Wikipedia afwiki https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Spesiaal Bespreking Gebruiker Gebruikerbespreking Wikipedia Wikipediabespreking Lêer Lêerbespreking MediaWiki MediaWikibespreking Sjabloon Sjabloonbespreking Hulp Hulpbespreking Kategorie Kategoriebespreking Portaal Portaalbespreking TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 329 2912129 2897569 2026-06-18T08:13:27Z ~2026-35568-32 209589 2912129 wikitext text/x-wiki {|class="toccolours vatop" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em;" |colspan=3|[[Lêer:Languages world map.svg|regs|400px|Verspreiding van die wêreld se belangrikste taalfamilies (alfabetiese volgorde)]] |- | {{Stamboom2}} * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] ** {{sleutel|#00A6A6|''[[Berbertale|Berbers]]''}} ** {{sleutel|#DDDD00|''[[Koesjitiese tale|Koesjities]]''}} ** {{sleutel|#FF8040|''[[Semitiese taalfamilie|Semities]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#D7AEFF|''[[Tsjadiese tale|Tsjadies]]''}} * [[Altaïese tale|Altaïes]] ** {{sleutel|#008080|''[[Japannese tale|Japannees]]''}} ** {{sleutel|#808040|''[[Koreaans]]''}} ** {{sleutel|#00FF80|''[[Mongoolse tale|Mongools]]''}} ** {{sleutel|#BB005E|''[[Toengoesiese tale|Toengoesies]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#808080|''[[Turkse tale|Turks]]''}} * {{sleutel|#BFD891|[[Inheemse tale van die Amerikas|Amerindies]]}} * {{sleutel|#01A97B|[[Australiese tale|Australies]]}} * {{sleutel|#FFBF9F|[[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]]}} * {{sleutel|#800000|[[Austronesiese tale|Austronesies]]}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#BA7072|[[Baskies]]}} * {{sleutel|#808000|[[Drawidiese tale|Drawidies]]}} * {{sleutel|#6097EF|[[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]]}} * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ** {{sleutel|#75FFFF|''[[Albanees]]''}} ** {{sleutel|#04D596|''[[Armeens]]''}} ** {{sleutel|#FF9DFF|''[[Baltiese tale|Balties]]''}} ** {{sleutel|#FF0000|''[[Germaanse tale|Germaans]]''}} ** {{sleutel|#753600|''[[Grieks]]''}} ** {{sleutel|#0080FF|''[[Indo-Ariese tale|Indo-Aries]]''}} ** {{sleutel|#8000FF|''[[Irannese tale|Irannees]]''}} ** {{sleutel|#00FF00|''[[Kelties]]''}} ** {{sleutel|#0000FF|''[[Romaanse tale|Romaans]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00A800|''[[Slawiese tale|Slawies]]''}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#FFFF00|[[Kaukasiese tale|Kaukasies]]}} * {{sleutel|#C2F80C|[[Khoisan-tale|Khoisan]]}} * {{sleutel|#007500|[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]]}} * {{sleutel|#FFBFBF|[[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]]}} * {{sleutel|#004040|[[Oeraalse tale|Oeraals]]}} * {{sleutel|#FF9D48|[[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]]}} * {{sleutel|#BF80FF|[[Papoeas]]}} * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] ** {{sleutel|#CECE00|''[[Chinees]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#FF00FF|''[[Tibeto-Birmaanse tale|Tibeto-Birmaans]]''}} * {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00B4B4|[[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]]}} * {{sleutel|#bfbfbf|Onbewoonde gebiede}} {{Stamboom2/einde}} |} [[Lêer:Sprachfamilien der Welt (non Altai).png|duimnael|400px|Taalfamilies van die wêreld (sonder Altaïese tale)]] [[Lêer:Primary Human Language Families Map.png|duimnael|400px|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).]] [[Taal|U]] word opgedeel in '''taalfamilies''' op grond van ooreenkomste tussen tale en 'n oorsprong wat hulle deel. Die klassifikasie van tale is deur [[August Schleicher]] (1821–1868) begin met sy 'Stammbaumtheorie' (of stamboomteorie). Hier is die belangrikste taalfamilies: * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] (bv. [[Berbertale|Berbers]], [[Arabies]] en [[Hebreeus]]) * [[Algiese tale|Algies]] (bv. [[Cree]]) * [[Altaïese tale|Altaïes]] (voorgestelde taalfamilie) * [[Amerindiese tale|Amerindies]] * [[Andamanse tale|Andamans]] * [[Arawaktale|Arawak]] (bv. [[Wayuu]]) * [[Australiese tale|Australies]] * [[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]] (bv. [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) * [[Austronesiese tale|Austronesies]] (bv. [[Malgassies]], [[Maleis]] en [[Polinesiese tale|Polinesies]]) * [[Aymara]] (dalk 'n [[Geïsoleerde tale|geïsoleerde taal]]) * [[Drawidiese tale|Drawidies]] (bv. [[Telugu]], [[Tamil]], [[Kannada]] en [[Malayalam]]) * [[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]] (bv. [[Groenlands]] en [[Inuktitut]]) * [[Hmong-Mien-tale|Hmong-Mien]] (bv. Hmong en Yao) * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ([[Afrikaans]], [[Engels]], [[Frans]], [[Grieks]], [[Russies]], [[Sanskrit]], [[Hindi]] ens.) * [[Irokese tale|Irokees]] (bv. [[Cherokee (taal)|Cherokee]]) * [[Japannese tale|Japannees]] (bv. [[Japannees]] en [[Ryukyu-tale|Ryukyu]]) * [[Kartweliese tale|Kartwelies]] (bv. [[Georgies]], [[Zan]], [[Svan]]) * [[Khoisan-tale|Khoisan]] (bv. [[Khoi]] en [[San]]) * [[Majatale|Maja]] (bv. [[Majaans]]) * [[Mongoolse tale|Mongools]] (bv. [[Boerjaties]], [[Kalmikies]] en [[Mongools]]) * [[Na-Dené-tale|Na-Dené]] (bv. [[Navajo (taal)|Navajo]]) * [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] (bv. [[Joroeba]], [[Igbo]], [[Shona (taal)|Shona]], [[Zoeloe]], [[Xhosa]] en [[Sotho-taalfamilie|Sotho]]) * [[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]] (bv. [[Luo]], [[Kanuri]] en [[Masai (taal)|Masai]]) * [[Noordoos-Kaukasiese tale|Noordoos-Kaukasies]] (bv. [[Awaars]], [[Ingoesjeties]] en [[Tsjetsjnies]]) * [[Noordwes-Kaukasiese tale|Noordwes-Kaukasies]] (bv. [[Abazyns]], [[Abchasies]], [[Adigies]] en [[Kabardies]]) * [[Oeral-Altaïes]] (bv. [[Fins]], [[Hongaars]], [[Turks]] en [[Oesbekies]], moontlik [[Japannees]] en [[Koreaans]]) – dikwels onderverdeel in [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegries]] (Europees) en [[Altaïese tale|Altaïes]] (Asiaties). * [[Otomangue]] (bv. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]]) * [[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]] (bv. [[Chukchi]] en [[Korjak]]) * [[Papoeas]] (bv. die tale van die binneland van die eiland [[Nieu-Guinee]]) * [[Quechua]] (dalk 'n geïsoleerde taal) * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] (bv. [[Chinees]], [[Birmaans]] en [[Tibettaans]]) * [[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]] (bv. [[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]) * [[Tasmaanse tale|Tasmaans]] * [[Toengoesiese tale|Toengoesies]] (bv. [[Mantsjoe]]) * [[Tupí-tale|Tupí]] (bv. [[Guaraní]]) * [[Turkse tale|Turks]] (bv. [[Turks]] en [[Kasaks]]) * [[Uto-Asteekse tale|Uto-Asteeks]] (bv. [[Nahuatl]]) * [[Gebaretaal]] * [[Geïsoleerde tale|Geïsoleerd]] (bv. [[Baskies]]) * [[Kreools]] bv. [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Sango]]) * [[Kunsmatige taal|Kunsmatig]] (bv. [[Esperanto]]) * [[Ongeklassifiseerde tale|Ongeklassifiseerd]] * [[Pidgin]] (bv. [[Fanagalo]]) == Verdere leesstof == * {{en}} Raymond G. Gordon (Hrsg.): ''Ethnologue. Languages of the World.'' 15. Auflage. SIL International, Dallas TX 2005, {{ISBN|1-55671-159-X}}. * {{en}} Merritt Ruhlen: ''A Guide to the World’s Languages.'' Band 1: ''Classification.'' Stanford University Press, Stanford CA 1987, {{ISBN|0-8047-1250-6}} (Nachdruck. ebenda 2000, {{ISBN|0-8047-1894-6}}). * {{en}} Charles F. Voegelin, Florence M. Voegelin: ''Classification and Index of the World’s Languages.'' Elsevier, New York NY u. a. 1977, {{ISBN|0-444-00155-7}}. * {{en}} Iman Ghosh, [https://www.visualcapitalist.com/100-most-spoken-languages/ Ranked: The 100 Most Spoken Languages Around the World], Visual Capitalist, 15 Februarie 2020 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Languages by family}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/browse/families | title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Browse by Language Family | publisher=[[Ethnologue]] | accessdate=21 Augustus 2020}} {{Taalfamilie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Taalfamilies| ]] tjg6zey64zutqc3mcqo607algr1nbh5 2912141 2912129 2026-06-18T08:20:14Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Gadfium|Gadfium]] 2897569 wikitext text/x-wiki {|class="toccolours vatop" style="float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em;" |colspan=3|[[Lêer:Languages world map.svg|regs|400px|Verspreiding van die wêreld se belangrikste taalfamilies (alfabetiese volgorde)]] |- | {{Stamboom2}} * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] ** {{sleutel|#00A6A6|''[[Berbertale|Berbers]]''}} ** {{sleutel|#DDDD00|''[[Koesjitiese tale|Koesjities]]''}} ** {{sleutel|#FF8040|''[[Semitiese taalfamilie|Semities]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#D7AEFF|''[[Tsjadiese tale|Tsjadies]]''}} * [[Altaïese tale|Altaïes]] ** {{sleutel|#008080|''[[Japannese tale|Japannees]]''}} ** {{sleutel|#808040|''[[Koreaans]]''}} ** {{sleutel|#00FF80|''[[Mongoolse tale|Mongools]]''}} ** {{sleutel|#BB005E|''[[Toengoesiese tale|Toengoesies]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#808080|''[[Turkse tale|Turks]]''}} * {{sleutel|#BFD891|[[Inheemse tale van die Amerikas|Amerindies]]}} * {{sleutel|#01A97B|[[Australiese tale|Australies]]}} * {{sleutel|#FFBF9F|[[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]]}} * {{sleutel|#800000|[[Austronesiese tale|Austronesies]]}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#BA7072|[[Baskies]]}} * {{sleutel|#808000|[[Drawidiese tale|Drawidies]]}} * {{sleutel|#6097EF|[[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]]}} * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ** {{sleutel|#75FFFF|''[[Albanees]]''}} ** {{sleutel|#04D596|''[[Armeens]]''}} ** {{sleutel|#FF9DFF|''[[Baltiese tale|Balties]]''}} ** {{sleutel|#FF0000|''[[Germaanse tale|Germaans]]''}} ** {{sleutel|#753600|''[[Grieks]]''}} ** {{sleutel|#0080FF|''[[Indo-Ariese tale|Indo-Aries]]''}} ** {{sleutel|#8000FF|''[[Irannese tale|Irannees]]''}} ** {{sleutel|#00FF00|''[[Kelties]]''}} ** {{sleutel|#0000FF|''[[Romaanse tale|Romaans]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00A800|''[[Slawiese tale|Slawies]]''}} {{Stamboom2/einde}} | {{Stamboom2}} * {{sleutel|#FFFF00|[[Kaukasiese tale|Kaukasies]]}} * {{sleutel|#C2F80C|[[Khoisan-tale|Khoisan]]}} * {{sleutel|#007500|[[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]]}} * {{sleutel|#FFBFBF|[[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]]}} * {{sleutel|#004040|[[Oeraalse tale|Oeraals]]}} * {{sleutel|#FF9D48|[[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]]}} * {{sleutel|#BF80FF|[[Papoeas]]}} * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] ** {{sleutel|#CECE00|''[[Chinees]]''}} ** {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#FF00FF|''[[Tibeto-Birmaanse tale|Tibeto-Birmaans]]''}} * {{Stamboom2/einde tak}} {{sleutel|#00B4B4|[[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]]}} * {{sleutel|#bfbfbf|Onbewoonde gebiede}} {{Stamboom2/einde}} |} [[Lêer:Sprachfamilien der Welt (non Altai).png|duimnael|400px|Taalfamilies van die wêreld (sonder Altaïese tale)]] [[Lêer:Primary Human Language Families Map.png|duimnael|400px|Vernaamste taalfamilies van die wêreld (en in sommige gevalle geografiese groepe van families).]] [[Taal|Tale]] word opgedeel in '''taalfamilies''' op grond van ooreenkomste tussen tale en 'n oorsprong wat hulle deel. Die klassifikasie van tale is deur [[August Schleicher]] (1821–1868) begin met sy 'Stammbaumtheorie' (of stamboomteorie). Hier is die belangrikste taalfamilies: * [[Afro-Asiatiese tale|Afro-Asiaties]] (bv. [[Berbertale|Berbers]], [[Arabies]] en [[Hebreeus]]) * [[Algiese tale|Algies]] (bv. [[Cree]]) * [[Altaïese tale|Altaïes]] (voorgestelde taalfamilie) * [[Amerindiese tale|Amerindies]] * [[Andamanse tale|Andamans]] * [[Arawaktale|Arawak]] (bv. [[Wayuu]]) * [[Australiese tale|Australies]] * [[Austro-Asiatiese tale|Austro-Asiaties]] (bv. [[Viëtnamees]] en [[Khmer]]) * [[Austronesiese tale|Austronesies]] (bv. [[Malgassies]], [[Maleis]] en [[Polinesiese tale|Polinesies]]) * [[Aymara]] (dalk 'n [[Geïsoleerde tale|geïsoleerde taal]]) * [[Drawidiese tale|Drawidies]] (bv. [[Telugu]], [[Tamil]], [[Kannada]] en [[Malayalam]]) * [[Eskimo-Aleoetiese tale|Eskimo-Aleoeties]] (bv. [[Groenlands]] en [[Inuktitut]]) * [[Hmong-Mien-tale|Hmong-Mien]] (bv. Hmong en Yao) * [[Indo-Europese tale|Indo-Europees]] ([[Afrikaans]], [[Engels]], [[Frans]], [[Grieks]], [[Russies]], [[Sanskrit]], [[Hindi]] ens.) * [[Irokese tale|Irokees]] (bv. [[Cherokee (taal)|Cherokee]]) * [[Japannese tale|Japannees]] (bv. [[Japannees]] en [[Ryukyu-tale|Ryukyu]]) * [[Kartweliese tale|Kartwelies]] (bv. [[Georgies]], [[Zan]], [[Svan]]) * [[Khoisan-tale|Khoisan]] (bv. [[Khoi]] en [[San]]) * [[Majatale|Maja]] (bv. [[Majaans]]) * [[Mongoolse tale|Mongools]] (bv. [[Boerjaties]], [[Kalmikies]] en [[Mongools]]) * [[Na-Dené-tale|Na-Dené]] (bv. [[Navajo (taal)|Navajo]]) * [[Niger-Kongo-tale|Niger-Kongo]] (bv. [[Joroeba]], [[Igbo]], [[Shona (taal)|Shona]], [[Zoeloe]], [[Xhosa]] en [[Sotho-taalfamilie|Sotho]]) * [[Nilo-Sahariese tale|Nilo-Saharies]] (bv. [[Luo]], [[Kanuri]] en [[Masai (taal)|Masai]]) * [[Noordoos-Kaukasiese tale|Noordoos-Kaukasies]] (bv. [[Awaars]], [[Ingoesjeties]] en [[Tsjetsjnies]]) * [[Noordwes-Kaukasiese tale|Noordwes-Kaukasies]] (bv. [[Abazyns]], [[Abchasies]], [[Adigies]] en [[Kabardies]]) * [[Oeral-Altaïes]] (bv. [[Fins]], [[Hongaars]], [[Turks]] en [[Oesbekies]], moontlik [[Japannees]] en [[Koreaans]]) – dikwels onderverdeel in [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegries]] (Europees) en [[Altaïese tale|Altaïes]] (Asiaties). * [[Otomangue]] (bv. [[Mixteeks]] en [[Zapoteeks]]) * [[Paleosiberiese tale|Paleosiberies]] (bv. [[Chukchi]] en [[Korjak]]) * [[Papoeas]] (bv. die tale van die binneland van die eiland [[Nieu-Guinee]]) * [[Quechua]] (dalk 'n geïsoleerde taal) * [[Sino-Tibettaanse tale|Sino-Tibettaans]] (bv. [[Chinees]], [[Birmaans]] en [[Tibettaans]]) * [[Tai-Kadai-tale|Tai-Kadai]] (bv. [[Thai]] en [[Lao (taal)|Lao]]) * [[Tasmaanse tale|Tasmaans]] * [[Toengoesiese tale|Toengoesies]] (bv. [[Mantsjoe]]) * [[Tupí-tale|Tupí]] (bv. [[Guaraní]]) * [[Turkse tale|Turks]] (bv. [[Turks]] en [[Kasaks]]) * [[Uto-Asteekse tale|Uto-Asteeks]] (bv. [[Nahuatl]]) * [[Gebaretaal]] * [[Geïsoleerde tale|Geïsoleerd]] (bv. [[Baskies]]) * [[Kreools]] bv. [[Haïtiaanse Kreools]], [[Papiaments]] en [[Sango]]) * [[Kunsmatige taal|Kunsmatig]] (bv. [[Esperanto]]) * [[Ongeklassifiseerde tale|Ongeklassifiseerd]] * [[Pidgin]] (bv. [[Fanagalo]]) == Verdere leesstof == * {{en}} Raymond G. Gordon (Hrsg.): ''Ethnologue. Languages of the World.'' 15. Auflage. SIL International, Dallas TX 2005, {{ISBN|1-55671-159-X}}. * {{en}} Merritt Ruhlen: ''A Guide to the World’s Languages.'' Band 1: ''Classification.'' Stanford University Press, Stanford CA 1987, {{ISBN|0-8047-1250-6}} (Nachdruck. ebenda 2000, {{ISBN|0-8047-1894-6}}). * {{en}} Charles F. Voegelin, Florence M. Voegelin: ''Classification and Index of the World’s Languages.'' Elsevier, New York NY u. a. 1977, {{ISBN|0-444-00155-7}}. * {{en}} Iman Ghosh, [https://www.visualcapitalist.com/100-most-spoken-languages/ Ranked: The 100 Most Spoken Languages Around the World], Visual Capitalist, 15 Februarie 2020 == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Languages by family}} * {{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/browse/families | title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Browse by Language Family | publisher=[[Ethnologue]] | accessdate=21 Augustus 2020}} {{Taalfamilie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Taalfamilies| ]] 79d8k08rp12c9ekg6seygt4uwzw6kv0 0 583 2912131 2885043 2026-06-18T08:14:40Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912131 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Pluto Rotation Movie.gif|teks=Pluto in 2015}} )€Die '''jaar 2006''' was 'n [[gewone jaar]] watvolgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 6de jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. [[Lêer:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|duimnael|[[Saddam Hoesein]] word tereggestel.]] == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Republiek van Masedonië|Masedonië]] betree die [[Sentraal-Europese Vryehandelsooreenkoms]]. * [[19 Januarie]] – Die [[New Horizons]] ruimtetuig word lanseer om foto's van [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] en die [[Kuiper-gordel]] te neem. * [[6 Februarie]] – [[Stephen Harper]] (Konserwatiewe Party) lê die ampseed af as die 22^ste [[Eerste Minister]] van [[Kanada]]. * [[10 Februarie|10]]-[[26 Februarie]] – Die 20ste [[Olimpiese Winterspele 2006|Olimpiese Winterspele]] word in [[Turyn]], [[Italië]], aangebied. * [[10 Maart|10]]-[[19 Maart]] – Die negende [[Paralimpiese Winterspele 2006|Paralimpiese Winterspele]] word in Turyn, Italië, aangebied. * [[12 Maart]] – [[Proteas|Suid-Afrika]] teken op die [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] die wêreldrekord vir die hoogste suksesvolle [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-lopiejaagtog aan, nadat hulle 438/9 behaal in antwoord op [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] se 434/4. Dié wedstryd word as een van die beste EDIs ooit beskou. * [[4 Mei]] – Die Israelse [[Olmert-kabinet]] word opgerig. * [[3 Junie]] – [[Montenegro]] verklaar sy onafhanklikheid van [[Serwië en Montenegro]]. * [[8 Junie]] – [[Serwië]] erken die onafhanklikheid van [[Montenegro]]. * [[9 Junie]]-[[9 Julie]] – Die 18de [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Duitsland]] gespeel, wat deur [[Italië]] gewen word. * [[24 Augustus]] – Die [[Internasionale Astronomiese Unie]] besluit finaal dat [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] nie aan die nuwe definisie van 'n [[planeet]] voldoen nie en nou as 'n [[dwergplaneet]] beskou word. * [[31 Augustus]]–[[17 September]] – Die [[Vrouerugbywêreldbeker 2006|5de Vrouerugbywêreldbeker]] word in [[Kanada]] aangebied en deur [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] gewen. * [[7 Oktober]]–[[5 November]] – Die [[Kampioenetrofee 2006|5de Kampioenetrofee]] word in [[Indië]] aangebied en deur [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] gewen. * [[5 November]] – Die voormalige [[Irak]]ese diktator, [[Saddam Hoesein]], word ter dood veroordeel om gehang te word, ná hy skuldig bevind is aan misdade teen die mensdom. * [[11 Desember]] – Die [[Dwelmoorlog in Meksiko]] begin nadat president Felipe Calderón lede van die Meksikaanse polisie en weermag ná die deelstaat [[Michoacán]] stuur. == Geboortes == * [[25 Junie]] – [[Mckenna Grace]], Amerikaanse aktrise. * [[28 Junie]] – [[Laurel Griggs]], Amerikaanse kinderaktrise († [[2019]]). * [[25 Augustus]] – [[Kimi Antonelli]], [[Italiaanse]] [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorrenjaer]]. * [[6 September]] – Prins Hisahito van Akishino, [[Japan]]nese prins. * [[5 Oktober]] – [[Jacob Tremblay]], Kanadese akteur. == Sterftes == * [[1 Januarie]] – [[Haas Schoeman]], [[Springbokke|Springbokflank]] (* [[1940]]). * [[18 Januarie]] – [[Anton Rupert]], Afrikaanse entrepreneur, sakeleier en omgewingsbewaarder (* [[1916]]). * [[27 Januarie]] – [[Chris Heunis]], Suid-Afrikaanse regter, politikus, lid van die [[Nasionale Party]] (* [[1927]]). * [[27 Januarie]] – [[Johannes Rau]], [[Duitsers|Duitse]] [[politikus]], president van Duitsland vanaf Julie 1999 tot 2004 (* [[1931]]). * [[1 Maart]] – [[Jack Wild]], Britse akteur en sanger (* [[1952]]). * [[7 Mei]] – [[Stella Sigcau]], Suid-Afrikaanse politikus van Transkeise herkoms (* [[1937]]). * [[18 Junie]] – [[Vincent Sherman]], Amerikaanse filmregisseur (* [[1906]]). * [[1 Julie]] – [[Ryutaro Hashimoto]], Japannese oud-premier (* [[1937]]). * [[4 Julie]] – [[Frans Claerhout]], Belgiesgebore Suid-Afrikaanse skilder (* [[1919]]). * [[6 Julie]] – Ds. [[Cillié Malan]], predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]](* [[1919]]). * [[7 Julie]] – [[Syd Barrett]], [[Engelse]] [[sanger]], liedjieskrywer en [[musikant]] wat die rockgroep [[Pink Floyd]] in 1965 gestig het (* [[1946]]). * [[11 Julie]] – [[Barnard Hughes]], Amerikaanse akteur (* [[1915]]). * [[19 Julie]] – [[Jack Warden]], Amerikaanse akteur (* [[1920]]). * [[3 Augustus]] – [[Elisabeth Schwarzkopf]], Duits-Britse sopraan en operasangeres (* 1915). * [[9 Augustus]] – [[James van Allen]], Amerikaanse ruimtewetenskaplike (* [[1914]]). * [[30 Augustus]] – [[Glenn Ford]], Kanadese akteur (* [[1916]]). * [[4 September]] – [[Steve Irwin]], [[Australië|Australiese]] wildkenner, TV-persoonlikheid en omgewingsbewaarder (* [[1962]]). * [[9 September]] – [[Eghard van der Hoven]], Suid-Afrikaanse akteur en hoof van Truk (* [[1922]]). * [[15 September]] – [[Oriana Fallaci]], Italiaanse joernalis en skryfster (* [[1929]]). * [[14 Oktober]] – [[Klaas Runia]], Nederlandse joernalis, dominee en teoloog (* [[1926]]). * [[21 Oktober]] – [[Ronnie Belcher]], Afrikaanse digter en lektor (* [[1932]]). * [[31 Oktober]] – [[Pieter Willem Botha]], [[Suid-Afrika]]anse politikus, agste [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] (1978–1984) en sesde [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1984–1989) (* [[1916]]). * [[1 November]] – [[Adrienne Shelly]], Amerikaanse aktrise (* [[1966]]). * [[21 November]] – [[Pierre Amine Gemayel]], Libanese politikus (* [[1972]]). * [[23 November]] – [[Alexander Litvinenko]], Russiese voormalige [[FSB]]-lid (* [[1962]]). * 23 November – [[Philippe Noiret]], Franse akteur (* [[1930]]). * [[24 November]] – [[Hercules von Molendorff]], Bolandse rugby- en krieketspeler (* [[1941]]). * [[6 Desember]] – [[Mavis Pugh]], Britse aktrise (* 1914). * [[10 Desember]] – [[Augusto Pinochet]], Chileense generaal en politikus (* [[1915]]). * [[15 Desember]] – [[Clay Regazzoni]], Switserse motorrenjaer (* [[1939]]). * [[16 Desember]] – [[Taliep Petersen]], Suid-Afrikaanse sanger, komponis en regisseur (* [[1950]]). * [[18 Desember]] – [[Bertie Reed]], Suid-Afrikaanse seiljagvaarder (* [[1943]]). * [[25 Desember]] – [[James Brown]], [[VSA|Amerikaanse]] [[musikant]], [[sanger]] en liedjieskrywer sanger (* [[1933]]) * [[26 Desember]] – [[Gerald Ford]], 38ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1913]]). * [[30 Desember]] – [[Saddam Hussein]], president en diktator van Irak (* [[1937]]). [[Kategorie:2006| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] sw7s0lbyru1sqbh024ja4omqsk6ri0q 2912144 2912131 2026-06-18T08:20:16Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:SpesBona|SpesBona]] 2885043 wikitext text/x-wiki {{jare|beeld=Pluto Rotation Movie.gif|teks=Pluto in 2015}} Die '''jaar 2006''' was 'n [[gewone jaar]] wat volgens die [[Gregoriaanse kalender]] op 'n [[Sondag]] begin het. Dit was die 6de jaar van die [[21ste eeu]] n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad. [[Lêer:Saddam Hussein at trial, July 2004.JPEG|duimnael|[[Saddam Hoesein]] word tereggestel.]] == Gebeure == * [[1 Januarie]] – [[Republiek van Masedonië|Masedonië]] betree die [[Sentraal-Europese Vryehandelsooreenkoms]]. * [[19 Januarie]] – Die [[New Horizons]] ruimtetuig word lanseer om foto's van [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] en die [[Kuiper-gordel]] te neem. * [[6 Februarie]] – [[Stephen Harper]] (Konserwatiewe Party) lê die ampseed af as die 22^ste [[Eerste Minister]] van [[Kanada]]. * [[10 Februarie|10]]-[[26 Februarie]] – Die 20ste [[Olimpiese Winterspele 2006|Olimpiese Winterspele]] word in [[Turyn]], [[Italië]], aangebied. * [[10 Maart|10]]-[[19 Maart]] – Die negende [[Paralimpiese Winterspele 2006|Paralimpiese Winterspele]] word in Turyn, Italië, aangebied. * [[12 Maart]] – [[Proteas|Suid-Afrika]] teken op die [[Wanderersstadion|Wanderers]] in [[Johannesburg]] die wêreldrekord vir die hoogste suksesvolle [[Internasionale eendagwedstryd|EDI]]-lopiejaagtog aan, nadat hulle 438/9 behaal in antwoord op [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] se 434/4. Dié wedstryd word as een van die beste EDIs ooit beskou. * [[4 Mei]] – Die Israelse [[Olmert-kabinet]] word opgerig. * [[3 Junie]] – [[Montenegro]] verklaar sy onafhanklikheid van [[Serwië en Montenegro]]. * [[8 Junie]] – [[Serwië]] erken die onafhanklikheid van [[Montenegro]]. * [[9 Junie]]-[[9 Julie]] – Die 18de [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi]] word in [[Duitsland]] gespeel, wat deur [[Italië]] gewen word. * [[24 Augustus]] – Die [[Internasionale Astronomiese Unie]] besluit finaal dat [[Pluto (dwergplaneet)|Pluto]] nie aan die nuwe definisie van 'n [[planeet]] voldoen nie en nou as 'n [[dwergplaneet]] beskou word. * [[31 Augustus]]–[[17 September]] – Die [[Vrouerugbywêreldbeker 2006|5de Vrouerugbywêreldbeker]] word in [[Kanada]] aangebied en deur [[Black Ferns|Nieu-Seeland]] gewen. * [[7 Oktober]]–[[5 November]] – Die [[Kampioenetrofee 2006|5de Kampioenetrofee]] word in [[Indië]] aangebied en deur [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] gewen. * [[5 November]] – Die voormalige [[Irak]]ese diktator, [[Saddam Hoesein]], word ter dood veroordeel om gehang te word, ná hy skuldig bevind is aan misdade teen die mensdom. * [[11 Desember]] – Die [[Dwelmoorlog in Meksiko]] begin nadat president Felipe Calderón lede van die Meksikaanse polisie en weermag ná die deelstaat [[Michoacán]] stuur. == Geboortes == * [[25 Junie]] – [[Mckenna Grace]], Amerikaanse aktrise. * [[28 Junie]] – [[Laurel Griggs]], Amerikaanse kinderaktrise († [[2019]]). * [[25 Augustus]] – [[Kimi Antonelli]], [[Italiaanse]] [[Formule Een]]-[[Motorsport|motorrenjaer]]. * [[6 September]] – Prins Hisahito van Akishino, [[Japan]]nese prins. * [[5 Oktober]] – [[Jacob Tremblay]], Kanadese akteur. == Sterftes == * [[1 Januarie]] – [[Haas Schoeman]], [[Springbokke|Springbokflank]] (* [[1940]]). * [[18 Januarie]] – [[Anton Rupert]], Afrikaanse entrepreneur, sakeleier en omgewingsbewaarder (* [[1916]]). * [[27 Januarie]] – [[Chris Heunis]], Suid-Afrikaanse regter, politikus, lid van die [[Nasionale Party]] (* [[1927]]). * [[27 Januarie]] – [[Johannes Rau]], [[Duitsers|Duitse]] [[politikus]], president van Duitsland vanaf Julie 1999 tot 2004 (* [[1931]]). * [[1 Maart]] – [[Jack Wild]], Britse akteur en sanger (* [[1952]]). * [[7 Mei]] – [[Stella Sigcau]], Suid-Afrikaanse politikus van Transkeise herkoms (* [[1937]]). * [[18 Junie]] – [[Vincent Sherman]], Amerikaanse filmregisseur (* [[1906]]). * [[1 Julie]] – [[Ryutaro Hashimoto]], Japannese oud-premier (* [[1937]]). * [[4 Julie]] – [[Frans Claerhout]], Belgiesgebore Suid-Afrikaanse skilder (* [[1919]]). * [[6 Julie]] – Ds. [[Cillié Malan]], predikant in die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]](* [[1919]]). * [[7 Julie]] – [[Syd Barrett]], [[Engelse]] [[sanger]], liedjieskrywer en [[musikant]] wat die rockgroep [[Pink Floyd]] in 1965 gestig het (* [[1946]]). * [[11 Julie]] – [[Barnard Hughes]], Amerikaanse akteur (* [[1915]]). * [[19 Julie]] – [[Jack Warden]], Amerikaanse akteur (* [[1920]]). * [[3 Augustus]] – [[Elisabeth Schwarzkopf]], Duits-Britse sopraan en operasangeres (* 1915). * [[9 Augustus]] – [[James van Allen]], Amerikaanse ruimtewetenskaplike (* [[1914]]). * [[30 Augustus]] – [[Glenn Ford]], Kanadese akteur (* [[1916]]). * [[4 September]] – [[Steve Irwin]], [[Australië|Australiese]] wildkenner, TV-persoonlikheid en omgewingsbewaarder (* [[1962]]). * [[9 September]] – [[Eghard van der Hoven]], Suid-Afrikaanse akteur en hoof van Truk (* [[1922]]). * [[15 September]] – [[Oriana Fallaci]], Italiaanse joernalis en skryfster (* [[1929]]). * [[14 Oktober]] – [[Klaas Runia]], Nederlandse joernalis, dominee en teoloog (* [[1926]]). * [[21 Oktober]] – [[Ronnie Belcher]], Afrikaanse digter en lektor (* [[1932]]). * [[31 Oktober]] – [[Pieter Willem Botha]], [[Suid-Afrika]]anse politikus, agste [[Eerste Minister van Suid-Afrika]] (1978–1984) en sesde [[Staatspresident van Suid-Afrika]] (1984–1989) (* [[1916]]). * [[1 November]] – [[Adrienne Shelly]], Amerikaanse aktrise (* [[1966]]). * [[21 November]] – [[Pierre Amine Gemayel]], Libanese politikus (* [[1972]]). * [[23 November]] – [[Alexander Litvinenko]], Russiese voormalige [[FSB]]-lid (* [[1962]]). * 23 November – [[Philippe Noiret]], Franse akteur (* [[1930]]). * [[24 November]] – [[Hercules von Molendorff]], Bolandse rugby- en krieketspeler (* [[1941]]). * [[6 Desember]] – [[Mavis Pugh]], Britse aktrise (* 1914). * [[10 Desember]] – [[Augusto Pinochet]], Chileense generaal en politikus (* [[1915]]). * [[15 Desember]] – [[Clay Regazzoni]], Switserse motorrenjaer (* [[1939]]). * [[16 Desember]] – [[Taliep Petersen]], Suid-Afrikaanse sanger, komponis en regisseur (* [[1950]]). * [[18 Desember]] – [[Bertie Reed]], Suid-Afrikaanse seiljagvaarder (* [[1943]]). * [[25 Desember]] – [[James Brown]], [[VSA|Amerikaanse]] [[musikant]], [[sanger]] en liedjieskrywer sanger (* [[1933]]) * [[26 Desember]] – [[Gerald Ford]], 38ste [[President van die Verenigde State]] (* [[1913]]). * [[30 Desember]] – [[Saddam Hussein]], president en diktator van Irak (* [[1937]]). [[Kategorie:2006| ]] [[Kategorie:21ste eeu]] fe0hply7toeervxc68b6z9x6kmvlg17 0 1768 2912132 1969170 2026-06-18T08:15:33Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912132 wikitext text/x-wiki Null= '''8ste [[eeu]]''' het in die [[jaar]] 701 'n aanvang geneem en teen die einde van die jaar 800 ten einde geloop.jeec {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;border:3px solid grey;" align="right" |- ! colspan="3" style="background:#ffdead;border:2px solid grey;" | [[7de eeu|<< 7de eeu]] ! colspan="4" style="background:#C3D9FF;border:2px solid grey;" | 8ste eeu ! colspan="3" style="background:#ffdead;border:2px solid grey;" | [[9de eeu|9de eeu >>]] |- |[[701]] |[[702]] |[[703]] |[[704]] |[[705]] |[[706]] |[[707]] |[[708]] |[[709]] |[[710]] |- |[[711]] |[[712]] |[[713]] |[[714]] |[[715]] |[[716]] |[[717]] |[[718]] |[[719]] |[[720]] |- |[[721]] |[[722]] |[[723]] |[[724]] |[[725]] |[[726]] |[[727]] |[[728]] |[[729]] |[[730]] |- |[[731]] |[[732]] |[[733]] |[[734]] |[[735]] |[[736]] |[[737]] |[[738]] |[[739]] |[[740]] |- |[[741]] |[[742]] |[[743]] |[[744]] |[[745]] |[[746]] |[[747]] |[[748]] |[[749]] |[[750]] |- |[[751]] |[[752]] |[[753]] |[[754]] |[[755]] |[[756]] |[[757]] |[[758]] |[[759]] |[[760]] |- |[[761]] |[[762]] |[[763]] |[[764]] |[[765]] |[[766]] |[[767]] |[[768]] |[[769]] |[[770]] |- |[[771]] |[[772]] |[[773]] |[[774]] |[[775]] |[[776]] |[[777]] |[[778]] |[[779]] |[[780]] |- |[[781]] |[[782]] |[[783]] |[[784]] |[[785]] |[[786]] |[[787]] |[[788]] |[[789]] |[[790]] |- |[[791]] |[[792]] |[[793]] |[[794]] |[[795]] |[[796]] |[[797]] |[[798]] |[[799]] |[[800]] |} [[Kategorie:8ste eeu| ]] [[Kategorie:1ste millennium]] [[Kategorie:Eeue]] epqv362a5i7g7joc8qdvyuwhzg6e22s 2912145 2912132 2026-06-18T08:20:17Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:KabouterBot|KabouterBot]] 1969170 wikitext text/x-wiki Die '''8ste [[eeu]]''' het in die [[jaar]] 701 'n aanvang geneem en teen die einde van die jaar 800 ten einde geloop. {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;border:3px solid grey;" align="right" |- ! colspan="3" style="background:#ffdead;border:2px solid grey;" | [[7de eeu|<< 7de eeu]] ! colspan="4" style="background:#C3D9FF;border:2px solid grey;" | 8ste eeu ! colspan="3" style="background:#ffdead;border:2px solid grey;" | [[9de eeu|9de eeu >>]] |- |[[701]] |[[702]] |[[703]] |[[704]] |[[705]] |[[706]] |[[707]] |[[708]] |[[709]] |[[710]] |- |[[711]] |[[712]] |[[713]] |[[714]] |[[715]] |[[716]] |[[717]] |[[718]] |[[719]] |[[720]] |- |[[721]] |[[722]] |[[723]] |[[724]] |[[725]] |[[726]] |[[727]] |[[728]] |[[729]] |[[730]] |- |[[731]] |[[732]] |[[733]] |[[734]] |[[735]] |[[736]] |[[737]] |[[738]] |[[739]] |[[740]] |- |[[741]] |[[742]] |[[743]] |[[744]] |[[745]] |[[746]] |[[747]] |[[748]] |[[749]] |[[750]] |- |[[751]] |[[752]] |[[753]] |[[754]] |[[755]] |[[756]] |[[757]] |[[758]] |[[759]] |[[760]] |- |[[761]] |[[762]] |[[763]] |[[764]] |[[765]] |[[766]] |[[767]] |[[768]] |[[769]] |[[770]] |- |[[771]] |[[772]] |[[773]] |[[774]] |[[775]] |[[776]] |[[777]] |[[778]] |[[779]] |[[780]] |- |[[781]] |[[782]] |[[783]] |[[784]] |[[785]] |[[786]] |[[787]] |[[788]] |[[789]] |[[790]] |- |[[791]] |[[792]] |[[793]] |[[794]] |[[795]] |[[796]] |[[797]] |[[798]] |[[799]] |[[800]] |} [[Kategorie:8ste eeu| ]] [[Kategorie:1ste millennium]] [[Kategorie:Eeue]] 5zadixph9ysqow7z932trcpiadc4otx 0 3685 2911943 2873324 2026-06-17T13:39:09Z Aliwal2012 39067 /* Voortplanting */ 2911943 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Luiperd | fossil_range = Sedert laat Plioseen of vroeë Pleistoseen | status = NT | trend = down | status_system = iucn3.1 | status_ref =<ref name=IUCN>{{en}} {{IUCN2008|assessors=Breitenmoser, U., Breitenmoser-Wursten, C., Henschel, P. & Hunter, L.|year=2008|id=15954|title=Panthera pardus|downloaded=9 Oktober 2008}}</ref> | image =Leopard africa.jpg | image_width = 250px | image_caption = 'n Luiperd (''Panthera pardus'') in die Serengeti-park, Tanzanië | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Carnivora]] | familia = [[Felidae]] | genus = ''[[Panthera]]'' | species = '''''P. pardus''''' | binomial = ''Panthera pardus'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 | synonyms = <center>'''''Felis pardus''''' <small>[[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758</small></center> | range_map = Wiki-Panthera pardus.png | range_map_caption = {{legend0|#8064a2|&nbsp;wêreldverspreiding}} | range_map_width = 240px }} [[File:Leopard.ogv|luiperd|thumb]] Die '''luiperd''' (''Panthera pardus''), voorheen as '''bergtier''' of '''tier''' bekend,<ref>{{af}} C.S. Grobbelaar. 1959. Soogdiere: Die Vleisetende Roofdiere in: C.F. Albertyn e.a. ''Die [[Afrikaanse Kinderensiklopedie]] Deel VI''. Bl. 2526: ''… op die lys is daardie groot kat met swart spikkels wat ons in Suid-Afrika die tier noem. Ons sit 'n bietjie opgeskeep met hierdie naam wat ons voorgeslagte vir hom gegee het... Maar nou die naam! Baie mense noem hom bergtier. Hierdie tier van ons kom oor die hele Afrika en in Indië voor. In Indië waar die Hindoes baie meer las van hom het as ons, noem die inboorlinge hom die cheta-bagh, d.w.s. die 'gespikkelde tier'...Dierkundiges wil hê ons moet hom die luiperd noem. Hulle is so gewoond daaraan om die name van diere te verander dat hulle nie kan insien waarom ons aan die ou volksnaam wil kleef nie. Om verwarring te voorkom sal ons hom maar in die vervolg bergtier (luiperd) noem, hoewel hy nog altyd in die volksmond bekend sal staan as die 'tier' ''. Op bl. 2531 staan (met verwysing na die jaguar): ''Hy is die Westelike Halfrond se grootste kat. Hierdie groot, swaar kat van by die agt voet en byna 250 pond en met die volmaakte toerusting van 'n roofdier is 'n ware tiran in die hele Suid-Amerikaanse dierewêreld. Hulle noem hom daar ook 'el tigre', die tier. Dit lyk of elke wêrelddeel maar graag 'n tier wil hê: ons in Suid-Afrika noem ons groot, swart, gespikkelde kat ook die 'tier' ''</ref> is 'n spesie uit die [[Felidae|katagtiges]] wat oor [[Afrika]] en [[Asië]] versprei is. Verder kom hy ook in [[Kaukasus]] en dus op die buitenste randgebied van Europa voor. Die luiperd is naas die [[tier]], [[leeu]] en [[jaguar]] die vierde grootste grootkat. Die dier het 'n vaalgeel tot rooibruin pels met swart, rosetvormige kolle. 'n Melanistiese subspesie, die sogenaamde swart panter, word ook aangetref. Die luiperd (''Panthera pardus'') word in Afrika, [[Klein-Asië]], Kaukasië, Transkaukasië, [[Mantsjoerye]], [[Persië]], [[Indië]], [[China]], [[Korea]] en [[Siberië]] aangetref. Die luiperd het die grootste verspreidingsgebied van alle groot katagtiges (genus Panthera). In [[Suid-Afrika]] kom die luiperd in groot dele van die Kaapse en Natalse kusstreke en ook in dele van [[Gauteng]] voor. Gedurende die [[Pleistoseen]]tydperk het die luiperd ook algemeen in [[Europa]] voorgekom. Die dier is besonder aanpasbaar en kan in rotsagtige gebiede, tropiese woude, grasland en droë of hoë koue streke oorleef. Vanweë sy aanpasbaarheid kon die luiperd die euwels wat 'n groeiende beskawing vir die diereryk inhou, beter as selfs die leeu oorleef. Daarom word luiperds nog in gebiede aangetref waar ander roofdiere lankal uitgeroei of verdryf is. Die voortbestaan van die luiperd word egter steeds bedreig. Luiperds is in September 1975 in Suid-Afrika tot beskermde diere van [[Afrika]] verklaar. Die maatreël moes ingevoer word omdat luiperds op groot skaal ter wille van hulle pelse gejag is en ook omdat hulle getalle in gebiede waar hulle 'n bedreiging vir veeboerdery was, drasties afgeneem het. Op die [[IUBN-rooilys|IUBN-rooilys van Bedreigde Spesies]] word luiperds as 'n [[byna-bedreigde spesie]] geklassifiseer.<ref name="iucn">{{en}} Henschel, P., Hunter, L., Breitenmoser, U., Purchase, N., Packer, C., Khorozyan, I., Bauer, H., Marker, L., Sogbohossou, E. & Breitenmoser-Wursten, C. (2008) ''Panthera pardus''. In: IUCN 2010. IUCN Red List of Threatened Species. Version 2010.4. [{{IUCN|ID=15954|ScientificName=Panthera pardus|PureURL=yes}} online]</ref> == Bou == Luiperds verskil van streek tot streek wat kleur en grootte betref. Daar word verskeie subspesies onderskei, maar individuele verskille word so dikwels aangetref dat die indelings nie altyd betroubaar is nie. Die sogenaamde swart panter is byvoorbeeld vroeër as ʼn afsonderlike spesie beskou, maar ondersoeke het later aan die lig gebring dat die verskynsel aan melanisme (die oormatige deponering van melanien) toegeskryf kan word. Daar is oor die algemeen tog duidelike kleurverskille tussen luiperds: die grondkleur is gewoonlik vaalgeel, maar in Persië is dit grys en in Java rooibruin. Die luiperds wat in Afrika aangetref word, se rosette is gewoonlik kleiner en nader aan mekaar as dié van die luiperds in Asië. Luiperds wat in dig beboste gebiede voorkom, is gewoonlik groter as dié wat in savannes of halfwoestyne aangetref word, terwyl luiperds in die Ooste se pelse oor die algemeen langer is as dié wat in Afrika voorkom. Luiperds het 'n gemiddelde skouerhoogte van 70&nbsp;cm, kan tussen 50 en 90&nbsp;kg weeg en is gemiddeld 3 m lank, waarvan byna 1 m deur die stert in beslag geneem word. In vergelyking met byvoorbeeld die jagluiperd (''Acinonyx jubatus'') het die luiperd 'n groot kop, 'n dik nek en kort bene. Die mannetjies en wyfies lyk eenders, maar eersgenoemde is gewoonlik groter. Die luiperd se beenkonstruksie is van so 'n aard dat dit die skok van 'n sprong baie goed kan absorbeer. Die snorbaarde en tashare (vibrissae) aan die voorpote is sensitief vir aanraking en van besondere belang wanneer die dier byvoorbeeld die grootte van 'n opening moet skat. Soos alle ander katagtiges maak die luiperd hoofsaaklik op sy ore en oë staat om te jag, en hul reuksin is nie hierin bepalend nie. Die luiperd se belangrikste wapens is sy geweldige sterk kake en vlymskerp kloue. Daar is 5 kloue aan die voorpote en 4 aan die agterpote. Die luiperd het swart kolle aan die nek en voorpote, maar op die lyf is dit in rosette gegroepeer. Die dier se pels dien as uitstekende kamoeflering: in bome en onder bosse smelt die luiperd se pels heeltemal met die skadukolle saam. == Lewenswyse == Die luiperd is ʼn alleenlopende nagdier. Luiperds wat in gebiede woon waar hulle nie bedreig word nie, sal egter gedurende die dag ook jag. Andersins hou hulle bedags in bome of ander skuilplekke en jag snags. Die luiperd se dieet bestaan uit enige boksoort, ape, bobbejane, kleiner soogdiere en selfs reptiele en kleinerige roofdiere. Leeuwelpies wat alleen gelaat word en gedugte teenstanders soos [[ystervark]]e en [[jakkals]]e, word ook gejag. Vrugte, gras en eiers vul dikwels die dieet aan. Wanneer wild nie volop is nie, vorm vis net so 'n belangrike deel van die luiperd se dieet. Die luiperd is bekend vir sy uitgeslape jagmetodes. Sommige navorsers skryf dit toe aan die feit dat die luiperd oor 'n redenasievermoë beskik. Daar word gesê dat die luiperd altyd, anders as die [[leeu]], sy prooi teen die wind op bekruip. Die luiperd se aanval is altyd onverwags. Wanneer hy nie sy prooi uit 'n boom bespring of by 'n watergat inwag nie, bekruip hy hom met sy pens laag op die grond totdat hy naby genoeg is om die prooi te bespring. Die luiperd byt dadelik die prooi se slagare af, maar soms is die trefslag van die sprong hard genoeg om die prooi dood te maak. Luiperds het blykbaar 'n voorkeur vir warm bloed, maar die ingewande bly onaangeraak. Wanneer die luiperd werklik dors is, sal hy die inhoud van die blaas oplek. Die luiperd is 'n besonder netjiese vreter, en bestee baie sorg daaraan om geen bloed aan sy pels te kry nie. Hy begin gewoonlik eers aan die borskas en blaaie van sy prooi vreet en laat die boude vir laaste. Vanweë sy geweldige krag kan die luiperd maklik sy prooi tot in die mik van ʼn boom en buite bereik van ander [[roofdier]]e opsleep. Die luiperd keer herhaaldelik terug na die karkas en vreet tot net die vel oorbly. Die dier drink water nadat hy gevreet het, en sal slegs by uitsondering sy maaltyd onderbreek om water te gaan drink. == Voortplanting == Die mannetjies en wyfies kom net gedurende paartyd bymekaar; daar is egter nie 'n bepaalde paartyd nie. Sommige navorsers beweer dat luiperds lewenslank by een maat bly, maar ander meen dat luiperds met elke paartyd opnuut 'n maat gaan soek. 