse bewind ontwikkel nadat hulle alles van sy plaas gestroop het, en boonop nog sy skape wou saamvat. Van daardie dag af het hy die wapen teen die Kakies opgeneem.<ref name="DeVilliers169" /> Hierna sou die geveg volg by Vierentwintigriviere waar De Villiers se neef, Frans Retief, wat onlangs nog by die Boere aangesluit het, in sy hele regteronderarm geskiet en verbrysel sou word, en later sterf.<ref name="DeVilliers174">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 174</ref> Op dieselfde datum, die 20ste Oktober 1901, stuur Kaptein Smith die volgende rapport vanaf Zanddrift, Groot-Bergrivier, distrik Malmesbury: Die vyand is tot nog toe hier in klein getalle en nie baie nie. Die mense sluit hier by die hope aan, sodat hulle nie genoeg met wapens voorsien kan word nie. As daar maar gewere en ammunisie was, kon daar binne 'n kort tydjie 'n groot mag bymekaar gewees het. Daar heers 'n algemene opstand onder die mense, en die manne wat aansluit is almal met 'n goeie gees besiel, sê Smith. Die mense het almal 'n opregte Afrikaanse gevoel, sodat hulle as voorbeeld kan dien vir meer as een van hul broers in Transvaal en die Vrystaat. Hy sê dan: 'maak dit bekend aan alle burgers dat hier in die verte ook warm Afrikaners is, wat goed en bloed vir ons Afrikanerdom opoffer.' Smith was 'n halfuur van Darling af, 9 uur vanaf Kaapstad, en hoe verder mens (die binneland) ingaan, hoe meer wil die mense by die Boere aansluit; tot 20 per dag. Voerkos en perde is in goeie kondisie of liewer vet. Ten tyde van die afsending bevind Smith hul op die grens van die distrik Piketberg en Malmesbury, noord van Moorreesburg, 3 uur van laasgenoemde plek.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB15:000745226:mpeg21:p00001 GEMENGD BUITENLANDSCH NIEUWS. "De nieuwe courant". 's-Gravenhage, 15-05-1902, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 20-08-2024]</ref><ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB04:000183194:mpeg21:p006 BOERENRAPPORTEN.. "De Maasbode". Rotterdam, 18-05-1902. Geraadpleegd op Delpher op 20-08-2024]</ref> === Moorreesburg vir enkele ure in Boerebesit === Ná heelwat omswerwinge rond, vanaf Ceres, Clanwilliam, Hopefield, ens. trek De Villiers en sy kommando in die rigting van Darling. Hulle span uit op die plaas van 'n De Klerk en vertoef daar vir ongeveer twee dae. 'n Rapportryer bring daarso die berig, dat Kommandant Maritz gou by hulle sal aansluit; Maritz het 'n aanval geloods op Piketberg, maar moes die stryd gewonne gee, omdat 'n versterking uit Moorreesburg aan die opmars was. Daar word van beide kante hewig geveg. De Villiers kry die oggend die opdrag om soveel moontlik perde uit die omtrek bymekaar te maak. De Villiers en veldkornet Hildebrand sou die volgende oggend in Darling ontmoet. De Villiers trek met 15 mans uit en kom omstreeks 5 uur die middag op 'n plaas naby Moorreesburg aan. Hier hoor hy hoe 'n rukkie tevore 'n gepantserde trein na Moorreesburg op pad was, en ook 'n troep Kakieruiters. Nadat 'n perdekommando 'n halfuur weg was, was daar nog, kort voor De Villiers, nog 7 Kakies op dieselfde plaas. De Villiers het toe al 14 perde, sodat 14 mans 'n handperd het. Hy gee 5 mans die opdrag om op te saal en hom te volg, sodat hy daardie sewe Kakies kon agternasit en vang (om die perde te kry), voordat hulle Moorreesburg sou bereik. Dit was egter te laat - die Kakies het die kamp bereik. Met onverrigter sake keer De Villiers na die plaas terug.<ref name="DeVilliers191">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 191</ref> Hy het daarna 60 perde bymekaar gemaak;<ref name="DeVilliers192">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 192</ref> maar was te laat om hulle by Darling te besorg - Hildebrand het in 'n skermutseling met die Engelse gesneuwel.<ref name="DeVilliers193">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 193</ref> Kommandant Schoeman (voorheen uit die Kommando van Theron) vertel op Vogelstruisfontein vir De Villiers hoe hulle die Kakies 'n streep getrek het. Omdat daar 'n groot mag uit Moorreesburg op pad was Piketberg toe, moes die Boere uit Piketberg onttrek. Toe Maritz sien dat hierdie groot versterking uit Moorreesburg op pad was, het hy geweet dat hierdie dorp nou byna geheel en al sonder garnisoen moet wees; so te sê weerloos. Die Engelse het waarskynlik gedink Maritz sou deur hierdie groot opkoms en aantog afgeskrik word en vlug.<ref name="DeVilliers193" /> Met 'n jakkalsdraai, jaag Maritz juis Moorreesburg toe. Omdat die vyand naby was, moes alles vinnig geskied. By hul aankoms op Moorreesburg stuur Schoeman een van sy adjudante met 'n wit vlag die dorp in, om die Kakies wat agtergebly het aan te raai om oor te gee. Dié gee oor, maar op een voorwaarde: dat Maritz hulle sou trakteer. Dit doen hy ook met liefde. Die agt Kakies wat op Moorreesburg agtergebly het word sommer gou vriende met die Boere. Hulle word eenmaal trakteer, en toe nog 'n rondte, en kort voor lank was hul so koringdronk dat die Kakies nie eens agtergekom het toe die Boerekommando vertrek nie. Toe die Engelse mag uit Piketberg terugkeer, kom hulle op hierdie petalje af, en moes hul makkers uit hul roes wakker maak.<ref name="DeVilliers193" /> Dit is 'n vernedering wat nie in die Engelse koerante gepubliseer sou word nie. Veral gegewe hul eie [[krygswet]] wat dikwels die koop en verkoop van sterk drank verbied het. Die Boere het Moorreesburg dus vir 'n paar uur in besit geneem, maar het tog die tyd benut om alles wat nodig is te buit: onder meer die 8 gewere van die 8 Kakies, en verskeie perde. Boonop het 22 mans hul by die kommando aangesluit.<ref name="DeVilliers194">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 194</ref> === Boerekop, by Zanddrift, Bergrivier === Op 'n topografiese kaart sal mens langs die Bergrivier, by die plaas Zanddrift, 'n kop aantref genaamd "Boerekop" (32° 53’ 41.1" S, 18° 34’ 44.6" O). Dit is ook nie om dowe neute so gedoop nie. Die rus naby Vogelstruisfontein was van korte duur, en gou moes die kommando trek na Zanddrift op die wal van die Bergrivier, terwyl die Kakies na Hopefield inslaan. Die Boerekamp het nou mooi in 'n driehoek gelê: Moorreesburg, Hopefield en Piketberg was al drie hoekpunte waarvandaan Kakies kon kom (en die Boere kon vaskeer), want dit is waar hul leërs kamp opgeslaan het.<ref name="DeVilliers194" /> De Villiers en sy manskappe gaan bespied op "een grooten kop bij Moorreesburg". Die dag was winderig; die stofwolke kon dus net so goed deur die Kakies as deur die wind gemaak word. Op 'n kaal vlakte kon hulle toe wel die Engelse sien optrek. De Villiers stuur rapport aan Maritz dat omtrent 400 ruiters in aantog was, met 2 kanonne. Hy raai Maritz aan dat die kommando noordwaarts moet trek, want die Engelse mag stuur op Zanddrift af.<ref name="DeVilliers195">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 195</ref> Maritz maak so, en stuur 'n ander spioenkorps om De Villiers af te los by die koppe by Moorreesburg om op die Kakies verder te spioeneer, en De Villiers keer na Zanddrift terug. Die kommando was reeds weg, maar Maritz het 5 ervare ruiters laat agterbly, en stuur ook 'n 20 man-patrollie na die drif wat op Zanddrift volg. Tussen een van hierdie twee drifte moes die Kakies deurtrek. Daarom sou die Boere die Kakies tot in die walle van die rivier laat kom en dan op hulle losbrand; want die Engelse sou nie weet daar het nog manne op die walle agtergebly nie.<ref name="DeVilliers195" /> Luitenant Springler was effe nalatig om die groot mag Kakies op te merk wat van agter na Zanddrift op pad was. Maritz het dit gou genoeg opgemerk en die Boere beveel om onmiddellik pad te gee. Die patrollie by die Bergrivierdrif sien ook uit Hopefield is 'n Engelse mag in aantog. Uit al drie hoeke sou hul omsingel word.<ref name="DeVilliers195" /> Op die kop aangekom, word die Boere tydelik versterk deur ongeveer 25 mans. Teen daardie tyd was daar reeds ongeveer 200 Engelse aan die voet van die kop. Maar toe die Engelse kanonne begin rig, bly daar net een man by Kommandant De Villiers agter.<ref name="DeVilliers196">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 196</ref> Vir 'n uur en 'n half skiet die twee, totdat Maritz met versterkings opdaag.<ref name="DeVilliers197">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 197</ref> En die geveg was vir eers verby. Die Kakies span uit op 'n plaas in die nabyheid. Die Boerekommando span uit op Springfontein.<ref name="DeVilliers197" /> == Nasleep == Toe vrede afgekondig is, was die Boerekommandoleiers aanvanklik verlig, maar baie gou geweldig geskok toe hulle moes verneem die Transvaal en Vrystaat is nou in Britse besit. Lees mens ook die Vredesooreenkoms én die klousule wat afgekondig is met aandag, kom die Kaapse of Natalse Rebelle so te sê net met hul lewens daarvan af. Die howe kon die skuldige (aan hoogverraad) enige straf na goeddunke oplê, solank dit net nie die doodstraf was nie.<ref name="DeVilliers242.244">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p.242-244</ref> Ook, kragtens Wet Nommer 10,<ref name="DeVilliers243">De Villiers, O.T. 1903. ''Met De Wet en Steyn in het veld: Avonturen, ervaringen en indrukken''. Amsterdam: Elsevier, p. 243</ref> was die Ryk slegs van voorneme om kompensasie aan die Transvalers en Vrystaters toe te staan (n.a.v. die kritiek op die 'verskroeide aarde'-beleid), wat beteken het selfs die mees apolitiese, onbetrokke Kaapse boere (wat in 'n uiters moeilike situasie was, omdat die Boere én Engelse hul proklamasies op elke plaas opgeplak het) asook dorpenaars in die Kaapse Kolonie, wat ook maar deurgeloop het wanneer militêre magte op hul grond toegesak, dit geplunder en verniel het, is nie eens 'n agterspeen gebied om aan te suig nie. Wat die storie nog meer ingewikkeld maak: die Kaapse owerheid het teenmaatreëls probeer tref vir al die proklamasies wat die Boere orals in die verbygaan op die plase opgeplak het. Alle proklamasies en kommanderings van die Boere moes deur die Kaapse burgers ignoreer word, is vanuit Kaapstad laat hoor, anders sou hulle aan hoogverraad skuldig bevind word. Sou hulle weier om aan hierdie kommanderingsbevele van die Boere gehoor te gee, sou hulle volle kompensasie verkry vir enige ongerief of skade wat hulle mag ly, as gevolg van die uitlewing van hul lojaliteit aan die Britse kroon. Daar moes ook nie enige ooreenkomste met die Boere aangegaan of gesluit word nie; maar as die Kaaplanders uit dwang onderwerp word om hul bevele te gehoorsaam, sal dit nie teen hul gehou word nie - solank hulle nie saam met die vyand werk om die wettige soewerein (dit is Engeland) te ondermyn nie. In der waarheid is die burgers onvoldoende bewapen gelaat toe die oorlog uitgebreek het, intééndeel, selfs ontwapen. Die verkoop van wapens en ammunisie onder die burgers is verbied, omdat die algemene bewapening van die burgerlike bevolking 'n bron van gevaar vir beskerming vir die inwoners sou wees - so is gereken - want netnou beland die wapens moontlik in die verkeerde hande. Maar die soldate kon nie orals wees nie, en 'n boer sou op homself die beste aangewese gewees het. Kortom: die regering se onvermoë om die burgers die nodige beskerming te bied in 'n tyd waarop hulle daarop geregtig sou wees en op kon aanspraak maak, het baie Kaaplanders net verder aangemoedig om by die Boere aan te sluit.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 166-170]</ref> En nou kom die storie rondom kompensasie ter sprake. Chamberlain het aangevoer die versekering wat die Goewerneur gegee het vir diegene wat vir Engeland gely het, verwys na die beloftes wat die '''Kaapse Regering''' gemaak het, en daardie lettertjies op papier dui nêrens daarop dat Sy Majesteit se Regering (wat in Engeland sit) enigsins hierby betrek is met die uitbetaal en vergoeding van die Kaapse lojaliste nie.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, p. 356]</ref> Nog 'n probleem wat hom voordoen is die uitbetaling van die Kommandeerbriefies wat skielik verminder het. Byvoorbeeld: meneer David W. Krynauw, van die plaas Zwartfontein, Moorreesburg is op verskillende datums in 1901 die volgende opgekommandeer: tien esels teen £25 stuk; 210 skape teen 17 sjielings, 6 pennies stuk; en twee perde teen £12 stuk. Op die kommandeerbriefie word elke keer die prys aangeteken waarteen die diere gekommandeer is. Dit staan swart op wit. Omdat die prys deur die militêre mag bepaald is, was dit op daardie tydstip reeds ver benede die markwaarde. Na 'n lang gewag breek die dag toe wel aan waarop meneer Krynauw sy tjeks by die landdros kan gaan afhaal. Daar vind hy skielik die prys van die tien esels is nou verminder na £20 stuk; 70 skape word voluit betaal, maar die res (140) word nou teen slegs 13 sjielings stuk betaal; die perde word wel volledig uitbetaal soos op die briefie staan. Die verlies op die skuldbewyse was dus £81, 10 sjielings en 6 pennies vir die boer.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010647231:mpeg21:p001 Commandeer-schulden.. "Algemeen Handelsblad". Amsterdam, 12-01-1903, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 28-02-2025]</ref> Die boere het nie gou vergeet wie in diens van Haar en Sy Majesteit was nie, en ná die oorlog is wraak geneem. Daar was byvoorbeeld ene I. Hermann wat gedurende Oktober 1901 die Waarnemende Kommandant van Moorreesburg was. Hy sou ná die oorlog gou agterkom dat hy nie meer onder Afrikanergeledere welkom was nie. Hy was handelaar op die dorp en het ook van plaas tot plaas met handelsware gesmous. Sy wa is van die plase af verwilder, en die boere het openlik vir hom gesê hulle wil geen verbintenis hê met 'n jingo of dié wat "King and country" bygestaan het nie. Die name van die boere wat dan nou genoem word (uit weerwraak gerig aan die Goewerneur op 2 September 1902) is Jan Basson van Anyskop, Dirk Bester van Geelkuil, Evert Smit van Donkerkloof, Hendrik Greef van Breekmuur en L. Lategan van Zomerveld - wat hom gevra het om onder hulle oë uit te kom. Al was daar onder die boere diegene wat twee keer per week dorp toe is om inkopies te doen, het niemand Hermann ondersteun nie.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, p. 262]</ref> Hierdie boikotte wat landswyd voorgekom het, voer Snyman aan, het dit maar net uitgelig en benadruk hoe die Afrikaner maar eintlik 'n boer en feitlik nie 'n handelaar was nie. Hierdie boikotte sou later ook die dryfkrag vorm vir die oprigting en totstandkoming van koöperasies.<ref>[https://dspace.nwu.ac.za/bitstream/handle/10394/39636/Snyman_Johannes%20Hendrik.pdf?sequence=1&isAllowed=y Snyman, J.H. 1973. Die Afrikaner in Kaapland, 1899-1902. Ongepubliseerde proefskrif D.Litt. Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys, pp. 357-358]</ref> Hierdie woede en frustrasie, benewens nog die Konsentrasiekamp-verhale, verklaar moontlik hoekom die gemoedere hooggeloop het op Moorreesburg; 'n gebeurtenis wat in 'n Franse koerant<ref>[https://www.retronews.fr/journal/l-echo-de-paris-1884-1938/15-octobre-1902/120/599759/3?from=%2Fsearch%23allTerms%3Dmoorreesburg%26sort%3Dscore%26publishedBounds%3Dfrom%26indexedBounds%3Dfrom%26page%3D1%26searchIn%3Dall%26total%3D19&index=10 ''L'Écho de Paris''. 1902. Boers contre officiers anglais. 15 octobre]</ref> 'n Nederlandse koerant<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010178504:mpeg21:p005 De reis der Boeren-generaals.-Zuidatrikaanch nieuws.. "Rotterdamsch nieuwsblad". Rotterdam, 17-10-1902, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-08-2024]</ref> en drie Sweedse koerante berig word.<ref>[https://tidningar.kb.se/t8qdnx7lrrf64wh2/part/1/page/3?q=morreesburg ''Malmö-tidningen''. 1902. Utlandet. 18 Oktober, s. 3]</ref><ref>[https://tidningar.kb.se/0g0548krxcn586xr/part/1/page/3?q=morreesburg ''Sala Allehanda.'' 1902. Situationen i Sydafrika. 20 Oktober, s. 3]</ref><ref>[https://tidningar.kb.se/5hql7x1w34shj907/part/1/page/3?q=morreesburg ''Avesta Tidning.'' 1902. Situationen i Sydafrika. 21 Oktober, s. 3]</ref> Die nuusbron is die Amerikaanse nuusagentskap, Laffan Agency (wat mens kan aflei uit die letterlike vertaling in die Sweeds, bv. ''kapholländere'' vir "Cape Dutch"). Op 10 Oktober 1902, op Krugersdag, enkele maande nadat die oorlog op 31 Mei 1902 beëindig is, word twee offisiere toegetakel. {| class="wikitable" style="max-width:40em;" |- ! Frans ! Nederlands ! Sweeds ! Afrikaans<br /><small>vertaling van Sweeds</small> |- | valign="top" align="left" | Un incident asses significatif vient de se produire près de Moreesburg: Deux officiers anglais se dirigeaient à pied vers Capetown: ils rencontrèrent une bande de Hollandais qui célébraient l'anniversaire de la naissance de Krüger; les officiers furent l'objet de quelques plaisanteries; il s'ensuivit une mêlée dans laquelle l'un des deux officiers fur jeté à terre et maltraité; l'autre officier tira son sabre pour venir au secours de son ami; la bande se dispersa et plus tard les chefs présentèrent des excuses. Une enquête a été ouverte. | valign="top" align="left"|Nabij Morreesburg, in Kaapkolonie, werden Vrijdag der vorige week twee Engelsche officieren gemolesteerd door een troep Hollanders, die president Kruger's verjaardag op luidruchtige wijze vierden. De officieren werden eerst uitgejouwd en ten slotte werd één hunner op den grond geworpen en mishandeld. Toen de andere daarop zijn sabel trok, gingen de aanranders op de vlucht. Een onderzoek is ingesteld. | valign="top" align="left"| Vid Morreesburg har ett slagsmål ägt rum mellan tvä engelska officerare och ett antal kapholländere, som firade expresident Krügers födelsedag. Officerarna, hvilka till fots voro på väg till Kapstaden, hälsades med skymford, som de icke stillatigande kunde fördraga. Det uppstod slutligen slagsmål, hvarunder en af officerarna blef omkullslagen och misshandlad. Hans kamrat drog värian för att komma honom till hjälp. Då togo angriparna till flykten och deras anförare har sedan bedt officerarna om ursäkt. Rättslig undersökning är inledd. | valign="top" align="left"| By Moorreesburg het 'n bakleiery plaasgevind tussen twee Engelse offisiere en 'n aantal Kaaps-Hollanders, wat oudpresident Krüger se verjaardag gevier het. Die offisiere, wat te voet op pad na Kaapstad was, is met beledigings begroet, wat hulle nie stil kon verdra nie. 'n Bakleiery het uiteindelik uitgebreek waartydens een van die beamptes platgeslaan en afgeransel is. Sy kameraad het met sy wapen gedreig, om hom te help. Toe het die aanvallers gevlug en hul leier het intussen die beamptes om verskoning gevra. 'n Regsondersoek is van stapel gestuur. |} == Verwysings == {{verwysings}} c4g4l7r8jxh13hyru5yizthlxqj9qms 0 421532 2901484 2722901 2026-05-04T19:43:49Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901484 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Modern Asia (1796).tif|duimnael|regs|''Modern Asia'' (1796) soos geskep en gepubliseer deur John Wilkes en graveur Samuel John Neele]] '''John Wilkes''' (1750 &ndash; 31 Maart 1810) was 'n Engelse [[Uitgewery|uitgewer]], [[boek|boekverkoper]] en [[skryfbehoefte]]<nowiki>handelaar</nowiki>. ==Lewe== Wilkes was 'n vryman van [[Winchester]] en eienaar van die ''[[Hampshire Chronicle]]''. Saam met Peter Barfoot het hy die British Directory Office in Londen bestuur, wat die "Universal British Directory" van 1790 tot 1798 gepubliseer het nadat hy 'n koninklike patent daarvoor verkry het. Hy het die ''Encyclopaedia Londinensis'', 'n "universele woordeboek van kunste, wetenskap en letterkunde" saamgestel, geredigeer en rangskik. Dit het tussen ongeveer 1801 en 1828 in 24 bande verskyn,<ref>John Wilkes (redakteur) {{google books|ZOKZyXwSsZkC|Encyclopaedia Londinensis, Band 17 (1820)| page=1}}</ref> waarvan drie bande uit [[Grafiese kuns|koperplaatgravure]]s bestaan het.<ref name=WDL1>{{cite web|title=Modern Asia|url=http://www.wdl.org/en/item/154/|publisher=World Digital Library|accessdate=20 Januarie 2013}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sommige omvangryke artikels is ook afsonderlik gepubliseer, daaronder synde ''Horologie'' (1811). Wilkes het die graveerder [[John Pass (graver)|John Pass]] van [[Pentonville]], wat aan band 13 gewerk het, aangestel.<ref>{{cite book|author=Bernard Adams|title=London Illustrated, 1604–1851: A Survey and Index of Topographical Books and Their Plates|date=1 Januarie 1983|publisher=Oryx Press|isbn=978-0-85365-734-7|page=261}}</ref> Hy het Milland House in [[Milland]], [[Wes-Sussex]], as "hoofresidensie" besit.<ref>John Marius Wilson ''Imperial Gazetteer of England and Wales'', 1870-72, aangehaal in [http://www.visionofbritain.org.uk/place/23704 "A Vision of Britain through Time"].</ref> Dit is later beskryf as "'n afgeleë, outydse plattelandse huis van antieke voorkoms, moeilik om te bereik, met 'n styl van uitleg wat nou as verouderd beskou sal word. Dit het 'n brouery, bakkery en bediendesaal gehad. Die huis is in 1584 deur Peter Bettesworth gebou, en is op 6 November 1901 volkome deur 'n brand vernietig. Die binnehuis het 'n baie elegante eikehouttrap van Jakobiese karakter gehad, en die salon was toegerus met 'n paar eikehoutpanele van 'n ooreenstemmende karakter en era."<ref>George Heath, ''Records of the Heath Family'', 1913, aangehaal in [http://www.jjhc.info/heathjohnmoore1882.htm kort biografie van 'n latere inwoner, eerwaarde John Moore Heath] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160425052740/http://www.jjhc.info/heathjohnmoore1882.htm |date=2016-04-25 }}'</ref> ==Kyk ook== * [[Gewone spekvreter|Spekvreter]] ==Verwysings== {{verwysings}} == Bronnelys == * [http://bibliodyssey.blogspot.com/2006/06/encylopaedia-londinensis.html BibliOdyssey] * [http://bookhistory.blogspot.com/2007/01/london-1775-1800-w-z.html Exeter Working Papers in British Book Trade History] * {{Citation |publisher = J. Adlard, drukker |location = Londen |title = Encyclopaedia Londinensis |url = http://catalog.hathitrust.org/Record/001464690 |outeur = John Wilkes |datum = 1810 |oclc = 8363202 }} {{Normdata}} [[Kategorie:Uitgewery]] [[Kategorie:Geboortes in 1750]] [[Kategorie:Sterftes in 1810]] 1pn43xgcu0qpbf774fhxxb2jf5hrge8 0 429074 2901408 2898875 2026-05-04T14:57:42Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901408 wikitext text/x-wiki 'n '''Tegniese standaard''' is 'n gevestigde [[Sosiale norm|norm]] of vereiste vir 'n herhaalbare tegniese taak wat toegepas word op 'n algemene en herhaalde gebruik van reëls, voorwaardes, riglyne of kenmerke vir produkte of verwante prosesse en produksiemetodes, en verwante bestuurstelselpraktyke. 'n Tegniese standaard sluit definisie van terme in; klassifikasie van komponente; afbakening van prosedures; spesifikasie van afmetings, materiale, werkverrigting, ontwerpe of bedrywighede; meting van kwaliteit en kwantiteit in die beskrywing van materiale, prosesse, produkte, stelsels, dienste of praktyke; toetsmetodes en steekproefprosedures; of beskrywings van pasvorm en afmetings van grootte of sterkte.<ref>[https://www.dhs.gov/xlibrary/assets/Developing_Operational_Requirements_Guides.pdf Developing Operational Requirements: A Guide to the Cost-Effective and Efficient Communication of Needs][[Lêer:Icon pdf file.svg|raamloos|16x16px]]. Besoek op 16 Mei 2025.</ref> Dit is gewoonlik 'n formele dokument wat eenvormige ingenieurs- of tegniese kriteria, metodes, prosesse en praktyke daarstel. Daarteenoor word 'n gebruik, konvensie, maatskappyproduk, korporatiewe standaard, ensovoorts wat algemeen aanvaar en dominant word, dikwels 'n ''de facto''-standaard genoem. 'n Tegniese standaard kan privaat of eensydig ontwikkel word, byvoorbeeld deur 'n korporasie, regulerende liggaam, weermag, ens. Standaarde kan ook ontwikkel word deur groepe soos vakbonde en handelsverenigings. Standaardorganisasies het dikwels meer uiteenlopende insette en ontwikkel gewoonlik vrywillige standaarde: dit kan verpligtend word as dit deur 'n regering aanvaar word (dws deur wetgewing), sakekontrak, ens. Die standaardiseringsproses kan deur edik geskied of kan die formele konsensus van tegniese kundiges behels. == Tipes == Die primêre tipes tegniese standaarde is: * 'n ''Standaardspesifikasie'' is 'n eksplisiete stel vereistes vir 'n item, materiaal, komponent, stelsel of diens. Dit word dikwels gebruik om die tegniese aspekte van 'n verkrygingsooreenkoms of [[kontrak]] te formaliseer.<ref>[https://www.oregon.gov/odot/hwy/specs/pages/standard_specfications.aspx "Standard Specfications"]{{Dooie skakel|date=Mei 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''Oregon.gov''. Oregon.gov. Besoek op 16 Mei 2025.</ref> Daar kan byvoorbeeld 'n spesifikasie vir 'n turbinelem vir 'n straalenjin wees wat die presiese materiaal- en werkverrigtingvereistes definieer. * 'n ''Standaard'' ''[[Toets metode|toetsmetode]]'' beskryf 'n definitiewe prosedure wat 'n toetsuitslag lewer. Dit kan behels dat u 'n noukeurige persoonlike waarneming maak of 'n hoogs tegniese meting uitvoer. Byvoorbeeld, 'n [[Fisiese eiendom|fisiese eienskap]] van 'n materiaal word dikwels beïnvloed deur die presiese metode van toetsing: enige verwysing na die eienskap moet dus verwys na die toetsmetode wat gebruik word. * 'n ''Standaardpraktyk'' of prosedure gee 'n stel instruksies vir die uitvoering van bewerkings of funksies. Daar is byvoorbeeld gedetailleerde [[Standaard bedryfsprosedure|standaard bedryfsprosedures]] vir die bedryf van 'n kernkragsentrale.<ref>[https://www.iaea.org/publications/6064/operational-limits-and-conditions-and-operating-procedures-for-nuclear-power-plants Operational Limits and Conditions and Operating Procedures for Nuclear Power Plants | IAEA] Besoek op 16 Mei 2025.</ref> * 'n ''Standaardgids'' is algemene inligting of opsies wat nie 'n spesifieke aksie vereis nie. * 'n ''Standaarddefinisie'' is formeel gevestigde terminologie. * ''Standaard[[Eenheid van meting|eenhede]]'', in [[fisika]] en [[toegepaste wiskunde]], is algemeen aanvaarde metings van fisiese hoeveelhede == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Standaarde]] [[Kategorie:Dokumente]] tobjdai1ext4todtenihnwpo5l9spgo 0 453744 2901376 2900085 2026-05-04T13:47:15Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901376 wikitext text/x-wiki {{Sien ook|Metal Tears (album)}} {{Inligtingskas Televisiereeks | reeksnaam = Metal Tears | onderskrif = | reeksnaam_2 = | genre = [[Drama]], [[Musiek]], Avontuur | formaat = | skepper = [[Youngboi OG]] | ontwikkelaar = | skrywer = | regisseur = | kreatiewe regisseur = | aanbieder = | rolverdeling = [[Youngboi OG]]<br />Br4dy<br />C The Legacy | stemme = | verteller = | temamusiekkomponis = | openingstema = | afsluitingstema = | komponis = | oorsprongsland = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[English]] | aantal_seisoene = 1 | aantal_episodes = ~10 <small>(op 21 Maart 2025)</small> | episodelys = | uitvoerende_vervaardiger ={{hlist|Skyboy|Cxdy|Eskimos|Zeux|Dragos Marcus|1cedoutpeak|Paul Numa|Snipersash|Tatchy|YMP Cash|Nato Kitch||Onceunveiled|Prodcross||Pharaoh|FRANKIEONTHEGUITAR}} | vervaardiger = | redigeerder = | lokasie = | kinematografie = | kamera = | looptydperk = 25 minute | maatskappy = | verspreider =BandLab Technologies | kanaal = [[YouTube]] | beeldformaat = | klankformaat = | eerste_lopie = | eerste_uitsending = '''21 Maart 2025''' | laaste_uitsending = | status = | voorafgegaan_deur = | opgevolg_deur = | verwante film(s) = | webwerf = | produksiewebwerf = |beeld=[[File:Metal Tears 2025 TV Series2.jpg|thumb|Suid-Afrikaanse Reeks "Metal Tears"]]|musiek=[[Youngboi OG]], Br4dy, C The Legacy}} ''Metal Tears'' ({{afk|[[Afrikaans|Afr.]]|Afrikaans}}: ''Metaal Trane'') is ’n 2025 [[Suid-Afrikaanse]] [[musiek]]-[[drama]]-avontuur beperkte reeks geskep deur en met die hoofrol van [[Kletsrym|kletsrymer]] en [[sanger]] [[Youngboi OG]].<ref>{{Cite web|url=https://watch.plex.tv/show/metal-tears|title=Metal Tears on Plex|last=Original|first=Plex|date=2025-03-21|website=watch.plex.tv|orig-year=2025|access-date=2025-09-15}}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die reeks dien as ’n visuele interpretasie van sy tweede [[ateljeealbum]], ook getiteld ''[[Metal Tears (album)|Metal Tears]]''.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.newsghana.com.gh/crying-in-steel-youngboi-og-breaks-barriers-with-metal-tears/|title=Crying in Steel: Youngboi OG Breaks Barriers with Metal Tears|last=Ralph|first=Denver|website=www.newsghana.com.gh|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref> Elke episode verteenwoordig ’n snit of emosionele konsep uit die [[Album (musiek)|album]], en kombineer [[musiek]] met [[Film|filmiese]] vertelling<ref>{{Cite web|url=https://www.ratingraph.com/tv-shows/metal-tears-ratings-136744/|title=Metal Tears Ratings on Rating Graph|website=www.ratingraph.com|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt37563402/|title=Metal Tears (TV Series 2025)|last=IMDb|website=www.imdb.com|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://trakt.tv/shows/metal-tears|title=Metal Tears (Full Episodes)|last=Trakt|date=2025-03-21|website=trakt.tv|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tvcharts.co/show/metal-tears-tt37563402|title=TV Chart for Metal Tears|last=TVCharts|website=tvcharts.co|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.themoviedb.org/tv/296141-metal-tears?language=ka-GE|title=South African TV Series ''Metal Tears'' (2025) by Youngboi OG|last=The Movie Database|website=www.themoviedb.org|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}{{Dooie skakel|date=Februarie 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://moviechat.org/tt37563402/Metal-Tears|title=Metal Tears (2025) Discussion|last=MovieChat|date=2025-03-21|website=moviechat.org|language=en-USA|access-date=2025-09-15}}</ref>. ==Intrige== [[Lêer:Metal Tears slogan.png|duimnael|Slagspreuk gebruik in Metal Tears]] ''Metal Tears'' volg [[Youngboi OG]] op ’n emosionele en simboliese reis waar hy gebroke harte, verslawing, geestelike stryd en giftige verhoudings aanpak. Die reeks meng musiekoptredes, dramatiese tonele en gestileerde visuele metafore om sy pad na emosionele genesing en artistieke groei uit te beeld. Elke kort episode dien as ’n hoofstuk in sy innerlike avontuur. ==Rolverdeling== === Hoofkarakters === * [[Youngboi OG]] as homself, Hoof kunstenaar<ref name=":0" /><ref name=":1" /> * Br4dy as homself<ref name=":0" /> * C The Legacy as homself<ref name=":0" /> * Meng Ru Kuok as homself, Eienaar (CEO) * Juice WRLD as homself, rolmodel 1 * XXXTentacion as homself, rolmodel 2 * Trippie Redd as homself, rolmodel 3 * NLE Choppa as homself, rolmodel 4 * Lil Uzi Vert as homself, rolmodel * Kai Cenat as homself, rolmodel * Fanum as homself, rolmodel * Lil Tecca as homself, rolmodel * Lil Yachty as homself, rolmodel * Superstar Pride as homself, rolmodel * YNW Melly as homself, rolmodel * Lil Man J as homself, rolmodel * Yung Mooch as homself, rolmodel === Gaskarakters === *Eskimos as homself, Produsent *Skyboy as homself, Produsent *Cxdy as homself, Produsent *Zeux as homself, Produsent *Dragos Marcus as homself, Produsent *1cedoutpeak as homself, Produsent *Paul Numa as homself, Produsent *Snipersash as homself, Produsent *Tatchy as homself, Produsent *YMP Cash as homself, Produsent *Nato Kitch as homself, Produsent *Onceunveiled as homself, Produsent *Prodcross as homself, Produsent *Pharaoh as homself, Produsent *FRANKIEONTHEGUITAR as homself, Produsent ==Produksie== Die reeks is onafhanklik vervaardig deur [[Youngboi OG]] en op 21 Maart 2025 via sy [[YouTube]]-kanaal vrygestel. Dit het saamgeval met die vrystelling van sy tweede ateljee-album, ook getiteld ''[[Metal Tears (album)|Metal Tears]]''<ref name=":2" />. ==Temas== *''Metal Tears'' ondersoek verskeie herhalende temas, insluitend: *Tienerhartsorg en emosionele trauma *Versoekings van middels en geestesgesondheid *Die gevolge van giftige verhoudings *Persoonlike groei deur pyn *Musiek as emosionele uitlaatklep en vertellingsmiddel *Simboliese innerlike avonture en gevegte ==Episodes== === Reeks 1 (2025) === {{Episodetabel|agtergrond=#FF7F00|algeheel=10|reeks=1|titel=58|titelT=Episode|uitsaaidatum=30|episodes={{Episode list |EpisodeNumber = 1 |EpisodeNumber2 = 1 |Title = Codeine Dreams |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = ’n Donker reis begin wanneer [[Youngboi OG]] sy pyn met codeine probeer verdoof, vasgevang tussen drome en werklikheid. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 2 |EpisodeNumber2 = 2 |Title = Outerline |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Gevoelens van buitestanderskap en eensaamheid dryf [[Youngboi OG]] om die grens tussen sigbaarheid en onsigbaarheid te bevraagteken. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 3 |EpisodeNumber2 = 3 |Title = Addicted To The Drugs High |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Die stryd met verslawing neem vorm aan, waar die hoë soet smaak maar die val alles vernietig vir [[Youngboi OG]]. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 4 |EpisodeNumber2 = 4 |Title = Ride or Die |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Lojaliteit word getoets wanneer beloftes van “ride or die” omskep in verraad en gebroke vertroue rondom [[Youngboi OG]]. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 5 |EpisodeNumber2 = 5 |Title = Boogeyman |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Sy vrese kry gesig as ’n boogeyman — ’n donker skaduwee wat [[Youngboi OG]] dag en nag agtervolg. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 6 |EpisodeNumber2 = 6 |Title = Won’t Miss This |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = [[Youngboi OG]] begin droom van ’n lewe sonder pyn en gif, vasberade om dit wat hom breek agter te laat. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 7 |EpisodeNumber2 = 7 |Title = I'm High |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Die soeke na ontsnapping deur ’n hoë bring net kort verligting, terwyl spyt vir [[Youngboi OG]] in die nag wag. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 8 |EpisodeNumber2 = 8 |Title = Cobra Kai |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = In ’n wêreld van aanval en verdediging moet [[Youngboi OG]] besluit: veg hy terug of word hy sy eie vyand? |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 9 |EpisodeNumber2 = 9 |Title = Can’t Escape |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Vasgevang in herinneringe en verslawing besef [[Youngboi OG]] dat sommige wonde nie ontvlug kan word nie. |LineColor = #FF7F00 }} {{Episode list |EpisodeNumber = 10 |EpisodeNumber2 = 10 |Title = Toxicity |OriginalAirDate = {{start date|2025|3|21|df=yes}} |ShortSummary = Die finale konfrontasie met giftigheid — verhoudings, patrone en homself — bring pyn en moontlike suiwering vir [[Youngboi OG]]. |LineColor = #FF7F00 }}}} ==Verwysings== {{Verwysings}} ==Eksterne skakels== *[https://www.imdb.com/title/tt37563402/ Metal Tears] op IMDb [[Kategorie:Suid-Afrikaanse televisiereekse]] 4h6ujuxzxvy5kbudnjcids910rk714a 0 456862 2901444 2862514 2026-05-04T17:23:36Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901444 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon|honorific_prefix=|name=Jerry Kaplan|honorific_suffix=|native_name=|native_name_lang=|image=Jerry Kaplan in 2014.png|alt=|caption=|birth_name=Samuel Jerrold Kaplan|birth_date={{Birth date and age|1952|03|25}}|birth_place=White Plains, New York|disappeared_date=<!-- {{Disappeared date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (disappeared date then birth date) -->|disappeared_place=|disappeared_status=|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) -->|death_place=|death_cause=|body_discovered=|resting_place=|resting_place_coordinates=<!-- {{Coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} -->|monuments=|nationality=Amerikaans|other_names=|citizenship=|education=Jerry Kaplan in 2014<ref name="StanWinsterJK">{{cite web | title =Jerry Kaplan – Winster | work =ecorner – Stanford University's Entrepreneurship Corner | url =http://ecorner.stanford.edu/author/jerry_kaplan | access-date =21 Maart 2014 | archive-url =https://web.archive.org/web/20151211003834/http://ecorner.stanford.edu/author/jerry_kaplan | archive-date =11 Desember 2015 | url-status =dead }}</ref>|alma_mater=Universiteit van Pennsilvanië<ref name="historysvallen">{{cite book | last =Rao | first =Arun | title =A History of Silicon Valley: The Greatest Creation of Wealth in the History of the Planet | publisher =Createspace Independent | edition =2nd | date =2013 | isbn =9781490330402 }}</ref><br/>Universiteit van Chicago|occupation=Entrepreneur, skrywer, [[futuris]]|years_active=|employer=|organization=|known_for=Stigter van [[GO Corp.|GO Corporation]]<ref name="SFChronicalRiseandFall">{{cite news | last =Quinn | first =Michelle | title =The Rise and Fall of GO Corp., Founder tells his side in new book | newspaper =San Francisco Chronicle | date =April 26, 1995 | url = http://www.sfgate.com/business/article/The-Rise-and-Fall-of-GO-Corp-Founder-tells-his-3035007.php| access-date =March 19, 2014 }}</ref><br/>Skrywer van "''Startup: A Silicon Valley Adventure''”|notable_works=|style=|height=<!-- {{height|m=}} -->|television=|title=|term=|predecessor=|successor=|party=|movement=|opponents=|boards=GO Corporation<br/>Onsale, Inc.<ref>{{cite news | last =Chang | first =Yi-Hsin | title =TMF Interview With Onsale President & CEO Jerry Kaplan | newspaper =Fool.com | date =February 11, 1999 | url =http://www.fool.com/foolaudio/transcripts/1999/stocktalk990211_Onsale.htm | access-date =March 21, 2014 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br/>Winster, Inc.<ref name="MercuryJKiPad">{{cite news | last =O'Brien | first =Chris | title =O'Brien: Jerry Kaplan and the iPad of the '80s | newspaper =Mercury News| date =July 25, 2010 | url = http://www.mercurynews.com/chris-obrien/ci_15580520?nclick_check=1| access-date =21 Maart 2014 }}</ref>|criminal_charge=<!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources -->|criminal_penalty=|criminal_status=|spouse=|partner=<!-- unmarried life partner; use ''Name (1950–present)'' -->|children=|parents=|awards=|signature=|module=|module2=|module3=|module4=|module5=|module6=|website=<!-- {{URL|Example.com}} -->|footnotes=}} '''Samuel Jerrold "Jerry" Kaplan''' (gebore [[25 Maart]] [[1952]]) is 'n [[Amerikaanse]] [[Rekenaaringenieur|rekenaarwetenskaplike]], skrywer, [[futuris]] en [[entrepreneur]].<ref>Key, Peter (22 Januarie 2001). "Author/innovator gives Penn large gift". ''Philadelphia Business Journal''. Besoek 21 Maart 2014.</ref> Hy is veral bekend as 'n pionier op gebied van penrekenaars en [[Tabletrekenaar|tabletrekenaars]].<ref>Fried, Ina (24 Junie 2008). "Jerry Kaplan on Gates' transition". Cnet. Besoek 19 Maart 2014.</ref> Hy is die stigter van talle maatskappye, insluitend GO Corporation, wie se tegnologie gebruik is om die eerste [[slimfoon]] en tablet- [[Persoonlike rekenaar|rekenaar]] te ontwikkel.<ref>{{Cite book |last=Hamm |first=Steve |url=https://archive.org/details/raceforperfectin00hamm |title=The Race for Perfect: Inside the Quest to Design the Ultimate Portable Computer |date=2008 |publisher=McGraw Hill Professional |isbn=9780071606110 |url-access=registration}}</ref> Kaplan is medestigter van OnSale, die eerste "direk-aan-verbruiker"-aanlyn veilingswebwerf wat in 1994 bekendgestel is, vyf maande voor [[eBay]]. Hy is 'n ontvanger van die 1998 Ernst & Young Emerging Entrepreneur of the Year-toekenning en outeur van die topverkoperboek ''Startup: A Silicon Valley Adventure.''<ref>Ibarra, Herminia (16 Oktober 1996). "Presenting Penpoint (A)". Harvard Business Review. Harvard Business School. Besoek op 21 Maart 2014.</ref> Artikels oor hom het in groot nuuspublikasies verskyn, insluitend ''[[The New York Times]],'' ''[[The Wall Street Journal]]'', ''[[Forbes]]'', ''Red Herring'' en ''Bloomberg Businessweek''.<ref>"Technology's 100 Wealthiest". Forbes. 1998. Besoek 21 Maart 2014.</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kaplan, Jerry}} [[Kategorie:Amerikaanse entrepreneurs]] [[Kategorie:Amerikaanse rekenaarprogrammeerders]] [[Kategorie:Amerikaanse uitvinders]] [[Kategorie:Geskiedenis van die rekenaar]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Lewende mense]] 2xefmf3nn0gqns0276q1xme6quou90i 3 458094 2901536 2900834 2026-05-05T06:25:28Z Dumbassman 62009 /* Skryfwedstryd */ nuwe afdeling 2901536 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) rkqhkypj8t3esvvcbzlhfnb870q688x 2901540 2901536 2026-05-05T07:25:06Z Gaius le Roux 203341 /* Skryfwedstryd */ Antwoord 2901540 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) 6e8gat93it2d459nbd07quhcf7sdogs 2901543 2901540 2026-05-05T09:28:18Z Aliwal2012 39067 /* Skryfwedstryd */ Antwoord 2901543 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) f1u674164t2b0zfajbn2c4iu1ch6w0h 2901545 2901543 2026-05-05T09:58:18Z Gaius le Roux 203341 /* Skryfwedstryd */ Antwoord 2901545 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artkikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC) 8gbict4u8z7xw0i42mw37zgf9cbnisd 2901547 2901545 2026-05-05T10:39:01Z Aliwal2012 39067 /* Skryfwedstryd */ Antwoord 2901547 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artkikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC) ::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word. ::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], ander tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC) 5o7pbglyaffqku8g5suhxo46jwi3b4s 2901552 2901547 2026-05-05T11:10:04Z Gaius le Roux 203341 /* Skryfwedstryd */ Antwoord 2901552 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 18:35, 20 Februarie 2026 (UTC) == Byvoegings by [[Suid-Afrikaanse Lugmagmuseum]]-artikel == Ek wil graag teks en foto’s oor die verskillende artefakte van die SALM-museum byvoeg, maar ek is nie seker of ek by die bestaande inligting en foto’s teks en foto’s moet byvoeg en of ek ’n splinternuwe inskrywing moet begin nie. Die inhoud van die voorgestelde artikel kan in elk geval soos volg lyk: '''Die vroeë tydperk (1976 tot 1980)''' Hierdie gedeelte sal handel oor die Museum by Lanseria, museumvliegtuie by Snake Valley en die SALM-museum se uitstallings by Aviation Africa in Oktober 1977. '''Lugskoue wat van 1991 tot 2008 gehou is''' Internasionale Museumdag op 18 Mei 1991 Lugskou: die amptelike opening van die SALM-museum by Swartkop Die eerste Museumvliegdag op 21 Augustus 1993 SALM-museum-vliegtuie by Waterkloof: Die viering van die SALM se 80ste bestaansjaar en Africa Aerospace and Defence 2000 en 2002 '''Vliegtuie en ander artefakte by Swartkop, Port Elizabeth en Ysterplaat''' Besoek aan Swartkop op 31 Mei 2008 en moontlik ander datums: binne- en buite-uitstallings Besoek aan Port Elizabeth op 22 November 2005 Besoek aan Ysterplaat op 2 Desember 2005 en moontlik artefakte op ander datums afgeneem [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:27, 17 Februarie 2026 (UTC) == Stulugturbine == {{ping|Gaius le Roux}}, ek het die artikel [[Stulugturbine]] uit Engels (Ram air turbine) vertaal maar is nie 100% of die naam korrek is nie. Jou opinie asb? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 12:43, 27 Februarie 2026 (UTC) :Daar is steun vir die vertaling "stulugturbine" in die Konseplys Vliegtuigbouterme wat ek het. Al die samestellings met "ram-air" en "turbine" word as "stulug-" en "turbine-" vertaal. :In die Terblanche- tegniese woordeboek wat ek het, word "ram jet" (die simpleks) as "stustraalenjin" OF 'stustraalvliegtuig" (ook "stustraler") vertaal. :As mens al hierdie terme as analoë gebruik, is daar steun vir "stu". :Ek het tot onlangs net in Engels gewerk wanneer ek met lugvaartterme gewerk het. Vandat ek op die Afrikaanse Wikipedia werk, werk ek met Afrikaanse lugvaartterme. Ek is dus nog aan die begin met Afrikaans wat die lugvaart betref en leer nog. Ek moet my ongelukkig op die bronne verlaat wat ek het omdat ek tans nie veel praktiese ervaring van Afrikaanse lugvaartterme het nie. Daarom moet ek soms heelwat navorsing doen wanneer ek lugvaartterme na Afrikaans moet vertaal. Soms omskryf ek 'n term in plaas daarvan om die Engelse term in Afrikaans te vertaal. :Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 14:41, 27 Februarie 2026 (UTC) == Name van die verskillende klappe == {{ping|Gaius le Roux}}, ek soek die korrekte name vir die volgende: * Plain flap * Split flap * Slotted flap * Fowler flap - ek dink Fowlerklap kan doen hier. * Junkers flap * Gouge flap * Fairey-Youngman flap * Zap flap * Krueger flap - bestaan reeds as [[Krueger-klap]] * Gurney flap * Leading edge flap (leirandklap)? * Blown flap Dink daaroor! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:47, 28 Februarie 2026 (UTC) :Middag, Oesjaar :Dis ongeveer 13:30 op Saterdag, was vanoggend in die winkels, gaan nou eers aan met eie projek. Môre kom die kleinkinders kuier; ek hoop om Maandag aan hierdie terme te werk. :Groete [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-13155-32|&#126;2026-13155-32]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-13155-32|talk]]) 11:36, 28 Februarie 2026 (UTC) ::Dankie. Waardeer! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:38, 28 Februarie 2026 (UTC) :::{{ping|Gaius le Roux}}, staak asb die gewoonte om net in hoofletters te skryf. Ons volg standaard skryf reëls. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:25, 1 Maart 2026 (UTC) == Flaperon == {{ping|Gaius le Roux}}, wat sê jou slim boek is 'n Flaperon in Afrikaans? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 14:44, 1 Maart 2026 (UTC) == Ontmoet == {{ping|Gaius le Roux}}, kan ons more ontmoet? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:37, 30 Maart 2026 (UTC) :Ja, 10:00, maar waar? Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 12:41, 30 Maart 2026 (UTC) ::Goeie naand, @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek het vergeet môre, Dinsdag, 31 Maart 2026, is wasdag - so ons sal nie kan ontmoet nie. Liewer op 'n ander dag, asseblief. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 17:10, 30 Maart 2026 (UTC) ::: [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]], was agter die ore ook! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:12, 30 Maart 2026 (UTC) == Oefensessie == Hallo Gaius, jou "Oefensessies" kan liefs in die '''Sandput''' uitgevoer word. (Klik op die 6de duimnael in die linkerkantbalk). Daar kan jy na hartelus eksperimenteer, sonder om teks aan 'n bestaande artikel te verander. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:21, 2 April 2026 (UTC) :Goeie dag, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. Ek het eers probeer om in die sandput te oefen voordat ek in die teks van die bestaande artikel geoefen het. Die sandput het my ongelukkig nie toegelaat om die stappe te volg wat ek op die ou end in die bestaande teks gevolg het nie. Dit is hoekom ek in die bestaande teks in plaas van in die sandput geoefen het. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:02, 3 April 2026 (UTC) ::Jy moes 'n advokaat geword het, jy gee my grys hare! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 11:12, 3 April 2026 (UTC) == Redigeer van Lockheed Constellation == Hallo Gaius, klik asb op die artikel se "Wys geskiedenis" sodat jy kan sien wat daar (aanlyn) aangaan. Jy hoef nie "LET WEL: Ek is nog nie klaar nie - ek wil nog foto's byvoeg." te meld nie, ons kan sien jy is nog besig! Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:16, 2 Mei 2026 (UTC) :@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]en @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]Ten spyte daarva dat julle gesien het ek is besig, het julle veranderings aangebring; gevolglik het my wysigings verlore geraak, en nou moet ek alles oordoen! Oesjaar het gesê hy gaan die "Die" uit die titel van die artikel uithaal. Het jy of Oesjaar dit gedoen? Ek het gehoop Oesjaar sal my bel voordat hy die wysiging aanbring. Ek is nie te kwaad nie, ek sal nie doodgaan nie en sal niks daarvan oorkom om die wysigings weer aan te bring nie! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 13:42, 2 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}}, gaan kyk asb in die ''Wys Geskiedenis'' blad en jy sal sien dat ek nog nie EEN keer in jou artikel gekrap het nie. Ag nee... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:05, 2 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek het gaan kyk. Dit is Aliwal2012 wat die artikel geskuif het en sodoende die "Die" in die titel verwyder het. (Ek het hom daarvoor bedank.) Ek het jou naam genoem omdat jy gesê jy gaan later die middag (Satermiddag) die nodige doen om die "Die" te verwyder. Ek sien BurgerT het ook iets gewysig. :::My wysigings het waarskynlik verlore geraak toe Aliwal2012 die artikel geskuif het. MAAR, ek is nie meer kwaad nie en ek het in die proses om die wysigings oor te doen baie geleer, so dit het alles gehelp. :::In die stadium wat ek ontdek my wysigings is verlore, was ek gefrustreerd omdat ek toe reeds baie tyd aan die artikel gespandeer het. Maar nou is alles verby en dit is 'n nuwe dag en ek kan voortgaan! Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 05:27, 3 Mei 2026 (UTC) == Skryfwedstryd == Hallo. Ek hoop jy beplan om 'n artikel in te skryf vir die [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026|Skryfwedstryd]]. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 06:25, 5 Mei 2026 (UTC) :Ja@[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek beoog om dit te doen. Ek is net nog besig om aan die artikel te skaaf. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 07:25, 5 Mei 2026 (UTC) ::{{ping|Gaius le Roux}} Hallo, laat weet die gemeenskap asb dringend watter artikel(s) jy vir die skryfwedstryd wil inskryf. ::Die rede hiervoor is dat ander wiki-bydraers dan nie daaraan mag werk nie, tot na die beoordeling afgehandel is. ::Hoop jy vind dit in orde. Groete! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 09:28, 5 Mei 2026 (UTC) :::@[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], ek wil die artikel Lockheed Constellation vir die kompetisie inskryf, maar jy en BurgertB het reeds op 2 Mei wysigings aan die artkikel aangebring. Kan dit steeds ingeskryf word? Ek is ook besig om aan 'n DC-3-artikel te werk wat 'n ingrypende wysiging van die bestaande een sal wees en wil hom ook inskryf. Mag ek hom inskryf wanneer ek klaar is al is dit nie 'n splinternuwe artikel wat geskep sal word nie? Anders sal ek 'n ander, nuwe artikel moet skep. Groete [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 09:58, 5 Mei 2026 (UTC) ::::Die reëls sê: dit moet 'n nuwe artikel wees (een wat nog nie bestaan nie), of 'n saadjie ('n baie kort artikel) wat uitgebrei word. ::::Noteer asb jou inskrywing by [[Wikipedia:Skryfwedstryd 2026#Inskrywing]], ander tel dit nie. [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 10:39, 5 Mei 2026 (UTC) :::::Dankie, @[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]], dit is gedoen. [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]) 11:10, 5 Mei 2026 (UTC) 9yabyr93bddzerokufzgqo25bl03mwx 0 458100 2901499 2888579 2026-05-04T20:39:13Z Jcb 223 2901499 wikitext text/x-wiki [[Beeld:MKr386809_Alejandro_González_Iñárritu_(Amores_Perros,_Cannes_2025).jpg|thumb|220px|Iñárritu in 2025 op die [[Cannes-rolprentfees]].]] '''Alejandro González Iñárritu''' (gebore 15 Augustus 1963), wie se naam sedert 2014 aangedui word as '''Alejandro G. Iñárritu''', is 'n [[Meksiko|Mexikaanse]] rolprentvervaardiger wat veral bekend is vir die maak van moderne sielkundige dramarolprente oor die [[mens]]like toestand. Sy merkwaardigste prente sluit in ''Amores perros'' (2000),<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2014/film/festivals/cannes-prospects-foxcatcher-inarritus-birdman-likely-headed-to-the-croisette-1201147926/|title=Cannes Prospects: 'Foxcatcher,' Inarritu's 'Birdman' Likely Headed to the Croisette|work=Variety|date=26 March 2014|accessdate=21 October 2015}}</ref> ''21 Grams'' (2003),<ref name="biography.com">{{cite web|url=http://www.biography.com/people/alejandro-gonzalez-inarritu-212151#profile|title=Alejandro González Iñárritu - Biography - Songwriter, Director, Television Producer|publisher=[[FYI (U.S. TV channel)|FYI]]|accessdate=8 March 2015}}</ref> ''Babel'' (2006), ''[[Biutiful]]'' (2010), ''[[Birdman (rolprent)|Birdman]]'' (2014),<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2014/film/news/alejandro-gonzalez-inarritu-birdman-interview-1201292156/|title=Interview: 'Birdman' Director Alejandro Gonzalez Inarritu on His First Comedy |work=Variety|first=Scott|last=Foundas|date=27 August 2014 |accessdate=19 July 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/who-alejandro-gonzalez-inarritu-5-fast-facts-about-birdman-director-after-academy-1824974|title=Who Is Alejandro González Iñárritu? 5 Fast Facts About The 'Birdman' Director After Academy Award Win|work=International Business Times|date=23 February 2015|accessdate=27 October 2015}}</ref> ''The Revenant'' (2015) en ''[[Bardo, False Chronicle of a Handful of Truths|Bardo]]'' (2022).<ref name="gg">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2016/01/11/movies/golden-globes.html|title=The Revenant Wins Best Dramatic Film at the Golden Globes|date=10 January 2016|work=The New York Times|accessdate=11 January 2016}}</ref> Sy werk het lof ontvang en pryse gewen, insluitend vyf [[Oscar]]s. ==Loopbaan== In 2006 was Iñárritu die eerste Mexikaanse rolprentvervaardiger wat die prys vir beste regisseur gewen het, op die 72ste [[Cannes-rolprentfees]].<ref name="The Hollywood Reporter">{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/alejandro-gonzalez-inarritu-receive-sundance-763578|title=Alejandro Gonzalez Inarritu to Receive Sundance Institute's Vanguard Leadership Award|work=The Hollywood Reporter|date=14 January 2015|accessdate=5 March 2015}}</ref> Hy was die eerste Mexikaanse rolprentvervaardiger wat in die geskiedenis van die Oscars benoem is vir regisseur of vervaardiger, sowel as die eerste een wat die prys vir beste oorspronklike draaiboek en beste prent gewen het. In 2015 het Iñárritu die Oscar gewen vir beste regisseur vir ''Birdman'' (2014)<ref name="biography.com"/> en 'n jaar later het hy dieselfde prys vir ''The Revenant'' (2015) gekry. Hy was daarmee slegs die derde regisseur wat die prys twee jaar agtereenvolgens gewen het,<ref name="gg" /> ná John Ford en Joseph L. Mankiewicz. Iñárritu het later 'n prestasie-Oscar gewen vir sy virtuele-werklikheid-projek''Carne y Arena'' (''Vleis en Sand'') van 2017,<ref>{{Cite web|url=https://oscar.go.com/news/winners/alejandro-inarritu-s-carne-y-arena-awarded-a-special-award-oscar-at-the-academy-s-9th-annual-governor-s-awards|title=Alejandro Inarritu's "CARNE y ARENA" Awarded a Special Award Oscar at the Academy's 9th Annual Governors Awards|website=oscar.go.com|last=Dove|first=Steve|date=13 November 2017|access-date=1 March 2019}}</ref> die eerste VW-projek wat op die Cannes-rolprentfees aangebied is.<ref>{{Cite web |date=2017-06-06 |title=Fondazione Prada: Alejandro G. Iñárritu "CARNE y ARENA (Virtually Present, Physically Invisible) |url=https://www.worldartfoundations.com/fondazione-prada-alejandro-g-inarritu-carne-y-arena-virtually-present-physically-invisible/ |access-date=2022-06-22 |website=World Art Foundations |language=en-US }}{{Dooie skakel|date=Maart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Alejandro G. Iñárritu: CARNE y ARENA (Virtually present, Physically invisible) |url=http://www.lacma.org/art/exhibition/alejandro-g-inarritu-carne-y-arena-virtually-present-physically-invisible |access-date=2022-06-22 |website=LACMA |date=13 January 2022 |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Alejandro González Iñárritu}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Alejandro González Iñárritu}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rolprentregisseurs]] bt7i1g9x0co2qkb3rw6jujugg9bicoz 3 458137 2901522 2878070 2026-05-05T04:06:51Z Mfield 200923 Mfield het bladsy [[Gebruikerbespreking:Informing And Uniting]] na [[Gebruikerbespreking:JosephTheDalmatian]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Informing And Uniting|Informing And Uniting]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/JosephTheDalmatian|JosephTheDalmatian]]" 2878070 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Groot Seël van die Verenigde State en Wapen van Tonga == {{ping|Informing And Uniting}}, bring asb die bronne aan in die twee artikels voor jy voortgaan. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 18 Februarie 2026 (UTC) lw78i7mioks7tiywh957vshrlb0vgc9 2 458138 2901524 2878071 2026-05-05T04:06:52Z Mfield 200923 Mfield het bladsy [[Gebruiker:Informing And Uniting]] na [[Gebruiker:JosephTheDalmatian]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Informing And Uniting|Informing And Uniting]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/JosephTheDalmatian|JosephTheDalmatian]]" 2878071 wikitext text/x-wiki {{Nuwe gebruikersbladsy}} jddevdup2onp9o2ojsehfkkqk1lyern 0 458751 2901506 2883804 2026-05-04T21:34:33Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901506 wikitext text/x-wiki [[Lêer:KIImpakberaad2026.png|duimnael|KI-gegenereerde illustrasie van die KI-impakberaad van 2026.]] Die '''KI-impakberaad''', voorheen die '''Indië KI-impakberaad 2026''', was 'n internasionale beraad oor [[kunsmatige intelligensie]] wat van 16 tot 21 Februarie 2026 in Bharat Mandapam, [[Nieu-Delhi]], [[Indië]], gehou is.<ref name="pib-announce">{{cite press release |title=India-AI Impact Summit 2026 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=2216805 |publisher=Press Information Bureau |date=Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref><ref name="btoday-agenda">{{cite news |title=AI Impact Summit 2026: What to expect — agenda, speakers & key sessions |url=https://www.businesstoday.in/technology/news/story/ai-impact-summit-2026-what-to-expect-agenda-speakers-key-sessions-516192-2026-02-15 |work=Business Today |date=15 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref><ref>{{Cite news |last=Yadav |first=Saransh |date=16 Februarie 2026 |title=India hosts AI Impact Summit: Global leaders and tech giants unite for AI governance |url=https://rogexity.com/technology/india-ai-impact-summit/ |access-date=2 Maart 2026 |work=Rogexity}}</ref> Dit is die vierde in 'n reeks globale KI-berade na die [[Bletchley Park]] [[KI-Veiligheidsberaad]] in 2023, die KI [[Seoel]]-beraad in 2024 en die KI-aksieberaad in [[Parys]] in 2025.<ref name="crowell">{{cite web |title=Setting the Agenda for Global AI Governance: India to Host AI Impact Summit in Februarie 2026 |url=https://www.crowell.com/en/insights/client-alerts/Setting-the-Agenda-for-Global-AI-Governance-India-to-Host-AI-Impact-Summit-in-Februarie-2026 |website=Crowell & Moring LLP |access-date=19 Februarie 2026 }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dit is georganiseer onder die Indië KI-missie deur die Ministerie van Elektronika en Inligtingstegnologie en is die eerste beraad in die reeks wat deur 'n [[Globale Suide en Globale Noorde|Globale Suide]]-nasie aangebied word. Hierdie reeks KI-berade sal voortgaan met die KI-beraad in [[Genève]] wat in 2027 deur [[Switserland]] aangebied sal word.<ref name="auto">{{Cite web |title=Switzerland to host next AI Summit in Geneva in 2027: Swiss President Parmelin |url=https://www.tribuneindia.com/news/world/switzerland-to-host-next-ai-summit-in-geneva-in-2027-swiss-president-parmelin/ |access-date=2026-02-23 |website=The Tribune |language=en}}</ref> Die beraad is op 19 Februarie 2026 deur Eerste Minister [[Narendra Modi]] geopen.<ref name="pmindia-inaug">{{cite web |title=PM to inaugurate India AI Impact Summit 2026 on 19 February |url=https://www.pmindia.gov.in/en/news_updates/pm-to-inaugurate-india-ai-impact-summit-2026-on-19-february/ |website=Prime Minister of India |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die openingseremonie is ook toegespreek deur die Franse president [[Emmanuel Macron]] en die [[Verenigde Nasies]] se sekretaris-generaal [[António Guterres]].<ref name="indiatv-modi">{{cite news |title=PM Modi to inaugurate India AI Impact Summit 2026 at Bharat Mandapam today |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/pm-modi-to-inaugurate-india-ai-impact-summit-2026-at-bharat-mandapam-on-thursday-february-19-emmanuel-macron-antonio-guterres-latest-updates-2026-02-18-1030829 |publisher=India TV |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die geleentheid het kritiek gekry omdat dit nie behoorlik georganiseer was nie, Chinese produkte verkeerd as Indiese produkte voorgestel is, en die regerende regering die geleentheid vir reklame gebruik het. ==Agtergrond== Die KI-Impaktopsomming was 'n internasionale opsomming oor kunsmatige intelligensie (KI) wat van 16 tot 20 Februarie 2026 in Nieu-Delhi gehou is.<ref>{{Cite web |date=2025-06-13 |title=Public consultation for the Indian AI Impact Summit 2026 |url=https://www.sustainableaicoalition.org/public-consultation-for-the-indian-ai-impact-summit-2026/ |access-date=2025-09-01 |website=Coalition for Sustainable AI |language=en-US|publisher=Ministry of Ecological Transition (France)}}</ref><ref>{{Cite web |title=India AI Impact Summit 2026 |url=https://impact.indiaai.gov.in/ |access-date=2026-02-09 |website=India AI Impact Summit 2026 |language=en}}</ref> Dit het gevolg op die KI-aksieopsomming in Parys in Februarie 2025, die 2024 KI Seoel-opsomming in 2024 en die Bletchley Park KI-veiligheidsopsomming in 2023. Volgens Crowell & Moring het die veranderende opsommingstitels 'n breër fokusverskuiwing weg van KI-veiligheid en -bestuur na praktiese impak, implementering en meetbare uitkomste weerspieël.<ref>{{Cite web |title=Setting the Agenda for Global AI Governance: India to Host AI Impact Summit in February 2026 |url=https://www.crowell.com/en/insights/client-alerts/Setting-the-Agenda-for-Global-AI-Governance-India-to-Host-AI-Impact-Summit-in-February-2026 |access-date=2026-02-07 |website=Crowell & Moring - Setting the Agenda for Global AI Governance: India to Host AI Impact Summit in February 2026 |language=en}}</ref> Voor die opsomming het 'n internasionale paneel kundiges die tweede Internasionale KI-veiligheidsverslag gepubliseer.<ref>{{Cite web |last=Booth |first=Harry |date=2026-02-03 |title=U.S. Withholds Support From Global AI Safety Report |url=https://time.com/7364551/ai-impact-summit-safety-report/ |access-date=2026-02-07 |website=TIME |language=en}}</ref> Die opsomming was gestruktureer rondom drie fundamentele pilare, genaamd "Sutras": Mense, Planeet en Vordering.<ref name="pib-announce" /> Sewe tematiese werkgroepe is gestig om uitkomste oor hierdie pilare te lewer, wat KI vir ekonomiese groei en sosiale welstand dek; demokratisering van KI-hulpbronne; insluiting vir sosiale bemagtiging; veilige en vertroude KI; menslike kapitaal; wetenskap; en veerkragtigheid, innovasie en doeltreffendheid.<ref name="btoday-agenda" /> ==Program== Die beraad het oor vyf dae gestrek, later verleng na ses na oorweldigende openbare reaksie.<ref>{{cite web |title=AI Impact Summit 2026 Witnesses Massive Participation From Students And Tech Enthusiasts: Government Extends Expo Date |url=https://www.newsx.com/tech-and-auto/ai-impact-summit-2026-witnesses-massive-participation-from-students-and-tech-enthusiasts-government-extends-expo-date-check-new-schedule-and-registration-details-168890/ |website=NewsX |date=Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Oorspronklik geskeduleer om op 20 Februarie af te sluit, is die geleentheid verleng tot 21 Februarie met uitgebreide aandure vir die uitstalling.<ref>{{cite news |title=AI Impact Summit 2026 extended till February 21 |url=https://www.dynamitenews.com/national/ai-impact-summit-2026-extended-till-february-21-full-schedule-here |publisher=Dynamite News |date=Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ===Indiese KI-impak-ekspo=== Die Indiese KI-impak-ekspo, wat op 16 Februarie deur Eerste Minister Modi geopen is, het meer as 300 uitstallers van 30 lande in meer as 10 tematiese paviljoene aangebied.<ref>{{cite web |title=Prime Minister Narendra Modi Inaugurates India AI Impact Expo 2026 Ahead of Global AI Summit |url=https://in.eventfaqs.com/2026/02/17/prime-minister-narendra-modi-inaugurates-india-ai-impact-expo-2026-ahead-of-global-ai-summit/ |website=EventFAQs |date=17 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Paviljoene is oor tematiese sones georganiseer wat in lyn is met die drie pilare van die beraad, wat KI-toepassings in gesondheidsorg, landbou, onderwys en volhoubare nywerheid ten toon gestel het.<ref name="btoday-agenda" /> ===Leiers se Plenêre byeenkoms en HUB Rondetafel=== Die Leiers se Plenêre Vergadering op 19 Februarie het staatshoofde, ministers en verteenwoordigers van multilaterale instellings bymekaargebring om nasionale en globale prioriteite oor KI-bestuur, infrastruktuur en internasionale samewerking uiteen te sit.<ref name="pmindia-inaug" /> 'n [[HUB]]-rondetafelgesprek, wat dieselfde aand gehou is, het senior bestuurders van globale tegnologie- en bedryfsfirmas met regeringsleiers byeengeroep om belegging, navorsingsamewerking en die ontplooiing van KI-stelsels te bespreek.<ref name="pmindia-inaug" /> ===Navorsingsimposium=== 'n Navorsingsimposium oor KI en die impak daarvan is op 18 Februarie gehou, met die IIIT Hyderabad as kennisvennoot. Besprekings het oor soewereine KI-infrastruktuur, globale aanvaardingsuitdagings, navorsingsdeurbrake en beleidsprioriteite gehandel.<ref>{{cite news |title=India AI Impact Summit 2026 Day 3: Key sessions, speakers to track today |url=https://www.business-standard.com/technology/tech-news/india-ai-impact-summit-2026-day-3-key-sessions-speakers-to-track-tech-defence-126021800133_1.html |newspaper=[[Business Standard]] |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ==Deelnemers== Die beraad het afvaardigings van meer as 100 lande gelok, insluitend meer as 20 staatshoofde en 60 ministers. Noemenswaardige deelnemers uit die tegnologiebedryf het Sundar Pichai ([[Google]]), [[Sam Altman]] ([[OpenAI]]), [[Dario Amodei]] ([[Anthropic]]), [[Demis Hassabis]] ([[Google DeepMind]]) en Mukesh Ambani (Reliance Industries) ingesluit.<ref name="indiatv-modi" /> Verteenwoordigers van multilaterale instellings het Sangbu Kim van die Wêreldbank ingesluit.<ref>{{cite web |title=India AI Impact Summit 2026 |url=https://www.worldbank.org/en/events/2026/02/05/india-ai-impact-summit-2026 |website=[[ Wêreldbank]] |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ==Aankondigings en uitkomste== ===Indiese KI-modelle=== Verskeie Indiese KI-modelle en -produkte is tydens die beraad onthul. Sarvam KI, 'n Indiese KI-laboratorium, het 'n nuwe generasie [[groot taalmodel]]le bekendgestel, insluitend 30 miljard en 105 miljard parametermodelle wat 'n mengsel van kundiges se argitektuur, sowel as teks-na-spraak-, spraak-na-teks- en visiemodelle gebruik.<ref>{{cite web |title=Indian AI lab Sarvam's new models are a major bet on the viability of open source AI |url=https://techcrunch.com/2026/02/18/indian-ai-lab-sarvams-new-models-are-a-major-bet-on-the-viability-of-open-source-ai/ |website=TechCrunch |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Sarvam het ook die Kaze-slimbrille bekendgestel, wat beskryf word as die maatskappy se eerste hardewareproduk, wat Eerste Minister Modi by die ekspo getoets het.<ref>{{cite web |title=India AI Impact Summit 2026: PM Modi Tests Sarvam AI Smartglasses |url=https://www.analyticsinsight.net/news/india-ai-impact-summit-2026-pm-modi-tests-sarvam-ai-smartglasses-first-hardware-to-launch-in-may-2026 |website=Analytics Insight |date=Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die regeringsgesteunde BharatGen Param2-model, 'n 17 miljard parametermodel wat 22 Indiese tale met multimodale vermoëns ondersteun, is ook by die beraad bekendgestel.<ref name="bstandard-models">{{cite news |title=Which AI models will India unveil at 2026 Impact Summit |url=https://www.business-standard.com/technology/tech-news/artificial-intelligence-impact-summit-2026-indian-models-126021600187_1.html |newspaper=Business Standard |date=16 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ===Infrastruktuurverbintenisse=== Unie-minister Ashwini Vaishnaw het Indië se "nasie-omvattende" KI-strategie uiteengesit en planne beskryf om 'n "spaarsame, soewereine en skaalbare" KI-ekosisteem te bou.<ref>{{cite news |title=India charts full-stack AI strategy to compete in global tech race |url=https://www.tribuneindia.com/news/ai/india-charts-full-stack-ai-strategy-to-compete-in-global-tech-race-report |newspaper=The Tribune |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die regering het planne aangekondig om meer as 20 000 GPU's by Indië se bestaande basis van 38 000 onder die IndiaAI Compute Portal te voeg.<ref name="bstandard-models" /> [[Microsoft]] het by die beraad aangekondig dat hulle op koers is om teen die einde van die dekade VS$50 miljard te belê om KI na laerinkomstelande te bring.<ref>{{cite news |title=Microsoft pledges $50 billion to tackle AI inequality |url=https://www.cnn.com/2026/02/18/business/ai-impact-summit-microsoft-inequality-investment |publisher=[[CNN]] |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ===Guinness-wêreldrekord=== Tydens die beraad het Indië 'n [[Guinness World Records|Guinness-wêreldrekord]] opgestel vir die meeste beloftes wat binne 24 uur vir 'n KI-verantwoordelikheidsveldtog ontvang is, met 250 946 geldige beloftes wat tussen 16 en 17 Februarie 2026 ingesamel is.<ref>{{cite news |title=AI Impact Summit: India sets Guinness World Record with over 250,000 AI responsibility pledges in 24 hours |url=https://www.businesstoday.in/tech-today/news/story/ai-impact-summit-india-sets-guinness-world-record-with-over-250000-ai-responsibility-pledges-in-24-hours-516815-2026-02-18 |newspaper=Business Today |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die veldtog, wat in vennootskap met Intel India as deel van die IndiaKI-missie uitgevoer is, het sy aanvanklike teiken van 5 000 beloftes oortref.<ref>{{cite news |title=India AI Impact Summit enters Guinness World Records |url=https://www.millenniumpost.in/business/india-ai-impact-summit-enters-guiness-world-records-648867 |newspaper=Millennium Post |date=Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ==Kontroversies en kritiek== ===Galgotias-universiteit-insident=== Op 18 Februarie het die Universiteit van Galgotias wydverspreide kritiek in die gesig gestaar nadat 'n verteenwoordiger 'n [[robot]]hond by die universiteit se uitstallingspaviljoen as 'n inheemse ontwikkeling aangebied het. Gebruikers van sosiale media het die robot geïdentifiseer as die Unitree Go2, 'n kommersieel beskikbare produk wat deur die Chinese maatskappy [[Unitree Robotics]] vervaardig word.<ref name="aljazeera-robot">{{cite news |title=Indian university faces backlash for presenting Chinese robot as its own |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/18/indian-university-faces-backlash-for-presenting-chinese-robot-as-its-own |publisher=[[Al Jazeera]] |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref><ref name="scmp-robot">{{cite news |title=Indian university's Chinese robot dog claim at AI Impact Summit slammed as 'shameless' |url=https://www.scmp.com/news/asia/south-asia/article/3343900/indian-universitys-chinese-robot-dog-claim-ai-impact-summit-slammed-shameless |newspaper=South China Morning Post |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> IT-sekretaris S. Krishnan het verklaar dat die regering nie wou hê dat uitstallers items moet vertoon wat nie hul eie is nie, en die universiteit is opdrag gegee om sy stalletjie te ontruim.<ref>{{cite news |title=Galgotias University ordered to vacate India AI Summit venue amid row over China-bought robot dog |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/galgotias-university-ordered-to-vacate-india-ai-summit-venue-amid-row-over-china-bought-robot-dog-2026-02-18-1030737 |publisher=India TV |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die Universiteit van Galgotias het 'n verskoning uitgereik en gesê dat die verteenwoordiger "swak ingelig" was en nie gemagtig was om met die pers te praat nie.<ref>{{cite news |title=Galgotias University apologises over Chinese robodog row at AI Summit |url=https://www.indiatvnews.com/news/india/galgotias-university-apologies-over-chinese-robodog-row-at-ai-summit-our-representative-was-ill-informed-2026-02-18-1030795 |publisher=India TV |date=18 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die voorval het politieke reaksies uitgelok, met die [[Indian National Congress]] wat dit gebruik het om die regering te kritiseer.<ref name="aljazeera-robot" /> Die kontroversie is versterk nadat die Unie-IT-minister Ashwini Vaishnaw vroeër 'n videogreep van die robot op sosiale media gedeel het, wat daarna verwyder is.<ref name="scmp-robot" /> ===Organisatoriese kwessies=== Op dag 1 van die Spitsberaad het Dhananjay Yadav, 'n entrepreneur gebaseer in Bengaluru, beweer dat sy produk tydens die Spitsberaad gesteel is. Hy het dit in 'n X-plasing as 'n pyn vir die mense bestempel. Hy het verder geskryf: "Dink hieraan: Ons het vir vlugte, verblyf, logistiek en selfs die stalletjie betaal. Net om te sien hoe ons draagbare toestelle in 'n hoësekuriteitsone verdwyn".<ref>{{Cite web |date=2026-02-17 |title=Bengaluru founder’s product stolen at Delhi AI summit, he calls it ‘shocking’ |url=https://www.hindustantimes.com/trending/bengaluru-founder-s-product-stole-at-delhi-s-ai-summit-he-calls-it-shocking-101771289633140.html |access-date=2026-02-19 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> Later is die gesteelde toestelle deur die Delhi-polisie teruggevind.<ref>{{Cite news |date=18 Februarie 2026 |title=Tech CEO thanks Delhi police for recovery of devices at AI summit expo, is roasted online |url=https://www.telegraphindia.com/india/tech-ceo-thanks-delhi-police-for-recovery-of-devices-at-ai-summit-expo-is-roasted-online/cid/2147885 |work=The Telegraph (India)}}</ref> Bloomberg het berig dat afgevaardigdes sonder kos of water gestrand gelaat is tydens 'n sekuriteitsinperking voor die Eerste Minister se besoek op 19 Februarie.<ref>{{cite news |title=India's Big AI Moment Starts on Chaotic Note as Modi Arrives |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-17/india-s-big-ai-moment-starts-on-chaotic-note-as-modi-arrives |work=[[Bloomberg News]] |date=17 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> Die spitsberaadlokaal is op 19 Februarie vir die publiek gesluit vir die Eerste Minister se besoek, wat gelei het tot kritiek van deelnemers wat vir daardie dag geregistreer het.<ref>{{cite web |title=India AI Impact Summit 2026 shut for public on Feb 19 for PM Modi visit |url=https://www.digit.in/news/general/india-ai-impact-summit-2026-shut-to-public-on-feb-19-for-pm-modi-visit-event-extended-till-feb-21.html |website=Digit |date=Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ===Protesaksies deur die Indian Youth Congress (IYC)=== Op 20 Februarie het sommige lede van die Indian Youth Congress (IYC) binne die lokaal protesaksies gehou met slagspreuke soos "PM is in die gedrang" en kritiek op die onlangse handelsooreenkoms tussen Indië en die VSA. Vier van hierdie lede is op 22 Februarie deur die hof in polisie-aanhouding gestuur.<ref name="p265">{{cite web | last=Jha | first=Prashant | title=Youth Congress protest at AI Summit imperilled India's diplomatic image: Delhi court sends 4 to police custody | website=Bar and Bench - Indian Legal news | date=2026-02-22 | url=https://www.barandbench.com/news/youth-congress-protest-at-ai-summit-imperilled-indias-diplomatic-image-delhi-court-sends-4-to-police-custody | access-date=2026-02-22}}</ref> Terwyl die [[Bharatiya Janata Party|Bharatiya Janta Party]] hierdie proteste veroordeel het, het hul woordvoerder, Shehzad Poonawalla, gesê: "Van anti-BJP het julle anti-nasionaal geword? As julle 'n probleem met die BJP het, protesteer dan by die BJP-kantoor, Jantar Mantar, of buite die PM se kantoor. Maar die mense van die land en hul alliansievennote veroordeel hulle vir hul poging om Indië voor die hele wêreld by die KI-beraad te laster."<ref name="w233">{{cite web | title='Congress is anti-national...': BJP's Shehzad Poonawalla on IYC protest at AI summit | website=Lokmat Times | date=2026-02-21 | url=https://www.lokmattimes.com/national/congress-is-anti-national-bjps-shehzad-poonawalla-on-iyc-protest-at-ai-summit/ | access-date=2026-02-22}}</ref> Kongresleier Harish Rawat het die proteste verdedig en gesê: "Dit is ook 'n feit dat KI 'n instrument in die hande van 'n paar individue kan word... Dit is die opposisie se werk om daarteen te waarsku... Dit is nie die eerste keer dat sulke internasionale geleenthede teengestaan word nie. Ek weet hoe die BJP tydens die Statebondspele betoog het... Om te sê dat sulke teenkanting vir die eerste keer gebeur het, is nie korrek nie. Die BJP het dit gedoen terwyl hulle in die opposisie was."<ref name="k541">{{cite web | last=Inputs) | first=TNM (With ANI | title=Congress Leader Defends Youth Congress Protest at AI Summit | website=The News Mill | date=2026-02-21 | url=https://thenewsmill.com/2026/02/congress-leader-defends-indian-youth-congress-protest-at-india-ai-impact-summit/ | access-date=2026-02-22}}</ref> Hierdie betogers is op 2 Maart deur die hooggeregshof van Delhi op borgtog vrygelaat.<ref name="q635">{{cite web | last=Thapliyal | first=Nupur | title=AI Summit Protest: Delhi Court Grants Bail To 9 Indian Youth Congress Workers; Says Protest Was 'Political Critique' | website=Live Law | date=2026-03-02 | url=https://www.livelaw.in/amp/news-updates/ai-summit-protest-political-critique-9-accused-get-bail-525132 | access-date=2026-03-02}}</ref> ==Media ontvangs== ''Bloomberg News'' het berig dat Eerste Minister Modi die beraad gebruik het om Indië se globale KI-ambisies te bevestig na 'n uitdagende jaar in [[Buitelandse beleid|buitelandse beleid]].<ref>{{cite news |title=Modi Seizes AI Summit to Assert India's Global Ambitions After Tough Year |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-02-17/modi-seizes-ai-summit-to-assert-india-s-global-ambitions-after-tough-year |work=Bloomberg News |date=17 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ''TechPolicy.Press'' het verskeie kritiese ontledings van die beraad gepubliseer. Een artikel het aangevoer dat die beraad se struktuur "multinasionale korporasies gelykheid met soewereine regerings" verleen het deur die CEO Roundtable en Leaders' Plenary, terwyl dit geen ekwivalente hoëvlakplatform vir die burgerlike samelewing, arbeidsleiers of menseregteverdedigers bied nie. 'n Afsonderlike ontleding het aangevoer dat Indië se benadering tot KI-bestuur, soos Frankryk s'n daarvoor, die berade hoofsaaklik as handelsgeleenthede behandel het, en dat enige Delhi-verklaring waarskynlik nie in substantiewe globale bestuursverbintenisse sou vertaal nie.<ref>{{cite web |title=India's AI Summit Could Prove to be New Delhi's Lost Opportunity |url=https://www.techpolicy.press/indias-ai-summit-could-prove-to-be-new-delhis-lost-opportunity/ |website=TechPolicy.Press |date=19 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ''TechPolicy.Press'' het ook berig dat die Verenigde State se afvaardiging by die beraad aangekom het met 'n agenda wat op "oorheersing" eerder as samewerking gesentreer is, en KI as 'n [[geopolitiek]]e wedloop teen die [[Volksrepubliek China]] geraam het.<ref>{{cite web |title=US Delegation Heads to India AI Summit Intent on 'Domination' |url=https://www.techpolicy.press/us-delegation-heads-to-india-ai-summit-intent-on-domination/ |website=TechPolicy.Press |date=16 Februarie 2026 |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ''Outlook India'' het 'n ontleding gepubliseer van die beraad se betrokkenheid by KI-risiko's, insluitend omgewingsimpak, arbeidsverplasing en die potensiaal vir toesig en vooroordeel.<ref>{{cite web |title=AI Impact Summit 2026: The Dark Side Of Tech, Analysed |url=https://www.outlookindia.com/national/ai-impact-summit-2026-the-dark-side-of-tech-analysed |website=Outlook India |access-date=19 Februarie 2026}}</ref> ==Globale KI-beraadreeks== {| class="wikitable" |+ Globale KI-beraadreeks |- ! Jaar !! Naam !! Plek !! Gasheer |- | 2023 || [[KI-Veiligheidsberaad]] || [[Bletchley Park]], Verenigde Koninkryk|| {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} [[Verenigde Koninkryk]] |- | 2024 || KI beraad || [[Seoul]], Suid-Korea || {{vlagland | Suid-Korea }} [[Suid-Korea]] |- | 2025 || KI beraad || [[Parys]], Frankryk || {{vlagland|Frankryk}} [[Frankryk]] |- | 2026 || KI-Impakberaad || [[New Delhi]], Indië || {{flagicon| Indië}} [[Indië]] |- | 2027 || KI-beraad || [[Genève]], Switserland || {{vlagland|Switserland}}<ref name="auto"/> |- | 2028 || KI-beraad || Verenigde Arabiese Emirate || {{vlagland|Verenigde Arabiese Emirate}}<ref>{{cite news |title=Switzerland to host 2027 AI Summit in Geneva; UAE in 2028: President Parmelin |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/switzerland-to-host-2027-ai-summit-in-geneva-uae-in-2028-president-parmelin-101771514558469.html |work=Hindustan Times |date=19 Februarie 2026 |access-date=4 Maart 2026}}</ref> |} == Oorhoofse evaluasie== Die KI-impakberaad 2026 het as ’n belangrike internasionale platform gedien vir die bespreking van die vinnig groeiende invloed van kunsmatige intelligensie op ekonomieë, samelewings en geopolitiek. Anders as baie tegnologie-gefokusde konferensies het die beraad doelbewus die breër impak van KI beklemtoon, insluitend regulering, ontwikkeling, arbeidsmarkte en globale samewerking. Die beraad het ook die toenemende rol van Indië as ’n strategiese speler in die globale KI-ekosisteem beklemtoon, veral as ’n brug tussen ontwikkelde en ontwikkelende ekonomieë. Die beraad weerspieël ’n verskuiwing in internasionale debat: van die vraag of KI ’n transformerende tegnologie is, na die vraag hoe state en instellings die transformasie moet bestuur. Daarmee illustreer die beraad ook die groeiende neiging dat KI nie meer slegs ’n tegnologiese onderwerp is nie, maar ’n kernkwessie van globale beleid, ekonomiese mededinging en maatskaplike aanpassing. == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] k4dszvysz78y2r8e6jjrq5g43999xkx 0 458778 2901538 2898463 2026-05-05T06:30:29Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901538 wikitext text/x-wiki {{Short description|Gedrag van individue wat in 'n groep optree}} : ''Nie te verwar met [[tropmentaliteit]] nie''. : ''Vir kuddegedrag by diere, sien [[kudde]]''. '''Kuddegedrag''' is die [[gedrag]] van individue in 'n groep wat kollektief optree sonder gesentraliseerde leiding. Kuddegedrag kom voor by diere in [[kudde]]s, [[trop]]pe, [[voëlswerm]]s, [[visskool|visskole]], ensovoorts, sowel as by [[mens]]e. [[Stemming]], [[Demonstrasie (polities)|demonstrasies]], [[optogte]], [[algemene stakings]],<ref>{{cite journal | last1 = Braha | first1 = D | year = 2012 | title = Global Civil Unrest: Contagion, Self-Organization, and Prediction. | journal = PLOS ONE | volume = 7 | issue = 10| article-number = e48596 | doi = 10.1371/journal.pone.0048596 | pmid=23119067 | pmc=3485346| bibcode = 2012PLoSO...748596B | doi-access = free | language = en}}</ref> sportgeleenthede, godsdienstige byeenkomste, alledaagse besluitneming, oordeel en meningvorming is almal vorme van menslike kuddegedrag. Raafat, Chater en Frith het 'n geïntegreerde benadering tot kuddegedrag voorgestel en twee sleutelkwessies beskryf: die meganismes van oordrag van gedagtes of gedrag tussen individue, en die patrone van verbindings tussen hulle.<ref>{{cite journal |last1=Raafat |first1=R. M. |last2=Chater |first2=N. |last3=Frith |first3=C. |title=Herding in humans |journal=Trends in Cognitive Sciences |year=2009 |volume=13 |issue=10 |pages=420–428 |doi=10.1016/j.tics.2009.08.002 |pmid=19748818 |s2cid=15372828 |url=https://pure.au.dk/ws/files/45260302/Raafat2009.pdf |language=en}}</ref> Hulle het voorgestel dat die samebring van uiteenlopende teoretiese benaderings tot kuddegedrag die toepaslikheid van die konsep op baie gebiede belig, van kognitiewe neurowetenskap tot ekonomie.<ref>{{cite journal |last1=Burke |first1=C. J. |last2=Tobler |first2=P. N. |last3=Schultz |first3=W. |last4=Baddeley |first4=M. |doi=10.3389/fnhum.2010.00048 |title=Striatal BOLD response reflects the impact of herd information on financial decisions |journal=Frontiers in Human Neuroscience |year=2010 |volume=4 |page=48 |pmid=20589242 |pmc=2892997|doi-access=free |language=en}}</ref> == Vroeë navorsing == Die filosowe [[Søren Kierkegaard]] en [[Friedrich Nietzsche]] was onder die eersten wat kritiek uitgespreek het op wat hulle onderskeidelik "die skare" (Kierkegaard) en "kudde-moraliteit" en die "kudde-instink" (Nietzsche) in die menslike samelewing genoem het. Moderne [[sielkunde|sielkundige]] en [[ekonomie|ekonomiese]] navorsing het kuddegedrag by mense geïdentifiseer om die verskynsel te verklaar waarby groot getalle mense tegelyk op dieselfde wyse optree. Die Britse chirurg [[Wilfred Trotter]] het die frase "kuddegedrag" in sy boek, ''[[Instincts of the Herd in Peace and War]]'' (1914), gewild gemaak. In ''[[The Theory of the Leisure Class]]'' het [[Thorstein Veblen]] ekonomiese gedrag verduidelik in terme van sosiale invloede soos "navolging", waar sommige lede van 'n groep ander lede van hoër status naboots. In "The Metropolis and Mental Life" (1903) het die vroeë sosioloog [[George Simmel]] verwys na die "impuls tot geselligheid in die mens" en probeer om "die vorme van assosiasie waardeur 'n blote som van afsonderlike individue tot 'n 'samelewing' gemaak word" te beskryf. Ander sosiale wetenskaplikes het gedrag ondersoek wat verband hou met kuddegedrag, soos [[Sigmund Freud]] (skaresielkunde), [[Carl Jung]] (kollektiewe onbewuste), [[Everett Dean Martin]] (gedrag van skare) en [[Gustave Le Bon]] (die populêre gees). [[Swermteorie]] wat in nie-menslike samelewings waargeneem word, is 'n verwante konsep en word ondersoek soos dit in die menslike samelewing voorkom. Die Skotse joernalis [[Charles Mackay (outeur)|Charles Mackay]] identifiseer verskeie fasette van kuddegedrag in sy werk van 1841, [[Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowds]]. == Alledaagse besluitneming == "Goedaardige" kuddegedrag kan gereeld voorkom in alledaagse besluite wat gebaseer is op leer uit die inligting van andere, soos wanneer 'n persoon op straat besluit in watter van twee restaurante om te gaan eet. Gestel albei lyk aantreklik, maar albei is leeg omdat dit vroeg in die aand is; so kies hierdie persoon willekeurig restaurant A. Kort daarna stap 'n paartjie dieselfde straat af op soek na 'n plek om te eet. Hulle sien dat restaurant A klante het terwyl B leeg is, en kies A op die aanname dat die teenwoordigheid van klante dit die beter keuse maak. Omdat ander verbygangers dieselfde ding doen deur die aand, doen restaurant A dié aand meer besigheid as B. Hierdie verskynsel word ook na verwys as 'n [[inligtingskaskade]].<ref>{{Cite journal |first=Abhijit V. |last=Banerjee |year=1992 |title=A Simple Model of Herd Behavior |journal=[[Quarterly Journal of Economics]] |volume=107 |issue=3 |pages=797–817 |doi=10.2307/2118364 |jstor=2118364 |citeseerx=10.1.1.363.5041 |s2cid=154723838 |language=en}}</ref><ref>{{Cite journal |first1=Sushil |last1=Bikhchandani |author-link2=David Hirshleifer |first2=David |last2=Hirshleifer |author-link3=Ivo Welch |first3=Ivo |last3=Welch |year=1992 |title=A Theory of Fads, Fashion, Custom, and Cultural Change as Informational Cascades |journal=[[Journal of Political Economy]] |volume=100 |issue=5 |pages=992–1026 |doi=10.1086/261849 |citeseerx=10.1.1.295.578 |s2cid=7784814 |language=en}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Froot | first1 = K | last2 = Schaferstein | first2 = DS | last3 = Jeremy Stein | first3 = J | year = 1992 | title = Herd on the street: Informational inefficiencies in a market with short-term speculation | url = http://www.people.hbs.edu/kfroot/oldwebsite/cvpaperlinks/herd_on_the_street.pdf | journal = Journal of Finance | volume = 47 | issue = 4| pages = 1461–1484 | doi=10.1111/j.1540-6261.1992.tb04665.x| s2cid = 53543777 | language = en}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Hirshleifer | first1 = D | last2 = Teoh | first2 = SH | year = 2003 | title = Herd behaviour and cascading in capital markets: A review and synthesis | url = http://mpra.ub.uni-muenchen.de/5186/1/MPRA_paper_5186.pdf | journal = European Financial Management | volume = 9 | issue = 1| pages = 25–66 | doi = 10.1111/1468-036X.00207 | s2cid = 28553134 | language = en}}</ref> == Skares == {{Main|Skaresielkunde}} Skares wat vergader namens 'n grief kan kuddegedrag behels wat gewelddadig word, veral wanneer hulle gekonfronteer word deur 'n teenoorstaande etniese of rassegroepe. Die [[Los Angeles-opstande van 1992]], [[New York Draft Riots]] en [[Tulsa-rassebloedbad]] is berug in die geskiedenis van die VSA. Die idee van 'n "groepsverstand" of "skaregedrag" is voorgestel deur die [[Frankryk|Franse]] sielkundiges [[Gabriel Tarde]] en [[Gustave Le Bon]]. == Skaapmense == Skaapmense (Engels: ''sheeple'' ({{IPAc-en|ˈ|ʃ|iː|p|əl}};<ref name="MW">{{MerriamWebsterDictionary|Sheeple}}</ref> 'n [[portmanteau]] van "sheep" (skape) en "people" (mense), ook gespel ''sheople'') is 'n [[neerhalende term|neerhalende benaming]] wat die passiewe kuddegedrag van [[mense]] uitlig wat maklik deur 'n regerende [[mag (sosiaal en polities)|mag]] of markneigings beheer word, deur hulle te verbind met skape, 'n [[kuddedier]] wat "maklik" gelei word. Die term word gebruik om dié te beskryf wat vrywillig met 'n voorstel sonder enige noemenswaardige [[kritiese analise]] of navorsing instem, grootliks as gevolg van die feit dat die meerderheid van 'n bevolking 'n soortgelyke ingesteldheid het.<ref>{{cite web|title=Sheeple|url=http://dictionary.reference.com/browse/Sheeple|website=Dictionary.com|access-date=6 May 2017|language=en}}</ref> Word Spy omskryf dit as "mense wat gedwee, maklik [[oorreed|oorreedbaar]] is en geneig is om die skare te volg (skaap + mense)".<ref>{{Cite web |title=SHEEPLE definition |url=https://linguazza.com/definition/sheeple |access-date=2023-06-20 |website=linguazza.com |language=en |trans-title=SHEEPLE-definisie }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Merriam-Webster]] omskryf die term as "mense wat gedwee, meegaande of maklik beïnvloedbaar is: mense wat met skape vergelyk word".<ref name="MW" /> Die Engelse woord is 'n ''[[pluralia tantum]]'', wat beteken dat dit nie 'n enkelvoudsvorm het nie. Hoewel die oorsprong daarvan onduidelik is, is die woord gebruik deur W. R. Anderson in sy rubriek ''Round About Radio'', gepubliseer in Londen in 1945, waar hy geskryf het: <blockquote>Die eenvoudige waarheid is dat jy met enigiets in die regering wegkom. Dit dek byna al die euwels van die tyd. Eers in, blykbaar kan niemand jou uitkry nie. Die Volk, soos altyd (ek spel dit "Sheeple"), sal enigiets verdra.<ref>{{Cite journal|last=Anderson|first=W. R.|date=1945-01-01|title=Round about Radio|jstor=933326|journal=The Musical Times|volume=86|issue=1225|pages=80–84|doi=10.2307/933326|language=en}}</ref></blockquote> 'n Ander vroeë gebruik was deur Ernest Rogers, wie se boek van 1949 ''The Old Hokum Bucket'' 'n hoofstuk getiteld "We the Sheeple" bevat het.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=D986AQAAIAAJ|title=The old hokum bucket|trans-title=Die ou hokum-emmer|last=Rogers|first=Ernest|date=1949-01-01|publisher=A. Love Enterprises|language=en}}</ref> ''[[The Wall Street Journal]]'' het die benaming eerste in druk in 1984 aangemeld; die verslaggewer het die woord gehoor van die eienaar van die American Opinion-boekwinkel.<ref>Bob Davis, "In New Hampshire, 'Live Free or Die' Is More Than a Motto," The Wall Street Journal, 1984, quoted online at [http://www.wordspy.com/words/sheeple.asp Word Spy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140729121008/http://www.wordspy.com/words/sheeple.asp |date=July 29, 2014 }}</ref> In hierdie gebruik is belastingbetalers bespot vir hul blinde konformiteit teenoor dié wat onafhanklik gedink het.<ref>[https://www.macmillandictionary.com/buzzword/entries/sheeple.html "Buzzword: Sheeple"]{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Macmillan Dictionary]].</ref> Die term is eers in die laat 1980's en vroeë 1990's gewild gemaak deur die samesweringsteoretikus en omroeper [[Milton William Cooper|Bill Cooper]] op sy radioprogram ''The Hour of the Time'' wat internasionaal via kortgolfradiostasies uitgesaai is. Die program het 'n klein maar toegewyde aanhang gekry, wat baie individue geïnspireer het wat later hul eie radioprogramme uitgesaai het wat krities teenoor die regering van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] was. Dit het tot die gereelde gebruik daarvan deur [[Art Bell]] op die radioprogram ''[[Coast to Coast AM]]'' gedurende die 1990's en vroeë 2000's gelei. Hierdie gekombineerde faktore het die gewildheid van die woord aansienlik vergroot en gelei tot die wydverspreide gebruik daarvan. Die term kan ook gebruik word vir dié wat buitengewoon verdraagsaam of verwelkomend blyk te wees teenoor wydverspreide beleide. In 'n rubriek getiteld "A Nation of Sheeple" skryf die rubriekskrywer [[Walter E. Williams]]: "Amerikaners het skaamagtig allerhande [[Transportation Security Administration]]-onsin aanvaar. In die naam van veiligheid het ons toegelaat dat [[naelknippers]], brilskroewedraaiers en speelgoedsoldate voor die instap op 'n vliegtuig van ons weggeneem word."<ref>[http://capitalismmagazine.com/2005/10/a-nation-of-sheeple/ "A Nation of Sheeple"], ''Capitalism Magazine'', October 19, 2005.</ref> == Ekonomie en finansies == === Valutakrisisse === [[Valutakrisisse]] neig om kuddegedrag te vertoon wanneer buitelandse en binnelandse beleggers 'n regering se [[geldeenheid]] na fisiese bates (soos [[goud]]) of buitelandse geldeenhede omskakel wanneer hulle besef die regering is nie in staat om sy skuld terug te betaal nie. Dit word 'n spekulatiewe aanval genoem en sal geneig wees om matige [[inflasie]] op die kort termyn te veroorsaak. Wanneer verbruikers besef dat die inflasie van noodsaaklike goedere toeneem, sal hulle begin om goedere op te gaar, wat die inflasiekoers nog vinniger sal [[hiperInflasie|versnel]]. Dit sal uiteindelik die geldeenheid laat ineenstort en waarskynlik tot [[burgerlike onrus]] lei.{{feit|date=Oktober 2022}} === Aandelemarkborrels === Groot aandelemarktendense begin en eindig dikwels met periodes van woeste aankope (borrels) of verkope (ineenstortings). Baie waarnemers haal hierdie episodes aan as duidelike voorbeelde van kuddegedrag wat irrasioneel is en deur emosie gedryf word — gierigheid in die borrels, vrees in die ineenstortings. Individuele beleggers sluit by die skare van andere in 'n stormloop aan om by die mark in of uit te kom.<ref>[[Markus K. Brunnermeier]], [http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Business/?view=usa&ci=9780198296980 Asset ''Pricing under Asymmetric Information: Bubbles, Crashes, Technical Analysis, and Herding''] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929102846/http://www.oup.com/us/catalog/general/subject/Economics/Business/?view=usa&ci=9780198296980 |date=2007-09-29 }}, Oxford University Press (2001).</ref> Sommige aanhangers van die tegnieseanaliseskool van belegging beskou die kuddegedrag van beleggers as 'n voorbeeld van uiterste [[marksentiment]].<ref>Robert Prechter, ''The Wave Principle of Human Social Behavior'', New Classics Library (1999), pp. 152–153.</ref> Die akademiese studie van [[gedragsfinansies]] het kuddegedrag in die kollektiewe irrasionaliteit van beleggers geïdentifiseer, veral die werk van [[Nobelprys|Nobel]]<nowiki/>pryswenners [[Vernon L. Smith]], [[Amos Tversky]], [[Daniel Kahneman]] en [[Robert Shiller]].<ref name=Shiller2000>{{cite book |first=Robert J. |last=Shiller |title=Irrational Exuberance |url=https://books.google.com/books?id=djq5RWiUN6oC |publisher=Princeton University Press |year=2000 |pages=149–153 |isbn= 978-1-4008-2436-6|access-date=4 March 2013 |language=en}}</ref>{{Ref label|a|a|none}} Hey en Morone (2004) het 'n model van kuddegedrag in 'n markverband ontleed. Sommige empiriese werke oor metodes vir die opsporing en meting van die omvang van kuddegedrag sluit in Christie en Huang (1995) en Chang, Cheng en Khorana (2000). Hierdie resultate verwys na 'n mark met 'n goed gedefinieerde fundamentele waarde. 'n Noemenswaardige voorval van moontlike kuddegedrag is die [[Uraniumborrel van 2007|2007-uraniumborrel]], wat begin het met die oorstroming van die [[Cigar Lake-myn]] in [[Saskatchewan]] gedurende 2006.