'n Luiperd hou gewoonlik by sy of haar bepaalde gebied ('n territorium), en dié word afgebaken deur bome te reukmerk. Die hougebied van 'n mannetjie is tipies baie groter as dié van 'n wyfie. Gedurende die paartyd en daarna oorvleuel die gebied van 'n wyfie soms met dié van die mannetjie. Vreemde mannetjies word egter nie in die gebied toegelaat nie en hewige gevegte vind soms tussen hulle plaas. Die welpies word ná 'n dratyd van 93 tot 103 dae gebore. ʼn Werpsel kan uit tot 6 kleintjies bestaan, maar die gemiddelde aantal per werpsel wissel tussen 2 en 4. Daar is 'n groot sterftesyfer onder jong luiperdwelpies omdat hulle dikwels alleen gelaat word wanneer die wyfie gaan jag of water drink, en hulle dan die prooi van ander roofdiere word. Die mannetjie versorg die wyfie vir 'n paar dae na die geboorte en dra kos aan, maar sy verwilder hom gou en versorg dan self die welpies. Dit gebeur soms dat die hele familie vir 'n onbepaalde tyd by mekaar bly, maar net in uitsonderlike gevalle. Die welpies word blind gebore en hulle pelse is wollerig en nog nie duidelik gespikkel nie. Hulle oë gaan ná 'n paar dae oop en op 4 maande word hulle gespeen. Aanvanklik verteer die wyfie eers die vleis vir die welpies, maar nadat hulle gespeen is, kan hulle reeds saam met die wyfie gaan jag. Die welpies verlaat die sorg van hul moeder wanneer hulle ongeveer een jaar oud is. Jong luiperds is eers op 3-jarige ouderdom geslagsryp. Luiperds het 'n leeftyd van 23 tot 25 jaar. == Kenmerke == Die afmetings en massa van die luiperd wissel binne die groot verspreidingsgebied. Oor die algemeen is die boslewende luiperds meestal kleiner en meer gedronge, terwyl dié wat in oop ruimtes leef as 'n reël slanker en groter gebou is. Die luiperd word 90–190&nbsp;cm lank, sonder die 60–110&nbsp;cm lange stert ingereken. Die luiperdmannetjies weeg ongeveer 40–90&nbsp;kg en het 'n skouerhoogte van 70–80&nbsp;cm. Die wyfies is omtrent die helfte so groot en weeg slegs ongeveer 30–60&nbsp;kg. Jong wyfies het 'n skouerhoogte van 45&nbsp;cm. Die luiperds wat in die [[Kaapse floraryk]] hou, soos die [[Kaapse luiperd]] (''Panthera pardus melanotica''), weeg dikwels slegs 20–30&nbsp;kg. === Pelspatroon === Die pelspatroon wissel dikwels baie van subspesie na subspesie, maar ook van individu na individu wat in dieselfde habitatgebied voorkom. Die pelsrosette is byna altyd in rye al met die rug langs gerangskik. Op die bors en laer hals word dikwels aarbeivormige rosetvlekke gevind wat saamsmelt om 'n kraag of "halsband" te vorm. Op die bokant van die lang stert loop die rosette langs die middellyn voort. Die rosette word na die stertpunt toe al minder duidelik, maar kan soms tot etlike dwarsringe saamsmelt. Die onderkant van die stert is egter na die stertpunt toe baie lig tot wit. Die pens en die boonste binnekante van die bene is eweneens sonder rosette en wit, geelwit of in oorgaande grys gekleur. Verder na die pote heen is soliede vlekke te vinde, wat na onder al hoe kleiner word. Net so is op die kop en die boonste nek en hals slegs swart soliede vlekke aanwesig. Die boslewende luiperds is oor die algemeen skerper gekleur as luiperds op die oop veld. === Swartluiperds === In die hoogliggende gebiede en reënwoude kom 'n swart variëteit soms voor wat bekend staan as die swartluiperd of panter. Dit is nie 'n afsonderlike spesie nie. Hierdie verskynsel van die swart (melanistiese) pels is oorerflik en word deur 'n enkele (monogenetiese) geen resessief oorgeërf. Daarmee kan die erflike aanleg ook by 'n normaalgevlekte luiperd aanwesig wees, of dit kan in 'n werpsel swart kleintjies tussen normaalgevlekte welpies voorkom. Om so 'n swart variëteit voort te bring, verg baie inteling. Indien die dier dwarsweg of onder skuins lig waargeneem word, kan mens egter ook by swartluiperds die tipiese (hoewel dowwe) rosette raaksien. In sommige gebiede, soos op die Maleisiese Skiereiland is tot 50 persent van alle luiperds swart. In Afrika kom swartluiperds die meeste in die [[Ethiopiese Hoogland]] voor. In 2002 is 'n swartluiperd by die Kudu Game Ranch naby [[Lydenburg]] gefotografeer.<ref>{{af}} [http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2002/04/24/16/4.html Swartluiperds veilig bewaar. Beeld. 24 April 2002.]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Sintuie === Die ore is gerond. Die gehoorsintuig is uitstekend ontwikkel. Luiperds kan baie hoë (vir die mens onhoorbare) frekwensies van tot 45&nbsp;000&nbsp;hertz hoor. Die oë is na voor gerig en toon 'n breë oorvleueling van die gesigsveld. Dit skep vir hulle 'n uitstekende stereoskopiese visie. Bedags is die gesigsvermoë ongeveer soortgelyk aan dié van 'n mens; snags kan die luiperd egter vyf tot ses keer beter sien: Luiperds kan die ronde pupille baie wyd oopmaak, sodat selfs swak lig die oog kan binnedring; verder besit luiperds soos alle katsoorte 'n weerkaatsende lagie agter die [[netvlies]], die sogenaamde ''tapetum lucidum'' (kleurvlies), wat deur terugspieëling die ligopbrengs laat toeneem. Die reuksin is ook uitstekend ontwikkel. == Fotogalery == <gallery mode="packed" heights="160"> Lêer:P.p.saxicolor-Wilhelma1.jpg|'n Persiese luiperdmannetjie met ongewone pelsvlekke by die ''Wilhelma Zoologisch Botanischen Garten'' te [[Stuttgart]], [[Duitsland]] Lêer:Male & female Panther at Rhino & Lion nature Reserve, Kromdraai - South Africa.jpg|'n Seldsame swartluiperdpaar by die Rhino & Lion Natuurreservaat, [[Kromdraai, Limpopo|Kromdraai]], [[Suid-Afrika]] Lêer:Leopard Tree AdF.jpg|'n Wyfie verlaat haar gunstelingboom waarin sy die warmste middagure verwyl het – Londolozi, [[Sabi Sand-wildreservaat]], Suid-Afrika Lêer:Charging Leopard-001.JPG|'n Aanvallende jong luiperd in die Suid-Afrikaanse provinsie [[Gauteng]]. Lêer:One-eyed African leopard.jpg|'n Eenoog-luiperd in die [[Krugerwildtuin]], Suid-Afrika Lêer:Levhart_Arjuna.jpg|'n Javaanse luiperd met kenmerkende rooibruin pels </gallery> == Sien ook == * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens alfabet]] * [[Lys van Suider-Afrikaanse soogdiere volgens wetenskaplike name]] * [[Suider-Afrikaanse soogdiere en hul ordes]] == Bronnelys == * [[Wêreldspektrum]], 1982, {{ISBN|0908409583}}, volume 17, bl. 176 * ''Soogdiere van die Krugerwildtuin en ander Nasionale Parke'' (1979). Saamgestel deur Die Nasionale Parkeraad. 'n Publikasie van die Raad van Kuratore vir Nasionale Parke van die Republiek van Suid-Afrika. {{ISBN|0-86953-027-5}}. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leeswerk == {{Refbegin|35em}} * Jordaan, Aletta: Skone ondier. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 4, nr. 2, Maart 1989 * {{en}} {{Cite book |last=Allsen |first=Thomas T. |editor-last=Mair |editor-first=Victor H. |contribution=Natural History and Cultural History: The Circulation of Hunting Leopards in Eurasia, Seventh-Seventeenth Centuries |title=Contact and Exchange in the Ancient World |year=2007 |publisher=University of Hawai'i Press |location=Honolulu |isbn=978-0-8248-2884-4 |pages=116–135 |url= }} * {{en}} {{siteer vaktydskrif |outeur=Khalaf-von Jaffa, Norman Ali Bassam Ali Taher |datum=Junie 2005 |titel=The Arabian Leopard (''Panthera pardus nimr'') |tydskrif=Gazelle: the Palestinian Biological Bulletin |uitgawe=42 |bladsye=1–8 |taal=Duits}} * {{en}} {{cite journal |author=Khalaf-Sakerfalke von Jaffa, Norman Ali Bassam Ali Taher |title=The Chinese leopard (''Panthera pardus japonensis'', Gray 1862) in Neunkirchen Zoo, Neunkirchen, Saarland, Duitsland |journal=Gazelle: the Palestinian Biological Bulletin |issue=60 |date = Desember 2006|pages=1–10}} * {{en}} {{cite web|editors=Nowell, K; Jackson, P.|year=1996|url=http://carnivoractionplans1.free.fr/wildcats.pdf|title=Wild Cats. Status Survey and Conservation Action Plan|publisher=IUCN/SSC Cat Specialist Group|location=Gland, Switserland}} * {{en}} {{Cite book|last=Partridge|first=Eric|authorlink=Eric Partridge|title=Origins: a Short Etymological Dictionary of Modern English|publisher=Greenwich House|year=1983|location=New York|isbn=0-517-41425-2}} * {{en}} {{cite book |last=Schaller |first=George B. |year=1972 |title= The Serengeti Lion|publisher= University of Chicago Press |location=Chicago |isbn=0-226-73639-3}} * {{en}} {{Cite journal |last=DeRuiter |first=D. J. |last2=Berger |first2=L. R. |authorlink2=Lee R. Berger |year=2000 |title=Leopards as Taphonomic Agents in dolomitic Caves—Implications for bone Accumulations in the Hominid-bearing Deposits of South Africa |journal=Journal of Archaeological Science |volume=27 |issue=8 |pages=665–684 |url= |doi=10.1006/jasc.1999.0470 }} * {{en}} {{cite book |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&chrome=true&srcid=0B7Vwy9iDuZifNjliMzYzNTQtZWFjYy00ODgzLWJkNWQtZmY4ZTUzOTY1MTc2&hl=en |title=Analysis of leopard (''Panthera pardus'') status in Iran |author=Sanei, A. |publisher=Sepehr Publication Center |language=Persies |location=Teheran |year=2007 |isbn=978-964-6123-74-8 }} * {{en}} {{Cite journal |author=Sanei, A.; Zakaria, M.; Yusof, E.; and Roslan, M. |year=2011 |title=Estimation of leopard population size in a secondary forest within Malaysia's capital agglomeration using unsupervised classification of pugmarks |journal=Tropical Ecology |volume=52 |issue=1 |pages=209–217 |url=http://www.tropecol.com/pdf/open/PDF_52_2/Jour-07-F.pdf |access-date=29 Oktober 2012 |archive-date=25 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425152322/http://www.tropecol.com/pdf/open/PDF_52_2/Jour-07-F.pdf |url-status=dead }} * {{en}} {{cite book |title=Beyond Conservation: A Wildland Strategy |first=Taylor|last= P.|first2=Stephanie|last2= Barrientos|first3= Catherine |last3=Dolan |publisher=Earthscan |year=2005 |isbn=1-84407-197-9}} * {{en}} {{cite journal |last=Zakaria |first=M. |last2=Sanei |first2=A. |year=2011 |url=https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=explorer&srcid=0BzbFC60TvnMcNGExNDJjNzItZmM1MC00ODkzLTkzZWMtNjQ3OTAyMzlmOTcz |title=Conservation and management prospects of the Persian and Malayan leopards |journal=Asia Life Sciences |volume=Supplement 7 |pages=1–5 }} {{Refend}} == Eksterne skakels == {{wikt|luiperd}} {{Commons-kategorie inlyn|Panthera pardus}} {{Wikispecies-inlyn|Panthera pardus}} {{de-vertaal|Leopard}} {{Normdata}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Katagtiges]] 45nwo7qqe8jk8g0leqa1dfopo3rxda2 4 5209 2912026 2911851 2026-06-17T20:01:10Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ nuwe afdeling 2912026 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Ieta wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) d6wnf899tn0zsqjn23q5yttfrb98bsm 2912030 2912026 2026-06-17T20:09:07Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ Verbeter 2912030 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Ieta wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) mz3y76tf3fazqfvelph0alwlp5cxcye 2912031 2912030 2026-06-17T20:09:27Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ Ai! 2912031 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) fwrun7gyttnslrnleqwdpyu0dvlkc1p 2912041 2912031 2026-06-17T21:10:39Z SpesBona 2720 /* Die Duitser en sy sportsoorte */ aw 2912041 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) qf040mz3a51dy4zpp9xbn2jk64ug361 2912161 2912041 2026-06-18T09:18:35Z JMK 649 /* Bloedrivier */ nota 2912161 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) 4fnxj6jrbi6hhrjm4ex2yzvdlxoupxp 2912162 2912161 2026-06-18T09:20:30Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ Dankie! 2912162 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) epbmy7q5a8rckvjds9y0tr6st958j5c 2912163 2912162 2026-06-18T09:24:11Z JMK 649 /* Bloedrivier */ nota 2912163 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ __NOINDEX__ {{spring ondertoe}} [[Lêer:Ceratotherium simum Kruger Park 02.JPG|duimnael|260px|links|"Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Witrenoster in 2003.]] [[Lêer:Vandalenjaeger 01.jpg|duimnael|260px|links|'n Versoek aan al die admins: help ons asseblief om vandalisme uit te roei!]]<!-- [[Lêer:Jessica isn't getting involved in this discussion.jpg|duimnael|links|230px|Kom praat met ons op die Geselshoekie, ons kuier lekker saam!]] [[Lêer:Perde by Glen Reenenkamp, Golden Gate NP (1).jpg|duimnael|links|320px|Dis langnaweek! Kom ry die mak perde by die asemrowende [[Golden Gate-Hoogland- Nasionale Park]]!]] [[Lêer:Rooibokram KNP suide.JPG|duimnael|220px|links|Aliwal2012 sê: "Dis beter om in die [[Krugerwildtuin]] as op kantoor te wees!" 'n Rooibokram in 2011 in die suide.]] [[Lêer:Rosy-faced lovebirds (Agapornis roseicollis roseicollis) composite.jpg|duimnael|links|350px|Maak vrede in [[Israel-Hamas-oorlog|Gasa]] en [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Oekraïne]], nie oorlog nie!]] --> <div style="background:#f9f9f9; border:1px solid #aaaaaa; clear:right; float:right; font-size:90%; margin:1em 0 1em 1em; padding:1em; width:20em;"> <big>'''Sien ook:'''</big> * [[Wikipedia:Welkom nuwelinge]] wat veral op nuwelinge gemik is. * [[Wikipedia:Gebruikersportaal]] vir nuttige skakels vir alle gebruikers. * [[Wikipediabespreking:Geselshoekie]] vir bespreking oor die toekoms van hierdie bladsy. * [[/Taalforum/]] vir besprekings oor taalprobleme. Die juiste terme, spellings ensomeer. <center>'''Verdere hulp:'''<br /></center> Vir volledige hulp, riglyne en beleid (algemeen en spesifiek), raadpleeg gerus die * [[:en:Wikipedia:Community Portal|Engelse ''Community Portal'']], * [[:nl:Wikipedia:Gebruikersportaal|Nederlandse Gebruikersportaal]] en * [[:m:|Meta Wikipedia]]. </div> {{Argiefboks|14 | argief1 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2006|2004+05+06]] | argief2 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2007|2007+08+09]] | argief3 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2010+2011|2010+11]] | argief4 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2012|2012]] | argief5 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2013|2013+14+15]] | argief6 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2016|2016]] | argief7 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2017|2017]] | argief8 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2018|2018]] | argief9 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2019|2019]] | argief10 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2020|2020]] | argief11 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2021+2022+2023|2021+22+23]] | argief12 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2024|2024]] | argief13 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2025|2025]] | argief14 = [[Wikipedia:Geselshoekie/Argief2026|2026]] }} '''Welkom''' by die Afrikaanse Wikipedia se algemene geselshoekie. Enigiemand is welkom om deel te neem aan die besprekings hier: '''onderteken asseblief u besprekings''' deur <nowiki>~~~~</nowiki> te tik, of die "Handtekening met datum"-ikoon ([[Lêer:button sig.png|Handtekening met datum|link=]]) te kies op die redigeringskieslys. Ou besprekings word na die '''argief''' geskuif (sien die navigasiekas regs). As u 'n gesprek wil voortsit wat reeds in die argief is, word aanbeveel dat u die betrokke dele uitknip en hier plak. Hierdie blad is vir algemene besprekings, besprekings omtrent 'n spesifieke artikel kan op daardie artikel se besprekingsblad begin word; sodoende kan dit ook deur toekomstige bydraers en redigeerders gelees word. Vir die jongste nuus van WikimediaZA, besoek gerus ons [https://www.facebook.com/groups/231160206984566 Facebook bladsy], word lid van die [http://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikipedia-af Afrikaanse poslys] of besoek ons [http://wikimedia.org.za/wiki/Tuisblad_in_Afrikaans Tuisblad in Afrikaans] <div class="plainlinks"><center>'''>>> [//af.wikipedia.org/w/wiki.phtml?title=Wikipedia:Geselshoekie&action=edit&section=new Voeg 'n nuwe onderwerp by] <<<'''</center></div> == Skryfwedstryd 2026 == Hallo. Ek probeer om fondse van WMZA te bekom vir 'n skryfkompetisie in Mei. Ons benodig nog 'n beoordelaar. Kontak my of SpesBona asseblief as jy belangstel. Dankie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:54, 14 Maart 2026 (UTC) :Goeienaand Gemeenskap, ek is baie jammer, maar om tydredes moet ek as 'n beoordelaar onttrek. Moenie bekommer nie, pleks daarvan probeer ek maar die een of ander voorbladartikel skep, maar in 'n ander maand met meer tyd vir my. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:30, 15 Maart 2026 (UTC) ::Geen probleem. Ons kort nou 2 beoordelaars. {{ping|Oesjaar|Rooiratel|Pynappel|BurgertB|Sobaka|Aliwal2012|JMK}} stel een van julle belang? Ek neem aan party van julle wil liewers deelneem. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 07:55, 16 Maart 2026 (UTC) :::[[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal 'n beoordelaar wees. Dis nie eintlik my'' scene'' nie, maar ek is bereid om uit te help. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 15:05, 16 Maart 2026 (UTC) ::::Wonderlik, baie dankie. Ek het ook vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns gevra vir 'n beoordelaar. Reken tussen ons 3 via email kan ons dit doen. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:02, 16 Maart 2026 (UTC) ::::: Jammer, besig. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:12, 16 Maart 2026 (UTC) :::::: [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]], ek sal ook as 'n beoordelaar kan help. Weet nie of dit te laat is nie, ek was vir 10 dae op vakansie in die natuur. Groete, --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 16:04, 19 Maart 2026 (UTC) :::::::Wonderlik, baie dankie. Ek reken ons 3 is perfek en kan via email dit doen. Kyk gerus na [[Wikipedia:Skryfwedstryd_2026]] en maak veranderinge. Ek het 'n vergadering volgende Woensdag om die pryse te bevestig. Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 16:27, 19 Maart 2026 (UTC) :Ek is bevrees ek sal nie kan deelneem nie. – 🍍 [[Gebruiker:Pynappel|Pynappel]] ([[Gebruikerbespreking:Pynappel|kontak]]) 00:36, 24 Maart 2026 (UTC) ::Kan iemand help met 'n bannier op te sit vir die wedstryd? Dankie [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 14:41, 21 April 2026 (UTC) ::: Hallo, onthou die Skryfwedstryd begin more. Hoop om baie bydraes te sien. {{ping|Naudefj|Jcwf|Puvircho}} [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 13:33, 30 April 2026 (UTC) == Maandelikse besoeke en diepte == Gemeenskap, ons maandelikse besoeke vir Desember is weer 'n nuwe rekord van oor die 8 miljoen. Ek vertrou egter nie die inligting nie, want Desember is skoolvakansietyd. Ek het vir [[Gebruiker:Rooiratel]] gevra om dit met die relevante owerhede te bespreek. Hy sal vir ons terugvoer gee wanneer beskikbaar. Die goeie nuus is dat ons diepte nou 38 is, hopenlik hou dit aan met groei. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 05:27, 14 Januarie 2026 (UTC) :Vir die wat self wil saam volg, sien : https://phabricator.wikimedia.org/T413949 :Dit is deel van 'n wyer ondersoek : https://phabricator.wikimedia.org/T412655 :Ek sal dit dophou, en opvolg as dit te lank neem. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 07:21, 14 Januarie 2026 (UTC) [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 06:08, 23 Maart 2026 (UTC) ::Hierdie is nou uit eindelik reggemaak. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 21:09, 27 Mei 2026 (UTC) == Grootste artikel? == Gemeenskap, is [[Spoornyd tussen Moorreesburg en Hopefield]] ons grootste artikel in terme van grepe? Tans is dit 341 545 grepe groot. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:44, 17 Mei 2026 (UTC) == Hantering van kategorieë... == Gemeenskap, wat is die beste van die twee sjablone {{sj|CompactTOC2}} vs. {{sj|indeks}}? Sien [[Cynanchum]] en [[Lys van Erica-spesies]] waar dit gebruik word. Wat verkies julle? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 10:52, 17 Mei 2026 (UTC) :{{sj|indeks}}. [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 22:45, 30 Mei 2026 (UTC) == Kan ons nuwe lesers lok met sport? == Gemeenskap, nou is beide [[rugby]] en [[krieket]] voorbladartikels en interessant genoeg ook ewe groot. Vir my is dit steeds snaaks dat ek in die sokkerland Duitsland sit en in Afrikaans oor Suid-Afrika se suksesvolste sportsoorte voorbladartikels skryf. Met elke nuwe sportartikel wat ek op ons voorblad mag plaas draai die volgende gedagtes in my kop. Die Afrikaanse Wikipedia spog sedert jare met uitstekende artikels oor beide krieket en rugby. Voorbladartikels word vir ander tale ook aangewys met 'n geel sterretjie. Met sportvoorbladartikels probeer ek ook die een of ander Indiër se belangstelling in Afrikaans prikkel. Die Proteas en Indië het reeds in baie belangrike wedstryde mekaar ontmoet soos die [[T20I-wêreldbeker 2024|T20I-wêreldbekereindstryd 2024]] en die [[Vrouekrieketwêreldbeker 2025|Vrouekrieketwêreldbekereindstryd 2025]]. Suid-Afrikaanse krieket geniet oor die algemeen baie respek in Indië. Daarom dink ek dit is 'n goeie idee om Indiërs se belangstelling in Afrikaans te probeer groei. Onthou, die tale in Noord-Indië soos [[Hindi]] is soos Afrikaans [[Indo-Europese tale]]. Dalk leer iemand in Indië Afrikaans omdat daar 'n groot belangstelling in Suid-Afrika is. Ek het krieket en rugby deur Afrikaans leer ken, miskien werk dit vir ander ook andersom. Myns insiens is dit 'n goeie idee om dit te probeer en daarmee voort te gaan. In my opinie is die voorbladartikels oor beide krieket en rugby beter as die oorspronklike Engelse artikels omdat ek die bronne konsekwent nagaan en wat ek vir die een toernooi doen, doen ek ook vir die ander. Tydens toernooie neem dit elke dag ure om dit te doen, ook al die skryfwerk en statistieke. Maar miskien is dit die moeite werd vir Afrikaans. As ons nie probeer nie, sal ons nooit weet nie. Nou wil ek graag weet wat julle dink. Moenie bekommer nie, daar volg nou nie 'n klomp nuwe nominasies nie, daar is tans nie 'n sportartikel van my kant wat ek kan benoem nie. Net hierdie gedagtes wat ek graag wil deel. Nuwe lesers vir ons Wikipedia lok. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:01, 17 Mei 2026 (UTC) :Of artikels oor sport in Indonesië. Miskien is daar mense wat belangstel in die voormalige koloniale taal, maar die grammatika te ingewikkeld vind en besluit om eerder Afrikaans te leer. Goeie begin: https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_rugby_union_team https://en.wikipedia.org/wiki/Indonesia_national_cricket_team [[Gebruiker:Maximiliaan Ronaldszoon|Maximiliaan Ronaldszoon]] ([[Gebruikerbespreking:Maximiliaan Ronaldszoon|kontak]]) 21:31, 17 Mei 2026 (UTC) ::{{Ping|Maximiliaan Ronaldszoon}} dan is ons outomaties ook by Maleisië, dink maar aan [[Kaapse Maleiers]]. Terloops, ek benodig jou hulp met inligtingskasse, bv. politici soos die onlangse klomp Turkse ministers. Jy doen baie goed wat dit betref. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:40, 17 Mei 2026 (UTC) :::Broodnodige artikels, doen so voort. Sportmense hou baie van statistiek, so dit is ook nuttige werk. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Voorbladuitleg == Goeiemiddag gemeenskap, vandag lyk beide die voorbladartikel- en beeld snaaks. Lyk my {{sl|Omraam}} het 'n verandering ondergaan wat nie sigbaar is nie. Dit raak nou al die vorige inskrywings ook! Ek sien egter nie die fout nie. Enige raad? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 09:30, 21 Mei 2026 (UTC) :Die voorbladteks moet regs van die beeld begin, maar dié sjabloon maak die spasie vir die beeld wyer, waardeur die teks ondertoe geskuif word. Myns insiens sal dit die beste wees om die sjabloon te fiks pleks daarvan om al die verlede plasings (amper 20 jaar) aan te pas. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 12:45, 21 Mei 2026 (UTC) ::SpesBona: Jou probleem is opgelos! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 17:43, 21 Mei 2026 (UTC) :::{{Ping|Aliwal2012}} jammer, nie rêrig nie, sien die lyn is nou bo die eerste paragraaf, maar nie rondom die beeld nie. Dié raam moet die beeld "omraam", dis waar sy naam vandaan kom. Ek het ook op die Duitse Wikipedia vir hulp aangeklop. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:05, 21 Mei 2026 (UTC) ::::Ons kan dit nie los soos dit is nie, dit is ons mees prominente deel! {{Ping|Jcb}} sien jy dalk die fout? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 20:50, 21 Mei 2026 (UTC) :::::[[Wikipedia:Voorbladartikel week 21 2026/test]] en [[Sjabloon:Omraam/test]]. Werk vir 200px en 250px. Ek kan breedtes byvoeg indien nodig. [[Gebruiker:Jcb|Jcb]] ([[Gebruikerbespreking:Jcb|kontak]]) 21:40, 21 Mei 2026 (UTC) ::::::{{Ping|Jcb}} baie dankie, die raam is daar, maar die teks word onder die beeld gedruk. Die oplossing van die Duitse Wikipedia (toets maar in die voorskou tussen {{sl|Omraam}} en {{sl|Omraam2}}) is ook naby. Maar die beeld hang effens "in die lug". Ons is naby die oplossing. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:49, 21 Mei 2026 (UTC) Ons kan die verskil duidelik maak: * Ons voorblad sedert die verandering sonder ons ingryping: https://web.archive.org/web/20260521125616/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * Ons voorblad verlede week soos dit moet lyk: https://web.archive.org/web/20260514083645/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad * 'n Ander voorbeeld van die korrekte wyse: https://web.archive.org/web/20260301055012/https://af.wikipedia.org/wiki/Tuisblad Lyk my die verandering vanoggend deur my was naby aan die korrekte vertoning. Ek het dit weer ingestel. Jammer vir al die veranderinge, maar die respek teenoor al ons voorbladartikels vereis 'n korrekte vertoning daarvan. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 13:20, 22 Mei 2026 (UTC) :Dankie! [[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 13:57, 22 Mei 2026 (UTC) == Uitnodiging: Bespreking oor voorgestelde rigting vir Wishlist == Jy word genooi om deel te neem aan 'n bespreking oor 'n [[meta:Talk:Community_Wishlist#Proposed_direction_for_Wishlist|voorstel oor die toekoms van die Wishlist]] vanuit die gemeenskap. Dit is in verband met die ontbinding van CommTech, verwante afleggings, en die daaropvolgende bespreking. [[Gebruiker:Femke|Femke]] ([[Gebruikerbespreking:Femke|kontak]]) 06:13, 26 Mei 2026 (UTC) == [[Die boek met vlerke]] == Dagsê almal! Ek merk op 'n nuwe artikel "[[Die boek met vlerke]]" is pas deur 'n nuweling geskep. Ek kon dit nie suksesvol skakel aan 'n ander taal nie, dit bestaan ook nie in Engels nie? (Die artikel [[:en:Books with Wings]] verwys na iets anders!) Julle insae? --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 08:36, 27 Mei 2026 (UTC) :Die bronne is onleesbaar. Hy kan enige onheil verkomdig via sy bronne. Ek het juis so pas 'n vraag op sy besprekingsblad gevra. Ek sê: verwyder. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:39, 27 Mei 2026 (UTC) ::Daar is wél Spaanse bronne oor ''El libro con alas'' (“Die boek met vlerke”), en dit blyk ’n werklike eksperimentele boekformaat te wees wat deur die Argentynse skrywer Pablo Andrés Rial ontwikkel is. Die meeste verwysings kom egter uit plaaslike nuuswebwerwe, universiteitsmedia en bemarkingsartikels — nie uit gevestigde akademiese of groot hoofstroombronne nie. ::Die belangrikste rooi vlae: ::*Die artikel klink baie soos ’n vertaling uit Spaans of selfs AI-gegenereerde teks. ::*Die onderwerp het baie beperkte onafhanklike dekking. ::*Verskeie bronne herhaal byna identiese formulering — tipies van persverklarings wat oorgeneem word. ::*Daar is tans geen aanduiding dat dit ’n wyd erkende literêre of redaksionele formaat geword het nie. ::*Selfs die Spaanse Wikipedia-artikel lyk nuut en swak gevestig. ::Daar is egter tekens dat die projek werklik bestaan: ::*Registrasie by Argentinië se INPI word herhaaldelik genoem. ::*Die konsep word beskryf as ’n boek met vou-“vlerke” of flapbladsye wat alternatiewe leesvolgordes moontlik maak. ::*Dit word verbind met kombinatoriese literatuur soos Raymond Queneau se werk Cent Mille Milliards de Poèmes. ::Beoordeling: ::*Nie noodwendig vals nie ::*Maar waarskynlik nie ensiklopedies belangrik genoeg vir ’n aparte Wikipedia-artikel op hierdie stadium nie. ::*Dit lyk meer soos ’n eksperimentele selfgepubliseerde projek wat deur media-aandag opgeblaas is. ::Dus kan dit verwyder word en indien dit noemenswaardig word in die toekoms kan die skrywer weer probeer. [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 09:22, 27 Mei 2026 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:14, 27 Mei 2026 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Ou Kaapse pad/wapad/weg == Ek het 'n ervare Kaapse kaartmaker se mening gevra oor hierdie vraag van 16 Maart, en sy antwoord is: "There are 'ou Kaapse weg' or 'pad' all over. Every town that had an old road to the Cape has an old Cape Road. They are all different." [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 10:07, 29 Mei 2026 (UTC) == Besoeke vir April en Mei. == Gemeenskap, noudat die KI probleme uitgesorteer is, is ons besoeke vir April en Mei 2.3 miljoen! Ons sê dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:30, 1 Junie 2026 (UTC) == Groot dankie aan Gebruiker:BurgertB! == Gemeenskap, so tussen al die dinge het [[Gebruiker:BurgertB]] se 200ste voorbladartikel verskyn. Dankie aan hom en sy harde werk! Nou vir 300.... Ek wens ek kon jou 'n prys of iets gee vir erkenning van jou harde werk! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:33, 1 Junie 2026 (UTC) :Lyk mooi. As julle nou net die politikus se bakkies vir 'n ander een verruil kners ek minder op my tande. Enige prentjie wat 'n ander aspek van die teks belig, net vir afwisseling, selfs 'n ander politikus. Ek kla nie oor politiek-artikels nie, net 'n bietjie prentjie-afwisseling maak ons voorblad ook meer interessant, net soos nuwe teks. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 12:53, 1 Junie 2026 (UTC) ::Baie dankie @[[Gebruiker:BurgertB|BurgertB]] jy doen uitstekende werk vir ons wiki! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:20, 5 Junie 2026 (UTC) == Sjabloon:weerkas == {{ping|Rooiratel|SpesBona|BurgertB|Pynappel}}, help asb om die weerkas, of watter ander sjabloon ook al meer geskik is, aan die gang te kry in [[Noordelike Gebied]]? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:06, 2 Junie 2026 (UTC) :{{Ping|Oesjaar}} jy kan kies tussen verskillende weergawes: bv. dié by [[Perth]] of dié by [[Sydney]]. Dan kan jy die toepaslike data invul. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 18:15, 2 Junie 2026 (UTC) == Wikimania 2026 == Gemeenskap, ek het 'n voorstel getiteld ''Rooting for Knowledge: Why We Need a Wiki-Botanist Action Group Today!'' na Wikimania 2026 ingedien. Ek is so pas meegedeel dat die voorstel aanvaar is en dat ek moet diens doen in Parys in Julie! Die aanbieding gaan oor my ondervinding met die 60,000 flora foto projek saam met prof. Braam van Wyk, die probleme en uitdagings met Wikispecies, Wikidata, WikiCommons en Wikipedia (ook taksonomiese verskille met KEW en ons eie SANBI) en hoe ons die probleme en uitdagings kan oorkom. Hierdie projek, as dit aanvaar word, sal elke Wikipedia raak en verbeter! Dit gaan die Afrikaanse Wikipedia onder almal se aandag bring en ons kredietwaardigheid verhoog. Baie dankie aan [[Gebruiker:Discott]] wat hulp verleen het aan die administratiewe kant. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:48, 3 Junie 2026 (UTC) :''Bonne chance, à bientôt à Paris'' ! [[Gebruiker:Sobaka|Sobaka]] ([[Gebruikerbespreking:Sobaka|kontak]]) 20:36, 3 Junie 2026 (UTC) ::Geluk Oesjaar, gelukkig is jy mos gewoond aan oorsee reis! --[[Lêer:Wapen van Limpopo.png|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]] 06:22, 4 Junie 2026 (UTC) ::Laat nuus: Ek sien Oesjaar het verjaar op 3 Junie, veels geluk! ::: Dankie [[Gebruiker:Aliwal2012|Aliwal2012]]. ja, tannie ouderdom kry my stadig in haar greep! Ek voel nog altyd 18 maar dit neem my nou 4 ure in die oggend om 18 te voel! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:22, 5 Junie 2026 (UTC) ::::Baie geluk! Ons wens jou alle beste toe! [[Gebruiker:Thermofan|Thermofan]] ([[Gebruikerbespreking:Thermofan|kontak]]) 11:25, 4 Junie 2026 (UTC) :::::Baie geluk @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] die is groot! Dankie vir al die werk wat jy in die regte wêreld doen vir ons wiki. Ons waardeer dit opreg! - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 10:23, 5 Junie 2026 (UTC) ::::::Onthou miskien om hulle te vertel dat sommige van die wiki-onderdane nie hou van eksterne owerhede wat oor ons aangestel word nie. En dat ons sien dat sommige direktiewe wat plantkunde-"owerhede" van "bo" af op ons rig duidelik kaf en laf is. Linnaeus het ons geleer hoe dit gedoen word, outeurs ensomeer, en dit bly die grondwet. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Interaktiewe OWID-grafieke == Hallo almal, bestaan daar belangstelling by die AF WP-gemeenskap in interaktiewe grafieke? Ons het reeds sowat 2000 opgelaai en hulle is ten volle vertaalbaar. Kyk gerus na [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:List_of_interactive_data_graphics voorbeelde hier]. Met spesifieke werkende voorbeelde soos [https://commons.wikimedia.org/wiki/OWID/Wine_production hierdie] wat reeds hier op [https://en.wikipedia.org/wiki/Wine#Production EN WP] geïmplementeer is. [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 14:02, 5 Junie 2026 (UTC) :Ek kan dit aanbeveel! [[Gebruiker:Michaelgraaf|Michaelgraaf]] ([[Gebruikerbespreking:Michaelgraaf|kontak]]) 08:39, 6 Junie 2026 (UTC) ::[[User:Doc James|Doc James]], is everything tanslatable? [[Gebruiker:BurgertB|~ <span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">Burgert</span>]] [[Gebruikerbespreking:BurgertB|<span style="font-family: Segoe Print; font-size: 12pt">(kontak)</span>]] 19:21, 6 Junie 2026 (UTC) :::Ja al die teks is vertaalbaar. Maar dit is nie 'n gegewe dat die vertaalde teks mooi in die beeld sal pas nie. :::Sien hier om te sien hoe dit werk: https://svgtranslate.toolforge.org/File:Wine_production,_World,_1961.svg :::As mens klaar is, skep dit 'n nuwe beeld, met die vertaalde teks. Maar soos ek bo gesê het, daar kan dalk probleme wees met die uitleg van die teks. Daarom verkies ek om dit met die hand te doen. Of mens kan dit as 'n beginpunt gebruik en enige foute na die tyd met die hand opruim, en die nuwe weergawe oplaai. - [[Gebruiker:Rooiratel|Rooiratel]] ([[Gebruikerbespreking:Rooiratel|kontak]]) 08:02, 8 Junie 2026 (UTC) == Die Duitser en sy sportsoorte == Goeienaand gemeenskap, soos maande gelede met al die kriekettoernooie is ek nou besig om ook in rugby "in dié tyd" te gebruik pleks van die vir myself werkskeppende "en oortref die vorige rekord [...] – later oortref deur". Ek dink nie dit is nodig om ná elke nuwe toernooi al die ou toernooie te hersien en daardie genoemde rekords te herskryf en aan te pas nie. Dit raak ook ou voorbladartikels. Nou fokus ek eerder daarop om statistiek op die punt te bewoord en nie ingewikkeld te beskryf nie. Voorbladartikels is mos die belangrikste artikels waarmee ons kan spog, kom ons skryf hulle op die man af. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 7 Junie 2026 (UTC) :Klink reg, statistiek is gesog by sport, maar jy moet jou nie doodwerk daaraan nie. "Indertyd", direk uit blokkiesraaisel-woordeboek, is miskien die regte woord vir "in dié tyd". Dus, "indertyd 'n rekord". Ook, "ten tye van" die toernooi/wedstryd was dit 'n rekord, of "destyds 'n rekord", wanneer dit al 'n tydjie gelede is. Die versteende naamvalle kom hier goed te pas. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) ::{{Ping|JMK}} baie dankie vir dié voorstel. {{Ping|BurgertB}} wat dink jy? Is "indertyd" beter as "in dié tyd" vir ou sportrekords? Ek hoor en verander graag na gelang van 'n presiese taalgebruik. Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:10, 17 Junie 2026 (UTC) == Vryheid van Panorama in Suid-Afrika == Is daar steeds nie vryheid van Panorama in Suid-Afrika nie? Sien die Johannesburgse Burgersentrum se afbeeldings is op Commons verwyder. Ou geboue is nie 'n probleem nie, maar jonger geboue wel. Weet iemand iets oor die stand van sake? Groete. -- [[Lêer:Flag of South Africa.svg|20px]]&nbsp;[[Gebruiker:SpesBona|SpesBona]] 21:02, 8 Junie 2026 (UTC) :Hi, {{ping|SpesBona}}. Ja, ons het nog nie Vryheid van Panorama nie en dit lyk vir my dit gaan 'n hele tydjie wees voordat ons dit kry. [https://www.gov.za/news/media-statements/president-cyril-ramaphosa-refers-copyright-amendment-bill-and-performers%E2%80%99 President Cyril Ramaphosa refers Copyright Amendment Bill and Performers’ Protection Amendment Bill to Constitutional Court]. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 23:15, 8 Junie 2026 (UTC) ::Die regstelsel in SA, en die gebrekkige wyse waarop wette opdateer word, en die mate waarin die oortreders soms ingesluit word by aanpassing daarvan, sodat die nuwe wet hul ''modus operandi'' pas, is rede tot kommer. Weet ook van minstens een geval waar 'n SA-regter se uitspraak was: "Daar is nou soveel mense wat hierdie wet oortree, dat ek dit nie meer kan toepas en skadevergoeding kan toeken nie". [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 06:11, 11 Junie 2026 (UTC) == Uitslag van die 2026-skryfwedstryd == Navraag geskuif na [[Wikipediabespreking:Skryfwedstryd 2026]] == Bloedrivier == Gemeenskap, kan iemand wat slimmer as ek is asb weer na die koördinate kyk. Sien [[https://af.wikipedia.org/wiki/Slag_van_Bloedrivier#Liggings Liggings]]. Iets wat soos hierdie lyk is verwarrend: -28.436033,31.267480 Ons kinders word van grade, minute en sekondes geleer, nie hierdie desimale (vermoed ek) gedoente nie. Groete. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:01, 17 Junie 2026 (UTC) :Gedoen, en stem saam dat die desimale 'n verwarrende kortpad is. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:18, 18 Junie 2026 (UTC) :: Dankie! Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:20, 18 Junie 2026 (UTC) ::: Baie van ons KZN-gehuggie-artikels blyk terloops net benaderde koördinate te hê, en dié moet nog nagegaan word. [[Gebruiker:JMK|JMK]] ([[Gebruikerbespreking:JMK|kontak]]) 09:24, 18 Junie 2026 (UTC) ppvqupwfnlrr5ui1vve0ulpruq861j3 0 5538 2912094 2905879 2026-06-18T07:21:24Z AFM 21229 2912094 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = C.J. Langenhoven | bynaam = | beeld = CJ Langenhoven.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = C. J. Langenhoven met Mev. Langenhoven by die kerk in Oudtshoorn op die huweliksdag van hul dogter, Engela, in 1926. | geboortenaam = Cornelis Jacob Langenhoven | geboortedatum = [[13 Augustus]] [[1873]] | geboorteplek = [[Hoeko]], [[Ladismith]] | dood_datum = [[15 Julie]] [[1932]] | sterfteplek = [[Oudtshoorn]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = Suid-Afrika | beroep = Skrywer, redakteur, politikus | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = [[Nederduitse Gereformeerde Kerk|Nederduits Gereformeerd]] | huweliksmaat = Lenie van Velden | kinders = Engela | webblad = | handtekening = }} '''Cornelis Jacob Langenhoven''' (* [[13 Augustus]] [[1873]] - † [[15 Julie]] [[1932]]) was ’n regsgeleerde, koerantredakteur en [[Afrikaans]]e [[skrywer]], [[digter]] en [[dramaturg]]. Hy het as skrywersname C.J. Langenhoven en '''Sagmoedige Neelsie''' gebruik. Sy rol in die [[Afrikaans (taal)|Afrikaanse]] literatuur en [[kultuurgeskiedenis]] was formidabel. As [[Volksraad van Suid-Afrika|Volksraadslid]] en senator speel hy ’n groot rol in die erkenning van Afrikaans as amptelike landstaal. == Lewe en werk == Cornelis Jacob Langenhoven is net na middernag in die vroeë oggendure van [[13 Augustus]] [[1873]] op die plaas Hoeko in die distrik [[Ladismith (kiesafdeling)|Ladismith]], [[Kaap]] gebore, slegs ’n paar uur nadat sy ouer broertjie (Andries Petrus Blignault Langenhoven) omgekom het in ’n brand in ’n stroois op die werf.<ref>Die vernaamste bron vir lewensbesonderhede is J.C. Kannemeyer se omvattende biografie “Langenhoven: ’n lewe”</ref> Sy oorgrootvader is Pierre Guillaume Langenhoven, wat op 17 Oktober 1755 in Duinkerken in [[Frankryk]] gebore is en in 1774 uit Franssprekende [[België]] na Suid-Afrika kom. Sy grootvader is Philip Hendrik Morkel Langenhoven (gebore 19 Januarie 1812), agtste kind van die stamvader, wat getroud is met Margaretha Maria van Koppen. Sy vader, Cornelis Jacob Zetuin Langenhoven (26 Maart 1842 – 31 Mei 1923) en sy moeder, Rachel Margaretha Susanna Blignault (30 Mei 1848 – 18 Augustus 1873), is op 10 Junie 1867 op Ladismith getroud en hy is die jongste van hulle vier kinders. Sy een broer (Andries Petrus Blignault) en suster (Margaretha Susanna Petronella) is baie jonk oorlede en slegs sy oudste broer Philip Hendrik Morkel Langenhoven bereik ook volwassenheid. Vyf dae na sy geboorte is Langenhoven se moeder oorlede en in hierdie omstandighede word hy groot by sy oom Pieter Guillaume Langenhoven (10 April 1836 – 2 Julie 1919), sy vader se ouer broer, en tante Margarita Susanna Petronella Blignault (29 Oktober 1826 – 24 Augustus 1912), sy moeder se ouer suster, wat ook op die plaas Hoeko gewoon het en vir wie hy as sy ouers aanvaar. Sy oom en tante het nie eie kinders nie, maar benewens Langenhoven het hulle nog vier aangenome kinders gehad, wie se paaie egter vroeg geskei is. Sy biologiese pa is later weer getroud, hierdie keer met Cornelia Maria Joubert. Langenhoven se skoolopleiding ontvang hy hoofsaaklik in [[Engels]], eers van ’n aantal goewernantes en dan vanaf 1883 in die nuutgestigte plaasskool op Hoeko by die Hollandse Meester Marthinus Paulus Bloemkolk. Vanaf 1888 gaan hy na die dorpskool op Ladismith waar meneer J.R. Frylinck die hoof was en in Junie 1890 kom hy eerste in die Hoërskooleksamen in die destydse [[Kaapkolonie]]. Dan gaan hy vanaf Julie 1890 skool onder mnr. C.F. Rosenow by die Riversdal Public School for Boys. Hier loseer hy aan huis van die parlementslid mnr. Daniel du Plessis Bland en hy matrikuleer in Junie 1892, waartydens hy derde op die merietelys van die Kaapkolonie geplaas word. Op skool ontwikkel hy ’n besondere voorliefde vir Latynse prosa, wat later goed te pas kom by sy studie in die regte en sy direkte en ekonomiese skryfstyl help vorm. Hy trek ook voordeel uit die studie van Macaulay se “''Essay on Milton''”. Die stylteorie wat hy later in “''Die Opdraende Pad''” ontwikkel het, is gebaseer op aantekeninge wat hy in hierdie voorgeskrewe boek gevind het. Op [[Riversdal]] stig hy ’n skooldebatsvereniging en is redakteur van die weeklikse skoolblad, wat hy onder die naam “''The Pursuit of Knowledge''” begin. Hy katkiseer en word in 1892 aangeneem by die [[NG Kerk]] op Ladismith, maar worstel vir lank met sy geloofsekerheid. In 1893 ontmoet hy die onderwyseres Helena de Vries van Prins Albert tydens ’n debatsaand wat op Ladismith gehou is en hulle raak in 1894 verloof. Vanaf die begin van 1893 studeer hy aan die Victoria-Kollege (later die [[Universiteit Stellenbosch|Universiteit van Stellenbosch]]). Sy doelwit was om hom in die regte te bekwaam, maar Stellenbosch het nog nie ’n regsfakulteit gehad nie. Hy het dus beplan om eers die B.A.-graad op Stellenbosch te verwerf en dan óf by die South African College in Kaapstad in te skryf óf deur selfstandige studie as prokureursklerk te kwalifiseer. Hy vind die universiteitslewe vervelig en aangesien dit indertyd onnodig was om klasse by te woon om eksamens af te lê, bly hy die hele 1894 op die plaas vir selfstandige studie. Sy besluit om tuis te bly is waarskynlik ook versterk deur sy begeerte om meer tyd saam met Helena de Vries deur te bring. Aanvanklik is hy ingeskryf vir [[Engels]], [[Nederlandse Antille|Nederlands]], Latyn, [[Grieks (dubbelsinnig)|Grieks]], Logika en Sielkunde, maar hy skryf nie eksamens in Grieks en Sielkunde nie, terwyl sy uitslae in die ander vakke nie besonder goed is nie. Hy besef dat hy leiding nodig het en keer dan die volgende jaar terug kampus toe, waar hy in Junie 1895 die B.A.-graad behaal. Op universiteit het hy ’n aktiewe aandeel aan die debatsvereniging. In 1893 lewer hy as eerstejaarstudent ’n rede oor “''What shall be the future language of South Africa?''” waarin hy aandui dat hy dink dat Engels die taalstryd sal wen, dat daar geen toekoms is vir [[Nederlands]] nie en dat Afrikaans op daardie tydstip nie die vermoë bied vir intellektuele opvoeding nie, omdat dit nie ’n letterkunde het nie en slegs ’n beperkte woordeskat bevat. Vanaf 8 Julie 1895 is Langenhoven onderwyser by ’n eenmanskooltjie op die plaas Langlaagte in die Transvaalse distrik [[Heidelberg]]. Sy termyn as hoof van hierdie skooltjie is nie ’n sukses nie en hy keer in Maart 1896 terug na Hoeko. Hy bly vir ’n tyd op die familieplaas, maar vestig hom dan op Ladismith, waar hy aanvanklik private onderwys gee. ’n Paar maande na sy terugkeer uit [[Transvaal]] word sy verlowing met Helena de Vries verbreek. Hy gaan kuier dan by Anna van Velden, vir wie hy private klasse gee om haar met haar skoolwerk te help. Gou raak hy verlief op Anna se ma, die weduwee Lenie van Velden. Op 23 Februarie 1897 trou hy op Ladismith met die tien jaar ouer Magdalena Maria (Vroutjie) Hugo (in daardie stadium die weduwee Van Velden). Sy is op 12 Mei 1863 op die plaas Nobelsfontein naby Victoria-Wes gebore en is op 23 Mei 1950 oorlede. Sy het reeds vier kinders uit haar vorige huwelik gehad, drie dogters (Anna Elizabeth Christina, gebore 1882; Elizabeth Overgaauw, gebore 1886; en Magdalena Antoinette, gebore 1889) en ’n seun (Cornelis Johannes Hugo, gebore 1891). Twee van haar kinders (Dirk en Margaretha Julia) is baie jonk oorlede. Hulle bly aanvanklik in sy vrou se huis op Ladismith, maar die verhouding tussen Langenhoven en sy stiefkinders, wat by hulle inwoon, is van die begin af nie baie goed nie. Later sou dit verder versleg weens Langenhoven se drinkery en ingrypende politieke verskille. Van die einde van 1896 tot 1899 skryf Langenhoven in as kandidaat-prokureur by die firma Th. C.W. Johnson op Ladismith en hy verwerf in Junie 1899 die LL.B.-graad deur private studie aan die University of the Cape of Good Hope. Hy is nou gekwalifiseer om as beide advokaat en prokureur te werk. Op 17 Augustus 1899 word hy op die prokureursrol geplaas en begin hy as vennoot in die kantoor van J.A. Foster op Oudtshoorn. Hy is aanvanklik alleen na Oudtshoorn, maar op 18 Oktober 1899, ’n week nadat oorlog tussen die twee noordelike republieke in Suid-Afrika en Engeland verklaar is, sluit sy vrou en stiefkinders hulle by hom aan in ’n huurhuis in Hoopstraat in [[Oudtshoorn]]. Die verhouding tussen Langenhoven en Foster werk nie goed uit nie en ná twee jaar as prokureur besluit hy om as advokaat in Kaapstad te praktiseer. Op 15 Augustus 1901 word Langenhoven dan as advokaat toegelaat in Kaapstad, ’n beroep wat hy tot 13 November 1902 sonder veel sukses beoefen. Sy vrou is met sy vertrek swanger en bly in hierdie omstandighede in Oudtshoorn agter en hy sluit weer by haar aan tussen Oktober 1901 en einde Januarie 1902 om haar by te staan met die bevalling. Op 22 Desember 1901 word sy enigste dogter, Margarita Rachel Engela, gebore. Engela is later met Niko Brümmer, ’n tandarts, getroud en hulle het een seun, Guillaume. Engela is op 20 Julie 1975 in die hospitaal op Ladismith oorlede. Guillaume, wat in 1971 ’n Ph.D.-graad in Wiskunde aan die [[Universiteit van Kaapstad]] behaal het, is getroud met Laetitia Conradie en hulle het drie seuns en ’n dogter, die bekende skryfster [[Willemien Brümmer]]. In Kaapstad begin Langenhoven reeds om alkohol oormatig te gebruik, ’n probleem wat hom die res van sy lewe sou kniehalter en in die tyd van sy verwydering van sy vrou ook tot groot spanning in die huwelik lei. Hy is na die geboorte van Engela teen die einde van Januarie 1902 terug na [[Kaapstad]] om sy praktyk as advokaat voort te sit, weer met weinig sukses. In Junie 1902 keer hy terug na Oudtshoorn om een saak te behartig en is in Augustus 1902 vir ’n laaste keer Kaapstad toe. Teen November 1902 is hy terug as prokureur op Oudtshoorn, weer in Foster se kantoor, waar hy onder meer wyd bekendheid verwerf op die gebied van watergeskille. Verder hanteer hy algemene sake wat gewoonlik op ’n plattelandse prokureur se pad kom, soos testamente en erfenisse, boedelprobleme, koop- en huurkontrakte, invorderings van agterstallige skuld, dagvaardings en enkele gevalle van diefstal, bedrog, egskeiding en naamskending. Waar hulle voorheen ’n huis gehuur het, koop sy vrou in Junie 1903 die huis waaraan hy die naam Arbeidsgenot gee en waar hy die res van sy lewe woon. Vanaf einde Maart 1912 is hy nie meer voltyds in die regspraktyk nie, maar hy behartig van tyd tot tyd tot 1918 nog enkele sake. Sy stiefdogter Anna van Velden het hom bygestaan in sy kantoor in Kerkstraat en later het Allan Pocock, wat met sy stiefdogter, Bessie, getrou het, as kandidaatprokureur by hom en Foster ingeskryf. Langenhoven was tot 1928 as prokureur geregistreer, waarna hy die Wetsgenootskap van die Kaap die Goeie Hoop versoek het dat sy lidmaatskap beëindig word omdat hy totaal onaktief is in die regswese. Aanvanklik skryf hy vermaaklike verhale en gedigte in Engels, waarvan sommige gepubliseer word. Hy bemoei hom egter ook organisatories met debatsverenigings en lewer vir hierdie verenigings vroeg reeds ’n aantal samesprake in Afrikaans. In 1910 skryf hy vir die Engelse koerant ''The State'' ’n artikel oor “''The problem of the dual language in South Africa''”, waarin hy Engels eerder as Nederlands as die uiteindelike taal van [[Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 2014|Suid-Afrika]] sien, ten spyte van sy klaarblyklike sterk gevoel vir Afrikaans. Die Engelse prys hierdie artikel met entoesiasme en die [[Hollandse Huis|Hollandse]] dagblaaie reageer sterk, wat hom omstreeks April of Mei 1910 noop om sterk standpunt begin in te neem vir Afrikaans, aangesien hy veral negatief was dat Nederlands die taalstryd sou wen. Hierdie nuwe ingesteldheid en standpunt vind uiting in artikels wat in ''Ons Land'', ''De Volkstem'' en ''[[Die Brandwag]]'' verskyn. Op 1 April 1912 word hy redakteur van ''Het Zuid-Westen'', ’n Oudtshoornse nuusblad, wat hy vir die volgende drie jaar, benewens artikels oor aktuele sake, as podium vir sy opvattinge oor Afrikaans gebruik. Hier is [[Sarah Goldblatt]] vanaf September 1912 sy assistent en hulle het lewenslank ’n besonder hegte verhouding. Sy word sy vertroueling, sy klankbord en waarskynlik ook sy [[minnares]], en as kuratrise van sy literêre nalatenskap het sy die Langenhoven-legende tot met haar eie dood in 1975 met drif en toewyding aan die gang gehou. Die ineenstorting van die volstruisveremark aan die begin van 1914 raak die omgewing van [[Oudtshoorn]] besonder nadelig en ''Het Zuid-Westen'' word weens finansiële probleme gedwing om op 9 Januarie 1915 te sluit. Hiermee kom sy joernalistieke loopbaan tot ’n einde, hoewel hy as Sagmoedige Neelsie steeds gereelde politieke artikels vir ''[[Die Burger]]'' skryf en ook vanaf April 1922 die weeklikse rubriek “''Aan stille waters''” behartig, welke rubrieke later in twee bundels gepubliseer word. Vanaf die sluiting van ''Het Zuid-Westen'' maak Langenhoven hoofsaaklik ’n lewe deur sy inkomste as politikus en sy inkomste uit sy skryfwerk. In ’n brief aan ''Het Zuid-Westen'' van 19 Januarie 1914 lewer Langenhoven ’n sterk pleidooi dat daar ’n nuwe lid vir Oudtshoorn in die komende Provinsiale Raadsverkiesing verkies moet word en hy stel homself voor as kandidaat. Die wyse waarop hy hom as kandidaat vir die Provinsiale Raad verkiesbaar gestel het, was nie alleen hoogs ongewoon nie, maar iets unieks in die politieke geskiedenis van Suid-Afrika. Dit tel egter in sy guns dat die kiesers nie tevrede was met die sittende lid nie en almal was moeg vir die outokratiese optrede van die administrateur, sir Frederic de Waal, en die raadslede se vrees om hom teen te gaan. Langenhoven se potensiële kiesers het geweet dat hy nie op hom sou laat trap nie. Op nominasiedag 2 Maart 1914 word hy dan ook voorgestel as kandidaat vir die Provinsiale Raad as lid van die [[Suid-Afrikaanse Party]] van Botha en Smuts. Daar was geen verdere nominasies nie; dus is hy onbestrede as verkose lid verklaar. Op 23 April van dieselfde jaar loods hy in die Provinsiale Raad ’n mosie deur waarvolgens Afrikaans as voertaal tot en met standerd vier in die [[Kruik|Kaaplandse]] skole erken word. Hierdie mosie word sonder ’n enkele teenstem aanvaar en in 1917 word Afrikaans in die hele laerskool ingevoer en vanaf 1920 ook in die hoërskool. In 1913 word hy lid van die Zuid-Afrikaansche Akademie voor Taal, Letteren en Kunst en in Julie 1914 maak hy ’n drieledige voorstel aan die Akademievergadering in Bloemfontein. Hy stel onder andere voor dat die Akademie sy goedkeuring aan onderwys in Afrikaans gee, hulp verleen met die verskaffing van leermiddels in Afrikaans en ook ’n spellingkommissie aanstel om spelling in Afrikaans te standaardiseer. Hy lewer ook sy belangwekkende toespraak oor “''Afrikaans as voertaal''” by hierdie geleentheid en dit word later met spellingwysigings opgeneem in “''Ons weg deur die wêreld''” en ook deur [[P.J. Nienaber]] opgeneem in “''Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II''”. Hierdie toespraak is ’n hoogtepunt in sy pleidooie vir Afrikaans en dit is opvallend hoe hy telkens die abstrakte en konkrete, teorie en praktyk, uitspraak en voorbeeld met mekaar afwissel en sy standpunt by herhaling aan die hand van illustrasies uit die eg-Afrikaanse werklikheid aan die toehoorder oordra. Langenhoven word hier verkies as lid van die eerste spellingkommissie, maar sy geografiese verwydering van die res van die kommissie lei daartoe dat hy geen werklike bydrae lewer nie en in 1915 nie herverkies word nie. Kort voor hierdie vergadering van die Akademie stel hy ook sy “''Memorie aan die Afrikaanse Taalgenootskap''” op, wat mede-onderteken word deur ’n aantal joernaliste wat daarop aandring om Afrikaans as medium vir hulle beriggewing te gebruik. Hierdie uitlaatklep vind hulle wanneer die [[Naspers|Nasionale Pers]] op 18 Desember 1914 op [[Stellenbosch]] gestig word en die daaropvolgende stigting van ''Die Burger'' in Julie 1915. Baie van Langenhoven se boeke verskyn hierna by Nasionale Pers en vele bydraes van hom in ''Die Burger''. Sarah Goldblatt verhuis in 1917 na [[Kaapstad]] en word daarna Langenhoven se skakelpersoon met die Nasionale Pers, wat sy onderhandelings met die uitgewers en die koerant behartig. Langenhoven se bande met hierdie groep versterk wanneer hy vanaf 24 April 1922 ’n gereelde weeklikse rubriek in ''Die Burger'' onder die titel “''Aan stille waters''” skryf, waarvoor hy dan ook ’n meer gereelde inkomste uit sy skryfwerk verkry. Langenhoven bedank in April 1925 uit die Akademie sonder opgaaf van redes, maar in ’n brief aan Sarah Goldblatt blyk dit dat hierdie bedanking geskied as gevolg van beide politieke oorwegings (weens die sterk teenwoordigheid van ondersteuners van die [[Suid-Afrikaanse Party]]) en literêre oorwegings (die oorheersing van letterkundiges wat hul studies in die buiteland afgehandel het en opvattings oor die letterkunde gehuldig het wat Langenhoven nie aanstaan nie). Wanneer Botha en Smuts in 1915 tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] Duitswes-Afrika (tans Namibië) binneval en die rebel [[Jopie Fourie]] teregstel, ondersteun Langenhoven die politieke rigting van generaal Hertzog en verander sy alliansie in die Provinsiale Raad na die nuut gestigte [[Nasionale Party]]. Hy stig ook ’n tak van hierdie party in 1915 op Oudtshoorn en word die eerste voorsitter van hierdie tak. Redelik gou word hy ook opgeneem in die hoofbestuur van die Kaaplandse Nasionale Party en van 1929 tot sy dood is hy voorsitter, terwyl hy van die begin af lid was van die Federale Raad. In 1915 het hy hom verkiesbaar gestel vir die [[Volksraad]], waar hy Oudtshoorn sou verteenwoordig. Hy is aangewys as die Nasionale Party se kandidaat, maar het in die verkiesing van Oktober 1915 met 281 stemme teen die Suid-Afrikaanse Party se kandidaat verloor. In 1917 wen hy egter die verkiesing vir die Provinsiale Raad in Oudtshoorn en in Junie van hierdie jaar word hy ook tot die Uitvoerende Komitee van die Raad verkies. Iemand wat waardering uitspreek vir Langenhoven se politieke standpunte in hierdie tyd is die jong advokaat met boerderybelange in De Rust, S.P. le Roux. Le Roux is later Nasionale Party Kabinetsminister en Langenhoven word peetvader van sy seun, die skrywer [[Etienne Leroux]]. In 1920 word hy Volksraadslid vir Oudtshoorn wanneer hy die setel met ’n meerderheid van 225 teen die Suid-Afrikaanse Party se A.H. Mulder verower. Wat Langenhoven se vriend S.P. le Roux gevrees het, is egter nou bewaarheid. Hy was bang Langenhoven sou nie die nodige geduld aan die dag kon lê as hy in die koukus nie sy sin kon kry nie. Langenhoven was ongelukkig in die Volksraad en gefrustreerd as hy nie sy oogmerke gou genoeg kon bereik nie. Kort na die verkiesing het hy op Ladismith aan S.P. le Roux gesê hy wil terug na die Provinsiale Raad en dat sy vriend hom dan in sy plek vir die Volksraad moet beskikbaar stel. Le Roux wou egter niks weet nie. In Februarie 1921 verloor Langenhoven die setel wanneer generaal Smuts weer ’n algemene verkiesing uitroep en die Suid-Afrikaanse Party met ’n meerderheid van 115 stemme wen. Na Langenhoven se toetrede tot die politiek was sy salaris as politikus sy enigste vaste inkomste en hierdie nederlaag het beteken dat hy hierdie inkomste verloor het. Hy het dus probeer om ander werksgeleenthede te soek, aangesien die politiek ook maar wisselvallig was. In 1921 het hy sy oog op die professoraat in die regte aan die Universiteit Stellenbosch gehad, maar dit het nie gerealiseer nie. Ten spyte van bedenkinge oor sy individualisme en drankmisbruik word hy dan deur die Nasionale Party verkies as senator. Hy beklee hierdie posisie tot met sy dood, wat hom in staat stel om ook met die amptelike erkenning van Afrikaans as landstaal op 25 Mei 1925 ’n beduidende rol te speel. Hy lewer besonder invloedryke toesprake in die parlement en is lid van die parlementêre komitee wat die saak ondersoek, verskeie belanghebbendes oor die regs- en taalkwessies uitvra en ook onderhandel met moontlike teenpartye. Wanneer Langenhoven in Kaapstad was vir die Parlementsittings of Kaapstad om ander redes moes besoek, het hy gewoonlik by Sarah Goldblatt (eers in die [[Tuine, Kaapstad|Tuine]] en later in [[Mowbray]]) tuisgegaan.<ref>Kannemeyer bespreek die verhouding tussen Langenhoven en Sarah Goldblatt indringend in “Langenhoven: ’n lewe”, bladsye 645-654. Direkte aanhalings is afkomstig uit hierdie bron.</ref> Sy moes hom telkens fisiek uit die ellendes van sy drankverslawing red, soms deur hom letterlik in die huis in te dra en te verpleeg. In Sarah het Langenhoven ook ’n geestesmaat gevind. Sy was die persoon buite sy huislike kring wat die hartstog van sy ideale verstaan het, wat sy kunstenaarsiel begryp en vertroetel het en vir wie hy ten volle met sy werk kon vertrou. Die twee het deur die jare ’n drukke korrespondensie gevoer en uit die korrespondensie is dit duidelik dat daar ’n baie hegte en diep vriendskap tussen hulle was en na baie mense se mening veel meer as net vriendskap. Na Sarah se dood was daar gerugte van ’n seksuele verhouding tussen die twee, maar Jan Scannell het hierdie gerugte as onwaar afgemaak. In sy biografie van Langenhoven meen [[J.C. Kannemeyer]] egter dat Scannell die kodes wat daar in die korrespondensie tussen Langenhoven en Sarah was, kon misgekyk het. In ’n brief van 11 Januarie 1926 het Sarah geskryf dat sy alle briewe van hom noukeurig nagegaan het. Alle briewe te make met sy manuskripte, politiek en die pers het sy gehou en die ander tot niet gemaak. Terwyl sy hiermee besig was, het sy “seergekry”, want elke brief “hou ’n intieme skakel uit die verlede voor my oë, en dit vind dadelik weerklank in my geheue en hart”. Daar is verseker kodes wat gereeld in briewe tussen hulle na vore kom wat slegs begryp kan word in die lig van ’n intieme verhouding tussen hulle. Telkens in Langenhoven se briewe is daar ’n soort refrein wat daardeur loop: “Alles is beuselagtig op die een ding ná wat ek nie kan skryf nie” (7 Julie 1924); “Daar is nie ’n ding wat ek sou kan sê nie of ek moet stilbly daarvan” (13 November 1924); “Jy weet, Sub, daar is niks hiervandaan te skryf nie, of ek moet skryf wat ek nie kan skryf nie” (7 Januarie 1925); “Maar ek kan nie vir jou skryf nie want oor die een ding waar my hart vol van is, moet ek nie skryf nie” (16 Junie 1925). Langenhoven word veral onthou vir sy humoristiese en satiriese werke. Hy was 'n veelsydige skrywer wat meesterlike kort prosa en poësie geskryf het. Hy was welbekend vir sy skerp sin en sagte maniere. Hy het 'n denkbeeldige olifant geskep (baie mense wat hom geken het, kon getuig dat daar nooit 'n werklike olifant was nie<ref>{{cite news | url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html | title=Staaltjies rondom die skerpsinnigheid van C.J. Langenhoven | date=17 Maart 2000 | publisher=[[Die Burger]] | archive-url=https://archive.is/20130725160110/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html | archive-date=25 Julie 2013 | access-date=25 Julie 2013 | url-status=dead }}</ref>) genaamd ''Herrie''.<ref>[[Op Pad in Suid-Afrika]]. [[B.P.J. Erasmus]]. 1995. {{ISBN|1-86842-026-4}}</ref> Hy het Herrie se naam in 'n klip gekerf langs die [[N12]]- nasionale hoofweg, halfpad binne-in [[Meiringspoort]], (buite Oudtshoorn). Hierdie klip staan bekend as [[Herrieklip]]. Benewens die los praatjies en gerugte was daar ander inligting wat ook meer lig op die hele saak werp. Die Pococks was doodseker dat daar ’n verhouding was. Vroutjie se kleindogter, Marjorie Pocock, was veral uitgesproke en het meer as een maal gepraat oor Langenhoven se seksuele onversadigbaarheid en onstuimighede, insluitend ’n insident met Sarah in die kantore van ''Het Zuid-Westen''. Dan het Guillaume Brümmer, Engela se seun, sy ouma en moeder een aand hoor gesels. Langenhoven se verhouding met Sarah het ter sprake gekom. Op Engela se vraag hoekom haar ma dit alles verduur het, antwoord Vroutjie: “Ek het hom liefgehad.” Sy het ook aangedui dat selfs die verhouding nie genoeg was om ’n breuk tussen hulle te bring nie, selfs nie die keer toe sy haar man en Saartjie in Arbeidsgenot op heterdaad in ’n bed betrap het nie. In Arbeidsgenot het Vroutjie vir Langenhoven die huislikheid verskaf sodat hy sy skeppingsdrang kon uitleef. Sy het met haar waardigheid, liefde en wysheid aan hom ’n vervullende huwelik en gelukkige tuiste gebied, terwyl Sarah vir hom ’n intellektuele stimulus was. Langenhoven is op Vrydag, [[15 Julie]] [[1932]] in sy huis op [[Oudtshoorn]] aan ’n [[hartaanval]] oorlede. Sy vrou is op 23 Mei 1950 oorlede en Sarah Goldblatt op 22 Mei 1975. == Skryfwerk == {{Aanhalingsboks3 |aanhaling=Die meerderheid is reg, die minderheid opreg.|bron=C.J. Langenhoven}} Behalwe sy moedertaal, Afrikaans, was Langenhoven magtig in Engels,<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 79: ''(En tussen hakies, en oor die algemeen, wil ek nou van hierdie geleentheid gebruik maak om te betuig dat my omvangryke lees en studie van die Engelse taal meer vir die vorming van my skrywe in my eie taal gedoen het as om my bloot te stel aan 'n anglisisme deur 'n onbedagsaamheid hier en daar. Engels is, soos Afrikaans, helder en reguit en saaklik. Jy sê wat jy te sê het en klaar.)''</ref> Latyn <ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl.78: ''As ek moet uitsoek onder my skuldverpligtings aan meneer Rosenow, vind ek dit moeilik om 'n kort lysie te maak, maar met die oog op die huidige doel meld ek vernaamlik twee, vereers sy deeglike voortbou op die grondslag deur meneer Frylinck gelê by die studie van die Latynse prosa. Meer en meer het hy Latyn vir my 'n lewende taal gemaak, en as ek met my werk in my eie taal blyk gegee het van begrip van die vereistes van logiese sinsbou, dan was daardie oefening in Latyn 'n groot bydraag daartoe. […] Toe ek later, as volwassene en getroude, in die regte studeer het vir die LL.B.-graad, by myself en sonder hulp, kon ek sulke Latynse werke soos die van Voet en die Pandekte van Justinianus vir my plesier lees, sonder om ooit aan die taal te dink.''</ref> en redelik ook in Duits en in Hooghollands (Nederlands).<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 59-60: ''Ons kinders is gemaak Engels praat, selfs buitekant die skool, maar nooit was daar van Meester se kant die minste poging om ons te maak Hooghollands praat nie, selfs nie met hom nie, en selfs nie in die Hollandse klasse nie. Daar by ons, soos orals elders, was dit maar 'n vanselfsprekende saak dat jy 'n Afrikaner enige vreemde taal kan leer praat maar nie Nederlands nie. […] Meester Bloemkolk had van teoretiese grammatika geen grondige logiese begrip nie. (Ek het daar 'n Hollandse spraakkuns op skool gebruik – die liewe ou [[Marinus Stucki|Stucki]] s'n. Maar dáár was ook geen stucki logika in nie.) Maar Meester het my, vir meer as die betrokke standaard van onderwys en ouderdom, deeglik Nederlands geleer. Toe ek uit sy skool weggegaan het, het ek dit seker min swakker geskryf as wat ek dit vandag kan skryf. Verder het hy my, by die skoolwerk verby, 'n menige Nederlandse boeke geleen om te lees en ek het hulle verslind. En daar is geen twyfel aan nie dat my woordeskat (wat ek vandag nog altyd te armoedig vind vir die uitdrukkings van my gedagtes) deur Nederlandse lees en studie verbeter is.''</ref> Langenhoven was gaande oor Latyn,<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 96-97:''En daarby had ek die voordeel dat ek my na hartelus kon verdiep in my lieflingsmedium, die Latynse prosa. Nie alleen het die ou Romeinse juriste 'n logiese regstelsel opgebou waarvan die politieke staatsinstellings en regsbegrippe en regspleging van die hele Westerse Europese beskawing die erfgenaam is nie. Met hulle rangskikking en terminologie het hulle 'n doeltreffende taalmasjinerie en gedagtemasjinerie vervaardig waarsonder dit moeilik is om te sien hoe selfs sulke skynbaar opsygaande geestesbedrywighede soos die verskillende natuurkundige vakke 'n medium van uitdrukking kon gevind het. Al het daardie medium nie Latyns gebly nie dan is hy die toepassing van die Latynse tradisie. Vér afwykendes, soos die Duitser en die Hollander en die Skandinawiër, het van Latyn geleer hoe om hulle eie taal vir intellektuele en wetenskaplike doeleindes bruikbaar te maak. En so, om tot die persoonlike doel terug te kom, het my Latyn my geleer om by die gebruik van eie Afrikaans die regte lyn te vat wat die kortste afstand tussen twee punte is; om oortolligheid en vertroebeling te vermy; om nie tevrede te wees met gesegdes wat niks sê nie; om my toe te lê op noukeurigheid van uitdrukking; om eenvoud en helderheid hartstogtelik ná te streef. In hierdie opsig loop die gees van die Latynse taal met die gees van Afrikaans saam, soos hy saamloop met die gees van die regswetenskap en die natuurwetenskap.''</ref> maar kon geen vat kry in die Grieks wat hy op universiteit moes leer nie.<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 81: ''En dan, om nog 'n voorbeeld te noem, was Grieks een van ons onderwerpe. En net so 'n liefde ek altyd had vir Latyn, net so 'n renons had ek teen Grieks. 'n Taal moet eerlik en redelik wees. Waarvoor het hulle die ellendige aksente gaan opsit terwyl die poësie tog nie daarvolgens geskandeer word nie? En waarvoor was klem-aanduidings in daardie taal meer nodig as in enige ander – net maar om my studie te verswaar? Ook met die oorhoping van tye en deelwoorde kon ek nooit oor die weg kom nie omdat nòg boek nòg meester die logiese verskille van funksies daarvan vir my kon uitlê. Ek was geneig om te dink dat die ou Grieke self nie daardie funksies uit mekaar geken het nie. En die woordbetekenisse was nog erger. Ek soek 'n woord in die leksikon op en dan kry ek 'n bladsy vol ekwivalente, sommige daarvan lynreg die teenoorgestelde van ander. Daarom was Grieks so handig vir 'n dialektiese wapen in die metafisiese en teologiese twisgeskille, soos in die sake van ''Homoiousion'' teenoor die ''Homoousion''. Jou teëstander kon jou nooit betrap nie, net maar tussen jou stofdampe dikker stof opskop om jou eie te verdwarrel. […] Vir twee groot doeleindes het Grieks darem gedeug, omdat albei so konkreet en onbenewelbaar helder is – Homerus en die Nuwe Testament.''</ref> Grieks het hy (tydelik) bemeester deur sowel die oorspronklike werke as die Engelse vertalings te leer.<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 88-89: ''Tot sover het ek redelik kans gesien om sonder buitensporige inspanning die vereiste minimum van punte te behaal. Maar daar was die ellendige Grieks. En terwyl ek in elke geval die Griekse geskiedenis, oudhede en mitologie nooit eens sou aankyk om te leer nie, en nimmer in staat sou wees om 'n Engelse sin in Grieks oor te sit nie – wat sou van my word in die ,,unseen paper"? Daar was maar een kans – ek moes my in staat maak om die ongesiene Griekse passasies wat daarin sou voorkom, voor die voet te lees. Toe het ek dan vir my 'n Griekse Nuwe Testament aangeskaf en aan die lees gegaan, beginnende by die (taalkundig-) maklike Evangelie van Johannes. Toe ek weer sien kon ek die Testament op enige plek oopslaan en vlot lees. Natuurlik was my bekendheid – 'n byna woordelikse bekendheid – met die Hollandse Testament vir my van groot diens; daar was nie twee tale buitekant voor my nie maar een binne en een buite. Daarná het ek Homerus op dieselfde manier begin, aanvanklik met 'n ,,crib" - 'n klaar Engelse vertaling – en weldra kon ek bladsye lees sonder om ooit na die vertaling te kyk. 'n Paar prosawerke, Xenophon en Plato (sy taal is baie eenvoudig, amper on-Grieks) – nie wat voorgeskryf was nie – het ek op dieselfde manier aangepak, sodat die taal vir my langsamerhand minder en minder vreemd geword het; kort-kort betrap ek my dat ek stukke-stukke lees sonder om te weet dat dit Grieks is (behalwe vir die ongerymdhede). So gaan dit met die luiaard – ek het op die ou end op my onwillige manier tien maal soveel Grieks gelees as my vlytige maters. Toe ek die Griekse ,,unseen paper" by die eksamen oopmaak, lees ek vinnig die drie lang Griekse passasies deur en daar staan nie 'n onbekende woord nie. By die deur uitgaande – anderhalfuur voor die toegelate tyd verstreke was – wys ek met my vinger na my bors en ek vorm met my lippe die klanke B.A. vir my maters wat nog met geskiedenis en oudhede sit en swoeg tot die laaste bittere einde toe.''</ref> Maar nie sonder hulp nie.<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 90: ''Daar was 'n nooientjie wat my baie goedgesind was, en ek het na haar toe gegaan met die Griekse werke in die een hand en die ooreenkomstige Engelse vertalings (hulle was maklik in gedrukte boekvorm beskikbaar) in die ander. En ons het in haar tuin onder 'n vyeboom gaan sit op twee gemakstoele, twee of drie voormiddae in die loop van die week voor die eksamen; en sy het die Engels hardop gelees – sommer vlot aanneen, daar was nie tyd vir soetjies-ry oor die stampplekke nie – en ek het die Grieks bygehou. In die aande het ek die redakteurs se inleidings en voetnote deurgelees. En toe ek in die eksamenkamer kom was daar niks in die betrokke papier om oor te bekommer nie. Maar dieselfde eksamen sou ek veertien dae later nie weer kon afgelê het nie. Nou ja, ek het so gou as moontlik my solder skoongemaak van Grieks om plek te maak vir wat nuttiger was.''</ref> Hy is wel jammer dat hy nie verder Duits beoefen het nie,<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 76-77: ''Terloops meld ek dat ek, tydens my skoolgang op Ladismith, Duitse lesse geneem het by eerwaarde Carl Prozesky, omtrent die mees konsensieuse man wat ek in my lewe ontmoet het. Sy onderrig was deeglik – wat eintlik van 'n Duitser oorbodig was om te sê – en op die end van die studie kon ek redelik Duits praat en skryf – lees kan ek dit nog vandag wanneer ek buitengewoon fris en uitgerus is om mee te begin. Maar die taal het my nie so aangetrek dat ek met sy beoefening voortgegaan het nie. In alle geval, ek het nie soveel daarmee te doen gehad dat my Afrikaanse eenvoud daaronder gely het nie. In een opsig is dit jammer dat ek die Duits weggegooi het. Daarom is die Duitsers die ywerigste en volhardendste nasie op aarde omdat hulle so 'n verskriklike dissipline in hulle suielingsjare moet deurgaan by die aanleer van hulle moedertaal.''</ref> maar huldig nie dieselfde standpunt teenoor Frans nie.<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 107: ''Qui s'excuse s'accuse (as ek die geykte Franse spreekwoord op geheue af reg spel. Ek is maar bly dat ek my nie moeggemaak het om Frans te leer nie. Jy kan nie in die Franse taal vloek nie; ál die vloekwoorde het alledaags geword)''.</ref> Sy bewondering vir die Nederlanders en Duitsers se taalvermoë verwoord hy in sy outobiografie, ''U dienswillige dienaar''. Hiermee benadruk hy dat by die Griekse eksamen sy Hollandse dosent geen genade sou toon tydens die merkwerk nie.<ref>Langenhoven, C.J. 1932 (1973-uitgawe). ''U dienswillige dienaar''. Kaapstad: Tafelberg-uitgewers, bl. 87: ''Deur die soort rampe wat my my lewe lank gevolg het, moes dr. Van Oordt, saliger gedagtenis, juis daardie jaar Griekse eksaminator wees. Hy was 'n Hollander, sodat hy nie 'n ander se moeilikheid met 'n onmoontlike taal kon besef nie. (Hollanders en Duitsers leer sulke eenvoudige taaltjies soos Grieks en Sjinees en Russies aan as speelwerk vir ontspanning.)''</ref> In ''Loeloeraai'' laat blyk Langenhoven sy eietydse taalhouding: ''Dit was 'n goeie ding, dog ek, dat dit so getref het dat hy'' [Loeloeraai, die ruimtewese] ''sy eerste aanraking met die aarde in Suid-Afrika gevind het. Sê nou hy was in Holland of Duitsland of China te lande gekom, hoe sou hy ooit oor die onmoontlikhede van daardie ongerymde en onleerbare tale gekom het om te kan verstaan en hom verstaanbaar te maak? In Engeland sou dit nog op 'n manier kon gegaan het sovér as die taal betref, maar natuurlik daar is die mense weer onmoontlik. Met Afrikaans en Afrikaners ondervind geen vreemdeling mos ooit moeilikheid nie. Hulle met hom altemit ja.''.<ref>Langenhoven, C.J. 1923 (1941-uitgawe). ''Loeloeraai''. Kaapstad: Nasionale Pers, bl. 30</ref> In Langenhoven se ''Versamelde Werke'' (1956), Deel II, bl. 127, sal die leser afkom op 'n brief gerig aan Engela wat in Latyn geskryf is. Hierdie brief het betrekking tot ''Mof en sy mense'', wat aan Engela opgedra is. Kannemeyer<ref>Kannemeyer, John Christoffel. 1995. ''Die dienswillige dienaar: 'n Langenhoven-fotoboek''. Kaapstad:Tafelberg, bl. 52</ref> se vonds, 'n vertaling deur Langenhoven self, word hiernaas gestel vir duidelikheid: {|- |Latyn |Afrikaans |- |''Engelae, filiae meae, salutem!'' | Aan Engela, my dogter, Groete! |- |''Unicum, o carissima, corpolis mei natum es.'' | Liefste, jy is die enigste kind van my liggaam. |- |''Alios quidem ex animo liberos nonnullos procreavi.'' | Ja, ek het 'n klompie ander kinders uit my gees voortgebring. |- |''Quorum ingenia permulta mala unde deducta sint scienter notum exploratumque est mihi, meipsum per vitam longam cognoscenti.'' | Hulle menigvuldige slegte eienskappe – waar die vandaan afstam, is wetenskappelik en noukeurig aan my bekend, ek wat myself deur 'n lange lewe van ondersoek ken. |- |''De bonis autem partibus eorum raris rationem afferre non possum.'' | Maar van hulle goeie dele, so skaars as die is, is ek nie in staat om rekenskap te gee nie. |- |''De avia tua matre mea, de matre tua amicissima mea, de filia mea te ipsa, de permultis aliis, vivis ac mortuis, afflatus quorum non ego dignus ad me pervaserunt, nec inter eos distinguere possum ut cuique suum tribuam.'' | Van jou oumammie, my moeder; van jou moeder, my beminde; van my dogter, jyself; van baie, baie ander, lewendes en dooies, het daar invloede wat ek nie wêrd is nie, na my toe deurgetrek, maar ek kan nie tussen hulle onderskei om aan elk die erkenning te betuig wat hom toekom nie. |- |''Hoc autem puellum (extra mala!) tuum solum est, a litera prima usque ad ultimam in oculis tuis creatum, coram te pedetentim natum.'' | Maar hierdie kindjie (buiten sy kwaad!) is jou alleen, van die eerste letter tot die laaste voor jou oë geskape, in jou teënwoordigheid stap vir stap gebore. |- |''Cape igitur quod jam ab initio tuum: filium proprium, patris nepotem, sicut non alienum adopta!'' | Neem dan wat reeds van voor af joue was – jou eie seun, jou vader se kindskind, nie as die aangenome kind van 'n vreemde nie. |- |''Simul autem accipe, o Engela, quod similiter omnino semper tuum: caritatem patris tui, C.J. Langenhoven.'' | Maar ontvang daarby wat net so goed algeheel en altyd joue reeds was – die liefde van jou vader, C.J. Langenhoven. |- |''Postscriptum: Eruditionem in capitibus sequen tibus expositam, hic celare non deceret: doctoraturus te saluto.'' | Naskrif: Dit sou nie gegaan het om die geleerdheid wat in die navolgende hoofstukke ten toon gestel is, hier te verberg nie. Dis 'n aspirant-doktor wat jou hier groet. |- |''Cura ut valeas!'' | Sorg dat jy fris bly. |- |} {{Aanhalingsboks3 |aanhaling=Moenie 'n ander beskuldig dat hy sy oë oopgehou het onder die gebed nie; hy het maar net gekyk of joue toe was. |bron=C.J. Langenhoven}} C.J. Langenhoven se bekendste werk is [[Die Stem van Suid-Afrika]] wat hy in [[1918]] geskryf het. Die musiek daarvoor is in [[1921]] deur M.L. de Villiers gekomponeer. 