<ref name="NuclearMarketReview2012">{{citation|author=In Focus article|title=Reproduced article from Nuclear Market Review|date=8 June 2012|postscript=There are several reproduced In Focus articles on this page. The relevant one is near the bottom, under the title in this reference|chapter=WNFM: A Focus on Fundamentals One Year After Fukushima|chapter-url=http://www.uranium.info/market_analyses.php|publisher=TradeTech|access-date=4 March 2013|language=en|trans-title=Herproduseerde artikel uit Nuclear Market Review}}</ref><ref>{{cite web|title=Uranium Has Bottomed: Two Uranium Bulls to Jump on Now|url=http://www.uraniumseek.com/news/UraniumSeek/1219431716.php|author=UraniumSeek.com, Gold Seek LLC|date=2008-08-22|publisher=UraniumSeek.com|access-date=2011-09-19|language=en|trans-title=Uraan het bodem bereik: twee uraan-bulle om nou op te spring}}</ref><ref>{{cite web|title=Uranium Bubble & Spec Market Outlook|url=http://news.goldseek.com/TonyLocantro/1121781600.php|publisher=News.goldseek.com|access-date=2011-09-19|language=en|trans-title=Uraniumborrel en spekulatiewe markvooruitsig}}</ref> === Ekonomiese teorie van kuddegedrag === Daar is twee strome werk in die ekonomiese teorie wat oorweeg waarom kuddegedrag voorkom en raamwerke verskaf vir die ondersoek van die oorsake en gevolge daarvan. Die eerste van hierdie strome is dié oor kuddegedrag in 'n nie-markverband. Die seminale verwysings is [[Abhijit Banerjee|Banerjee]] (1992) en Bikhchandani, [[David Hirshleifer|Hirshleifer]] en [[Ivo Welch|Welch]] (1992), albei van wat getoon het dat kuddegedrag kan voortvloei uit [[privaatheid|private inligting]] wat nie openbaar gedeel word nie. Meer spesifiek het albei hierdie artikels getoon dat individue, wat agtereenvolgens optree op grond van private inligting en openbare kennis oor die gedrag van andere, uiteindelik die sosiaal onwenslike opsie kan kies. 'n Groot opvolgende literatuur het die oorsake en gevolge van sulke "kuddes" en inligtingskaskades ondersoek.<ref>{{Cite journal|last1=Bikhchandani|first1=Sushil|last2=Hirshleifer|first2=David|last3=Welch|first3=Ivo|date=1998-08-01|title=Learning from the Behavior of Others: Conformity, Fads, and Informational Cascades|journal=Journal of Economic Perspectives|language=en|volume=12|issue=3|pages=151–170|doi=10.1257/jep.12.3.151|issn=0895-3309|doi-access=free|hdl=2027.42/35413|hdl-access=free}}</ref> Die tweede stroom het betrekking op inligtingsamegevoeging in markverbande. 'n Baie vroeë verwysing is die klassieke artikel deur Grossman en Stiglitz (1976) wat getoon het dat oningeligte handelaars in 'n markverband ingelig kan word deur die prys op so 'n manier dat private inligting korrek en doeltreffend saamgevat word. Opvolgende werk het getoon dat markte openbare inligting sistematies te swaar kan weeg;<ref>{{Cite journal|last1=Morris|first1=Stephen|last2=Shin|first2=Hyun Song|date=November 2002|title=Social Value of Public Information|journal=American Economic Review|language=en|volume=92|issue=5|pages=1521–1534|doi=10.1257/000282802762024610|issn=0002-8282|url=http://www.aeaweb.org/aer/data/dec02_app_morris.pdf}}</ref> dit het ook die rol van strategiese handel as 'n struikelblok vir doeltreffende inligtingsamevoeging bestudeer.<ref>{{Cite journal|last=Ostrovsky|first=Michael|date=2012|title=Information Aggregation in Dynamic Markets With Strategic Traders|journal=Econometrica|language=en|volume=80|issue=6|pages=2595–2647|doi=10.3982/ECTA8479|issn=1468-0262}}</ref> == Bemarking == Kuddegedrag is dikwels 'n nuttige hulpmiddel in [[bemarking]] en, indien dit behoorlik gebruik word, kan dit lei tot verhogings in verkope en veranderinge aan die [[sosiale struktuur|struktuur van die samelewing]].<ref>{{cite web |title=What is Herd Behavior? {{!}} Marketing Impact & Overcoming its Effects |url=https://wisernotify.com/marketing-term/herd-behavior/ |website=Best Social Proof & FOMO app for your website {{!}} WiserNotify |access-date=22 December 2023 |language=en |trans-title=Wat is kuddegedrag? Bemarkingsimpak en die oorkom van die gevolge daarvan}}</ref> Terwyl dit bewys is dat finansiële aansporings aksie by groot getalle mense veroorsaak, wen kudde-mentaliteit dikwels uit in 'n geval van "tred hou met die Joneses". === Handelsmerk- en produksukses === Kommunikasietegnologieë het bygedra tot die proliferasie van [[verbruikerskeuse]] en "die mag van skares",<ref>{{Cite journal|last = Chen|first = Yi-Fen|date = 2008-09-01|title = Herd behavior in purchasing books online|journal = Computers in Human Behavior|series = Including the Special Issue: Internet Empowerment|volume = 24|issue = 5|pages = 1977–1992|doi = 10.1016/j.chb.2007.08.004|language=en}}</ref> Verbruikers het toenemend meer toegang tot menings en inligting van beide [[opinieleier]]s en -vormers op platforms wat hoofsaaklik [[gebruikersgeskepte inhoud]] het, en beskik dus oor meer hulpmiddels waarmee hulle enige [[besluitneming]]sproses kan voltooi. [[Gewildheid]] word gesien as 'n aanduiding van beter gehalte, en verbruikers sal die menings van andere wat op hierdie platforms geplaas word gebruik as 'n kragtige kompas om hulle te lei na produkte en handelsmerke wat ooreenstem met hul vooropgestelde idees en die besluite van andere in hul [[portuurgroepe]].<ref>{{Cite journal|last = Lessig|first = V|date = 1977|title = Students and Housewives: Differences in Susceptibility to Reference Group Influence|journal = Journal of Consumer Research|volume = 4|issue = 2|page = 102|doi =10.1086/208685|hdl = 1808/10101|hdl-access = free|language=en}}</ref> Met inagneming van verskille in behoeftes en hul posisie in die [[sosialisering]]sproses het Lessig en Park groepe studente en huisvroue en die invloed van hierdie verwysingsgroepe op mekaar ondersoek. By wyse van kudde-mentaliteit het studente mekaar geneig aangemoedig tot bier, hamburgers en sigarette, terwyl [[huisvrou]]e mekaar geneig aangemoedig het tot meubels en skoonmaakmiddels. Terwyl hierdie spesifieke studie in 1977 gedoen is, kan 'n mens die bevindinge daarvan in die hedendaagse samelewing nie onderskat nie. 'n Studie deur Burke, Leykin, Li en Zhang in 2014 oor die [[sosiale invloed]] op winkelsgedrag toon dat winkelgangers beïnvloed word deur direkte interaksies met metgeselle, en soos 'n groepsgrootte groei, word kuddegedrag meer duidelik. Besprekings wat opwinding en belangstelling skep, het 'n groter impak op aanraakfrekwensie en die waarskynlikheid van aankope groei met groter betrokkenheid wat deur 'n groot groep veroorsaak word.<ref>{{Cite journal|last1 = Zhang|first1 = Xiaoling|last2 = Li|first2 = Shibo|last3 = Burke|first3 = Raymond R.|last4 = Leykin|first4 = Alex|date = 2014-05-13|title = An Examination of Social Influence on Shopper Behavior Using Video Tracking Data|journal = Journal of Marketing|volume = 78|issue = 5|pages = 24–41|doi = 10.1509/jm.12.0106|s2cid = 167351879|issn = 0022-2429|language=en}}</ref> Winkelgangers in hierdie Midwesterse Amerikaanse winkelsentrum is gemonitor en hul aankope aangeteken, en daar is bevind dat potensiële kliënte tot op 'n punt verkies het om in winkels te wees met matige vlakke van verkeer. Die ander mense in die winkel het nie net as geselskap gedien nie, maar ook 'n afleipunt verskaf waarop potensiële kliënte hul gedrag kon modelleer en aankoopbesluite kon neem, soos met enige verwysingsgroep of gemeenskap. [[Sosiale media]] kan ook 'n kragtige hulpmiddel wees om kuddegedrag te bevorder.<ref>{{cite journal |last1=Mattke |first1=Jens |last2=Maier |first2=Christian |last3=Reis |first3=Lea |last4=Weitzel |first4=Tim |title=Herd behavior in social media: The role of Facebook likes, strength of ties, and expertise |journal=Information & Management |date=December 2020 |volume=57 |issue=8 |article-number=103370 |doi=10.1016/j.im.2020.103370|language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Social Media and Herd Mentality {{!}} Psychology Today |url=https://www.psychologytoday.com/us/blog/balanced/202309/social-media-and-herd-mentality |website=www.psychologytoday.com |access-date=15 December 2023|language=en|trans-title=Sosiale media en kudde-mentaliteit}}</ref> Die onmeetbare hoeveelheid gebruikersgeskepte inhoud dien as 'n platform vir opinieleiers om op die voorgrond te tree en aankoopbesluite te beïnvloed, en aanbevelings van eweknieë en bewyse van positiewe aanlyn-ervaring help alles verbruikers om aankoopbesluite te neem.<ref name=":0">{{Cite journal|last1 = Dhar|first1 = Joydip|last2 = Jha|first2 = Abhishek Kumar|date = 2014-10-03|title = Analyzing Social Media Engagement and its Effect on Online Product Purchase Decision Behavior|journal = Journal of Human Behavior in the Social Environment|volume = 24|issue = 7|pages = 791–798|doi = 10.1080/10911359.2013.876376|s2cid = 144972097|issn = 1091-1359|language=en}}</ref> Die 2015-studie van Gunawan en Huarng het tot die gevolgtrekking gekom dat sosiale invloed noodsaaklik is in die [[raming (sosiale wetenskappe)|raming]] van houdings teenoor handelsmerke, wat op sy beurt lei tot koopintensie.<ref>{{Cite journal|last1 = Gunawan|first1 = Dedy Darsono|last2 = Huarng|first2 = Kun-Huang|date = 2015-11-01|title = Viral effects of social network and media on consumers' purchase intention|journal = Journal of Business Research|volume = 68|issue = 11|pages = 2237–2241|doi = 10.1016/j.jbusres.2015.06.004|language=en}}</ref> Beïnvloeders stel norme wat hul eweknieë geneig is om te volg, en die teiken van [[ekstrovert]]e persoonlikhede verhoog die kans op aankope nog verder.<ref name=":0" /> Dit is omdat die sterker persoonlikhede geneig is om meer betrokke te wees op verbruikersplatforms en sodoende mondelinge inligting doeltreffender versprei.<ref>{{Cite journal|last1 = Cheung|first1 = Christy M. K.|last2 = Xiao|first2 = Bo Sophia|last3 = Liu|first3 = Ivy L. B.|date = 2014-09-01|title = Do actions speak louder than voices? The signaling role of social information cues in influencing consumer purchase decisions|journal = Decision Support Systems|series = Crowdsourcing and Social Networks Analysis|volume = 65|pages = 50–58|doi = 10.1016/j.dss.2014.05.002|language=en}}</ref> Baie handelsmerke het begin om die belangrikheid van handelsmerkambassadeurs en beïnvloeders te besef, en dit word al duideliker dat kuddegedrag gebruik kan word om verkope en winste eksponensieel ten gunste van enige handelsmerk te dryf deur die ondersoek van hierdie gevalle. === Sosiale bemarking === Bemarking kan maklik verder as kommersiële wortels strek, in dié sin dat dit gebruik kan word om [[aktivisme|aksie]] met betrekking tot gesondheid, [[omgewingsbewustheid]] en die algemene samelewing aan te moedig. Kudde-mentaliteit neem dikwels 'n voorplek in wanneer dit kom by [[sosiale bemarking]], wat die weg baan vir [[veldtog]]te soos [[Aarddag]], en die verskeidenheid anti-rook- en anti-vetsugveldtogte wat in elke land gesien word. Binne kulture en gemeenskappe moet bemarkers poog om opinieleiers te beïnvloed wat op hul beurt mekaar beïnvloed,<ref>{{Cite journal|last1 = James M. Cronin|last2 = Mary B. McCarthy|date = 2011-07-12|title = Preventing game over: A study of the situated food choice influences within the videogames subculture|journal = Journal of Social Marketing|volume = 1|issue = 2|pages = 133–153|doi = 10.1108/20426761111141887|issn = 2042-6763|language=en}}</ref> aangesien dit die kudde-mentaliteit van enige groep mense is wat die sukses van 'n sosiale veldtog verseker. 'n Veldtog wat deur Som la Pera in Spanje gevoer is om tienervetsug te bekamp, het bevind dat veldtogte wat in skole gevoer word doeltreffender is weens die invloed van onderwysers en eweknieë, en studente se hoë sigbaarheid en hul interaksie met mekaar. Opinieleiers in skole het die logo en handelsmerk vir die veldtog geskep, inhoud vir sosiale media opgebou en in-skool aanbiedings gelei om gehoorinteraksie aan te moedig. Daar is dus tot die gevolgtrekking gekom dat die sukses van die veldtog gegrond was op die feit dat die kommunikasiemiddel die gehoor self was, wat die teikengehoor 'n gevoel van eienaarskap en bemagtiging gegee het.<ref>{{Cite journal|last1 = Lozano|first1 = Natàlia|last2 = Prades|first2 = Jordi|last3 = Montagut|first3 = Marta|date = 2015-10-01|title = Som la Pera: How to develop a social marketing and public relations campaign to prevent obesity among teenagers in Catalonia|journal = Catalan Journal of Communication & Cultural Studies|volume = 7|issue = 2|pages = 251–259|doi = 10.1386/cjcs.7.2.251_1|language=en}}</ref> Soos vroeër genoem, oefen studente 'n hoë vlak van invloed op mekaar uit, en deur sterker persoonlikhede aan te moedig om menings te lei, kon die organiseerders van die veldtog die aandag van ander studente verseker wat met die verwysingsgroep geïdentifiseer het. Kuddegedrag is nie net van toepassing op studente in skole waar hulle hoogs sigbaar is nie, maar ook onder gemeenskappe waar waargenome aksie 'n sterk rol speel. Tussen 2003 en 2004 het die California State University 'n studie uitgevoer om huishoudelike [[energiebesparing|besparing van energie]] en motiverings daarvoor te meet. Daar is bevind dat faktore soos die redding van die omgewing, die besparing van geld of [[maatskaplike verantwoordelikheid]] nie so 'n groot impak op elke huishouding gehad het as die waargenome gedrag van hul bure nie.<ref>{{Cite journal|last1 = Nolan|first1 = Jessica M.|last2 = Schultz|first2 = P. Wesley|last3 = Cialdini|first3 = Robert B.|last4 = Goldstein|first4 = Noah J.|last5 = Griskevicius|first5 = Vladas|date = 2008-07-01|title = Normative Social Influence is Underdetected|journal = Personality and Social Psychology Bulletin|language = en|volume = 34|issue = 7|pages = 913–923|doi = 10.1177/0146167208316691|issn = 0146-1672|pmid = 18550863|hdl = 10211.3/199465|s2cid = 13627347|hdl-access = free}}</ref> Alhoewel die finansiële aansporings om geld te spaar, gevolg deur morele aansporings om die omgewing te beskerm, dikwels beskou word as die grootste rigtinggewende kompas van 'n gemeenskap, het meer huishoudings gereageer op die aanmoediging om energie te spaar toe hulle vertel is dat 77% van hul bure waaiers gebruik in plaas van lugversorging, wat bewys dat gemeenskappe meer geneig is om aan 'n gedrag deel te neem as hulle dink dat almal anders reeds deelneem. Kuddegedrag soos in die twee voorbeelde getoon, staaf dat dit 'n kragtige hulpmiddel in sosiale bemarking kan wees, en indien dit reg benut word, die potensiaal het om groot verandering teweeg te bring. Dit is duidelik dat opinieleiers en hul invloed 'n groot bereik onder hul verwysingsgroepe behaal en dus as die luidste stemme gebruik kan word om andere in enige kollektiewe rigting aan te moedig. == Sien ook == {{div col}} *{{annotated link|Kollektiewe bewussyn}} {{div col end}} == Notas == {{Refbegin}} '''a.''' {{Note label|a|a|none}} Sien byvoorbeeld die Wikipedia-artikel oor sy boek ''[[Irrational Exuberance (boek)|Irrational Exuberance]]''.<ref name=Shiller2000/> {{Refend}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leesstof == {{div col|colwidth=30em}} *{{cite journal |first=E. |last=Altshuler |title=Symmetry Breaking in Escaping Ants |journal=The American Naturalist |volume=166 |issue= 6|pages=643–649 |year=2005 |doi=10.1086/498139|display-authors=etal |pmid=16475081|s2cid=7250726 |language=en}} *{{cite journal |last1=Bikhchandani |first1=Sushil |last2=Hirshleifer |first2=David |last3=Welch |first3=Ivo |title=A Theory of Fads, Fashion, Custom, and Cultural Change as Informational Cascades |journal=Journal of Political Economy |volume=100 |issue=5 |pages=992–1026 |year=1992 |jstor=2138632 |doi=10.1086/261849|title-link=Informational cascade |citeseerx=10.1.1.295.578 |s2cid=7784814 |language=en}} *{{cite book |last=Brunnermeier |first=Markus Konrad |title=Asset Pricing under Asymmetric Information: Bubbles, Crashes, Technical Analysis, and Herding |location=Oxford, UK; New York |publisher=Oxford University Press |year=2001 |language=en}} *{{cite journal |last=Hamilton |first=W. D. |title=Geometry for the Selfish Herd |journal=Journal of Theoretical Biology |publisher=Diss. Imperial College |year=1970 |volume=31 |issue=2 |pages=295–311 |doi=10.1016/0022-5193(71)90189-5 |pmid=5104951 |bibcode=1971JThBi..31..295H |language=en}} *{{cite journal |last1=Hey |first1=John D. |first2=Andrea |last2=Morone |title=Do Markets Drive out Lemmings—or Vice Versa? |journal=[[Economica]] |volume=71 |issue=284 |pages=637–659 |year=2004 |jstor=3548984 |doi=10.1111/j.0013-0427.2004.00392.x|s2cid=153687859 |language=en}} *{{cite journal |last=Rook |first=Laurens |title=An Economic Psychological Approach to Herd Behavior |journal=Journal of Economic Issues |volume=40 |issue=1 |year=2006 |pages=75–95 |doi= 10.1080/00213624.2006.11506883|s2cid=151191884 |language=en}} *[[Everett Dean Martin|Martin, Everett Dean]], ''The Behavior of Crowds, A Psychological Study'', Harper & Brothers Publishers, New York, 1920. *{{cite journal |last1=Ottaviani |first1=Marco |first2=Peter |last2=Sorenson |title=Herd Behavior and Investment: Comment |journal=[[American Economic Review]] |volume=90 |issue=3 |pages=695–704 |year=2000 |jstor=117352 |doi=10.1257/aer.90.3.695|url=http://www.aeaweb.org/articles.php?doi=10.1257/aer.90.3.695 |url-access=subscription |language=en}} *{{cite journal |last=Stanford |first=Craig B. |title=Avoiding Predators: Expectations and Evidence in Primate Antipredator Behaviour |journal=International Journal of Primatology |volume=23 |year=2001 |issue= 4|pages=741–757 |doi=10.1023/A:1015572814388 |s2cid=34032535 |language=en}} Ebsco. Fall. Keyword: Herd Behaviour. *{{cite book |author-link=Wilfred Trotter |first=Wilfred |last=Trotter |title=The Instincts of the Herd in Peace and War |year=1914 |language=en}} {{div col end}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kuddegedrag}} [[Kategorie:Sielkunde]] j0pbm9w8b76rlmzmwl73ckdq36bd98c 4 458994 2901549 2900677 2026-05-05T11:06:43Z Gaius le Roux 203341 /* Inskrywing */ 2901549 wikitext text/x-wiki [[Beeld:WP Skryfwedstryd.png|center|Skryfwedstryd]] Die volgende skryfwedstryd van die Afrikaanse Wikipedia vind in Mei 2026 plaas. Aan die einde word drie Amazon-geskenkbewyse toegeken. Die uitslag sal in Junie 2026 bekend gemaak word. ===Reëls=== #Die wedstryd begin op 1 Mei 2026, 0:00:01 (Suid-Afrikaanse tyd) en eindig op 31 Mei 2026 om 23:59:59. #'''Daar word vereis dat alle deelnemers geregistreerde gebruikers is'''. As u nog nie 'n gebruikersnaam het nie, skep gerus een [http://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Spesiaal:Teken_in&type=signup hier]. #Deelnemers kan tot op 31 Mei 2026, 23:59:59, inskryf. #Deelnemers kan self kies aan watter artikel(s) hulle vir die wedstryd wil werk. Die enigste vereiste is dat dit 'n nuwe artikel moet wees (een wat nog nie bestaan nie), of dat 'n [[Wikipedia:Saadjie|saadjie]] ('n baie kort artikel) uitgebrei word. Kliek [[:Kategorie:Saadjies|hier]] vir 'n lys van saadjies. Hierdie wedstryd geld alleen vir artikels en nie vir [[:Kategorie:Lyste|lyste]], datumbladsye, sportuitslae ens. nie. #Alleen wysigings wat tydens die verloop van die wedstryd aangebring is, word in ag geneem tydens beoordeling. #Die beoordelaars bepaal die verloop van die wedstryd en gebruik hul diskresie om probleme op te los wat nie in die spelreëls bespreek word nie. #Die beoordelaars en organiseerders mag nie aan die wedstryd deelneem of aan artikels werk nie (behalwe vir die verwydering van vandalisme, ens.). #Die beoordelaars beoordeel die wysigings aan die hand van die beoordelingskriteria hier onder. #Indien enige aangewese '''beoordelaar sou onttrek''' tydens die verloop van die wedstryd, mag 'n aanvaarbare plaasvervanger deur die ander lede in sy plek aangewys word. #Die besluit van die beoordelaars is finaal en geen korrespondensie sal daaroor gevoer word nie. #Die Amazon-geskenkbewyse is: :*1ste prys: R5 000 :*2de prys: R4 000 :*3de prys: R3 000 ===Beoordelingskriteria=== #Die '''inleiding'''. Die inleiding moet nie te lank wees nie, maar ook nie te kort nie. Dit moet 'n begryplike en volledige definisie asook 'n kort opsomming van die onderwerp bied. #Die '''indeling''' of struktuur, waaronder die gebruik van opskrifte en paragrawe. Die struktuur is oorsigtelik, logies en/of handhaaf 'n natuurlike verloop; hoofsake word van bysake onderskei. #Die '''uitleg'''. Die uitleg moenie te veel afwyk van die gebruiklike nie. Waar moontlik, word relevante beelde gebruik. Beelde, tabelle en/of grafieke word sover as moontlik met 'n kort teks beskryf. Die uitleg moenie van die inhoud aflei deur 'n deurmekaar gebruik van beelde, sjablone of ander elemente nie. #Die '''inhoud'''. By 'n goeie artikel is die [[Wikipedia:Neutrale standpunt|inhoud neutraal]] en relevant ten opsigte van die onderwerp en veral so volledig moontlik. Die inhoud moet voldoende wees om die onderwerp goed te dek, maar nie meer vertel as wat noodsaaklik is nie. Die inhoud moet ook nie dele bevat wat duidelik onensiklopedies is nie. Die hele artikel moet langer as 5&nbsp;000 grepe wees. Beelde, tabelle, sjablone en/of grafieke word slegs gebruik indien hulle relevant is tot die inhoud van die artikel. #Die '''styl'''. Hieronder val leesbaarheid, grammatika, spelling, woordkeuse en sinsbou. Die taalgebruik is sover as moontlik op die algemene leser gerig: die Afrikaans wat die artikel gebruik, is toeganklik vir die belangstellende, niegespesialiseerde leser met 'n gemiddelde algemene ontwikkeling. #Die '''[[Wikipedia:Verifieerbaarheid|verifieerbaarheid]]'''. Omstrede bewerings in 'n artikel moet deur 'n bronvermelding ondersteun word. Die gebruikte bronne moet sover as moontlik relevant en van toepassing wees op die onderwerp. Bronne moet ook betroubaar wees: die aantal bronne is minder belangrik as die kwaliteit van die bronne. #'''Ingewikkelde wikisintaks is nie 'n vereiste nie'''. Artikels wat nie van inligtingskaste of ingewikkelde tabelle voorsien is nie, sal nie daardeur benadeel word nie. So ook sal gebruikers nie voordeel trek uit die insluiting daarvan nie. #Die beoordelaars beoordeel slegs verbeteringe wat deur die deelnemers self aangebring is. '''Deelnemers moet dus altyd inteken voordat hulle aan 'n artikel werk'''. ==Inskrywing== Inskrywings kan vanaf 1 Mei 2026 hier geplaas word (kliek op "wysig" hierbo, langs die opskrif). # [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]): [[Suid-Afrikaanse kernwapenprogram]] #[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 12:43, 1 Mei 2026 (UTC): [[Transfobie]] #[[Gebruiker:Suidpunt|Suidpunt]] ([[Gebruikerbespreking:Suidpunt|kontak]]): [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] <!--- Jy kan vir die wedstryd inskryf deur onderaan die lys jou handtekening d.m.w. drie tildes (~~~) agter 'n hekkie (#) te plaas, plus die naam van die artikel waaraan jy wil werk. Byvoorbeeld: # ~~~: [[artikel]] --># [[Gebruiker:Gaius le Roux|Gaius le Roux]] ([[Gebruikerbespreking:Gaius le Roux|kontak]]): [[Lockheed Constellation]] ==Beoordelaars== #[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] #[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] #[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] #[[Gebruiker:Petterual|Petterual]] [[Kategorie:Wikipedia:Skryfwedstryd]] 5biqfcrjr50115j052n3abifhqkfuwg 0 459152 2901562 2886898 2026-05-05T11:53:17Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901562 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Lipton logo (2014-present).svg|duimnael]] '''Lipton''' is 'n [[Verenigde Koninkryk|Britse]] [[handelsmerk]] wat besit word deur Lipton Teas and Infusions. Die naam van die handelsmerk is afkomstig van die van sy stigter, Sir Thomas Lipton, wat in [[1871]] 'n kruideniersware-kleinhandelonderneming in die Verenigde Koninkryk begin het. Die handelsmerk is gebruik vir verskeie verbruikersgoedere wat in Lipton-winkels verkoop is, insluitend tee vanaf 1890, waarvoor Lipton nou veral bekend is. Die handelsmerk is in 2022 deur CVC Capital Partners van Unilever gekoop. <ref>{{cite news |title=CVC agrees €4.5bn deal to buy Unilever's tea business |url=https://www.ft.com/content/83529b44-f290-4668-a766-5559dfec431c |work=www.ft.com}}</ref> Unilever het die gebruik van die Lipton-handelsmerk vir tee in Indië, Nepal, Indonesië en Sri Lanka behou, sowel as vir gereed-om-te-drink drankies wêreldwyd, soos Lipton Ice Tea, wat deur 'n gesamentlike onderneming tussen Unilever en [[PepsiCo]] verkoop word,<ref>{{cite news |last1=Armstrong |first1=Ashley |title=Unilever agrees sale of PG Tips and Lipton to CVC Capital Partners |url=https://www.thetimes.com/article/unilever-agrees-sale-of-pg-tips-and-lipton-to-cvc-capital-partners-wv3x8gz93 |date=27 May 2024 |language=en}}</ref><ref name="auto">{{cite news |title=Unilever completes sale of tea business - Food & Drink Business |url=https://www.foodanddrinkbusiness.com.au/news/unilever-completes-sale-of-tea-business |work=www.foodanddrinkbusiness.com.au |language=en}}</ref> en nie geassosieer word met Lipton Teas and Infusions nie. Unilever het ook die reg voorbehou om Lipton-handelsmerk kitssopmengsels in Noord-Amerika te produseer.<ref>{{cite web |url=https://www.liptonkitchens.com/home.html |title=Classic Onion Dip |access-date=20 Maart 2026 |archive-date= 7 Februarie 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260207081051/https://www.liptonkitchens.com/home.html |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * {{Official website|https://www.lipton.com/us/en/}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amsterdam]] [[Kategorie:Britse maatskappye]] [[Kategorie:Tee]] mooo1m7f6ofebx4ptwd7kt6oq2g2kq4 0 459513 2901546 2888708 2026-05-05T10:09:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901546 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Logo_Lech_Poznań_100_1922-2022.jpg|200px]] | klubnaam = Lech Poznań | vollenaam = Kolejowy Klub Sportowy Lech Poznań S.A.<ref>{{Cite web|url=https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/en/zespol/-/zespol/20582|title=Kolejowy Klub Sportowy "LECH" w Poznaniu|website=szukajwarchiwach.gov.pl|access-date=20 March 2022|language=pl}}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | bynaam = ''Kolejorz'' (Die Spoorman)<br>''Pyry'' (Aartappels)<br>''KKS''<br>''Duma Wielkopolski'' (Die Stoltheid van Groot-Pole)<br>''Poznańska Lokomotywa'' (Die Poznań Lokomotief) | stigting = {{Start date and age|df=yes|1922|03|19}} <br /> (as ''KS Lutnia Dębiec'') | stadion = Stadion Miejski, [[Poznań]] | kapasiteit = 42 837<ref>{{cite web |url=https://eneastadion.pl/stadion/o-stadionie/ |title=Enea Stadion - O Stadionie |access-date=25 July 2023}}</ref> | eienaar = Piotr Rutkowski (66,66%)<ref>{{cite web |title=Komunikat klubu KKS Lech Poznań |url=https://www.lechpoznan.pl/aktualnosci,2,komunikat-klubu-kks-lech-poznan,37021.html |publisher=Lech Poznań |access-date=8 July 2024 |language=pl |date=27 January 2021}}</ref><br />Maja Rutkowska (33,33%)<ref>{{cite web |title=Sprawozdanie finansowe roczne |url=https://www.lechpoznan.pl/files/upload/files/sprawozdanie_finansowe_za_sezon_2022-2023.pdf |publisher=Lech Poznań |access-date=8 July 2024 |language=pl |date=30 August 2023}}</ref> | voorsitter = Karol Klimczak<br/>Piotr Rutkowski | afrigter = {{vlagikoon|DEN}} Niels Frederiksen | liga = Ekstraklasa | seisoen = 2024/25 | posisie = 1ste van 18 (kampioene) | patroon_la1 = _lech2526h | patroon_b1 = _lech2526h | patroon_ra1 = _lech2526h | patroon_sh1 = _lech2526h | patroon_so1 = _lech2526hl | linkerarm1 = 0000ff | liggaam1 = 0000ff | regterarm1 = 0000ff | broek1 = ffffff | kouse1 = ffffff | patroon_la2 = _lech2526a | patroon_b2 = _lech2526a | patroon_ra2 = _lech2526a | patroon_sh2 = _lech2526a | patroon_so2 = _lech2526al | linkerarm2 = ffffff | liggaam2 = ffffff | regterarm2 = ffffff | broek2 = 0000ff | kouse2 = 0000ff }} '''Kolejowy Klub Sportowy Lech Poznań''' (<small>Letterlik:</small> Spoorweg-sportklub Lech Poznań), algemeen bekend as '''KKS Lech Poznań''' of eenvoudig '''Lech Poznań''', is ’n professionele [[sokker]]klub uit [[Poznań]] wat in die Ekstraklasa speel, die hoogste sokkerliga in [[Pole]]. Die klub is op 19 Maart 1922 gestig as ''KS Lutnia Dębiec'' en het later verskeie name gehad. Tot 1994 was die klub nou verbonde aan die Poolse Staats Spoorweë (PKP). Daarom is die klub se gewilde bynaam ''Kolejorz'', wat "Die Spoorman" beteken in plaaslike [[slang]]. Lech se debuut in die Poolse hoogste liga was in 1948. Die hoogtepunt van die klub was in die vroeë 1980’s en vroeë 1990’s met 5 ligatitels, 3 Poolse Bekers en 1 Poolse Superbeker. Tot op hede het Lech Poznań die Poolse liga nege keer gewen, die mees onlangse in 2025, en dit is die mees populêre klub in die Groot-Pole (’n historiese streek in wes-sentraal Pole).<ref>{{cite web |url=https://www.lechpoznan.pl/1922-do-dzis,39.html |title=1922 do dziś |publisher=Lech Poznań |access-date=20 July 2020}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [https://www.lechpoznan.pl Amptelike klubwerf] {{Sokkersaadjie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Poolse sokkerklubs]] tuy269gbueezzmee0xdd6cxhm72386y 0 459854 2901535 2898432 2026-05-05T06:16:31Z InternetArchiveBot 131157 Red 0 verwysing(s) en merk 1 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901535 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Tomahawk Block IV cruise missile -crop.jpg|duimnael|'n [[BGM-109 Tomahawk]] wat in November 2002 vlieg.]] 'n '''Kruisermissiel''' is 'n onbemande selfaangedrewe geleide [[missiel]] wat vlieg deur aërodinamiese [[Sleurkrag|hefkrag]] vir die grootste deel van sy vlugroete te onderhou. Kruisermissiele is ontwerp om 'n groot vrag oor lang afstande met hoë presisie te lewer. Moderne kruisermissiele is in staat om teen hoë subsoniese, [[Supersoniese snelheid|supersonies]]e of hipersoniese snelhede te beweeg, is selfnavigerend en kan op 'n nie-ballistiese, uiters lae-hoogte trajek vlieg.<ref>{{Cite web |date=2025-06-17 |title=Cruise missile {{!}} Definition, Speed, & Facts {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/technology/cruise-missile |access-date=2025-06-24 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> Hierdie wapens verskil fundamenteel van ballistiese missiele deurdat hulle voortdurend aangedryf bly en aktief gestuur word tydens hul vlug, eerder as om ’n groot deel van hul baan volgens ’n voorafbepaalde, [[swaartekrag]]-gedrewe trajek te volg. Kruisermissiele maak tipies gebruik van gevorderde navigasiestelsels soos traagheidsnavigasie, satellietposisionering (bv. GPS), terreinvolgende radar en digitale kaartvergelyking om hul teikens akkuraat te bereik, selfs in omgewings met sterk elektroniese teenmaatreëls. Kruisermissiele kan vanaf verskeie platforms gelanseer word, insluitend landgebaseerde lanseerders, oorlogskepe, duikbote en vliegtuie. Hierdie veelsydigheid maak hulle ’n belangrike komponent van moderne [[militêre strategie]], aangesien hulle diep in vyandelike gebied kan inslaan sonder om bemande vliegtuie in gevaar te stel. Hulle word gebruik vir beide konvensionele en kernplofkoppe, en kan aangepas word vir spesifieke rolle soos anti-skip-aanvalle, grondteikens of presisie-aanvalle op infrastruktuur. Sedert hul vroeë ontwikkeling tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het kruisermissiele aansienlik ontwikkel in terme van reikafstand, akkuraatheid en ontduikingsvermoë. Hedendaagse ontwerpe fokus toenemend op sluip-tegnologie, lae waarneembaarheid en gevorderde roetebeplanning om lugverdedigingstelsels te omseil en strategiese teikens met minimale waarskuwing te tref. ==Geskiedenis== Die idee van 'n "lugtorpedo" is in die Britse 1909-film ''The Airship Destroyer'' getoon, waarin vlieënde torpedo's wat draadloos beheer word, gebruik word om [[Lugskip|lugskepe]] wat [[Londen]] bombardeer, af te skiet.<ref>{{cite web|url=http://www.ctie.monash.edu.au/hargrave/rpav_britain.html |title=Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in Britain |publisher=Ctie.monash.edu.au |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> [[Lêer:Military Air Museum's Fieseler FI 103 V1 "Buzz Bomb".JPG|duimnael|Die V-1 vliegbom, die eerste operasionele kruisermissiel.]] In 1916 het die Amerikaanse vlieënier Lawrence Sperry 'n "lugtorpedo", die Hewitt-Sperry Automatic Airplane, 'n klein [[Tweedekker (vliegtuig)|tweedekker]] met 'n TNT-lading, 'n Sperry-selfvlieende en barometriese hoogtebeheer, gebou en gepatenteer. Geïnspireer deur die eksperimente het die [[Verenigde State]] se leër 'n soortgelyke vlieënde bom genaamd die Kettering Bug ontwikkel. Duitsland het ook toetse gedoen met afstandbeheerde [[Sweeftuig|sweeftuie]] (''Torpedogleiter'') wat deur Siemens-Schuckert gebou is vanaf 1916.<ref>{{cite book|author=Roger Branfill-Cook|title= Torpedo|publisher=Seaforth Publishing|location= Great Britain|year= 2014}}</ref> In die tussenoorlogse tydperk het Brittanje se Royal Aircraft Establishment die Larynx (Long Range Gun met Lynx Engine) ontwikkel, wat in die 1920's 'n paar vlugtoetse ondergaan het.<ref>{{cite web|url=http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813001620/http://www.vectorsite.net/twcruz_1.html|url-status=usurped|archive-date=13 Augustus 2007|title=[1.0] The Aerial Torpedo|date=13 Augustus 2007}}</ref> In die [[Sowjetunie]] het Sergei Korolev van 1932 tot 1939 die GIRD-06-kruisermissielprojek gelei, wat 'n vuurpyl-aangedrewe anjaer-glybomontwerp gebruik het. Die 06/III (RP-216) en 06/IV (RP-212) het giroskopiese geleidingstelsels bevat.<ref>"Object No. 212", 1936 report in _Tvorcheskoi Nasledie Akedemika Sergeya Pavlovicha Koroleva_</ref> Die voertuig is ontwerp om tot 28 km hoogte te styg en 'n afstand van 280 km te gly, maar toetsvlugte in 1934 en 1936 het slegs 'n hoogte van 500 meter bereik. In 1944, tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], het [[Duitsland]] die eerste operasionele kruisermissiele ontplooi. Die [[V-1-vlieënde bom|V-1]], dikwels 'n vlieënde bom genoem, het 'n giroskoop-geleidingstelsel bevat en is aangedryf deur 'n eenvoudige pulsstraal-enjin, waarvan die geluid dit die bynaam "gonsbom" of "doodlebug" gegee het.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title=German V-Weapon Sites 1943–45 |location=Oxford |publisher=Osprey Publishing |date=2008 |isbn=978-1-84603-247-9}}</ref> Akkuraatheid was slegs voldoende vir gebruik teen baie groot teikens (die algemene area van 'n stad), terwyl die reikafstand van 250 km aansienlik laer was as dié van 'n bomwerper wat dieselfde vrag dra. Die belangrikste voordele was spoed (alhoewel nie voldoende om kontemporêre skroefaangedrewe onderskeppers te oortref nie) en bruikbaarheid. Die produksiekoste van 'n V-1 was slegs 'n klein fraksie van dié van 'n [[V-2-vuurpyl|V-2]] supersoniese ballistiese missiel met 'n soortgelyke grootte plofkop.<ref> Beide missiele is vervaardig onder die swaar gebruik van Nazi-slawearbeid.</ref> Anders as die V-2, het die aanvanklike ontplooiings van die V-1 stilstaande lanseerrampe vereis wat blootgestel was aan bombardement.<ref>{{cite web |url=http://www.atlantikwall.org.uk/v1_light_stes.htm |title=V1 Light Sites |publisher=Atlantic Wall |access-date=9 Mei 2017 }}{{Dooie skakel|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Nazi-Duitsland]] het in 1943 ook die Mistel-saamgestelde vliegtuigprogram ontwikkel, wat gesien kan word as 'n rudimentêre lug-gelanseerde kruisermissiel, waar 'n bestuurde vegvliegtuig bo-op 'n onbemande bomwerper-grootte vliegtuig gemonteer is wat met plofstof gepak was om vrygestel te word terwyl die teiken nader gekom het. Bomwerper-gelanseerde variante van die V-1 het beperkte operasionele diens teen die einde van die oorlog gesien, met die baanbrekende V-1 se ontwerp wat deur die Amerikaners omgekeerd ontwikkel is as die Republic-Ford JB-2 kruisermissiel.<ref>{{cite book |last=Zaloga |first=Steven |title= American Guided Missiles of World War II |publisher=Osprey Publishing |date=2020 |isbn=9781472839268}}</ref> Onmiddellik na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die Verenigde State se Lugmag 21 verskillende geleide missielprojekte gehad, insluitend voorgestelde kruisermissiele. Teen 1948 was al behalwe vier van hierdie projekte gekanselleer: die Air Materiel Command Banshee, die SM-62 Snark, die SM-64 Navaho, en die MGM-1 Matador. Die Banshee-ontwerp was soortgelyk aan Operasie Aphrodite; soos Aphrodite, het dit misluk en is dit in April 1949 gekanselleer.<ref>[https://web.archive.org/web/20070303204907/http://stinet.dtic.mil/oai/oai?&verb=getRecord&metadataPrefix=html&identifier=ADA162646 The Evolution of the Cruise Missile by Werrell, Kenneth P.] sien PDF bladsy 92</ref> Terselfdertyd is die Amerikaanse Vloot se Operasie Bumblebee van ongeveer 1 Junie 1946 tot 28 Julie 1948 by Topsail-eiland, [[Noord-Carolina]], uitgevoer. Bumblebee het konsepbewystegnologieë vervaardig wat die Amerikaanse weermag se ander missielprojekte beïnvloed het. Gedurende die [[Koue Oorlog]] het beide die Verenigde State en die Sowjetunie verder geëksperimenteer met die konsep om vroeë kruisermissiele vanaf land, duikbote en vliegtuie te ontplooi. Die hoofuitkoms van die Amerikaanse Vloot se duikbootmissielprojek was die SSM-N-8 Regulus-missiel, gebaseer op die V-1, maar aangedryf deur 'n Allison J33-straalenjin. Die Regulus is in diens gestel, maar is later uitgefaseer met die koms van duikboot-gelanseerde ballistiese missiele wat nie vereis het dat die duikboot na die oppervlak kom om die missiel te lanseer en dit na sy teiken te lei nie. Die Amerikaanse Lugmag se eerste operasionele grond-tot-grond-missiel was die gevleuelde, mobiele, kernwapen-bekwame MGM-1 Matador, ook soortgelyk in konsep aan die V-1. Ontplooiing oorsee het in 1954 begin, eers na [[Wes-Duitsland]] en later na die [[Republiek van China]] en [[Suid-Korea]]. Op 7 November 1956 het die Amerikaanse Lugmag Matador-eenhede in Wes-Duitsland ontplooi, wie se missiele in staat was om teikens in die [[Warskou-verdrag]] gebied te tref, vanaf hul vaste daaglikse terreine na onaangekondigde verspreide lanseerplekke. Hierdie waarskuwing was in reaksie op die krisis wat veroorsaak is deur die Sowjet-aanval op [[Hongarye]] wat die [[Hongaarse Rewolusie van 1956]] onderdruk het. Tussen 1957 en 1961 het die Verenigde State 'n ambisieuse en goed befondsde program gevolg om 'n kernbewapende kruisermissiel, Supersoniese Lae Hoogte Missiel (SLAM), te ontwikkel. Dit is ontwerp om onder die vyand se radar te vlieg teen snelhede bo Mach 3 en waterstofbomme te dra wat dit langs sy pad oor vyandelike gebied sou laat val. Alhoewel die konsep bewys is dat dit geldig is en die 500-megawatt (670,000 pk) enjin 'n suksesvolle toetslopie in 1961 voltooi het, is geen lugwaardige toestel ooit voltooi nie. Die projek is uiteindelik laat vaar ten gunste van IKBM-ontwikkeling. Terwyl ballistiese missiele die voorkeurwapens vir landteikens was, is swaar kern- en konvensionele kruisermissiele met wapenpunte deur die USSR as 'n primêre wapen beskou om die Verenigde State se vlootdraer-gevegsgroepe te vernietig. Groot duikbote (byvoorbeeld, Echo- en Oscar-klasse) is ontwikkel om hierdie wapens te dra en die Verenigde State se gevegsgroepe op see te skadu, en groot bomwerpers (byvoorbeeld, [[Toepolef Tu-22M|Backfire]]-, [[Toepolef Tu-95|Bear]]- en [[Toepolef Tu-160|Blackjack]]-modelle) is toegerus met die wapens in hul luggelanseerde kruisermissiel (ALCM)-konfigurasie. ==Kategorieë== Kruisermissiele kan gekategoriseer word volgens vrag/plofkopgrootte, spoed, reikwydte en lanseringsplatform. Dikwels word variante van dieselfde missiel vir verskillende lanseringsplatforms vervaardig (byvoorbeeld lug- en duikboot-gelanseerde weergawes). Geleidingstelsels kan tussen missiele verskil. Sommige missiele kan toegerus word met enige van 'n verskeidenheid navigasiestelsels (traagheidsnavigasie, TERCOM of satellietnavigasie). Groter kruisermissiele kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra, terwyl kleiner missiele slegs konvensionele plofkoppe dra. ===Hipersoniese kruisermissiele=== Hipersoniese kruisermissiele beweeg ten minste vyf keer die [[spoed van klank]] (Mach 5). *3M22 Zircon (>1000–1500 km) {{vlagland|Rusland}}– hipersoniese anti-skip kruisermissiel.<ref>{{cite web|url= http://www.nextbigfuture.com/2016/02/russia-will-refit-nuclear-powered.html|title=Russia will refit nuclear powered guided missile cruiser with mach 5 hypersonic 3M22 missiles with 2022 deployment|website=NextBigFuture.com|date=21 Februarie 2016}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|title=3M22 Zircon Missile, Russia's Fastest Missile|access-date=23 November 2022|archive-date=30 Maart 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330024209/https://uslivenic.com/3m22-zircon-missile-russias-fastest-missile/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cnn.com/2024/02/13/europe/ukraine-russia-zircon-hypersonic-missile-intl-hnk-ml/index.html|title=Russia used an advanced hypersonic missile for the first time in recent strike, Ukraine claims|website=[[CNN]] |date=13 Februarie 2024 }}</ref><ref name=NavalNews>{{cite web|url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/08/hypersonic-brahmos-ii-missile-may-include-tech-from-tsirkon-missile/|website=Naval News |title=Hypersonic BrahMos-II missile may include tech from Tsirkon missile |date=2 Augustus 2022 }}</ref> *ASN4G (Air-Sol Nucléaire de 4e Génération) {{vlagland|Frankryk}} – hipersoniese kruisermissiel met ’n supersoniese ramstraalenjin wat deur [[Frankryk]] ontwikkel word.<ref>{{Cite web |title=Counting the cost of deterrence: France's nuclear recapitalisation |url=https://www.iiss.org/blogs/military-balance/2021/05/france-nuclear-recapitalisation |access-date=2022-10-26 |website=IISS |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Wright |first=Timothy |date=1 Mei 2022 |title=Hypersonic Missile Proliferation: An Emerging European Problem? |url=https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220517163238/https://www.nonproliferation.eu/wp-content/uploads/2022/05/EUNPDC_no-80.pdf |archive-date=2022-05-17 |url-status=live |access-date=26 Oktober 2022 |website=The EU Non-Proliferation Consortium}}</ref> *BrahMos-II (≈800–1500 km) {{vlagland|Indië}}/{{vlagland|Rusland}}–– hipersoniese kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://brahmos.com/newscenter.php?newsid=95|title=India to develop BrahMos-II missile|website=Brahmos.com}}</ref><ref name=NavalNews /> onder ontwikkeling vanaf 2011 in [[Indië]] en Rusland<ref>{{cite news|url= http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|archive-url= https://archive.today/20130103092457/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2011-10-09/news/30260244_1_air-version-stealth-supersonic-cruise-missile-india-s-defence-research|url-status= dead|archive-date= 3 Januarie 2013|title=Hypersonic version of Brahmos on the way|date=9 Oktober 2011|work=The Times of India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|title=India, Russia to develop new hypersonic cruise missile|archive-url= https://web.archive.org/web/20100628020619/http://brahmos.com/newscenter.php?newsid=102|archive-date= 28 Junie 2010|url-status=dead|access-date=23 Februarie 2012}}</ref> *CJ-1000 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin anti-skip/land-aanval kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/military/article/3322176/new-missiles-drones-and-tanks-whats-been-rolling-through-beijings-streets |title=New missiles, drones and tanks: what's been rolling through Beijing's streets? |website=South China Morning Post |date=18 Augustus 2025 |first=Liu |last=Zhen }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.newsweek.com/china-reveals-new-weapons-sink-us-ships-2114865 |title=China To Reveal New Weapons To Sink US Ships |website=Newsweek |date=18 Augustus 2025 |first=Ryan |last=Chan }}</ref> *Hycore {{vlagland|Suid-Korea}}<ref>{{cite web | url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/south-korea-develops-hycore-hypersonic-cruise-missile | title=South Korea develops Hycore hypersonic cruise missile | date=25 Januarie 2022 }}</ref> *HSTDV{{vlagland|Indië}} – hipersoniese ramstraalenjin-demonstrator. 'n Draervoertuig vir hipersoniese langafstandkruisermissiele word ontwikkel deur die Verdedigingsnavorsings- en Ontwikkelingsorganisasie.<ref>{{Cite web|url= https://theprint.in/defence/drdo-test-fires-futuristic-missile-tech-but-its-success-is-in-doubt/249386/|title= DRDO test-fires futuristic missile tech, but its success is in doubt|last=Philip|first=Snehesh Alex|date=2019-06-12|website=ThePrint|language=en-US|access-date= 2020-03-23}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/drdo-starts-work-on-hypersonic-weapon/story-NAg6ViN9W94ll4CsfGDNYP.html|title=DRDO starts work on 'next-gen' hypersonic weapon|date=2019-10-20|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> *ET-LDHCM {{vlagland|Indië}} – langafstandhipersoniese kruisermissiel word ontwikkel deur DRDO.<ref>{{Cite news |date=2025-07-14 |title=India testing a missile that flies at eight times the speed of sound, hits targets 1,500 km away |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/new-updates/india-testing-a-missile-that-flies-at-eight-times-the-speed-of-sound-hits-targets-1500-km-away/articleshow/122432167.cms?from=mdr |access-date=2025-07-23 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |last=Vaishnav |first=Akash |date=2025-07-15 |title=India's 'Project Vishnu' Unleashes Missile That Can Hit Enemy 1,500 Km Away at 8x Speed of Sound |url=https://newsable.asianetnews.com/gallery/india/india-unleashes-missile-that-can-hit-enemy-1500-km-away-at-8-speed-of-sound-z8wgl1w |access-date=2025-07-22 |website=newsable.asianetnews.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Modi |first=Diksha |date=2025-07-15 |title=Faster Than BrahMos, Deadlier Than Agni: How India's New Hypersonic Missile Changes The Game |url=https://www.news18.com/india/faster-than-brahmos-deadlier-than-agni-how-indias-new-hypersonic-missile-changes-the-game-ws-dkl-9442036.html |access-date=2025-07-17 |website=News18 |language=en}}</ref> *Hyfly-2 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – hipersoniese luggelanseerde kruisermissiel wat die eerste keer by Sea Air Space 2021 vertoon is, ontwikkel deur [[Boeing]].<ref>{{Cite web|url=https://www.navalnews.com/event-news/sea-air-space-2021/2021/08/sea-air-space-2021-boeing-unveils-new-hypersonic-cruise-missile-concept/|title = Sea Air Space 2021: Boeing Unveils New Hypersonic Cruise Missile Concept|date = 4 Augustus 2021}}</ref> *Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC, uitgespreek Hawk) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde hipersoniese kruisermissiel met ’n ramstraalenjin wat sy eie kinetiese energie tydens impak gebruik om die teiken te vernietig, ontwikkel deur [[DARPA]].<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2022/04/04/politics/us-hypersonic-missile-test/index.html|title = US tested hypersonic missile in mid-March but kept it quiet to avoid escalating tensions with Russia &#124; CNN Politics|website = [[CNN]]|date = 5 April 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Second Successful Flight for DARPA Hypersonic Air-breathing Weapon Concept (HAWC) |url=https://www.darpa.mil/news-events/2022-04-05#:~:text=Air%2Dbreathing%20vehicles%20utilize%20air,targets%20even%20without%20high%20explosives |website=DARPA |date=4 Mei 2022}}</ref> *Hipersoniese Luglansieerbare Aanvallende Anti-Oppervlaktemissiel (HALO) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – luggelanseerde anti-skipmissiel onder die Aanvallende Anti-Oppervlakteoorlogvoering-inkrement 2 (OASuW Inc 2) program vir die Amerikaanse Vloot (Vloot).<ref>{{cite web | url=https://www.navalnews.com/naval-news/2022/09/halo-us-navy-hypersonic-capability/ | title=HALO programme accelerates US Navy hypersonic capability drive | date=5 September 2022 }}</ref><ref>{{cite web |title=FY18 Navy Programs – Offensive Anti-Surface Warfare (OASuW) Increment 1 |website=Director, Operational Test and Evaluation |url=https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200201164929/https://www.dote.osd.mil/Portals/97/pub/reports/FY2018/navy/2018oasuw.pdf?ver=2019-08-21-155650-680 |archive-date=2020-02-01}}</ref> *Hipersoniese Aanvalskruisermissiel (HACM) {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} – beplan vir gebruik deur die Verenigde State se Lugmag.<ref>{{Cite web |title=Raytheon/Northrop Grumman team selected for HACM hypersonic weapon |url=https://www.janes.com/defence-news/news-detail/raytheonnorthrop-grumman-team-selected-for-hacm-hypersonic-weapon |access-date=2022-10-26 |website=Janes.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=US Air Force Selects Raytheon Missiles & Defense, Northrop Grumman to Deliver First Hypersonic Air-Breathing Missile |url=https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |access-date=2022-10-26 |website=Northrop Grumman Newsroom |language=en |archive-date=2022-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221002171007/https://news.northropgrumman.com/news/releases/us-air-force-selects-raytheon-missiles-defense-northrop-grumman-to-deliver-first-hypersonic-air-breathing-missile |url-status=dead }}</ref> *SCIFiRE {{vlagland|Verenigde State van Amerika}}/{{vlagland|Australië}} – Southern Cross Integrated Flight Research Experiment (SCIFiRE) is 'n gesamentlike program tussen die Amerikaanse Departement van Verdediging en die Australiese Departement van Verdediging vir 'n Mach 5 ramstraalenjin-aangedrewe missiel.<ref>{{cite press release |title=Department of Defense Announces New Allied Prototyping Initiative Effort With Australia to Continue Partnership in Developing Air Breathing Hypersonic Vehicles |url=https://www.war.gov/News/Releases/Release/Article/2429061/department-of-defense-announces-new-allied-prototyping-initiative-effort-with-a/ |website=United States Department of Defense |access-date=18 Januarie 2022 |date=30 November 2020}}</ref><ref>{{cite press release |author1=Defence Minister Linda Reynolds |title=Australia collaborates with the US to develop and test high speed long-range hypersonic weapons |url=https://www.minister.defence.gov.au/minister/lreynolds/media-releases/australia-collaborates-us-develop-and-test-high-speed-long-range |website=Department of Defence Ministers |access-date=19 Januarie 2022 |date=1 Desember 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=SCIFiRE Hypersonics |url=https://www.airforce.gov.au/our-mission/scifire-hypersonics |website=Royal Australian Air Force |date=16 Julie 2021 |access-date=19 January 2022}}</ref> In September 2021 het die Amerikaanse Departement van Verdediging Voorlopige Ontwerpoorsigkontrakte aan Boeing, Lockheed Martin en Raytheon Missiles & Defense toegeken.<ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 3, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929103100/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2764928/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=3 September 2021}}</ref><ref>{{cite press release |title=Contracts For Sept. 1, 2021 |url=https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210929131018/https://www.defense.gov/News/Contracts/Contract/Article/2762096/ |url-status=dead |archive-date=29 September 2021 |website=United States Department of Defence |access-date=18 Januarie 2022 |date=1 September 2021}}</ref> *YJ-19 {{vlagland|Volksrepubliek China}} – hipersoniese ramstraalenjin-antiskip-kruisermissiel<ref>{{cite web|url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |title=Chinese Victory Day Parade Spotlights New Weapon Priorities |website=Aviation Week |date=10 September 2025 |first=Chuanren |last=Chen |archive-url=https://web.archive.org/web/20250910205227/https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/chinese-victory-day-parade-spotlights-new-weapon-priorities |archive-date=10 September 2025 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/science/article/3324050/breathtaking-science-behind-yj-19-chinas-first-hypersonic-cruise-missile |title=The breathtaking science behind YJ-19, China's first hypersonic cruise missile |website=South China Morning Post |date=2 September 2025 |last=Zhang |first=Tong }}</ref> ===Supersoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Brahmos imds.jpg|duimnael|BrahMos uitgestal by IMDS 2007.]] Hierdie missiele beweeg vinniger as die [[spoed van klank]], gewoonlik met behulp van ramstraal-enjins. Die reikafstand is tipies 100–500 km, maar kan langer wees. Geleidingstelsels verskil tussen die stelsels. Voorbeelde: *ASALM US ALCM prototipe, toetsvliegtuig tot hipersonies Mach 5.5 {{vlagland|Verenigde State van Amerika}} *3M-54 Kalibr (4 500&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland|Rusland}} (die "Sizzler" variant is slegs in staat tot supersoniese spoed in die terminale stadium) *3M-51 Alfa (250&nbsp;km, Mach 2.5) {{ vlagland|Rusland}} *Air-Sol Moyenne Portée (300–500&nbsp;km+, Mach 3) {{ vlagland|Frankryk}}&nbsp;– supersoniese afstandaanvalmissiel met kerplofkop *ASM-3 (400&nbsp;km, Mach 3+) {{vlagland|Japan}} *Blyskavka (100–370&nbsp;km) {{vlagland |Oekraïne}}&nbsp;– Artem Luch Pivdenmash *BrahMos (290–800&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Indië}} / {{vlagland|Rusland}}<ref>{{Cite web |date=24 November 2020 |title=India now working on 1,500-km range BrahMos supersonic cruise missile |url=https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210204100808/https://theprint.in/defence/india-now-working-on-1500-km-range-brahmos-supersonic-cruise-missile/550924/ |archive-date=4 Februarie 2021 |access-date=27 Januarie 2021 |website=The Print |language=en}}</ref> *CX-1 (280&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland | Volksrepubliek China}} *CJ-100 / DF-100 (2000–3000&nbsp;km, Mach 5) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *FC/ASW (onder ontwikkeling) – transnasionale kruisermissielprogram {{vlagland|Frankryk}} / {{ vlagland|Verenigde Koninkryk}} / {{ vlagland|Italië}}<ref name="Janes">[http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml Janes – Perseus: MBDA's missile of the future?] {{webarchive|url= https://web.archive.org/web/20111113133922/http://home.janes.com/events/exhibitions/dsei2011/sections/daily/day1/perseus-mbdas-missile-of-.shtml |date=13 November 2011 }}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |title= International Institute for Strategic Studies – IISS |access-date=8 Oktober 2015 |url-status= dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120628163208/http://www.iiss.org/whats-new/iiss-experts-commentary/from-the-paris-air-show-enter-perseus/ |archive-date=28 Junie 2012 }}</ref><ref name="The Telegraph">{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/defence/8587357/New-British-missile-three-times-as-fast-as-current-weapons.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-access=subscription |url-status=live|title=New British missile three times as fast as current weapons|date= 21 Junie 2011|work=Telegraph.co.uk|access-date= 8 Oktober 2015|last1= Harding|first1= Thomas}}</ref><ref name="MBDA Systems">{{Cite web|url=http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|archive-url= https://web.archive.org/web/20130512144417/http://www.mbda-systems.com/mediagallery/files/cvs401-perseus-_datasheet-1315926538.pdf|url-status=dead|title=MBDA Systems|archive-date=12 Mei 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/paris-perseus-set-to-go-on-the-attack-358513/|title= PARIS: Perseus set to go on the attack|work= Flightglobal.com|access-date= 8 Oktober 2015 |date=22 Junie 2011}}</ref> *Hsiung Feng III (100–150&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China}} *Hyunmoo-3 (1500&nbsp;km, Mach 1.2) {{ vlagland|Suid-Korea}} *Kh-20 (380–600&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland |Sowjetunie}} *Kh-31 (25–110&nbsp;km, Mach 3.5) {{ vlagland|Rusland}} *Kh-32 (600–1 000&nbsp;km, Mach 4.6) {{vlagland|Rusland}} *Kh-80 (3 000–5 000&nbsp;km, Mach 3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-270 Moskit (120–250&nbsp;km, Mach 2–3) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{vlagland|Rusland}} *P-500 Bazalt (550&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *P-700 Granit (625&nbsp;km, Mach 2.5+) {{ vlagland|Sowjetunie}} / {{vlagland |Rusland}} *P-800 Oniks / Kh-61 (600–800&nbsp;km, Mach 2.6) {{vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland |Rusland}} *P-1000 Vulkan (800&nbsp;km, Mach 3+) {{ vlagland |Sowjetunie}} / {{ vlagland|Rusland}} *YJ-12 (250–400&nbsp;km, Mach 4) {{ vlagland |Volksrepubliek China}} *YJ-18 (220–540&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *YJ-91 (15–120&nbsp;km, Mach 3.5) {{vlagland |Volksrepubliek China }} *Yun Feng (1200–2 000&nbsp;km, Mach 3) {{vlagland|Republiek China}} *SSM-N-9 Regulus II (1 852&nbsp;km, Mach 2) {{ vlagland|Verenigde State}} ===Interkontinentale-afstand supersoniese kruisermissiele=== *Burya (8 500 km) (gekanselleer in 1960) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *MKR (8 000 km) {{vlagland| Volksrepubliek China}} *RSS-40 Buran (8 500 km) (gekanselleer in 1957) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SLAM (gekanselleer in 1964) {{ vlagland |Verenigde State}} *SM-64 Navaho (gekanselleer in 1958) {{vlagland |Verenigde State}} ===Langafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:Nirbhay missiles during Republic Day Parade 2018.jpg|duimnael|Indië se Nirbhay-missiele gemonteer op 'n vragmotor-gebaseerde lanseerder.]] China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: China, Frankryk, Indië, Iran, Israel, Japan, Noord-Korea, Rusland, Suid-Korea, Oekraïne en die Verenigde State het verskeie langafstand-subsoniese kruisermissiele ontwikkel. Hierdie missiele het 'n reikafstand van meer as 1 000 kilometer en vlieg teen ongeveer 800 kilometer per uur <ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> Hulle het tipies 'n lanseringsgewig van ongeveer 1 500 kilogram<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ug-6DgAAQBAJ&pg=PT314|title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces|last=(Retd.)|first=Col Y. Udaya Chandar|date=2017|publisher=Notion Press|isbn=978-1-946983-79-4|page=314}}</ref> en kan óf 'n konvensionele óf 'n kernplofkop dra. Vroeëre weergawes van hierdie missiele het traagheidsnavigasie gebruik; latere weergawes gebruik baie meer akkurate TERCOM- en DSMAC-stelsels. Mees onlangse weergawes kan satellietnavigasie gebruik. Voorbeelde: *3M-54 Kalibr (tot 4 500 km) {{vlagland|Rusland}} *AGM-86 ALCM (from 1 100 to >2 400 km) {{vlagland|Verenigde State}} *AGM-129 ACM (from 3 450 to 3 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-181 LRSO (>2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[BGM-109 Tomahawk]] (tot 1 700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *BGM-109G Grondgelanseerde kruisermissiel (2 500 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Kh-55 (3 000 km) and Kh-65 {{vlagland |Rusland}} *Kh-101 (4 500–5 500 km) {{vlagland |Rusland}} *Iskander-K (nie minder as 3 500 km) {{vlagland|Rusland}} *Hwasal-1 (1 500–2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Hwasal-2 (> 2 000 km) {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *RK-55 (3 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Nirbhay (tot 1 500 km)<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/nirbhay-cruise-missile-test-fired-drdo-says-indigenous-engine-a-success-101628656458294.html|title = Nirbhay cruise missile test-fired; indigenous engine a success, say officials| work=Hindustan Times |date = 11 Augustus 2021}}</ref> {{vlagland|Indië}} *MdCN (tot 1 400 km) {{vlagland|Frankryk}} *Paveh (1 650 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/iran-unveils-new-paveh-cruise-missile-that-can-reach-israel|title = Iran unveils new 'Paveh' cruise missile that can reach Israel| website=The Times of Israel |date = 25 Februarie 2023}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Hoveyzeh (1 350 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.tehrantimes.com/news/432567/Iran-unveils-long-range-Hoveyzeh-cruise-missile|title = Iran unveils long-range Hoveyzeh cruise missile|date = 2 Februarie 2019}}</ref>{{vlagland |Iran}} *Abu Mahdi (over 1 000 km) <ref>{{Cite web|url=https://www.mashreghnews.ir/news/1108707/%D8%AA%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%AD-%D9%88%DB%8C%DA%98%DA%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D9%88%D8%B4%DA%A9-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AD%D8%A7%D8%AC-%D9%82%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%88-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D8%A8%D9%88%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C|title = Description of the characteristics of 'Martyr Haj Qasem' and 'Martyr Abu Mahdi' missiles|date = 20 Augustus 2020}}</ref> {{vlagland|Iran}} *Quds 1 Houthi {{vlagland |Jemen}} *Hsiung Feng IIE (600–1200 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo III (Hyunmoo IIIA – 500 km, Hyunmoo IIIB – 1 000 km, Hyunmoo IIIC – 1,500 km) {{vlagland|Suid-Korea}} *Type 12 SSM (1 500 km under development) {{vlagland|Japan}} *MGM-13 Mace {{vlagland |Verenigde State}} *DF-10/CJ-10 (CJ-10K – 1 500 km, CJ-20 – 2 000 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Popeye Turbo SLCM {{vlagland |Israel}} *Diep Presisie Aanvalsvermoë DPSC (meer as 2 000 km onder ontwikkeling) {{vlagland|Duitsland}}{{vlagland|Verenigde Koninkryk}}, deel van die Trinity House Ooreenkoms.<ref>{{cite web |url=https://aviationweek.com/defense/budget-policy-operations/germany-uk-reveal-trinity-house-deep-strike-missile-development |title=Germany and UK Reveal Trinity House Deep Strike Missile Development Plans |last1=Osborne |first1=Tony |last2=Wall |first2=Robert |work=Aviation Week |date=15 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.twz.com/air/long-range-deep-precision-strike-missile-to-be-developed-by-uk-and-germany |title=Long-Range 'Deep Precision Strike' Missile To Be Developed By UK And Germany |last=Newdick |first=Thomas |website=The War Zone |date=16 Mei 2025 |access-date=23 Mei 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000&nbsp;km) {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 August 2025}}</ref> *FP-5 Flamingo (3 000 km){{vlagland |Oekraïne}}<ref>{{Cite web|url=https://www.twz.com/news-features/new-ukrainian-cruise-missile-with-claimed-1800-mile-range-breaks-cover|title=New Ukrainian Cruise Missile With Claimed 1,800-Mile Range Breaks Cover|first=Thomas|last=Newdick|first2=Joseph|last2=Trevithick|date=18 Augustus 2025}}</ref> ===Interkontinentale-afstand subsoniese kruisermissiel=== *9M730 Burevestnik {{vlagland|Rusland}} *SM-62 Snark (10 200 km) {{vlagland|Verenigde State}} ===Medium-afstand subsoniese kruisermissiel=== [[Lêer:Storm Shadow p1220865.jpg|duimnael|Storm Shadow (Frankryk /VK).]] Voorbeelde: *AGM-158 JASSM (370–1900 km) {{vlagland |Verenigde State}} *[[Lêer:Babur Cruise Missle at Ideas 2008 cropped.jpg|duimnael|'n Pakistanse Babur-kruisermissiellanseerder.]]AGM-158C LRASM (370 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Atmaca {{vlagland|Turkye}} *Babur (290–900 km) {{vlagland |Pakistan}} *Harbah (250–450 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hatf-VIII / Ra'ad Mark-2 ALCM (400 km) {{vlagland |Pakistan}} *Hsiung Feng IIE (600–2000 km) {{vlagland|Republiek China}} *Hyunmoo-3 (minder as 1500 km) {{vlagland |Suid-Korea}} *Iskander-K {{vlagland |Rusland}} *KD-63 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *NASM-MR {{vlagland|Indië}} *Taurus KEPD 350 (500+ km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-50 (Kh-SD) and Kh-101 Kh-65 weergawes {{vlagland |Rusland}} *MGM-1 Matador (700 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Ra'ad ALCM (350 km) {{vlagland |Pakistan}} *Raad (360 km) {{vlagland|Iran}} *SOM (SOM B Block I) – 500 km, 1 500 km en 2 500 km weergawes (350 km reikafstand onder serieproduksie, 500 km+ reikafstand onder ontwikkeling){{vlagland|Turkye}}<ref>{{cite web|url=http://www.hurriyetdailynews.com/turkey-aims-to-increase-ballistic-missile-ranges.aspx?pageID=238&nID=12731&NewsCatID=345|title=BUSINESS – Turkey aims to increase ballistic missile ranges|author=Ümit Enginsoy|date=Februarie 2012 |publisher=Hurriyetdailynews.com|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/19680119.asp|title=Tübıta: Hedefimiz 2 bin 500 kilometre menzilli füze yapmak |date=14 Januarie 2012|publisher=Hurriyet.com.tr|access-date=13 Februarie 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|title=Türk Füzesi SOM İçin Geri Sayım Başladı – Haber – TRT Avaz|publisher=Trt.net.tr|access-date=13 Februarie 2012|archive-date=10 Mei 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130510220244/http://www.trt.net.tr/trtavaz/turk-fuzesi-som-icin-geri-sayim-basladi--haber-detay,tr,24107.aspx|url-status=dead}}</ref> *SSM-N-8 Regulus (926 km) {{vlagland |Verenigde State}} *P-5 Pyatyorka (450–750 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}}/{{vlagland |Rusland}}/{{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *S8000 Banderol {{vlagland |Rusland}} *Storm Shadow / SCALP-EG (550 km, Mach 0.65) {{vlagland |Verenigde Koninkryk}} *Type 12 SSM (binne 1000 km onder ontwikkeling) {{vlagland |Japan}} *Ya-Ali (700 km) {{vlagland |Iran}} *Zarb (320 km) {{vlagland|Pakistan}} *Ragnarök (926 km) {{vlagland |Verenigde State}}<ref>{{cite web | title=kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok | url=https://www.kratosdefense.com/newsroom/kratos-unveils-revolutionary-low-cost-cruise-missile-system-ragnarok }}</ref><ref>{{cite web | title=ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag | url=https://www.twz.com/air/ragnarok-mini-cruise-missile-with-big-range-targets-150k-price-tag }}</ref> *Narwhal {{vlagland|Tsjeggië}} (680 km )<ref>{{cite web | title=what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels | url=https://en.defence-ua.com/weapon_and_tech/what_is_the_new_narwhal_cruise_missile_for_ukraine_that_can_strike_moscow_and_engels-16752.html }}</ref><ref>{{cite web | title=czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile | url=https://aviationweek.com/defense/missile-defense-weapons/czech-defense-tech-company-lpp-readies-first-cruise-missile }}</ref> *Taimoor (600 km) {{vlagland|Pakistan}} <ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/fixed-wing/pakistan-test-launches-taimoor-cruise-missile-from-mirage/165837.article|title=Pakistan test launches Taimoor cruise missile from Mirage|first=Greg|last=Waldron|first2=|last2=|date=5 Januarie 2026}}</ref> *Lanca (missile) (600 km) {{vlagland|Pole}} <ref>{{Cite web|url=https://www.janes.com/osint-insights/defence-news/weapons/wb-group-reveals-lanca-cruise-missile-with-payload-capacity-of-hundreds-of-kilograms|title=WB Group reveals Lanca cruise missile with payload capacity of hundreds of kilograms|first=Jakub |last=Link-Lenczowski |first2=|last2=|date=10 Oktober 2025}}</ref> *Ruta (missile) (450 km) {{vlagland|Switserland}} <ref>{{cite web | title=destinus-ruta | url=https://www.destinus.com/page/destinus-ruta }}{{Dooie skakel|date=Mei 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===Kortafstand subsoniese kruisermissiele=== [[Lêer:NSM PICT0001.JPG|duimnael|Vlootaanvalskruisermissiel van die Noorse Vloot.      ]] Kortafstand subsoniese kruisermissiele is sodanige missiele wat ongeveer 500 kilogram weeg en 'n reikafstand van tot 300 km het. Voorbeelde: *Apache (100–140 km) {{vlagland|Frankryk}} *AVMT-300 (300 km) {{vlagland| Brasilië}} *MICLA-BR (300 km) {{vlagland| Brasilië}} <ref>{{cite news |title=FOTO: Caça F-5M voando com o míssil de cruzeiro MICLA-BR|url=https://www.aereo.jor.br/2019/10/01/foto-caca-f-5m-voando-com-o-missil-de-cruzeiro-micla-br|publisher=Poder Aéreo|language=pt|date=1 Oktober 2019}}</ref> *Hyunmoo-3 (over 300 km) shorter range {{vlagland |Suid-Korea}} *SSM-700K Haeseong (180+ km) {{vlagland |Suid-Korea}} *JFS-M (499 km) {{vlagland |Duitsland}} *Kh-35 (130–300 km) {{vlagland |Rusland}}, KN-19 Ks3/4 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Kh-59 (115–550 km) {{vlagland|Rusland}} *P-15 (40–80 km) {{vlagland |Rusland}} , KN-1 {{vlagland|Noord-Korea|name=Korea, Noord}} *Nasr-1 {{vlagland|Iran}} *Zafar (25 km) {{vlagland |Iran}} *Noor {{vlagland |Iran}} *Qader {{vlagland|Iran}} *NASM-SR {{vlagland|Indië}} *Naval Strike Missile (185–555 km) {{vlagland|Noorweë}} *RBS-15 {{vlagland|Swede}} *Korshun {{vlagland |Oekraïne}} – plaaslike weergawe van Kh-55 en RK-55 *Neptune {{vlagland|Oekraïne}}<ref>{{cite web |title=Ukraine Tests Advanced Subsonic Cruise Missile 'Neptune' |url=http://www.defenseworld.net/news/21881 |website=Defense World |date=31 Januarie 2018 |access-date=31 Januarie 2018 |url-status=dead |archive-url= https://web.archive.org/web/20180201082450/http://www.defenseworld.net/news/21881#.WnLO3-jP38A |archive-date=1 Februarie 2018}}</ref> *[[Lêer:Hsiung Feng II Anti-Ship Missile Display in Chengkungling 20111009a.jpg|duimnael|Hsiung Feng II anti-skip missiel uitgestal in Chengkungling.  ]]Hsiung Feng II {{vlagland|Republiek China}} *Wan Chien {{vlagland|Republiek China}} *VCM-01 (100–300 km) {{vlagland|Viëtnam}} *Aist (100–300 km) {{vlagland|Belarus}} *Marte (100+ km) {{vlagland|Italië}} *[[Lêer:Hsiung-Feng-2-sketch.svg|duimnael|Hsiung Feng II.     ]]Sea Killer uitvoer variant {{vlagland|Italië}} *Otomat (180 km) {{vlagland|Italië}} *Otomat Mk2 E / Teseo Mk2/E (360 km) {{vlagland|Italië}} *C-801 (40 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-802 (120–230 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-803 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-805 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *C-602 {{vlagland|Volksrepubliek China}} *CM-602G {{vlagland|Volksrepubliek China}} *Çakır {{vlagland|Turkye}} *Delilah missile (250 km) {{vlagland |Israel}} *Gabriel IV (200 km) {{vlagland |Israel}} *Popeye turbo ALCM (78 km) {{vlagland|Israel}} *Sea Breaker (300 km) {{vlagland |Israel}} *RGM-84 Harpoon (124–310 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84E Standoff Land Attack Missile (110 km) {{vlagland |Verenigde State}} *AGM-84H/K SLAM-ER (270 km) {{vlagland |Verenigde State}} *Silkworm (100–500 km) {{vlagland|Volksrepubliek China}} *SOM {{vlagland|Turkye}} [7 <ref>{{cite web |date=4 Junie 2011 |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefini vuracak – Hürriyet Gündem |url=http://www.hurriyet.com.tr/gundem/17954640.asp?gid=381 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Hurriyet.com.tr}}</ref><ref>{{cite web |title=Yerli seyir füzesi, 180 kilometreden hedefinin vuracak – Kirpi HABER Cesur &#124; Özgür &#124; Tarafsız Habercilik |url=http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110607033259/http://www.kirpihaber.com/teknoloji-bilim/yerli-seyir-fuzesi-180-kilometreden-hedefinin-vuracak.htm |archive-date=2011-06-07 |access-date=13 Februarie 2012 |publisher=Kirpihaber.com}}</ref> *[[V-1-vlieënde bom]] (250 km) {{vlagland |Nazi-Duitsland}} ==Ontplooiing== [[Lêer:AGM-129A - 2006 0306 b52 2lg.jpg|links|duimnael|AGM-129 ACM word vasgeheg op 'n B-52H bomwerper.]] Die mees algemene missie vir kruisermissiele is om relatief hoëwaarde-teikens soos skepe, bevelbunkers, brûe en damme aan te val.<ref>{{cite web|url=http://www.raytheon.com/capabilities/products/tomahawk/|title=Raytheon: Tomahawk Cruise Missile|website=www.raytheon.com|access-date=2016-09-19}}</ref> Moderne geleidingstelsels maak akkurate aanvalle moontlik. Sedert 2001 het die [[BGM-109 Tomahawk]]-missielmodel 'n belangrike deel van die Verenigde State se vlootarsenaal geword. Dit gee skepe en duikbote 'n ietwat akkurate, langafstand-, konvensionele landaanvalwapen. Sodanige missiel kos ongeveer US$1,99 miljoen per eenheid.<ref>{{cite web |title=FY 2017 Program Acquisition Costs by Weapon System - Tactical Tomahawk Cruise Missile |url=https://comptroller.war.gov/Portals/45/documents/defbudget/FY2017/FY2017_Weapons.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20160424113923/http://comptroller.defense.gov/Portals/45/Documents/defbudget/fy2017/FY2017_Weapons.pdf |archive-date=2016-04-24 |url-status=live |website=United States Department of Defense}}</ref> Beide die Tomahawk en die AGM-86 is wyd tydens Operasie Desert Storm gebruik. Op 7 April 2017, tydens die [[Siriese Burgeroorlog]], het Amerikaanse oorlogskepe meer as 50 kruisermissiele op 'n Siriese lugbasis afgevuur as vergelding vir 'n Siriese chemiese wapenaanval teen 'n rebellevesting.<ref>{{cite web |title=US missiles blast Syria; Trump demands 'end the slaughter' |url=https://apnews.com/article/donald-trump-syria-ap-top-news-international-news-politics-de1b6e80a0cf4d84bca38835e9bb3310 |website=AP News|date=20 April 2021 }}</ref> Die [[Amerikaanse Lugmag]] (USAF) ontplooi 'n lug-gelanseerde kruisermissiel, die AGM-86 ALCM. Die [[Boeing B-52 Stratofortress]] is die eksklusiewe afleweringsvoertuig vir die AGM-86 en AGM-129 ACM. Beide missieltipes is konfigureerbaar vir óf konvensionele óf kernplofkoppe. Die USAF het die AGM-86 vir sy bomwerpervloot aangeneem, terwyl die AGM-109 aangepas is om vanaf vragmotors en skepe te lanseer en deur die USAF en Vloot aangeneem is. Die vragmotor-gelanseerde weergawes, en ook die Pershing II en SS-20 Intermediêre Afstand Ballistiese Missiele, is later vernietig onder die bilaterale INF (Intermediêre Afstand Kernmagte) verdrag met die USSR. [[Lêer:BRAHMOS Launcher.JPG|duimnael|Die Indiese Leër se BrahMos supersoniese kruisermissiele gemonteer op Mobiele Outonome Lanseerders (MOL).]] Die [[Britse Koninklike Vloot]] (RN) bedryf ook kruisermissiele, spesifiek die VSA-vervaardigde Tomahawk, wat deur die RN se kernduikbootvloot gebruik word. Britse konvensionele kernkopweergawes is vir die eerste keer in 1999 deur die RN in gevegte afgevuur, tydens die [[Kosovo-oorlog]] (die Verenigde State het kruisermissiele in 1991 afgevuur). Die Koninklike Lugmag gebruik die Storm Shadow-kruisermissiel op sy [[Typhoon-klas duikboot|Typhoon]] en voorheen sy Tornado GR4-vliegtuig. Dit word ook deur Frankryk gebruik, waar dit bekend staan as SCALP EG, en word deur die Armée de l'Air se Mirage 2000- en Rafale-vliegtuie gedra. Indië en Rusland het gesamentlik die supersoniese kruisermissiel BrahMos ontwikkel. Daar is drie weergawes van die Brahmos: skip-/land-gelanseer, lug-gelanseer en duikboot-gelanseer. Die skip-/land-gelanseer weergawe was teen laat 2007 in werking. Die Brahmos het die vermoë om teikens op land aan te val. Rusland gaan ook voort om ander kruisermissiele te bedryf: die SS-N-12 Sandbox, SS-N-19 Shipwreck, SS-N-22 Sunburn en SS-N-25 Switchblade. Duitsland en Spanje bedryf die Taurus-missiel terwyl Pakistan die Babur-missiel vervaardig het.<ref name="CSIS Missile Threat3"/> Beide die Volksrepubliek van China en die Republiek van China (Taiwan) het verskeie kruisermissielvariante ontwerp, soos die bekende C-802, waarvan sommige in staat is om biologiese, chemiese, kern- en konvensionele kernkoppe te dra ===Kernbewapende kruisermissiele=== ====China==== China het die CJ-10-landaanvalkruisermissiel wat in staat is om 'n kernplofkop te dra.<ref>{{Cite web|last=Bommakanti|first=Kartik|date=4 Desember 2020|title=China's Cruise Missile Capabilities: Implications for the Indian Army and Air Force|url=https://www.orfonline.org/research/chinas-cruise-missile-capabilities/?amp#|url-status=live|access-date=18 Desember 2021|website=Observer Research Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20201204151239/https://www.orfonline.org/research/chinas-cruise-missile-capabilities/?amp |archive-date=4 Desember 2020 }}</ref> Daarbenewens blyk dit dat China in Augustus 2021 'n hipersoniese kruisermissiel getoets het, 'n bewering wat hulle ontken.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-58953352|title=China Denies Testing Nuclear-Capable Hypersonic Cruise Missile|work=BBC News |date=18 Oktober 2021 |access-date=18 Oktober 2021}}</ref> ====Frankryk==== Die Franse ''Force de frappe''-kernmagte sluit beide land- en see-gebaseerde bomwerpers in met Air-Sol Moyenne Portée (ASMP) hoëspoed medium-afstand kernkruisermissiele. Twee modelle is in gebruik, ASMP en 'n nuwer ASMP-Amelioré (ASMP-A), wat in 1999 ontwikkel is. Na raming is 40 tot 50 vervaardig.<ref>{{cite web |title=Air-Sol Moyenne Portée (ASMP/ ASMP-A) |work=Missile Threat |publisher=Center for Strategic and International Studies |date=23 April 2024 |access-date=23 Mei 2025 |url=https://missilethreat.csis.org/missile/asmp/}}</ref><ref>James O’Halloran, IHS Jane's Weapons: Strategic 2015-2016, 2015, (United Kingdom: IHS), 134-135.</ref> ====Indië==== Indië het in 2017 suksesvol sy inheemse Nirbhay ('Vreesloos') land-aanval kruisermissiel getoets, wat kernplofkoppe tot 'n trefafstand van 1 000 km kan lewer.<ref name="Nirbhay, ToI, 2017" >{{cite news |title=India successfully tests its first nuclear-capable cruise missile |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/india-successfully-tests-its-first-nuclear-capable-cruise-missile/articleshow/61550465.cms |newspaper=The Times of India |date=7 November 2017}}</ref> Nirbhay is suksesvol getoets.<ref name="Nirbhay, ToI, 2017" /><ref>{{cite news |title=Nuclear-capable Nirbhay cruise missile's test fails for the fourth time |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/nuclear-capable-nirbhay-cruise-missiles-test-fails-for-the-fourth-time/articleshow/56105444.cms |newspaper=The Times of India |date=21 Desember 2016 |access-date=21 Desember 2016}}</ref> ====Israel==== Die Israeliese Verdedigingsmagte het na bewering die medium-afstand lug-gelanseerde Popeye Turbo ALCM en die Popeye Turbo SLCM medium-lang-afstand kruisermissiel met kernkoppe op Dolphin-klas duikbote ontplooi.<ref>{{Cite book |last=Udaya Chandar |first=Y |title=The Modern Weaponry of the World's Armed Forces |publisher=Notion Press |year=2017 |isbn=9781946983794}}</ref> ====Pakistan==== Pakistan het tans vyf kruisermissielstelsels: die lug-gelanseerde Ra'ad-I en sy verbeterde weergawe Ra'ad-II sowel as Taimoor; die grond- en duikboot-gelanseerde Babur;<ref name="CSIS Missile Threat3">{{cite web|url=https://missilethreat.csis.org/missile/hatf-7/|title=Hatf 7 "Babur" – Missile Threat|website=CSIS.org|access-date=26 Julie 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://thediplomat.com/2017/01/south-asian-strategic-stability-and-pakistans-babur-3-submarine-launched-cruise-missile/|title=South Asian Strategic Stability and Pakistan's Babur-3 Submarine-Launched Cruise Missile|first1=Ankit |last1=Panda |first2=Prashanth |last2=Parameswaran|work=The Diplomat|access-date=2017-12-01|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-38563330|title=Pakistan announces cruise missile success|date=2017|work=BBC News|access-date=2017-12-01|language=en-GB}}</ref>skip-gelanseerde Harbah-missiel<ref>{{Cite news|url=https://thediplomat.com/2018/01/pakistan-tests-an-indigenously-developed-anti-ship-cruise-missile/|title=Pakistan Tests An Indigenously Developed Anti-Ship Cruise Missile|first=Ankit |last=Panda|work=The Diplomat|access-date=2018-01-13|language=en-US}}</ref> en oppervlak-gelanseerde Zarb-missiel.<ref>{{Cite news|url=https://www.dawn.com/news/1251049|title=Pakistan Navy inducts coastal anti-ship 'Zarb' missile after successful test|last=Haider|first=Mateen|date=9 April 2016|work=DAWN.COM|access-date=2018-01-17|language=en-US}}</ref> Beide, Ra'ad en Babur, kan kernplofkoppe tussen 10 en 25 knope dra, en dit na teikens op 'n afstand van onderskeidelik tot 300 km en 450 km aflewer.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/nuclear-capable-nirbhay-cruise-missiles-test-fails-for-the-fourth-time/articleshow/56105444.cms|title=Nirbhay: Nuclear-capable Nirbhay cruise missile's test fails for the fourth time |website=The Times of India|date=21 Desember 2016 }}</ref> Babur is sedert 2010 in diens van die Pakistanse Leër, en die Pakistanse Vloot sedert 2018.<ref>{{cite web|url=http://www.ipcs.org/article/india/pakistans-babur-and-raad-cruise-missiles-strategic-implications-for-india-3681.html|title=Pakistan's Babur and Ra'ad Cruise Missiles: Strategic Implications for India|last1=Mason|first1=Shane|website=Institute of Peace and Conflict Studies|access-date=20 Januarie 2016}}</ref> ====Rusland==== [[Lêer:3M-54E1.jpg|duimnael|Uitvoervariant van die Kalibr-missiel.   ]] Rusland het Kh-55SM-kruisermissiele, met 'n reikwydte soortgelyk aan die Verenigde State se AGM-129-reikwydte van 3000 km, maar kan 'n kragtiger kernwapenkop van 200 kt dra. Hulle is toegerus met 'n TERCOM-stelsel wat hulle toelaat om teen 'n hoogte laer as 110 meter teen subsoniese snelhede te vlieg terwyl hulle 'n CEP-akkuraatheid van 15 meter met 'n traagheidsnavigasiestelsel verkry. Hulle word vanuit die lug gelanseer vanaf óf [[Toepolef Tu-95]]'s, [[Toepolef Tu-22|Toepolef Tu-22M's]] óf Toepolef Tu-160's, elk in staat om 16 vir die Tu-95, 12 vir die Tu-160 en 4 vir die Tu-22M te dra. 'n Stealth-weergawe van die missiel, die Kh-101, is in ontwikkeling. Dit het soortgelyke eienskappe as die Kh-55, behalwe dat die reikwydte tot 5 000 km verleng is, toegerus is met 'n konvensionele kernplofkop van 1 000 kg, en het stealth-kenmerke wat die waarskynlikheid van onderskepping verminder.<ref>{{cite web |title=Kh-101 – Russian and Soviet Nuclear Forces |url=https://fas.org/nuke/guide/russia/bomber/kh-101.htm |publisher=Fas.org |access-date=13 Februarie 2012}}</ref> Na die ineenstorting van die [[Sowjetunie]] was die mees onlangse kruisermissiel wat ontwikkel is, die Kalibr-missiel, wat in die vroeë 1990's in produksie getree het en amptelik in 1994 in die Russiese arsenaal opgeneem is. Dit het egter eers op 7 Oktober 2015 sy gevegsdebuut in [[Sirië]] gesien as deel van die Russiese militêre veldtog in Sirië. Die missiel is sedert sy debuut nog 14 keer in gevegsoperasies in Sirië gebruik. In die laat 1950's en vroeë 1960's het die Sowjetunie probeer om kruisermissiele te ontwikkel. In hierdie kort tydperk het die Sowjetunie aan byna tien verskillende tipes kruisermissiele gewerk. As gevolg van hulpbronne was die meeste van die aanvanklike tipes kruisermissiele wat deur die Sowjetunie ontwikkel is, egter see-gelanseerde kruisermissiele of duikboot-gelanseerde kruisermissiele (SLCM's). Die SS-N-1-kruisermissiel is ontwikkel om verskillende konfigurasies te hê om vanaf 'n [[duikboot]] of 'n skip afgevuur te word. Met verloop van tyd het die Sowjetunie egter ook begin werk aan lug-gelanseerde kruisermissiele (ALCM). Hierdie ACLM-missiele is tipies afgelewer via bomwerpers wat as "Blinders" of "Backfire" aangewys is. Die missiele in hierdie konfigurasie is die AS-1 en AS-2 genoem, met uiteindelike nuwe variante met meer ontwikkelingstyd. Die hoofdoel van Sowjet-gebaseerde kruisermissiele was om verdedigings- en aanvalsmeganismes teen vyandelike skepe te hê; met ander woorde, die meeste van die Sowjet-kruisermissiele was anti-skipmissiele. In die 1980's het die Sowjetunie 'n arsenaal van kruisermissiele van byna 600 platforms ontwikkel, wat uit land-, see- en lugafleweringstelsels bestaan het.<ref>{{cite journal|last=Arkin|first=William|date=Mei 1983|title=Soviet Cruise Missile Programs|journal=Arms Control Today|volume=13|issue=4|pages=3–4|jstor=23623103}}</ref> ====Verenigde State==== [[Lêer:Agm-129 acm (cropped).jpg|links|duimnael|'n AGM-129 ACM van die Verenigde State se Lugmag.]] Die Verenigde State het op een of ander tydstip nege kernbewapende kruisermissiele ontplooi. *MGM-1 Matador grond-gelanseerde missiel, buite diens *MGM-13 Mace grond-gelanseerde missiel, buite diens *SSM-N-8 Regulus duikboot-gelanseerde missiel, buite diens *SM-62 Snark grond-gelanseerde missiel, buite diens *AGM-28 Hound Dog lug-gelanseerde missiel, buite diens *BGM-109G Grond-gelanseerde Kruisermissiel, buite diens *AGM-129 ACM lug-gelanseerde missiel, buite diens<ref>{{cite web|url=https://www.tinker.af.mil/News/story/id/123299303/ |title=Cruise missile career comes to a close |publisher=U.S. Air Force, Tinker Air Force Base public affairs |date=24 April 2012 |access-date=27 Desember 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131220061518/http://www.tinker.af.mil/news/story.asp?id=123299303 |archive-date=20 Desember 2013}}</ref> *AGM-86 ALCM lug-gelanseerde kruisermissiel, 350 tot 550 missiele en W80-plofkoppe steeds in diens *[[BGM-109 Tomahawk]]-kruisermissiel in kernduikboot-, oppervlakskip- en grond-gelanseerde modelle, kernmodelle buite diens maar plofkoppe word in reserwe gehou. == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Wapentuig]] [[Kategorie:Ammunisie]] tmg4sz4lw4shx45n33yoy2qpcma2waz 0 460667 2901380 2900937 2026-05-04T14:13:02Z Aliwal2012 39067 /* Wedren */ 2901380 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=20|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin - opwarmronde | align=center data-sort-value="21"|12 '''*²''' | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Tegniese fout | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !data-sort-value=22|DSQ | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 '''*³''' | align=center|11 |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] spring nie weg nie, weens 'n enjinprobleem tydens die opwarmronde.<br/> '''*³''' [[Gabriel Bortoleto]] eindig op elfde, maar word gediskwalifiseer weens 'n tegniese oortreding aan die enjin se drukinlaat. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !21 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !DSQ | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | align=center|Kuipe '''*¹''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Isack Hadjar]] het negende gekwalifiseer, maar is gediskwalifiseer nadat sy motor nie aan die tegniese vereistes voldoen het nie.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2612882-teamgenoot-verstappen-start-in-miami-als-laatste-auto-niet-door-keuring |titel=Teamgenoot Verstappen start in Miami als laatste, auto niet door keuring |website=nos.nl |datum=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Final Qualifying Classification |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> Hy is wel deur die beamptes toegelaat om aan die wedren deel te neem, maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Decision - car 6 - permission to start |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:33:19.273 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +3.264 | align=center|4 | align=center|'''18''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +27.092 | align=center|7 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +43.051 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +48.949 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +53.753 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:01.871 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +1:04.245 '''*²''' | align=center|3 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:22.072 | align=center|13 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:30.972 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|21 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|17 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|20 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|18 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|19 | |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 | Elektronies | align=center|10 | |- !20 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|6 | Ratkas | align=center|11 | |- !21 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 | Botsing | align=center|9 | |- !22 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 | Ongeluk | align=center data-sort-value="22" |Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/race-result.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref> |} == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] 67pihrg4ca3ih3z0gdjobvrey59r39t 2901383 2901380 2026-05-04T14:22:46Z Aliwal2012 39067 /* Renuitslag */ 2901383 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=20|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin - opwarmronde | align=center data-sort-value="21"|12 '''*²''' | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Tegniese fout | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !data-sort-value=22|DSQ | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 '''*³''' | align=center|11 |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] spring nie weg nie, weens 'n enjinprobleem tydens die opwarmronde.<br/> '''*³''' [[Gabriel Bortoleto]] eindig op elfde, maar word gediskwalifiseer weens 'n tegniese oortreding aan die enjin se drukinlaat. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !21 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !DSQ | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | align=center|Kuipe '''*¹''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Isack Hadjar]] het negende gekwalifiseer, maar is gediskwalifiseer nadat sy motor nie aan die tegniese vereistes voldoen het nie.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2612882-teamgenoot-verstappen-start-in-miami-als-laatste-auto-niet-door-keuring |titel=Teamgenoot Verstappen start in Miami als laatste, auto niet door keuring |website=nos.nl |datum=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Final Qualifying Classification |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> Hy is wel deur die beamptes toegelaat om aan die wedren deel te neem, maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Decision - car 6 - permission to start |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:33:19.273 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +3.264 | align=center|4 | align=center|'''18''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +27.092 | align=center|7 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +43.051 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +48.949 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +53.753 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:01.871 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +1:04.245 '''*²''' | align=center|3 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:22.072 | align=center|13 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:30.972 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|21 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|17 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|20 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|18 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|19 | |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 | Elektronies | align=center|10 | |- !20 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|6 | Ratkas | align=center|11 | |- !21 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 | Botsing | align=center|9 | |- !22 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 | Ongeluk | align=center data-sort-value="22" |Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/race-result.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref> |} '''*¹''' [[Max Verstappen]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ná die wedren ontvang omdat hy die wit lyn oorgesteek het toe hy die kuipe verlaat het.<br/> '''*²''' [[Charles Leclerc]] het die wedren in die sesde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van 20 sekondes ontvang omdat hy verskeie kere sonder 'n geldige rede van die baan af gery het. == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|72 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|63 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|49 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|41 |- !5 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|25 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|21 |- !7 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|15 |- !9 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|12 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !12 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !15 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !16 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !17 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] m0qsbnvt5kifonvh8l6i48urq0y8rzd 2901387 2901383 2026-05-04T14:33:01Z Aliwal2012 39067 /* Puntestand vóór die Grand Prix */ 2901387 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=20|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin - opwarmronde | align=center data-sort-value="21"|12 '''*²''' | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Tegniese fout | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !data-sort-value=22|DSQ | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 '''*³''' | align=center|11 |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] spring nie weg nie, weens 'n enjinprobleem tydens die opwarmronde.<br/> '''*³''' [[Gabriel Bortoleto]] eindig op elfde, maar word gediskwalifiseer weens 'n tegniese oortreding aan die enjin se drukinlaat. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !21 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !DSQ | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | align=center|Kuipe '''*¹''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Isack Hadjar]] het negende gekwalifiseer, maar is gediskwalifiseer nadat sy motor nie aan die tegniese vereistes voldoen het nie.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2612882-teamgenoot-verstappen-start-in-miami-als-laatste-auto-niet-door-keuring |titel=Teamgenoot Verstappen start in Miami als laatste, auto niet door keuring |website=nos.nl |datum=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Final Qualifying Classification |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> Hy is wel deur die beamptes toegelaat om aan die wedren deel te neem, maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Decision - car 6 - permission to start |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:33:19.273 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +3.264 | align=center|4 | align=center|'''18''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +27.092 | align=center|7 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +43.051 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +48.949 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +53.753 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:01.871 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +1:04.245 '''*²''' | align=center|3 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:22.072 | align=center|13 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:30.972 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|21 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|17 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|20 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|18 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|19 | |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 | Elektronies | align=center|10 | |- !20 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|6 | Ratkas | align=center|11 | |- !21 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 | Botsing | align=center|9 | |- !22 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 | Ongeluk | align=center data-sort-value="22" |Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/race-result.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref> |} '''*¹''' [[Max Verstappen]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ná die wedren ontvang omdat hy die wit lyn oorgesteek het toe hy die kuipe verlaat het.<br/> '''*²''' [[Charles Leclerc]] het die wedren in die sesde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van 20 sekondes ontvang omdat hy verskeie kere sonder 'n geldige rede van die baan af gery het. == Puntestand vóór die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|100 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|80 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|59 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|51 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|51 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !8 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|135 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|90 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|46 |- !4 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !6 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|16 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !9 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] 7fnlw1b5l5sif2gcizjfcqxrato792t 2901398 2901387 2026-05-04T14:36:38Z Aliwal2012 39067 /* Puntestand na die Grand Prix */ 2901398 wikitext text/x-wiki {{Sportnuus}} [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> (rondte .. van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small></small>| | <small></small> |- | '''<small>2</small>''' | <small></small> | <small></small> |- | '''<small>3</small>''' | <small></small> |<small></small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' vind op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaas. Dit is die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=20|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin - opwarmronde | align=center data-sort-value="21"|12 '''*²''' | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Tegniese fout | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !data-sort-value=22|DSQ | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 '''*³''' | align=center|11 |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] spring nie weg nie, weens 'n enjinprobleem tydens die opwarmronde.