'n Passasie uit Die Stem vorm vandag 'n deel van die [[Volkslied van Suid-Afrika]]. Benewens dit het sy skryfloopbaan amper elke genre aangeraak, van poësie tot spookstories. Hy het verskeie werke in Afrikaans vertaal, onder andere die ''Rubaiyat of Omar Khayyam''. Hy het nuwe Afrikaanse gesegdes geskep en het selfs 'n liefdesgedig (in bogtaal) aan sy hond geskryf. Langenhoven was instrumenteel in die beweging om Afrikaans erken te kry as amptelike taal, asook as eerste taal in skole in plaas van Nederlands. Afrikaans is in [[1925]] amptelik in die parlement gebruik, en uiteindelik in [[1927]] erken as 'n amptelike taal van Suid-Afrika saam met [[Engels]]. In die negentigerjare van die negentiende eeu skryf hy nie doelgerig nie. Uit 1899 dateer ’n ongetitelde, onvoltooide handleiding in Engels oor die regte van die individu, in besonder die regte in verband met eienaarskap, besit, vervreemding, gebruik en gevangehouding. “''The life history of an ostrich''” dateer ook uit hierdie tydperk. Hierdie werk, wat in 1953 gepubliseer is, beskryf die gehele lewensiklus van die volstruis. Etlike ander werke, hoofsaaklik in Engels, word ook vroeg in die twintigste eeu deur hom geskryf. Hy begin eers laat in sy lewe met alle erns sy skryfwerk in Afrikaans beoefen en slegs enkele Afrikaanse werke verskyn voor 1910. Dit sluit in “''Ons almaal se erfenis''”, wat in die manuskrip die titel “''Rein geluk''” gehad het, asook “''Die grijsaards jeug''”. In ''De Volkstem'' van omstreeks 1908 verskyn onder andere “''Wysheid uit die rooi kole''”, “''Twee oues van dae''”, “''Die kluisenaar van die Karroo''” en “''Meester''”, almal stukke wat later in “''Ons weg deur die wêreld''” opgeneem word. Nadat hy hom bewus geword het van sy roeping om Afrikaans te bevorder, poog hy om in sy werk die volk te laat lees en lewer werk in feitlik alle genres om die groot tekort aan toepaslike leesstof aan te vul. In 1910 reeds publiseer hy “''Padlangers en zonder doekies''” (met subtitel “''’n Afrikaansche boodschap van ’n Afrikaander aan Afrikaanders''”), waarin hy betoog vir Afrikaans en so sy lewenstaak begin. Hierin toon hy op oortuigende wyse aan hoedat Afrikaans baie beter geskik is as Nederlands om Engels die stryd aan te sê. Hoewel hy eers betreklik laat bewus word van sy roeping as taalstryder en skrywer, produseer hy hierna binne minder as ’n kwarteeu ’n omvangryke oeuvre. As deel van sy bevordering van Afrikaans skryf hy ’n paar taalhandleidings wat gemik is op Engelssprekendes om hulle begrip van Afrikaans te verbeter. Een van die eerste take wat hy na 1910 in belang van Afrikaans gedoen het, was die publikasie van “''The royal road to Cape Dutch''”. Gedurende hierdie tyd was daar baie Engelstaliges en Jode in Oudtshoorn wat nie Afrikaans kon verstaan nie. Om hierdie mense in sy eie vriendekring, asook die algemene Engelstalige bevolking van Suid-Afrika te help, het hy hierdie handleiding in drie “stages” opgestel: deel I is ’n “grammar”, terwyl deel II bedoel is as “a reading primer being the farce ‘''Die trouwbelofte''’ with notes and exercises and vocabulary” en deel III beoog om ’n “advanced reader” te wees. Die eerste twee dele het by Pocock verskyn, maar die derde deel is nooit gepubliseer nie. In 1926 lewer hy “''A first guide to Afrikaans''”, gemik op Engelssprekendes wat begin om Afrikaans aan te leer. Hierdie werk word deur ’n onbekende persoon in ’n resensie in die ''Cape Times'' van 22 April 1926 en deur D.B. Bosman op 16 Junie 1926 in ''Die Burger'' negatief beoordeel. Langenhoven reageer baie skerp op Bosman se resensie en stuur etlike telegramme en ander boodskappe aan die redaksie van ''Die Burger'', waarin hy onder andere vir Bosman “’n parmant” noem wat “in Holland of Duitsland een van die doktors-tietels opgetel het wat daar rondlê”. Die redaksie van ''Die Burger'' beantwoord sy besware op rasionele gronde en plaas dan spesiaal ’n resensie van professor J.J. Smith wat aanvanklik in ''Die Huisgenoot'' verskyn het en positief is oor hierdie werk van Langenhoven. Na ’n maand gaan lê die stof, maar in hierdie tyd het Langenhoven nie een rubriek vir “''Aan stille waters''” gelewer nie. Hierdie reaksie is tipies van Langenhoven se gevoeligheid vir die kritiek van resensente wat na sy mening nie sy werk verstaan en na waarde skat nie en hy neem reeds betreklik vroeg in sy loopbaan stelling in teen hierdie doktore, professore en ander resensente wat sy lewe “vergal”. Voorin die meeste van sy latere werk verskyn die versoek “Geen resensie word gevra nie”. === Romans === Sy belangrikste bydrae is op die gebied van die prosa. Sy boeke is telkens herdruk en duisende eksemplare van elkeen is verkoop. In die twintigerjare skryf hy ’n aantal romans. Die eerste in 1921 is “''Sonde met die bure''”, waarna volg die soortgelyke satiries-humoristiese “''Doppers en Filistyne''” (1922) en “''Herrie op die ou tremspoor''” (1925). In hierdie werke spot hy met allerhande dinge in die samelewing, soos die verengelste Wenderbaails, Vroutjie se sosiale aspirasies, Engela se klere en kêrels, akademiese professore en bure se manewales, terwyl selfspot ook nie agterweë bly nie. Hierdie werke speel almal af in die bekende wêreld van die Klein Karoo en hy self is meestal as die ek-verteller in die verhale aanwesig. Hy het ook vir Vroutjie, Engela en homself as karakters gebruik. Dit alles gee aan hom die geleentheid om ’n sterk persoonlike stempel op die verhale af te druk en die vertelling te voer in die rigting wat hy verkies. In “''Sonde met die bure''” besluit Neelsie, nadat sy bure hom versondig, om te maak soos hy lekker kry. Sy vrou neul ook aldag aan hom, want dit is die tyd van Oudtshoorn se glorie met die volstruisveerbedryf en die bure se weelderige leefstyl krap aan haar. Neelsie koop ’n afgeleefde tremwa in die Kaap wat selfs agtien osse nie kan trek nie en op ’n sirkusvendusie koop hy dan ’n olifant om die gedoente te trek. Die olifant noem hy Herrie. Hierdie eiesoortige trek gaan al langs die Olifantsrivier op en veroorsaak moleste net waar hulle gaan. Die magistraat, afdelingsraad en geregtelike mag agtervolg hom, maar moet verneder die aftog blaas. In Meiringspoort vind hy eindelik vir ’n wyle rus, maar dit duur ook nie lank nie. ’n Groot reën en oorstroming bring allerhande vreemde verskynsels en skaars is die pad weer rybaar of twee deputasies besoek hom om te vra dat hy hom verkiesbaar stel. Langenhoven gebruik komieklike verdraaiings, woordspelings en paradokse om die komiese na vore te bring en met die mense van sy tyd te spot. Die “sonde-met-die-bure” motief word ’n konstante, deurlopende motief in sy werk. “''Herrie op die ou tremspoor''” is ’n vervolg op “''Sonde met die Bure''”. Oudtshoorn se weeldedae is nou verby en Neelsie se leeglêery begin vir Vroutjie verveel. Sy begin so aan hom te karring dat hy verplig is om werk te gaan soek. Hy maak ’n vergeefse besoek aan Pretoria en vele ander pogings om werk te kry, loop op niks uit nie. By ’n winkel moet hy byvoorbeeld ontdek dat sy ouderwetse eerlikheid ’n diskwalifikasie is vir die betrekking van boekhouer. So word die gewetenlose praktyke van party sakemanne tong in die kies aan die kaak gestel. Wanneer Neelsie ’n uitnodiging kry van die Universiteit van Stellenbosch om ’n reeks lesings te gee, gebruik hy die geleentheid om met akademiese geleerdheid te spot. Met die trem herhaal hy nou sy vorige reis sodat hy op Meiringspoort kan voorberei vir sy professorale taak, sonder om sonde van die bure te beleef. By sy bestemming verdiep hy hom in ’n uitgebreide versameling van sensasie-romans. Vir die Stellenbosse studente wil hy hierdie romans “met vernietigende doeltreffendheid” bespreek, want veroordeling van ander mense se werk is na sy mening die vernaamste taak van die akademiese geleerde. Hy word eindelik beloon met ’n doktorsgraad. In hierdie parodie gee hy op genotvolle wyse uiting aan sy onversoenlike haat vir akademiese fariseërs. “''Doppers en Filistyne''” is ’n vermaaklike weergawe van die gesoute Sap Stoffel Gieljam wat die rustige plaaslewe verruil vir die sonde en ergernis van die dorp net om sy vrou, Soetlief, gelukkig te hou. Stoffel moet hier saam met sy kyfagtige vrou probeer oorleef in ’n vreemde omgewing en in interaksie tree met mense van ander kulturele agtergronde en politieke oortuigings. Dit alles lei tot vele kostelike insidente, waarin die skrywer onder andere die spot dryf met verengelste Afrikaners wat hulle op hierdie manier probeer deftig voordoen. Die politiek loop ook deur, veral politieke koalisies tussen mense wat glad nie by mekaar hoort nie. Die boek word aangebied as geskryf deur Stoffel Gieljam self, met Sagmoedige Neelsie wat dit slegs nasien, foute korrigeer en persklaar maak – wat natuurlik ’n geleentheid is om te spot met die akademiese deskundiges se taal- en spellinggrille. Hy skryf verskeie ander romans van wyd uiteenlopende aard. “''Loeloeraai''” is waarskynlik die eerste wetenskapfiksie in Afrikaans en verskyn aanvanklik as vervolgverhaal in ''Die Burger''. Loeloeraai is van Venus en sy besoek aan Oudtshoorn veroorsaak groot konsternasie. Die verwikkelinge waartoe dit aanleiding gee word op Langenhoven se kenmerkende humoristies-satiriese wyse beskryf. Oom Stoffel, Herrie en Jakkals is almal weer terug in hierdie verhaal. Die magistraat probeer om die onwettige immigrant tronk toe te stuur en die regering probeer hom omkoop, terwyl die redakteur van ''Die Burger'' by Loeloeraai pleit om tog sy besondere kennis met die mense te deel ten einde aardse ellende te verminder. Loeloeraai wil egter die primitiewe aardelinge leer om eers die selfsugtige menslike natuur te tem voor hulle die werklike natuur aandurf. Hy neem dan vir Neelsie, Vroutjie en Engela op ’n reis na die maan en op reis gaan die gesprekke oor die sterrekunde, waarin Langenhoven op populêre wyse wetenskaplike besonderhede oordra. Op die maan ontdek hulle ’n tropiese landskap in ’n maangrot. Na ’n lekker piekniek keer hulle terug aarde toe en gaan Loeloeraai weer na Venus. “''Die lig van verre dae''” is ’n ligte verhaal waarin Langenhoven in die trant van die populêre avontuurverhaal inligting omtrent die eerste trekkers na die binneland weergee, waarin oom Gert met sy gesin (sy vrou Annie en dogter Johanna) in 1752 uit die Boland wegtrek na die Klein-Karoo om weg te kom van die wanbestuur van die Kompanjie. Hier beleef hulle die gevare van die binneland en word deur inheemse San beroof en oorrompel. In “''Aan stille waters''” deel Langenhoven besonderhede mee oor die ontstaan van “''Mof en sy mense''”, met subtitel “''Die badwater van Betesda''”. Twee vriende het hom aangespoor om ’n boek te skryf oor ’n hond, wat nie op kinders gemik is nie en in hierdie verhaal is honde die hoofkarakters, wat in twee kinderlose gesinne optree as trooster van teleurgestelde ouers. Fiela het ses woelige kleintjies, wat een vir een weggegee word totdat net Mof oorbly. Die Oubaas en Ounooi sterf egter tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|griep-epidemie]] en die troue Fiela sterf dan van honger tussen hulle grafte. Frikkie van Zyl, die dokter wat die mense tydens die epidemie versorg het, neem dan vir Mof aan, maar hy word self siek van griep en skop die hondjie uit die kar. Met ’n verbryselde pootjie en ’n seer hartjie oor soveel onreg kom Mof op sy nuwe baas se plaas aangesukkel, waar hy langsamerhand ’n opgevoede en fyngevoelige hond word. Saam met sy mense eet hy die krummels van die armoede en as daar weer beter dae aanbreek word hy ’n toegewyde kinderoppasser. Terwyl die hond baie simpatiek en realisties geteken word, is die uitbeelding van sy mense se karakters en optredes minder verantwoord. “''Mof en sy mense''” word eervol vermeld tydens toekenning van die Hertzogprys vir 1926. Die eerste speurverhaal in Afrikaans is “''Donker spore''”, wat so gewild is dat dit altesaam 36 herdrukke beleef. Hierin begin die jong joernalis Sarel van Duine by ''Die Burger'' werk en sy redakteur stuur hom na die Kaapprovinsie om in Ladismith ’n moord te ondersoek waar daar in bekende spookwêreld ’n man opgehang gevind word. Die verskillende uiteensettings van die feite in die media versterk die vermoede van bonatuurlike ingryping en verhoog die spanning. Eindelik slaag Sarel om die moordenaar vas te trek, terwyl hy ook op liefdesgebied suksesvol is. Hierdie roman is een van die eerste Afrikaanse romans wat ook in ’n rolprent omskep word. In “''Die wagtende wêreld''” ontdek die Stellenbosse student Adie Adelryk na lang proefnemings ’n proses “om die atoom kunsmatig te ontbind en die snelheid van ontbinding te beheers”. So word ’n onuitputlike bron van energie beskikbaar gestel wat ’n einde kan maak aan alle ekonomiese botsings en oorloë, maar die onmiddellike vernietiging van die waarde van goud as ekonomiese ruilmiddel sal rampspoedig wees en die beskawing vernietig. Die geweldige verantwoordelikheid dwing hom om troos te soek by sy vriend, Hein de Kok, wat hom getrou bystaan. Die saak word aan die Senaat van die Universiteit voorgelê en bespreek op ’n Kabinetsitting en kapitalistiese magte en selfs die Russiese regering probeer om sy geheim te bekom. Niemand kan Adelryk egter beweeg om sy geheim te openbaar nie. Die Russiese magte slaag egter amper daarin om deur marteling Adelryk te dwing om sy geheim te openbaar. Eindelik word die sterwende Adelryk na Genève vervoer waar die saak deur die Volkebond bespreek word en daar ’n oplossing kom. Adelryk graveer sy formules op ’n goudplaat op voorwaarde dat dit in sy doodskis geplaas moet word. Onder toesig van die Volkebond moet die kis in ’n gletserskeur afgerol word, sodat die geheim eers na sewe jaar beskikbaar sal wees. Gedurende hierdie periode moet die ekonome ’n plaasvervanger vind vir goud as algemene wêreld-erkende ruilmiddel. Die titel van die roman verwys na die wêreld wat wagtend is op kennis wat hom sal verlos. Die roman dui aan dat die sedelike vooruitgang van die mens ver agtergebly het by sy tegniese bedrewenheid, met die gevaar dat die moderne mens met sy knap uitvindings die hele beskawing sal vernietig. === Kortprosa === Twee bundels spookverhale, “''Geeste op aarde''” (1924) en “''Die wandelende geraamte''” (1930), word ook uitgegee. “''Geeste op aarde''” bevat agt verhale, waarin elke verhaal meegedeel word deur die persoon wat self in aanraking gekom het met die bonatuurlike verskynsels. In die bundel is daar dan direkte waarneming en afwisseling van styl en metode. Deur suggestiewe besonderhede word daarin geslaag om die illusie te versterk dat die spookgedaantes nie willekeurig uitgedagte verskrikkinge is nie, maar dwalende geeste met menslike eienskappe. Die “geeste” is feitlik altyd op ’n sending waarin hulle ingryp in mense se lewens en die impak op mense word dan belangriker as die verskynsel self. Die skrywer berei die spanning op meesterlike wyse voor en handhaaf dit normaalweg dwarsdeur die verhaal, totdat die ontknoping op gemotiveerde wyse bekend word. “''Die Hangende Gedaantes''” is ’n hoogtepunt van stemmingskepping. Hierin hou ’n vrolike groep studente in die maanlig piekniek wanneer hulle uitgelatenheid onderbreek word deur ’n ou reisiger, wat ’n spookstorie vertel. Kort na die komiese ontknoping volg die grieselige ontdekking van twee liggame wat in die skadu hang, wat die studentepret plotseling laat oorslaan tot angs. In ’n “''Na-woord''” tot hierdie bundel sit Langenhoven sy eie opvattinge oor geestesverskynings uiteen. P.C. Schoonees beskou hierdie knap vertelde spookstories as ’n welkome aanwins vir ons volksliteratuur<ref>P.C. Schoonees in “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging”, derde druk van 1939, bladsy 494</ref> Hy volg dit op met die soortgelyke “''Die wandelende geraamte en ander verskynings''”, waarin veertien verhale opgeneem word. Hierin is daar onder meer ’n wandelende geraamte wat ’n ordentlike begrafnis vir sy tweelingbroer versoek; die spook van Vergeleë lewer ’n moordenaar aan die gereg oor; en ’n professor wat glo dat na die dood slegs totale vernietiging wag, word ’n onherkenbare spook sonder gedaante. Die fokus is dus nie om onverklaarbare geheimsinnighede te beskryf nie, want as die spook sy rol gespeel het, is die hele geval opgehelder en die raaisel opgelos. ’n Belangwekkende figuur in hierdie bundel is Koos Heyns van Uniondale wat optree as speurder in die spokewêreld, en gereeld daarin slaag om hul geheime tekens te verklaar. Abraham H. de Vries neem “''Die bouval op Wilgerdal''” uit hierdie bundel op in “''Die Afrikaanse kortverhaalboek''”. Die vryer Frans Rysselaar wil sy teenstander Petrus van Graan doodskiet om sodoende vir Emmie te kry. Sy voet haak vas en hy skiet homself per ongeluk. Emmie en Petrus se huwelik word dan deur sameloop van gebeure eintlik Petrus se begrafnis. Dit blyk later dat Frans Petrus se liggaam ingeneem het, dat die gestorwene die dag met die begrafnis aan die voet van die doodkis gestaan het en dat die mal geworde Emmie juis nie mal is nie. Die magtiging wat oom Freek het om Wilgerdal te verkoop, is ook vals. Dit is deur Frans Rysselaar geteken in die gedaante van Petrus van Graan. “''Die verdwyning van Flip Loots''” uit hierdie bundel word deur P.G. du Plessis in die versamelbundel “''Halfeeu''” opgeneem. Flip Loots en Martjie Nel is verlief op mekaar, maar Flip verdwyn nadat hy die Weilands besoek. Piet Weiland gebruik daarna sy kans om met Martjie te trou. Martjie kwyn egter en is met die geboorte van haar kind oorlede. Piet verkoop daarna die plaas, maar die nuwe koper kan dit nie uithou nie soos daar gespook word. Koos Veldkornet se hulp word ingeroep, hy gesels met die spoke en los die raaisel rondom Flip Loots se verdwyning op. In “''Die vrou voor die hek''” vertel Sybrand van Wyk van sy ontmoeting met ’n spook in Caledonskloof. Ná teenspoed moet hy in die reën en donker daar deur ry, maar voor hy by Freek Pretoors se hek kan ingaan om blyplek vir die nag, keer ’n deurskynende vrou in slegs onderklere hom voor en beduie hy moenie daar ingaan nie. Hy ry weg, maar net soos hy wil stop, is die vrou skielik weer daar om te wys dat hy nie moet uitdraai nie. Sy is weer daar om te wys waar hy by die veepos moet uitdraai en in die strooihuis kry hy weer die vrou, maar hierdie keer is dit nie haar gees nie, maar haar lyk. Haar klere het sy uitgetrek om haar kind te probeer warm hou. Hy lewe nog en Sybrand kan hom red. “''Die beste spookstories''” is ’n keuse uit Langenhoven se spookstories deur Danie Botha. Belangwekkend is “''Skaduwees van Nasaret''”, waarin godsdienstige vraagstukke behandel word. Langenhoven gee in “''U Dienswillige Dienaar''” agtergrond van sy eie geloofstwyfel en die godsdiensstryd van sy studentetyd en voeg dan daarby: “Had ek in daardie tyd maar so ’n eenvoudige boekie in die hande gekry soos my eie ‘''Skaduwees van Nasaret''’ sou dit my redding gewees het”. Twee “egte” briewe dien as inleiding en afsluiting van hierdie werk, met ses verdigte briewe as die liggaam. Die eerste brief (“''Aan ’n Jodin''”) is die inleiding, waarin Langenhoven die ontstaansgeskiedenis van die boek uiteensit en ’n verklaring gee van die titel van die werk. Ses karakters skryf dan elkeen ’n denkbeeldige brief aan ’n vriend of vreemdeling, waarin hulle mededelings maak omtrent die persoon en leerstellinge van Jesus. Die ses karakters is die Griekse wysgeer Aristarchus, Pontius Pilatus, die skrifgeleerde Zadok, die Fariseër Josias Ben-Johanan, Martha die Reine en Magdalena die Gereinigde. Deur die gedagtegang en styl tipeer Langenhoven die individualiteit van elke briefskrywer en hoewel dit waarskynlik nie sy bedoeling was nie, kwalifiseer elkeen van hierdie briewe deur sy verhaalelement en besondere hegtheid van bou ook as kortverhale, wat in hierdie vorm as van die bestes van sy tyd beskou kan word. Voorbeeld hiervan is die brief van Pilatus, waarin hy eers die moeilike omstandighede skets waarin hy in Judea diens moet doen, onder seker die moeilikste nasie op aarde, die Jode. Sy bewindhebbers stel nie soseer belang in regspleging nie as in genade. Teen hierdie agtergrond verduidelik hy dan sy optrede. Treffend beskryf is die wroeging waarmee hy sedertdien worstel, veral in die lig van die liefdevolle blik van Jesus, wat sonder veroordeling sy vonnis aangehoor het. Die boek word afgesluit met ’n brief van die skrywer aan ’n student oor die geloofstwyfel. As aanhangsel word enkele gedigte oor die geboorte en lyding van Christus, die Calvinisme en die heelal bygevoeg. In 1927 ken die Akademie die Hertzogprys vir “''Skaduwees van Nasaret''” aan Langenhoven toe (’n bekroning wat hy deel met Sangiro en Jochem van Bruggen), maar hy weier die prys, onder meer omdat “''Mof en sy mense''” die vorige jaar slegs “eervolle vermelding” ontvang het. “''Uit ’n brief van Pontius Pilatus''” uit hierdie boek word deur F.V. Lategan in die versamelbundel “''Kortpad''” opgeneem. D.F. Malherbe neem etlike prosabydraes van Langenhoven op in “''Afrikaanse letterkunde''”. Die verhaal “''Orige donkies''” is ’n herskrywing van ’n fabel van Esopus en word deur Daniel Hugo in die versamelbundel “''Tydskrif''” opgeneem. Ander versamelbundels waarin sy werk verskyn sluit in “''Vertellers''” en “''Vertellers 2''” van Merwe Scholtz. Langenhoven se onvoltooide Bybelse roman, “''Die mantel van Elia''”, word na sy dood uitgegee. Die laaste vier dae van sy lewe het hy aan hierdie roman gewerk. Hierin is Elia op pad om aan Agab te gaan verkondig dat ’n groot droogte op hande is. Op pad ontmoet hy ’n vreemdeling wat ’n Israelitiese meisie beskerm het en neem haar na haar verloofde. Die verhaal bevat breedvoerige uitweidings oor die godsdienstige ontwikkeling van die Joodse volk en vertel van die onderrig wat Elia aan die jonger profete gee. Blykbaar sou dit ’n historiese roman van die ou soort geword het. As huldeblyk aan Langenhoven is hierdie onvoltooide verhaal in faksimileevorm in sy eie handskrif uitgegee. In sy laaste lewensjaar maak Langenhoven, nog meer as vroeër, ’n intensiewe studie van die Bybel. Herhaaldelik verwys hy in sy weeklikse rubriek “''Aan Stille Waters''” na die letterkundige skoonhede van die Bybel, en in April 1932 hou hy ’n voordrag oor hierdie onderwerp op Stellenbosch. Kort daarna begin hy die Bybelverhaal oorvertel vir jongmense om hulle kennis te verbreed en vorder tot met die geskiedenis van Gideon. Die onvoltooide “''Hooftrekke van die Bybelverhaal''” word dan in sy “''Versamelde werke''” opgeneem. “''Die letterkundige skoonhede van die Bybel''” is ’n lesing wat hy in 1932 in Stellenbosch lewer, wat ook in sy “''Versamelde werke''” opgeneem word. === Ander prosa === Hy skryf ook verskeie ander vorms van prosa, meestal van didaktiese aard. “''Eenvoudige stukkies en brokkies''” (met ’n voorwoord deur F.W. Reitz) bestaan uit diverse stukkies wat hy oorspronklik veral vir gebruik by debatsverenigings geskryf het en dit word gepubliseer met die subtitel “''om in die huis te lees en om in debatsverenigings te gebruik vir resitasies, voorlesinkies, voordraggies en opvoerinkies''”. Die boekie bevat gedigte, ’n romantiese verhaal met probleemstelling, ’n kostelike brief van ouers aan hul seun op kollege, mymerings oor die verlede en die lewe, opstelle oor opvoeding en die redenaarskuns, spesiale stukke vir debatsverenigings en elf samesprake en ’n klugtige [[alleenspraak]]. Die samesprake sluit in “''Die tweetalige vonnis''”, “''Die omslagtige tant Lenie''”, “''Die kijs abaut die forro''” en “''Die ingewikkelde boodskap''”, terwyl die gedigte “''Ag wat, dis maar ’n hond''” en “''Liefdes-onsin''” insluit. Meeste van hierdie stukke is in 1914 opgeneem in “''Ons Weg deur die Wêreld''” wat in 1922 in drie afsonderlike dele herdruk is. Sy spreuke raak wyd bekend en 366 verskyn reeds in September 1912 in “''Afrikaanse verjaardagboekie''”, met ’n spreuk vir elke dag''.'' Hierdie boek word in 1925 grootliks gewysig en opnuut as “''Ons geliefde verjaarsdagboekie''” uitgegee. In 1922 vul hy die 366 spreuke in hierdie boekie met kritiese opmerkings aan en brei die aantal spreuke verder uit vir opname in “''Ons weg deur die wêreld''”, met die versamelde “''Spreuke van Langenhoven''” en <ref>Hugo, Daniel “Die Burger” 17 Mei 1995</ref>“''Spreuke van Langenhoven: ’n keuse''” <ref>Pheiffer, Roy “Insig” Mei 1995</ref>wat later apart gepubliseer word. Die spreuke is ’n pittige samevatting van die skrywer se lewenswysheid. Daar is raak opmerkings, wat getuig van ’n helder, logiese gedagtegang, diep selfkennis en ’n uitgebreide ervaring. Nuwe waarhede word op treffende wyse uitgedruk en ou waarhede in ’n nuwe, oorspronklike vorm. ’n Groot aantal onderwerpe kom onder die loep, soos vriendskap en buurskap, deugde en ondeugde, spaarsaamheid en verkwisting, waarheidsliefde en leuenagtigheid. Hierdie spreuke bevat baie pitkos vir ernstige oordenking. “''Ons weg deur die wêreld''”<ref>Leipoldt, C. Louis in Kannemeyer, J.C. (red.) “Kritiese aanloop” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> verskyn aanvanklik in 1914, maar word daarna telkemale hersien, aangevul en in verskillende dele heruitgegee. Die eerste uitgawe bevat “''Stukkies en brokkies''” as ’n geheel, aangevul met nuwe verse, verhale, spreuke en preke. In die tweede druk van 1919 voeg hy sy rede oor “''Afrikaans as voertaal''” by. Met die derde druk van 1922, wat uit drie dele bestaan, kry hierdie werk sy finale beslag deurdat verskeie vroeë gedigte weggelaat, ’n verdere pleitrede vir Afrikaans bygevoeg en ’n aantal spreuke deur kritiese en relativerende opmerkings in ’n ander lig gestel word. Die werk omvat nou verskeie verhale, essays, sketse, samesprake, fantasieë en verse, asook aforismes en spreuke. Die inhoud is grotendeels didakties van aard. Deel I bestaan uit “''Verhaaltjies en karaktersketse''”, “''Ligte leekprekies''” en “''Samesprake en ’n alleenspraak''”. “''Verhaaltjies en karaktersketse''” handel onder andere met die sonde-met-die-bure motief wat reeds blyk uit die geestige “''’n Brief van sy ouers aan Jan op die Kollege''”. Laasgenoemde brief word deur F.V. Lategan in die versamelbundel “''Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal''” opgeneem. Ander gewilde temas uit sy werk, soos die hond (“''Twee oues van dae''”), die kluisenaarsfiguur (“''Die kluisenaar van die Karro''”) en die spot met Nederlands (“''Meester''”) is ook reeds hier aanwesig. In die “''Ligte Leekprekies”'' is daar byvoorbeeld ’n preek vir kinders oor wedywer: “As julle nie weet wat kompetisie is nie, soek ’n handvol koring en gooi die vir ’n klompie hoenders. Dan sal julle kompetisie sien”. Die verskille tussen hoender- en mens-kompetisie word dan uitgewerk na aanleiding van wedywer op sportgebied. In “’n ''Preek vir Nooiens''” word die deugde van die voorouers teenoor die hedendaagse nuwighede geplaas en die vergelyking val nie ten gunste van die laaste uit nie. Die bundel word afgesluit met elf samesprake en ’n monoloog wat geskryf is met die oog op debatsaande. Hieronder is die bestes “''Die ingewikkelde boodskap''”, “''Die tweetalige vonnis''” en “''Die kys abaut die forro''” (sien die bespreking van sy dramas). Deel II bevat spreuke, fantasieë en versies. “''Duisend spreuke''” bestaan uit 732 “''Besproke Spreuke''” waar hy kommentaar verskaf op die spreuk om die betreklikheid daarvan te belig of met humor homself in die spreuk te betrek, en die res “''Onbesproke Spreuke''”, waar hy slegs die spreuke verskaf. Deur die gebruik van Stoffel Gieljam in die “''Besproke spreuke''” kry die skrywer die geleentheid om telkens op die relatiwiteit en dubbelkantigheid van ’n stuk “waarheid” te wys en om homself in die hekeling te betrek. In beide gedeeltes staan mens telkens verstom deur die diep lewens- en mensekennis. Hierdie deel bevat ook ’n aantal “''Fantasieë''” waarin onder meer naïewe personae, soos die watersloot, wa en berg, as sprekers optree. Die derde afdeling van hierdie deel bevat gedigte, waaronder “''Die mot en die kers''”. In Deel III, waaraan die boek sy naam ontleen, tree Langenhoven op as ’n gids op “''Ons weg deur die Wêreld''”. In ’n honderd kort prekies, elkeen voorsien van ’n pittige teks, word ’n groot verskeidenheid onderwerpe behandel. Daar is preke oor die mode, dronkenskap, skindery, politiek, sedelike kwessies, die eksamenstelsel, opvoeding, skuld, skynheiligheid, liefdadigheid, eerlikheid, borgstaan, godsdiens, die dood. Ook maatskaplike vraagstukke, soos die verhouding tussen kapitaal en arbeid word bespreek. Op sy weg deur die wêreld vind hy baie dinge wat verkeerd is, maar tog bly hy optimisties: “Laat ons moed hou, maat, die ou wêreld is darem nie so sleg nie!” Hierdie deel bevat ook “''Afrikaans as voertaal''”, “''De heilige ennen van Rehum en Simsai''”, ’n pleidooi in Nederlands vir die invoering van Afrikaans as kerktaal, en ’n afdeling “''Honderd prekies''”, wat meermale ontstaan uit een van sy spreuke. Arthur van der Lingen, ’n weldoener van die Akademie, laat in sy testament geld agter waarmee vyf jaar na sy dood die vyf beste letterkundige werke in Afrikaans tot op daardie stadium bekroon moet word. Die keurkomitee wys in 1929 “''Ampie I en II''” van Jochem van Bruggen, “''Uit oerwoud en vlakte''” van Sangiro, “''Oom Gert vertel en ander gedigte''” van C. Louis Leipoldt, “''Die vlakte en ander gedigte''” van Jan F.E. Celliers en “''Ons weg deur die wêreld''” van Langenhoven aan. Langenhoven weier hierdie toekenning, omdat sy werk slegs vyfde gelys word in die aankondiging. In “''Die opdraende pad''” bundel hy vyf voordragte, waarin hy op populêre wyse sosiale, politieke, wetenskaplike en letterkundige vraagstukke behandel. Met die Stellenbosse studente gesels hy oor “''Belangstelling''”, met die A.C.V.V. oor “''Inkomste en Uitgawe''”. Daar is ‘lange aaneenskakelings van logiese redenasie-kettings’. Die onderdele van elke onderwerp word behandel, meestal aan die hand van ’n aanskoulike beeld. Die skilpad word byvoorbeeld met goeie gevolg gebruik as beeld in “''Die Krag van ’n Nasie''”. Die aanwending van konkrete beelde word dan ook in die voordrag oor “''Letterkundige Styl''” as een van die geheime van sukses genoem. Die titel van die bundel wil te kenne gee dat die pad wat die jeug van Suid-Afrika moet bewandel, opdraand is, maar bo-op die hoogte is daar skatte wat nie deur mot of roes verteer word nie. “''Aan stille waters I en II''” is versamelings van sy rubrieke wat oor die jare in ''Die Burger'' verskyn het. Die titel is misleidend, aangesien hy meermale strydlustig ’n saak aanvoor of hom skerp krities uitspreek oor sake, onder andere oor kritici van sy letterkundige werk. Uit hierdie rubrieke word twee keuses gepubliseer, Deel I in 1930 en Deel II postuum in 1941. Met openhartige eerlikheid stort hy sy hart uit oor alles wat daar omgaan in sy gemoed. Die logiese en kalm beredeneerde betoog enersyds en andersyds die baie gewaagde stelling wat met spot en paradokse verdedig word, is gereelde stylfigure; daar word geskryf oor belangrike landsake en uitgewei oor huislike verskille van Vroutjie en Kerneels; oor godsdiens en wetenskap, volstruise en tande, letterkunde en die griep-bakterie. Gereeld gebruik hy ook die geleentheid om resensente en versamelaars van bloemlesings [null by te kom.] Die wisselende gehalte van die stukke kan ongetwyfeld daaraan toegeskryf word dat hy onder verpligting was om vir baie jare weekliks die rubriek te lewer en naas bydraes wat duidelik in haas afgejaag is, staan daar ook van Langenhoven se beste werk. Deel een bestaan uit vier afdelings. Die eerste afdeling is “''Korswil en klug''”, waarin hy ’n komiese lewenskets van homself gee en limerieke, allerlei versies, spreuke, raaisels, satires, toesprake en sketse opneem. Stoffel Gieljam, Neelsie en Vroutjie figureer in verskeie komiese vertellings, soos in “''Neelsie en Vroutjie veg ’n duel''” met sy komiese vermenging van fantasie en werklikheid. Die “''Sketse en verhale''” van die tweede afdeling is meestal mymerend en lerend, soos “''Onder die denne''” en “''Mymeringe van ’n grysaard''”, en die bestes gee sy humorsin weer, soos “''Die vlieg''”. “''In memoriam''” is ’n treffende essay oor die dood na ’n langdurige droogte van sy geliefde sipresboom, waaronder hy gereeld geskryf het, terwyl “''Oor die sloot''” oor die dood van sy hond handel. Die derde afdeling is gedigte en die vierde afdeling bestaan uit “''Gewigtiger stukke''”, wat meestal direk didakties of persoonlik-sentimenteel is. “''Brief van die harlekyn''” word baie bekend, waarin die skrywer persoonlike belydenis aflê, onder meer oor sy fyngevoeligheid vir kritiek. Deel twee van “''Aan stille waters''” (saamgestel deur Sarah Goldblatt) bevat ’n keuse uit die bydraes vir 1931 en 1932. Hierdie deel is nie volgens genre of tematies in afdelings verdeel nie en bestaan uit verdere vertaalde liedere, sketse oor alledaagse onderwerpe, voordragte oor politieke vraagstukke en die Afrikaanse taal en die bekende “''Werkreseppie''”. Die meeste stukke in hierdie bundel is egter meer tydgebonde as dié in die eerste versameling. “''U dienswillige dienaar''” bevat outobiografiese sketse. Die biografiese gegewens oor Langenhoven was altyd skraal omdat hy nooit oor homself wou praat nie. Hy het hom egter volledig en op persoonlike wyse uitgespreek in sy werk (veral in “''Aan stille waters''”) en net voor sy dood gee hy in “''U Dienswillige Dienaar''” twee belangrike outobiografiese stukke: “''Die wording van ’n skrywer''” en “''My aandeel aan die taalstryd''”. Die eerste gedeelte bevat ’n beskrywing van sy kinderjare, besonderhede omtrent sy ouers en pleegouers en die goewernantes en onderwysers by wie hy lering gekry het. Uit sy herinnering diep hy tallose anekdotes op waardeur die hele omgewing waarin hy opgegroei het, op treffende wyse beskryf word. Hy wys ook op die invloede wat bygedra het tot sy groei as skrywer, wat insluit sy studie van die natuurwetenskap en die regte, terwyl literêre invloede die Bybel, Latynse prosa, Homeros en Engelse prosa insluit. Na sy dood word “''My aandeel aan die taalstryd''” apart uitgegee vir die Senior Sertifikaat-eksamen van 1937, terwyl ’n keur uit sy essays later gebundel word in “''Essays uit Versamelde Werke''”. Hy blink uit met sy redenaarsvermoë en toesprake in die Volksraad en by allerlei ander geleenthede. ’n Klein aantal van sy toesprake word in “''Versamelde werke''” opgeneem en daaruit blyk duidelik sy wye belangstellingsveld en kundigheid. Hy kon oor onderwerpe praat wat gewissel het van letterkundige styl tot kwessies soos inkomste en uitgawe en die vooruitsigte van die Britse Ryk. Sy werk word ook gereeld in ander vorms uitgegee, soos byvoorbeeld die bundel wat J.F. Scannell uit sy spreuke en gesegdes saamstel en dit “''Van mens tot mens''”<ref>Brink, André P. “Rapport” 9 Desember 1979</ref> noem en hierdie selfde redakteur se keuse uit ander geskrifte onder die titel<ref>Brink, André P. “Rapport” 9 Maart 1980</ref> “''Die vrolike vlam''”.<ref>Breytenbach, Kerneels “Beeld” 10 Desember 1979</ref> Sarah Goldblatt bundel van sy outobiografiese sketse in “''Al skrywend''”. Leon Rousseau bring ’n keur uit die verskillende fasette van sy skrywerskap (spookstories, kinderverhale, toneelstukke, verhale en gedigte) saam in “''Langenhoven in volkleur''” <ref>Breytenbach, Kerneels “Die Burger” 5 Mei 1983</ref>en die boek word ryklik geïllustreer sodat dit ’n volwaardige koffietafelboek word. Die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] wat jaarliks op sy tuisdorp Oudtshoorn gehou word, gee aanleiding tot hernude belangstelling in sy werk en twee plaaslike uitgawes sien as gevolg hiervan die lig. “''Pittige sêgoed en raak antwoorde van Sagmoedige Neelsie''” bevat veral spreuke, terwyl “''Sagmoedige Neelsie praat padlangs''” ’n keur uit die artikels is wat sedert 2005 in die ''Oudtshoorn Courant'' verskyn het. Langenhoven se politieke publikasies sluit in die pamflet “''’n Vriendelike woord aan die Zappe''” (1916). Hierin poog hy om die destydse regering sover te kry om aandag te vestig op kwessies wat verdelend inwerk op die Afrikaners, soos die Britse vlag, die Rebellie en die konsiliasiebeleid. Ten tye van die vredesonderhandelings in Versailles na afloop van die Eerste Wêreldoorlog skryf hy ’n aantal werke. Op 18 Januarie 1919 ontvang hy ’n telegram van dr. D.F. Malan met ’n opdrag vir die boek “''Republicans and sinners''”, wat op 1 Februarie 1919 onder die skuilnaam A Loyalist verskyn. Hierdie is ’n illustrasie van hoe vinnig hy ’n boek kon afhandel. Die werk word opgedra aan president Woodrow Wilson van die Verenigde State van Amerika en Langenhoven beskryf hierin die kenmerkende eienskappe en ideale van die twee blanke bevolkingsgroepe in Suid-Afrika. “''The everlasting annexation''” dra hy half ironies op aan generaal J.C. Smuts. Dit is aangebied as ’n toekomsfantasie waarin die wêreld, uitgesonderd Suid-Afrika en die res van Afrika, deur ’n ontploffende ster weggeskeur word. Die Britse Ryk is daarmee heen, dus is dit die einde van die Britse oorheersing en kom die Nasionale Party aan die bewind, onder meer met die herstel van taalregte van die Afrikaners en met die behoud van taalregte van die Engelse. Met hierdie geskrif beoog Langenhoven om te illustreer hoe imperialisme wêreldwyd noodgedwonge die knie sal buig voor nasionalisme, wat dan inderdaad ook gebeur het. Steeds in 1919 ten tye van die vredesonderhandelinge, skryf Langenhoven ook ’n stuk vir generaal Hertzog oor die posisie van die klein nasies teenoor die verswelgende imperialisme. Hierdie stuk, “''’n Paar algemene oorweginge omtrent geskiedenis-studie''”, word saam met ’n stuk van Gustav S. Preller gepubliseer onder die titel “''Twee geskiedkundige opstelle''”. Op aandrang van generaal Hertzog skryf hy ook twee politieke pamflette wat die denkrigtings van die Nasionale Party uiteensit. “''Goud of papier?''” hanteer die vraag of Suid-Afrika van die goudstandaard moet afstap en Langenhoven spreek hom hier ten gunste van die goudstandaard uit. “''Die witman se pand''” handel oor die naturelle-vraagstuk en die kieser se verantwoordelikheid, waarin hy hom uitspreek ten gunste van ’n bedeling waar die wit mense se mag vir die toekoms verseker moet word, maar nie op so ’n wyse dat die swart mense vreemdelinge in hulle eie land word nie. Beide hierdie publikasies dateer uit 1929. Aanvanklik skryf hy ook in Engels. “''The life history of an ostrich''” skryf hy reeds voor die eeuwending, hoewel dit eers in 1953 gepubliseer word. Dit vertel die verhaal van ’n volstruis vandat hy uit die eierdop loskom tot by volwassenheid en vereplukstadium, alles in die trant van die diereverhaal gesien vanuit sy belewing van dinge. In 1901 het hy begin met “''Reminiscences of Clifton Brown''”, wat bedoel was as ’n vervolgreeks vir ’n Engelse tydskrif. Dit handel oor die ervarings van ’n skrander prokureur wat as ’n soort Sherlock Holmes-speurder met sy intellek en redeneervermoë sy teenstanders uitoorlê. Hy het dit in 1902 voltooi en laat tik, maar kon dit nie aan oorsese tydskrifte verkoop kry nie. In die jare van sy beoefening van die reg skryf hy ’n paar regsdokumente, onder andere ’n ongetitelde onvoltooide handleiding in Engels oor die regte van die individu in verband met eienaarskap, besit, vervreemding, gebruik en gevangehouding. Sy eerste publikasie is “''The Resident Magistrates of the Cape Colony in their capacity as judges''”. “''Iets over arbiters en arbitraties''” verskyn in 1906, ’n kort pamflet wat hy op versoek saamgestel het. Daarin sit hy die tipe geskille wat ’n arbiter kan besleg uiteen, wie as arbiters aangestel kan word, wie hulle aanstel, watter mag hulle het en hoe ’n arbiter sy taak moes uitvoer. ’n Studie oor “''Elements of the theory of Real Rights''” word van publikasie onttrek na indringende kritiek daarop deur die Kaapse advokaat W.P. Schreiner, die broer van Olive Schreiner en voormalige premier van die Kaapkolonie. === Jeugwerke === Verskeie kinder- en jeugboeke word ook deur hom geskryf, waarin hy hom op bekwame wyse inleef in die kindersiel. Van sy kinderversies is “''Wiegeliedjie''” een van die bekendstes, waar die moeder in kleutertaal haar kindjie aan die slaap sing. In “''Die Eensame Hoop''” maak hy gebruik van die allegoriese Vader Tyd en die nooientjie Hoop uit sy toneelstukke om die kinders die vroegste geskiedenis van Suid-Afrika te vertel.<ref>Samuel, Susan “Boeke Insig” No. 7, Herfs 2009</ref> “''Brolloks en Bittergal''” is sy bekendste werk vir kinders, waarin hy daarin slaag om die kinders mee te voer na die wonderwêreld wat geskep is deur kunstenaars soos Grimm en Andersen. Hierdie boek beleef dan ook verskeie herdrukke. Die boek bevat vier stories (“''Kappokkie''”, “''Die eensame huisie''”, “''Die houtboskinders''” en “''Bertie van die Groot Karo''”) met ooreenstemmende karakters wat in die eerste drie verhale optree en die twee mensvreters, Brolloks en Bittergal, in die eerste en laaste storie. Die aksie speel deurentyd af in Langenhoven se bekende wêreld: die Grasveld, die gebied tussen die berge en die see met sy klowe, houtbosse en spelonke; en die Groot Karoo anderkant die Groot-Swartberge met sy vlaktes en klipkoppies en kort vaal bossies. “''Brolloks en Bittergal''” (verwerk deur Leon Rousseau en geïllustreer deur Nelda Vermaak) is in 2009 op die kortlys vir die toekenning van die M.E.R.-prys. In “''Die Krismiskinders''” word drie kinders deur Kersvader na ’n kinderlose egpaar gebring en hulle kry ook troeteldiere, want Kersvader bring vir hulle Woewoef en Miaau. Hy het egter nog waardevoller presente gebring, want Talie kry ’n viool, Aristo ’n boek met versies en stories en Sontie ’n verfdoos. Die muses Harmonie, Minerva en Ourora leer die kinders dan om met hulle gawes van musiek, woord en skilder die Koning van die Lig te dien. Hulle weier om met hulle gawes die Koning van die Donker te dien en hy verban hulle dan na die diepste donker van die Kangogrotte, waar hulle steeds slaap. Hulle sal miskien eendag gewek word deur ’n ligstraaltjie, wat iemand van die Koning van die Lig moet leen. Vir die jeugmark is ook “''Die boekie sonder naam''” van 1928, waarin tant Effie verhaaltjies vertel aan Gertjie oor die redding van ’n weggeraakte kind, kinders op ’n piekniek wat in ’n grot vasgekeer word deur ’n krokodildraak, kinders wat deur ’n waterstroom weggevoer word en hoe kinders gedigte maklik kan leer. In die reeks “''Verhaaltjies vir laer skole''” verskyn “''Jantjie Muis en Jakob Slang''”, “''Kootjie''”, “''Die twee oorlosies''”, “''My sewe maters''” en “''Dirkie Mens en Snytjie Brood''”, wat almal later saam uitgegee word onder die titel “''Jantjie Muis en Jakob Slang''”. Die titelverhaal vertel hoe twee vindingryke muise telkens die slang uitoorlê. Hy lewer ook verskeie suiwer didaktiese werke vir die jeug. “''Die goeie burger''” spel die jeug se plig as landsburgers uit, “''Water en sy aard''” vertel meer van water en die natuurwetenskap terwyl “''Van die aarde na die sterre''” sterrekunde verduidelik. Saam met die literator E.C. Pienaar skryf hy die handleiding “''Hoe om te skrywe''”, wat vernaamlik op die jonger mark gerig is. === Poësie === Hy publiseer sy gedigte grootliks verspreid in sy ander werke. “''Ons weg deur die wêreld''” bevat ’n hele afdeling van sy verse, waaraan hy telkens met nuwe uitgawes van die gedigte verwerk, weglaat en nuwes insluit. Hierdie is dan ook sy belangrikste uiting op poësiegebied. Die gedigte is oorwegend moraliserend of geestig met temas uit die daaglikse doen en late van die mens, vaderlandse motiewe soos die Groot Trek en die Rebellie en enkele kere, soos in “''Credo in Deum Patrem''”, uit die worsteling van die indiwidu om geloof en helderheid oor die basiese vrae in verband met die mens se bestaan. Die meeste verse word ontsier deur die oorwegend didaktiese aard en sentimentaliteit, die gebrek aan sterk beelding en tegniese onbeholpenhede. Noemenswaardig is veral “''Die mot en die kers''”, wat met sy lewensles en geestige woordspel aan die einde waarskynlik, naas “''Die stem van Suid-Afrika''”, as sy beste gedig gereken kan word. Hy lewer ook hier ’n aantal bekoorlike kinderversies, waaronder “''Liefdes-onsin''” en “''Ag wat, dis maar ’n hond''”, laasgenoemde wat sy besondere gehegtheid aan sy honde illustreer. Die gedig “''Die stem van Suid-Afrika''”, wat later die amptelike volkslied van Suid-Afrika sou word, is in 1918 eers in ''Die Burger'' gepubliseer en dan apart uitgegee saam met musiek wat hy self daarvoor geskryf het. Die gedig kry groot aftrek, maar nie die musiek nie. [[Henry Fagan|H.A. Fagan]] wy in ''Die Burger'' ’n hoofartikel aan die gedig, waarin hy voorspel dat die gedig bestem is om die volkslied van Suid-Afrika te word. “''Die pad van Suid-Afrika''”,<ref name="marais">Marais, Eugène N. in Kannemeyer, J.C. (red.) “Kritiese aanloop” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> of “''Eerste skoffies op die pad van Suid-Afrika''” soos dit in boekvorm getiteld was, verskyn in Maart en April 1921 in ''Die Huisgenoot''. Daarna word dit in boekvorm uitgegee, met illustrasies van Reenen J. van Reenen. Hierdie werk sluit met die verwerking van historiese boustof en met die aksent op die wording van ’n nuwe nasie regstreeks aan by sy dramas “''Die hoop van Suid-Afrika''” en “''Die vrou van Suid-Afrika''”. Dit is egter nie ’n drama nie, maar ’n epos in meestal onberymde versmaat, ’n tipe poësie wat met weinig bindmiddele na die prosavorm neig. Die beskawingsgeskiedenis van Suid-Afrika tot 1838 is die boustof van hierdie epies-liriese gedig. Dit handel agtereenvolgens oor die “''Eerste verspieders''”, die aankoms van Jan van Riebeeck, die “''Eerstelinge''” (waarin die geskiedenis van Frederik Bezuidenhout en die Slagtersnekrebellie verwerk word), die Groot Trek met die aksent op Retief en sy dood, en die moord op Blaauwkrans, sodat die geheel dus dieselfde periode as sy allegoriese drama “''Die hoop van Suid-Afrika”'' dek. Die vier gedigte waarmee die bundel afsluit, is nie ’n integrale deel van die epiese opset van die res nie, maar is as poësie veel beter, met twee wat van sowel literêre as nasionale betekenis is. “''Ons eie vlag''” se laaste strofe is later deur F.J. Joubert getoonset en is algemeen as vlaglied aanvaar. “''Die stem van Suid-Afrika''” is later deur M.L. de Villiers getoonset en vir jare lank as nie-amptelike volkslied aanvaar totdat dit op 2 Mei 1957 amptelik as sodanig verklaar is en ’n gedeelte na demokrasie in 1994 steeds deel van die volkslied vorm. Waar Eugène Marais en E.C. Pienaar krities staan teenoor “''Eerste skoffies''”, beskou Langenhoven self dit as een van sy belangrikste werke. Vier godsdienstige gedigte word opgeneem agterin “''Skaduwees van Nasaret''”, met “''Lied van die Kalvinis''” wat die beste is. “''Ou-liedjies''” is ’n verwerking van bekende volksverse. ’n Groot deel van “''Aan stille waters I''” bestaan uit gedigte, met ’n groot aantal limerieke wat beïndruk met hulle geestigheid en vernuf. Verder is daar vertalings van onder andere gedeeltes uit “''Hamlet''” van William Shakespeare, Johann Wolfgang von Goethe se “''Erlkönig''”, William Cowper se “''John Gilpin''”, Robert Southey se “''The well of St. Keyne''” en Thomas Gray se “''Elegy written in a country churchyard''”. Die slotstrofe van laasgenoemde gedig is Langenhoven se grafskrif. Hy skryf ook ballades van veral klassieke en mitologiese onderwerpe, minneliedjies, vertellende en historiese verse oor die Voortrekkers en oor Woltemade, sonnette en treursange, waarvan min uitstyg bo die gemiddelde. Terwyl Langenhoven nog by ''Het Zuid-Westen'' redakteur was, is enkele gesange wat hy in Afrikaans vertaal het, in die koerant gepubliseer. Hy het daarna ’n stuk of dertig van die gesange vertaal, waarvan die meeste in sy “''Aan stille waters''” rubriek in ''Die Burger'' verskyn het. Saam met enkele ander