<br/> '''*³''' [[Gabriel Bortoleto]] eindig op elfde, maar word gediskwalifiseer weens 'n tegniese oortreding aan die enjin se drukinlaat. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !21 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !DSQ | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | align=center|Kuipe '''*¹''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Isack Hadjar]] het negende gekwalifiseer, maar is gediskwalifiseer nadat sy motor nie aan die tegniese vereistes voldoen het nie.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2612882-teamgenoot-verstappen-start-in-miami-als-laatste-auto-niet-door-keuring |titel=Teamgenoot Verstappen start in Miami als laatste, auto niet door keuring |website=nos.nl |datum=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Final Qualifying Classification |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> Hy is wel deur die beamptes toegelaat om aan die wedren deel te neem, maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Decision - car 6 - permission to start |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:33:19.273 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +3.264 | align=center|4 | align=center|'''18''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +27.092 | align=center|7 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +43.051 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +48.949 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +53.753 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:01.871 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +1:04.245 '''*²''' | align=center|3 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:22.072 | align=center|13 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:30.972 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|21 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|17 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|20 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|18 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|19 | |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 | Elektronies | align=center|10 | |- !20 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|6 | Ratkas | align=center|11 | |- !21 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 | Botsing | align=center|9 | |- !22 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 | Ongeluk | align=center data-sort-value="22" |Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/race-result.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref> |} '''*¹''' [[Max Verstappen]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ná die wedren ontvang omdat hy die wit lyn oorgesteek het toe hy die kuipe verlaat het.<br/> '''*²''' [[Charles Leclerc]] het die wedren in die sesde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van 20 sekondes ontvang omdat hy verskeie kere sonder 'n geldige rede van die baan af gery het. == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|100 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|80 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|59 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|51 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|51 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !8 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|180 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|110 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|94 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 |- !6 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] 4z9nk0ovb4vkv5r68v9u6j6e5gxqpvh 2901403 2901398 2026-05-04T14:55:15Z Aliwal2012 39067 podium 2901403 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:31.869 (ronde 35 van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |- | '''<small>3</small>''' | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' het op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaasgevind. Dit was die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=20|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin - opwarmronde | align=center data-sort-value="21"|12 '''*²''' | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Tegniese fout | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !data-sort-value=22|DSQ | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 '''*³''' | align=center|11 |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] spring nie weg nie, weens 'n enjinprobleem tydens die opwarmronde.<br/> '''*³''' [[Gabriel Bortoleto]] eindig op elfde, maar word gediskwalifiseer weens 'n tegniese oortreding aan die enjin se drukinlaat. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !21 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !DSQ | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | align=center|Kuipe '''*¹''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Isack Hadjar]] het negende gekwalifiseer, maar is gediskwalifiseer nadat sy motor nie aan die tegniese vereistes voldoen het nie.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2612882-teamgenoot-verstappen-start-in-miami-als-laatste-auto-niet-door-keuring |titel=Teamgenoot Verstappen start in Miami als laatste, auto niet door keuring |website=nos.nl |datum=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Final Qualifying Classification |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> Hy is wel deur die beamptes toegelaat om aan die wedren deel te neem, maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Decision - car 6 - permission to start |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:33:19.273 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +3.264 | align=center|4 | align=center|'''18''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +27.092 | align=center|7 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +43.051 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +48.949 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +53.753 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:01.871 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +1:04.245 '''*²''' | align=center|3 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:22.072 | align=center|13 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:30.972 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|21 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|17 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|20 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|18 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|19 | |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 | Elektronies | align=center|10 | |- !20 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|6 | Ratkas | align=center|11 | |- !21 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 | Botsing | align=center|9 | |- !22 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 | Ongeluk | align=center data-sort-value="22" |Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/race-result.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref> |} '''*¹''' [[Max Verstappen]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ná die wedren ontvang omdat hy die wit lyn oorgesteek het toe hy die kuipe verlaat het.<br/> '''*²''' [[Charles Leclerc]] het die wedren in die sesde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van 20 sekondes ontvang omdat hy verskeie kere sonder 'n geldige rede van die baan af gery het. == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|100 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|80 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|59 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|51 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|51 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !8 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|180 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|110 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|94 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 |- !6 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] jlm8jd5wblp9rovi6of8wqqtjxpvpts 2901409 2901403 2026-05-04T14:57:46Z Aliwal2012 39067 2901409 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Formula One logo.svg|thumb|260px|Formule 1 logo]] {| class="infobox" align="right" cellpadding="2" style="float:right; width: 22em; " |+ style="font-size:85%;" | |- !colspan="3" bgcolor="#efefef" style="text-align:center;"| {{vlagikoon|VSA}} 2026 Formula 1 Crypto.com<br/> Miami Grand Prix |- |colspan="3" style="text-align:center;" | |- |colspan="3" style="text-align:center;" | [[Lêer:Hard_Rock_Stadium_Circuit_2022.svg|250px]] |- | style="width: 20%;" | '''<small>Datum</small>''' | <small>3 Mei 2026</small> |- | '''<small>Plek</small>''' |colspan=2| <small>[[Miami International Autodrome]]</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Voorste wegspringplek</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' |<small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small>1:27.798</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Vinnigste ronde</small> |- | '''<small>Renjaer</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>Tyd</small>''' |colspan=2| <small> 1:31.869 (ronde 35 van 57)</small> |- !colspan="3" bgcolor="#efefef"| <small>Podium</small> |- | '''<small>1</small>''' | <small>{{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]]</small> | <small>[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]</small> |- | '''<small>2</small>''' | <small>{{GB-VLAG}} [[Lando Norris]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |- | '''<small>3</small>''' | <small>{{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]]</small> | <small>[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]</small> |} Die '''[[2026 Formule Een-seisoen|2026 Formule Een]] [[Miami Grand Prix]]''' het op [[3 Mei]] [[2026]] op die [[Miami International Autodrome]] in [[Miami]] (Florida) plaasgevind. Dit was die vyfde uitgawe van die Miami Grand Prix ​vir die Formule 1-wêreldkampioenskap en die vierde rondte van die 2026-kampioenskap. == Vrye oefening == {| class="wikitable" style="font-size:95%" ! rowspan="6"|Vrye oefening !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Tyd |- !1 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.310 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.607 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.758 |- !4 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.777 |- !5 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:30.079 |- !colspan=6|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/practice/1 |titel=Formula 1 Crypo.com Mimai Grand Prix 2026 – Practice 1 |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} == Snelkwalifisering == Die uitslag bepaal die roosteropstelling vir die naelren op Saterdag. {| class="wikitable sortable" !rowspan=2|Plek !rowspan=2|Nr. !rowspan=2|Renjaer !rowspan=2|Vervaardiger !colspan=3|Kwalifiseertyd !rowspan=2|Rooster |- !scope=col|SK1 !scope=col|SK2 !scope=col|SK3 |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | '''1:28.723''' | 1:29.366 | '''1:27.869''' | align=center|1 |- !2 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.312 | 1:29.209 | 1:28.091 | align=center|2 |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.169 | 1:28.506 | 1:28.108 | align=center|3 |- !4 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.733 | '''1:28.333''' | 1:28.239 | align=center|4 |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.801 | 1:29.093 | 1:28.461 | align=center|5 |- !6 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.659 | 1:28.903 | 1:28.493 | align=center|6 |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.255 | 1:28.841 | 1:28.618 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.386 | 1:29.527 | 1:29.320 | align=center|8 |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.352 | 1:29.750 | 1:29.422 | align=center|9 |- !10 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.984 | 1:29.973 | 1:29.474 | align=center|10 |- !11 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.561 | 1:29.994 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !12 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:30.270 | 1:30.019 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !13 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:30.614 | 1:30.116 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:30.987 | 1:30.224 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !15 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.872 | 1:30.573 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !16 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:31.043 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !17 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:31.245 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !18 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.255 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !19 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:31.322 '''*¹''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !20 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.826 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !colspan="8"|SK1 107% tyd: 1:34.933 |- !data-sort-value=21|— | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:41.311 '''*²''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !data-sort-value=22|— | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | ''Geen tyd'' '''*³''' |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/sprint-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Sprint Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-01}}</ref> |} '''*¹''' [[Alexander Albon]] het veertiende gekwalifiseer, maar sy vinnigste tyd is uitgevee omdat hy van die baan af gery het. Hy het 'n vyf-plek-roosterstraf gekry.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_sprint_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Final Sprint Qualifying Classification |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*²''' [[Fernando Alonso]] het tydens die kwalifisering vir die naelren 'n tyd buite die top 107% opgestel, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_14_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 14 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref><br/> '''*³''' [[Lance Stroll]] het nie 'n tyd tydens die naelrenkwalifikasie opgestel nie, maar is deur die beamptes toegelaat om aan die naelren deel te neem.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_18_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix - Decision car 18 permission to start |website=fia.com |datum=1 Mei 2026}}</ref> == Naelren == === Naelrenuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | 29:15.045 | align=center|1 | align=center|'''8''' |- !2 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +3.766 | align=center|3 | align=center|'''7''' |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +6.251 | align=center|4 | align=center|'''6''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +12.951 | align=center|6 | align=center|'''5''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|19 | +13.639 | align=center|5 | align=center|'''4''' |- !6 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | ''' [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]]''' | align=center|19 | +13.777 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''3''' |- !7 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|19 | +21.665 | align=center|7 | align=center|'''2''' |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} '''[[Pierre Gasly]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|19 | +30.525 | align=center|10 | align=center|'''1''' |- !9 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +35.346 | align=center|9 | |- !10 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +36.970 | align=center|8 | |- !11 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +56.972 | align=center|16 | |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +57.365 | align=center|13 | |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +58.504 | align=center|14 | |- !14 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|19 | +59.358 | align=center|15 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:16.067 | align=center|20 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:16.691 | align=center|17 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|19 | +1:17.626 | align=center|21 | |- !18 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|19 | +1:28.173 | align=center|18 | |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|19 | +1:29.597 | align=center|19 | |- !data-sort-value=20|DNS | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 | Enjin - opwarmronde | align=center data-sort-value="21"|12 '''*²''' | |- !data-sort-value=21|DNS | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|0 | Tegniese fout | align=center data-sort-value="22"|Kuipe | |- !data-sort-value=22|DSQ | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|19 | +48.438 '''*³''' | align=center|11 |- !colspan=9|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{citeer web|url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/sprint-results |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Sprint |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Kimi Antonelli]] eindig vierde, maar kry 'n tydstraf van vyf sekondes vir buite die baan ry.<br/> '''*²''' [[Nico Hülkenberg]] spring nie weg nie, weens 'n enjinprobleem tydens die opwarmronde.<br/> '''*³''' [[Gabriel Bortoleto]] eindig op elfde, maar word gediskwalifiseer weens 'n tegniese oortreding aan die enjin se drukinlaat. == Kwalifisering == {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !K1 !K2 !K3 !Rooster |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | '''1:28.653''' | 1:28.289 | '''1:27.798''' | align=center|1 |- !2 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.099 | '''1:28.116''' | 1:27.964 | align=center|2 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:28.938 | 1:28.315 | 1:28.143 | align=center|3 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.183 | 1:28.920 | 1:28.183 | align=center|4 |- !5 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | 1:29.492 | 1:28.477 | 1:28.197 | align=center|5 |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | 1:29.483 | 1:28.477 | 1:28.319 | align=center|6 |- !7 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.920 | 1:28.332 | 1:28.500 | align=center|7 |- !8 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.584 | 1:28.975 | 1:28.762 | align=center|8 |- !9 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.914 | 1:29.070 | 1:28.810 | align=center|10 |- !10 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:29.645 | 1:29.439 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=11| | align=center|11 |- !11 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:29.595 | 1:29.499 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=12| | align=center|12 |- !12 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.340 | 1:29.567 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=13| | align=center|13 |- !13 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.540 | 1:29.568 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=14| | align=center|14 |- !14 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | 1:29.838 | 1:29.772 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=15| | align=center|15 |- !15 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | 1:29.720 | 1:29.946 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=16| | align=center|16 |- !16 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | 1:30.133 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=17| | align=center|17 |- !17 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.098 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=18| | align=center|18 |- !18 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | 1:31.164 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=19| | align=center|19 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.629 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=20| | align=center|20 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | 1:31.967 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=21| | align=center|21 |- !21 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | 1:33.737 |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| |style="background-color:#ffcccc" data-sort-value=22| | align=center|22 |- !DSQ | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | data-sort-value=23|– | align=center|Kuipe '''*¹''' |- !colspan="8"|K1 107% tyd: 1:34.858 |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com''<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/qualifying |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Qualifying |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2025/races/1284/miami/starting-grid |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 – Starting Grid |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-02}}</ref> |} '''*¹''' [[Isack Hadjar]] het negende gekwalifiseer, maar is gediskwalifiseer nadat sy motor nie aan die tegniese vereistes voldoen het nie.<ref>{{nl}}{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2612882-teamgenoot-verstappen-start-in-miami-als-laatste-auto-niet-door-keuring |titel=Teamgenoot Verstappen start in Miami als laatste, auto niet door keuring |website=nos.nl |datum=3 Mei 2026}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_final_qualifying_classification.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Final Qualifying Classification |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> Hy is wel deur die beamptes toegelaat om aan die wedren deel te neem, maar moes vanuit die kuipelaan wegspring omdat daar aan sy motor gewerk is onder Parc fermé toestande.<ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.fia.com/system/files/decision-document/2026_miami_grand_prix_-_decision_-_car_6_-_permission_to_start.pdf |titel=2026 Miami Grand Prix 2026 - Decision - car 6 - permission to start |uitgewer=[[Fédération Internationale de l'Automobile|FIA]] |datum=2026-05-03}}</ref> == Wedren == === Renuitslag === {| class="wikitable" style="font-size:95%" !Plek !Nr. !Renjaer !Vervaardiger !Rondes !Tyd/Oorsaak uitval !Rooster !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} '''[[Kimi Antonelli]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | 1:33:19.273 | align=center|1 | align=center|'''25''' |- !2 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} '''[[Lando Norris]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +3.264 | align=center|4 | align=center|'''18''' {{Pictogram vinnigste ronde}} |- !3 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} '''[[Oscar Piastri]]''' | '''[[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +27.092 | align=center|7 | align=center|'''15''' |- !4 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} '''[[George Russell]]''' | '''[[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes]]''' | align=center|57 | +43.051 | align=center|5 | align=center|'''12''' |- !5 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} '''[[Max Verstappen]]''' | '''[[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]]''' | align=center|57 | +48.949 '''*¹''' | align=center|2 | align=center|'''10''' |- !6 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} '''[[Lewis Hamilton]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +53.753 | align=center|6 | align=center|'''8''' |- !7 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} '''[[Franco Colapinto]]''' | '''[[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:01.871 | align=center|8 | align=center|'''6''' |- !8 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} '''[[Charles Leclerc]]''' | '''[[Scuderia Ferrari|Ferrari]]''' | align=center|57 | +1:04.245 '''*²''' | align=center|3 | align=center|'''4''' |- !9 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} '''[[Carlos Sainz jr.]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:22.072 | align=center|13 | align=center|'''2''' |- !10 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} '''[[Alexander Albon]]''' | '''[[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]]''' | align=center|57 | +1:30.972 | align=center|15 | align=center|'''1''' |- !11 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|12 | |- !12 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|21 | |- !13 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|14 | |- !14 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|16 | |- !15 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|17 | |- !16 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|20 | |- !17 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|56 | +1 ronde | align=center|18 | |- !18 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|55 | +2 rondes | align=center|19 | |- !19 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|7 | Elektronies | align=center|10 | |- !20 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|6 | Ratkas | align=center|11 | |- !21 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 | Botsing | align=center|9 | |- !22 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 | Ongeluk | align=center data-sort-value="22" |Kuipe | |- !colspan=8|Bron: ''formula1.com'' <ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/race-result.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Race Result |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref><ref>{{en}}{{Citeer web |url=https://www.formula1.com/en/results/2026/races/1284/miami/fastest-laps.html |titel=Formula 1 Crypto.com Miami Grand Prix 2026 - Fastest Laps |uitgever=Formula 1® - The Official F1® Website |datum=2026-05-03}}</ref> |} '''*¹''' [[Max Verstappen]] het 'n tydstraf van vyf sekondes ná die wedren ontvang omdat hy die wit lyn oorgesteek het toe hy die kuipe verlaat het.<br/> '''*²''' [[Charles Leclerc]] het die wedren in die sesde plek voltooi, maar het 'n tydstraf van 20 sekondes ontvang omdat hy verskeie kere sonder 'n geldige rede van die baan af gery het. == Puntestand na die Grand Prix == {{BeginKolomme}} === Renjaers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Nr. !Renjaer !Span !Punte |- !1 | align=center|12 | {{IT-VLAG}} [[Kimi Antonelli]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|100 |- !2 | align=center|63 | {{GB-VLAG}} [[George Russell]] | [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|80 |- !3 | align=center|16 | {{MC-VLAG}} [[Charles Leclerc]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|59 |- !4 | align=center|1 | {{GB-VLAG}} [[Lando Norris]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|51 |- !5 | align=center|44 | {{GB-VLAG}} [[Lewis Hamilton]] | [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|51 |- !6 | align=center|81 | {{AU-VLAG}} [[Oscar Piastri]] | [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|43 |- !7 | align=center|3 | {{NL-VLAG}} [[Max Verstappen]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|26 |- !8 | align=center|87 | {{GB-VLAG}} [[Oliver Bearman]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|17 |- !8 | align=center|10 | {{FR-VLAG}} [[Pierre Gasly]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|16 |- !10 | align=center|30 | {{NZ-VLAG}} [[Liam Lawson]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|10 |- !11 | align=center|43 | {{AR-VLAG}} [[Franco Colapinto]] | [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|7 |- !12 | align=center|41 | {{GB-VLAG}} [[Arvid Lindblad]] | [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !13 | align=center|6 | {{FR-VLAG}} [[Isack Hadjar]] | [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|4 |- !14 | align=center|55 | {{ES-VLAG}} [[Carlos Sainz jr.]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|4 |- !15 | align=center|5 | {{BR-VLAG}} [[Gabriel Bortoleto]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !16 | align=center|31 | {{FR-VLAG}} [[Esteban Ocon]] | [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|1 |- !17 | align=center|23 | {{TH-VLAG}} [[Alexander Albon]] | [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|1 |- !18 | align=center|27 | {{DE-VLAG}} [[Nico Hülkenberg]] | [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|0 |- !19 | align=center|77 | {{FI-VLAG}} [[Valtteri Bottas]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !20 | align=center|11 | {{MX-VLAG}} [[Sergio Pérez]] | [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !21 | align=center|14 | {{ES-VLAG}} [[Fernando Alonso]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |- !22 | align=center|18 | {{CA-VLAG}} [[Lance Stroll]] | [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{NuweKolom}} === Vervaardigers === {| class="wikitable" style="font-size:95%;" |- !Plek !Span !Punte |- !1 | {{DE-VLAG}} [[Mercedes AMG Petronas F1-span|Mercedes AMG]] | align=center|180 |- !2 | {{IT-VLAG}} [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] | align=center|110 |- !3 | {{GB-VLAG}} [[McLaren]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|94 |- !4 | {{AT-VLAG}} [[Red Bull Racing]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|30 |- !5 | {{FR-VLAG}} [[Alpine F1-span|Alpine]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|23 |- !6 | {{US-VLAG}} [[Haas F1-span|Haas]]-[[Ferrari]] | align=center|18 |- !7 | {{IT-VLAG}} [[Racing Bulls]]-[[Red Bull Powertrains|Red Bull Ford]] | align=center|14 |- !8 | {{GB-VLAG}} [[Williams F1|Williams]]-[[Mercedes-Benz|Mercedes]] | align=center|5 |- !9 | {{DE-VLAG}} [[Audi F1-span|Audi]] | align=center|2 |- !10 | {{VS-VLAG}} [[Cadillac F1-span|Cadillac]]-[[Ferrari]] | align=center|0 |- !11 | {{GB-VLAG}} [[Aston Martin F1|Aston Martin]]-[[Honda]] | align=center|0 |} {{EindeKolomme}} ==Verwysings== {{Verwysings}} {{F1GP 2020–2029}} [[Kategorie:Miami Grand Prix]] [[Kategorie:Sport in 2026|Miami]] 590pvznmq7gvbk4e8h176pegzues5gg 1 460875 2901382 2901344 2026-05-04T14:16:14Z Sobaka 328 /* Titel */ antwoord 2901382 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} == Titel == Hoekom "Artemis 2" en nie "Artemis II" (volgens die amptelike naam) nie? - [[Spesiaal:Bydraes/&#126;2026-22503-02|&#126;2026-22503-02]] ([[Gebruikerbespreking:&#126;2026-22503-02|talk]]) 11:24, 4 Mei 2026 (UTC) :Ek het die styl gevolg wat in die reeds bestaande artikels oor die Artemis-projek gebruik was. Indien daar niemand daarteen beswaar maak nie sal ek dit later in die week verander na die amptelike benaming. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 14:16, 4 Mei 2026 (UTC) fyiuc7crslwkr5q98ee3w3veqs06z3o 0 460910 2901514 2899230 2026-05-05T01:19:58Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2901514 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Taal |naam=Kerinci |inheemsenaam=Basê Kincai |uitspraak= |familiekleur=Austronesies |state={{vlagland|Indonesië}}{{br}}{{vlagland|Maleisië}} |streek=[[Suidoos-Asië]] |sprekers={{formatnum:254152}} |rang= |skrif=[[Latynse alfabet]] (algemeen) |fam1=[[Austronesiese tale|Austronesies]] |fam2=[[Maleis-Polinesiese tale|Maleis-Polinesies]] |fam3=Kern-Maleis-Polinesies |fam4=Maleis-Soembawa |fam5=Maleis |fam6=Malay |nasie= |agentskap= |iso1=|iso2=|iso3=kvr |kaart= }} '''Kerinci-taal''' is 'n [[Austronesiese tale|Austronesiese taal]] wat hoofsaaklik deur die Kerinci-etniese groep gepraat word in die stad Sungai Penuh, Kerinci-regentskap en dele van Merangin en Bungo, Jambi. Hierdie taal word ook deur die Kerinci-diaspora in ander streke van [[Indonesië]] gepraat, soos Wes-Sumatra en Java, sowel as buite Indonesië, soos in [[Bahrein]], Negeri Sembilan en Selangor,{{efn|Sungai Lui, Sungai Gahal, Sungai Semungkis en Pansen in Hulu Langat-distrik}} [[Maleisië]].<ref name=":1">{{Cite web|title=Bahrain|url=https://www.ethnologue.com/country/bh/languages|website=Ethnologue|language=en|access-date=28 April 2026}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ceramah Linguistik “Teka-Teki Bahasa Kerinci”|url=https://fib.ui.ac.id/2014/10/17/ceramah-linguistik-teka-teki-bahasa-kerinci/|language=id|access-date=28 April 2026|archive-date= 4 Oktober 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004024256/https://fib.ui.ac.id/2014/10/17/ceramah-linguistik-teka-teki-bahasa-kerinci/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|date=2002|url=https://www.worldcat.org/oclc/51647238|title=Between worlds : linguistic papers in memory of David John Prentice|location=Canberra|publisher=Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, the Australian National University|isbn=0-85883-478-2|others=K. Alexander Adelaar, D. J. Prentice, R. A. Blust, Australian National University. Research School of Pacific and Asian Studies|oclc=51647238}}</ref> Die aantal Kerinci-sprekers word op ongeveer 300 duisend (2004) geraam. As 'n Austronesiese taal uit die [[Maleis-Polinesiese tale|Maleis-Polinesiese]] subgroep, is die Kerinci-taal ook nou verwant aan die [[Minangkabau]]-taal en Jambi-Maleis. == Nota == {{notelist}} == Verwysings == {{reflist}} [[Kategorie:Tale van Indonesië]] [[Kategorie:Tale van Maleisië]] qu9fsu75pvkn0o7oadpq8l6xrbq8llz 0 460966 2901527 2900896 2026-05-05T05:20:34Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2901527 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF; 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-049’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Constellation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer dieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' en ''Constellation Airlife'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, reeksnommer 43-10315.]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== Die L-049 was basies 'n omskepping van die USAAF C-69, maar sy maksimum opstygmassa is tot 39116 kilogram verhoog en hy het gemodifiseerde Wright 745C18BA3-enjins van 2200 perdekrag in plaas van BA1-enjins gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === Die L-149 het, net soos die L-049D, 'n versterkte binnevlerk gehad, maar sy maksimum opstygmassa is tot 45351 kilogram verhoog en hy het brandstoftenke in gemodifiseerde buitevlerkpanele gehad.[[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model L-749 === Die Model L-749 was soortgelyk aan die L-649A, maar het gemodifiseerde buitevlerkpanele, wat bykomende brandtoftenke bevat het, en 'n verhoogde opstygmassa van 46258 kilogram gehad. Die Model Model L-749 kon ook die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-0608 tot 48-0617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en dienende President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel, is vir die USAF as ’n VC-121E gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is. Die vliegtuig het die konstruksienommer 4151 gehad, is met die Vloot-BuNo 131650 bestel en het die USAF-reeksnommer 53-7885 (24 November 1954 afgelewer) gehad.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. Die romp van hierdie model was 5.61 meter langer en hy het herontwerpte reghoekige kajuitvensters, opsionele middeldeelbrandstoftenke en 'n maksimum opstygmassa van 54422 kilogram gehad. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutomassas te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot 54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel nommer 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kon deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184) is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passasiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines 15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gebou: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is. ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3">{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940. ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed Model L-1249]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep. === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruiki (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontangs geneem, en hierdie tipe het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die Constellations in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het die vliegtuig 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het hom 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (18 Mei 1967 aan Trek Lugdiens terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 te Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe === 'n Lockheed C-121C word by die Steven F. Udvar Hazy Center op die Washington Dulles Internasionale Lughawe in Chantilly, Virginia in die VSA uitgestal (die sentrum is deel van die National Air and Space Museum). Hierdie Constellation het die konstruksienommer 4196 en is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die C-121C met die reeksnommer 54-0177 word in die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe uitgestal.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas, en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3" /> === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == a1h7cvhua41n2c7iokvrhlvw2uvup07 2901532 2901527 2026-05-05T06:03:56Z Gaius le Roux 203341 Geringe teksredigering 2901532 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF; 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-049’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Constellation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer dieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' en ''Constellation Airlife'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, reeksnommer 43-10315.]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== Die L-049 was basies 'n omskepping van die USAAF C-69, maar sy maksimum opstygmassa is tot 39116 kilogram verhoog en hy het gemodifiseerde Wright 745C18BA3-enjins van 2200 perdekrag in plaas van BA1-enjins gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === Die L-149 het, net soos die L-049D, 'n versterkte binnevlerk gehad, maar sy maksimum opstygmassa is tot 45351 kilogram verhoog en hy het brandstoftenke in gemodifiseerde buitevlerkpanele gehad.[[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model L-749 === Die Model L-749 was soortgelyk aan die L-649A, maar het gemodifiseerde buitevlerkpanele, wat bykomende brandtoftenke bevat het, en 'n verhoogde opstygmassa van 46258 kilogram gehad. Die Model Model L-749 kon ook die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-0608 tot 48-0617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en dienende President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel, is vir die USAF as ’n VC-121E gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is. Die vliegtuig het die konstruksienommer 4151 gehad, is met die Vloot-BuNo 131650 bestel en het die USAF-reeksnommer 53-7885 (24 November 1954 afgelewer) gehad.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. Die romp van hierdie model was 5.61 meter langer en hy het herontwerpte reghoekige kajuitvensters, opsionele middeldeelbrandstoftenke en 'n maksimum opstygmassa van 54422 kilogram gehad. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutomassas te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van vierkantige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot 54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel nommer 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was van meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kon deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184 is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passasiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines 15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gebou: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is. ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3">{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940. ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed Model L-1249]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep. === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruik (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is vierkantig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontvangs geneem, en hierdie tipe het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die Constellations in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM (Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het die vliegtuig 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het hom 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (18 Mei 1967 aan Trek Lugdiens terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 te Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe === 'n Lockheed C-121C word by die Steven F. Udvar Hazy Center op die Washington Dulles Internasionale Lughawe in Chantilly, Virginia in die VSA uitgestal (die sentrum is deel van die National Air and Space Museum). Hierdie Constellation het die konstruksienommer 4196 en is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die C-121C met die reeksnommer 54-0177 word in die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe uitgestal.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas, en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3" /> === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == clbfepz0yzcr5fm6de209a88cx336dg 2901541 2901532 2026-05-05T07:44:30Z Gaius le Roux 203341 Geringe redigering van teks en byskrifte 2901541 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Vliegtuig |naam=Constellation |beeld=Lêer:330-ps-7616-usn-682733 16635883516 o.jpg |byskrif=Constellation-variant in diens van die VSA-vloot |tipe=Burgerlike en militêre vliegtuig |vervaardiger=Lockheed Aircraft Corporation |land van herkoms=Verenigde State van Amerika |eerste vlug=9 Januarie 1943 |hoofgebruiker=Transworld Air Lines (TWA) |vervaardig=1943-1958 |aantal gebou=856 |bekendstelling=1943, deur USAAF; 1945, deur TWA }} Die '''Lockheed Constellation (“Connie”)''' is ’n viermotorige lynvliegtuig wat deur lugskroewe aangedryf is en vanaf 1943 deur die Lockheed Corporation gebou is. Die Constellation-reeks was die eerste burgerlike lynvliegtuigfamilie wat wydverspreid gebruik is en met ’n drukvaste kajuit toegerus was. Laasgenoemde eienskap het die masjien in staat gestel om bo die meeste swak weer te vlieg en het dus algemene veiligheid wesenlik verbeter en dit vir passasiers makliker gemaak om handelsvlugte te onderneem. Verskillende modelle van die Constellation-reeks is geproduseer, hoewel almal van hulle die kenmerkende driedubbele stertvinne en dolfynvormige romp gehad het. Die meeste van hulle is deur Wright R-3350 Duplex-Cyclone-enjins met 18 silinders aangedryf. Daar is tussen 1943 en 1958 altesaam 856 eenhede by Lockheed se aanleg in Burbank in [[Kalifornië]] geproduseer. Die tipe is as burgerlike lynvliegtuie en militêre en burgerlike vragvliegtuie gebruik. Drie het as presidensiële vliegtuie vir [[Dwight D. Eisenhower]] diens gedoen. == Ontwerp en ontwikkeling van die Constellation == Die ontstaan van die Constellation kan teruggevoer word na ’n geheime vergadering wat op 21 Junie 1939 gehou is. Howard Hughes, Jack L Frye (hoof van TWA), Robert E Gross (President van Lockheed), Hall L Hibbard (Visepresident en Hoofingenieur by Lockheed) en Clarence “Kelly” Johnson (Hoofnavorsingsingenieur by Lockheed) het die vergadering bygewoon. Dit het tot die L-49 aanleiding gegee. Howard Hughes het aanvanklik ’n bestelling vir nege L-49’s geplaas, wat later met 31 verhoog is. Toe die Model 49-ontwerp aan die wyer mark geopenbaar is, het Pan American Airways (Pan Am) 40 Constellations bestel. [[Lêer:Constellation Lockheed C-69 NX25600 (15953020758).jpg|duimnael|Die romp van die Constellation het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert.]] Dit is rondom hierdie tyd wat die L-49 (of “L-049”, soos gewoonlik op maatskappydokumentasie geskryf is) die naam “Constellation” gekry het. Weergawes van die Wright R-3350-enjin sou alle produksiemodelle van die Constellation en Super Constellation aandryf. Ten spyte van ’n beginbestelling van 84 L-049’s (insluitende vier vir KLM van Nederland) kon daar nie onmiddellik met die bou van die vliegtuig begin word nie, want die Lockheed-produksiefasiliteite was aan dringende Britse behoeftes toegewys.. Die Amerikaanse regering was ook besig om vir betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog voor te berei en wou sy eie gewapende magte asook dié van vriendelike nasies opbou. Teen vroeg-1941 was dit duidelik dat die Constellation-lynvliegtuig nie geproduseer sou kon word nie. [[Lêer:1957 Transport 3.jpg|duimnael|Die vrydraervlerk van die Constellation het gespannehuid-metaalpanele gehad. Die Constellation-familie het ’n driewielonderstel en lae vlerke gehad. Die lugskroewe van die Constellation het ’n diameter van 4.57 meter gehad en was omstelbaar.]] Die Amerikaanse leër het egter weens sy eie doeleindes in die Connie belanggestel en het 180 Constellations as vrag- en troepedraers ingevolge die benoeming C-69B bestel. Die Amerikaanse leër het die TWA- en Pan Am-vliegtuigbestelling oorgeneem. Hoewel die Connies vir die duur van vyandelikhede aan die leër sou “behoort”, sou hulle ná die oorlog terugbesorg word. Die lugrederye sou egter steeds ervaring met die L-049 opdoen, aangesien hulle die vliegtuie op ’n kontrakgrondslag namens die regering in stand sou hou en bedryf. Die eerste Constellation het in November 1942 in die dowwe olyfgroenkleur van die US Army Air Forces (USAAF) uit die Burbank-fabriek beweeg. Die vliegtuig is as die C-69 benoem, die konstruksienommer 1961 is aan hom toegewys en hy het die burgerlike registrasie NX25600 gehad. Die vliegmasjien het op 9 Januarie 1943 sy eerste vlug onderneem. Daarna is die prototipe-Constellation gehok nadat ’n brand in een van die R-3350-enjins van die tweede XB-29-bomwerper ’n ongeluk veroorsaak het. Vliegtoetse van die prototipe is hervat nadat dit met gemodifiseerde enjins toegerus is. NX25600 het op 28 Julie 1943 die reeksnommer 43-10309 in die USAAF gekry, maar is onmiddellik aan Lockheed teruggeleen. Die USAAF het in Julie 1944 met sy eie reeks toetse begin. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 9, 10, 13, 14, 16 and 17 |language=en}}</ref> == Bou van die Constellation en identifikasie van modelle == [[Lêer:Lockheed L-1649A Starliner, Trans World Airlines (TWA) JP5940973.jpg|duimnael|Die driedubbele vinne was ’n kenmerk van die Lockheed Constellation. Die stertvinne het ook die vereiste kielarea sonder die buitensporige hoogte gebied, wat nie deur die loodse van die era waarin die Constellation in gebruik geneem is, geakkommodeer kon word nie.]] Hoewel alle modelle van die Constellation-familie min of meer dieselfde lyk, is daar ’n hemelsbreë verskil tussen die oorspronklike L-049 wat in Januarie 1943 gevlieg het en die uiteindelike L-1649 Starliner wat in Februarie 1958 aan Air France afgelewer is. Al die Constellations, Super Constellations en Starliners het dieselfde basiese eksterne konfigurasie gehad, met die hoofverandering synde die nuwe vlerk op die L-1649 Starliner. Die Constellation-familie was viermotorige landvliegtuie met ’n driewielonderstel en lae vlerke, wat, op die L-049 tot L-1049 aan die voor rand ’n hoek van 7.5 grade gevorm het en ook ’n ophoek van 7.5 grade gehad het. Die hoëfhefkrag-dravlakke het uit agterrandklappe van die Fowler-soort bestaan. Die vier radiale suierenjins het metaallugskroewe met drie blaaie aangedryf. Die romp het ’n nieparallelle deursnit gehad, was taps aan elke end met ’n afwaartse ronding by die neus en ’n opwaartse ronding by die stert. Die volle vrydraervlerk van die Constellation het binneboord-, buiteboord- en vlerkpuntpanele gehad wat van metaal gebou is en met ’n gespanne huid bedek is. Om die massiewe krag van die Wright R-3350-enjins te absorbeer moes die Constellation met lugskroewe met ’n diameter van 15 voet (4.57 meter) toegerus word, wat die lengte van die onderstelbene en die vorm van die romp beïnvloed het. Die Connie was die eerste transportvliegtuig wat met omstelbare lugskroewe gelisensieer is, wat dit goeie landingswerkverrigting vir sy grootte gegee het. [[Lêer:Lockheed Model 049 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 049 Constellation]] Lockheed het ’n numeringstelsel vir die verskillende vliegtuigkonfigurasies gebruik, soos L-49-79-31, met die eerste twee syfers ná die modelnommer wat die enjinvariant aandui en die laaste twee syfers wat die binne-uitleg aandui. ’n  L-49-79-31 was toegerus met die 749C18-BD1-enjins en was gebou vir 42 dagpassasiers en 22 nagpassasiers in slaapbanke en sewe bemanningslede. AANTEKENING Die gedeelte hierbo is op ''Constellation Airlife'' gegrond.