godsdienstige liedere word dit in September 1922 as “''Gesange in Afrikaans''” uitgegee. Met sy vertaling slaag Langenhoven daarin om weg te breek van die Nederlandse sfeer en aan die Gesange ’n onmiskenbare Afrikaanse aard en toon te gee. G.B.A. Gerdener was nie baie vleiend oor Langenhoven se pogings om die gesange te vertaal nie en uit kerklike kringe is daar ook geen teken van belangstelling nie. Dit het hom baie gegrief en teleurgestel. Langenhoven lewer ook ’n knap vertaling van Edward Fitzgerald se verwerking van Omar Khayyám se “''Rubáiyát''”, ’n Middeleeuse digbundel wat sedert sy eerste publikasie in vertaling van Edward Fitzgerald in 1859 in Brittanje ’n soort kultusteks geword het en deur veel meer mense as net gewone liefhebbers van die digkuns gelees en waardeer is. Hierdie bundel bestaan uit vyf en sewentig kwatryne na die eerste uitgawe van Fitzgerald se vertaling en is dan ook die eerste bundel kwatryne in Afrikaans. Sy geliefkoosde vorm van die poësie was beslis die limeriek, wat uitstekend aansluit by sy geestigheid en vernuftige spel met woorde. Sy gedigte word in ’n menigte bloemlesings opgeneem, waaronder “''Groot verseboek''”, “''Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte''”, “''Digters en digkuns''”, “''Afrikaanse verse''”, “''Afrikaanse letterkunde''”, “''Junior verseboek''”, “''Die junior digbundel''”, “''Klein verseboek''”, “''Nuwe Kleinverseboek''”, “''Nuwe Kleuterverseboek''”, “''Digterstemme''”, “''Stories op rym''”, “''Miskien sal ek die wingerd prys''”, “''Uit ons letterkunde''”, “''Woordpaljas''”, “''My Afrikaanse verseboek''”, “''Voorspraak''” en “''Die tweede gerf''”. Hy skryf ook talle gedigte vir kinders, met veral “''Lamtietie damtietie''” (wat as “''Liefdes onsin''” reeds so vroeg as 1911 in “''Stukkies en brokkies''” opgeneem is) en “''Die waentjie''” wat gewild bly. “''Die ABC Boekie''” (geskryf onder die naam Elspet), is ’n bundel met kinderversies. === Drama === Langenhoven lewer ook ’n bydrae tot die drama. Aanvanklik skryf hy ’n aantal samesprake vir debatsverenigings en in “''Stukkies en brokkies''” (1911) en “''Ons weg deur die wêreld''” (1914) word ’n aantal hiervan opgeneem, soos byvoorbeeld die samespraak tussen ’n boer, Engelsman en Duitser wat hy onder die titel “''’n Weergalmpie van Babel''” gepubliseer het. In bogenoemde twee boeke het hy ook “''’n Modelletjie vir ’n debat''” opgeneem met voorbeelde van toesprake, debatsonderwerpe en ’n eenvoudige model van reëls vir ’n debatsvereniging. Een van sy vroegste geskrifte in Afrikaans was die samespraak “''Die tweetalige vonnis''” wat sir Henry Juta in sy “''Reminiscences''” (1912) opgeneem het. Hierdie samespraak het uit 1906 gedateer en is later in verwerkte vorm in “''Ons weg deur die wêreld''” opgeneem. Hierin vertaal die aangeklamde tolk die eentalige regter se uitspraak op so ’n wyse dat die beskuldigde gruwelik beledig word. Ander samesprake uit hierdie tyd sluit in “''Die kys abaut die forro''”, wat die lagwekkende maar ook treurige toestand uitbeeld wanneer ’n Afrikaner sy eie taal verag en net Engels wil praat; “''Teorie en praktyk''” wat ’n kandidaat uitbeeld wie se oggend-en aandpraatjies nie ooreenstem nie; “''Die ingewikkelde boodskap''” wat met sy wartaal reeds ’n soort surrealistiese effek bereik en illustreer hoe maklik ’n eenvoudige boodskap verdraai kan word deur onbelangrike detail; en “''Deskundige kritiek''”, waar twee pa’s bekommerd is oor die nuwerwetse goed wat hulle kinders op skool leer, soos dat die aarde om die son draai. Jan Spies neem “''Die ingewikkelde boodskap''” en “''Deskundige kritiek''” in die versamelbundel “''Klein begin in die drama''” op. “''Die verlore soon''” verskyn aanvanklik as vervolgverhaal in ''Het Zuid-Westen'' en Langenhoven verwerk dit later as drama. Hierin verloor ’n seun sy moeder en gaan dan na Johannesburg, waar hy onder slegte invloed aan die drink gaan en al sy geld verloor. Hierdie stuk word nooit gepubliseer nie. Vanaf 16 Januarie 1905 het die klug “''Die trouwbelofte''” as vervolgstuk in ''Het Zuid-Westen'' verskyn en dit word in 1909 in boekvorm gepubliseer. Sy ervarings as prokureur vind neerslag in die toneelstuk “''De waterzaak''” (met oorspronklike subtitel “''Engelsch versus Hollandsch''”), wat aanvanklik in 1909 gepubliseer word en in 1912 verwerk word tot “''Die wêreld die draai''”. Dit was duidelik dat hy van die konsep van hierdie toneelstuk gehou het, aangesien hy dit telkens in verwerkings heruitgegee het. In 1926 het hy weer daaraan gewerk en het dit as “''Die laaste van die takhare''” verskyn. Hierin kry Ou Dowe Oom Karel (die laaste takhaar) die Engelse Hamiltons as bure en hulle maak ’n hofsaak teen hom aanhangig omdat hy die rivier se water afkeer voordat dit by hulle uitkom. Henry Hamilton raak verlief op oom Karel se dogter, Miemie, en neem Hollandse lesse. Hy kan hierdie taal egter nie baasraak nie, maar onder Miemie se leiding leer hy maklik Afrikaans aan. Die Boerseun Johannes ding ook om Miemie se hand mee. Nadat ’n weduwee uit die Transvaal, tant Maria, die onderplaas koop word die watergeskil opgelos. Miemie trou dan met Johannes, oom Karel met tant Maria en die Hamiltons verhuis terug na Engeland. Hierdie geestige stuk is baie gewild in sy tyd, maar skiet te kort aan veral gemotiveerde karakterontwikkeling en dramatiese samehang. Dit word ook vir die radio verwerk en deur Radiosondergrense uitgesaai. In 1911 word “''Die familie zaak''” gepubliseer, ’n geestige klug verwant aan “''Die wêreld die draai''”. Tydens sy redakteurskap van ''Het Zuid-Westen'' ontvang hy in 1913 ’n opdrag van die Oudtshoornse vieringskomitee om ’n toneelstuk te skryf wat geskik sou wees om op Dingaansdag opgevoer te word. Hy skryf dan die allegoriese “''Die hoop van Suid-Afrika''” binne twee middae en twee aande en op 8 November 1913 word dit as ’n spesiale bylae tot ''Het Zuid-Westen'' gepubliseer. Hierdie stuk behandel in ses taferele die geskiedenis van Suid-Afrika vanaf 1652 tot en met die Slag van Bloedrivier in 1838. Naas historiese karakters soos Retief en Dingaan, gebruik hy hier ook abstrakte personasies soos Hoop (soos ook blyk uit die drama se titel) en Vader Tyd. Die eerste produksie was onder Langenhoven se spelleiding in die Oudtshoornse Teatersaal. Hy vertolk self die rol van Retief, sy stiefdogter Antoinette Lilienfeld die rol van Hoop en sy stiefskoonseun Allan Pocock die rol van goewerneur Stockenström. Die tweede toneel uit hierdie drama word deur D.F. Malherbe in die versamelbundel “''Afrikaanse letterkunde''” opgeneem. In 1918 word<ref>Grosskopf, J.F.W. in Kannemeyer, J.C. (red.) “Kritiese aanloop” Jutalit Kenwyn Eerste uitgawe 1989</ref> “''Die vrouw van Suid-Afrika''” gepubliseer en dit word aangebied as ’n vervolg op “''Die hoop van Suid-Afrika''” en as ’n “dramatiese fantasie” en opgedra aan die nagedagtenis van sy ontslape pleegmoeder. Hierdie drama behandel in ses taferele die geskiedenis van Suid-Afrika in die periode van 1842 tot 1902, die einde van die Anglo-Boereoorlog. Hierdie twee stukke is minder dramas as wat dit gedramatiseerde spreekkore is, waar die persone ’n idee of ideologie eerder as menslike karakter verteenwoordig. Weer figureer Vader Tyd en Hoop, met die Vrou van Suid-Afrika ook nou ’n karakter. In ’n resensie in ''Die Huisgenoot'' van November 1918 spreek H.A. Fagan ernstige kritiek op “''Die vrou van Suid-Afrika''” uit. Hy het gemeen dat die politieke karakters en twisgesprekke die poëtiese kwaliteit van die stuk skaad en dat dit lyk asof die drama oorhaastig geskryf is, ook wat die taalgebruik betref. Langenhoven was baie heftig in sy kommentaar op hierdie kritiek en het die redaksie van ''Die Huisgenoot'' versoek om voortaan alle vermelding van sy werk te staak. “''Die eensame hoop''” is weer ’n soort vervolg op “''Die hoop van Suid-Afrika''” en “''Die vrou van Suid-Afrika''”, met dieselfde allegoriese karakters. Dit is op kinders gemik en vertel die geskiedenis van die vroeë vaarders om die Kaap tot die koms van Jan van Riebeeck. Die boodskap aan die kinders is van die hoop en dryfkrag wat nodig is om ’n volk te laat groei. Dit is ’n eenvoudige vertelling wat geskryf is in ’n tyd toe klein geskiedenisse van dié aard nog nie in Afrikaans beskikbaar was nie. “''Die kinderparlement''” is een van die eerste dramas wat spesifiek vir kinders geskryf word en hierin maak hy kinders vertroud met die werking van die politiek. In 1923 voltooi Langenhoven ’n dramatisering van sy epos “''Die pad van Suid-Afrika''”. “''Die onmoontlike tweeling''” sluit weer aan by “''Die wêreld die draai''”, terwyl dit ook iets van die sonde-met-die-bure-motief bevat. Die stuk werk basies met ’n reeks verwarrings. Oom Gawerjal ken nie sy tweelingdogters, Elsie en Sannie, uitmekaar nie en het verdere probleme met sy studenteseun Jan, sy werkvolk, sy volstruise en sy pyp. Hans en Flippie is ook ’n identiese tweeling en kom om met Elsie en Sannie te vry en so vry hulle elkeen met die “verkeerde” nooi.<ref name="marais" /> “''Vrouetrou''” sluit aan by ’n vroeëre werk van hom, naamlik “''Die verlore soon''”, wat in voltooide vorm slegs in ''Het Zuid-Westen'' verskyn het en een van sy mislukkings was. Hierdie toneelstuk is grotendeels in rymlose verse geskryf en is ernstig van aard. Oom Hendrik se seun Jan lei ’n wilde lewe, maar hy word getrou versorg deur sy aangenome dogter Mieta. Weens Jan se onverantwoordelikheid bemaak oom Hendrik sy besittings aan Mieta, onder die wanindruk dat sy vir Jan liefhet, met hom sal trou en na hom sal omsien. Mieta is glad nie verlief op Jan nie en verkies eerder vir Hansie, terwyl Jan vry na die progressiewe Elsie. Wanneer Mieta uitvind van oom Hendrik se wense, is sy bereid om haar eie geluk op te offer om daaraan te voldoen. Alles loop egter eindelik uit op ’n romantiese, gelukkige einde. “''Petronella''” word in 1931 gepubliseer en word beskryf as “’n tragedie van verarming”. Petronella en Adelryk is verloof en Petronella se vader Diederik en Adelryk se vader Gideon koop saam ’n plaas vir hulle kinders. Gideon leen die geld by die gierigaard Hans Groenewerf, wat self op Petronella verlief is. Hans gebruik hierdie situasie om druk te plaas op Petronella om met hom te trou. Petronella weier en eindelik word die twee families gedwing om alles wat hulle het uit te verkoop om Hans se skuld te betaal. Die families word padwerkers en is ten spyte van hulle armoede steeds gelukkig omdat hulle getrou was aan hulle innerlike en nie toegegee het aan die materiële nie. Verskeie van sy werke word vir die verhoog verwerk. TRUK bied in 1964 die Langenhoven-program “''Modes van voor, skuld van agter''” aan. Met die honderdjarige herdenking van sy verjaarsdag in 1973 word verskeie van sy werke gedramatiseer en op die planke gebring, onder andere “''Sagmoedige Neelsie''” deur TRUK, ’n teks wat uit Langenhoven se werke saamgestel is deur Bartho Smit. In 1995 word “''Doppers en Filistyne''” in ’n solostuk op die planke gebring met die ervare Eric Nobbs as die skrywer en akteur en hierdie opvoering beleef vele opvoerings oor baie jare. By die KKNK van 1998 word “''Die laaste strooi''” ter ere van Oudtshoorn se gedenkjaar op die planke gebring, ’n stuk saamgestel uit Langenhoven se werke deur Ilse van Hemert waarin Cobus Rossouw die rol van Langenhoven gespeel het. Lizz Meiring en Hannes Muller bring ook in 1998 by die KKNK ’n pantomime van “''Brolloks en Bittergal''” op die planke. In 2007 word “''Fragment''” en “''Brief van die harlekyn''” uit “''Stille waters''” deur [[Thijs Nel]] tot die drama “''Brief van die harlekyn''” verwerk en by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn opgevoer. Uittreksels uit sy “''Aan stille waters''”-rubriek word ook vir die radio verwerk en deur Radiosondergrense by hulle eerste kunstefees oor die radio in 2013 uitgesaai as “''Vroutjie weet alweer beter''”. === Versamelde werke === Sowat ’n maand na sy dood het die Nasionale Pers, Vroutjie en Goldblatt briewe begin ontvang om sy werke in ’n eenvormige band en formaat beskikbaar te stel. Dit lei tot die uitgawe van sy “''Versamelde werke''”, wat aanvanklik in twaalf boekdele gepubliseer word. Die eerste twee drukke word in 1933 tot 1935 gepubliseer en in 1936 en 1937 het twee verdere boekdele verskyn wat onderskeidelik sy drie Engelse werke en sy nagelate werke bevat het. Die publikasie van ''Versamelde werke'' was die grootste enkele produk waartoe Sarah Goldblatt se toewyding as administratrise van Langenhoven se nalatenskap gelei het. In die veertigerjare, die vyftigerjare en weer in die eeufeesjaar 1973, is dit herdruk en betreklik gou uitverkoop. In 1955 word “''Aan stille waters II''” as deel vyftien herdruk en in 1958 word deel sestien bygevoeg wat bestaan uit dokumentasie oor “''Die Stem van Suid-Afrika''”, “''Ons eie vlaglied''”, Langenhoven se ontwerp vir ’n sonwyser, vroeë stukke in Nederlands, Engels en Afrikaans, die reeks “''Ou-liedjies''” en verspreide gedigte wat nie in een van sy vroeëre bundels opgeneem is nie. == Eerbewyse == Sy gedig “''Die stem van Suid-Afrika''”, wat in 1918 geskryf is, word deur M.L. de Villiers getoonset en op 2 Mei 1957 tot amptelike volkslied verklaar, nadat die destydse Eerste Minister, generaal J.B.M. Hertzog, reeds so vroeg as 1938 besluit het dat die lied saam met “''God save the king''” by die opening van die Parlement gesing moet word. In 1931 ken die Universiteit van Stellenbosch ’n eredoktoraat (D.Litt. honoris causa) aan hom toe. Op 21 April 1955 word sy huis Arbeidsgenot as Nasionale Museum geopen. Ten tye van sy eeufeesviering in 1973 word ’n groot Langenhoven-fees gehou, met feesvieringe veral in Oudtshoorn. KRUIK en TRUK dramatiseer van sy werke vir opvoering, die Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie bied van sy werke aan en voorlesings word oor die radio uitgesaai, terwyl ’n nuwe, bygewerkte uitgawe van sy “''Versamelde Werke''” ook gepubliseer word. Verskeie koerante en tydskrifte, insluitende ''Rapport'', ''Die Huisgenoot'', ''Die Taalgenoot'', ''Tydskrif vir Letterkunde'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', ''Die Unie'' en ''Die Matie'' wy gedenkuitgawes in hierdie jaar aan hom. Die beeldhouer Olgo Pieri maak in 1973 tydens die eeufeesvieringe ’n standbeeld wat tot sy eer by die Universiteit van Stellenbosch opgerig word. ’n Reeks van twaalf episodes oor Langenhoven en sy werk word in 1983 oor televisie gebeeldsaai, met die teks geskryf deur Manie van Rensburg en Johan van Jaarsveld. In Desember 2002 word hy en sy vrou se grafte in die openbare begraafplaas opgegrawe en ’n herbegrafnis vind op 30 Maart 2003 plaas op die gronde van Arbeidsgenot. === Nalatenskap === Die [[Universiteit van Stellenbosch]] se studentesentrum is na Langehoven vernoem, en is bekend as "Die Neelsie". Suid-Afrikaanse filmmaker [[Manie van Rensburg]] het in [[1983]] 'n lighartige komedie vir televisie vervaardig gebaseer op Langenhoven se werke. Dit was getiteld ''Sagmoedige Neelsie''. Die Suid-Afrikaanse Poskantoor het in [[1973]] 'n gedenkseël uitgereik vir die 100-jarige herdenking van Langenhoven se geboorte. Die [[C.J. Langenhovenprys vir Taalwetenskap]] wat deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] uitgereik word, is na hom vernoem. Die plek waar Langenhoven en sy familie gewoon het van 1903 tot 1950, [[Arbeidsgenot]], is vandag 'n huismuseum.<ref>{{cite web |url=http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php |title=Van wig tot graf |access-date=19 Maart 2016 |quote=1903 – Langenhoven trek na Arbeidsgenot (vanaf Hoopstraat) |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629131632/http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php |archive-date=29 Junie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> C.J. Langenhoven is in 1932 aan hartversaking oorlede. Hy was 58 jaar en 11 maande oud. Een van sy bekende gedigte, [[Siembamba]]: <poem style="font-style: italic; background-color: #f9f9f9; padding-left:2em"> Siembamba, ek is 'n baba, Siembamba, ek is 'n baba --pas my veilig op in die nood, sus my liefies op die skoot. Siembamba, ek is 'n seuntjie, Siembamba, ek is 'n seuntjie maar jy sal sien ek is net nou groot; slaan maar orige kêrels dood. Siembamba, ek is 'n jonkman, Siembamba, ek is 'n jonkman --tel my nou maar af van die skoot; ek slaan self die kêrels dood. Siembamba, ek is getroud nou, Siembamba, ek is getroud nou --maar sy dink ek is nog op die skoot, wil nie glo nie ek is groot. Siembamba, almal babas. Siembamba, almal babas --al die mans is danig groot-- almal babas tot hul dood. </poem> == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |1909 |Die trouwbelofte |- | |Die famielie zaak |- | |Die water zaak |- | |Die trouwbelofte |- | |Die famielie zaak |- |1911 |Eenvoudige stukkies en brokkies |- |1912 |Die wêreld die draai |- | |Afrikaanse verjaardagboekie |- |1913 |Die hoop van Suid-Afrika |- |1914 |Ons weg deur die wêreld |- |1918 |Die stem van Suid-Afrika |- | |Die vrouw van Suid-Afrika |- |1919 |Die onmoontlike tweeling |- |1921 |Vrouetrou |- | |Sonde met die bure |- | |Eerste skoffies op die pad van Suid-Afrika |- |1922 |Doppers en Filistyne |- | |Die eensame hoop |- |1923 |Loeloeraai |- | |Die opdraande pad |- |1924 |Die lig van verre dae |- | |Geeste op aarde |- |1925 |Die laaste van die takhare |- | |Brolloks en Bittergal |- | |Herrie op die ou tremspoor |- | |Ons geliefde verjaarsdagboekie |- |1926 |Mof en sy mense |- | |A first guide to Afrikaans |- | |Donker spore |- | |Die Krismiskinders |- |1927 |Die kinderparlement |- | |Die wagtende wêreld |- | |Skaduwees van Nasaret |- |1928 |Die boekie sonder naam |- | |Ou-liedjies |- | |Vlaglied |- |1929 |Aan stille waters I |- |1930 |Die wandelende geraamte |- |1931 |A.B.C. Boekie |- | |Jantjie Muis en Jakob Slang |- | |Kootjie Totjie |- | |Petronella |- | |Hoe om te skrywe (saam met E.C. Pienaar) |- |1932 |U dienswillige dienaar |- |1933 |Die mantel van Elia |- | |Versamelde werke, wat ook insluit die volgende met jaar van oorsprong Oor opstelle (1931) |- | |Die letterkundige skoonhede van die Bybel (1932) |- | |Hooftrekke van die Bybelverhaal (1932) |- |1941 |Aan stille waters II |- |1971 |… die erwe van ons vaad’re |- |1972 |Twee novelles (Mof en sy mense en Donker spore) |- |1979 |Van mens tot mens (saamgestel deur Jan Scannell) |- | |Die vrolike vlam (saamgestel deur Jan Scannell) |- |1983 |Langenhoven in volkleur |- |1989 |Spreuke van Langenhoven: ’n keuse |- |1992 |Die beste spookstories |- |2000 |Pittige sêgoed en raak antwoorde van Sagmoedige Neelsie |- |2006 |Sagmoedige Neelsie praat padlangs |- | !Nie-fiksie werke |- |1900 |The Resident Magistrates of the Cape Colony in their capacity as judges |- |1906 |Iets over arbiters en arbitraties |- |1910 |Padlangers en zonder doekies |- | |The royal road to Cape Dutch |- |1916 |’n Vriendelike woord aan die Zappe |- |1919 |Republicans and sinners |- | |The everlasting annexation |- | |Twee geskiedkundige opstelle (saam met Gustav S. Preller) |- |1926 |Van die aarde na die sterre I en II |- | |A first guide to Afrikaans |- |1928 |Water en sy aard |- | |Die goeie burger |- |1929 |Die witman se pand (saam met J.H. Conradie) |- | |Goud of papier? |- | |Hoe om te skrywe (saam met E.C. Pienaar) |- |1935 |My aandeel aan die taalstryd |- |1953 |The life history of an ostrich |- | !Vertalings |- |1922 |Gesange in Afrikaans |- |1923 |Die Rubáiyát (Omar Khayyam) |} == Bronnelys == === Vakkundige artikels === *Bosman, N. (1992) Ruimte as intertekstuele belewenis - Dalene Matthee en C.J. Langenhoven, ''Tydskrif vir Letterkunde'', 30(2), pp. 142–148. *Croeser, C. (2024) Waar spoke nog speel - ’n Queer verkenning van die affektiewe rol van die spookagtige plaasruimte in CJ Langenhoven se ''Die bouval op Wilgerdal'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 64(4), pp. 445–460. *Kannemeyer, J.C. (2009) “Vir elke daad is daar ’n tyd” - C.J. Langenhoven, Etienne Leroux en die taak en visie van die skrywer, ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'', 16(2), pp. 31–49. *Sonderling, S. (1998) The Politics of a Cultural Controversy- CJ Langenhoven and Pornography in 1930, ''Journal of Literary Studies'', 14(3-4), pp. 293–306. === Boeke === * Antonissen, Rob ''[[Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede]]'' Nasou Beperk Derde hersiene uitgawe Tweede druk 1964 * APB-Komitee vir Skoolboeke “Die junior digbundel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Sesde druk 1963 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Beukes, Gerhard J. en Lategan, F.V. “Skrywers en rigtings” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Eerste uitgawe 1952 * Beukes, W.D. (red.) “Boekewêreld: Die Nasionale Pers in die uitgewersbedryf tot 1990” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe eerste druk 1992 * Botha, Elize “Prosakroniek” Tafelberg Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1987 * Burgers, M.P.O. “Die mens Langenhoven” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste druk 1939 * Dekker, G. ''[[Afrikaanse Literatuurgeskiedenis]]'' Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970 * De Vries, Abraham H. “Kortom 2” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 1989 * Du Plessis, I.D. “Aantekeninge uit Tuynstraat” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad Eerste druk 1975 * Grobler, Hilda “Halfeeu” Blokboeke 33 Academica Pretoria en Kaapstad Eerste uitgawe 1980 * Grové, A.P. “Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans” Nasou Beperk Vyfde uitgawe Eerste druk 1988 * Heyns, T.J. “C.J. Langenhoven 1872-1932” in Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene uitgawe 1969 * Kannemeyer, J.C. ''[[Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur]]'' Academica, Pretoria en Kaapstad Tweede druk 1984 * Kannemeyer, J.C. “Langenhoven: ’n Lewe” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Eerste druk 1995 * Kannemeyer, J.C. “Die Dienswillige Dienaar” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe Eerste druk 1995 * Kannemeyer, J.C. “Ontsyferde stene” Inset-Uitgewers Stellenbosch Eerste uitgawe Eerste druk 1996 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Lategan, F.V. “Kernbeeld van die Afrikaanse kortverhaal” Nasionale Boekhandel Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Johannesburg 1961 * Lindenberg, E. (red.) “Inleiding tot die Afrikaanse letterkunde” Academica Pretoria en Kaapstad Vierde Malherbe, F.E.J. “Aspekte van Afrikaanse literatuur” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad, Bloemfontein en Port Elizabeth Eerste uitgawe 1940 * Malherbe, F.E.J. “Die kort-verhaal as kunsvorm” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe 1929 * Nasionale Pers Beperk “Ons skrywers en hul werke: ’n Plate-album” Nasionale Pers Bpk. Kaapstad 1936 * Nienaber, P.J., Roodt, P.H. en Snyman, N.J. (samestellers) “Digters en digkuns” Perskor-Uitgewers  Kaapstad Vyfde uitgawe Sewende druk 2007 * Nienaber, P.J. “Die Hertzogprys Vyftig Jaar” Nasionale Boekhandel Kaapstad Eerste uitgawe 1965 * Nienaber, P.J. “Hier is ons skrywers!” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Eerste uitgawe 1949 * Nienaber, P.J,; Senekal, J.H en Bothma, T.C. ''[[Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde]]'' Afrikaanse Pers-Boekhandel Tweede hersiene uitgawe 1963 * Nienaber, P.J. et al “Perspektief en Profiel” Afrikaanse Pers-Boekhandel Johannesburg Derde hersiene  uitgawe 1969 * Nienaber, P.J. en Heyl, J.A. “Pleidooie in belang van Afrikaans Deel II” Nasionale Boekhandel Beperk  Kaapstad 1960 * Nienaber, P.J.; Erasmus, M.C.; Du Plessis, W.K. en Du Plooy, J.L. “Uit ons letterkunde” Afrikaanse Pers- Boekhandel Sewende druk 1968 * Opperman, D.J. “Junior verseboek” Nasionale Boekhandel Beperk Kaapstad Agste druk 1960 * Opperman, D.J. “Naaldekoker” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad en Johannesburg Eerste druk 1974 * Pheiffer, R.H. “Woordpaljas” Human & Rousseau Kaapstad en Johannesburg Derde uitgawe Derde  druk 1993 * Pienaar, E.C. “Taal en poësie van die Twede Afrikaanse Taalbeweging” Nasionale Pers Beperk Kaapstad, Stellenbosch en Bloemfontein Vierde vermeerderde druk 1931 * Schoonees, P.C. “Die prosa van die tweede Afrikaanse beweging” J.H. de Bussy, Pretoria / Hollandsch- Afrikaansche Uitgevers Maatschappij v/h J. Dusseau & Co, Kaapstad 1939 (derde druk) * Van Biljon, Madeleine “Geliefde leesgoed” Quellerie-Uitgewers Edms. Bpk. Kaapstad Eerste uitgawe  1996 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe  1998 * Venter, L.S. “C.J. Langenhoven (1872–1932)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Wybenga, Gretel en Snyman, Maritha (reds.) “Van Patrys-hulle tot Hanna Hoekom” Lapa-Uitgewers Eerste uitgawe Tweede druk 2005 === Tydskrifte en koerante === * Blignault, Audrey “Langenhoven se essays leef voort” “Insig” April 1998 * Boekkooi, Paul “Langenhoven ‘sal tot gehore vandag spreek’” “Plus” 31 Maart 1998 * Bosman, N. “Ruimte as intertekstuele belewenis: Dalene Matthee en C.J. Langenhoven” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 30 no.4, November 1992 * Brink, André P. “Neelsie, Madiba en ek” “Beeld” 16 Julie 2004 * Brink, André P. “Donker spore, duister woorde” “Rapport” 1 Mei 2011 * Britz, Etienne “Met Kannemeyer op die spoor van Langenhoven” “Die Vlieënde Springbok” * De Villiers, C.G.S. “C.J. Langenhoven soos ek hom geken het” “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 17 no. 1, Februarie 1979 * Goldblatt, Sarah “How ‘Die Stem’ became South Africa’s unofficial anthem” “The Cape Argus” 12 April 1952 * Kannemeyer, J.C. “C.J. Langenhoven, C.J. Rhodes en die prinses” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 32 no. 2, Mei 1994 * Kannemeyer, J.C. “Die dienswillige dienaar” “Rapport” 16 April 1995 * Olivier, Johan “Langenhoven-grafte opgegrawe vir herbegrafnis” “Die Burger” 7 Desember 2002 * Smith, Elsa “’n Beknopte samevatting van C.J. Langenhoven” “Kakkerlak” Uitgawe 2, 2005 * Ungerer, Carien “‘Loeloeraai’: Eerste Sciencefiction-roman in Afrikaans – ’n Beskrywing, interpretasie en  evaluasie” “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 23 no. 1, Februarie 1 * Van Rensburg, Chrisna “’n Voëlvlug deur Arbeidsgenot” “Kakkerlak” Uitgawe 2, 2005 * Verhage, J.A. “Langenhoven se literêre drieslagmaat” “Standpunte” Nuwe reeks 82, April 1969 * Weber, Phil “Só is hy heen” “Insig” April 1998 * Wessels, Louis “Langenhoven – die tengerige genie bly leef…” “Die Burger” 11 Augustus 1982 * Winter, Gordon “Langenhoven had a Jewish mistress” “Sunday Express” 1 Junie 1975 === Internet === * Brink, André P. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/04/04/9/3.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Brink, André P. Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2011/05/05/RH/6/boek06.html * Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/11/19/14/12.html * Cillié, Petra Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/07/02/4/4.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * C.J. Langenhoven: http://www.cjlangenhoven.co.za/cj_langenhoven/index {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160901010914/http://www.cjlangenhoven.co.za/cj_langenhoven/index |date= 1 September 2016 }} * Dedekind, Nonnie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/11/7/11/2.html * Dommisse, Ebbe Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2007/08/25/SK/13/ARBEIDSGENOT.html * Du Plessis, Bertie Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/06/12/6/4.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717013158/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1995/06/12/6/4.html |date=17 Julie 2012 }} * Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Langenhoven,_Cornelis_Jacob * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/C.J._Langenhoven * Geni: http://www.geni.com/people/Cornelis-Langenhoven/6000000016153152792 * Kannemeyer, J.C. Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1992/11/18/14/5.html * {{cite news |url=http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html |title=Staaltjies rondom die skerpsinnigheid van C.J. Langenhoven |author=Kannemeyer, J.C. |publisher=[[Die Burger]] (bladsy 3) |date=1 Julie 2000 |archive-url=https://archive.is/20130725160110/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/07/01/3/17.html |archive-date=25 Julie 2013 |access-date=25 Julie 2013 |url-status=dead }} * Kannemeyer, J.C. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2001/05/05/3/10.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Kannemeyer, J.C. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2003/11/01/BY/12A/01.html * Koch, Retief Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/08/10/3/18.html * Langenhoven, C.J. Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1998/01/31/15/2.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Langenhoven Geslagsregister: http://www.langenhoven.net/Langenhovenboek1.pdf * LitNet ATKV-Skrywersalbum 28 Februarie 2012: www.litnet.co.za * Maroela Media: http://maroelamedia.co.za/ongekategoriseerd/cj-langenhoven/ * NB-Uitgewers: http://www.nb.co.za/authors/1127 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170219202302/http://www.nb.co.za/authors/1127 |date=19 Februarie 2017 }} * Olivier, Johan Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2002/06/29/3/1.html * Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/langenhoven.html * Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_cjlangenhoven_ph.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913114946/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_cjlangenhoven_ph.htm |date=13 September 2014 }} * Van Bart, Martiens Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2000/08/05/1/29.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van Zyl, Wium Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1999/05/29/1/14.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == {{Wikiquote}} {{Wikisource|Outeur:C. J. Langenhoven|C. J. Langenhoven|old=true}} * {{mieliestronk|url=http://www.mieliestronk.com/volkslied.html}} * [http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php Die Langenhoven huismuseum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629131632/http://www.cjlangenhoven.co.za/index.php |date=29 Junie 2018 }} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Langenhoven, C.J.}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse advokate]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse joernaliste]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse Vrymesselaars]] [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1873]] [[Kategorie:Sterftes in 1932]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Alumni van die Universiteit Stellenbosch]] 9jwbby7qrmvk65detqmcdp63manvb3m 0 6094 2912137 2865779 2026-06-18T08:19:02Z ~2026-35568-32 209589 /* Eksterne skakels */ 2912137 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Heckert GNU white.svg|duimnael|Die GNU-kenteken.]] Die '''GNU Vrye Dokumentlisensie''' is 'n kopielinkse lisensie vir vrye dokumentasie wat deur die Stigting vir Vrye Sagteware ontwerp is. Die lisensie is soortgelyk aan die [[GNU Algemene Publieke Lisensie]] en gee lesers die reg om die werk te kopieer, aan te pas en te versprei, maar vereis wel dat alle kopieë en afgeleide werke onder dieselfde lisensie beskikbaar gestel word. Kopieë mag ook verkoop word, maar indien die werk in groot hoeveelhede (meer as 100 eksemplare) versprei word, moet die oorspronklike werk of bronkode ook beskikbaar gestel word. Die lisensie is ontwerp vir handleidings, handboeke, ander naslaanwerke of instruksies en dokumentasie wat dikwels met GNU-sagteware gepaard gaan. Dit kan egter vir enige teksgebaseerde werk gebruik word, ongeag van die inhoud of onderwerp. Die tekstuele inhoud van [[Wikipedia]] val tans onder die voorwaardes van hierdie lisensie. Die [[GNU]]-deel van die afkorting is 'n rekursiewe akroniem vir ''GNU's Not Unix''. Die res verwys na die Engels vir Vrye Dokumentasie Lisensie. == Sien ook == * [[Kopiereg]] * [[GPL]] == Eksterne skakels == * [http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html Die teks van die lisensie] by www.gnu.org {{Normdata}}: [[Kategorie:Rekenaars]] noun iul25cdrlrn2w2noa0f04paxym54nyb 2912138 2912137 2026-06-18T08:19:29Z ~2026-35568-32 209589 /* Sien ook */ 2912138 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Heckert GNU white.svg|duimnael|Die GNU-kenteken.]] Die '''GNU Vrye Dokumentlisensie''' is 'n kopielinkse lisensie vir vrye dokumentasie wat deur die Stigting vir Vrye Sagteware ontwerp is. Die lisensie is soortgelyk aan die [[GNU Algemene Publieke Lisensie]] en gee lesers die reg om die werk te kopieer, aan te pas en te versprei, maar vereis wel dat alle kopieë en afgeleide werke onder dieselfde lisensie beskikbaar gestel word. Kopieë mag ook verkoop word, maar indien die werk in groot hoeveelhede (meer as 100 eksemplare) versprei word, moet die oorspronklike werk of bronkode ook beskikbaar gestel word. Die lisensie is ontwerp vir handleidings, handboeke, ander naslaanwerke of instruksies en dokumentasie wat dikwels met GNU-sagteware gepaard gaan. Dit kan egter vir enige teksgebaseerde werk gebruik word, ongeag van die inhoud of onderwerp. Die tekstuele inhoud van [[Wikipedia]] val tans onder die voorwaardes van hierdie lisensie. Die [[GNU]]-deel van die afkorting is 'n rekursiewe akroniem vir ''GNU's Not Unix''. Die res verwys na die Engels vir Vrye Dokumentasie Lisensie. == Travem == * [[Kopiereg]] * [[GPL]] == Eksterne skakels == * [http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html Die teks van die lisensie] by www.gnu.org {{Normdata}}: [[Kategorie:Rekenaars]] noun h2n6funqe77p0ds9ym2pwv3232t7gn8 2912148 2912138 2026-06-18T08:20:22Z SpesBona 2720 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Rooiratel|Rooiratel]] 2678983 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Heckert GNU white.svg|duimnael|Die GNU-kenteken.]] Die '''GNU Vrye Dokumentlisensie''' is 'n kopielinkse lisensie vir vrye dokumentasie wat deur die Stigting vir Vrye Sagteware ontwerp is. Die lisensie is soortgelyk aan die [[GNU Algemene Publieke Lisensie]] en gee lesers die reg om die werk te kopieer, aan te pas en te versprei, maar vereis wel dat alle kopieë en afgeleide werke onder dieselfde lisensie beskikbaar gestel word. Kopieë mag ook verkoop word, maar indien die werk in groot hoeveelhede (meer as 100 eksemplare) versprei word, moet die oorspronklike werk of bronkode ook beskikbaar gestel word. Die lisensie is ontwerp vir handleidings, handboeke, ander naslaanwerke of instruksies en dokumentasie wat dikwels met GNU-sagteware gepaard gaan. Dit kan egter vir enige teksgebaseerde werk gebruik word, ongeag van die inhoud of onderwerp. Die tekstuele inhoud van [[Wikipedia]] val tans onder die voorwaardes van hierdie lisensie. Die [[GNU]]-deel van die afkorting is 'n rekursiewe akroniem vir ''GNU's Not Unix''. Die res verwys na die Engels vir Vrye Dokumentasie Lisensie. == Sien ook == * [[Kopiereg]] * [[GPL]] == Eksterne skakels == * [http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html Die teks van die lisensie] by www.gnu.org {{Normdata}} [[Kategorie:Rekenaars]] rzuwxyoag0t08kxr6zp72ep7kpodwmk 0 6918 2912021 2911546 2026-06-17T19:54:38Z Oesjaar 7467 /* Liggings */ Daar is die fout. Het my aan die raai gehad. 2912021 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (verwys nota 1) (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert (verwys nota 2) * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *Bloedrivier: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.105385,30.540684 -28.105385, 30.540684] *Piet Retief se graf: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.427074,31.270174 -28.427074, 31.270174] *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): [https://www.google.co.za/maps/place/-28.436033,31.267480 -28.436033,31.267480] <!-- (28°26'10.6"S 31°15'59.0"O) --> == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Die bronsbedekte seremoniële ysterwaens wat min of meer die uitleg van die waens tydens die veldslag uitbeeld. Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk, [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]]. Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur beeldhouer [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk in Kroonstad. Die Sarel Cilliers-museum is nabygeleë. Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Ligstraal op die senotaaf van die [[Voortrekkermonument]] op 16 Desember, [[Geloftedag]]. Die senotaaf is simbolies van die graf van [[Piet Retief]] en sy afvaardiging. </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] 4o427xgmij8no70xfhf7ujn8xqyjgqo 2912022 2912021 2026-06-17T19:56:05Z Oesjaar 7467 /* Liggings */ En nog een.... 2912022 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (verwys nota 1) (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert (verwys nota 2) * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *Bloedrivier: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.105385,30.540684 -28.105385, 30.540684] *Piet Retief se graf: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.427074,31.270174 -28.427074, 31.270174] *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): [https://www.google.co.za/maps/place/-28.436033, 31.267480 -28.436033,31.267480] <!-- (28°26'10.6"S 31°15'59.0"O) --> == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Die bronsbedekte seremoniële ysterwaens wat min of meer die uitleg van die waens tydens die veldslag uitbeeld. Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk, [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]]. Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur beeldhouer [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk in Kroonstad. Die Sarel Cilliers-museum is nabygeleë. Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Ligstraal op die senotaaf van die [[Voortrekkermonument]] op 16 Desember, [[Geloftedag]]. Die senotaaf is simbolies van die graf van [[Piet Retief]] en sy afvaardiging. </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] 5zbt2jfm4knt2pjkg0cr4n8qha6eysc 2912023 2912022 2026-06-17T19:56:38Z Oesjaar 7467 /* Liggings */ ??? 2912023 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (verwys nota 1) (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert (verwys nota 2) * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *Bloedrivier: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.105385,30.540684 -28.105385, 30.540684] *Piet Retief se graf: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.427074,31.270174 -28.427074, 31.270174] *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): [https://www.google.co.za/maps/place/-28.436033, 31.267480 -28.436033, 31.267480] <!-- (28°26'10.6"S 31°15'59.0"O) --> == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Die bronsbedekte seremoniële ysterwaens wat min of meer die uitleg van die waens tydens die veldslag uitbeeld. Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk, [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]]. Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur beeldhouer [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk in Kroonstad. Die Sarel Cilliers-museum is nabygeleë. Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Ligstraal op die senotaaf van die [[Voortrekkermonument]] op 16 Desember, [[Geloftedag]]. Die senotaaf is simbolies van die graf van [[Piet Retief]] en sy afvaardiging. </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] 33t70p4ov46e6jy9um2dtm7cuz6wlja 2912024 2912023 2026-06-17T19:57:20Z Oesjaar 7467 /* Liggings */ Teruggerol... 2912024 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (verwys nota 1) (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert (verwys nota 2) * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *Bloedrivier: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.105385,30.540684 -28.105385, 30.540684] *Piet Retief se graf: [https://www.google.co.za/maps/place/-28.427074,31.270174 -28.427074, 31.270174] *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): [https://www.google.co.za/maps/place/-28.436033,31.267480 -28.436033,31.267480] <!-- (28°26'10.6"S 31°15'59.0"O) --> == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Die bronsbedekte seremoniële ysterwaens wat min of meer die uitleg van die waens tydens die veldslag uitbeeld. Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk, [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]]. Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur beeldhouer [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk in Kroonstad. Die Sarel Cilliers-museum is nabygeleë. Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Ligstraal op die senotaaf van die [[Voortrekkermonument]] op 16 Desember, [[Geloftedag]]. Die senotaaf is simbolies van die graf van [[Piet Retief]] en sy afvaardiging. </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] 4o427xgmij8no70xfhf7ujn8xqyjgqo 2912153 2912024 2026-06-18T08:56:56Z JMK 649 /* Liggings */ koord details 2912153 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (verwys nota 1) (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert (verwys nota 2) * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]-slagveld: {{koördinate|28|06|19|S|30|32|30|E|region:ZA|aansig=inlyn}} *Piet Retief se graf (Moordkoppie): {{koördinate|28|25|37|S|31|16|12|E|region:ZA|aansig=inlyn}} *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): {{koördinate|28|26|03|S|31|16|03|E|region:ZA|aansig=inlyn}} == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Die bronsbedekte seremoniële ysterwaens wat min of meer die uitleg van die waens tydens die veldslag uitbeeld. Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk, [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]]. Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur beeldhouer [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk in Kroonstad. Die Sarel Cilliers-museum is nabygeleë. Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Ligstraal op die senotaaf van die [[Voortrekkermonument]] op 16 Desember, [[Geloftedag]]. Die senotaaf is simbolies van die graf van [[Piet Retief]] en sy afvaardiging. </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] 1cy7xp2wpuf60cxsn4p0dzn3nb6a67l 2912157 2912153 2026-06-18T09:08:55Z JMK 649 /* Galery */ +prent, byskrifdetails 2912157 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (verwys nota 1) (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert (verwys nota 2) * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]-slagveld: {{koördinate|28|06|19|S|30|32|30|E|region:ZA|aansig=inlyn}} *Piet Retief se graf (Moordkoppie): {{koördinate|28|25|37|S|31|16|12|E|region:ZA|aansig=inlyn}} *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): {{koördinate|28|26|03|S|31|16|03|E|region:ZA|aansig=inlyn}} == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Bronsbedekte seremoniële ysterwaens bied 'n konsep van die laeruitleg tydens die veldslag Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk in [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]] Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk, [[Kroonstad]], digby die Sarel Cilliers-museum Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Op [[Geloftedag]] tref die ligstraal die [[Voortrekkermonument|Voortrekker-monument]] se senotaaf, die simboliese graf van [[Piet Retief|Retief]] en sy afvaardiging Moordkoppie-monument, a, Dingaanstat.jpg|Die monument by die werklike massagraf te Moordkoppie </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] e919gh2ytr5d3kwu2ymjmiffl37fnue 2912164 2912157 2026-06-18T09:32:00Z JMK 649 geen notas, teksdetails 2912164 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]-slagveld: {{koördinate|28|06|19|S|30|32|30|E|region:ZA|aansig=inlyn}} *Piet Retief se graf (Moordkoppie): {{koördinate|28|25|37|S|31|16|12|E|region:ZA|aansig=inlyn}} *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): {{koördinate|28|26|03|S|31|16|03|E|region:ZA|aansig=inlyn}} == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Die seremoniële, brons-bedekte ysterwaens bied 'n konsep van die laer-uitleg tydens die slag Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk in [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]] Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk, [[Kroonstad]], digby die Sarel Cilliers-museum Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Op [[Geloftedag]] tref die ligstraal die [[Voortrekkermonument|Voortrekker-monument]] se senotaaf, die simboliese graf van [[Piet Retief|Retief]] en sy afvaardiging Moordkoppie-monument, a, Dingaanstat.jpg|Die monument by die werklike massagraf te Moordkoppie </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] 5ix6h0sscaiqlhk0yjzb2fiyq6xdaq5 2912165 2912164 2026-06-18T09:34:56Z JMK 649 /* Liggings */ 2912165 wikitext text/x-wiki {{Koördinate|28|6|19|S|30|32|30|O|type:landmark|aansig=titel}} {{Infoboks Militêre Konflik-en |conflict=Slag van Bloedrivier |image=[[Lêer:Bloedrivier.gif|260px]] |caption=Uitbeelding van die Slag van Bloedrivier. |partof=die [[Groot Trek]] |date=[[16 Desember]] [[1838]] |place=[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier, Natal]] |result=Boere-oorwinning |combatant1=[[Lêer:Voortrekker Flag.svg|22px]] [[Voortrekkers]] |combatant2=[[Zoeloe-koninkryk]] |commander1=[[Andries Pretorius]] |commander2=[[Dambuza]]<br />Ndlela kaSompisi |strength1=sowat 470 |strength2=tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 |casualties1=0 |casualties2=3&nbsp;000 }} {{Groot Trek}} Die '''Slag van Bloedrivier''' is op [[16 Desember]] [[1838]] langs die [[Bloedrivier (Buffelssytak)|Bloedrivier]] in die destydse [[Natalia Republiek|Natal]], [[Suid-Afrika]], geveg. Sowat 470 [[Voortrekkers]], onder leiding van [[Andries Pretorius]], het 'n [[Laer (fortifikasie)|ossewalaer]] beskerm teen tussen 10&nbsp;000 en 20&nbsp;000 [[Zoeloe]]-impies. Die Zoeloekrygers, onder Koning [[Dingaan]] se regering, is aangevoer deur Dambuza (Nzobo) en Ndlela.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Geskiedenis == [[Lêer:Bloedrivier monument.jpg|duimnael|links|Die ingang tot die Bloedrivierterrein met die [[Bloedriviermonument|monument]] in die agtergrond]] Op [[15 Desember]] [[1838]] het die Voortrekkers inligting verkry dat 'n groot Zoeloemag op pad was. Pretorius het 'n uiters goeie gevegsterrein langs die Bloedrivier (toe die Ncomerivier) gekies, waar die ossewaens in 'n laer getrek is. Ten spyte van mis wat die aand oor die omgewing neergedaal het, was dit die volgende oggend helder. Voor die slag begin het, het die Voortrekkers 'n gelofte voor [[God]] afgelê dat, sou hulle gespaar word, hulle 'n kerk sal bou en die dag as 'n [[sabbat]] herdenk en hulle kinders van die dag sal vertel. Die Zoeloes het die laer herhaaldelik onsuksesvol aangeval totdat Pretorius ná twee uur 'n groep perderuiters beveel het om die laer te verlaat en die Zoeloes aan te val. In die struweling het Pretorius ook 'n assegaaiwond aan sy linkerhand opgedoen. Ten spyte van die feit dat die Voortrekkers vuurwapens teen die Zoeloes se assegaaie gebruik het en 'n goeie ligging gehad het, het hulle steeds geglo dat hulle nie sonder God se hulp sou kon oorleef nie. By ander veldslae het die Britse weermag met duisende opgeleide soldate met selfs beter vuurwapens teen die Zoeloes geveg en het die meeste Britse soldate in die geveg gesneuwel. Uiteindelik is slegs drie Voortrekkers gewond en geen dood nie; dít teenoor meer as 3&nbsp;000 Zoeloekrygers wat gesterf het. [[16 Desember]] is 'n openbare vakansiedag in Suid-Afrika; voor [[1994]] was dit as [[Geloftedag]] bekend, en tans as [[Versoeningsdag]]. == Kulturele erfenis == [[Lêer:Bloedrivier - gelofte.jpg|duimnael|links|Die plakket in die middel van die laer met die gelofte wat die Voortrekkers onder leiding van [[Sarel Cilliers]] afgelê het.]] Die Bloedrivier-slagveld, Plaas Vechtkop 168, Utrecht-distrik, is 'n provinsiale erfenisterrein, en word in gevolge van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (25/1999) beskerm.<ref name="Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – Item: 78065">[http://196.35.231.29/sahra/HeritageSitesDetail.aspx?id=78065 Suid-Afrikaanse Erfenishulpbronagentskap – "Item: 78065"], afgelaai 18 Mei 2012</ref> Op die terrein is 'n replika van die laer wat in koper uitgevoer is, asook 'n ossewa van graniet. Die museum op die terrein het 'n aandenkingwinkel. Die slag is in die Suid-Afrikaanse epos, ''[[Bou van 'n Nasie]]'' (1938), verfilm. == Deelnemers aan die Slag van Bloedrivier == {{Hoofartikel|Lys van deelnemers aan die Slag van Bloedrivier}} [[Lêer:Blood River Battlefields.jpg|duimnael|Monument voor die museum.]] [[Lêer:Laager slag bij bloedrivier.JPG|duimnael|'n Rekonstruksie van hoe die toneel moontlik sou lyk (opgerig in 1971 en onthul op 16 Desember 1971).]] Hier volg 'n lys van 'n aantal persone wat aan die Slag van Bloedrivier deelgeneem het: ; Hoofkommandant: * Pretorius, Andries Wilhelmus Jacobus (b3c1d5e11) ; Assistent-Hoofkommandant: * [[Karel Landman|Landman, Karel Pieter]] (b2c10) ; Kommandante: * Jacobs, Pieter Daniel (a15b5c3d8e1) * [[Hans Dons de Lange|De Lange, Johan Hendrik]] (Hans Dons) (b10c2) * Potgieter, Jacobus (Koos) * Erasmus, Stephanus * Uys, Jacobus Johannes (b1c5d2e4) * [[Lucas Meyer|Meyer, Lucas Johannes]] ; Laerkommandante: * Pretorius, Albertus (ook kannonnier) * Erasmus, Lourens * Moolman, Piet (Rooi Piet) * Fronemann, Christoffel Cornelis (b7) ; Veldkornette: * Steyn, Johannes C. * Viljoen, Gert * Pretorius, Hercules Albertus (Bart) (b3c1d5e14) * Van Staden, Gert * Lombard, Stephanus * Scheepers, Jan * Fourie, Hermanus * Cowie, William (a1) * Labuschagne, Casper * Joubert, Jan (ook kanonnier) == Liggings == {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember 1838)}}|zoom=14}} *[[Bloedrivier (Buffels)|Bloedrivier]]-slagveld: {{koördinate|28|06|19|S|30|32|30|O|region:ZA|aansig=inlyn}} *Piet Retief se graf (Moordkoppie): {{koördinate|28|25|37|S|31|16|12|O|region:ZA|aansig=inlyn}} *Dingaan se kraal ([[uMgungundlovu]]): {{koördinate|28|26|03|S|31|16|03|O|region:ZA|aansig=inlyn}} == Galery == <gallery> Lêer:Bloedrivier laer.jpg|Die seremoniële, brons-bedekte ysterwaens bied 'n konsep van die laer-uitleg tydens die slag Lêer:Geloftekerk, eksterieur.jpg|Die Geloftekerk in [[Pietermaritzburg]] Lêer:Sarel-Cilliers.jpg|Portret van [[Sarel Cilliers]] Lêer:Kroonstad NG Moedergemeente-01.jpg|Die Sarel Cilliers-gedenkteken deur [[Coert Steynberg]] voor die NG Moederkerk, [[Kroonstad]], digby die Sarel Cilliers-museum Lêer:Geloftedag-1-.JPG|Op [[Geloftedag]] tref die ligstraal die [[Voortrekkermonument|Voortrekker-monument]] se senotaaf, die simboliese graf van [[Piet Retief|Retief]] en sy afvaardiging Moordkoppie-monument, a, Dingaanstat.jpg|Die monument by die werklike massagraf te Moordkoppie </gallery> == Sien ook == * [[Die Gelofte]] * [[Geloftedag]] * [[Slag van die Opatikloof]], 11 dae later. == Bronne == * le Roux, Francette: [[Slagveldroete]] in Noord-Natal. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 35, nr. 4, Julie/Augustus 1990. ISSN 0491-4783 * ''Nuwe Geskiedenis van Suid-Afrika'', hersiene uitgawe, deur Cameron & Spies. Human & Rousseau, 1991. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Battle of Blood River|Slag van Bloedrivier}} * [http://www.bloedrivier.org/ Amptelike webwerf vir die Bloedrivier Gelofteherdenkingskomitee] * [http://www.myvolk.co.za/die-wonderwerk-van-bloedrivier.php Webwerf: My Volk, die Trekpad van 'n Nasie] {{Normdata}} [[Kategorie:Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Slag van Bloedrivier| ]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Bloedrivier]] c9v17siqf41ip882fpvrei4ixeprgdv 0 7083 2912128 2855884 2026-06-18T08:12:59Z ~2026-35568-32 209589 2912128 wikitext text/x-wiki @inn's!k- --SSO : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[steeds]].#seeds--4.5€€''' Man=want{{Inligtingskas Taal |naam=nikkl |inheemsenaam=''français'' |uitspraak=[fʁɑ̃sɛ] |familiekleur=Indo-Europees |state=[[Frankryk]], [[België]], [[Switserland]], [[Luxemburg]], [[Monaco]], [[Kanada]], [[Italië]] (Aosta-vallei), [[Kanaaleilande]], groot dele van [[Noord-Afrika|Noord]]-, [[Wes-Afrika|Wes]]- en [[Sentraal-Afrika]], [[Oseanië]], [[Karibiese See]]gebied, dele van [[Suidoos-Asië]], eilandgroepe in die [[Indiese Oseaan]]. Sien ''Amptelike status''. |streek=Wêreldwyd |sprekers=115 miljoen (moedertaal)<br />185 (tweede taal)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/fra |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, French |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 April 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510035622/https://www.ethnologue.com/language/fra |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |rang=11 (moedertaal), 5 (totaal) |skrif=[[Latynse alfabet|Latyns]] (Franse alfabet) |fam2=[[Romaanse tale|Romaans]] |fam3=[[Wes-Romaanse tale|Wes-Romaans]] |fam4=[[Galloiberies]] |fam5=[[Galloromaans]] |fam6=[[Gallorhaeties]] |fam7=[[Langues d'oil|Oïl]] |nasie={{vlagland|Verenigde Nasies}}<br />[[Lêer:Vlag van die AU.png|23px]] [[Afrika-unie]]<br />{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[Lêer:NATO flag.svg|23px]] [[NAVO]]<br />[[Lêer:NAFTA logo.svg|23px]] [[NAFTA]]<br />{{vlagland|België}}<br />{{vlagland|Benin}}<br />{{vlagland|Burkina Faso}}<br />{{vlagland|Burundi}}<br />{{vlagland|Comore-eilande}}<br />{{vlagland|Djiboeti}}<br />{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}<br />{{vlagland|Frankryk}}<br />{{vlagland|Gaboen}}<br />{{vlagland|Guinee}}<br />{{vlagland|Haïti}}<br />{{vlagland|Ivoorkus}}<br />{{vlagland|Kameroen}}<br />{{vlagland|Kanada}}<br />{{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}}<br />{{vlagland|Republiek van die Kongo}}<br />{{vlagland|Luxemburg}}<br />{{vlagland|Madagaskar}}<br />{{vlagland|Mali}}<br />{{vlagland|Monaco}}<br />{{vlagland|Niger}}<br />{{vlagland|Rwanda}}<br />{{vlagland|Senegal}}<br />{{vlagland|Sentraal-Afrikaanse Republiek}}<br />{{vlagland|Seychelle}}<br />{{vlagland|Switserland}}<br />{{vlagland|Togo}}<br />{{vlagland|Tsjad}}<br />{{vlagland|Vanuatu}}<br />{{vlagland|Guernsey}}<br />{{vlagland|Jersey}}<br />[[Lêer:Flag of Louisiana.svg|23px]] [[Louisiana]]<br />[[Lêer:Flag of Valle d'Aosta.svg|23px]] [[Aosta-vallei]] |agentskap=[[Académie française]] (Franse Akademie) in {{vlagland|Frankryk}}<br />Délégation générale à la langue française et aux langues de France, Service de la langue française in {{vlagland|België}}<br />Office québécois de la langue française in {{vlagland|Kanada}}<br />les Conseils supérieurs de la langue française de France, de Belgique et du Québec (internasionaal) |iso1=fr|iso2=fre/fra|iso3=fra |kaart=[[Lêer:Countries where French is an official language.svg|250px|duimnael|senter|Die Franssprekende wêreld {{sleutel|#0c5eb1|Moedertaal}} {{sleutel|#0080ff|Ampstaal}} {{sleutel|#9fceff|Sekondêre of nie-amptelike taal}} {{sleutel|#00ff00|Minderheidstaal}}]] }} Die '''Franse taal''' (''le français'' [lə fʁɑ̃sɛ] {{Audio|Fr-le français-fr-ouest.ogg|luister}} of ''la langue française'' [la lɑ̃ɡ fʁɑ̃sɛz]) behoort tot die [[Romaanse tale|Romaanse groep]] binne die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalfamilie]]. Van al die Romaanse tale het dit ten opsigte van sy struktuur en uitspraak die sterkste wegbeweeg van die oorspronklike [[Latyn]].die Frans is naas [[Engels]] die enigste [[wêreldtaal]] wat op vyf vastelande gepraat word, en dit is die amptelike taal of verkeerstaal van meer as die helfte van die Afrikalande. Dit is ook een van die belangrikste tale van die internasionale en diplomatieke verkeer, 'n beduidende onderwystaal en die [[taal]] van internasionale organisasies soos die UPU ([[Wêreldposunie]]). == Taalgeskiedenis == === Keltiese invloede === [[Lêer:Gaul in the time of Caesar (134037767).jpg|duimnael|links|Romeinse provinsies en stamgroepe van die Galliese gebied in die laat 1ste eeu v.C.]] Die oorspronklike [[Gallies]] ('n [[Kelties|Keltiese taal]]) is na die Romeinse verowering van [[Gallië]] oor 'n tydperk van vyf eeue deur die Latynse taal verdring, waarby die stedelike gebiede, die administrasie, die Romeinse garnisoene en die skoolstelsel die voortou geneem het. In teenstelling met hierdie instellings het die plattelandse gebiede die Keltiese taal nog tot in die 5de eeu n.C. bewaar. Net 'n klompie woorde (soos ''petit'' "klein", ''lieue'' "myl" en ''brasser'' "brou") en plekname (met byvoorbeeld die agtersetsel ''-ac'' soos in ''Cognac'') het tot vandag van die Galliese taal oorgebly. Die feit dat die Kelte nie die desimale stelsel met die getal tien as basis gebruik het nie, maar die getal twintig, leef voort in die Franse woord ''quatre-vingts'' ("tagtig", eintlik "vier (keer)-twintig", naas die uit die Latynse taal oorgeërfde woord ''octante'', wat in Kanada, België en Switserland gebruiklik is, of ''huitante'', 'n Belgiese en Switserse term). === Frankiese invloede === Met die Germaanse invalle van die [[Wes-Gote]] in Akwitanië, die Boergondiërs in die ooste en veral die [[Franke]] in die noorde van die huidige Frankryk het die verval van die Galloromeinse kulturele lewe begin. Alhoewel die Germane die verromanisering van die land veral danksy die magsposisie van die Katolieke kerk, wat as bewaarder van die antieke Grieks-Latynse kultuur opgetree het, nie meer kon keer nie, het hulle tog 'n groot invloed by die vorming van die Gallies-Franse variant van die Vulgêrlatynse taal uitgeoefen, wat later aan die Franse taal sy besondere karakter binne die Romaanse taalfamilie gegee het. Die Franke het oorspronklik uit die gebied van die Nederryn en [[Weser]] (in die huidige Duitsland) gekom en in die tydperk van die volksverhuising verder wes- en suidwaarts getrek. Die huidige Frankiese taalgebied sluit die gewes Franken in Noord-Beiere en Noord-Württemberg, Suid-Thuringe, [[Hesse]], Noord-Baden, [[Rynland-Palts]], die noordelike [[Elsas]], [[Lotaringe]], [[Saarland]], [[Luxemburg]], die Rynland, die Duitstalige gebiede van Oos-België, die Nederryn-gebied, [[Limburg]], [[Holland]], [[Zeeland]], [[Brabant]] en [[Vlaandere]] in. Omtrent 500 was [[Keulen]] die sentrum van die Frankiese gebied. Vanaf die agste eeu het destydse geskiedkundiges 'n onderskeiding tussen die Saliese Franke (in die gebied van die huidige België en Nederland; die naam is afgelei van Oudfrankies ''sal(a)'' "heerskappy" of ''Sala'' "die rivier IJssel") en die [[Ripuariese Franke]] van die huidige Duitse Rynland gemaak. Die Saliese Franke het nouer bande met die Romeine gehandhaaf en was die leiers by die uitbreiding van die Frankiese magsgebied in die vierde en vyfde eeu. Teen die jaar 500 het hulle die Loire-rivier in die huidige Frankryk bereik. Die Franke was die eerste Germaanse volk wat 'n nasionale en taalbewussyn ontwikkel het. In Duitsland het die Middel-, Ryn-, Suidryn- en Oos-Frankiese gebiede drie eeue later belangrike sentra van die Oudhoogduitse skryftaal geword. Die Frankiese koning [[Clovis I]] het in 496 die Katolieke geloof aangeneem en sodoende die steun van die geestelikheid vir sy heerskappy verseker. Dit was veral die klerus en die Romaanstalige stede wat by die Frankiese veroweraars die gebruik van die Latyns-Romaanse taal bevorder het. In wat tot die Franse taalgebied sou ontwikkel, is die Frankiese bevolking – 'n klein minderheid – uiteindelik geleidelik verromaniseer, maar hierdie proses was baie stadig. Die noorde van Frankryk het eeue lank tweetalig gebly; tekste van Isidor van Sevilla is in die 9de eeu in Neustrië (die gebied tussen die Engelse kanaal, die [[Bretagne]] en die Loire) nog steeds in Oudhoogduits vertaal. Ook ná die tyd van Karel die Grote tot by die splitsing van die ryk in 843 het die immigrasie van Franke voortgeduur. Die aantreklikheid en superioriteit van die Romaanse kultuur, die Latynse ampstaal van die Merowingiese Ryk en die oormag van die Romaanstaliges was die vernaamste redes vir die feit dat die [[Frankies]]e [[dialek]]te in Frankryk binne 'n tydperk van sowat driehonderd jaar uitgesterf het. Omtrent 800 was die meeste Frankiese krygers die Germaanse taal nie meer magtig nie, tog het jong Frankiese edellui uit die Wes-Frankiese Ryk in die 9de eeu dikwels 'n tyd lank in die Oostelike (Duitse) Ryk gebly om die Frankiese taal aan te leer. Baie min tekste van die geskrewe Oudhoogduitse taal uit die Karolingiese Ryk is bewaar, onder meer twee sogenaamde geselsboekies uit Parys en [[Kassel]] wat voorbeelde gee van die Oudhoogduits-Frankiese taal: ''Wer pist du? Wanna quimis? Fona weliheru lantskeffi sindos?'' (Nieuhoogduits: ''Wer bist du? Woher kommst du? Aus welcher Gegend reist du an?'') In die tydperk tussen 850 en 1000 het ook die Romaans-Germaanse taalgrens in die noorde verstewig, waar vanaf die 9de eeu die Nederfrankiese en uiteindelik Nederlandse dialekgebied ontstaan het. Talle van die morfologiese en sintaktiese veranderings wat die Galloromaanse taal ondergaan het, is deur die invloed van die Frankiese taal veroorsaak. Die Oudfranse klanke het meer ooreenkomste met dié van Germaanse tale getoon as met die [[Vulgêrlatyn]]se taal. Die Frankiese ontlenings in die Oudfranse taal het natuurlik talle aspekte van die Frankiese kultuur weerspieël; dit was veral woorde uit die krygskuns soos ''beffroi'' (van Frankies *''bergfrid'' "wagtoring"), regswese en politiek (Frans ''fief'' "leen" van Frankies *''fehu'' "vee, fortuin"; Middellatyn ''feudum''), hofhouding (Oudfrans ''maréchal'' "perdekneg" van Frankies *''marahskalk''), huisbou en huisraad (Frans ''malle'' "reiskoffer" van Frankies *''malha''), werktuie en gereedskap, natuurlewe (''jardin'' "tuin" van Frankies *''gard''), landbou, klerasie (Frans ''gant'' "handskoen" van Frankies ''want''), liggaamsdele en ander gebiede. Ook 'n aantal voor- en agtervoegsels is van Frankiese herkoms, soos ''mé-'' "mis-" in byvoorbeeld ''méconnaître'' en ''mépriser'', -''ard'' en -''art'' uit Frankies ''-hart'' en ''-hard''. Die agtervoegsel ''-ard'' is in die Nieufranse taal nog steeds produktief en kom voor in woordvormings soos ''vieillard'' "grysaard, ou man", ''canard'' "eend", ''campagnard'' "plattelander" en ''dreyfusard'' (histories) "aanhanger van Dreyfus". Die omgangstaal in die suide van Frankryk is nie deur hierdie veranderings beïnvloed nie. === Oudfrans === Die Oud-Franse (''vieux français'') taal het geleidelik uit die Vulgêrlatynse omgangstaal van Gallië (''lingua rustica romana'') ontstaan; die oudste Franstalige dokument van 842 is die [[Straatsburg]]se Ede (Latyn: ''Sacramenta Argentariae'') wat deur [[Lodewyk die Duitser]] en [[Karel die Kale]] tydens die stryd teen hulle broer Lotharius afgelê is. Karel het die [[Germaanse tale|Germaanse]] (Oudhoogduitse), Lodewyk die [[Romaans]]e (Oudfranse) taal gebruik. Die skrywer van die eed wat gewoonlik net Latynse tekste moes handhaaf het gesukkel met die opskryf van die destydse spreektaal, en daar is soms twee spellings vir woorde soos "fradre" (wat ook as "fradra" voorkom). Lodewyk se woorde in Oudfrans: [[Lêer:Sacramenta Argentariae (pars brevis).jpg|duimnael|links|'n Uittreksel uit die Straatburgse Ede (''Sacramenta Argentariae'') van 842]] ''Pro Deo amur et pro christian poblo et nostro commun salvament, dist di in avant, in quant Deus savir et podir me dunat, si salvaraeio cist meon fradre Karlo, et in adiudha et in cadhuna cosa, si cum om per dreit son fradra salvar dist, in o quid il mi altresi fazet; et ab Ludher nul plaid numquam prindrai, qui meon vol cist meon fradre Karle in damno sit.'' Die bostaande teks in die Oudfranse taal van die 11de eeu: ''Por dieu amor et por del cretsiien poeple et nostre commun salvement, de cest jorn en avant, quan que Dieus saveir et podeir me donet, si salverai jo cest mine fredre Charlon, et en aiude, et en chascune chose, si come on par dreit son fredre salver deit, en ço que il me altresi façet, et a Lodher nul plait onques ne prendrai, qui mien vueil cest mien fredre Charlon en dam seit.'' Die huidige Franse vertaling: ''Pour l'amour de Dieu et pour le peuple chrétien et notre commun salut, de ce jour en avant, en tant que Dieu savoir et pouvoir me donne, si défendrai-je mon frère Charles (et lui serai) en aide et en chaque chose, ainsi qu'un homme par droiture son frère doit défendre en chose que lui également ferait, et avec Lothaire aucun accord jamais ne prendrai qui de mon vouloir, à ce mien frère Charles à dommage soit.'' Met die Verdrag van [[Verdun]] (843) het die skeiding van die Wes-Frankiese (''Francia occidentalis'', hiervan is ook die moderne naam ''France'' "[[Frankryk]]" afgelei) en die Oos-Frankiese Ryk (''Francia orientalis''), wat later as [[Duitsland]] bekend sou staan, begin. Die Oudfranse taal (''langue d'oïl''; vergelyk [[Oksitaans]], die ''langue d'oc'') wat tussen 850 en 1350 in Noord-Frankryk gepraat is, het eintlik uit 'n handvol dialekte soos [[Normandies]], [[Pikardies]], Sjampanjies, Fransies en Lotaringies bestaan wat almal ook as skryftale gedien het. Langsamerhand het die streektaal van die [[Île-de-France]] rondom [[Parys]], die Fransiese dialek, omtrent 1200 die standaardtaal van digters en ander skrywers geword. Die Oudfranse klankstelsel het sterk van moderne Frans verskil; terwyl die huidige Franse net oor 16 kinkers beskik, was daar in die Oudfranse taal nog nege vokale, vyf nasale, twaalf diftonge, vyf nasaaldiftonge en drie triftonge. Die letter ''c'' is voor die medeklinkers e en i nog met 'n [[affrikaat]] /ts/ uitgespreek, en die ''g'' in ''estrange'' het nog soos die ''g'' in Engels ''gentleman'' geklink. Desgelyks het die uitspraak van die "j" en "ch" ook eers later versag. Die Middelengelse taal het hierdie Oudfranse klanke uit die [[Anglo-Normandies]]e dialek oorgeneem wat na die verowering van [[Engeland]] eeue lank as ampstaal gepraat is; Engelse woorde soos ''judge'' en ''change'' het die ou j- en g-klanke bewaar, terwyl die moderne Frans ''juge'' en ''changer'' met 'n sagte "j" en "ch" laat begin. Aan die einde van die 12de eeu het ook die "s" verdwyn in gevalle waar dit deur 'n medeklinker opgevolg is: ''feste'' het geleidelik ''fête'' geword (die ''accent circonflexe'', of kappie, dui aan dat die "s" verdwyn en die uitspraak van die "e" verander het). Ook in hierdie geval het die Engelse taal die ou klanke bewaar: ''fête'' – ''feast'', ''bête'' – ''beast'', ''tempête'' – ''tempest'', ''hôtel'' – ''hostel'' (die Franse ''hôtel'' is later nog eens as ''hotel'' oorgeneem). Die woordvolgorde was – veral in die digkuns – nog taamlik vry soos in die Latynse oorsprongstaal, terwyl die ses Latynse naamvalle verdwyn het. Die Oudfranse taal het die subjeks- en objeksnaamval (rektus en obliquus) geken en maskulina en feminina by selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde onderskei. Aangesien die kenmerkende uitgange van die werkwoorde persoons- en getalverskille aangedui het, is nog geen persoonlike voornaamwoorde benodig nie. Die [[dubbele ontkenning]] met ''ne... pas'' het nog nie in die Oudfranse taal bestaan nie, die konstruksie met ''ne...'' was voldoende. Ook die tye is gewoonlik sonder vaste reëls gebruik. Die 12de eeu is deur 'n sterk belangstelling vir die Latynse taal gekenmerk. Dit was veral lede van die klerus wat die werke van klassieke outeurs gekopieer het, en Latyn het die akademiese lewe aan die Universiteit van Parys oorheers wat teen die begin van die 13de eeu opgerig is. Latyn het die taal van die hoër onderwys, die regswetenskap, die kerk, die wysgerige en wetenskaplike letterkunde gebly. Net die geskiedskrywers en digters het die Oudfranse taal bo Latyn verkies. Die digkuns het sy inspirasie in die ou klassieke mites gevind wat as Christelike en hoofse verwerkings nuwe aandag getrek het, die Kelties-Bretonse Artussage (''[[Matière de Bretagne]]''), die literêre opbloei van die [[Oksitaans]]talige Suid-Frankryk waarvandaan talle leenwoorde soos ''amour'' gekom het, en met die kruistogte ook die Oosterse luukse van die [[Bisantynse Ryk]]. Vir die hoofse romans is 'n verfynde taal ontwikkel wat met die uitbreiding van hierdie genre van Oudfrans die leidende literêre taal van [[Europa]] gemaak het. : '''''Guiot de Dijon: Chanterai por mon corage''''' (geskryf tydens die Derde [[Kruistog]] van 1189) : Chanterai por mon corage : Que je vueil reconforter, : Qu'avecques mon grant domage : Ne quier morir ne foler, : Quant de la terre sauvage : Ne voi mes nul retorner : Ou cil est qui rassoage : Mes maus quant g'en oi parler. : Dex, quant crïeront "Outree", : Sire, aidiés au pelerin : Par cui sui espaventee, : Car felon sont Sarazin.'' : '''''Guiot de Dijon: Ek gaan sing om my hart te vertroos''''' : Ek gaan sing om my hart te vertroos : Want ek wil nie sterf of mal word nie : Ondanks my groot kwelling. : Ek kan niemand sien : Wat van die wilde land terugkom nie. : Waar is die een wat my hart gerus kan stel : Wanneer ek hoor dat iemand van hom praat. : God! As hulle "Outree" roep, staan die pelgrim by : Vir wie ek sidder, : Want die Sarasene is verraderlik. === Middelfrans === [[Lêer:FrancisIFrance.jpg|duimnael|Onder [[Frans I van Frankryk|koning Frans I]] (''François&nbsp;I^er'', 1515–1547) het Frans die amptelike taal van Frankryk geword]] Die Middelfranse (''moyen français'') tydperk het omtrent 1350 begin en in die 15de en 16de eeu geëindig. Ná die uitbreek van die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen Frankryk en Engeland is 'n agteruitgang van die literêre lewe bespeur, terwyl daar ingrypende veranderings op die gebied van die klankstelsel plaasgevind het wat ook die sinsbou geraak het. Die diftonge het grotendeels tot monoftonge verander, die "s" het voor medeklinkers verdwyn (net soos die "e" indien dit aan die woordeinde staan of nie beklemtoon word nie). Aangesien die "s" die naamvalle, meervoud en persoon aangedui het, is 'n onbepaalde lidwoord vir die meervoudsvorm geskep, en voor die werkwoord staan nou verpligte persoonlike voornaamwoorde. Die vervoeging en verbuiging is vereenvoudig, die woordvolgorde (wat nou gereeld as subjek – werkwoord – objek genormeer word) en die gebruik van die tye is aan vaste reëls onderwerp. Die belangrikste wysigings op die gebied van die grammatika was die dubbele ontkenning met ''ne... pas'', die ontwikkeling van die ''futur proche'' met ''aller'' + infinitief en die refleksiewe vorm van die werkwoord wat nou in plaas van die passief gebruik word. Terwyl talle Germaanse leenwoorde uit die Middelfranse taal verdwyn het, het die klassieke tale en Italiaans 'n sterk invloed op die Franse taal uitgeoefen. Daar was 'n behoefte om steeds meer vakterme te skep, en mettertyd het die Middelfranse taal oor [[doeblet]]te van Latynse woorde beskik wat sowel in 'n oorgeërfde asook in 'n nuut ontleende vorm bestaan, soos ''chose'' – ''cause'' (van Latyn ''causa'') en ''loyal'' en ''légal'' (van Latyn ''legalis'', -''e''). In die laat Middelfranse periode vanaf die 15de eeu het die standaardisering van die Franse taal begin; woordeboeke en grammatika's is uitgegee en het saam met die uitgebreide boekdrukkery die eenvormigheid van die taal en sy spelling bevorder. Taalpurisme en die leidende rol, wat die hoofse taal nou begin speel het, was kenmerke van die laat Middelfranse taalontwikkeling. In 1523 het Lefèvre d'Étaples die Nuwe Testament vertaal, vyf jaar later was ook die Hebreeuse Geskrifte in Frans beskikbaar, ondanks die hewige kritiek vanuit geleerde kringe – met name die [[Sorbonne]]. Met die vertaling van [[Johannes Calvyn]] se werke vanaf 1541 het Frans die taal van die [[Hugenote]] geword. Vanaf die 16de eeu het 'n aantal digters die bewys gelewer dat Frans as taal van die wetenskap, wysbegeerte en digkuns sonder meer met Latyn kon meeding. Die digter François Rabelais (omtrent 1494–1553) het byvoorbeeld oor 'n geweldige woordeskat beskik en ook sy eie [[neologisme]]s geskep wat van sy Frans 'n tot dusver ongekende uitdrukkingsmiddel gemaak het. Pogings om die Franse spelling by die moderne taalgebruik en uitspraakgewoontes aan te pas het egter misluk, en die geleerdes het selfs 'n historiese spelling ingevoer waar medeklinkers, wat in die gesproke taal lankal verstom was, weer geskryf moes word om die Latynse oorsprong van woorde aan te dui. Woorde soos ''sept'' (sewe, van Latyn ''septem''), ''temps'' (tyd; weer, van Latyn ''tempus'') en ''vingt'' (twintig, van Latyn ''viginti'') is voorbeelde van hierdie histories-etimologiese spelling. === Nieufrans === [[Lêer:Molière - Nicolas Mignard (1658).jpg|duimnael|links|Die Franse taal word soms "[[Molière]] se taal" genoem (1622–1673)]] [[Lêer:Villers-Cot.jpg|duimnael|Die Edik van Villers-Cotterêts het in 1539 deur middel van taalbeleid die invloed en magsbasis van die Franse sentrale staat vergroot]] [[Lêer:Map-Francophone World.svg|duimnael|400px|Die Franse taalgebied: {{Legend|#0c5eb1|Moedertaal}} {{Legend|#0080ff|administratiewe taal}} {{Legend|#9fceff|sekondêre of nie-amptelike taal}} {{Legend|#00ff00|Franse minderhede}}]] [[Lêer:Knowledge French EU map.png|duimnael|Franse taalkennis in die lidlande van die [[Europese Unie]]]] [[Lêer:Francophone Africa.svg|duimnael|Die Franse taalgebied van die Afrikalande]] In die 15de en 16de eeu het die geleidelike oorgang na die moderne Nieufranse spreektaal begin. Die oorgangstydperk is deur 'n noukeurige slyping van die taal gekenmerk. Die Edik van Villers-Cotterêts het in 1539 bepaal dat Frans (of beter, die standaardtaal van die [[Île-de-France]] rondom Parys) die enige ampstaal van die Koninkryk Frankryk sou wees (''la seule et unique langue du Royaume de France''). In dieselfde jaar het die eerste woordeboek van die Franse taal verskyn. Grammatikale publikasies en nuwe woordeboeke, wat in die volgende dekades saamgestel is, het daarin geslaag om die taal te standaardiseer. Die hoofinvloede in dié tyd was die Italiaanse [[renaissance]] en die [[humanisme]]. Terwyl die een die Latynse oorsprong van die Franse taal beklemtoon het, het die ander die rol van die volkstaal bevorder. Die hoofse digter Malherbe (1555–1628) het teen die begin van die 17de eeu 'n groot invloed op die klassieke taal uitgeoefen. Hy het die taal van neologismes en invloede van die streekdialekte gesuiwer. Die harmonie van die taal en sy algemene verstaanbaarheid was sentrale oogmerke van sy taalkundige werk. Hy het begin om die sinsbou te harmoniseer, die gebruik van die persoonlike voornaamwoord (wat in Latyn en die meeste Romaanse tale nie gebruik word nie) bevorder en die inversie van die subjek afgekeur. Die Italiaanse ''Accademia della Crusca'' het die aanleiding vir die stigting van die [[Académie française]] (1635) gegee wat hom op taalsuiwering, die grammatikale taalontwikkeling en die retoriek toegespits het. [[Kardinaal de Richelieu]], die beskermheer van die akademie, het in 1694 'n nuwe woordeboek en grammatika deur die taalkundiges laat saamstel. Dit is ook die akademie wat tans die taalbeheer oor Frans uitoefen. Die 17de eeu was die klassieke eeu van die Franse letterkunde, en die filosoof [[René Descartes]] (1596–1650) het met sy werke die bewys gelewer dat die Franse taal wetenskaplike en wysgerige gedagtes net so gemaklik kon formuleer soos Latyn, wat nou ten gunste van Frans op alle gebiede afgeskaal is. In adellike kringe het die salons baie gewild geraak; hier het die edeles in die huise van aristokrate saamgekuier en literêre werke bestudeer. Dit was die salon van die Madame de Rambouillet, later dié van Madame de Sablé, Madame de Maintenon en veral Mademoiselle de Scudéry wat die taal deur die bespreking van literêre, wetenskaplike en amoureuse sake laat opbloei het. Die ''Presieuses'', soos hulle genoem is, het hulle vir 'n verhewe taalgebruik beywer wat nuwe, geesryke woordskeppings soos ''enthousiasmer'' en ''féliciter'' ingesluit het. Byvoeglike naamwoorde, wat uiterste toestande kan beskryf, was baie gewild onder die Presieuses; uitdrukkings soos ''terrible'', ''horrible'', ''admirable'', ''furieux'' en ''effroyablement'' was tipiese neologismes van hierdie tydperk. Nederige en onbeskaafde uitdrukkings is vermy en met behulp van nuwe woorde omskryf. Die digter [[Molière]] (1622–1673) het die salongangers in sy ''Femmes Savantes'' (''Geleerde Vroue'') en ''Précieuses Ridicules'' bespot. Tog het hulle 'n waardevolle bydrae tot die ontwikkeling van die Franse taal gelewer wat in [[Europa]] vanaf die vroeë 18de eeu die taal van die beskaafde kringe en die diplomatie geword het. Die Pruisiese koning [[Frederik die Grote]] het byvoorbeeld oorwegend Frans gepraat en geskryf, terwyl sy Duits steeds gebrekkig gebly het. Die uitspraak, woordvorming en sinsbou van Frans het al in die 17de eeu begin verstewig. In die tyd voor die [[Franse Rewolusie]] is die woordeskat nog eens deur woorde uit die streek- en volkstaal verryk, waarby die literêre werk van onder meer Rousseau en Diderot 'n belangrike rol gespeel het. Engelse en Duitse vakterminologie uit die politieke sfeer, die sport, mynbou en geologie is ontleen. Die sentralisering van die administrasie in die verloop van die Franse Rewolusie het weer eens die posisie van die Paryse Frans verstewig; tegelykertyd is nuwe begrippe uit die klassieke tale se woordeskat gevorm, wat veral vir die nuwe bedeling en die nuwe maatstelsel benodig is: ''Arrondissement'', ''[[département]]'', ''municipalité'','' préfet''; ''gramme'', ''mètre'', ''kilomètre'' en ''litre'' is neologismes uit hierdie tydperk. Aangesien teen die einde van die 18de eeu sowat 'n kwart van die bevolking die Franse taal nie magtig was nie, is die streekdialekte en die tale van die minderhede verdruk. Die digters van die 19de eeu het gepoog om die woordeskat van die taal verder uit te brei; hul bronne was die taal van die 15de en 16de eeu, streekdialekte en die omgangstaal. Dit was die tydperk van die nominalisme, 'n styl wat werkwoorde en byvoeglike naamwoorde deur nominale konstruksies vervang het, en die begin van die sterk Engelse invloed. Die ''Franglais'', 'n taalgebruik wat deur 'n groot aantal [[anglisisme]]s gekenmerk word, word deur die owerhede bestry. Die moderne omgangstaal met sy talle afwykings van die grammatikale norme, die sogenaamde ''français avancé'' (Gevorderde Frans), gee 'n indruk van wat moontlik in die toekoms die nuwe standaardtaal sal wees. So is byvoorbeeld die dubbele ontkenning aan die verdwyn, en ''ne...pas'' is in die omgangstaal al vereenvoudig tot ''pas''. == Taalregisters == Daar bestaan 'n enorme kloof tussen die literêre taal, wat deur die taalbouers geslyp word, en die algemene omgangstaal. Die norme van die skryftaal en korrekte spreektaal – ''français écrit'' en ''français parlé correct'' – geld nie noodsaaklik vir die gewone spreektaal – ''français parlé'' – nie. Die gesproke Frans het variante soos die ''langue familière'' – die omgangstaal van die goed opgeleides, die ''langue populaire'' – die algemene omgangstaal – en die ''argot'', die groeptaal van 'n spesifieke beroep, klas of kring. == Die Loi Toubon (Toubon-wet) == [[Lêer:JO199411392.png|duimnael|Eerste bladsy van die Toubon-wet]] Die Loi Toubon, wat op 4 Augustus 1994 deur die Franse parlement aanvaar is, dra die naam van die destydse Franse Minister van Kultuur, Jacques Toubon. Die doelstelling van die wet is die beskerming van die Franstalige verbruikers en werknemers en die bevordering van veeltaligheid, onder meer ook in die media. Franse vermaaklikheidsprogramme is verplig om ten minste veertig persent Franstalige musiek uit te saai, waarvan die helfte onlangse produksies of werke van jong talente moet wees. As gevolg van die wet bied sommige internasionale kunstenaars nou 'n Franstalige versie van hulle treffers aan. Die wet verbied verder die gebruik van anglisismes in 'n amptelike of openbare konteks. Advertensies mag byvoorbeeld geen Engelse leuse sonder Franse vertaling bevat nie. Kritici wys op die feit dat bepaalde woordvormings, wat deur die owerhede vasgelê is, in die omgangstaal steeds nie gebruik word nie – die amptelike term ''vacancelle'' byvoorbeeld het die Engelse leenwoord ''week-end'' nie verdring nie. Die [[Kanadese Frans]] gebruik egter uitsluitlik die term ''fin de semaine''. Tog is daar op baie gebiede suksesvol Franse [[neologisme]]s geskep, byvoorbeeld in die [[rekenaarwetenskap]], waar net ''ordinateur'' (rekenaar), ''logiciel'' (sagteware) en ''matériel'' (hardeware) gebruiklik is. == Frans in Kanada == : ''Hoofartikel: [[Kanadese Frans]].'' [[Lêer:OQLF - Montréal.jpg|duimnael|Die ''Office québécois de la langue française'' in [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]]]] Sowat sewe miljoen Kanadese praat Frans as hulle moedertaal, waarvan ses miljoen in [[Quebec]], en Frans is naas Engels een van die twee amptelike tale. Kanadese burgers het die reg op diensverskaffing in albei tale, waaronder ook die reg op moedertaalonderwys, selfs al is hulle taal 'n minderheidstaal in die betrokke provinsie, sodra die aantal sprekers dit regverdig. Die federale regering word deur die wet verplig om sy werksaamhede in albei tale deur te voer en dienste in Engels en Frans te verskaf. Parlementsdebatte moet in albei ampstale vertaal word, en die meeste produkte wat in Kanada verkoop word moet tweetalige etikette dra. == Frans in Suid-Afrika == === Hugenote aan die Kaap === [[Lêer:Franschhoek-panneau.jpg|duimnael|'n Franstalige straatbord in Franschhoek]] [[Lêer:FransAfrikaansewoordeboek1950.jpg|duimnael|Die enigste gedrukte Afrikaans-Franse woordeboek (1950)]] Vanweë die immigrasie van 'n aantal [[Hugenoot|Hugenote]]-gesinne na die Kaap is tussen 1688 en die vroeë 18de eeu 'n tyd lank Frans aan die Kaap gepraat. Suid-Afrika se Hugenote is oorspronklik Franse vlugtelinge, wat 'n toevlug in Nederland gevind het en later deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] aangemoedig is om na die Kaap te emigreer. Vir die kompanjie was 'n Franstalige gemeenskap in die Kaap egter nie wenslik nie, en hulle het maatreëls getref om die immigrante so vinnig moontlik te laat vernederlands. Frans onder die Hugenote het in Suid-Afrika egter 'n natuurlike dood gesterf. Die Franse taal is in die kolonie nie "onderdruk" en "uitgeroei" nie, al is dié bewering ook dikwels gemaak deur mense wat 'n regverdiging gesoek het vir die onderdrukking van Hollands vanaf kort na die tweede Engelse besetting in die Kaap.<ref>[[Johannes du Plessis Scholtz|Scholtz, J. du P.]] 1965. Verdwyning van die Franse Taal in Suid-Afrika. (Oorspronklik gepubliseer in ''Die Burger'', 7 September 1939.) In:''Afrikaans uit die vroeë tyd''. Kaapstad: Nasou. pp.226-234.