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=8, 19, 20, 23 and 24 |language=en}}</ref> AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeeltes weergegee word, kan in ''Constellation Tempus'' en ''Constellation Airlife'' gevind word.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=153 to 156 |language=en}}</ref> <ref name=":1">{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=105, 106 |language=en}}</ref> == Constellation-modelle == === L-049-model/C-69 === Die Lockheed L-049 Constellation is volgens TWA se spesifikasie ontwerp, maar is as die C-69 deur die USAAF oorgeneem. Die eerste L-049/C-69 (43-10309) het sy nooiensvlug op 9 Januarie 1943 gehad.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=7, 13 and 14 |language=en}}</ref> [[Lêer:Lockheed Constellation 1943 NAN15Feb43.jpg|geen|duimnael|Die prototipe van die Lockheed L-049 Constellation (konstruksienommer 1961) word op 9 Januarie 1943 gesien. Die masjien het op 9 Januarie 1943 vir die eerste keer gevlieg (met die registrasienommer NX25600) en is op 28 Julie 1943 as ’n C-69 met die reeksnommer 43-10309 na die USAAF oorgeplaas.]] ==== Model C-69 ==== Dit was die oorspronklike militêre transportweergawe van 1943. [[Lêer:C-69.jpg|duimnael|Hierdie is ’n foto van die sewende produksievliegtuig, konstruksienommer 1967, reeksnommer 43-10315.]] Die oorspronklike C-69’s het “wenkbrou”-dakvensters bo die vlieëniers se sitplekke gehad, maar hulle het verdwyn toe produksie na die burgerlike L-049 oorgeskakel is.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=11 and 19 |language=en}}</ref> C-69’s wat deur die USAAF gekoop is:<ref name=":0">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=2 |language=en}}</ref> {| class="wikitable" | valign="top" |Konstruksienommer | valign="top" |Reeksnommer |- | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |1961 tot 1969 | valign="top" |43-10309 tot 43-10317 |- | valign="top" |1970 tot 1980 | valign="top" |42-94549 tot 42-94559 |- | valign="top" |2021 tot 2022 | valign="top" |42-94560 tot 42-94561 |} ==== Model L-049 ==== Die L-049 was basies 'n omskepping van die USAAF C-69, maar sy maksimum opstygmassa is tot 39116 kilogram verhoog en hy het gemodifiseerde Wright 745C18BA3-enjins van 2200 perdekrag in plaas van BA1-enjins gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L049 C-69C G-AKCE BOAC LHR 12.09.54.jpg|L-049E van British Overseas Airways Corporation 12 September 1954 op Heathrow Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Trans World Airlines (TWA) JP7293287.jpg|L-049 sonder “wenkbrou”-vensters bo stuurkajuit </gallery> === Model L-149 === Die L-149 het, net soos die L-049D, 'n versterkte binnevlerk gehad, maar sy maksimum opstygmassa is tot 45351 kilogram verhoog en hy het brandstoftenke in gemodifiseerde buitevlerkpanele gehad.[[Lêer:4X-AKC J M G Gradidge collection via John Wegg.jpg|geen|duimnael|In hierdie foto word die Lockheed L-149 met die registrasienommer 4X-AKC in circa 1950 gesien.]] [[Lêer:Lockheed Model 649 Constellation 3-view line drawing.png|duimnael|Drie-aansiglyntekening van die Model 649]] === Model L-649 === Die Model 649 het sterker enjins en ander modifikasies gehad en kon ’n "speed pack" neem. === Model L-749 === Die Model L-749 was soortgelyk aan die L-649A, maar het gemodifiseerde buitevlerkpanele, wat bykomende brandtoftenke bevat het, en 'n verhoogde opstygmassa van 46258 kilogram gehad. Die Model Model L-749 kon ook die "speed pack" neem. === C-121A (vir die US Air Force) === [[Lêer:Lockheed Model 749A Constellation silhouette.jpg|duimnael|Silhoeëttekening van die Model 749A]] Die Amerikaanse lugmag het 10 Lockheed L-749 Constellations bestel. Die USAF het die eerste vliegtuig op 12 November 1948 in ontvangs geneem. Die 10 vliegtuie was van 48-0608 tot 48-0617 genommer en het C-121A’s geword. Hierdie model  het versterkte vloere en ’n groot vragdeur aan die agterkant van die romp gehad. Hulle kon vinnig omgeskakel word om vrag, passasiers of draagbare te vervoer. Al die C-121A’s is aan die Atlantiese Afdeling van MATS by Westover-lugmagbasis in Massachusets toegewys. Later het hulle deel van ander eenhede geword.<ref name=":0" /> ==== Die VC-vliegtuie ==== Die eenheid wat die verskillende soorte VC-121-transportvliegtuie behartig het, was die 1254ste Lugvervoereskader, wat hoofsaaklik by Washington National-lughawe gebaseer was. Generaal Douglas MacArthur het die VC-121A met die naam ''Bataan'' van 1950 tot 1951 gebruik, gedurende die vroeë tydperk van die Koreaanse Oorlog. Generaal Dwight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat). As pas gekose President en dienende President het Eisenhower ’n VC-121A en ’n VC-121E (''Columbine II'' en ''Columbine III'') gebruik. Die VC-121A’s het die reeksnommers 48-0610 tot 48-0614 en 48-0617 gehad. * Konstruksienommer 2602: VC-121A, reeksnommer 48-0610; 22 November 1948 aan die USAF afgelewer; ''Columbine II''. * Konstruksienommer 2605: VC-121A, reeksnommer 48-0613; 26 Januarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Bataan''. * Konstruksienommer 2606: C-121A, reeksnommer 48-0614; 3 Februarie 1949 aan die USAF afgelewer; ''Columbine''.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=353 |language=en}}</ref> Die USAF Lockheed VC-121A Constellation met die reeksnommer 48-0613 is in 1950 in Korea deur Generaal Douglas MacArthur gebruik. Gedurende daardie tyd het die masjien die naam ''Bataan'' gehad (na aanleiding van MacArthur se ervarings gedurende die Tweede Wêredoorlog in die Filippyne). <gallery mode="packed"> Lêer:VC-121A of Gen MacArthur in Korea 1950.jpg|VC-121A ''Bataan'' 1950 in Korea Lêer:Lockheed VC-121E Columbine III with President Dwight D. Eisenhower with at NAS Quonset Point, Rhode Island (USA), in late September 1957 (89570480).jpg|VC-121E ''Columbine III'' September 1957 Lêer:USAF VC-121E - sn 53-7885.jpg|VC-121E 53-7885 12 Desember 1959 </gallery> ==== VC-121E ==== Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel, is vir die USAF as ’n VC-121E gebou en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is. Die vliegtuig het die konstruksienommer 4151 gehad, is met die Vloot-BuNo 131650 bestel en het die USAF-reeksnommer 53-7885 (24 November 1954 afgelewer) gehad.<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=361 |language=en}}</ref> === PO-1W (WV-1) === Twee PO-1W’s is in 1948 bestel om die VSA-vloot se Lug- Vroeë Waarskuwing-funksie te vervul. Die PO- 1W het sy nooiensvlug op 9 Junie 1949 gehad. Hierdie tipe was op die C-121C (L-749A met ’n versterkte vloer) gegrond en was die eerste Connies wat die groot buik- en rugradarkoepel gehad het, met APS-45- (bo) en APS-20-radar (onder). Die PO-1W is in 1952 as die WV-1 herbenoem. Die tweede WV-1 Warning Star (BuNo 124438) is deur die Lug- Vroeë Waarskuwing-eskader VW-1 Typhoon Trackers by Vlootlugstasie Barbers Point in Oahu, Hawaii in die VSA gebruik. Die WV-1 is vir opleidingsdoeleindes afgelewer voordat die produksie-WV-2 afgelewer is. Die radarkoepel van die WV-1 (onder die romp) is kleiner as dié van die WV-2. Hierdie vliegtuie was prototipes vir die Vloot- en Lugmag-weergawes wat sou volg en het die nommers 124437 en 124438 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed WV-1 in flight 1949-50.jpg|PO-1W-prototipe 1949/1950 Lêer:Lockheed WV-1 Barbers Point 1952.jpg|BuNo 124438 Desember 1952 Lêer:Lockheed PO-1W at Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101811-KN).jpg|PO-1W Patuxent River vroeë 1950’s Lêer:Lockheed PO-1W in flight near Naval Air Station Patuxent River, circa in the early 1950s (NH 101807-KN).jpg|PO-1W naby Patuxent River vroeë 1950’s </gallery> === Model L-1049 === Die L-1049 was ’n nuwe variant en was as die Super Constellation bekend. Die romp van hierdie model was 5.61 meter langer en hy het herontwerpte reghoekige kajuitvensters, opsionele middeldeelbrandstoftenke en 'n maksimum opstygmassa van 54422 kilogram gehad. ==== Model L-1049A ==== Dit was ’n nuwe militêre weergawe en het die volgende benoemings gehad: R7V-1, R7V-2, WV-1 en WV-2 (vir die VSA-vloot) en C-121A, VC-121B, RC-121C en RC-121D (vir die USAF). ===== R7V-1 ===== Die R7V-1 het eers die benoeming R7O-1 gehad. Die eerste van 50 VSA-vloot R7O-1’s het op 12 November 1952 gevlieg. Die benoeming sou kort daarna na R7V-1 verander. Die vlerke van die Vloot-vliegtuie is versterk om hoër brutomassas te hanteer en die Vloot-vliegtuie het ’n swaardiensvragvloer en groot vragdeure gehad asook ronde vensters (in plaas van reghoekige vensters – soos die USAF se C-121C’s). Die R7V-1’s is deur VR-1 en VR-7 in die Atlantiese Oseaan en VR-8 in die Stille Oseaan gebruik. VR-1 was eers by Vlootlugstasie Norfolk in Virginia gebaseer maar is op 19 Julie 1943 na Vlootlugstasie Patuxent River in Maryland oorgeplaas.<ref name=":2">{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=12, 13, 31, 33, 36, 43, 44 |language=en}}</ref> Die VSA-vloot het in Augustus 1950 ’n totaal van 11 transportmodelle van die L-1049 en nog 39 in Februarie 1951 bestel (benoeming R7O-1). Teen die tyd wat hulle vanaf 1952 deur transporteskaders VR-1, VR-7 en VR-8 in gebruik geneem is, is hulle as R7V-1’s benoem. Hulle was die Vloot-ekwivalent van die USAF C-121C en het die nommers 128434 tot 128444, 131621 tot 131629, 131632 tot 131649, 131651 tot 131659 en 140311 tot 140313 gehad.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-1 of the MATS in flight.jpg|MATS Stille Oseaan-afdeling BuNo 128436 in 1950’s Lêer:Lockheed R7V-1 Bn 131654 USN.jpg|Military Air Transport Service BuNo 131654 circa 1960 </gallery> ====== C-121G ====== Altesaam 32 Vloot R7V-1’s is as C-121G’s na die USAF oorgeplaas om die C-121C-mag te ondersteun. Hulle het nommers in die reeks 54-4048 tot 54-4079 gekry. Vier van hulle (54-4050 tot 54-4052 en 54-4048) het TC-121G-opleidingsvliegtuie geword, en een van laasgenoemde het ’n VC-121G geword.<ref name=":2" /> ====== C-121J ====== Die Blue Angels Connie met die BuNo 131683 is in 1962 van ’n R7V-1 na ’n C-121J verander.<ref name=":2" /> Die VSA-vloot se Lockheed C-121J Constellation met die BuNo 131623 het “Blue Angel Number 8” in 1968 geword en is aan die Blue Angels toegewys om steunpersoneel en -toerusting na lugskoue oral in die VSA te vervoer. Die (algehele) blou skema is in 1969 vervang met ’n skema waar die boonste helfte van die romp (bo die geel streep) wit geverf is. Die C-121J het voor die begin van die 1968-skouseisoen die Douglas C-54 Skymaster as die span se steunvliegtuig vervang. Die vliegtuig is vir meer as twee jaar deur die span gebruik totdat dit gedurende die 1970-skouseisoen met ’n Lockheed KC-130F Hercules vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:131623 Lockheed C-121J Super Constellation R7V-1 US Navy (10992291384).jpg|C-121J BuNo 131623 Heathrow in 1967 Lêer:Blue Angels Lockheed C-121 in flight 1968.jpg|C-121J BuNo 131623 Blue Angel nommer 8 in 1968 </gallery> ===== R7V-2 ===== Vier R7V-1’s (131630/131631 en 131660/131661) is as R7V-2’s voltooi. Hulle was toetsbeddens vir die Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins. Twee van hierdie vliegtuie is na die USAF oorgeplaas sodat beide dienste hulle kon evalueer. BuNo 131660 het YC-12F-reeksnommer 53-8157 en 131661 het nommer 53-8158 geword.<ref name=":2" /> ===== PO-2W/WV-2 ===== Die WV-2 was van meet af as vroeëwaarskuwing-vliegtuie ontwerp en het die amptelike naam Warning Star gehad. Die PO-1W/WV-1-vliegtuie het die elektroniese toerusting getoets wat op die WV-2’s gebruik sou word. Die WV-2’s is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Die PO-2W was dieselfde pakket as die PO-1W, maar in ’n Super Constellation-lugraam. N67900, die eerste C-69 (en eerste 1049) het as die prototipe gedien. Die eerste van 142 eenhede is in 1954 afgelewer en die oorblywende 123 is in 1962 as EC-121K’s herbenoem. Verbeterings ten opsigte van die PO-1W het ’n groter bemanning met beter fasiliteite en vlerkpunttenke ingesluit. Die elektroniese toerusting kon deur ’n groot vragdeur in- en uitgelaai word. Die USAF het later EC-121K’s van die Vloot ontvang en het baie van die EC-121K’s in Viëtnam gebruik. Die EC-121K’s het die nommers 126512 tot 126513,128323 tot 128326, 131387 tot 131392, 135746 tot 135761, 137887 tot 137890, 141289 tot 141333, 143184 tot 143230 en 145924 tot 145941 gehad.<ref name=":2" /> <ref name=":1" /> Die Lockheed EC-121K Rivet Top met die reeksnommer 57-143184 is in 1967 tot 1968 deur die 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel, wat op die Korat-basis van die Koninklike Thaise Lugmag gebaseer was, gebruik. Rivet Top was ’n modifikasie van ’n EC-121 in ’n Taktiese Lug-koördinasiesentrum, waar intelligensie-insameling en bevels- en beheerfunksies in een lugraam saamgevoeg is. ’n Voormalige VSA-vloot EC-121K (BuNo 143184) is vir die modifikasie gebruik. Rivet Top-operateurs het na radio-oproepe tussen MiG-vegters en hulle grondbeheerders ingeluister.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed Constellation VW-1 TE-6 WEB.jpg|WV-2 BuNo 145930 circa 1968 te Agana in Guam Lêer:USNavy Lockheed WV-2 (BuNo 145928 - TE 7) and (BuNo 145938 - TE 8) of VW-1 at Chu Lai (4836024390).jpg|BuNo 145928 en BuNo 145938 circa 1968 te Chu Lai Lêer:EC-121K Rivet Top in South East Asia c1968.jpg|EC-121K reeksnommer 57-143184 in 1967 tot 1968 </gallery> ==== Model L-1049C ==== Dit was die eerste weergawe wat passasiers gekarwei het en het Turbo-Compound-enjins asook ander modifikasies gehad. [[Lêer:KLM L-1049C Constellation at Santa Maria (Azores).jpg|geen|duimnael|Die L-1049C van KLM wat by die Santa Maria-lughawe in die Azores gesien word, is PH-TFW (konstruksienommer 4507).]] ==== Model L-1049G ==== Hierdie model was die suksesvolste van die L-1049-reeks en die een waarvan die meeste verkoop is. Dit was ’n opdatering van die L-1049E, met Wright Turbo-Compound- radiale enjins. Opsionele vlerkpuntbrandstoftenke was beskikbaar, wat die totale brandstofvermoë tot 29335 liter verhoog het. [[Lêer:D-ALEM (1958) HAM.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G Constellation met die konstruksienommer 4603 is op 19 April 1955 as D-ALEM aan Lufthansa afgelewer. In die foto word D-ALEM tussen 1957 en 1958 op die Hamburg-lughawe in Duitsland gesien.]] ==== Model L-1049H ==== Dit was ’n veranderbare tweedoelweergawe van die L-1049G en is vir passasiers en/of vrag gebruik. Dit is met swaardiensvloere en vragdeure toegerus. Sterker enjins kon gemonteer word. Dit was die finale weergawe van die Super Constellation, en die laaste een is in November 1958 afgelewer.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L1049H CF-NAM Nordair MAN 02.07.66 edited-2.jpg|L1049H-vragvliegtuig CF-NAM 2 Julie 1966 te Ringway naby Manchester Lêer:Lockheed 1049H N6931C (4815952906).jpg|L-1049H N6931C van California Eastern Airlines 15 Sep 1957 te Oakland Lêer:Lockheed L1049 VH-EAK Qantas LAP 04.06.55 edited-2.jpg|Qantas Super Constellation VH-EAK 4 Junie 1955 te Heathrow </gallery> ==== EC-121S ==== Die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader van die Pennsylvania Air National Guard, wat by Olmstead gebaseer was, was die enigste eskader wat die EC-121S gevlieg het.<ref name=":2" /> [[Lêer:Lockheed EC-121S of the 193rd TEWS in 1973.jpg|geen|duimnael|’n USAF Lockheed EC-121S Warning Star van die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (TEWS) van die Pennsylvania Air National Guard word op 8 Junie 1973 gesien. Twee 193ste TEWS EC-121S-vliegtuie het van Julie 1970 tot Januarie 1971 sielkundige operasies oor Suidoos-Asië vanaf die Koninklike Thailandse lugmagbasis by Korat gevlieg. Die naam van die operasie was “Commando Buzz”.]] ==== EC-121C/EC-121D ==== Tien VSA-vloot WV-2’s is na die USAF oorgeplaas terwyl hulle as RC-121C’s in die konstruksieproses was, en is in in 1962 as EC-121C’s herbenoem (51-3836/51-3845). Altesaam 72 RC/EC-121D-weergawes is ook gebou: * 52-3411/3425 * 53-533/556 * 53-3398/3403 * 54-2304/2308 * 55-118/139 Die D’s het van die C’s verskil deurdat hulle hersiene elektroniese toerusting en vlerkpunttenke gehad het.<ref name=":2" /><gallery mode="packed"> Lêer:EC-121 Warning Star over the Cape Cod Canal.jpg|Warning Star in die 1950’s Cape Cod-kanaal Lêer:Lockheed EC-121D 552 AEWCW Korat 1968.jpg|EC-121D 53-3400 552ste Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-vleuel Korat-basis Lêer:Lockheed EC-121D Thailand 1972.jpg|EC-121D Warning Star van die 552ste 1972 oor Thailand </gallery> ==== WV-2E/EC-121L ==== [[Lêer:Lockheed EC-121R 1969.jpg|duimnael|’n US Air Force Lockheed EC-121R Constellation van die 553ste Verkenningsvleuel word op 15 Januarie 1969 oor Suidoos-Asië gesien.]] Die WV-2E is gebou deur die eerste WV-2 (126512) te gebruik en dit met ’n reuse roteerrkoepel bo die romp toe te rus wat soekradar gehuisves het. Hierdie vliegtuig was die toetsbed vir die elektroniese toerusting wat in die voorgestelde WV2-1 gebruik sou word. Laasgenoemde sou ’n Model 1649  met vier Allison T56-A turboskroefenjins en twee hulp-J34-turbostraalenjins wees maar die W2V-1 is nooit gebou nie. Die WV-2E is vir navorsingsdoeleindes behou en is in 1962 as die EC-121L benoem.<ref name=":2" /> ==== EC-121R ==== Dertig EC-121K’s en EC-121P’s is van die Vloot oorgeplaas om as lugheruitsendstasies in Viëtnam gebruik te word. Hierdie vliegtuie het hulle koepels verloor, is gakamoefleer en is gebruik om op die Ho Chi Minh Trail transmissies te moniteer van seismiese sensors wat uit die lug laat val is. ==== EC-121T ==== [[Lêer:Lockheed EC-121T 23412 79 AEW & CS Home 16.07.76 edited-3.jpg|duimnael|Die Lockheed EC-121T Warning Star met die reeksnommer 52-3412 van 79 Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-eskader by Homestead-lugmagbasis word op 16 Julie 1976 gesien.]] Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. Die groot rugradarkoepel en die gepaardgaande toerusting is weggelaat en ’n inlaat vir lugverkoeling is onder die voorste deel van die romp gemonteer. Daar is moontlik minstens 24 van hierdie variante afgelewer. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3">{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=80, 81 |language=en}}</ref> ==== WV-2Q (EC-121M) ==== Minstens 13 WV-2’s het WV-2Q’s (later EC-121M’s) geword wat vir elektroniese teenmaatreëls gebruik is. Hulle nommers was onder andere 131390 tot 131392, 135747, 135749, 135751 en 135752, 143209, 145927, 145936 en 145940. ==== WV-3 (WC-121N) ==== [[Lêer:Lockheed L-1249 R7V-2 YC-121F drawings.png|duimnael|Lockheed Model L-1249]] ’n Groep van agt WV-2’s (137891 tot 137898) is as weerverkenningsvliegtuie voltooi en nog een (141323) is ná aflewering omskep. === Model L-1249 (R7V-2) === Dit was ’n ontwikkeling wat op die L-1049D gegrond was en het vier Pratt & Whitney YT34-P-12A-turboskroefenjins gehad. Vier R7V-1’s is as R7V-2’s voltooi. Hulle het die nommers 131630, 131631, 131660 en 131661 gehad. Twee vliegtuie is deur VSA-vloot gebruik (BuNos 131630 en 131631), en nog twee is deur die US Air Force gebruik (YC-121F, BuNos 131660 en 131661; die reeksnommers 53-8157 en 53-8158 is aan hulle toegeken).<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=46, 47, 105 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=76 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Ginter |first=Steve |title=Lockheed C-121 Constellation |date=1983 |year=1983 |isbn=0-942612-08-6 |location=Simi Valley, California |pages=33 |language=en}}</ref><gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed R7V-2 turboprop Connie in flight c1953.jpeg|R7V-2 Super Constellation van die VSA-vloot in circa 1953 tot 1954 Lêer:Lockheed RV7-2 Constellation in September 1954.jpg|Vloot R7V-2 voor eerste vlug op 1 September 1954 Lêer:YC-121F MATS.jpg|Dit is die YC-121F van MATS met gepoleerde metaal en wit met ’n swart streep. </gallery> === Modelle L-1249A, 1249B, 1449 and 1549 === [[Lêer:Lockheed Constellation L1649 Starliner - N974R (4140814825).jpg|duimnael|Die voor rand van die Starliner se vlerk was reguit. Die vlerk is geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die vensters van die Starliner is reghoekig.]] Hierdie modelle was almal net Lockheed-projekte. === Lockheed L-1649A Starliner === Die Starliner word beskryf as “die uitmuntendste wat ontwerp en werkverrigting ten opsigte van viersuierenjinpassasiersvliegtuie betref”<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 |language=en}}</ref> en was ’n transportvliegtuig wat oor ekstra lang afstande kon vlieg. Basies was dit ’n L-1049G-romp wat by ’n nuutontwerpte vlerk met laminêre vloei en verhoogde span gevoeg is. Dit is aangedryf deur Wright Turbo-Compound- radiale enjins van 3400 perdekrag. [[Lêer:Lockheed L1649A Starliner D-ALAN LH RWY 05.08.61 edited-2.jpg|duimnael|Die Lockheed L-1649A Starliner-vragvliegtuig met die registrasienommer D-ALAN van Lufthansa word op 5 Augustus 1961 op die Ringway-lughawe naby Manchester gesien. Die vliegmasjien was op ’n skedule na New York Idlewild.]] Omdat die L-1649 teen ’n hoë spoed en oor ’n lang afstand kon vlieg, kon dit met straalvliegtuie meeding. In die jaar wat die Starliner sy verskyning gemaak het, het die Boeing 707 sy eerste vlug gehad. Die gevolg is dat net 44 eenhede van hierdie uitmuntende Constellation gebou is. Die P-38-afgeleide vlerk van die Constellation en Super Constellation is laat vaar en ’n splinternuwe vlerk sonder die simmetriese tapsheid of ronde punte is ontwerp. Die voor rand was nou reguit, maar die oordrewe tapsheid van die agter rand het dit laat lyk asof die planform van die Starliner effens vorentoe gevou was. Die vlerk is nou geproduseer as twee halwes, wat in die middel saamgevoeg is, met ’n enkele groot brandstoftenk in elke vlerk en ’n nuwe groot middelvlerktenk. Die weergawe van die Duplex Cyclone wat op die Starliner gebruik is, was die EA-2 van 3400 perdekrag. Die binneboordenjins was verder buitewaarts en verder vorentoe gemonteer, met die buiteboordenjins wat verder van die buurenjins was as op die ander Constellation-variante.<ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=85 tot 101 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=71, 72 |language=en}}</ref> == Constellation-produksie<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=39 to 59 |language=en}}</ref> == === Constellations === L-049 Die L-049 se konstruksienommers loop van 1961 tot 1980 en van 2021 tot 2088. L-649 Die L-649 is in die konstruksiereeks 2500 tot 2680 bestel en gebou. L-749 Die L-749 is in die konstruksiereeks 2551 tot 2590 en 2600 tot 2680 bestel en gebou. Let Wel: Die L-649 asook die L-749 is in die reeks 2551 tot 2680 gebou. === Super Constellations === Die Super Constellation is in die reeks 4000 tot 4030, 4100 tot 4210, 4300 tot 4690, 4800 tot 4860 en 5500 tot 5530 gebou. === Starliners === Die Starliners se konstruksienommers loop van 1001 tot 1045. Daar is 856 vliegtuie in totaal gebou.<ref>{{Cite book |last=Winchester |first=Jim |title=Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Airlife Publishing Limited |year=2001 |isbn=1 84037 228 1 |location=Shrewsbury, England |pages=120 |language=en}}</ref> == Constellations gebruik deur twee Suid-Afrikaanse lugrederye == === Suid-Afrikaanse Lugdiens (SAL) === Die SAL het die Constellations in 1950 in ontvangs geneem, en hierdie tipe het die Skymaster op die dienste na Europa vervang. Die Constellation was die eerste vliegtuig in SAL-diens wat volle drukreëling gehad het en het die oorsese diens tot 28 uur gesny. Nadat die tipe in 1956 deur die Douglas DC-7B vervang is, het dit binnelandse en streeksdienste bedryf totdat die Constellations in 1964 verkoop is. Die SAL het Trek Lugdiens se Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ vir gebruik op sy Indiese Oseaan-roete na Australië gebruikhuur. VLOOTLYS {| class="wikitable" | valign="top" |Registrasie | valign="top" |Naam | valign="top" |Konstruksie-<br/>nommer | valign="top" |Aantekeninge |- | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | | valign="top" | |- | valign="top" |ZS-DBR | valign="top" |''Cape Town''/ ''Kaapstad'' | valign="top" |2623 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 24 April 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBS | valign="top" |''Johannesburg'' | valign="top" |2630 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBT | valign="top" |''Pretoria'' | valign="top" |2631 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, Junie 1950 afgelewer |- | valign="top" |ZS-DBU | valign="top" |''Durban'' | valign="top" |2632 | valign="top" |April 1950 geregistreer; as ’n L-749A-79-50 bestel, 31 Julie 1950 afgelewer |} Die gedeelte hierbo is op die volgende bronne gegrond: <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=161 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Spring |first=Ivan |title=Winged Springboks 1934 to 1996 The aircraft of South African Airways through sixty-two years as Africa’s premier air carrier |date=1996 |publisher=Spring Air |year=1996 |isbn=0-958- 3977-4-0 |pages=14 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Wixey |first=Ken |title=The Lockheed Constellation |date=2001 |publisher=Tempus Publishing Ltd |year=2001 |isbn=0 7524 1766 5 |location=United Kingdom |pages=43 |language=en}}</ref> ==== Konstruksienommer 2623 ==== [[Lêer:Lockheed L-749A ZS-DBR SAA LAP 30.05.53 edited-2.jpg|duimnael|Constellation ZS-DBR van die SAL]] Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2623 het die identiteitsrekord ZS-DBR, 4X-AOL en G-ASYS (Januarie 1965 aan diens onttrek en April 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2630 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2630 het die identiteitsrekord ZS-DBS, G-ASYF en N1939 (aan diens onttrek en gestoor Miami, Florida 1967 en Julie 1969 opgebreek, steeds as G-ASYF). ==== Konstruksienommer 2631 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2631 het die identiteitsrekord ZS-DBT, 4X-AOM (Israel Aircraft Industries, nie opgeneem nie) en G-ASYT (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en Julie 1967 opgebreek). ==== Konstruksienommer 2632 ==== Die Lockheed L-749A Constellation met die konstruksienommer 2632 het die identiteitsrekord ZS-DBU en G-ASYU (aan diens onttrek en Desember 1964 gestoor en April 1967 opgebreek). === Trek Lugdiens === ==== Besonderhede van ZS-DVJ ==== [[Lêer:ZS-DVJ 20230714 Jaws E3250 left side titles done 711x400.jpg|duimnael|Starliner ZS-DVJ van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ het die konstruksienommer 1042 en die identiteitsrekord '''D-ALOL''' (Lufthansa), '''N45520''' (World Airways), '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Februarie 1964 geregistreer), '''LX-LGX''' (Luxair, Mei 1967 gebruikhuur) en '''ZS-DVJ''' (Trek Lugdiens, Junie 1968 weer as ZS-DVJ geregistreer). Die skroefvliegtuig is in Oktober 1971 aan diens onttrek en later aan die SAL-museum geskenk. ==== Besonderhede van ZS-DTM/ZS-FAB ==== [[Lêer:Trek Airways Lockheed L-1649A Starliner.jpg|duimnael|Starliner ZS-FAB van Trek Lugdiens]] Die Lockheed L-1649A Starliner met die registrasienommers ZS-DTM/ZS-FAB het die konstruksienommer 1041 en die identiteitsrekord '''D-ALER''', '''N45517''', '''ZS-DTM''' (Trek Lugdiens het die vliegtuig 12 Februarie 1964 gekoop), '''LX-LGZ''' (Luxair het hom 20 April 1964 gebruikhuur) en '''ZS-FAB''' (18 Mei 1967 aan Trek Lugdiens terugbesorg); aan diens onttrek en September 1969 te Johannesburg gestoor, Mei 1970 opgebreek. AANTEKENING Die besonderhede wat hierbo weergegee word, is in die volgende bronne verkry: <ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=354 and 384 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite book |last=Burnett |first=Ian |title=Civil Aircraft Registers of Africa |date=1981 |publisher=Air-Britain (Historians) |year=1981 |pages=170, 171 and 183 |language=en}}</ref> == Gepreserveerde Constellations == AANTEKENING Van die inligting wat in die volgende gedeelte verstrek word, is in ''Propliners'' verkry:<ref>{{Cite book |last=Eastwood and Roach |first=Tony and John |title=Piston-Engined Airliner Production List |date=October 2002 |publisher=The Aviation Hobby Shop |year=2002 |isbn=0 907178 94 4 |location=West Drayton, Middlesex, England |pages=343, 346, 353, 361, 362, 363, 364, 370, 371, 372 |language=en}}</ref> === Starliner ZS-DVJ in Trek Lugdiens-kleurskema === Die Lockheed Starliner met die registrasienommer ZS-DVJ is eers by die destydse Jan Smuts-lughawe as deel van die SAL se museumvliegtuie gepreserveer, maar later is dit as deel van die SAL-museumvereniging se versameling by die Randse Lughawe uitgestal.<gallery mode="packed"> Lêer:Zsdvj 1990-10-15 FAJS 110 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 15 Oktober 1990 Lêer:Zsdvj 1992-04-02 FAJS 920 spot LR 800x486.jpg|SAL- tegniese gebied te Jan Smuts-lughawe 2 April 1992 met “TREK” op stertvin Lêer:ZS-DVJ 20230715 Jaws E3307 right side titles done 711x400.jpg|Randse Lughawe 15 Julie 2023 in meer volledige kleurskema </gallery> === D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland === [[Lêer:D-ALEM (aircraft) 5614.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049G met die konstruksienommer 4671 word as D-ALEM van Lufthansa op Münich-lughawe in Duitsland gesien. Hierdie masjien is oorspronklik as F-BHML aan Air France afgelewer.]] === L-1049 konstruksienommer 4519 by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk === [[Lêer:Saint-Aignan-Grandlieu - Super Constellation 20250726-01.jpg|geen|duimnael|Die Lockheed L-1049 met die konstruksienommer 4519 word by Saint-Aignan-Grandlieu in Frankryk gesien. Die vliegtuig het die registrasienommer F-BRAD en is oorspronklik op 4 November 1953 as F-BGNJ aan Air France afgelewer.]] === Super Constellation HB-RSC van die Flyers Association === [[Lêer:SUPER CONSTELLATION FLYERS ASSOCIATION LOCKHEED L-1049 SUPER CONSTELLATION HB-RSC (6238694392).jpg|geen|duimnael|Die Super Constellation met die registrasienommer HB-RSC van die Flyers Association word op 25 September 2011 gesien. Die C-121C met die konstruksienommer 4175 is oorsponklik op 1 November 1955 as 54-0156 aan die USAF afgelewer.]] === C-121C by die Air Mobility Command Museum === [[Lêer:Lockheed C-121C Constellation (27909785000).jpg|geen|duimnael|Hierdie vliegtuig het die konstruksienommer 4557 (L-1049E) en was voorheen N1005C geregistreer.]] Verwysings: <ref>{{Cite web|url=https://www.amcmuseum.org/at-the-museum/aircraft/c-121c-constellation/|title=C-121C Super Constellation|date=30 April 2026|website=Air Mobility Command Museum|access-date=30 April 2026}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N1005C.htm|title=N1005C c/n 4557|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> === VC-121B by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA === Die Constellation met die konstruksienommer 2606 is ’n Lockheed C-121A wat op 3 Februarie 1949 met die reeksnommer 48-0614 aan die USAF afgelewer is. Hy het die naam ''Columbine'' gehad en is later in ’n VC-121B omskep. Die masjien word nou by die Pima Air & Space Museum in Tucson, Arizona in die VSA uitgestal. Die vliegtuig word in die meegaande foto’s in ’n kleurskema van die 7167ste Spesiale Lugmissie-eskader by Wiesbaden in Duitsland (1951) gesien. Generaal Dweight Eisenhower het ’n VC-121A met die naam ''Columbine'' gebruik (vernoem na die blom van Colorado, sy vrou se tuisstaat).<gallery mode="packed"> Lêer:48-0614 Lockheed Constellation ( VC-121B ) U.S. Airforce (8392163030).jpg|VC-121B 48-0614 Lêer:Lockheed VC-121A Constellation "Columbine" (8599876267).jpg|VC-121B 48-0614 ''Columbine'' </gallery> === VC-121E ''Columbine III'' by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis === Die VC-121E met die naam ''Columbine III'' word by die Nasionale USAF-museum op Wright-Patterson-lugmagbasis in Dayton, Ohio in die VSA uitgestal en maak deel uit van die presidensiële vliegtuigversameling. Sien die fotobyskrif hierbo vir die herkoms van die naam ''Columbine''. Die VC-121E is as ’n R7V-1 vir die VSA-vloot bestel (konstruksienommer 4151, BuNo 131650), is as ’n VC-121E gebou (reeksnommer 53-7885 vir die USAF, 24 November 1954 afgelewer) en is as ’n presidensiële transportvliegtuig vir die USAF voltooi, kompleet met reghoekige vensters en het as ''Columbine III'' vir Presidente Eisenhower en Kennedy diens gedoen totdat dit in Oktober 1962 met ’n Boeing VC-137 vervang is.<gallery mode="packed"> Lêer:Lockheed L-1049B-55-97 VC-121E-LO Constellation 'Columbine III' (USAF sn 53-7885, cn 4151) (5-22-2022).jpg|VC-121E reeksnommer 53-7885 Lêer:Presidential Aircraft Collection "Columbine III" (4439860397).jpg|VC-121E ''Columbine III'' </gallery> === C-121C by die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe === 'n Lockheed C-121C word by die Steven F. Udvar Hazy Center op die Washington Dulles Internasionale Lughawe in Chantilly, Virginia in die VSA uitgestal (die sentrum is deel van die National Air and Space Museum). Hierdie Constellation het die konstruksienommer 4196 en is op 27 Maart 1956 as reeksnommer 54-0177 aan die USAF afgelewer. Die vliegtuig is aan die 1608ste Lugvervoervleuel (deel van die Atlantiese Afdeling van die Military Air Transport Service) toegewys. Later is hy eers na die Mississippi Air National Guard en toe die West Virginia Air National Guard oorgeplaas. Die finale eenheid van die masjien was die 193ste Taktiese Elektroniese Oorlogvoering-eskader (deel van die Pennsylvania Air National Guard). [[Lêer:Lockheed C-121C-LO Constellation ‘0-40177’ (54-0177 N1104W) (51227493918).jpg|geen|duimnael|Die C-121C met die reeksnommer 54-0177 word in die Steven F. Udvar Hazy Center op Washington Dulles Internasionale Lughawe uitgestal.]] === Super Constellation VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society === [[Lêer:Historical Aircraft Restoration Society (VH-EAG) Lockheed Super Constellation 'Connie' taxiing at Wagga Wagga Airport (3).jpg|geen|duimnael|Die Lockheed Super Constellation met die registrasienommer VH-EAG van die Historical Aircraft Restoration Society word op 26 Augustus 2017 by Wagga Wagga-lughawe in Australië gesien. Die Lockheed C-121C met die konstruksienommer 4176 is oorspronklik op 6 Oktober 1955 as 54-0157 aan die USAF afgelewer.]] === Super Constellation by die Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië === Die Lockheed L-1049E met die konstruksienommer 4614 is op 17 Februarie 1955 as VT-DHM aan Air India afgelewer. Die vliegmasjien is later in ’n L-1049G omskep en is daarna as BG-575 na die Indiese Lugmag (rondom 30 Oktober 1961). In November 1976 is die masjien na die Indiese Vloot oorgeplaas, en die reeksnommer IN-315 is aan hom toegeken.<gallery mode="packed"> Lêer:Connie at NAM.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië 8 Mei 2012 Lêer:Lockheed L.1049 Super Constellation preserved at the Indian Naval Museum, Goa.jpg|Vlootlugvaartmuseum in Goa, Indië Super Constellation IN315 </gallery> === L-049 met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum === Die Lockheed L-049 Constellation met die konstruksienommer 1970 is oorspronklik op 28 April 1945 as 42-94549 aan die USAAF afgelewer. Daarna was dit as N90831 in diens van Transcontinental & Western Air (TWA) (afgelewer 1 Oktober 1948). TWA het op 17 Mei 1950 die nuwe naam Transworld Air Lines gekry. [[Lêer:N90831 (10643886703).jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig word met die naam ''Star of Switzerland'' by die Pima Air & Space Museum gesien.]] === L-049 PP-PDD by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië === ’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho (TAM Museum) in Brasilië uitgestal. Die registrasienommer is vals – die vliegtuig was in werklikheid voorheen as N86533 geregistreer, wat die konstruksienommer 2071 het. [[Lêer:Lockheed L-049 Constellation, Panair do Brasil AN1195308.jpg|geen|duimnael|’n Lockheed L-049 Constellation word met die registrasie PP-PDD en in ’n Panair do Brasil-kleurskema by die Museu Asas de Um Sonho in Brasilië gesien.]] === EC-121T by die Peterson Air and Space Museum in Colorado Springs in die VSA === [[Lêer:EC-121T at Peterson AFB.jpg|duimnael|’n Lockheed EC-121T Constellation word op 26 Augustus 2010 by Peterson-lugmagbasis in Colorado in die VSA uitgestal.]] ’n Lockheed EC-121T Constellation word by die Peterson Air and Space Museum op die Peterson-lugmagbasis in Colorado Springs in die VSA uitgestal. Die reeksnommer van die vliegtuig is 52-3425 en sy konstruksienommer is 4343 (oorspronklik op 17 Januarie 1955 aan die USAF afgelewer).<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/52-3425.htm|title=52-3425 c/n 4343|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> Die EC-121T Constellation was ’n gemodifiseerde weergawe van die EC-121D wat as elektroniese intelligensieplatform gebruik is en ’n gerekenariseerde Lug- Vroeë Waarskuwing-en-beheer-terugvoerstelsel gehad het. ’n Handvol EC-121T’s het hulle groot radarkoepels behou.<ref name=":3" /> === C-121A konstruksienommer 2601 === Die Lockheed C-121A Constellation met die konstruksienommer 2601 het die registrasienommer N494TW en het voorheen die reeksnommer 48-0609 gehad. [[Lêer:C-121A MATS (17645251359).jpg|geen|duimnael|Die enjins van die Constellation met die registrasienommer N494TW word aangeskakel vir ’n vlugdemonstrasie gedurende die Royal International Air Tattoo in 1998.]] Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, is aan Korean Air vir statiese vertoning by hulle opleidingsfasiliteit op die eiland Jeju in Suid-Korea geskenk. Die vliegtuig word in ’n Air Korea-kleurskema en met die registrasienommer HL4003 uitgestal. Air Korea het van Maart 1967 tot Augustus 1968 ’n L-1649A Starliner met die registrasienommer HL4003 bedryf.<ref>{{Cite web|url=https://www.conniesurvivors.com/N494TW.htm|title=N494TW c/n 2601|date=30 April 2026|website=Connie Survivors.com|access-date=30 April 2026}}</ref> [[Lêer:Korean L-049 on display.jpg|geen|duimnael|Die vliegtuig wat voorheen N494TW geregistreer was, word as Air Korea HL4003 op die eiland Jeju in Suid-Korea gesien.]] == Verwysings == po0sdxj3dvm5w14pfatazqppvpwv4wr 0 461035 2901366 2901363 2026-05-04T12:03:58Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901366 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) bevestig dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} 67faa49ldf6xmrhlu4uplovu6rczena 2901368 2901366 2026-05-04T13:14:40Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901368 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik geopen.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, lenght 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) bevestig dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} o3ejgrebnibynsu9i4yrdnow01rih3s 2901369 2901368 2026-05-04T13:15:37Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901369 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik geopen.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) bevestig dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} f0y2qy4wzl43x68dm8w9pgggzdi1bt5 2901370 2901369 2026-05-04T13:30:19Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901370 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou op Darling opklim.<ref>https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) bevestig dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} tifd9e3djba3xzugr70ry84mf0ere4h 2901371 2901370 2026-05-04T13:30:41Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901371 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou op Darling opklim.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) bevestig dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} j392f82fuhwzb6dwnccohcj0uy2o09i 2901372 2901371 2026-05-04T13:36:32Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901372 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) bevestig dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} c070afb48mo1i8v5kxz5x54qevwts7j 2901373 2901372 2026-05-04T13:37:16Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901373 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) bevestig dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} dgy7yoz5kxjqdk2mfupa3vbseh2mum6 2901375 2901373 2026-05-04T13:42:20Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901375 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status gekry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} gt2twuqcf8kr3gl4w3ydsmydqozukcm 2901397 2901375 2026-05-04T14:35:48Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901397 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} kbegg1epmjz6i8bgiqaqmatut9r9uck 2901428 2901397 2026-05-04T16:35:17Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901428 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[ https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 18 & 358]: Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam.<br>Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} j1tk73msdagsgsnr4haaqyq4pxhkah5 2901429 2901428 2026-05-04T16:37:30Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901429 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} 8xgmhj7bjpisk2sk761nzomxo37vk0b 2901430 2901429 2026-05-04T16:48:08Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901430 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1910. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.<ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} a50b8vl2tgupoolve72zoe3jpta73sw 2901431 2901430 2026-05-04T16:48:25Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901431 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1910. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} av6ziuj71wxbxgme6k50xizq82skf20 2901432 2901431 2026-05-04T16:48:37Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901432 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1910. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} oyksdoy9lnxobg35056zkeatisxf55m 2901433 2901432 2026-05-04T16:49:23Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901433 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Verwysings === {{Verwysings}} 44vhr8wa5av0gxjml6zz8f92ww0yqcu 2901435 2901433 2026-05-04T16:55:32Z Suidpunt 13232 2901435 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos De Zuid-Afrikaan albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word in hierdie artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 51ks9q0i3nsaolcn73k3tcrkj1yjln6 2901436 2901435 2026-05-04T16:56:20Z Suidpunt 13232 2901436 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 5rey7yupvp8yrj5jhwz66v848c9s628 2901437 2901436 2026-05-04T16:57:05Z Suidpunt 13232 2901437 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piketberg. Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piketberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} azbr2pmmnzlmogspluywht7z949w862 2901438 2901437 2026-05-04T16:58:18Z Suidpunt 13232 /* Aanloop */ 2901438 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} lbl41um5d8ltetanp2e3gou52ab44un 2901441 2901438 2026-05-04T17:19:41Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901441 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, soms spesiaal laat maak word, wat nie op die Kaapse spoor gebruik kon word nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} owdb4yuapgonkbq939i1gwlili3g7hq 2901442 2901441 2026-05-04T17:20:12Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901442 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat soms spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor gebruik kon word nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 1yub3fmnk146fxfmykoydzhixzf6x98 2901454 2901442 2026-05-04T18:01:51Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901454 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat soms spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor gebruik kon word nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 0waz6vni7ypzxgcjwoodgn3fda5akic 2901456 2901454 2026-05-04T18:02:38Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901456 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat soms spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor gebruik kon word nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 60si8kgxnpgyimm11ksikuqvrqld6tw 2901457 2901456 2026-05-04T18:03:25Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901457 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat soms spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor gebruik kon word nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} d5zufajkv7gpxdqnee7vjml98nogonk 2901458 2901457 2026-05-04T18:05:29Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901458 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat soms spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor gebruik kon word nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 8xmoa2bzzllp4wbv6xrkwruogn1yfbt 2901460 2901458 2026-05-04T18:20:52Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901460 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 5e640zlo4ve8il5omhovoyoc1zqg8fp 2901464 2901460 2026-05-04T18:28:57Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901464 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie benerek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moet jy by Kalbaskraal uitklim, jou bagasie vat, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} jhrpkb16kklde4z6kyemnr660j1hrc7 2901467 2901464 2026-05-04T18:36:55Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901467 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie benerek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} b5qf6uzh31o9ehmwyfug9be34o2hb3l 2901469 2901467 2026-05-04T18:50:48Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901469 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie benerek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 380lib3ot36jjpg8jqtkg4mm0gvkb1u 2901486 2901469 2026-05-04T20:10:57Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901486 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur mnr. Harry Horne Elliot ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die Kaapse Goewerments Spoorweë, Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie benerek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} shr6ai2cdpvu75qwsa00qasxasxtanl 2901489 2901486 2026-05-04T20:16:20Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901489 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur mnr. Harry Horne Elliot ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie benerek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} s12vsegh040m2dqfnd319sof6ofw82h 2901490 2901489 2026-05-04T20:16:44Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901490 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur mnr. Harry Horne Elliot ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie benerek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 2lluajay64h90yn6f0o4gzv0w1y6uht 2901491 2901490 2026-05-04T20:18:17Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901491 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie benerek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 6rcdrszyeedqmcvzrubn62ddgd71t4p 2901492 2901491 2026-05-04T20:25:23Z Suidpunt 13232 /* Hopefield-lyn se klagtes */ 2901492 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} j1r1adoxu9rwrmbove2djd67hr3zvbt 2901548 2901492 2026-05-05T11:06:36Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901548 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, asook die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby Klawer gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. BusinessTech. 4 August]<ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy,<ref name="delist">[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word. Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} jf37d6x8fn3erslknc28nf9xgciq7bh 2901550 2901548 2026-05-05T11:07:23Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901550 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, asook die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby Klawer gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. BusinessTech. 4 August]<ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy,<ref name="delist">[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word. Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} hdww0xe99fpau75jrzyyvlfcx0c1ft5 2901551 2901550 2026-05-05T11:08:09Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901551 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, asook die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby Klawer gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. BusinessTech. 4 August]<ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy,<ref name="delist">[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 8kbfw1rfixbjpn67n9cx7wybsyn88rq 2901553 2901551 2026-05-05T11:10:33Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901553 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, asook die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby Klawer gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. BusinessTech. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} eehw7wbnepqvl7pzup9u5q5byz4cuvt 2901554 2901553 2026-05-05T11:12:04Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901554 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, asook die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby Klawer gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. BusinessTech. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus 2000, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} g5hvjmvuk1swwmu427g4lxkdb1gg040 2901555 2901554 2026-05-05T11:13:04Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901555 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, benewens die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby Klawer gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. BusinessTech. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus 2000, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} f9bwxsrpsgceaob7pap79q600dyhqh1 2901556 2901555 2026-05-05T11:17:26Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901556 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, benewens die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby Klawer gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. Major South African company could shut down exports after operating for 35 years. ''BusinessTech''. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus 2000, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} dxhbgryzi4lldnh7ez3a03z6ip1i399 2901558 2901556 2026-05-05T11:20:48Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901558 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery]</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, benewens die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby [[Klawer]] gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. Major South African company could shut down exports after operating for 35 years. ''BusinessTech''. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus 2000, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} fhno2j9vo0rl7vq89mxz7111r3xrsol 2901559 2901558 2026-05-05T11:21:35Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901559 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Dit is 'n aanvegbare stelling gegrond op onkunde. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery.</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, benewens die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby [[Klawer]] gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. Major South African company could shut down exports after operating for 35 years. ''BusinessTech''. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus 2000, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} dw2nvnazd2027xd56pf01832bbofcni 2901560 2901559 2026-05-05T11:48:11Z Suidpunt 13232 /* Nasleep */ 2901560 wikitext text/x-wiki Die '''spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield''' het vanaf 3 Desember 1879 begin broei met die afstigting van die [[NG gemeente Moorreesburg|Hooikraalkerkie]] (vandag [[Moorreesburg]]), op sy ergste gewoed in die 1890's tot die Anglo-Boereoorlog uitgebreek het, en daarna nog tot die 1940's bly voortsmeul.<ref>Bouman, G. 2026. Spoornyd: Waarom Swellendammers g'n trein wou hê nie. Deel 1. ''Suidernuus'', 30 Januarie, p. 5.</ref> Tydens die spoorwegontwikkeling van die [[Swartland]] en [[Weskus]] het hierdie stryd aanleiding gegee tot die totstandkoming van twee spoorlyne: die gewone [[Kaapspoor|Kaapse spoorlyn]] (3 voet, 6 duim) wat deur Moorreesburg loop Piquetberg toe, en die aanvanklike smalspoorlyn tot by Hopefield (2 voet). Goedkoop is duurkoop: die besluit op die smalspoorlyn sou vir Hopefield nog duur te staan kom. === Aanloop === Op '''3 Desember 1879''' kom die Ringkommissie op Hooikraal byeen, in opdrag van die Ring om 'n gemeente te stig. In die koerantberig van ''De Zuid-Afrikaan'' (6 Desember 1879) kom mens heelwat te wete. Onder andere is daar benewens die kerk, skoolgebou en woning wat vir die inwonende onderwyser en "kostleerlingen" ingerig is ook "nog eenige andere gebouwen van private personen". Hooikraal is op hierdie stadium drie uur vanaf Malmesbury geleë, drie ure vanaf Hopefield, drie ure vanaf Riebeek-Wes en drie en 'n halfuur vanaf Piquetberg.{{voetnota|Die naamsverandering Piquetberg na Piketberg het amptelik in 1938 plaasgevind. Al het koerante soos ''De Zuid-Afrikaan'' albei wisselvorme reeds in die 1800's en vroeë 1900's aanvaar, word daar in hierdie Wikipedia-artikel "Piquetberg" deurgaans gebruik vir die tydperk voor 1938.}} Dit is letterlik in die hart van die "Roode Zwartland", en dus baie sentraal geleë. Ook is daar reeds sprake van 'n spoorlyn wat tussen Malmesbury en Piquetberg sal loop, dit is net 'n kwessie van tyd, en die groot vraag ontstaan: sal dit deur Hooikraal loop, of Hopefield? Alleen die toekoms sal leer. Die presiese bewoording in die koerant lui:<ref name="Zuidafrikaan.6.Dec.1879">''De Zuid-Afrikaan''. 1879. Hooikraal. 6 December, 5-6.</ref> {{cquote| Wel kan het gebeuren dat, daar er sprake is van eene verlenging van den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, hier een uitgebreide handel kan geopend worden, '''en dat Hooikraal Hopefield nog zal overvleugelen'''. Maar dit zullen wij vooreerst daar laten. }} '''14 April 1882''': Die Afdelingsraad van Piquetberg besluit om 'n petisie aan die Kaapse parlement te stuur om die Malmesburyse Spoorweg, wat reeds opgemeet is, te verleng tot by die Bergrivierbrug. 'n Kopie van hierdie resolusie sal na die Goewerment gestuur word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Afdeelingsraad van Piketberg:Vergadering gehouden den 14den April 1882. 22 April, p. 3: Al de leden waren tegenwoordig daar er zaken van belang voor te dragen waren. Voornamelijk de verlenging van den Malmesburyschen spoorweg die al reeds opgemeten is en die men graag in deze zitting zou willen zien passeren. Voorgesteld door den heer Eksteen en gesecondeerd door den heer Dommissie, dat het werkend Comité van deze Commissie eene petitie aan het Parlement zal aanbieden, met eerbiedig verzoek om den Malmesburyschen Spoorweg, die alreeds opgemeten is, te verlengen naar de Bergrivierbrug, daar dit eene zaak van groot belang is. De Voorzitter merkte op dat verscheidene der invloedrijkste ingezetenen hem verzocht hadden de aandacht der Commissie op dit onderwerp te vestigen, daar het grootelijks tot den voorspoed van dit en de omliggende distrikten zou zijn. Het voorstel werd unaniem aangenomen en men besloot ook eene kopij van deze resolutie, omtrent den spoorweg van Malmesbury naar Piketberg, naar het Gouvernment te zenden.</ref> '''27 April 1882''': Die voorstel word ter tafel gelê in die Wetgewende Vergadering, en die parlement gee opdrag dat die ''[https://www.google.co.za/books/edition/Engineer_s_Report_of_the_Surveys_and_Est/yew1AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Engineer's Report of the Surveys and Estimates of the Proposed Extension of the Line of Railway from Malmesbury to Piquetberg]'', wat ingedien is, aangepas moet word.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1882. Parlement: Donderdag, 27 April 1882, Spoorwegvoorstellen, 29 April, p. 6: De heer Human stelde voor het rapport van den Ingenieur der linie tusschen Malmesbury en Piketberg te tafel te leggen. Aangenomen.</ref> Die gegewens in die dokument vervat, toon Hector Shaw, die opmeter, het aanvanklik sy eie roete opgetrek. Die naam Hooikraal is nêrens daarin te vinde nie. Shaw het egter, met sy tweede voorstel, van die invloedrykste boere uit die omtrek genader en hulle voorstelle gevra. Die spoorlyn se grondwerk en onkostes is sodoende aansienlik verminder. Volg mens die treinspoor op 'n eietydse topografiese kaart, en let mens op die omliggende plaasname, is dit verwonderend hoe die plan byna onveranderd gebly het. Mens vertrek uit Malmesbury se stasie, ry deur die "Vogelgesand"-vallei, verby die plaas "Vogelgesand" (Voëlgesang), en "Roode Drie" (Rooidraai), dan slaan mens die noordwestelike rigting in tot by "Kaisenbosch" (Kiesenbosch). Vandaar ry mens oor die pad wat na Hopefield lei (vandag die R45), maak 'n draai om 'n heuweltjie teen 'n gradiënt van 1:40 vir sowat een myl. Weer steek mens die hoofpad oor, ry verby "Twee Kuil" (Tweekuil), dan in die rigting van "Crangwagenskraal" (Cruywagenskraal). Vandaar sal mens aankom by die plaas van mnr. Tobias Lochner (senior), hier sal mens genoeg klippe en water aantref, wat ideaal is vir die bou van 'n treinstasie alhier (waar Ruststasie vandag staan). Hiervandaan is die gradiënt niks steiler as 1:40 nie, en dit lei mens in 'n noordelike rigting, verby "Kopje Neul Fontein" (vandag Neulfontein se Berg, 335 m bo seespieël). Op '''20 Junie 1893''' dien D.C. De Waal weer 'n petisie by die parlement in om die spoorlyn tussen Piquetberg en Malmesbury te verleng. Toe mnr. Van Zyl op die 29ste Augustus hieroor uitvra, antwoord die Eerste Minister, [[Cecil John Rhodes]], op heel diplomatiese wyse dat die Malmesbury-spoorlyn ongelukkig nie nou dadelik aandag sal geniet nie, maar wel in die toekoms.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/g1tNAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=piquetberg&pg=PA358&printsec=frontcover Cape of Good Hope Debates in the House of Assembly in the First Session of the Eighth Parliament of the Cape of Good Hope, 16th June to 9 September, 1893. Cape Town: Cape Times Printing Works, pp. 358] : Mr. VAN ZYL asked the Prime Minister if the Government will during the recess give its attention and consideration to the great claims of the North- western portion of the Colony to railway communication ; and in any railway construction scheme which may be submitted to the next Parliament make provision for the extension of the line from Malmesbury through the fertile grain districts of Voor Piquetberg, in the direction of Clanwilliam. Mr. RHODES said he could not hold out any immediate hope of the extension mentioned being carried out, but the Government would have to consider in the future the gradual extension of the Malmesbury line.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 20 Junij. Petities enz. Donderdag, 22 Junij, bl. 3: Een [petitie] door den heer De Waal over den Spoorweg naar Piketberg.</ref><ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1893. Parlement. 29 Augustus. Vragen. Dingsdag, 31 Augustus, bl. 4: De heer Van Zijl vroeg of de Regering gedurende het reces hare aandacht en overweging zal schenken aan de groote aanspraak van het Noordwestelijk deel der Kolonie op Spoorweggemeenschap, en voorziening zal maken voor het verlengen van de lijn van Malmesbury door de vruchtbare graandistricten van Voor Piquetberg in de rigting van Clanwilliam. - De Eerste Minister antwoordde dat de Regering niet van plan was om reeds nu sulk een lijn voor te stellen.</ref> '''28 Februarie 1903''': Hopefield se smalspoorlyn word uiteindelik heeltemal geopen,<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Report/JcDFX8yU_TYC?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=RA1-PA12&printsec=frontcover Cape if Good Hope Report of the General Manager of Railways for the Year 1903 (with appendices). 1904. Cape Town: Cape Times Limited, p. 12]: The 2 ft. gauge line from Kalabas Kraal (on the Malmesbury line) to Hopefield, via Darling, length 47½ miles, authorised under Act 19 of 1900, was opened for general traffic on '''28th February, 1903'''.</ref><ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Official_Year_Book_of_the_Union_and_of_B/YcQvAAAAYAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+1903+28+february+rail&pg=PA568&printsec=frontcover Official Year Book of the Union, No. 1. Containing Statistics mainly for the period 1910-1916. Pretoria: The Government Printing and Stationary Office, p. 568]: Gauge of 2 ft. Owing to the poor nature of the country through which these [supplying] feeders ran, economy in construction was necessary, and the question as to whether economy could be secured without serious disadvantage was debated for some time. At last Cape Government Railway decided upon building lines to 2 ft. guage, and the first of such lines, that from Kalabas Kraal to Hopefield, forty-seven miles long, '''was opened on the 28th February, 1903'''.</ref> wat beteken die publiek kan ook nou by Darling opklim.<ref name="Kilpin">[https://www.google.co.za/books/edition/The_Cape_of_Good_Hope_civil_service_list/WUcrZ0UFHW8C?hl=af&gbpv=1&dq=%22traffic+on+28th+February,+1903.%22&pg=PA210&printsec=frontcover Kilpin, E.F. 1905. ''The Cape of Good Hope Civil Service List''. Duties of Officers. Cape Town: W.A. Richards & Sons, p. 210]: The line was opened to Darling (22¼ miles) for goods traffic by construction train from Kalabas Kraal to Darling when convenient to the Department, on October 11th, 1902, and the whole line was opened for general traffic on 28th February, 1903.</ref> === Hopefield-lyn se klagtes === [[Lêer:CGR No. NG 1–3.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin NG 1-3 stoomlokomotief. Sulke lokomotiewe moes spesiaal gebou word vir die smalspoorlyn van 47½ myl]] [[Lêer:CGR Baldwin 2-6-0 no. 2, SAR Class NG7 no. NG23.jpg|duimnael|regs|350px|Die CGR Baldwin 2-6-0 no. 2 stoomtrein kom in Hopefield aan met passasierswaens]] Skaars drie maande ná die opening van die Hopefield-lyn, hoop die klagtes op. By 'n openbare vergadering op 19 Mei 1903 te Malmesbury kla leweransiers nie alleen oor vertragings wat hul winste opvreet en klandisie laat verloor nie, maar ook die laai en oorlaai van goedere van spoor na spoor wat eenvoudig net nie plaasvind nie. By hierdie oorlaai word goedere ook alte dikwels gesteel. Ene meneer Van Aarde kla spesifiek oor die smalspoorlyn langs Kalabaskraal na Darling en Hopefield, en meneer Stucke (Stucke en Co.) beaam dit ten volle.<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Malmesbury en de spoorwegkwestie. 21 Mei, p. 6: Een Kaapsche tijdgenoot geeft een verslag van zijn rapporteur te Malmesbury van een bezoek van den heer Paterson, Assistent Bestuurder van Spoorwegvervoer, aldaar gebracht om onderzoek te doen naar zekere spoorweg grieven. Het was den morgen van zijn komst, op 19 dezer, dat hij zamen met eenige kooplieden het station bezocht, om later op den dag met het belanghebbend publiek een bijeenkomst op het stadhuis te houden. De heer Rood, van de firma Rood en Pemberton, bekleedde den voorzitterstoel, en las een brief van 5 laatstleden voor, waarin de grieven worden uiteengezet. Zij wezen vooral op het gebrek aan Prieska. Zoo veel produkten en andere goederen waren aan het station bijeen dat, als men maar met de verzending er van evenveel haast wilde maken als sedert December tot een eind in April, het twintig maanden zou duren eer alles verzonden was; en wat hier beweerd werd zou men zien de waarheid te zijn als men de boeken naging. Op Maandag, Woensdag en Vrijdag deed men bijna niets dan de treinen te verplaatsen, zoodat er aan laden niet gedaan werd; en de verzending der goederen aan hun adressen was zoodanig dat men overstroomd werd met brieven en telegrammen over goederen die men lang had moeten ontvangen maar wel vier weken of meer schenen noodig te hebben om 50 mijlen ver te worden vervoerd. Men scheen thans een mooi seizoen voor zich te hebben, maar wat hielp dit als men geen gelegenheid had zijn oogst te verzenden. De oorlog, voegde de voorzitter er bij, had groote bezwaren gebracht, maar de vrede had deze niet verminderd, en het zou tot het eind van 1904 duren eer men, tenzij er verlichting kwam, met het thans verzondene in orde was. Aan het sluiten van kontrakten was geen denken, en de vertraging gaf de kooplieden dubbel werk, terwijl de landbouwer de gereedschappen niet ontving die hij voor zijn bedrijf noodig had. Een der eerste veranderingen die men hebben moest was ’t maken van twee aparte goederenloodsen, een voor ’t verzenden en een voor het ontvangen van goederen. Nadat deze toespraak met toejuiching was ontvangen, sprak de heer Lombard over de aflevering van goederen, die in vele gevallen zoo laat geschiedde, dat wie ze verwachtte ze niet langer noodig had; ploegen als de ploegtijd, mest als die der bemesting over was. Zijn firma had hierdoor goede klanten verloren. De heer Koch (Smuts en Koch) zeide dat de negotie niets waard was als zij onder zulke omstandigheden moest gedreven worden; men moest bestellingen afwijzen omdat men wist dat men er niet aan voldoen kon, iets wat hij staafde door het voorlezen van brieven. '''De heer Van Aarde klaagde over het vervoer van goederen langs de enge lijn van Kalabaskraal naar Darling en Hopefield; de goederen bleven te Kalabaskraal tijden lang liggen eer zij werden overgeladen op de trucks voor het enge spoor, en in één geval was het gevolg, dat de besteller de goederen niet meer wilde. De heer Stucke (Stucke en Co.) bevestigde dit ten volle; al het kwaad kwam van het verzuim bij het laden en overladen, waar geen behoorlijke plek voor was en dat dus niet naar eisch kon geschieden. Het was een uiterst duur stelsel waar men onder werken moest. Na een paar klachten over het plunderen van goederen''' sprak de heer Lombard vooral tegen speciale treinen op Zondag, waar men geen volk voor kon krijgen zonder dubbele betaling, en dan kwam nog dikwijls de trein te laat, zoodat dit loon voor niet werd betaald. Verscheidene andere sprekers waren insgelijks tegen den Zondagschen goederentrein en over het gebrek aan personeel aan het station, en de voorzitter sloot de discussie met te zeggen, dat de heer Paterson nu zelf overtuigd moest zijn dat de schuld van het niet afleveren der goederen niet lag bij de kooplieden.<br>De heer Paterson erkende dat er grieven waren en dat men ze hem in beleefde bewoordingen had voorgelegd, maar wees er op dat het spoorweg departement het zeer zwaar had, want behalve dat men voor den terugkeer der ballingen had moeten zorgen was het gewone vervoer veel grooter dan ooit, en het bezwaar lag dan ook minder aan gebrek aan trucks dan aan dat van locomotieven om ze te vervoeren, iets wat men de geheele lijn ver van Kaapstad tot De Aar zien kon. Dat er voor Malmesbury niet behoorlijk gezorgd was, daar was geen twijfel aan. (Toejuiching). Men moest geld uitgeven om dit kwaad te verbeteren, en wel vooreerst door vergrooting der goederenloods; en al de grieven die men hem had voorgelegd zou hij tevens meedeelen aan den algemeenen bestuurder en directeur van het vervoer. Vooral zou hij dezen ook de zaak der Kalabaskraal lijn onder het oog brengen, maar hij wist niet van verzuim bij het overladen; en wat het plunderen betrof, daar werd ook elders over geklaagd, doch strenge maatregelen werden er tegen genomen. Voor vergrooting van het terrein aan het station was reeds last gegeven; de speciale Zondagstrein was slechts een maatregel van tijdelijken aard, en door den drang der omstandigheden genomen. Tegen werk op Zondag was hij zelf. Hij hoopte Malmesbury van een behoorlijk aantal trucks te zullen voorzien, en het verheugde hem dat de kooplieden minder kwaai waren dan hij zich had voorgesteld. Een dankbetuiging aan den heer Paterson en den voorzitter was het eind der verrichtingen.</ref> Maar sekerlik niemand het meer kritiek oor die spoorlyn nie as die Kommissaris van Openbare Werke, mnr. Douglass. Hy sit die probleme tydens sy parlementsrede op 30 Junie 1903 só uiteen:<ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6">''De Zuid-Afrikaan''. 1903. Parlement. Dinsdag, 30 Juni, 1908. Spoorwegen Verlenging Wetsontwerp. 2 Juli, p. 6: Twee voet lijnen voldeden niet, dan alleen indien geen overlading behoefde plaats te hebben. Spreker refereerde naar Indië waar ment het 2 voet lijn systeem had los gelaten en de 2 voet 6 duims wijdte had aangenomen. De Commissaris las hier het rapport daaromtrent van den Secretaris van Publieke Werken in Indië. Het rapport bevatte verder een paragraaf, waarin er op gewezen werd, dat daar steeds bij aanleg van spoorwegen rekening werd gehouden met de wijdte van de hooflijn. Spreker haalde verder het rapport aan van den hoofdingenieur der Queensland spoorwegen, die een onderzoekingsreis voor dat doel had gemaakt door Amerika en Europa, om het smalle systeem te bestudeeren, en dit rapport was uitgebracht tegen verandering der wijdte. Spreker wees er verder op dat, dat smalle spoorwegen voor landbouw distrikten in den oogsttijd niet voldeden, tenzij er voldoende rollende materieel is, om de produkten te vervoeren. En dit rollen materieel zou dan minsten negen van den twaalf maanden ongebruikt liggen. Dan kwam de kwestie van de overlading van smalle op breede spoorwegen. Te Kalabaskraal waren de overladingskosten opgegeven te bedragen 4d. per ton, doch deze waren 1s. 8d. per ton geweest, voor de laatste twee maanden. Verder zoude nog op de smalle spoorwegen bij overlading het aantal handen dienen te worden vermeerderd, wat in dit land een groote zwarigheid opleverde. Men gebruikte aldaar twee lading meesters en achttien kleurlingen. Als er overlading moest plaats hebben, liep men tevens het gevaar van stelen. De overlading te Kalabaskraal berekend per maand kwam tot £70 per maand. De kontrakteur dier lijn had gezegd voor £600 per mijl meer een 3 voet 6 duims lijn te zullen maken, en daar de lijn 47½ mijl lang was, zouden de meerder kosten in ronde cijfers £30,000 beloopen hebben. De interest van dat kapitaal berekend tegen 4 percent zoude £1,050 beloopen, terwijl de overladingskosten thans £840 per jaar bedragen, dus voor ruim £200 per jaar meer zoude men een 3 voet 6 duims breed spoor kunnen gehad hebben. Rekende men daar af nog het bedrag dat gestolen werden de meerdere jaarlijksche kosten zeer gering. [...]</ref><ref name="Parlement30Junie1903">[https://www.google.co.za/books/edition/Debates_in_the_House_of_Assembly/wQ9KAQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=Kalabras%20Kraal&pg=PA192&printsec=frontcover Debates in the House of Assembly. 1903. Fifth Session of the Tenth Parliament of the Cape of Good Hope, 5th June to 31st August, 1903. Cape Town: Cape Times Limited. 30 June, p. 192]</ref> :'''Ten eerste''' het die Sekretaris van Openbare Werke in Indië, Lord George Hamilton, vir Douglass meegedeel die smalspoorlyne (van 2 vt.) word nie meer in Indië gelê nie; hulle maak nou liewer gebruik van die die Kaapspoor, 3 voet 6 duim. Die hoofingenieur van Queensland het tydens sy reis deur Amerika, Kanada en Europa bevind almal waarsku teen smalspoorlyne. Sodra die oestyd kom, oorskry die spoor sy kapasiteit. Boonop staan hierdie trokke vir 9 maande van die jaar doodstil.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten tweede''' is die oorlaaikoste buitensporig. By Kalabaskraal sou die oorlaaikoste aanvanklik 4 tot 6 pennies per Britse ton gekos het, maar nou is dit tans 1 sjieling, 8 pennies en 2 fartings per ton.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten derde''' sit die Kaapkolonie reeds met 'n arbeidstekort, en by die oorlaai van die vrag word twee laaimeesters en 18 arbeiders benodig.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vierde.''' Die kontrakteur van daardie lyn voer aan hy sou £600 per myl meer vir die aanbou van die gewone Kaapse spoor gevra het; aangesien die lyn 47½ myl lank was, sou die bykomende koste £30 000 beloop het. Die rente op hierdie kapitaal, bereken teen 4 persent, sou £1 050 per jaar bedra. £600 per myl meer lyk op papier nogal baie, maar in die praktyk is dit minder. Die somme moet mooi bereken word. Die oorlaaikoste van die vrag beloop £70 per maand, dit wil sê £840 per jaar wat die spoordiens in die water gooi. Dit is natuurlik nog voordat mens die onregstreekse ekonomiese skade vir die streek inreken. As mens boonop die onnodige onkoste soos skade, brekerasies en diefstal (by hierdie oorlaai) hierby insluit, dan kon mens liewer teen £200 meer per jaar 'n duursame 3 voet 6 duim spoor aangeskaf het.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten vyfde.''' Sou daar 'n ernstige ongeluk plaasgevind het, of die lokomotief raak buite werking, of die trokke moet herstel word, moet al daardie trokke op abbawaens eers na Soutrivier gestuur word, of 'n span moet spesiaal die herstelwerk daarbo gaan doen, want die trein kan nie op die Kaapse spoor loop nie.<ref name="Parlement30Junie1903" /><ref name="Zuidafrikaan2juli1903.6" /> :'''Ten sesde.''' Omdat die lokomotiefenjins baie kleiner is om op die smalspoorlyn te pas, is hulle stadiger. Die spoorwegpersoneel het egter hulle vaste loontarief, dus werk hulle stadiger, maar moet teen langer ure teen dieselfde tarief betaal word as diegene wat op die Kaapse spoor met groter enjins werk. Die loon per treinmyl van die 2 voet-lyn is dus hoër as dié van die 3 voet 6 duim s'n.<ref name="Parlement30Junie1903" /> :'''Ten sewende.''' Die aanname dat die kleiner lokomotief vir 'n kleiner spoor minder steenkool sou gebruik, is verkeerd bewys. Dit blyk dat die groter enjins as 't ware minder steenkool in verhouding benodig om dieselfde stoomdruk op te bou.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Douglass kom tot die slotsom: 'n smalspoorlyn is slegs lonend indien daar skerp draaie in die gebied voorkom, of indien daar bittermin spoorverkeer is.<ref name="Parlement30Junie1903" /> Op 28 Julie 1908 word residentingenieur, Harry Horne Elliot, ondervra omtrent die aard van die Kalbaskraal-Hopefield, om meer te wete kom of die aanlê van 'n smalspoorlyn by Pankop die kool die sous werd is. Elliot onderhou tans die treinspoor by Kalabaskraal-Hopefield. Hy kan nie uit die vuis uit raad gee omtrent ander spoorlyne nie, omdat al die gegewens nie tot sy beskikking is nie. Nietemin verskaf hy heelwat inligting omtrent die doen en late van sy Hopefield-spoorlyn wat hy die beste ken. Op dié stadium sak die oorlaaikoste na 4½ pennies per Britse ton in Februarie en Maart (oes- en dorstyd), maar deur die loop van die jaar kan dit tot meer as 16 pennies (1 sjieling 4 pennies) per ton draai wanneer dit stil is. Deur die jaar loop drie treine per week. As daar 'n gelaaide trein by die stasie aankom wat vir Hopefield bestem is, sal hy tot 24 uur moet wag. Die trokke word steeds versien by Soutrivier. Sou daar nog smalspoorlyne aangelê word, sal elkeen ook hul eie afsonderlike lokomotiewe en trokke moet hê - dit is reeds te duur om byvoorbeeld trokke tussen Kalabaskraal-Hopefield en Port Elizabeth-Avontuur te wissel. Die bedryfkostes is tans 6½ pennies per treinmyl. In Februarie is daar 600 tot 700 treinmyle bo normaal - want dit is oestyd - dan daal die bedryfkostes onder 2 pennies per treinmyl. Ook Elliot sê die smalspoorlyn is lonend en spaar geld as die spoorlyn skerp draaie moet maak.<ref name="minutes1908">[https://www.google.co.za/books/edition/Minutes_of_the_Legislative_Council_and_V/IRc6AQAAMAAJ?hl=af&gbpv=1 Minutes of the Legislative Council and Votes and Proceedings of the House of Assembly. Sessions 1908. Cape Town: Cape Times Limited.]</ref> Op presies dieselfde dag word die Hoofbestuurder van die [[Kaapse Regeringspoorweë]], Thomas Smith McEwen, ondervra. Dit kom eintlik daarop neer: die smalspoorlyn het elke jaar minder bedryfsuitgawes, omdat daar al hoe minder dienste gelewer word. Voorheen het die treine meermaal per week geloop, maar dit het nie meer passasiers gelok nie. Die hoofbestuurder is al aangeraai om een gemengde trein (met vrag en passasiers) net een maal per week te laat loop, maar na sy oordeel sou die treinspoor dan netsowel gesluit moes word. Die publiek hou glad nie van die oorlaaiery nie. Ook die Hoofbestuurder glo die Hopefield-lyn moes van die begin af die Kaapse spoor gebruik het - die terrein is plat, die boukoste vir die brûe/duikers/ballas/grondwerk bly dieselfde. Die enigste prysverskil is die spoorstawe en dwarslêers. Maar die belangrikste punt is die direkte verbinding met die res van die Kaapse spoornetwerk. In die geval Hopefield duur die algehele vertraging by die aansluiting tans twee dae, en wanneer dit regtig druk besig raak en die treine vanaf Malmesbury aankom, kan jy nie vars produkte laai nie.<ref name="minutes1908" /> Natuurlik moes hierdie stukkie 47½ myl ook ''sy eie'' lokomotiewe hê, wat spesiaal moes ''laat maak word'', wat nie op die Kaapse spoor kon pas nie.<ref>[https://www.google.co.za/books/edition/Locomotive_Railway_Carriage_and_Wagon_Re/l-bNAAAAMAAJ?hl=af&gbpv=1&dq=hopefield+2+ft+gauge&pg=PA59&printsec=frontcover ''The Locomotive Magazine''. 1906. Narrow Guage Locomotive, Cape Government Railways. January-December (XII). London: The Locomotive Publishing Company, p. 59]: The accompanying photo-reproduction, for which we are indebted to the builders, Messrs. W. G. Bagnall, Ltd., of Stafford, illustrates one of several locomotives built for service on the 2 -ft. gauge Kalabas Kraal-Hopefield section of the C. G. Rys. , to designs issued by Messrs. Gregory & Eyles, Sir Douglas Fox & Partners, and Sir Charles Metcalfe, Bart.; they were constructed under the supervision of Messrs. Sir Douglas Fox & Partners.</ref> Wat destyds 'n gerieflike stoïsynse verskoning was vir 'n bietjie bene rek, sou vandag net 'n beslommernis oplewer: As mens Kaapstad of Malmesbury toe wil gaan, moes jy by Kalbaskraal fisies van jou sitplek af opstaan, jy moes uitklim, jou bagasie vat, die weer trotseer, en oorklim.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 93: Die trein was ook maar 'n stadige vervoermiddel, maar dit was seker die rede waarom so baie mense daarvan gebruik gemaak het. Dit was maar 'n gemengde trein met 'n paar waens vir passasiers agter die goedere trokke, wat op Kalbaskraal aan die trein tussen Malmesbury en Kaapstad gehaak was, nadat die smalspoor vervang is. Voordat die smalspoor vervang is, moes reisigers op Kalbaskraal oorstap.</ref> === Nasleep === Die laaste stuiptrekking van die spoornyd tussen die twee dorpe word verwoord in die volgende sin geskryf in die ''The South African Railways Magazine'' deur Else Louwrens in die Januarie-uitgawe van 1940:<ref>''South African Railways Magazine''. 1940. January, 34(1)</ref> {{cquote| Die later aangelegde spoor na Moorreesburg (en vandaar na Piketberg) het baie afbreuk gedoen aan die moontlike vooruitgang van Hopefield op die gebied van besigheid en vervoer. }} Chronologiese rekords weerspreek egter hierdie aanname. Moorreesburg se spoorlyn is op 9 September 1901 geopen en Hopefield s'n 28 Februarie 1903. Eers vanaf September 1904 is kennisgewings in ''De Zuid-Afrikaan'' geplaas van 'n openbare vergadering op Moorreesburg, om by die inwoners te hoor of 'n kuilvoerfabriek opgerig kon word.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 10 September:3</ref> Soortgelyke kennisgewings is ook geplaas vir Malmesbury,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 1 September:1</ref> die Paarl,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 15 & 17 September:1</ref> Darling,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 22 September:2</ref> Durbanville,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Kennisgeving. 24 September:3</ref> Caledon,<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Caledon. 29 September:1</ref> Porterville en Piquetberg.<ref>''De Zuid Afrikaan''. 1904. Publieke vergadering. 6 October:1</ref> Belangrik hier is die onderskeid: De Zuid-Afrikaansche Geperst Voeder Maatschappij Beperkt, wat die kennisgewings geplaas het, was gesetel in die Kaap;<ref>''De Zuid-Afrikaan''. 1904. 13 September:7</ref> dit was egter 'n Johannesburgse onderneming wat Moorreesburg se gebou opgerig het.<ref>[https://web.archive.org/web/20250510095641/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4191/za-1905-08-26.pdf?sequence=11&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1905. 26 Augustus:7, kolom 1]</ref> Hoe dan ook - niemand kon egter voorsien dat 'n eenvoudige kuilvoerfabriek op Moorreesburg in die [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] sou ontpop wat later die hartklop van Moorreesburg se ekonomie sou uitmaak nie. Die impak van die fabriek se totstandkoming, te same met die dorpsgroei, was so enorm dat Moorreesburg teen 1906 gedwing was om vir munisipale status aansoek te doen,<ref>[https://web.archive.org/web/20250508102657/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-10.pdf?sequence=4&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Petition. 10 April:2]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20250508134320/https://digital.lib.sun.ac.za/bitstream/handle/10019.2/4222/za-1906-04-14.pdf?sequence=6&isAllowed=y ''De Zuid-Afrikaan''. 1906. Moorreesburg een municipaliteit. 14 April:5, kolom 7]</ref> terwyl Hopefield eers in 1903 maar dorpsbestuur gekry het<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 36: Al het die kerkraad die kerkgeregtigheid van tyd tot tyd verlaag - in 1903 tot 50 sent per erf - was die eienaars nog nie daarmee tevrede nie. Die uiteinde was dat die eienaars in 1903 'n dorpsbestuur, bestaande uit drie lede, gekies het.</ref> en op 2 April 1914 munisipale status verkry het.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p. 41: [...] want op die dorpsbestuur se vergadering van 14 April 1914 rapporteer die sekretaris dat Hopefield op 2 April 1914 munisipale status by 'n Provinsiale Kennisgewing 95/1914 verkry het.</ref> Moorreesburg, die fabriek en mnr. Collier, die belegger, was bloot op die regte tyd op die regte plek. Al is die spoornyd lankal vergete, het die kultuur teen die 1980's nog nie verdwyn nie. Vir 'n boek wat oor die trots van die dorp moet handel, wag die volgende eerste selfbejammerende woorde die niksvermoedende leser in ''Hopefield deur die eeue'' by die voorwoord in: "Hopefield, daardie klein dorpie, wat in die gat lê, waarvoor niemand, behalwe die Hopefielders, omgee nie. Omdat hy op die grens tussen die Swartland en die Baai geleë is, pas hy nêrens in nie. Elke streek gebruik hom vir eie voordeel, terwyl hyself daar geen voordeel uit trek nie." Die voorwoord is geteken 16 Junie 1986.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery.</ref> Die tema dwarsdeur die boek is hoofsaaklik gesentreer rondom standhoudendheid van nywerhede wat ontbreek, maar ook grondgebied wat afgestaan moet word (Yskor), asook faktore soos die hoofpad tussen die Weskus en Malmesbury wat om Hopefield loop, benewens die Weskuspad self wat die dorp benadeel.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, p.79</ref> Kortom: vrees vir funksieverlies. Tog het Hopefield lank voor Moorreesburg 'n belowende nywerheid gehad: 'n bottelmakery van J.G.W. Stigling, genaamd Stigling & Co. Hopefield. 'n Hollander, mnr. Vink, het in 1939 'n fabriek opgerig, van verpakkingsmateriaal gemaak, deur rogstrooi te kweek by Kleinplasie en Marydale. Ongelukkig was die grondgehalte swak, die kweek van rog nie juis suksesvol nie, en die bedryf is in 1943 gestaak. Teen ongeveer 1944 het J.H. Buhr en Wood ook 'n steenmaakmasjien onder die handelsnaam Klein Wonder/Little Wonder bemark; toe Buhr Hopefield in 1952 verlaat, het hy elke veertien dae vanaf Bellville kom kyk hoe dit nog met sy fabriek gaan. Die fabriek word in 1954 gesluit en na Bellville verskuif.<ref>Baard, J.A. 1986. Industrialisasie. In: ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 112-115</ref> Rondom ontvolking word gekyk na omliggende dorpe wat meer mense getrek het, veral Langebaan en Langebaanweg; die landbouvoorligtingsdiens wat na Moorreesburg verskuif is; die skoolraad wat na Vredenburg verplaas is en die gespokery in 1977 om die landdroskantoor te behou. "Hierdie dinge het die gemeenskap van Hopefield vertroue laat verloor in hulle verteenwoordigers in die regering en die burokrasie", is geskryf. Ook die munisipaliteit se verset in 1943 om 'n gedeelte van Theewatervlei vir die oprigting van die lugmagstasie af te staan, uit vrees vir bomme wat die vyand op Hopefield kon laat val, kom onder skoot - want al sou die persooneel enkele klikometer van Hopefield af gewoon het, sou die dorp se skole, kerk, besighede, sport en nog meer daarby gebaat het. Weens die gebrek aan werksgeleentede word Hopefield in 1986 'n aftreedorp genoem, al het hy nie heeltemal ontvolk nie.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 118-119.</ref> En is daar politieke tweespalt in die kerk, soos tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]], spat die Nasionaliste Moorreesburg se kerk toe, en die V.P.-ondersteuners Vredenburg toe.<ref>Baard, J.A. 1986. ''Hopefield deur die eeue.'' Goodwood : Nasionale Boekdrukkery, pp. 85-86 : Hierdie tweespalt het ingeang in die breë samelewing gevind. Beide die Verenigde Party en Nasionale Party het probeer om beheer in die Kerkraad, skoolraad, skoolkomitee en alle ander komitees te verkry, om sodoende die party se belange te bevorder. [...] Die dorp en distrik het sy knou weg gehad en selfs die N.G. Gemeente was byna gebreek omdat die Nasionale ondersteuners Sondae Moorreesburg se kerk toe gery het en die V.P.-ondersteuners na Vredenburg se kerk toe. Al hierdie dinge is vandag iets van die verlede en almal lagh vandag daaroor. Miskien het Hopefield se mense hulle les geleer, want vandag kan Nat, SAP, H.N.P. en K.P. lustig met mekaar se politieke oortuigings die gek skeer.</ref> Kyk mens na Moorreesburg, lyk sake ook nie veel beter nie, wat mens opnuut die universaliteit van sukses laat bevraagteken. Moorreesburg se [[Tiger Oats-gebou, Moorreesburg|Tiger Oats-gebou]] het weens die oliekrisis al hoe meer van sy funksies aan die tak in Maitland afgestaan, wat nader aan die grootste gros verbruikers is.<ref>Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 302</ref><ref name="Frankel.1988.293">Frankel, R. 1988. ''Tiger Tapestry''. Cape Town: Struik, p. 293</ref> Vandag is die fabriek op Moorreesburg 'n bouval. Erdvark Ploegfabriek (Edms. Bpk.) word omstreeks Oktober 1990 as lopende onderneming oorgekoop<ref>[https://web.archive.org/web/20160926150957/http://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2016)]</ref> en die personeel word hierna opnuut by Trawal naby [[Klawer]] gevestig.<ref name="Erdvark2025">[https://web.archive.org/web/20250616011237/https://www.erdvark.co.za/company/history/ Erdvark.co.za: The History of Erdvark Engineering (2025)]</ref> Die Swartland Groep moes ook maar ogies toeknyp toe die Trump-tariewe in 2025 aangekondig is.<ref>[https://businesstech.co.za/news/business/833927/major-south-african-company-could-shut-down-exports-after-operating-for-35-years/ Libera, M. 2025. Major South African company could shut down exports after operating for 35 years. ''BusinessTech''. 4 August]</ref> Die Moorreesburgse Koringboere Koöperatiewe Beperk word op 28 Junie 1999 'n privaatmaatskappy, <ref>[https://web.archive.org/web/20240808094956/https://www.cipc.co.za/wp-content/uploads/2023/12/DEREGISTRATION-LIST-003F.pdf Companies and Intellectual Property Commission: Co-operatives deregistration/Liquidation list, 1965 – 2023 deregistered files]</ref> nou genaamd Moorreesburgse Koringboere (Edms) Beperk, alombekend as MKB. Lank voordat die maatskappy met Overberg Agri versmelt het in 2011,<ref>[https://archive.is/vMiH1 AAF: "2011. Merger between Overberg Agri & MKB]</ref> was daar reeds kommer watter invloed en vervreemding 'n aandelemaatskappy (van eksterne, gesiglose aandeelhouers) en die blindstaar teen dividende op die dorp sou hê, maar die hoop is uitgespreek dat die boere, al is hulle nie meer aandeelhouers nie, sal baat by die winsgedrewe maatskappy deur beter dienslewering.<ref name="Richter.Transformasie">[https://play.google.com/books/reader?id=Seq9DwAAQBAJ&pg=GBS.PA125 Richter, G. 2010. Transformasie van koöperasies. In: ''Geskiedenis van die Koringbedryf, vanaf Tafelvallei tot die Rooi-Karoo (1652-2009).'' Stellenbosch: African SUN Media, bl. 125-127]</ref> By 'n koöperasie bly die wins in die dorp self, want die lede is van die kontrei. By 'n aandeelmaatskappy is die wins iewers in 'n wolk. Dikwels word vergeet van die Wet 117 van 1998 (Wet op Plaaslike Regering: Munisipale Strukture, 1998) wat in die Staatskoerant van 18 Desember 1998 aangekondig is,<ref>[https://archive.gazettes.africa/archive/za/1998/za-government-gazette-dated-1998-12-18-no-19614.pdf Staatskoerant van 18 Desember 1998]</ref> maar so ook die gevolglike afskaffing van die Munisipaliteit Moorreesburg tot samesmelting van een groot oorkoepelende [[Swartland Plaaslike Munisipaliteit]] (maar wel die behoud van die setel Distriksmunisipalteit) in die Staatskoerant van 28 Augustus 2000.<ref>[https://gazettes.africa/akn/za-wc/officialGazette/provincial-gazette/2000-08-28/5571/eng@2000-08-28/source.pdf Staatskoerant van 28 Augustus 2000, p. 53]</ref> Wat dikwels gebeur: een dorp word tot hoofsetel van die munisipalteit verkies, met die gevolge dat meer funksies soontoe verskuif. Meer besighede wil rondom hierdie funksies wees, met die gevolg dat groot dorpe (soos Malmesbury) groter word.<br> Dit is ook nie verrassend dat die Areaplan van Mei 2014 stel: "Na 'n periode van ontwikkeling toon die dorp [Moorreesburg] se ekonomie sedert 2000 'n matige groei. Dit kan toegeskryf word aan, onder andere, die feit dat die hoofkantoor van Munisipaliteit Swartland na amalgamate in Malmesbury gesetel is, die uitlek van koopkrag na Kaapstad, Malmesbury en Piketberg en die stagnering van landbouproduksie weens droogtes en die sterk randgeldeenheid wat invoere van koring goedkoper maak as om dit plaaslik te produseer."<ref>[https://archive.org/details/ated_development_plans_2014-15_02_local_municipalities_wc015_swartland_area_plan_1_north_2014-05_pdf/page/n11/mode/2up?q=+Kaapstad%2C+Malmesbury+en+Piketberg Areaplan vir 2014/0215 - Hersien op 30 Mei 2014]</ref><br> Die gevolglike diensleweringsbetoging op 1 Julie 2016 was geensins verwonderend nie, maar by een punt moet stilgestaan word. In reaksie op die eis vir 'n winkelsentrum op Moorreesburg, sê Swartland Plaaslike Munisipaliteit hy is nie 'n ontwikkelaar nie, en die winkelsentrum moet die insiatief van 'n privaat ontwikkelaar wees. Die munisipaliteit het wel by talle geleenthede 'n ontwikkelaar bygestaan om 'n finansierder te bekom, en ook 'n Chinese beleggingsgroep het belangstelling getoon, al is geen uitsluitsel verkry nie.<ref>[https://www.netwerk24.com/moorreesburg-protesoptog-eise-beantwoord-20160711-2 ''Netwerk24''. 2016. Moorreesburg protesoptog-eise beantwoord. 12 Julie.]</ref> === Notas === {{notas}} === Verwysings === {{Verwysings}} 2piawfgv4euiw43op55p290lnerprm9 0 461049 2901401 2901024 2026-05-04T14:53:31Z Sobaka 328 /* Begin van die kernplofstofprogram */ bywerk 2901401 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase in die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf "> Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm., (11 Mei 1999).</ref> Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes gehuisves het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as negentig Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience.'' Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Suid-Afrika het terselfdertyd ’n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEO) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die “Atoms for Peace”-program is daar in 1957 ’n 50-jaar-ooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit<ref name=" Minty ">Minty, A.S. 1987. South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World.'' London: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Begin van die kernplofstofprogram== Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op ’n proses vir die verryking van uraan wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens vroeë sukses met die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die fokus van die AER se aktiwiteite oorwegend na uraanverryking verskuif. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die idee van ’n “vreedsame kernplofstof” as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Ploegskare-program vir Vreedsame Kernontploffings (PNE) aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie,” ongepubliseer en ongedateer.</ref> ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar ’n kernploftoestel vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n PNE te steun, is klaarblyklik geneem sonder dat sekere kernkwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang is, deeglik oorweeg is. Geen omvattende koste- of gedetailleerde implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die studieprojek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie kan later verduidelik word aan die hand van die “wetenskaplike kultuur” wat destyds binne die AER oorheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> Die konstruksie van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref>International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om "voorlopige ondersoeke" te doen na die gebruik van “vreedsame kernontploffings”.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het begin met teoretiese ondersoeke en literatuursoektogte oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AEK het later voorkeur gegee aan werk aan die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo werk aan 'n implosie-ontwerp. Die kanontipe-ontwerp het waarskynlik gewild geword omdat dit veiligheidsoorwegings bevredig het, geen plutonium bevat het nie en in afdelings gestoor kon word vir ekstra veiligheid en sekuriteit.<ref name=" Horton "> (bl.3) Op hierdie stadium het die isolasie van Suid-Afrika op die tegnologiese en ekonomiese terrein maar net begin en was 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking steeds moontlik. As gevolg van die vrees dat werk aan 'n kerntoestel verkeerd geïnterpreteer kon word as 'n militêre program, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die kodenaam van die program was VP vir “vreedsame plofstof”.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] jdld4c1aiaf9fyr02izcgvv41oabrv0 2901493 2901401 2026-05-04T20:26:22Z Sobaka 328 /* Begin van die kernplofstofprogram */ bywerk 2901493 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase in die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf "> Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm., (11 Mei 1999).</ref> Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes gehuisves het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as negentig Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience.'' Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Suid-Afrika het terselfdertyd ’n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEO) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die “Atoms for Peace”-program is daar in 1957 ’n 50-jaar-ooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit<ref name=" Minty ">Minty, A.S. 1987. South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World.'' London: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Begin van die kernplofstofprogram== Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op ’n proses vir die verryking van uraan wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens vroeë sukses met die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die fokus van die AER se aktiwiteite oorwegend na uraanverryking verskuif. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die idee van ’n “vreedsame kernplofstof” as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Ploegskare-program vir Vreedsame Kernontploffings (PNE) aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie,” ongepubliseer en ongedateer.</ref> ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar ’n kernploftoestel vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n PNE te steun, is klaarblyklik geneem sonder dat sekere kernkwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang is, deeglik oorweeg is. Geen omvattende koste- of gedetailleerde implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die studieprojek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie kan later verduidelik word aan die hand van die “wetenskaplike kultuur” wat destyds binne die AER oorheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> Die konstruksie van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref>International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om "voorlopige ondersoeke" te doen na die gebruik van “vreedsame kernontploffings”.