</ref> Die Franse wou aanvanklik heeltemal apart bly van die "Duijtsche natiën". Die Hugenote was onder meer by Stellenbosch, maar veral in [[Drakenstein]] saamgekoek, want hulle wou ook nie ver uitmekaar woon nie (die verandering van woonplek is in Oktober 1688 toegelaat). Die spyt enkele dekades later om nie Nederlands te ken of meer leergeleenthede daartoe te hê nie, was hul eie skuld. Dit was egter van die begin af onvermydelik dat hulle in die bevolking met sy oorweldigende meerderheid Nederlands- en Duitssprekendes sou opgaan, veral as in ag geneem word dat van die Hugenote reeds voor hul aankoms Nederlands geken het. Die Hugenote wou op 28 November 1688 (skaars 'n maand later) ook hulle eie gemeente met eie kerkraad hê. Daarvoor het die Kommandeur sy geduld met die Hugenote verloor, hoewel ds. Pierre Simond die laaste woord gehad het: op 15 Junie 1689 skryf hy aan die Here XVII hoe ongerieflik hierdie toestande vir die Hugenote is om kerk by te woon en skool te gaan. Op 6 Desember van 1689 is 'n eie gemeente toegestaan, maar die Franse onderwys is afgekeur. Die V.O.C. wou aanvanklik skoolmeesters onder die Franse instuur om die kinders in Hollands te laat skoolgaan. In die praktyk het daar niks van gekom nie. Dit is nou die jaar 1691 en verder. Vergeleke met Stellenbosch wat met sy stigting in 1679 eers tot 1700 moes wag vir 'n Hollandse voorleser, kan mens moeilik praat van hardhandige behandeling van die Franse wat betref die voorsiening van 'n Franssprekende dominee. In Stellenbosch Distrik was daar maar nog drie Franse families woonagtig – die ander is blykbaar toegelaat om na Drakenstein te verhuis. Al was daar ook 'n aansienlike bevolking Hollanders in Drakenstein in 1691, was daar tot 1700 ook nie 'n Hollandse skoolmeester en voorleser in daardie distrik nie. Selfs met ds. Pierre Simond wat terugkeer na Europa in 1702, het [[Willem Adriaan van der Stel|W.A. van der Stel]] die Here XVII gevra om 'n predikant te stuur wat ''die beijde in de duijtsche'' [d.w.s. Hollands] ''en France Taalen is ervaaren''. Herhaaldelik sou die Here XVII met elke versoek aanvanklik teëstribbel, maar dan tog die versoek toestaan. In 'n versoekskrif van die Drakensteinse kerkraad (Junie 1703) is daar sprake van 116 gemeentelede van wie slegs 25 Hollands goed genoeg ken om die preke te verstaan. Of die getal doelbewus deur die Hugenote oordryf is, is onbekend. In Drakenstein het dominee Paul Roux nog altyd voortgegaan om Franse dienste te hou. Op 8 Mei 1718 het die kerkraad nog gereël dat die Franse dienste elke Sondag net na die Hollandse een gehou moes word ''al waar het ook voor een of twee menschen.'' Op 7 Februarie 1723 was daar nog 25 of 26 Franse bejaardes oor wat Nederlands nie kon verstaan nie. Na oorweging en heroorweging deur die Goewerneur en Raad is bevind die getal is nou te min om 'n aparte voorleser aan te stel, veral omdat die Hollandse voorleser Hermanus Bosman ook Frans geken het. Reeds op 10 Desember 1709 het die Politieke Raad die kerkraad van Drakenstein opgedra om voortaan geen stukke aan die regering meer in Frans te stuur nie, sodat die Franse taal na die dood van Paul Roux geen amptelike erkenning meer sal geniet nie. Niemand het beswaar daarteen gemaak nie. [[Johannes du Plessis Scholtz|Scholtz]] skryf: ''Teen 1725 was die Franse taal reeds op sterwe na dood.'' […] ''In die Drakensteinse kerkraad het koster Jeremias Roux na die afsterwe van Paul Roux nog af en toe 'n Franse diens gehou, totdat op 'n kerkraadsvergadering van 2 Junie 1726 besluit is om daar 'n end aan te maak.'' 'In overwegingen genomen zijnde'' […] ''dat Jeremias Roux nu en dan, wanneer 't hem te passe kwam, den dienst in 't Fransch heeft waargenomen, met een predikatie te lezen, en hij nu niet zoozeer op zijn verzoek, als wel om het kwalijk waarnemen van zijn dienst, van de kosterbedieninge ontslagen is, is goetgevonden, hem aan te zeggen dat hij niet meer den Franschen dienst zal hebben waar te nemen.' ''Dit is die laaste wat daar van Franse dienste in Drakenstein gehoor is.'' […] ''Die Franse sterrekundige [[Nicolas-Louis de Lacaille]], wat in 1751 aan die Kaap was, vertel ons dat die oorspronklike vlugtelinge hul taal geleer het aan hul kinders, maar dié nie weer aan hul kinders nie, sodat hy niemand onder die veertig aangetref het wat nog Frans kon praat nie. Die Franssprekendes het hom verseker dat daar oor twintig jaar niemand sou wees wat nog Frans ken nie. Toe die natuurondersoeker [[Francois le Vaillant|Le Vaillant]] in 1783 Franschhoek besoek, tref hy daar net een ou man aan wat nog Frans kon praat.'' === Moderne Franssprekende gemeenskappe === Vandag is daar nog talle plek- en familiename van Franse oorsprong in Suid-Afrika. [[Franschhoek]], een van die sentrums van die Franse setlaars, het selfs Franse straatborde. Sedert 1994 lei immigrasie uit die res van [[Afrika]] ook tot beduidende Franssprekende gemeenskappe in Suid-Afrika in plekke soos [[Muizenberg]]. Tans is daar sowat 100&nbsp;000 Franstaliges in Suid-Afrika, onder wie 7&nbsp;600 Franse burgers. Die invloei van immigrante en asielsoekers uit Midde-Afrika beteken dat Franstaliges tans toeneem in groot stede soos [[Johannesburg]], [[Pretoria]] en [[Kaapstad]]. Frans is ook gewild as tweede addisionele taal op skole in hierdie stede en word in alle groot universiteite in die land aangebied. === Fransmedium-onderwys en biblioteke === [[Kaapstad]] beskik oor 'n Franse skool, die ''L’École française François-le-Vaillant du Cap''. Verder is die [[Alliance Française]] teenwoordig in die meeste groot sentra in [[Suid-Afrika]] en bevorder die [http://www.ifas.org.za/ Franse Instituut] (Frans: ''Institut français d'Afrique du Sud (IFAS)'') kulturele, navorsings- en taalbetrekkinge met die Franssprekende wêreld. In Julie/Augustus 2014 word Parow Openbare Biblioteek die tweede biblioteek in Suid-Afrika waar 'n nuwe versameling Franse kinderboeke toegevoeg is. Die Franse Instituut het in samewerking met Biblionef en die Alliance Française hierdie skenking gemaak. Die versameling bestaan uit prente-, strokiesprent-, feite- en woordeboeke. Die skenking is gemaak omdat vele Franssprekende kinders in Parow woon. Hulle kan sodoende hul moedertaal behou deur dit ook te leer lees en skryf.<ref>Laishley, K. 2014. Parow Library launches their French collection. ''Kaapse Bibliotekaris'' 58(4):4 : ''Parow Library now boasts a collection of French books for children. The French Institute, in partnership with Biblionef and the Alliance Française, donated the books to the library. Parow is only the second library in South Africa to receive this collection. The books are aimed at younger patrons and range from board books for babies to books for 12-13-year-olds. The collection includes picture books, cartoons, dictionaries and encyclopaedias.Parow has many French-speaking members. The adults speak, read and write French but the children often only understand French. This collection will allow them to learn to read and write French. The books issued on a patron’s library card and schools may make use of the block loan system.''</ref> === Gebrek aan moderne woordeboeke === Te midde van die ryke kulturele geskiedkundige erfenis, heers daar tot vandag toe 'n ononderbroke droogte op die Afrikaanse taalakker wat gedrukte tweetalige woordeboeke tussen Afrikaans en Frans betref. Die ''enigste'' Afrikaans-Frans/Frans-Afrikaanse woordeboek is in 1950 laas geskryf deur B. Strelen (Departement Frans) en H. L. Gonin (Departement Latyn) aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Hierdie baanbrekerswerk het geen herdruk of verdere ontwikkeling beleef nie. Hierdie woordeboekie van altesaam 412 bladsye het, weens sy beperkte beskikbare ruimte, geen idiome of spreekwoorde opgeneem nie. Daar is ook, soos in die voorwoord aangedui is, nie 'n wye verskeidenheid woorde as alternatiewe verskaf nie. Vakkundige terme kon ook nie opgeneem word nie. By byvoeglike naamwoorde, waar die vroulike uitgang -e bestaan (soos by ''grand'', ''grande''), is hoofsaaklik slegs die manlike vorm verskaf. Die grootste sonde was die gebrek aan fonetiese transkripsie, maar ook woordherkomsverklarings; iets wat die ''Oxford Concise French Dictionary'' en die klein woordeboek van Harrap reeds kon bied.<ref>Inskip, Donald P. 1951. Resensie: Strelen, B. en H. L. Gonin: ,,Afrikaans-Frans en Frans-Afrikaans Woordeboek". In: ''Ons eie boek'' XVII(2):30-31 : ''The appearance of an Afrikaans-French and French-Afrikaans dictionary is a noteworthy event in South African cultural development. The way to understanding of the great French literary heritage will no longer lie exclusively through a third tongue, as has necessarily been the case hitherto; and we may hope also that direct contact with Afrikaans from the French side may lead to profitable exchanges and increased interest in South African affairs.'' ''The "Woordeboek" of Strelen and Gonin, is attractive in format and handy in use. On the whole the selection of words for inclusion is judicious and the range of meanings considerable: there can be no doubt that the dictionary fills a gap and will render good service. The concise grouping of words of common stem under one head is ably done and saves useful space. Having said this, one must add that the absence of any indication of pronunciation of either language is a grave defect, which must to some extent prevent the Dictionary from taking its rightful place with students. Whereas the Oxford Concise French Dictionary and the small Harrap find space for phonetic transcription (the Oxford Dictionary even manages to include etymologies in succinct form), this new arrival gives no guidance other than the asterisk before French aspirate "H".'' ''We can well believe that limitations of space pressed severely on the authors, but a more vigorous pruning of the vocabulary and the use of smaller type for certain secondary information might have left room for phonetic indication of pronunciation, and for more examples of common usage and constructions. For instance, the very uncommon ''acmé'' (included as well as the usual ''apogée'') could well be sacrificed, as could probably such words as ''pontifical'' and ''filigrane''. ''All in all, however, we must welcome the hard work and enthusiasm which have gone to the making of this Dictionary and hope that the authors and the publishers will reap their due reward for enterprise and pioneering.''</ref> Wat die gedrukte formaat betref, is 'n Afrikaanssprekende leerling van die Franse taal dus steeds aangewese op woordeboeke in 'n derde taal, soos dié in Engels of Nederlands. Ook hierdie leksikografiese gebied in Afrikaans lê dus dekades lank braak. == Oui, je parle Rugby == [[Lêer:Logo Oui je parle rugby.jpg|duimnael|Die amptelike embleem]] Ter geleentheid van die [[Rugbywêreldbeker 2007]], wat vir die eerste keer in 'n Franssprekende land gehou is, het die Franse Departement van Buitelandse en Europese Sake en verskeie instellings van die Francophonie – waaronder die internasionale Franstalige televisiekanaal ''TV5 Monde'', die internasionale radiodiens [[Radio France Internationale]] en die ''Alliance française'' in Parys – 'n veldtog begin wat buitelandse rugby-geesdriftiges aangemoedig het om Frans aan te leer. Die veldtog se leuse – ''Oui, je parle Rugby'' ("Ja, ek praat Rugby") – was veral gemik op die sowat 450&nbsp;000 internasionale besoekers en ander geesdriftiges wat die wedstryde as toeskouers gevolg het of andersins by die kampioenskap betrokke was. Frans is as 'n moderne wêreldtaal uitgebeeld, en die organiseerders het gehoop dat meer belangstellendes Franse taalkursusse aan Frankryk se kulturele instellings in die buiteland sou volg. == Vergelyking met ander Romaanse tale == {| class="wikitable" |----- ! ''Afrikaans'' !! ''Latyn''!! ''Frans'' !! ''Italiaans''!! ''Spaans''!! ''Oksitaans''!! ''(Sentraal-)Katalaans'' !! ''Portugees'' !! ''Roemeens'' |----- ||sleutel ||clavis | Vierde naamval ''clavem'' ||clef ||chiave ||llave ||clau ||clau ||chave ||cheie |----- ||nag ||nox | Vierde naamval ''noctem'' ||nuit ||notte ||noche ||nuèit ||nit ||noite ||noapte |----- ||sing ||cantare ||chanter ||cantare ||cantar ||cantar ||cantar ||cantar ||a cânta |----- ||bok ||capra ||chèvre ||capra ||cabra ||cabra ||cabra ||cabra ||capră |----- ||taal, tong ||lingua ||langue ||lingua ||lengua ||lenga ||llengua ||língua ||limbă |----- ||plein ||platea ||place ||piazza ||plaza ||plaça ||plaça ||praça ||piaţă |----- ||brug ||pons | Vierde naamval ''pontem'' ||pont ||ponte ||puente ||pont ||pont ||ponte ||pod |----- ||kerk ||ecclesia ||église ||chiesa ||iglesia ||glèisa ||església ||igreja ||biserică |----- ||hospitaal ||hospitalis ||hôpital ||ospedale ||hospital ||espital ||hospital ||hospital ||spital |----- ||kaas ||caseus | Vulgêrlatyn ''formaticum'' ||fromage ||formaggio ||queso ||formatge ||formatge ||queijo ||caş |} == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=fr}} {{CommonsKategorie|French language|Frans}} {{Wikt|Frans}} * [http://www.goethe-verlag.com/book2/AF/AFFR/AFFR002.HTM ''Aanlynkursus Afrikaans-Frans''] * [http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=eng&prec=1&bronTaal=fra&doelTaal=afr ''Woordeboek Frans-Afrikaans-Frans''] * {{en}} [http://www.alliance.org.za/ ''Alliance Française''] * {{en}} [http://www.101languages.net/french/ French 101] Learn French online * [http://www.dicovia.com/dico/francais-afrikaans/lettre-A/60-119 Woordeboek Frans/Afrikaans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120519024805/http://www.dicovia.com/dico/francais-afrikaans/lettre-A/60-119 |date=19 Mei 2012 }} * [https://web.archive.org/web/20090322055355/http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/france_829/coupe-du-monde-rugby-2007_15449/oui-je-parle-rugby_16639/pourquoi-oui-je-parle-rugby_49921.html France Diplomatie – Oui, je parle rugby] {{Romaans}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Frans| ]] puy0x1j49t75zm5r0uxmp6rd0ro3jvv 2912142 2912128 2026-06-18T08:20:14Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Tanbiruzzaman|Tanbiruzzaman]] 2845898 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien [[Franse]].'' {{Inligtingskas Taal |naam=Frans |inheemsenaam=''français'' |uitspraak=[fʁɑ̃sɛ] |familiekleur=Indo-Europees |state=[[Frankryk]], [[België]], [[Switserland]], [[Luxemburg]], [[Monaco]], [[Kanada]], [[Italië]] (Aosta-vallei), [[Kanaaleilande]], groot dele van [[Noord-Afrika|Noord]]-, [[Wes-Afrika|Wes]]- en [[Sentraal-Afrika]], [[Oseanië]], [[Karibiese See]]gebied, dele van [[Suidoos-Asië]], eilandgroepe in die [[Indiese Oseaan]]. Sien ''Amptelike status''. |streek=Wêreldwyd |sprekers=115 miljoen (moedertaal)<br />185 (tweede taal)<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/language/fra |title=Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, French |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=21 April 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510035622/https://www.ethnologue.com/language/fra |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |rang=11 (moedertaal), 5 (totaal) |skrif=[[Latynse alfabet|Latyns]] (Franse alfabet) |fam2=[[Romaanse tale|Romaans]] |fam3=[[Wes-Romaanse tale|Wes-Romaans]] |fam4=[[Galloiberies]] |fam5=[[Galloromaans]] |fam6=[[Gallorhaeties]] |fam7=[[Langues d'oil|Oïl]] |nasie={{vlagland|Verenigde Nasies}}<br />[[Lêer:Vlag van die AU.png|23px]] [[Afrika-unie]]<br />{{vlagland|Europese Unie}}<br />[[Lêer:NATO flag.svg|23px]] [[NAVO]]<br />[[Lêer:NAFTA logo.svg|23px]] [[NAFTA]]<br />{{vlagland|België}}<br />{{vlagland|Benin}}<br />{{vlagland|Burkina Faso}}<br />{{vlagland|Burundi}}<br />{{vlagland|Comore-eilande}}<br />{{vlagland|Djiboeti}}<br />{{vlagland|Ekwatoriaal-Guinee}}<br />{{vlagland|Frankryk}}<br />{{vlagland|Gaboen}}<br />{{vlagland|Guinee}}<br />{{vlagland|Haïti}}<br />{{vlagland|Ivoorkus}}<br />{{vlagland|Kameroen}}<br />{{vlagland|Kanada}}<br />{{vlagland|Demokratiese Republiek van die Kongo}}<br />{{vlagland|Republiek van die Kongo}}<br />{{vlagland|Luxemburg}}<br />{{vlagland|Madagaskar}}<br />{{vlagland|Mali}}<br />{{vlagland|Monaco}}<br />{{vlagland|Niger}}<br />{{vlagland|Rwanda}}<br />{{vlagland|Senegal}}<br />{{vlagland|Sentraal-Afrikaanse Republiek}}<br />{{vlagland|Seychelle}}<br />{{vlagland|Switserland}}<br />{{vlagland|Togo}}<br />{{vlagland|Tsjad}}<br />{{vlagland|Vanuatu}}<br />{{vlagland|Guernsey}}<br />{{vlagland|Jersey}}<br />[[Lêer:Flag of Louisiana.svg|23px]] [[Louisiana]]<br />[[Lêer:Flag of Valle d'Aosta.svg|23px]] [[Aosta-vallei]] |agentskap=[[Académie française]] (Franse Akademie) in {{vlagland|Frankryk}}<br />Délégation générale à la langue française et aux langues de France, Service de la langue française in {{vlagland|België}}<br />Office québécois de la langue française in {{vlagland|Kanada}}<br />les Conseils supérieurs de la langue française de France, de Belgique et du Québec (internasionaal) |iso1=fr|iso2=fre/fra|iso3=fra |kaart=[[Lêer:Countries where French is an official language.svg|250px|duimnael|senter|Die Franssprekende wêreld {{sleutel|#0c5eb1|Moedertaal}} {{sleutel|#0080ff|Ampstaal}} {{sleutel|#9fceff|Sekondêre of nie-amptelike taal}} {{sleutel|#00ff00|Minderheidstaal}}]] }} Die '''Franse taal''' (''le français'' [lə fʁɑ̃sɛ] {{Audio|Fr-le français-fr-ouest.ogg|luister}} of ''la langue française'' [la lɑ̃ɡ fʁɑ̃sɛz]) behoort tot die [[Romaanse tale|Romaanse groep]] binne die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese taalfamilie]]. Van al die Romaanse tale het dit ten opsigte van sy struktuur en uitspraak die sterkste wegbeweeg van die oorspronklike [[Latyn]]. Frans is naas [[Engels]] die enigste [[wêreldtaal]] wat op vyf vastelande gepraat word, en dit is die amptelike taal of verkeerstaal van meer as die helfte van die Afrikalande. Dit is ook een van die belangrikste tale van die internasionale en diplomatieke verkeer, 'n beduidende onderwystaal en die [[taal]] van internasionale organisasies soos die UPU ([[Wêreldposunie]]). == Taalgeskiedenis == === Keltiese invloede === [[Lêer:Gaul in the time of Caesar (134037767).jpg|duimnael|links|Romeinse provinsies en stamgroepe van die Galliese gebied in die laat 1ste eeu v.C.]] Die oorspronklike [[Gallies]] ('n [[Kelties|Keltiese taal]]) is na die Romeinse verowering van [[Gallië]] oor 'n tydperk van vyf eeue deur die Latynse taal verdring, waarby die stedelike gebiede, die administrasie, die Romeinse garnisoene en die skoolstelsel die voortou geneem het. In teenstelling met hierdie instellings het die plattelandse gebiede die Keltiese taal nog tot in die 5de eeu n.C. bewaar. Net 'n klompie woorde (soos ''petit'' "klein", ''lieue'' "myl" en ''brasser'' "brou") en plekname (met byvoorbeeld die agtersetsel ''-ac'' soos in ''Cognac'') het tot vandag van die Galliese taal oorgebly. Die feit dat die Kelte nie die desimale stelsel met die getal tien as basis gebruik het nie, maar die getal twintig, leef voort in die Franse woord ''quatre-vingts'' ("tagtig", eintlik "vier (keer)-twintig", naas die uit die Latynse taal oorgeërfde woord ''octante'', wat in Kanada, België en Switserland gebruiklik is, of ''huitante'', 'n Belgiese en Switserse term). === Frankiese invloede === Met die Germaanse invalle van die [[Wes-Gote]] in Akwitanië, die Boergondiërs in die ooste en veral die [[Franke]] in die noorde van die huidige Frankryk het die verval van die Galloromeinse kulturele lewe begin. Alhoewel die Germane die verromanisering van die land veral danksy die magsposisie van die Katolieke kerk, wat as bewaarder van die antieke Grieks-Latynse kultuur opgetree het, nie meer kon keer nie, het hulle tog 'n groot invloed by die vorming van die Gallies-Franse variant van die Vulgêrlatynse taal uitgeoefen, wat later aan die Franse taal sy besondere karakter binne die Romaanse taalfamilie gegee het. Die Franke het oorspronklik uit die gebied van die Nederryn en [[Weser]] (in die huidige Duitsland) gekom en in die tydperk van die volksverhuising verder wes- en suidwaarts getrek. Die huidige Frankiese taalgebied sluit die gewes Franken in Noord-Beiere en Noord-Württemberg, Suid-Thuringe, [[Hesse]], Noord-Baden, [[Rynland-Palts]], die noordelike [[Elsas]], [[Lotaringe]], [[Saarland]], [[Luxemburg]], die Rynland, die Duitstalige gebiede van Oos-België, die Nederryn-gebied, [[Limburg]], [[Holland]], [[Zeeland]], [[Brabant]] en [[Vlaandere]] in. Omtrent 500 was [[Keulen]] die sentrum van die Frankiese gebied. Vanaf die agste eeu het destydse geskiedkundiges 'n onderskeiding tussen die Saliese Franke (in die gebied van die huidige België en Nederland; die naam is afgelei van Oudfrankies ''sal(a)'' "heerskappy" of ''Sala'' "die rivier IJssel") en die [[Ripuariese Franke]] van die huidige Duitse Rynland gemaak. Die Saliese Franke het nouer bande met die Romeine gehandhaaf en was die leiers by die uitbreiding van die Frankiese magsgebied in die vierde en vyfde eeu. Teen die jaar 500 het hulle die Loire-rivier in die huidige Frankryk bereik. Die Franke was die eerste Germaanse volk wat 'n nasionale en taalbewussyn ontwikkel het. In Duitsland het die Middel-, Ryn-, Suidryn- en Oos-Frankiese gebiede drie eeue later belangrike sentra van die Oudhoogduitse skryftaal geword. Die Frankiese koning [[Clovis I]] het in 496 die Katolieke geloof aangeneem en sodoende die steun van die geestelikheid vir sy heerskappy verseker. Dit was veral die klerus en die Romaanstalige stede wat by die Frankiese veroweraars die gebruik van die Latyns-Romaanse taal bevorder het. In wat tot die Franse taalgebied sou ontwikkel, is die Frankiese bevolking – 'n klein minderheid – uiteindelik geleidelik verromaniseer, maar hierdie proses was baie stadig. Die noorde van Frankryk het eeue lank tweetalig gebly; tekste van Isidor van Sevilla is in die 9de eeu in Neustrië (die gebied tussen die Engelse kanaal, die [[Bretagne]] en die Loire) nog steeds in Oudhoogduits vertaal. Ook ná die tyd van Karel die Grote tot by die splitsing van die ryk in 843 het die immigrasie van Franke voortgeduur. Die aantreklikheid en superioriteit van die Romaanse kultuur, die Latynse ampstaal van die Merowingiese Ryk en die oormag van die Romaanstaliges was die vernaamste redes vir die feit dat die [[Frankies]]e [[dialek]]te in Frankryk binne 'n tydperk van sowat driehonderd jaar uitgesterf het. Omtrent 800 was die meeste Frankiese krygers die Germaanse taal nie meer magtig nie, tog het jong Frankiese edellui uit die Wes-Frankiese Ryk in die 9de eeu dikwels 'n tyd lank in die Oostelike (Duitse) Ryk gebly om die Frankiese taal aan te leer. Baie min tekste van die geskrewe Oudhoogduitse taal uit die Karolingiese Ryk is bewaar, onder meer twee sogenaamde geselsboekies uit Parys en [[Kassel]] wat voorbeelde gee van die Oudhoogduits-Frankiese taal: ''Wer pist du? Wanna quimis? Fona weliheru lantskeffi sindos?'' (Nieuhoogduits: ''Wer bist du? Woher kommst du? Aus welcher Gegend reist du an?'') In die tydperk tussen 850 en 1000 het ook die Romaans-Germaanse taalgrens in die noorde verstewig, waar vanaf die 9de eeu die Nederfrankiese en uiteindelik Nederlandse dialekgebied ontstaan het. Talle van die morfologiese en sintaktiese veranderings wat die Galloromaanse taal ondergaan het, is deur die invloed van die Frankiese taal veroorsaak. Die Oudfranse klanke het meer ooreenkomste met dié van Germaanse tale getoon as met die [[Vulgêrlatyn]]se taal. Die Frankiese ontlenings in die Oudfranse taal het natuurlik talle aspekte van die Frankiese kultuur weerspieël; dit was veral woorde uit die krygskuns soos ''beffroi'' (van Frankies *''bergfrid'' "wagtoring"), regswese en politiek (Frans ''fief'' "leen" van Frankies *''fehu'' "vee, fortuin"; Middellatyn ''feudum''), hofhouding (Oudfrans ''maréchal'' "perdekneg" van Frankies *''marahskalk''), huisbou en huisraad (Frans ''malle'' "reiskoffer" van Frankies *''malha''), werktuie en gereedskap, natuurlewe (''jardin'' "tuin" van Frankies *''gard''), landbou, klerasie (Frans ''gant'' "handskoen" van Frankies ''want''), liggaamsdele en ander gebiede. Ook 'n aantal voor- en agtervoegsels is van Frankiese herkoms, soos ''mé-'' "mis-" in byvoorbeeld ''méconnaître'' en ''mépriser'', -''ard'' en -''art'' uit Frankies ''-hart'' en ''-hard''. Die agtervoegsel ''-ard'' is in die Nieufranse taal nog steeds produktief en kom voor in woordvormings soos ''vieillard'' "grysaard, ou man", ''canard'' "eend", ''campagnard'' "plattelander" en ''dreyfusard'' (histories) "aanhanger van Dreyfus". Die omgangstaal in die suide van Frankryk is nie deur hierdie veranderings beïnvloed nie. === Oudfrans === Die Oud-Franse (''vieux français'') taal het geleidelik uit die Vulgêrlatynse omgangstaal van Gallië (''lingua rustica romana'') ontstaan; die oudste Franstalige dokument van 842 is die [[Straatsburg]]se Ede (Latyn: ''Sacramenta Argentariae'') wat deur [[Lodewyk die Duitser]] en [[Karel die Kale]] tydens die stryd teen hulle broer Lotharius afgelê is. Karel het die [[Germaanse tale|Germaanse]] (Oudhoogduitse), Lodewyk die [[Romaans]]e (Oudfranse) taal gebruik. Die skrywer van die eed wat gewoonlik net Latynse tekste moes handhaaf het gesukkel met die opskryf van die destydse spreektaal, en daar is soms twee spellings vir woorde soos "fradre" (wat ook as "fradra" voorkom). Lodewyk se woorde in Oudfrans: [[Lêer:Sacramenta Argentariae (pars brevis).jpg|duimnael|links|'n Uittreksel uit die Straatburgse Ede (''Sacramenta Argentariae'') van 842]] ''Pro Deo amur et pro christian poblo et nostro commun salvament, dist di in avant, in quant Deus savir et podir me dunat, si salvaraeio cist meon fradre Karlo, et in adiudha et in cadhuna cosa, si cum om per dreit son fradra salvar dist, in o quid il mi altresi fazet; et ab Ludher nul plaid numquam prindrai, qui meon vol cist meon fradre Karle in damno sit.'' Die bostaande teks in die Oudfranse taal van die 11de eeu: ''Por dieu amor et por del cretsiien poeple et nostre commun salvement, de cest jorn en avant, quan que Dieus saveir et podeir me donet, si salverai jo cest mine fredre Charlon, et en aiude, et en chascune chose, si come on par dreit son fredre salver deit, en ço que il me altresi façet, et a Lodher nul plait onques ne prendrai, qui mien vueil cest mien fredre Charlon en dam seit.'' Die huidige Franse vertaling: ''Pour l'amour de Dieu et pour le peuple chrétien et notre commun salut, de ce jour en avant, en tant que Dieu savoir et pouvoir me donne, si défendrai-je mon frère Charles (et lui serai) en aide et en chaque chose, ainsi qu'un homme par droiture son frère doit défendre en chose que lui également ferait, et avec Lothaire aucun accord jamais ne prendrai qui de mon vouloir, à ce mien frère Charles à dommage soit.'' Met die Verdrag van [[Verdun]] (843) het die skeiding van die Wes-Frankiese (''Francia occidentalis'', hiervan is ook die moderne naam ''France'' "[[Frankryk]]" afgelei) en die Oos-Frankiese Ryk (''Francia orientalis''), wat later as [[Duitsland]] bekend sou staan, begin. Die Oudfranse taal (''langue d'oïl''; vergelyk [[Oksitaans]], die ''langue d'oc'') wat tussen 850 en 1350 in Noord-Frankryk gepraat is, het eintlik uit 'n handvol dialekte soos [[Normandies]], [[Pikardies]], Sjampanjies, Fransies en Lotaringies bestaan wat almal ook as skryftale gedien het. Langsamerhand het die streektaal van die [[Île-de-France]] rondom [[Parys]], die Fransiese dialek, omtrent 1200 die standaardtaal van digters en ander skrywers geword. Die Oudfranse klankstelsel het sterk van moderne Frans verskil; terwyl die huidige Franse net oor 16 kinkers beskik, was daar in die Oudfranse taal nog nege vokale, vyf nasale, twaalf diftonge, vyf nasaaldiftonge en drie triftonge. Die letter ''c'' is voor die medeklinkers e en i nog met 'n [[affrikaat]] /ts/ uitgespreek, en die ''g'' in ''estrange'' het nog soos die ''g'' in Engels ''gentleman'' geklink. Desgelyks het die uitspraak van die "j" en "ch" ook eers later versag. Die Middelengelse taal het hierdie Oudfranse klanke uit die [[Anglo-Normandies]]e dialek oorgeneem wat na die verowering van [[Engeland]] eeue lank as ampstaal gepraat is; Engelse woorde soos ''judge'' en ''change'' het die ou j- en g-klanke bewaar, terwyl die moderne Frans ''juge'' en ''changer'' met 'n sagte "j" en "ch" laat begin. Aan die einde van die 12de eeu het ook die "s" verdwyn in gevalle waar dit deur 'n medeklinker opgevolg is: ''feste'' het geleidelik ''fête'' geword (die ''accent circonflexe'', of kappie, dui aan dat die "s" verdwyn en die uitspraak van die "e" verander het). Ook in hierdie geval het die Engelse taal die ou klanke bewaar: ''fête'' – ''feast'', ''bête'' – ''beast'', ''tempête'' – ''tempest'', ''hôtel'' – ''hostel'' (die Franse ''hôtel'' is later nog eens as ''hotel'' oorgeneem). Die woordvolgorde was – veral in die digkuns – nog taamlik vry soos in die Latynse oorsprongstaal, terwyl die ses Latynse naamvalle verdwyn het. Die Oudfranse taal het die subjeks- en objeksnaamval (rektus en obliquus) geken en maskulina en feminina by selfstandige naamwoorde en byvoeglike naamwoorde onderskei. Aangesien die kenmerkende uitgange van die werkwoorde persoons- en getalverskille aangedui het, is nog geen persoonlike voornaamwoorde benodig nie. Die [[dubbele ontkenning]] met ''ne... pas'' het nog nie in die Oudfranse taal bestaan nie, die konstruksie met ''ne...'' was voldoende. Ook die tye is gewoonlik sonder vaste reëls gebruik. Die 12de eeu is deur 'n sterk belangstelling vir die Latynse taal gekenmerk. Dit was veral lede van die klerus wat die werke van klassieke outeurs gekopieer het, en Latyn het die akademiese lewe aan die Universiteit van Parys oorheers wat teen die begin van die 13de eeu opgerig is. Latyn het die taal van die hoër onderwys, die regswetenskap, die kerk, die wysgerige en wetenskaplike letterkunde gebly. Net die geskiedskrywers en digters het die Oudfranse taal bo Latyn verkies. Die digkuns het sy inspirasie in die ou klassieke mites gevind wat as Christelike en hoofse verwerkings nuwe aandag getrek het, die Kelties-Bretonse Artussage (''[[Matière de Bretagne]]''), die literêre opbloei van die [[Oksitaans]]talige Suid-Frankryk waarvandaan talle leenwoorde soos ''amour'' gekom het, en met die kruistogte ook die Oosterse luukse van die [[Bisantynse Ryk]]. Vir die hoofse romans is 'n verfynde taal ontwikkel wat met die uitbreiding van hierdie genre van Oudfrans die leidende literêre taal van [[Europa]] gemaak het. : '''''Guiot de Dijon: Chanterai por mon corage''''' (geskryf tydens die Derde [[Kruistog]] van 1189) : Chanterai por mon corage : Que je vueil reconforter, : Qu'avecques mon grant domage : Ne quier morir ne foler, : Quant de la terre sauvage : Ne voi mes nul retorner : Ou cil est qui rassoage : Mes maus quant g'en oi parler. : Dex, quant crïeront "Outree", : Sire, aidiés au pelerin : Par cui sui espaventee, : Car felon sont Sarazin.'' : '''''Guiot de Dijon: Ek gaan sing om my hart te vertroos''''' : Ek gaan sing om my hart te vertroos : Want ek wil nie sterf of mal word nie : Ondanks my groot kwelling. : Ek kan niemand sien : Wat van die wilde land terugkom nie. : Waar is die een wat my hart gerus kan stel : Wanneer ek hoor dat iemand van hom praat. : God! As hulle "Outree" roep, staan die pelgrim by : Vir wie ek sidder, : Want die Sarasene is verraderlik. === Middelfrans === [[Lêer:FrancisIFrance.jpg|duimnael|Onder [[Frans I van Frankryk|koning Frans I]] (''François&nbsp;I^er'', 1515–1547) het Frans die amptelike taal van Frankryk geword]] Die Middelfranse (''moyen français'') tydperk het omtrent 1350 begin en in die 15de en 16de eeu geëindig. Ná die uitbreek van die [[Honderdjarige Oorlog]] tussen Frankryk en Engeland is 'n agteruitgang van die literêre lewe bespeur, terwyl daar ingrypende veranderings op die gebied van die klankstelsel plaasgevind het wat ook die sinsbou geraak het. Die diftonge het grotendeels tot monoftonge verander, die "s" het voor medeklinkers verdwyn (net soos die "e" indien dit aan die woordeinde staan of nie beklemtoon word nie). Aangesien die "s" die naamvalle, meervoud en persoon aangedui het, is 'n onbepaalde lidwoord vir die meervoudsvorm geskep, en voor die werkwoord staan nou verpligte persoonlike voornaamwoorde. Die vervoeging en verbuiging is vereenvoudig, die woordvolgorde (wat nou gereeld as subjek – werkwoord – objek genormeer word) en die gebruik van die tye is aan vaste reëls onderwerp. Die belangrikste wysigings op die gebied van die grammatika was die dubbele ontkenning met ''ne... pas'', die ontwikkeling van die ''futur proche'' met ''aller'' + infinitief en die refleksiewe vorm van die werkwoord wat nou in plaas van die passief gebruik word. Terwyl talle Germaanse leenwoorde uit die Middelfranse taal verdwyn het, het die klassieke tale en Italiaans 'n sterk invloed op die Franse taal uitgeoefen. Daar was 'n behoefte om steeds meer vakterme te skep, en mettertyd het die Middelfranse taal oor [[doeblet]]te van Latynse woorde beskik wat sowel in 'n oorgeërfde asook in 'n nuut ontleende vorm bestaan, soos ''chose'' – ''cause'' (van Latyn ''causa'') en ''loyal'' en ''légal'' (van Latyn ''legalis'', -''e''). In die laat Middelfranse periode vanaf die 15de eeu het die standaardisering van die Franse taal begin; woordeboeke en grammatika's is uitgegee en het saam met die uitgebreide boekdrukkery die eenvormigheid van die taal en sy spelling bevorder. Taalpurisme en die leidende rol, wat die hoofse taal nou begin speel het, was kenmerke van die laat Middelfranse taalontwikkeling. In 1523 het Lefèvre d'Étaples die Nuwe Testament vertaal, vyf jaar later was ook die Hebreeuse Geskrifte in Frans beskikbaar, ondanks die hewige kritiek vanuit geleerde kringe – met name die [[Sorbonne]]. Met die vertaling van [[Johannes Calvyn]] se werke vanaf 1541 het Frans die taal van die [[Hugenote]] geword. Vanaf die 16de eeu het 'n aantal digters die bewys gelewer dat Frans as taal van die wetenskap, wysbegeerte en digkuns sonder meer met Latyn kon meeding. Die digter François Rabelais (omtrent 1494–1553) het byvoorbeeld oor 'n geweldige woordeskat beskik en ook sy eie [[neologisme]]s geskep wat van sy Frans 'n tot dusver ongekende uitdrukkingsmiddel gemaak het. Pogings om die Franse spelling by die moderne taalgebruik en uitspraakgewoontes aan te pas het egter misluk, en die geleerdes het selfs 'n historiese spelling ingevoer waar medeklinkers, wat in die gesproke taal lankal verstom was, weer geskryf moes word om die Latynse oorsprong van woorde aan te dui. Woorde soos ''sept'' (sewe, van Latyn ''septem''), ''temps'' (tyd; weer, van Latyn ''tempus'') en ''vingt'' (twintig, van Latyn ''viginti'') is voorbeelde van hierdie histories-etimologiese spelling. === Nieufrans === [[Lêer:Molière - Nicolas Mignard (1658).jpg|duimnael|links|Die Franse taal word soms "[[Molière]] se taal" genoem (1622–1673)]] [[Lêer:Villers-Cot.jpg|duimnael|Die Edik van Villers-Cotterêts het in 1539 deur middel van taalbeleid die invloed en magsbasis van die Franse sentrale staat vergroot]] [[Lêer:Map-Francophone World.svg|duimnael|400px|Die Franse taalgebied: {{Legend|#0c5eb1|Moedertaal}} {{Legend|#0080ff|administratiewe taal}} {{Legend|#9fceff|sekondêre of nie-amptelike taal}} {{Legend|#00ff00|Franse minderhede}}]] [[Lêer:Knowledge French EU map.png|duimnael|Franse taalkennis in die lidlande van die [[Europese Unie]]]] [[Lêer:Francophone Africa.svg|duimnael|Die Franse taalgebied van die Afrikalande]] In die 15de en 16de eeu het die geleidelike oorgang na die moderne Nieufranse spreektaal begin. Die oorgangstydperk is deur 'n noukeurige slyping van die taal gekenmerk. Die Edik van Villers-Cotterêts het in 1539 bepaal dat Frans (of beter, die standaardtaal van die [[Île-de-France]] rondom Parys) die enige ampstaal van die Koninkryk Frankryk sou wees (''la seule et unique langue du Royaume de France''). In dieselfde jaar het die eerste woordeboek van die Franse taal verskyn. Grammatikale publikasies en nuwe woordeboeke, wat in die volgende dekades saamgestel is, het daarin geslaag om die taal te standaardiseer. Die hoofinvloede in dié tyd was die Italiaanse [[renaissance]] en die [[humanisme]]. Terwyl die een die Latynse oorsprong van die Franse taal beklemtoon het, het die ander die rol van die volkstaal bevorder. Die hoofse digter Malherbe (1555–1628) het teen die begin van die 17de eeu 'n groot invloed op die klassieke taal uitgeoefen. Hy het die taal van neologismes en invloede van die streekdialekte gesuiwer. Die harmonie van die taal en sy algemene verstaanbaarheid was sentrale oogmerke van sy taalkundige werk. Hy het begin om die sinsbou te harmoniseer, die gebruik van die persoonlike voornaamwoord (wat in Latyn en die meeste Romaanse tale nie gebruik word nie) bevorder en die inversie van die subjek afgekeur. Die Italiaanse ''Accademia della Crusca'' het die aanleiding vir die stigting van die [[Académie française]] (1635) gegee wat hom op taalsuiwering, die grammatikale taalontwikkeling en die retoriek toegespits het. [[Kardinaal de Richelieu]], die beskermheer van die akademie, het in 1694 'n nuwe woordeboek en grammatika deur die taalkundiges laat saamstel. Dit is ook die akademie wat tans die taalbeheer oor Frans uitoefen. Die 17de eeu was die klassieke eeu van die Franse letterkunde, en die filosoof [[René Descartes]] (1596–1650) het met sy werke die bewys gelewer dat die Franse taal wetenskaplike en wysgerige gedagtes net so gemaklik kon formuleer soos Latyn, wat nou ten gunste van Frans op alle gebiede afgeskaal is. In adellike kringe het die salons baie gewild geraak; hier het die edeles in die huise van aristokrate saamgekuier en literêre werke bestudeer. Dit was die salon van die Madame de Rambouillet, later dié van Madame de Sablé, Madame de Maintenon en veral Mademoiselle de Scudéry wat die taal deur die bespreking van literêre, wetenskaplike en amoureuse sake laat opbloei het. Die ''Presieuses'', soos hulle genoem is, het hulle vir 'n verhewe taalgebruik beywer wat nuwe, geesryke woordskeppings soos ''enthousiasmer'' en ''féliciter'' ingesluit het. Byvoeglike naamwoorde, wat uiterste toestande kan beskryf, was baie gewild onder die Presieuses; uitdrukkings soos ''terrible'', ''horrible'', ''admirable'', ''furieux'' en ''effroyablement'' was tipiese neologismes van hierdie tydperk. Nederige en onbeskaafde uitdrukkings is vermy en met behulp van nuwe woorde omskryf. Die digter [[Molière]] (1622–1673) het die salongangers in sy ''Femmes Savantes'' (''Geleerde Vroue'') en ''Précieuses Ridicules'' bespot. Tog het hulle 'n waardevolle bydrae tot die ontwikkeling van die Franse taal gelewer wat in [[Europa]] vanaf die vroeë 18de eeu die taal van die beskaafde kringe en die diplomatie geword het. Die Pruisiese koning [[Frederik die Grote]] het byvoorbeeld oorwegend Frans gepraat en geskryf, terwyl sy Duits steeds gebrekkig gebly het. Die uitspraak, woordvorming en sinsbou van Frans het al in die 17de eeu begin verstewig. In die tyd voor die [[Franse Rewolusie]] is die woordeskat nog eens deur woorde uit die streek- en volkstaal verryk, waarby die literêre werk van onder meer Rousseau en Diderot 'n belangrike rol gespeel het. Engelse en Duitse vakterminologie uit die politieke sfeer, die sport, mynbou en geologie is ontleen. Die sentralisering van die administrasie in die verloop van die Franse Rewolusie het weer eens die posisie van die Paryse Frans verstewig; tegelykertyd is nuwe begrippe uit die klassieke tale se woordeskat gevorm, wat veral vir die nuwe bedeling en die nuwe maatstelsel benodig is: ''Arrondissement'', ''[[département]]'', ''municipalité'','' préfet''; ''gramme'', ''mètre'', ''kilomètre'' en ''litre'' is neologismes uit hierdie tydperk. Aangesien teen die einde van die 18de eeu sowat 'n kwart van die bevolking die Franse taal nie magtig was nie, is die streekdialekte en die tale van die minderhede verdruk. Die digters van die 19de eeu het gepoog om die woordeskat van die taal verder uit te brei; hul bronne was die taal van die 15de en 16de eeu, streekdialekte en die omgangstaal. Dit was die tydperk van die nominalisme, 'n styl wat werkwoorde en byvoeglike naamwoorde deur nominale konstruksies vervang het, en die begin van die sterk Engelse invloed. Die ''Franglais'', 'n taalgebruik wat deur 'n groot aantal [[anglisisme]]s gekenmerk word, word deur die owerhede bestry. Die moderne omgangstaal met sy talle afwykings van die grammatikale norme, die sogenaamde ''français avancé'' (Gevorderde Frans), gee 'n indruk van wat moontlik in die toekoms die nuwe standaardtaal sal wees. So is byvoorbeeld die dubbele ontkenning aan die verdwyn, en ''ne...pas'' is in die omgangstaal al vereenvoudig tot ''pas''. == Taalregisters == Daar bestaan 'n enorme kloof tussen die literêre taal, wat deur die taalbouers geslyp word, en die algemene omgangstaal. Die norme van die skryftaal en korrekte spreektaal – ''français écrit'' en ''français parlé correct'' – geld nie noodsaaklik vir die gewone spreektaal – ''français parlé'' – nie. Die gesproke Frans het variante soos die ''langue familière'' – die omgangstaal van die goed opgeleides, die ''langue populaire'' – die algemene omgangstaal – en die ''argot'', die groeptaal van 'n spesifieke beroep, klas of kring. == Die Loi Toubon (Toubon-wet) == [[Lêer:JO199411392.png|duimnael|Eerste bladsy van die Toubon-wet]] Die Loi Toubon, wat op 4 Augustus 1994 deur die Franse parlement aanvaar is, dra die naam van die destydse Franse Minister van Kultuur, Jacques Toubon. Die doelstelling van die wet is die beskerming van die Franstalige verbruikers en werknemers en die bevordering van veeltaligheid, onder meer ook in die media. Franse vermaaklikheidsprogramme is verplig om ten minste veertig persent Franstalige musiek uit te saai, waarvan die helfte onlangse produksies of werke van jong talente moet wees. As gevolg van die wet bied sommige internasionale kunstenaars nou 'n Franstalige versie van hulle treffers aan. Die wet verbied verder die gebruik van anglisismes in 'n amptelike of openbare konteks. Advertensies mag byvoorbeeld geen Engelse leuse sonder Franse vertaling bevat nie. Kritici wys op die feit dat bepaalde woordvormings, wat deur die owerhede vasgelê is, in die omgangstaal steeds nie gebruik word nie – die amptelike term ''vacancelle'' byvoorbeeld het die Engelse leenwoord ''week-end'' nie verdring nie. Die [[Kanadese Frans]] gebruik egter uitsluitlik die term ''fin de semaine''. Tog is daar op baie gebiede suksesvol Franse [[neologisme]]s geskep, byvoorbeeld in die [[rekenaarwetenskap]], waar net ''ordinateur'' (rekenaar), ''logiciel'' (sagteware) en ''matériel'' (hardeware) gebruiklik is. == Frans in Kanada == : ''Hoofartikel: [[Kanadese Frans]].'' [[Lêer:OQLF - Montréal.jpg|duimnael|Die ''Office québécois de la langue française'' in [[Montreal]], [[Quebec]], [[Kanada]]]] Sowat sewe miljoen Kanadese praat Frans as hulle moedertaal, waarvan ses miljoen in [[Quebec]], en Frans is naas Engels een van die twee amptelike tale. Kanadese burgers het die reg op diensverskaffing in albei tale, waaronder ook die reg op moedertaalonderwys, selfs al is hulle taal 'n minderheidstaal in die betrokke provinsie, sodra die aantal sprekers dit regverdig. Die federale regering word deur die wet verplig om sy werksaamhede in albei tale deur te voer en dienste in Engels en Frans te verskaf. Parlementsdebatte moet in albei ampstale vertaal word, en die meeste produkte wat in Kanada verkoop word moet tweetalige etikette dra. == Frans in Suid-Afrika == === Hugenote aan die Kaap === [[Lêer:Franschhoek-panneau.jpg|duimnael|'n Franstalige straatbord in Franschhoek]] [[Lêer:FransAfrikaansewoordeboek1950.jpg|duimnael|Die enigste gedrukte Afrikaans-Franse woordeboek (1950)]] Vanweë die immigrasie van 'n aantal [[Hugenoot|Hugenote]]-gesinne na die Kaap is tussen 1688 en die vroeë 18de eeu 'n tyd lank Frans aan die Kaap gepraat. Suid-Afrika se Hugenote is oorspronklik Franse vlugtelinge, wat 'n toevlug in Nederland gevind het en later deur die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] aangemoedig is om na die Kaap te emigreer. Vir die kompanjie was 'n Franstalige gemeenskap in die Kaap egter nie wenslik nie, en hulle het maatreëls getref om die immigrante so vinnig moontlik te laat vernederlands. Frans onder die Hugenote het in Suid-Afrika egter 'n natuurlike dood gesterf. Die Franse taal is in die kolonie nie "onderdruk" en "uitgeroei" nie, al is dié bewering ook dikwels gemaak deur mense wat 'n regverdiging gesoek het vir die onderdrukking van Hollands vanaf kort na die tweede Engelse besetting in die Kaap.