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het begin met teoretiese ondersoeke en literatuursoektogte oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AEK het later voorkeur gegee aan werk aan die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo werk aan 'n implosie-ontwerp. Die kanontipe-ontwerp het waarskynlik gewild geword omdat dit veiligheidsoorwegings bevredig het, geen plutonium bevat het nie en in afdelings gestoor kon word vir ekstra veiligheid en sekuriteit.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium het die isolasie van Suid-Afrika op die tegnologiese en ekonomiese terrein maar net begin en was 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking steeds moontlik. As gevolg van die vrees dat werk aan 'n kerntoestel verkeerd geïnterpreteer kon word as 'n militêre program, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die kodenaam van die program was VP vir “vreedsame plofstof”.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) Omdat die AER nie oor voldoende fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanonlooptipe toestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, met ’n projektiel vervaardig uit nie-kernmateriaal.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Hierdie vordering het die AER oortuig dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> Vroeg in 1974 is ’n verslag opgestel wat tot die gevolgtrekking gekom het dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik haalbaar sou wees. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B.J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte kernplofstofvermoë, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsbaan.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER se beleid deur die regering bepaal is, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word. <ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] lasxajkglhs6p48img7sfosfnin5n7z 2901561 2901493 2026-05-05T11:52:12Z Sobaka 328 /* Begin van die kernplofstofprogram */ bywerk 2901561 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase in die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf "> Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm., (11 Mei 1999).</ref> Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes gehuisves het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as negentig Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience.'' Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Suid-Afrika het terselfdertyd ’n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEO) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die “Atoms for Peace”-program is daar in 1957 ’n 50-jaar-ooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit<ref name=" Minty ">Minty, A.S. 1987. South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World.'' London: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Begin van die kernplofstofprogram== Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op ’n proses vir die verryking van uraan wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens vroeë sukses met die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die fokus van die AER se aktiwiteite oorwegend na uraanverryking verskuif. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die idee van ’n “vreedsame kernplofstof” as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Ploegskare-program vir Vreedsame Kernontploffings (PNE) aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie,” ongepubliseer en ongedateer.</ref> ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar ’n kernploftoestel vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n PNE te steun, is klaarblyklik geneem sonder dat sekere kernkwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang is, deeglik oorweeg is. Geen omvattende koste- of gedetailleerde implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die studieprojek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie kan later verduidelik word aan die hand van die “wetenskaplike kultuur” wat destyds binne die AER oorheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> Die konstruksie van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref>International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om "voorlopige ondersoeke" te doen na die gebruik van “vreedsame kernontploffings”.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het begin met teoretiese ondersoeke en literatuursoektogte oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AEK het later voorkeur gegee aan werk aan die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo werk aan 'n implosie-ontwerp. Die kanontipe-ontwerp het waarskynlik gewild geword omdat dit veiligheidsoorwegings bevredig het, geen plutonium bevat het nie en in afdelings gestoor kon word vir ekstra veiligheid en sekuriteit.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium het die isolasie van Suid-Afrika op die tegnologiese en ekonomiese terrein maar net begin en was 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking steeds moontlik. As gevolg van die vrees dat werk aan 'n kerntoestel verkeerd geïnterpreteer kon word as 'n militêre program, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die kodenaam van die program was VP vir “vreedsame plofstof”.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) Omdat die AER nie oor voldoende fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanonlooptipe toestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, met ’n projektiel vervaardig uit nie-kernmateriaal.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Hierdie vordering het die AER oortuig dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> Vroeg in 1974 is ’n verslag opgestel wat tot die gevolgtrekking gekom het dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik haalbaar sou wees. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B.J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte kernplofstofvermoë, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsbaan.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER se beleid deur die regering bepaal is, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word. <ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> Indien die nasionale leierskap destyds die moontlike militêre aanwending van so ’n toestel oorweeg het, is dit nie aan personeel binne die program oorgedra nie. Hoewel daar sporadiese en vae verwysings in die pers na potensiële militêre gebruike was, is geen duidelike regeringsstandpunt oor nie-vreedsame toepassings van kernenergie in hierdie stadium openbaar gemaak nie.<ref>Sien byvoorbeeld Beeld, 26 Julie 1970.</ref> Daar kon ook geen primêre bronne geïdentifiseer word wat ’n militêre doel vir die ontwikkelende kernbedryf bevestig nie. ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] kvoyhfo2lk05zgi8qxhsu3yblxc9arq 2901563 2901561 2026-05-05T11:57:55Z Sobaka 328 /* Begin van die kernplofstofprogram */ verwysing 2901563 wikitext text/x-wiki Die '''Suid-Afrikaanse kernwapenprogram''' was ’n geheime [[militêr]]e en [[tegnologie]]se projek wat gedurende die [[Koue Oorlog]] deur die regering van Suid-Afrika ontwikkel is. Die program het in die 1970s momentum gekry en het gelei tot die vervaardiging van ’n klein arsenaal [[kernwapen]]s, wat [[Suid-Afrika]] die enigste land in [[Afrika]] gemaak het wat kernwapens suksesvol ontwikkel het.<ref name="IAEA1993">International Atomic Energy Agency (1993). ''The Denuclearization of South Africa''.</ref> Die program is hoofsaaklik gedryf deur [[Strategie|strategiese oorwegings]], insluitend die land se internasionale isolasie tydens [[apartheid]], interne wetenskaplike dinamika en die waargenome bedreiging van [[Kommunisme|kommunistiese invloede]] in [[Suider-Afrika]]. Suid-Afrika se kernwapens is ontwikkel met behulp van [[Uraanverryking|hoogverrykte uraan]], wat by fasiliteite soos die Kernenergie-korporasie van Suid-Afrika verwerk is. Internasionale aandag het in 1979 toegeneem ná die sogenaamde Vela-voorval, wat moontlik verband gehou het met ’n geheime kerntoets. Suid-Afrika se kernwapendoktrine is ontwerp as ‘n strategiese politieke hefboom eerder as vir gebuik op die slagveld, spesifiek om die [[Verenigde State]] te oorreed om in te gryp in enige streekskonflikte tussen Suid-Afrika en die [[Sowjetunie]] of sy bondgenote in Afrika.<ref>{{cite book |isbn= 978-1536845655 |publication-place=Washington, D.C. |publisher=Institute for Science and International Security |lccn=2018910946 |first1=David |last1=Albright |first2=Andrea |last2=Stricker |title=Revisiting South Africa's Nuclear Weapons Program |year=2016 |url=https://isis-online.org/uploads/isis-reports/documents/RevisitingSouthAfricasNuclearWeaponsProgram.pdf }}</ref><ref name="NYT19930325">{{cite news|surname=Keller|given=Bill|title=South Africa Says It Built 6 Atom Bombs|url=http://www.nytimes.com/1993/03/25/world/south-africa-says-it-built-6-atom-bombs.html?pagewanted=all|url-status=live|newspaper=[[The New York Times]]|date=1993-03-25|page=A1|access-date=25 April 2021}}</ref> Om 'n minimum geloofwaardige afskrikking te bereik, is altesaam ses kernwapens teen die laat 1980's in die geheim vervaardig.<ref>{{cite web|author=John Pike |url=http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |title=Nuclear Weapons Program – South Africa |publisher=Globalsecurity.org |access-date=15 Mei 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525053022/http://www.globalsecurity.org/wmd/world/rsa/nuke.htm |archive-date=25 Mei 2011 |df=dmy-all }}</ref> In die vroeë 1990’s het Suid-Afrika onder president [[F. W. de Klerk]] besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die verdrag oor die nie-verspreiding van kernwapens aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.<ref name="deKlerk1993">De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.</ref> == Agtergrond == Die Suid-Afrikaanse besluit om ’n kernwapenvermoë te ontwikkel moet verstaan word teen die agtergrond van die wêreldwye politieke en veiligheidsomgewing van die tyd, veral die oorheersende invloed van die [[Koue Oorlog]] op bedreigingspersepsies. Benewens hierdie internasionale konteks het binnelandse faktore ook ’n beduidende rol gespeel, insluitend tegnologiese vooruitgang en die manier waarop besluitnemers die bedreigings teen die land geïnterpreteer het. Die wetenskaplike gemeenskap het ’n belangrike bydrae gelewer, aangesien vroeë suksesse met ’n sogenaamde “vreedsame” kernwapentoestel ’n tegniese vermoë geskep het wat moeilik geïgnoreer kon word. Vanaf die middel 1970’s tot die middel 1980’s is Suid-Afrika se beleidsvorming sterk beïnvloed deur ’n [[Realisme (internasionale betrekkinge)|politieke realistiese]] [[wêreldbeskouing]], waarin [[nasionale veiligheid]] en oorlewing sentraal gestaan het. Hierdie perspektief was nou verweef met die regering se interpretasie van die internasionale strategiese omgewing en die land se geïsoleerde posisie daarin. Alhoewel die besluit binne hierdie internasionale raamwerk geneem is, het unieke binnelandse dinamika veiligheidsdenke verder gevorm. Teen die middel 1970’s het norme rondom die nie-verspreiding van kernwapens begin ontwikkel, maar dit was nog nie universeel aanvaar nie. In hierdie konteks het ’n kombinasie van Koue Oorlog-gedrewe bedreigingspersepsies en die realiteite van Suid-Afrika se apartheidsbeleid die besluitneming oor kernwapens beïnvloed. Daarbenewens het die kernontwikkelingsprogram ’n eie burokratiese momentum opgebou, wat voortgedryf is deur bestaande instellings en kundigheid, en wat binne die breër raamwerk van internasionale en binnelandse veiligheidskwessies gefunksioneer het.<ref name="VanVuuren2003">Van Vuuren, R. 2003. ''Nuclear Non-Proliferation: The South African experience in global context''. Ongepubliseerde MA-verhandeling. Pretoria: Universiteit van Suid-Afrika.</ref>(bl161-162) == Aanvang van die kernbedryf in Suid-Afrika == Teen die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] het generaal [[Jan Smuts]], destydse eerste minister van Suid-Afrika, ’n streng geheime telegram van die Britse minister van finansies ontvang. Daarin is hy versoek om die moontlike teenwoordigheid van uraanafsettings in Suid-Afrika te ondersoek. Die uraan was van strategiese belang vir die [[Manhattan-projek]], wat daarop gemik was om kernwapens vir die Geallieerde magte te ontwikkel. Plaaslike ondersoeke, in samewerking met die mynbedryf, het vervolgens bevestig dat [[uraan]] in die meeste goudmyne van die [[Witwatersrand]] voorkom en as ’n neweproduk van goudontginning herwin kon word.<ref name=" Von Wielligh 1999 ">Von Wielligh, N. The Story of Completeness: The Untold Part, ongepubliseerde dokument, Pretoria, Julie 1999, bl. 3.</ref> Dit het die eerste fase in die ontwikkeling van Suid-Afrika se kernbedryf ingelui, wat in die laat 1940’s hoofsaaklik op die ontginning en uitvoer van uraanerts gerig was. Ná die Tweede Wêreldoorlog is ’n toename in die wêreldvraag na [[uraan]] verwag, gedryf deur vooruitsigte van internasionale uitbreiding in die kernbedryf. Teen die agtergrond van hierdie verwagte ekonomiese voordele het die Suid-Afrikaanse regering in 1948 die Suid-Afrikaanse Atoomenergieraad (AER) tot stand gebring om kernnavorsing en -ontwikkelingsaktiwiteite te koördineer en te bevorder.<ref name=" Stumpf "> Stumpf, W. “Birth and Death of the South African Nuclear Weapons Programme.” Aanbieding gegee by die konferensie “Fifty Years after Hiroshima”, georganiseer deur USPID (Unione Scienziati per il Disarmo) en gehou in Castiglioncello, Italië, 28 September tot 2 Oktober 1995, http://www.aec.co.za/strategy.htm., (11 Mei 1999).</ref> Die VSA en die VK het Suid-Afrika as ’n strategiese bron van uraan beskou, aangesien die land na raming tot 25% van die nie-kommunistiese wêreld se uraanreserwes gehuisves het. Hierdie lande het gevolglik ook in plaaslike uraanverwerkingsfasiliteite belê. Die eerste volskaalse aanleg vir uraanonttrekking het in 1952 by die West Rand Consolidated Mine in bedryf gekom. Tussen 1953 en 1971 het die VSA meer as 40 000 ton Suid-Afrikaanse uraanoksied ingevoer, met ’n totale waarde van sowat $450 miljoen.<ref name=" Jaster ">Jaster, R.S. 1985. “South Africa.” In: Snyder, J.C. & Wells, S.F. (reds.), Limiting Nuclear Proliferation. Cambridge: Ballinger Publishing Company, bl. 148. </ref> In ruil vir uraanuitvoere het Suid-Afrika kernverwante ondersteuning van die VSA ontvang. Meer as negentig Suid-Afrikaanse wetenskaplikes en tegnici is by Amerikaanse kernnavorsingsfasiliteite opgelei, wat ’n belangrike grondslag vir die land se eie kernnavorsings- en ontwikkelingsprogram gevorm het.<ref name=" Horton ">Horton, R.E. 1999. ''Out of (South) Africa: Pretoria’s Nuclear Weapon Experience.'' Occasional Paper. US Air Force Institute of National Security Studies, Augustus, bl. 4 (elektroniese kopie).</ref> Suid-Afrika het terselfdertyd ’n kernnavorsingsprogram aan die [[Universiteit van die Witwatersrand]] gevestig en ’n stigterslid van die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEO) geword.<ref>Jaster 1985, bl. 149.</ref> In die raamwerk van die “Atoms for Peace”-program is daar in 1957 ’n 50-jaar-ooreenkoms oor kernsamewerking tussen die VSA en Suid-Afrika gesluit<ref name=" Minty ">Minty, A.S. 1987. South Africa’s Nuclear Capability: The Apartheid Bomb. In: Worsley, P. & Hadjor, K.B. (reds.), ''On the Brink: Nuclear Proliferation and the Third World.'' London: Third World Communications, bl. 159. </ref> Kragtens hierdie ooreenkoms het Suid-Afrika die [[SAFARI-1]] (South African Fundamental Atomic Research Installation)-reaktor ontvang, tesame met verrykte uraanbrandstof wat periodiek voorsien is.<ref name=" Masiza ">Masiza, Z. 1993. “A Chronology of South Africa’s Nuclear Program.” ''The Nonproliferation Review'', 1(1), Herfs, bl. 35. </ref> Die reaktor is deur die Amerikaanse maatskappy Allis-Chalmers vervaardig en het in 1964 krities geraak by die Nasionale Kernnavorsingsentrum in [[Pelindaba]], naby [[Pretoria]].<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.168) ==Begin van die kernplofstofprogram== Die AER het reeds in 1959 ’n navorsings- en ontwikkelingsprogram vir die verwerking van natuurlike uraan begin.<ref name=" Newby-Fraser ">Newby-Fraser, A.R, Chain Reaction: Twenty Years of Nuclear Research and Development, The Atomic Energy Board, Pretoria, 1979, bl 5.</ref> In 1961 het die Kabinet die nasionale kernnavorsingsprogram formeel goedgekeur.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.3) Benewens fundamentele kernnavorsing het die AER hom toegespits op die ontwikkeling van ’n plaaslike konsep vir ’n natuurlike uraankragreaktor (Pelinduna), asook op ’n proses vir die verryking van uraan wat die potensiaal ingehou het om die waarde van Suid-Afrika se uraanuitvoere aansienlik te verhoog. Weens vroeë sukses met die verrykingsprogram en beperkte hulpbronne is die werk aan die Pelinduna-reaktorkonsep egter in 1967 gestaak.<ref name=" Von Wielligh 1999 "/>(bl.5) Daarna het die fokus van die AER se aktiwiteite oorwegend na uraanverryking verskuif. Met die beëindiging van die reaktorprogram kon nie alle wetenskaplikes wat daaraan verbonde was, elders binne die AER geakkommodeer word nie. ’n Interne komitee het gevolglik moontlike alternatiewe kernnavorsingsrigtings ondersoek wat met uraanverryking verband hou. In dié proses is die idee van ’n “vreedsame kernplofstof” as ’n uitvoerbare en praktiese program vir die AER beskou. Hierdie aanbeveling is in 1969 deur die AER aanvaar.<ref name=" Buys 2000 ">Onderhoud met Prof Andre Buys op 7 Junie 2000 in Pretoria.</ref> In die 1960’s was die idee van burgerlike toepassings vir kernontploffings gewild in die Verenigde State. Die land het sy Ploegskare-program vir Vreedsame Kernontploffings (PNE) aktief bevorder en verskeie konferensies oor die onderwerp aangebied.<ref name=" Buys ">Buys, A. “Die Ontwikkeling van Suid-Afrika se Kernwapenstrategie,” ongepubliseer en ongedateer.</ref> ’n Lid van die AER se personeel het selfs een van hierdie byeenkomste bygewoon en daar ’n referaat gelewer waarin hy streke in Suid-Afrika uitgewys het waar ’n kernploftoestel vir [[mynbou]]doeleindes aangewend kon word.<ref name=" Buys 2000 "/> Die besluit om die ontwikkeling van ’n PNE te steun, is klaarblyklik geneem sonder dat sekere kernkwessies wat vir so ’n omvangryke onderneming van belang is, deeglik oorweeg is. Geen omvattende koste- of gedetailleerde implikasie-ontleding is tydens die ondersoek na die studieprojek uitgevoer nie. Gevolglik was daar onsekerheid—ten minste onder dié wat direk by die program betrokke was—oor presies waar en hoe so ’n toestel in die toekoms aangewend sou kon word. Hierdie situasie kan later verduidelik word aan die hand van die “wetenskaplike kultuur” wat destyds binne die AER oorheers het.<ref name=" Buys 2000 "/> Die konstruksie van die loodsverrykingsaanleg (die Y-aanleg) het in 1971 begin.<ref>International Atomic Energy Agency, Director General: The Denuclearization of Africa, GC(XXXVII)/1075, Aanhangsel 1, Anneks 1, 9 September 1993.</ref> In Maart 1971 het die destydse Suid-Afrikaanse Minister van Mynwese, Carl de Wet, die AER se voorstelle goedgekeur om "voorlopige ondersoeke" te doen na die gebruik van “vreedsame kernontploffings”.<ref name=" Masiza "/> (bl. 35) Die AER het begin met teoretiese ondersoeke en literatuursoektogte oor die haalbaarheid van beide implosie- en kanontipe kerntoestelle. Die AEK het later voorkeur gegee aan werk aan die meganiese en pirotegniese aspekte van kanontipe-ontwerpe bo werk aan 'n implosie-ontwerp. Die kanontipe-ontwerp het waarskynlik gewild geword omdat dit veiligheidsoorwegings bevredig het, geen plutonium bevat het nie en in afdelings gestoor kon word vir ekstra veiligheid en sekuriteit.<ref name=" Horton "/> (bl.3) Op hierdie stadium het die isolasie van Suid-Afrika op die tegnologiese en ekonomiese terrein maar net begin en was 'n mate van internasionale wetenskaplike en tegnologiese samewerking steeds moontlik. As gevolg van die vrees dat werk aan 'n kerntoestel verkeerd geïnterpreteer kon word as 'n militêre program, is van die begin af besluit om die program geheim te hou. Die kodenaam van die program was VP vir “vreedsame plofstof”.<ref name=" Buys "/> (bl. 1) Omdat die AER nie oor voldoende fasiliteite by Pelindaba beskik het nie, het ’n klein, streng beveiligde span AER-personeel gedurende 1972 en 1973 by ’n aandrywingslaboratorium van ’n Somchem-aanleg in [[Somerset-Wes]] gewerk. Daar het hulle gefokus op die ontwikkeling van meganiese en pirotegniese substelsels vir ’n kanonlooptipe toestel. Die span het ook ’n skaalmodel ontwerp wat in Mei 1974 by Somchem getoets is, met ’n projektiel vervaardig uit nie-kernmateriaal.<ref>Albright, D. “''South Africa and the Affordable Bomb'',” ''Bulletin of the Atomic Scientists'', Vol.50, No. 4, Julie/Augustus 1994.</ref> (bl.5) Hierdie vordering het die AER oortuig dat ’n kernplofstofprogram tegnies uitvoerbaar was.<ref name=" Pabian ">Pabian, F.V. “South Africa’s Nuclear Weapon Program: Lessons for US Nonproliferation Policy,” ''The Nonproliferation Review'', Vol. 3, No. 1, Herfs 1995, bl. 2. (Elektroniese kopie).</ref> Vroeg in 1974 is ’n verslag opgestel wat tot die gevolgtrekking gekom het dat die ontwikkeling van ’n kernploftoestel vir vreedsame gebruik haalbaar sou wees. Dieselfde jaar het Eerste Minister [[B.J. Vorster]] goedkeuring verleen vir die ontwikkeling van ’n beperkte kernplofstofvermoë, asook vir die oprigting van ’n ondergrondse toetsbaan.<ref name=" Van der Westhuizen ">Van der Westhuizen, L.J. and Le Roux, J.H. ''ARMSCOR: The Leading Edge'', Institute for Contemporary History, UOFS, ongepubliseerde boek, [[Bloemfontein]], 1997. (bl. 172 – 173).</ref> In 1974 het die AER se vise-president, dr. L. Alberts, verklaar dat Suid-Afrika se wetenskap en tegnologie reeds voldoende gevorder het om, indien nodig, ’n kerntoestel te vervaardig. Hy het egter beklemtoon dat die AER se beleid deur die regering bepaal is, en dat kernkennis uitsluitlik vir vreedsame doeleindes aangewend sou word. <ref>''Rand Daily Mail'', 11 Julie 1974.</ref> Indien die nasionale leierskap destyds die moontlike militêre aanwending van so ’n toestel oorweeg het, is dit nie aan personeel binne die program oorgedra nie. Hoewel daar sporadiese en vae verwysings in die pers na potensiële militêre gebruike was, is geen duidelike regeringsstandpunt oor nie-vreedsame toepassings van kernenergie in hierdie stadium openbaar gemaak nie.<ref>Sien byvoorbeeld Beeld, 26 Julie 1970.</ref> Daar kon ook geen primêre bronne geïdentifiseer word wat ’n militêre doel vir die ontwikkelende kernbedryf bevestig nie.<ref name="VanVuuren2003"/>(bl.167) ==Verwysings== {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kerntegnologie in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Weermag]] hf5voe3zjxjm3hixm6aa55kg0pu14ch 4 461077 2901474 2901114 2026-05-04T19:00:53Z SpesBona 2720 Hersien 2901474 wikitext text/x-wiki {{Omraam|Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.png|140px|left|Kenteken van die Koreaanse nasionale rugbyspan.}} Die '''[[Koreaanse nasionale rugbyspan|Suid-Koreaanse nasionale rugbyspan]]''' ([[Koreaans]]: 대한민국 럭비 유니언 국가대표팀, ''Daehan Min'guk Reogbi Yunieon Gukga Daepyo Tim''), deur [[Wêreldrugby]] erken as '''Korea''', is die nasionale [[rugby]]span wat [[Suid-Korea]] in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Rugby word in Suid-Korea geadministreer deur die [[Koreaanse Rugbyunie]] ([[Engels]]: ''Korea Rugby Union'', afgekort KRU; Koreaans: 대한럭비협회) wat in 1946 gestig is. Hulle dra die bynaam “Mugunghwas”, na die [[Hibiscus syriacus|alteaboompie]] (''Hibiscus syriacus''), die nasionale blom van dié Asiatiese land. Suid-Korea word deur Wêreldrugby as ’n vlak drie-span erken. Die Suid-Koreaanse rugbyspan is tans (Mei 2026) 37ste op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys. Saam met [[Hongkongse nasionale rugbyspan|Hongkong]] is Suid-Korea tradisioneel een van die sterker [[Asië|Asiatiese]] nasionale rugbyspanne ná [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]]. Rugby in Korea dateer uit die Japannese besetting en word sedertdien sterk deur die voormalige koloniale mag beïnvloed. In 1969 het Suid-Korea sy eerste toetswedstryd tydens die eerste Asiatiese Kampioenskap teen [[Taiwannese nasionale rugbyspan|Taiwan]] gespeel. Die Suid-Koreaanse span het hul hoogtepunt in die 1980’s bereik, toe hulle drie opeenvolgende Asiatiese Rugbykampioenskaptoernooie kon wen (en ook ’n volstoom Japan verslaan het). Hulle het tydens die Asiatiese Beker vyf titels ingepalm, 17-keer as naaswenner en nege keer in die vierde plek geëindig. Suid-Korea het gereeld na die uitspeelwedstryde van die [[rugbywêreldbeker]]kwalifisering deurgedring, maar hulle kon nog nie vir dié toernooi kwalifiseer nie. Die Koreaanse span speel tradisioneel in donkerblou truie met rooi kleuraksente, wit broeke en donkerblou sokkies – wat aan die kleure van die [[vlag van Suid-Korea]] ontleen is. : ''[[Koreaanse nasionale rugbyspan|...lees verder]]'' rw1ji32vnmhbdz91dfkofreqa13mb0n 0 461090 2901389 2026-05-04T14:33:16Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Chino 'Fats' Williams]] na [[Chino Fats' Williams]] geskuif 2901389 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Chino Fats' Williams]] tequa61aa04jr8bwlzzuuj5fgo7xzc6 2901396 2901389 2026-05-04T14:34:50Z Nicholas0 92944 'Fats' -> "Fats" 2901396 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Chino "Fats" Williams]] ivbmgb5hj8hcveobssbexbjbe823lld 1 461091 2901391 2026-05-04T14:33:16Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Bespreking:Chino 'Fats' Williams]] na [[Bespreking:Chino Fats' Williams]] geskuif 2901391 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Chino Fats' Williams]] ahg9l6oqp0p4m693u2o962wvn5wi0bu 0 461092 2901393 2026-05-04T14:33:54Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Chino Fats' Williams]] na [[Chino "Fats" Williams]] geskuif: 'Fats' -> "Fats" 2901393 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Chino "Fats" Williams]] ivbmgb5hj8hcveobssbexbjbe823lld 1 461093 2901395 2026-05-04T14:33:54Z Nicholas0 92944 Nicholas0 het bladsy [[Bespreking:Chino Fats' Williams]] na [[Bespreking:Chino "Fats" Williams]] geskuif: 'Fats' -> "Fats" 2901395 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Bespreking:Chino "Fats" Williams]] s5rz34nx2zgrzsev5iz68gob6dyirsx 10 461095 2901453 2026-05-04T18:00:25Z SpesBona 2720 Nuwe sjabloon 2901453 wikitext text/x-wiki {{vlagikoon|Denemarke}} [[Deense nasionale krieketspan|Denemarke]]<noinclude> [[Kategorie:Nasionale krieketspansjablone]] </noinclude> ehooeaqd1pjk906115lnf1v8c00b818 0 461096 2901461 2026-05-04T18:23:31Z Oesjaar 7467 Hierdie een is jou Spesbona! 2901461 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Alteaboompie | image = | taxon = Hibiscus syriacus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} Die '''alteaboompie''' (''Hibiscus syriacus'') is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Malvaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Volksrepubliek China|China]] en [[Taiwan]]. Die spesie word gebruik as voedsel en as medisyne. == Sinonieme == Die spesie het 27 sinonieme: {{div col|colwidth=26em}} * ''Althaea frutex'' <smart>Mill.</smart> * ''Hibiscus acerifolius'' <smart>Salisb.</smart> * ''Hibiscus arborescens'' <smart>Gaterau</smart> * ''Hibiscus chinensis'' <smart>DC.</smart> * ''Hibiscus floridus'' <smart>Salisb.</smart> * ''Hibiscus rhombifolius'' <smart>Cav.</smart> * ''Hibiscus syriacus var. alboplenus'' <smart>Sweet</smart> * ''Hibiscus syriacus var. albus'' <smart>Sweet</smart> * ''Hibiscus syriacus var. amplissimus'' <smart>L.F.Gagnep.</smart> * ''Hibiscus syriacus var. brevibracteatus'' <smart>S.Y.Hu</smart> * ''Hibiscus syriacus var. chinensis'' <smart>Lindl.</smart> * ''Hibiscus syriacus var. elegantissimus'' <smart>L.F.Gagnep.</smart> * ''Hibiscus syriacus var. grandiflorus'' <smart>Rehder</smart> * ''Hibiscus syriacus var. longibracteatus'' <smart>S.Y.Hu</smart> * ''Hibiscus syriacus var. marginatus'' <smart>Sweet</smart> * ''Hibiscus syriacus var. micranthus'' <smart>Y.N.Lee & K.B.Yim</smart> * ''Hibiscus syriacus var. paeoniiflorus'' <smart>L.F.Gagnep.</smart> * ''Hibiscus syriacus var. purpureoplenus'' <smart>Sweet</smart> * ''Hibiscus syriacus var. purpureus'' <smart>Sweet</smart> * ''Hibiscus syriacus var. ruber'' <smart>Sweet</smart> * ''Hibiscus syriacus var. sinensis'' <smart>Lem.</smart> * ''Hibiscus syriacus var. totoalbus'' <smart>T.Moore</smart> * ''Hibiscus syriacus var. variegatus'' <smart>Sweet</smart> * ''Hibiscus syriacus var. violaceus'' <smart>L.F.Gagnep.</smart> * ''Ketmia arborea'' <smart>Moench</smart> * ''Ketmia syriaca'' <smart>(L.) Scop.</smart> * ''Ketmia syrorum'' <smart>Medik.</smart> {{div col end}} == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:560890-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hibiscus|syriacus]] [[Kategorie:Flora van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Flora van Taiwan]] i2aotmu5p8g9li0bgfcv5fgke665dw6 2901462 2901461 2026-05-04T18:26:17Z Oesjaar 7467 /* Sinonieme */ verbeter 2901462 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Alteaboompie | image = | taxon = Hibiscus syriacus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} Die '''alteaboompie''' (''Hibiscus syriacus'') is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Malvaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Volksrepubliek China|China]] en [[Taiwan]]. Die spesie word gebruik as voedsel en as medisyne. == Sinonieme == Die spesie het 27 sinonieme: {{div col|colwidth=26em}} * ''Althaea frutex'' <small>Mill.</small> * ''Hibiscus acerifolius'' <small>Salisb.</small> * ''Hibiscus arborescens'' <small>Gaterau</small> * ''Hibiscus chinensis'' <small>DC.</small> * ''Hibiscus floridus'' <small>Salisb.</small> * ''Hibiscus rhombifolius'' <small>Cav.</small> * ''Hibiscus syriacus var. alboplenus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. albus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. amplissimus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Hibiscus syriacus var. brevibracteatus'' <small>S.Y.Hu</small> * ''Hibiscus syriacus var. chinensis'' <small>Lindl.</small> * ''Hibiscus syriacus var. elegantissimus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Hibiscus syriacus var. grandiflorus'' <small>Rehder</small> * ''Hibiscus syriacus var. longibracteatus'' <small>S.Y.Hu</small> * ''Hibiscus syriacus var. marginatus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. micranthus'' <small>Y.N.Lee & K.B.Yim</small> * ''Hibiscus syriacus var. paeoniiflorus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Hibiscus syriacus var. purpureoplenus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. purpureus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. ruber'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. sinensis'' <small>Lem.</small> * ''Hibiscus syriacus var. totoalbus'' <small>T.Moore</small> * ''Hibiscus syriacus var. variegatus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. violaceus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Ketmia arborea'' <small>Moench</small> * ''Ketmia syriaca'' <small>(L.) Scop.</small> * ''Ketmia syrorum'' <small>Medik.</small> {{div col end}} == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:560890-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hibiscus|syriacus]] [[Kategorie:Flora van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Flora van Taiwan]] ai88qs8v7ojdeesoc7mb1jbkhnfa2p5 2901478 2901462 2026-05-04T19:30:15Z SpesBona 2720 Bygewerk 2901478 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Alteaboompie | image = | taxon = Hibiscus syriacus | authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) | synonyms =<center>[[#Sinonieme|Sien teks]]</center> }} Die '''alteaboompie''' (''Hibiscus syriacus'') is 'n [[struik]] of 'n [[boom]] wat deel van die Malvaceae-[[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Volksrepubliek China|China]] en [[Taiwan]]. Die spesie word gebruik as voedsel en as medisyne. Die alteaboompie is die nasionale blom van [[Suid-Korea]], waar dit ''Mugunghwa'' ([[Hangul]]: 무궁화, [[Hanja]]: 無窮花) genoem word, vertaalbaar as "die ewige blom".<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.mois.go.kr/eng/sub/a03/nationalSymbol_3/screen.do |title=The National Flower – Mugunghwa |publisher=Suid-Koreaanse Departement van Binnelandse Sake en Veiligheid |accessdate=4 Mei 2026}}</ref> == Sinonieme == Die spesie het 27 sinonieme: {{div col|colwidth=26em}} * ''Althaea frutex'' <small>Mill.</small> * ''Hibiscus acerifolius'' <small>Salisb.</small> * ''Hibiscus arborescens'' <small>Gaterau</small> * ''Hibiscus chinensis'' <small>DC.</small> * ''Hibiscus floridus'' <small>Salisb.</small> * ''Hibiscus rhombifolius'' <small>Cav.</small> * ''Hibiscus syriacus var. alboplenus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. albus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. amplissimus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Hibiscus syriacus var. brevibracteatus'' <small>S.Y.Hu</small> * ''Hibiscus syriacus var. chinensis'' <small>Lindl.</small> * ''Hibiscus syriacus var. elegantissimus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Hibiscus syriacus var. grandiflorus'' <small>Rehder</small> * ''Hibiscus syriacus var. longibracteatus'' <small>S.Y.Hu</small> * ''Hibiscus syriacus var. marginatus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. micranthus'' <small>Y.N.Lee & K.B.Yim</small> * ''Hibiscus syriacus var. paeoniiflorus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Hibiscus syriacus var. purpureoplenus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. purpureus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. ruber'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. sinensis'' <small>Lem.</small> * ''Hibiscus syriacus var. totoalbus'' <small>T.Moore</small> * ''Hibiscus syriacus var. variegatus'' <small>Sweet</small> * ''Hibiscus syriacus var. violaceus'' <small>L.F.Gagnep.</small> * ''Ketmia arborea'' <small>Moench</small> * ''Ketmia syriaca'' <small>(L.) Scop.</small> * ''Ketmia syrorum'' <small>Medik.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{Verwysings}} == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:560890-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Hibiscus|syriacus]] [[Kategorie:Flora van die Volksrepubliek China]] [[Kategorie:Flora van Taiwan]] [[Kategorie:Nasionale simbole van Suid-Korea]] 9ovcung67vaa9pv9aa5iaqjvy71fz0j 0 461097 2901463 2026-05-04T18:28:39Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2901463 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Hibiscus syriacus]] jodwfx9e2wcvq9wkm0t4uepewju0lnf 0 461098 2901470 2026-05-04T18:56:36Z Oesjaar 7467 Nuwe saadjie... Waar is die doktors.... 2901470 wikitext text/x-wiki '''Ortohantavirus''' is 'n [[genus]] van virusse wat alle hantavirusse (familie Hantaviridae) insluit wat siektes by mense veroorsaak, maar nie deur mense versprei word nie. {{saadjie}} [[Kategorie:Virologie]] [[Kategorie:Virusse| ]] 8egmpv9azwr0tvi37wefnh42bz4yjft 0 461099 2901471 2026-05-04T18:57:30Z Oesjaar 7467 Nuwe aanstuur. 2901471 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Ortohantavirus]] fx1uw6bw5eoq8nddt2xeztc9ugx1dvl 14 461100 2901479 2026-05-04T19:30:31Z SpesBona 2720 Nuwe kategorie 2901479 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Symbols of South Korea|Nasionale simbole van Suid-Korea}} [[Kategorie:Kultuur in Suid-Korea]] [[Kategorie:Nasionale simbole volgens land|Suid-Korea]] 5hsj3aa547338sx451asx0j28tpylmv 0 461101 2901481 2026-05-04T19:32:48Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2901481 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Prunus serrulata | authority = Lindl., (1830) | synonyms = }} '''''Prunus serrulata''''' is 'n [[boom]] wat deel van die Rosaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan oos- en suid-[[China]] en [[Noord-Korea]] en [[Suid-Korea]]. == Bron == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:730268-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Prunus|serrulata]] [[Kategorie:Flora van Noord-Korea]] [[Kategorie:Flora van Suid-Korea]] [[Kategorie:Flora van die Volksrepubliek China]] hfuoyyi8wnoghl7c83re5u8l318bhws 1 461102 2901482 2026-05-04T19:35:02Z Oesjaar 7467 Geskep! 2901482 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 1 461103 2901483 2026-05-04T19:35:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2901483 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 461104 2901508 2026-05-04T22:19:13Z Ptysiu1028 207199 Geskep deur die bladsy "[[:pl:Special:Redirect/revision/79662223|Mariusz Sielski (pianista)]]" te vertaal 2901508 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike}}'''Mariusz Eugeniusz Sielski''' is ’n [[Poolse]] musikus, [[pianis]] en professor in die musikale kunste wat in [[Klavier|klavierspel]] spesialiseer<ref name=":0">{{Cite web|url=https://archiwum.nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=21354|title=Nowa Nauka Polska|website=archiwum.nauka-polska.pl|access-date=2026-05-04}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/Kie9vTJBV5p|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-05-04}}</ref>. Sedert 2024 dien hy as die rektor van die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in [[Krakow|Krakof]]. == Opvoeding == Hy het sy musiekopleiding aan die Musiekakademie in Krakof ontvang, waar hy onder leiding van Ludwik Stefański, Ewa Bukojemska en Janusz Dolny gestudeer het. Hy het sy vaardighede verder geslyp tydens 'n jaar se studie aan die Hochschule für Musik in [[München]], asook deur deelname aan meesterklasse onder leiding van bekende pedagoge soos Alexander Jenner, [[Rudolf Buchbinder]], Eliane Richepin en Fausto Zadra. In 2014 behaal hy ’n habilitasie-doktorsgraad in die musikale kunste (met instrumentale spel as dissipline en [[klavier]] as spesialisasie) aan die Instrumentale Fakulteit van die Musiekakademie in Krakof.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> In 2023 is die titel van professor in die kunste (binne die dissipline van musikale kunste) aan hom toegeken. == Akademiese loopbaan == Hy is sedert 1985 verbonde aan die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in Krakof.<ref name=":1" /> Binne die fakulteit instrumentale studies was hy aan die Departement Klavier gekoppel, waar hy verskeie poste beklee het, wat gewissel het van adjunk-professor tot professor. Hy het ook talle leierskaprolle vervul, waaronder adjunk-dekaan en dekaan van die instrumentale fakulteit, asook prorektor van die akademie. Sedert 23 Maart 2024 dien hy as rektor van die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in Krakof.<ref>{{Cite web|url=https://forumakademickie.pl/nowy-rektor-akademii-muzycznej-w-krakowie/|title=Nowy rektor Akademii Muzycznej w Krakowie|date=2024-03-23|language=pl-PL|access-date=2026-05-04}}</ref> == Musikale loopbaan == Sy eggenote is die altviolis Bogusława Hubisz-Sielska<ref>{{Cite web|url=https://hubiszsielski.pl/resume_pl.htm|title=...::: B.H.-S. & M.S. :::...|website=hubiszsielski.pl|access-date=2026-05-04}}</ref>; saam vorm hulle 'n klavier-en-altvioolduet. In hierdie hoedanigheid voer hulle onder meer verwerkings uit van werke deur Poolse komponiste soos [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]], Mieczysław Karłowicz en [[Witold Lutosławski]].<ref>{{Cite web|url=https://mnk.pl/en/events/concert-at-the-mehoffer-house-31-01|title=Concert at the Mehoffer House|website=mnk.pl|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref> Sy prestasies sluit deelname aan feeste in soos die Poolse Nasionale Klavierfees in [[Słupsk]]<ref>{{Cite web|url=https://ivc2018.sched.com/artist/mariusz_sielki.71qoc64|title=Mariusz Sielski's schedule for 45th International Viola Congress 2018|website=ivc2018.sched.com|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>, Tribute to Paderewski: Muzyczne wspomnienie in Krakof<ref>{{Cite web|url=https://krakow.travel/45984-krakow-tribute-to-paderewski-muzyczne-wspomnienie#:~:text=Tribute%20to%20Paderewski.%20Muzyczne%20wspomnienie.%20pi%C4%85tek,%2018%20listopada%202022%20-%20sobota,%2019%20listopada%202022.|title=Tribute to Paderewski. Muzyczne wspomnienie|website=krakow.travel|language=pl|access-date=2026-05-04}}</ref>, asook die 45ste Internasionale Altviool-kongres in 2018<ref>{{Cite web|url=https://ivc2018.sched.com/directory/artists|title=45th International Viola Congress 2018 Schedule|website=ivc2018.sched.com|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>. Sielski is ook op die internasionale verhoog bedrywig as beoordelaar by klavierkompetisies<ref>{{Cite web|url=https://www.amuz.krakow.pl/wydzialy/wydzial-ii-instrumentalny/katedra-fortepianu/pracownicy-katedry/dr-hab-mariusz-sielski/|title=AMKP|website=Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie|language=en-US|access-date=2026-05-04}}</ref>, waaronder die Internasionale Klavierkompetisie in [[Bratislava]] in 2026<ref>{{Cite web|url=https://www.musicalchairs.info/competitions/5586|title=Competition: International Piano Competition VŠMU Bratislava|website=musicalchairs|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>, asook as deelnemer aan geleenthede soos die Paderewski Festival Cultural Exchange Program in 2025<ref>{{Cite web|url=https://polishmusic.usc.edu/2025/08/22/2025-paderewski-festival-cultural-exchange-program-in-poland/|title=2025 Paderewski Festival Cultural Exchange Program in Poland – Polish Music Center|website=polishmusic.usc.edu|access-date=2026-05-04}}</ref>. Sy diskografie sluit albumopnames in wat hy saam met Bogusława Hubisz-Sielska gemaak het. == Toekennings en eerbewyse == In 2007 is die Brons- en in 2020 die Silwer-kruis van Verdienste aan hom toegeken. In 2018 het hy die Goue Medalje vir Langdurige Diens ontvang. == Voetnotas == {{Verwysings}} [[Kategorie:Poolse pianiste]] 6opjampielkvnfva981fq97wq8vkc37 2901537 2901508 2026-05-05T06:27:20Z Dumbassman 62009 2901537 wikitext text/x-wiki '''Mariusz Eugeniusz Sielski''' is ’n [[Poolse]] musikus, [[pianis]] en professor in die musikale kunste wat in [[Klavier|klavierspel]] spesialiseer.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://archiwum.nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=21354|title=Nowa Nauka Polska|website=archiwum.nauka-polska.pl|access-date=2026-05-04}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/Kie9vTJBV5p|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-05-04}}</ref> Sedert 2024 dien hy as die rektor van die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in [[Krakow|Krakof]]. == Opvoeding == Hy het sy musiekopleiding aan die Musiekakademie in Krakof ontvang, waar hy onder leiding van Ludwik Stefański, Ewa Bukojemska en Janusz Dolny gestudeer het. Hy het sy vaardighede verder geslyp tydens 'n jaar se studie aan die Hochschule für Musik in [[München]], asook deur deelname aan meesterklasse onder leiding van bekende pedagoge soos Alexander Jenner, [[Rudolf Buchbinder]], Eliane Richepin en Fausto Zadra. In 2014 behaal hy ’n habilitasie-doktorsgraad in die musikale kunste (met instrumentale spel as dissipline en [[klavier]] as spesialisasie) aan die Instrumentale Fakulteit van die Musiekakademie in Krakof.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> In 2023 is die titel van professor in die kunste (binne die dissipline van musikale kunste) aan hom toegeken. == Akademiese loopbaan == Hy is sedert 1985 verbonde aan die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in Krakof.<ref name=":1" /> Binne die fakulteit instrumentale studies was hy aan die Departement Klavier gekoppel, waar hy verskeie poste beklee het, wat gewissel het van adjunk-professor tot professor. Hy het ook talle leierskaprolle vervul, waaronder adjunk-dekaan en dekaan van die instrumentale fakulteit, asook prorektor van die akademie. Sedert 23 Maart 2024 dien hy as rektor van die Krzysztof Penderecki Musiekakademie in Krakof.<ref>{{Cite web|url=https://forumakademickie.pl/nowy-rektor-akademii-muzycznej-w-krakowie/|title=Nowy rektor Akademii Muzycznej w Krakowie|date=2024-03-23|language=pl-PL|access-date=2026-05-04}}</ref> == Musikale loopbaan == Sy eggenote is die altviolis Bogusława Hubisz-Sielska<ref>{{Cite web|url=https://hubiszsielski.pl/resume_pl.htm|title=...::: B.H.-S. & M.S. :::...|website=hubiszsielski.pl|access-date=2026-05-04}}</ref>; saam vorm hulle 'n klavier-en-altvioolduet. In hierdie hoedanigheid voer hulle onder meer verwerkings uit van werke deur Poolse komponiste soos [[Frédéric Chopin|Fryderyk Chopin]], Mieczysław Karłowicz en [[Witold Lutosławski]].<ref>{{Cite web|url=https://mnk.pl/en/events/concert-at-the-mehoffer-house-31-01|title=Concert at the Mehoffer House|website=mnk.pl|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref> Sy prestasies sluit deelname aan feeste in soos die Poolse Nasionale Klavierfees in [[Słupsk]]<ref>{{Cite web|url=https://ivc2018.sched.com/artist/mariusz_sielki.71qoc64|title=Mariusz Sielski's schedule for 45th International Viola Congress 2018|website=ivc2018.sched.com|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>, Tribute to Paderewski: Muzyczne wspomnienie in Krakof<ref>{{Cite web|url=https://krakow.travel/45984-krakow-tribute-to-paderewski-muzyczne-wspomnienie#:~:text=Tribute%20to%20Paderewski.%20Muzyczne%20wspomnienie.%20pi%C4%85tek,%2018%20listopada%202022%20-%20sobota,%2019%20listopada%202022.|title=Tribute to Paderewski. Muzyczne wspomnienie|website=krakow.travel|language=pl|access-date=2026-05-04}}</ref>, asook die 45ste Internasionale Altviool-kongres in 2018<ref>{{Cite web|url=https://ivc2018.sched.com/directory/artists|title=45th International Viola Congress 2018 Schedule|website=ivc2018.sched.com|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>. Sielski is ook op die internasionale verhoog bedrywig as beoordelaar by klavierkompetisies<ref>{{Cite web|url=https://www.amuz.krakow.pl/wydzialy/wydzial-ii-instrumentalny/katedra-fortepianu/pracownicy-katedry/dr-hab-mariusz-sielski/|title=AMKP|website=Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie|language=en-US|access-date=2026-05-04}}</ref>, waaronder die Internasionale Klavierkompetisie in [[Bratislava]] in 2026<ref>{{Cite web|url=https://www.musicalchairs.info/competitions/5586|title=Competition: International Piano Competition VŠMU Bratislava|website=musicalchairs|language=en|access-date=2026-05-04}}</ref>, asook as deelnemer aan geleenthede soos die Paderewski Festival Cultural Exchange Program in 2025<ref>{{Cite web|url=https://polishmusic.usc.edu/2025/08/22/2025-paderewski-festival-cultural-exchange-program-in-poland/|title=2025 Paderewski Festival Cultural Exchange Program in Poland – Polish Music Center|website=polishmusic.usc.edu|access-date=2026-05-04}}</ref>. Sy diskografie sluit albumopnames in wat hy saam met Bogusława Hubisz-Sielska gemaak het. == Toekennings en eerbewyse == In 2007 is die Brons- en in 2020 die Silwer-kruis van Verdienste aan hom toegeken. In 2018 het hy die Goue Medalje vir Langdurige Diens ontvang. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Poolse pianiste]] sldb3nkaoiehxqg9639c31bgjzl3xa9 3 461105 2901523 2026-05-05T04:06:52Z Mfield 200923 Mfield het bladsy [[Gebruikerbespreking:Informing And Uniting]] na [[Gebruikerbespreking:JosephTheDalmatian]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Informing And Uniting|Informing And Uniting]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/JosephTheDalmatian|JosephTheDalmatian]]" 2901523 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruikerbespreking:JosephTheDalmatian]] gyextkcg51ifwt4kb1dhi2mmm5858lx 2 461106 2901525 2026-05-05T04:06:52Z Mfield 200923 Mfield het bladsy [[Gebruiker:Informing And Uniting]] na [[Gebruiker:JosephTheDalmatian]] geskuif: Bladsy is outomaties geskuif na hernoeming van gebruiker "[[Spesiaal:CentralAuth/Informing And Uniting|Informing And Uniting]]" na "[[Spesiaal:CentralAuth/JosephTheDalmatian|JosephTheDalmatian]]" 2901525 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Gebruiker:JosephTheDalmatian]] 6rz6ys6yarq6sdz85d3hxhisfe927m4