<ref>[[Johannes du Plessis Scholtz|Scholtz, J. du P.]] 1965. Verdwyning van die Franse Taal in Suid-Afrika. (Oorspronklik gepubliseer in ''Die Burger'', 7 September 1939.) In:''Afrikaans uit die vroeë tyd''. Kaapstad: Nasou. pp.226-234.</ref> Die Franse wou aanvanklik heeltemal apart bly van die "Duijtsche natiën". Die Hugenote was onder meer by Stellenbosch, maar veral in [[Drakenstein]] saamgekoek, want hulle wou ook nie ver uitmekaar woon nie (die verandering van woonplek is in Oktober 1688 toegelaat). Die spyt enkele dekades later om nie Nederlands te ken of meer leergeleenthede daartoe te hê nie, was hul eie skuld. Dit was egter van die begin af onvermydelik dat hulle in die bevolking met sy oorweldigende meerderheid Nederlands- en Duitssprekendes sou opgaan, veral as in ag geneem word dat van die Hugenote reeds voor hul aankoms Nederlands geken het. Die Hugenote wou op 28 November 1688 (skaars 'n maand later) ook hulle eie gemeente met eie kerkraad hê. Daarvoor het die Kommandeur sy geduld met die Hugenote verloor, hoewel ds. Pierre Simond die laaste woord gehad het: op 15 Junie 1689 skryf hy aan die Here XVII hoe ongerieflik hierdie toestande vir die Hugenote is om kerk by te woon en skool te gaan. Op 6 Desember van 1689 is 'n eie gemeente toegestaan, maar die Franse onderwys is afgekeur. Die V.O.C. wou aanvanklik skoolmeesters onder die Franse instuur om die kinders in Hollands te laat skoolgaan. In die praktyk het daar niks van gekom nie. Dit is nou die jaar 1691 en verder. Vergeleke met Stellenbosch wat met sy stigting in 1679 eers tot 1700 moes wag vir 'n Hollandse voorleser, kan mens moeilik praat van hardhandige behandeling van die Franse wat betref die voorsiening van 'n Franssprekende dominee. In Stellenbosch Distrik was daar maar nog drie Franse families woonagtig – die ander is blykbaar toegelaat om na Drakenstein te verhuis. Al was daar ook 'n aansienlike bevolking Hollanders in Drakenstein in 1691, was daar tot 1700 ook nie 'n Hollandse skoolmeester en voorleser in daardie distrik nie. Selfs met ds. Pierre Simond wat terugkeer na Europa in 1702, het [[Willem Adriaan van der Stel|W.A. van der Stel]] die Here XVII gevra om 'n predikant te stuur wat ''die beijde in de duijtsche'' [d.w.s. Hollands] ''en France Taalen is ervaaren''. Herhaaldelik sou die Here XVII met elke versoek aanvanklik teëstribbel, maar dan tog die versoek toestaan. In 'n versoekskrif van die Drakensteinse kerkraad (Junie 1703) is daar sprake van 116 gemeentelede van wie slegs 25 Hollands goed genoeg ken om die preke te verstaan. Of die getal doelbewus deur die Hugenote oordryf is, is onbekend. In Drakenstein het dominee Paul Roux nog altyd voortgegaan om Franse dienste te hou. Op 8 Mei 1718 het die kerkraad nog gereël dat die Franse dienste elke Sondag net na die Hollandse een gehou moes word ''al waar het ook voor een of twee menschen.'' Op 7 Februarie 1723 was daar nog 25 of 26 Franse bejaardes oor wat Nederlands nie kon verstaan nie. Na oorweging en heroorweging deur die Goewerneur en Raad is bevind die getal is nou te min om 'n aparte voorleser aan te stel, veral omdat die Hollandse voorleser Hermanus Bosman ook Frans geken het. Reeds op 10 Desember 1709 het die Politieke Raad die kerkraad van Drakenstein opgedra om voortaan geen stukke aan die regering meer in Frans te stuur nie, sodat die Franse taal na die dood van Paul Roux geen amptelike erkenning meer sal geniet nie. Niemand het beswaar daarteen gemaak nie. [[Johannes du Plessis Scholtz|Scholtz]] skryf: ''Teen 1725 was die Franse taal reeds op sterwe na dood.'' […] ''In die Drakensteinse kerkraad het koster Jeremias Roux na die afsterwe van Paul Roux nog af en toe 'n Franse diens gehou, totdat op 'n kerkraadsvergadering van 2 Junie 1726 besluit is om daar 'n end aan te maak.'' 'In overwegingen genomen zijnde'' […] ''dat Jeremias Roux nu en dan, wanneer 't hem te passe kwam, den dienst in 't Fransch heeft waargenomen, met een predikatie te lezen, en hij nu niet zoozeer op zijn verzoek, als wel om het kwalijk waarnemen van zijn dienst, van de kosterbedieninge ontslagen is, is goetgevonden, hem aan te zeggen dat hij niet meer den Franschen dienst zal hebben waar te nemen.' ''Dit is die laaste wat daar van Franse dienste in Drakenstein gehoor is.'' […] ''Die Franse sterrekundige [[Nicolas-Louis de Lacaille]], wat in 1751 aan die Kaap was, vertel ons dat die oorspronklike vlugtelinge hul taal geleer het aan hul kinders, maar dié nie weer aan hul kinders nie, sodat hy niemand onder die veertig aangetref het wat nog Frans kon praat nie. Die Franssprekendes het hom verseker dat daar oor twintig jaar niemand sou wees wat nog Frans ken nie. Toe die natuurondersoeker [[Francois le Vaillant|Le Vaillant]] in 1783 Franschhoek besoek, tref hy daar net een ou man aan wat nog Frans kon praat.'' === Moderne Franssprekende gemeenskappe === Vandag is daar nog talle plek- en familiename van Franse oorsprong in Suid-Afrika. [[Franschhoek]], een van die sentrums van die Franse setlaars, het selfs Franse straatborde. Sedert 1994 lei immigrasie uit die res van [[Afrika]] ook tot beduidende Franssprekende gemeenskappe in Suid-Afrika in plekke soos [[Muizenberg]]. Tans is daar sowat 100&nbsp;000 Franstaliges in Suid-Afrika, onder wie 7&nbsp;600 Franse burgers. Die invloei van immigrante en asielsoekers uit Midde-Afrika beteken dat Franstaliges tans toeneem in groot stede soos [[Johannesburg]], [[Pretoria]] en [[Kaapstad]]. Frans is ook gewild as tweede addisionele taal op skole in hierdie stede en word in alle groot universiteite in die land aangebied. === Fransmedium-onderwys en biblioteke === [[Kaapstad]] beskik oor 'n Franse skool, die ''L’École française François-le-Vaillant du Cap''. Verder is die [[Alliance Française]] teenwoordig in die meeste groot sentra in [[Suid-Afrika]] en bevorder die [http://www.ifas.org.za/ Franse Instituut] (Frans: ''Institut français d'Afrique du Sud (IFAS)'') kulturele, navorsings- en taalbetrekkinge met die Franssprekende wêreld. In Julie/Augustus 2014 word Parow Openbare Biblioteek die tweede biblioteek in Suid-Afrika waar 'n nuwe versameling Franse kinderboeke toegevoeg is. Die Franse Instituut het in samewerking met Biblionef en die Alliance Française hierdie skenking gemaak. Die versameling bestaan uit prente-, strokiesprent-, feite- en woordeboeke. Die skenking is gemaak omdat vele Franssprekende kinders in Parow woon. Hulle kan sodoende hul moedertaal behou deur dit ook te leer lees en skryf.<ref>Laishley, K. 2014. Parow Library launches their French collection. ''Kaapse Bibliotekaris'' 58(4):4 : ''Parow Library now boasts a collection of French books for children. The French Institute, in partnership with Biblionef and the Alliance Française, donated the books to the library. Parow is only the second library in South Africa to receive this collection. The books are aimed at younger patrons and range from board books for babies to books for 12-13-year-olds. The collection includes picture books, cartoons, dictionaries and encyclopaedias.Parow has many French-speaking members. The adults speak, read and write French but the children often only understand French. This collection will allow them to learn to read and write French. The books issued on a patron’s library card and schools may make use of the block loan system.''</ref> === Gebrek aan moderne woordeboeke === Te midde van die ryke kulturele geskiedkundige erfenis, heers daar tot vandag toe 'n ononderbroke droogte op die Afrikaanse taalakker wat gedrukte tweetalige woordeboeke tussen Afrikaans en Frans betref. Die ''enigste'' Afrikaans-Frans/Frans-Afrikaanse woordeboek is in 1950 laas geskryf deur B. Strelen (Departement Frans) en H. L. Gonin (Departement Latyn) aan die [[Universiteit van Pretoria]]. Hierdie baanbrekerswerk het geen herdruk of verdere ontwikkeling beleef nie. Hierdie woordeboekie van altesaam 412 bladsye het, weens sy beperkte beskikbare ruimte, geen idiome of spreekwoorde opgeneem nie. Daar is ook, soos in die voorwoord aangedui is, nie 'n wye verskeidenheid woorde as alternatiewe verskaf nie. Vakkundige terme kon ook nie opgeneem word nie. By byvoeglike naamwoorde, waar die vroulike uitgang -e bestaan (soos by ''grand'', ''grande''), is hoofsaaklik slegs die manlike vorm verskaf. Die grootste sonde was die gebrek aan fonetiese transkripsie, maar ook woordherkomsverklarings; iets wat die ''Oxford Concise French Dictionary'' en die klein woordeboek van Harrap reeds kon bied.<ref>Inskip, Donald P. 1951. Resensie: Strelen, B. en H. L. Gonin: ,,Afrikaans-Frans en Frans-Afrikaans Woordeboek". In: ''Ons eie boek'' XVII(2):30-31 : ''The appearance of an Afrikaans-French and French-Afrikaans dictionary is a noteworthy event in South African cultural development. The way to understanding of the great French literary heritage will no longer lie exclusively through a third tongue, as has necessarily been the case hitherto; and we may hope also that direct contact with Afrikaans from the French side may lead to profitable exchanges and increased interest in South African affairs.'' ''The "Woordeboek" of Strelen and Gonin, is attractive in format and handy in use. On the whole the selection of words for inclusion is judicious and the range of meanings considerable: there can be no doubt that the dictionary fills a gap and will render good service. The concise grouping of words of common stem under one head is ably done and saves useful space. Having said this, one must add that the absence of any indication of pronunciation of either language is a grave defect, which must to some extent prevent the Dictionary from taking its rightful place with students. Whereas the Oxford Concise French Dictionary and the small Harrap find space for phonetic transcription (the Oxford Dictionary even manages to include etymologies in succinct form), this new arrival gives no guidance other than the asterisk before French aspirate "H".'' ''We can well believe that limitations of space pressed severely on the authors, but a more vigorous pruning of the vocabulary and the use of smaller type for certain secondary information might have left room for phonetic indication of pronunciation, and for more examples of common usage and constructions. For instance, the very uncommon ''acmé'' (included as well as the usual ''apogée'') could well be sacrificed, as could probably such words as ''pontifical'' and ''filigrane''. ''All in all, however, we must welcome the hard work and enthusiasm which have gone to the making of this Dictionary and hope that the authors and the publishers will reap their due reward for enterprise and pioneering.''</ref> Wat die gedrukte formaat betref, is 'n Afrikaanssprekende leerling van die Franse taal dus steeds aangewese op woordeboeke in 'n derde taal, soos dié in Engels of Nederlands. Ook hierdie leksikografiese gebied in Afrikaans lê dus dekades lank braak. == Oui, je parle Rugby == [[Lêer:Logo Oui je parle rugby.jpg|duimnael|Die amptelike embleem]] Ter geleentheid van die [[Rugbywêreldbeker 2007]], wat vir die eerste keer in 'n Franssprekende land gehou is, het die Franse Departement van Buitelandse en Europese Sake en verskeie instellings van die Francophonie – waaronder die internasionale Franstalige televisiekanaal ''TV5 Monde'', die internasionale radiodiens [[Radio France Internationale]] en die ''Alliance française'' in Parys – 'n veldtog begin wat buitelandse rugby-geesdriftiges aangemoedig het om Frans aan te leer. Die veldtog se leuse – ''Oui, je parle Rugby'' ("Ja, ek praat Rugby") – was veral gemik op die sowat 450&nbsp;000 internasionale besoekers en ander geesdriftiges wat die wedstryde as toeskouers gevolg het of andersins by die kampioenskap betrokke was. Frans is as 'n moderne wêreldtaal uitgebeeld, en die organiseerders het gehoop dat meer belangstellendes Franse taalkursusse aan Frankryk se kulturele instellings in die buiteland sou volg. == Vergelyking met ander Romaanse tale == {| class="wikitable" |----- ! ''Afrikaans'' !! ''Latyn''!! ''Frans'' !! ''Italiaans''!! ''Spaans''!! ''Oksitaans''!! ''(Sentraal-)Katalaans'' !! ''Portugees'' !! ''Roemeens'' |----- ||sleutel ||clavis | Vierde naamval ''clavem'' ||clef ||chiave ||llave ||clau ||clau ||chave ||cheie |----- ||nag ||nox | Vierde naamval ''noctem'' ||nuit ||notte ||noche ||nuèit ||nit ||noite ||noapte |----- ||sing ||cantare ||chanter ||cantare ||cantar ||cantar ||cantar ||cantar ||a cânta |----- ||bok ||capra ||chèvre ||capra ||cabra ||cabra ||cabra ||cabra ||capră |----- ||taal, tong ||lingua ||langue ||lingua ||lengua ||lenga ||llengua ||língua ||limbă |----- ||plein ||platea ||place ||piazza ||plaza ||plaça ||plaça ||praça ||piaţă |----- ||brug ||pons | Vierde naamval ''pontem'' ||pont ||ponte ||puente ||pont ||pont ||ponte ||pod |----- ||kerk ||ecclesia ||église ||chiesa ||iglesia ||glèisa ||església ||igreja ||biserică |----- ||hospitaal ||hospitalis ||hôpital ||ospedale ||hospital ||espital ||hospital ||hospital ||spital |----- ||kaas ||caseus | Vulgêrlatyn ''formaticum'' ||fromage ||formaggio ||queso ||formatge ||formatge ||queijo ||caş |} == Sien ook == * [[Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Interwiki|kode=fr}} {{CommonsKategorie|French language|Frans}} {{Wikt|Frans}} * [http://www.goethe-verlag.com/book2/AF/AFFR/AFFR002.HTM ''Aanlynkursus Afrikaans-Frans''] * [http://www.majstro.com/Web/Majstro/dict.php?gebrTaal=eng&prec=1&bronTaal=fra&doelTaal=afr ''Woordeboek Frans-Afrikaans-Frans''] * {{en}} [http://www.alliance.org.za/ ''Alliance Française''] * {{en}} [http://www.101languages.net/french/ French 101] Learn French online * [http://www.dicovia.com/dico/francais-afrikaans/lettre-A/60-119 Woordeboek Frans/Afrikaans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120519024805/http://www.dicovia.com/dico/francais-afrikaans/lettre-A/60-119 |date=19 Mei 2012 }} * [https://web.archive.org/web/20090322055355/http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/france_829/coupe-du-monde-rugby-2007_15449/oui-je-parle-rugby_16639/pourquoi-oui-je-parle-rugby_49921.html France Diplomatie – Oui, je parle rugby] {{Romaans}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Frans| ]] mb6ggp6fzpe9aidaad78ombzhtqisbw 0 8213 2912195 2908127 2026-06-18T11:43:13Z Jcb 223 2912195 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Land |noem_naam = Russiese Federasie |volle_naam = <small>Российская Федерация<br />''Rossijskaja Federatsija'' ([[Russies]])</small> |algemene_naam = Rusland |beeld_vlag = Flag of Russia.svg |beeld_wapen = Coat of Arms of the Russian Federation.svg |simbool_tipe = Wapen |beeld_kaart = Russian Federation (orthographic projection) - All Territorial Disputes.svg |leuse = |volkslied = <br />[[Volkslied van die Russiese Federasie|Государственный гимн Российской Федерации]]<br /><center>[[Lêer:Russian Anthem chorus.ogg]]</center><small>([[Transliterasie|tr.]]: ''Gosoedarstwenni gimn Rossijskoi Federatsiji'')</small><br /><small>''([[Russies]] vir: "Nasionale Volkslied van die Russiese Federasie")''</small> |amptelike_tale = [[Russies]]{{smallsup|1}} |hoofstad = [[Moskou]] {{Koördinate|55|45|N|37|37|O}} |latd = 55 |latm = 45 |latNS = N |longd = 37 |longm = 37 |longEW = O |grootste_stad = [[Moskou]] |regeringsvorm = Federale<br />semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br /><br />• [[President]]<br />• [[Eerste minister]] |leiername = [[Wladimir Poetin]]<br />[[Michail Misjoestin]] |oppervlak_rang = 1^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 17&nbsp;098&nbsp;246{{smallsup|2}} <small>(sonder geannekseerde gebiede)</small><ref>{{en}} {{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf#page=182 |title=World Statistics Pocketbook 2016 edition |publisher=United Nations Department of Economic and Social Affairs. Statistics Division |date=2016 |accessdate=17 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190804041700/https://unstats.un.org/unsd/publications/pocketbook/files/world-stats-pocketbook-2016.pdf |archive-date=4 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |oppervlakmi² = 6&nbsp;601&nbsp;670 |persent_water = 13<ref>{{en}} {{cite web |title=The Russian federation: general characteristics |url=http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1/010000R |work=Federal State Statistics Service |accessdate=5 April 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306232213/http://www.gks.ru/scripts/free/1c.exe?XXXX09F.2.1%2F010000R |archive-date=2012-03-06 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> <small>(insluitende moerasse)</small> |bevolking_skatting = 147&nbsp;182&nbsp;123<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://rosstat.gov.ru/vpn_popul |title=Том 1. Численность и размещение населения |publisher=Federale Statistiekdiens |accessdate=3 September 2022 |archive-date=24 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124160257/http://rosstat.gov.ru/vpn_popul |url-status=dead }}</ref><br /><small>(insluitende [[Krim]] en [[Sewastopol]])</small> |bevolking_rang = 9^de |bevolking_skatting_jaar = 2022 |bevolking_sensus = |bevolking_sensus_jaar = |bevolkingsdigtheid = 8,4 |bevolkingsdigtheidmi² = 21,8 |bevolkingsdigtheidrang = 181^ste |BBP_PPP = $4&nbsp;989&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=922,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2021&ey=2028&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Russia |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2023 |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> |BBP_PPP_rang = 6^de |BBP_PPP_jaar = 2023 |BBP_PPP_per_kapita = $34&nbsp;837<ref name=imf2 /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 49^ste |BBP = $2&nbsp;062&nbsp;miljard<ref name=imf2 /> |BBP_rang = 12^de |BBP_jaar = 2023 |BBP_per_kapita = $14&nbsp;404<ref name=imf2 /> |BBP_per_kapita_rang = 67^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Slovensk en Staraya Rusa]]<br />• [[Rjoerik-dinastie]]<br />• [[Kiëf-Roes]]<br />• [[Wladimir-Soezda-Roes]]<br />• [[Moskowië]]<br />• [[Tsaredom van Rusland]]<br />• [[Russiese Ryk]]<br />• [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]]<br />• [[Sowjetunie]]<br />• Russiese Federasie<br />• Huidige grondwet |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />2395 v.C.<ref name=c-b90>{{ru}} {{cite web |url=https://www.novgorod.ru/read/information/history/clauses/sloven/ |title=Сказание о Словене и Русе и городе Словенске из Хронографа 1679 года |publisher=novgorod.ru |accessdate=17 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180910061155/https://www.novgorod.ru/read/information/history/clauses/sloven/ |archive-date=10 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />[[862]]<br />[[882]]<br />[[1169]]<br />[[1283]]<br />[[16 Januarie]] [[1547]]<br />[[22 Oktober]] [[1721]]<br />[[6 November]] [[1917]]<br />[[10 Desember]] [[1922]]<br />[[25 Desember]] [[1991]]<br />[[12 Desember]] [[1993]] |MOI = {{wins}} 0,822<ref>{{en}} {{cite web |url=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2021-22pdf_1.pdf |title=Human Development Report 2021/2022 |publisher=United Nations Development Programme |date=2021 |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> |MOI_rang = 52^ste |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#090|baie hoog}} |Gini = 36,0<ref>{{en}} {{cite web |url=https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=RU |title=GINI index – Russian Federation |publisher=[[Wêreldbank]] |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> |Gini_rang = 98^ste |Gini_jaar = 2020 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Roebel]] |geldeenheid_kode = RUB |land_kode = RU |tydsone = |utc_afwyking = [[UTC+02:00|+2]] tot [[UTC+12:00|+12]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+02:00|+2]] tot [[UTC+12:00|+12]] |internet_domein = [[.ru]] [[.su]] [[.рф]] |skakelkode = 7 |voetskrif = 1. [[Tale van Rusland|27 andere inheemse tale]] word sedert 1991 in verskeie streke as amptelike tale erken.<br />2. met [[Krim]] en [[Sewastopol]] is Rusland se oppervlakte 17&nbsp;125&nbsp;191&nbsp;km² (6&nbsp;612&nbsp;073&nbsp;myl²).<ref>{{ru}} {{cite web |url=https://rosreestr.ru/upload/Doc/18-upr/Сведения_по_ф.22_за_2016_год_(по_субъектам_РФ)_на_сайт.doc |title=Сведения о наличии и распределении земель в Российской Федерации на 1 January 2017 (в разрезе субъектов Российской Федерации) |publisher=Rosreestr |archive-url=https://web.archive.org/web/20200419074535/https://rosreestr.ru/upload/Doc/18-upr/%D0%A1%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%BF%D0%BE_%D1%84.22_%D0%B7%D0%B0_2016_%D0%B3%D0%BE%D0%B4_(%D0%BF%D0%BE_%D1%81%D1%83%D0%B1%D1%8A%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B0%D0%BC_%D0%A0%D0%A4)_%D0%BD%D0%B0_%D1%81%D0%B0%D0%B9%D1%82.doc |archive-date=19 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> }} '''Rusland''' ([[Russies]]: Росси́я, ''Rossija'', [rɐˈsʲijə], {{Audio|Ru-Rossiya.ogg|luister}}), amptelik die '''Russiese Federasie''' ([[Russies]]: Росси́йская Федерaция, ''Rossijskaja Federatsija'', [rɐˈsʲijskəjə fʲɪdʲɪˈratsɨjə], {{Audio|Ru-Rossiyskaya Federatsiya.ogg|luister}}), is 'n [[land]] wat gedeeltelik in [[Europa]] en gedeeltelik in [[Asië]] lê. Die land lê egter vanuit 'n politieke oogpunt in Europa omdat die belangrikste deel, ook die hoofstad, [[Moskou]], Europees is en sowat 70 persent van die bevolking daar woon. [[Lêer:Russia 87.74494E 66.20034N.jpg|duimnael|links|[[Nasa]]-Satellietbeeld van Rusland]] [[Lêer:Kamchatka Volcano Koryaksky (24231533812).jpg|duimnael|links|Rusland se Verre Ooste: Petropawlofsk-Kamtsjatski, geleë teen die voet van die Korjakski-vulkaan op die skiereiland [[Kamtsjatka]]]] Met sy oppervlak van 17&nbsp;098&nbsp;246&nbsp;km² is Rusland by verre die grootste land ter wêreld, byna twee maal so groot soos die tweede grootste land, [[Kanada]]. Dit grens aan (antikloksgewys van NW na SO): [[Noorweë]], [[Finland]], [[Estland]], [[Letland]], [[Litaue]], [[Pole]], [[Belarus]], [[Oekraïne]], [[Georgië]], [[Azerbeidjan]], [[Kasakstan]], die [[Volksrepubliek China]], [[Mongolië]] en [[Noord-Korea]]. Verder is dit deur 'n see of smal seestraat geskei van die [[Verenigde State van Amerika]] ([[Alaska]]), [[Kanada]], [[Turkmenistan]], [[Iran]], [[Turkye]], [[Swede]] en [[Japan]]. Die moderne Russiese landsnaam ''Rossija'' vir Rusland het sy oorsprong in die Griekse weergawe ''Rossia'' van die historiese Oos-Slawiese benaming Roes (''Rus'') vir gebiede in die huidige Europese state Rusland, Belarus en Oekraïne wat deur Slawiërs bewoon is. Die vroegste bewoners het hulle sowat 100&nbsp;000 jaar gelede in die weste van moderne Rusland gevestig. Voordat Slawiese groepe hulle vanaf die 6de eeu n.C. vanuit hul stamland in noordelike en suidelike rigting begin uitbrei het, is die noorde van Ruslad deur Fins-Oegriese en Baltiese volke bewoon, terwyl Indo-Europese [[steppe]]volke soos Koergan, Kimmerers, [[Skitiërs]], Sarmate en Alane hulle in die suidelike streke gevestig het. Hulle is later opgevolg deur Grieke, Gote, Hunne en Aware. Die oorspronklike Slawiese stamgebied was tussen die noordelike en suidelike streke in 'n gebied geleë wat rofweg deur die riviere Dnjepr en Boeg begrens is. Skandinawiese Wikings het vanaf die 8de eeu Oos-Europese riviere as krygers en handelaars bevaar en hulle hier met die Slawiese meerderheidsbevolking begin vermeng. Hierdie krygerkooplui, na wie ook as Waragiërs of Roes verwys word, het onder leiding van hul legendariese aanvoerder Rjoerik grootliks bygedra tot die stigting van die eerste Oos-Slawiese staat [[Kiëf-Roes]] met vroeë stedelike sentra in Nowgorod (gestig in 862) en Kiëf (tans [[Kijif]], 879). Hul handelsbetrekkinge het tot [[Konstantinopel]] gestrek. In die suidelike steppelandskappe en langs die Wolgarivier het Turkvolke uit Asië - Chasare en Wolga-Bulgare - ryke gestig wat handel gedryf het met die Roes, maar ook oorlog teen hulle gevoer het. Noue betrekkinge met die [[Bisantynse Ryk]] het grootliks bygedra tot Kiëf-Roes se aanvaarding van die Ortodokse Christelike geloof in 988. Kiëf-Roes het uiteindelik verbrokkel en in talle klein [[feodalisme|feodale]] Russiese state verdeel. Die belangrikste hiervan was die Groothertogdom van Moskou of [[Moskowië]]. Moskou het mettertyd die omringende Russiese prinsdomme herenig en die plek van Kiëf-Roes ingeneem. Teen die 18de eeu het die land begin uitbrei en tot die groot en multi-etniese [[Russiese Ryk]] ontwikkel wat gestrek het van Pole in die weste tot die [[Stille Oseaan]]. In die 20ste eeu het Rusland as die [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek]] (RSFSR) die kernland gevorm van die [[Sowjetunie]], die wêreld se eerste en grootste grondwetlik sosialistiese staat en saam met die Verenigde State van Amerika een van die wêreld se twee [[supermoondheid|supermoondhede]]. Toe die Sowjetunie in 1991 verbrokkel, is die Russiese Federasie gestig as sy [[de jure]]-opvolger. Rusland is 'n permanente lid van die [[Verenigde Nasies]] se [[Veiligheidsraad]] en 'n voorste lid van die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] (GOS) en die [[G8]] (deelname tans opgeskort). Die binne- en buitelandse beleid van die Russiese Federasie word in die 21ste eeu deur twee kwessies oorheers. Die demokratiseringsproses in die Russiese binnelandse beleid het tot stilstand gekom, terwyl die land op internasionale vlak pogings onderneem om sy historiese status as grootmoondheid te herwin. In 'n multipolêre wêreld, waar die Volksrepubliek China dieselfde aspirasies huldig, maar met 'n veel groter en meer gevorderde industriële basis, is sulke verwagtinge moontlik te hoog gestel. Met die Verenigde State as grootskaalse netto-energie-uitvoerder, onder meer van vloeibare gas, is daar intussen 'n strawwe mededinger op Rusland se belangrikste uitvoermarkte, alhoewel die land se grootste gasuitvoerder ''Gazprom'' tans op die Europese mark nog substansiële kostevoordele bo Amerikaanse produsente geniet.<ref>{{de}} [https://www.handelsblatt.com/unternehmen/energie/fluessiges-erdgas-gazprom-verdraengt-us-lng-aus-europa/24521568.html?ticket=ST-684457-VbQswlxXZclpe0TnjmIE-ap2 ''Handelsblatt, 3 Julie 2019: Gazprom verdrängt US-LNG aus Europa. Besoek op 24 Julie 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220328074950/https://www.handelsblatt.com/unternehmen/energie/fluessiges-erdgas-gazprom-verdraengt-us-lng-aus-europa/24521568.html?ticket=ST-684457-VbQswlxXZclpe0TnjmIE-ap2 |date=28 Maart 2022 }}</ref> == Etimologie == Die naam "Rusland" is ontleen aan 'n Middeleeuse Latynse naam vir Roes, 'n Middeleeuse staat wat veral deur [[Oos-Slawiërs]] bevolk was.<ref>{{en}} {{cite book |title=Webster's II New College Dictionary. |date=1999 |publisher=Houghton Mifflin Co |location=Boston |isbn=978-0395962145 |pages=970}}</ref><ref>{{ru}} {{cite book |author=V. A. Kuchkin |title=Древняя Русь в средневековом мире |publisher=Institute of General History of the Russian Academy of Sciences; Ladomir |year=2014 |editor=E. A. Melnikova, V. Ya. Petrukhina |location=Moskou |pages=700–701}}</ref> In die moderne geskiedenisskrywing word na dié staat algemeen as ''[[Kiëf-Roes]]'' verwys, genoem na sy hoofstad [[Kijif]].<ref>{{en}} {{cite book |author=Michael Kort |title=A Brief History of Russia |date=2008 |publisher=Checkmark Books |location=New York |isbn=978-0816071135 |page=6}}</ref> Die naam ''Roes'' op sigself is ontleen aan die vroeë Middeleeuse [[Roes (volk)|Roes-volk]], wat oorspronklik 'n groep [[Noormanne|Noorse]] handelaars en krygers was wat hulle van oorkant die [[Oossee]] eers in die noordelike streek [[Weliki Nowgorod|Nowgorod]] gevestig het en later 'n staat rondom Kijif gestig het.<ref>{{en}} {{cite book |title=Viking Rus |author=Wladyslaw Duczko |year=2004 |publisher=Brill Publishers |isbn=978-90-04-13874-2 |pages=10–11}}</ref> 'n Ander Middeleeuse Latynse naam vir Roes was [[Roetenië]].<ref>{{ru}} {{cite book |author=Aleksandr Vasilevich Nazarenko |title==Древняя Русь на международных путях: междисциплинарные очерки культурных, торговых, политических связей IX–XII веков |year=2001 |publisher=Languages of the Rus' culture |isbn=978-5-7859-0085-1 |pages=40, 42–45, 49–50 |chapter=1. Имя "Русь" в древнейшей западноевропейской языковой традиции (XI–XII века) |chapter-url=http://dgve.csu.ru/download/Nazarenko_2001_01.djvu |accessdate=14 Augustus 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814143443/http://dgve.csu.ru/download/Nazarenko_2001_01.djvu |archive-date=14 Augustus 2011}}</ref> In Russies is die huidige landsnaam Росси́я (''Rossija'') ontleen aan die [[Middel-Grieks]]e naam vir Roes, Ρωσία (''Rosía'').<ref>{{en}} {{cite book |author=R. R. Milner-Gulland |title=The Russians: The People of Europe |year=1997 |publisher=Blackwell Publishing |isbn=978-0-631-21849-4 |pages=1–4}}</ref> 'n Nuwe weergawe van die naam Roes, Росия (''Rosija''), is ontleen aan dié Griekse term en vir die eerste keer gebruik in 1387,<ref>{{en}} {{cite book |author=Dimitri Obolensky |title=Byzantium and the Slavs |date=1994 |publisher=St. Vladimir's Seminary Press |location=Crestwood, NY |isbn=9780881410082 |pages=17}}</ref> voordat dit in die 15de eeu in amptelike gebruik gekom het, hoewel die land tot aan die einde van die 17de eeu deur sy inwoners steeds Roes of die "Russiese land" genoem is.<ref>{{en}} {{cite book |author=Lawrence N. Langer |title=Historical Dictionary of Medieval Russia |date=2021 |location=Lanham |isbn=978-1538119426 |page=182 |edition=2de}}</ref><ref name="Hellberg-Hirn">{{en}} {{cite book |author=Elena Hellberg-Hirn |title=Soil and Soul: The Symbolic World of Russianness |date=1998 |publisher=Ashgate |location=Aldershot [Hants, England] |isbn=1855218712 |pages=54}}</ref> Daar is twee woorde in Russies wat in [[Afrikaans]] as Russe vertaal kan word – русские (''russkije'') wat verwys na etniese [[Russe]] en россияне (''rossijane'') wat verwys na Russiese burgers, ongeag hul etnisiteit.<ref name="Hellberg-Hirn" /><ref>{{en}} {{cite journal |author=Catherine Merridale |title=Redesigning History in Contemporary Russia |journal=Journal of Contemporary History |year=2003 |volume=38 |number=1 |pages=13–28 |doi=10.1177/0022009403038001961 |jstor=3180694 |s2cid=143597960 |issn=0022-0094 }}</ref> == Geografie == [[Lêer:Russian Federation Relief Map.png|duimnael|Topografiese kaart van Rusland]] [[Lêer:Vasyugan.jpg|duimnael|Die Wasjoegan-rivier op die vlaktes van Wes-[[Siberië]]]] [[Lêer:View on Sotsji from black sea.jpg|duimnael|[[Sotsji]] in die [[Krasnodar-krai]]]] Die Russiese Federasie lê uitgestrek oor die grootste deel van Noord-[[Eurasië]]. Vanweë sy grootte is daar groot eentonigheid én afwisseling. Sy klimaat, plantegroei en [[grondsoorte]] strek oor 'n groot gebied. Saam met die klimaat wissel die plantegroei: van die [[toendra]] van die Oos-Europese Vlakte en die [[taiga]] (naaldboomwoude) tot die [[steppe]] (grasvelde) en halfwoestyn aan die [[Kaspiese See]]. Daar is 28 [[Unesco]]-[[Wêrelderfenisgebied]]e<ref>{{en}} {{cite web |last=UNESCO World Heritage Centre |title=Russian Federation |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/ru |accessdate=17 Januarie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191120010637/http://whc.unesco.org/en/statesparties/ru |archive-date=2019-11-20 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> in die land. === Topografie === Die twee punte van Rusland wat die verste van mekaar geleë is, is sowat 8&nbsp;000&nbsp;km uitmekaar: die grens met Pole en die verre suidooste van die [[Koerile]]-eilande naby Japan. Rusland is oor elf tydsones versprei. Van die totale oppervlakte word 45 persent deur bosgebiede, 4 persent deur waterliggame, 13 persent deur landboustreke, 19 persent deur [[rendier]]weivelde en 19 persent deur ander landerye beslaan.<ref>{{de}} [https://russische-botschaft.ru/de/information/willkommen-in-russland/ubersicht/ ''Ambassade van die Russiese Federasie in Duitsland: Welkom in Rusland – Oorsig. Besoek op 3 Desember 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191203224147/https://russische-botschaft.ru/de/information/willkommen-in-russland/ubersicht/ |date= 3 Desember 2019 }}</ref> Die land het die wêreld se grootste oppervlakte woude<ref name=loc>{{en}} {{cite web |last=Library of Congress |title=Topography and Drainage |url=http://countrystudies.us/russia/23.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525192825/http://countrystudies.us/russia/23.htm |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en is bekend as "die longe van Europa".<ref name=guardianforest>{{en}} {{cite web |last=Walsh |first=Nick Paton |title=It's Europe's lungs and home to many rare species. But to Russia it's £100bn of wood |publisher=Guardian (UK) |url=https://www.theguardian.com/world/2003/sep/19/environment.russia |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508152136/https://www.theguardian.com/world/2003/sep/19/environment.russia |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Net die [[Amasonerivier|Amasonereënwoud]] absorbeer meer [[koolstofdioksied]]. Dit voorsien Europa en die hele wêreld van 'n enorme hoeveelheid [[suurstof]]. Russiese [[hengel]]vlote het toegang tot drie van die wêreld se oseane – die [[Atlantiese Oseaan|Atlantiese]], die [[Arktiese Oseaan|Arktiese]] en die [[Stille Oseaan]] – en hulle verskaf baie van die wêreld se visvoorraad.<ref>{{en}} {{cite book|title=Fish Industry of Russia&nbsp;— Production, Trade, Markets and Investment|publisher=Eurofish, Copenhagen, Denmark|date=Augustus 2006|pages=211|url=http://www.eurofish.dk/indexSub.php?id=3308&easysitestatid=255998662|accessdate=26 Desember 2007|archive-date=2007-11-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20071123173448/http://www.eurofish.dk/indexSub.php?id=3308&easysitestatid=255998662|url-status=dead}}</ref> Die [[Kaspiese See]] is die bron van wat beskou word as die wêreld se beste [[kaviaar]]. Die grootste deel van Rusland – sowat driekwart van die totale oppervlakte – bestaan uit uitgestrekte vlaktes (die Oos-Europese en Wes-Siberiese Vlaktes is die grootstes op aarde), hoofsaaklik steppe na die suide en digte woude na die noorde met [[toendra]] aan die noordelike kus. Bergreekse word aangetref aan die suidelike grense: die [[Kaukasus]], met [[Elbroes]], teen 5&nbsp;642&nbsp;m (18&nbsp;511&nbsp;vt) is Rusland en Europa se hoogste punt, gevolg deur [[Dychtaoe]] met 'n hoogte van 5&nbsp;205&nbsp;m; en die Altai, asook in die oostelike dele, soos die Werchojansk-reeks en die vulkane op die [[Kamtsjatka-skiereiland]]. Die [[Oeralgebergte]] strek noord-suid en skei Europa van Asië. Dit is ook ryk aan minerale bronne. Altesaam 10% van die wêreld se bewerkbare grond lê in Rusland.<ref>{{en}} {{cite web |title=Oil prices drive the cost of food |publisher=RIA Novosti |url=https://sputniknews.com/analysis/2008022299853566/ |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508023024/https://sputniknews.com/analysis/2008022299853566/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Rusland se kuslyn is langer as 37&nbsp;000&nbsp;km aan die Arktiese en die Stille Oseaan, sowel as die [[Oossee]], [[See van Azof]], [[Swartsee]] en [[Kaspiese See]].<ref name=cia>{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|title=Russia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109173026/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|archive-date=9 Januarie 2021|url-status=dead}}</ref> Die [[Barentssee]], [[Witsee]], [[Karasee]], [[Laptefsee]], [[Oos-Siberiese See]], [[Tsjoekotkasee]], [[Beringsee]], [[See van Ochotsk]] en die [[See van Japan]] is met Rusland verbind. Groot eilande en eilandgroepe sluit in [[Nowaja Zemlja]], [[Franz Josef-land]], [[Sewernaja Zemlja]], die [[Nieu-Siberiese Eilande]], [[Wrangeleiland]], die Koerile-eilande en [[Sachalin]]. Rusland het duisende riviere en mere en het dus een van die wêreld se grootste binnelandse waterbronne. Die grootste van sy watermassas is die [[Baikalmeer]], die wêreld se diepste en mees onbesoedelde varswatermeer.<ref>{{en}} {{cite web |title=Lake Baikal—A Touchstone for Global Change and Rift Studies |publisher=United States Geological Survey |url=http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/ |accessdate=26 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120629180319/http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/ |archive-date=29 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit bevat meer as 'n vyfde van die wêreld se vars water.<ref>{{en}} {{cite web |title=Lake Baikal |publisher=[[Unesco]] World Heritage Centre |url=http://whc.unesco.org/en/list/754 |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521112742/https://whc.unesco.org/en/list/754 |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander groot mere is onder andere die [[Ladogameer]] en die [[Onegameer]]. Van sy 100&nbsp;000 riviere<ref name="Britannica">{{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Russia|title=Russia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Julie 2023}}</ref> is die [[Wolga]] die land se bekendste, nie net omdat dit die langste rivier in Europa is nie, maar ook vanweë sy groot rol in die Russiese geskiedenis. Rusland se talle natuurlike hulpbronne sluit in [[petroleum]], [[aardgas]], [[steenkool]], [[hout]] en [[mineraal|minerale]].<ref name=cia /><ref name=countrybrief>{{en}} {{cite web |title=Russian Federation: Country Brief |publisher=[[Wêreldbank]] |url=http://www.worldbank.org/en/country/russia/overview |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513190529/https://www.worldbank.org/en/country/russia/overview |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Klimaat === [[Lêer:Russia Köppen.svg|duimnael|Klimaatsones in Rusland volgens die [[Köppen-klimaatklassifikasie]]]] Vier klimaatsones word in die Russiese Federasie aangetref – van noord na suid: die arktiese, subarktiese, gematigde en subtropiese sone. Verskeie faktore bepaal Rusland se klimaat. Die enorme grootte van die land en die feit dat baie dele ver van die see is, veroorsaak dat daar in die grootste gebied 'n kontinentale klimaat is, behalwe in die toendra en die verre suidooste. Berge in die suide verhinder die vloei van warm lugmassas van die [[Indiese Oseaan]] af en die vlaktes in die weste en noorde stel die land bloot aan Arktiese en Atlantiese invloede.<ref name=congress>{{en}} {{cite web |title=Climate |publisher=Library Of Congress |url=http://countrystudies.us/russia/24.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509032042/http://countrystudies.us/russia/24.htm |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die grootste deel van die land is daar hoofsaaklik twee seisoene: [[winter]] en [[somer]]. Die [[lente]] en [[herfs]] is gewoonlik net kort tydperke van wisseling tussen baie lae en baie hoë temperature. Die koudste maand is Januarie (Februarie aan die kus), die warmste is gewoonlik Julie. Groot temperatuurverskille is tipies. In die winter word dit kouer van suid na noord sowel as van wes na oos. == Federale deelgebiede == {{Hoofartikel|Federale deelgebiede van Rusland}} [[Lêer:Russian Regions-EN.svg|duimnael|Rusland se federale deelgebiede]] Die Russiese Federasie bestaan vanaf 18 Maart 2014 uit 85 deelgebiede (Russies: субъекты; ''soebjekti''). Hierdie gebiede het 'n gelyke verteenwoordiging in die [[Staatsdoema]] (2 afgevaardigdes per deelgebied), maar die mate van outonomie verskil. Rusland onderskei die volgende ses kategorieë (soos vanaf 1 Maart 2008): 22 outonome republieke (state), 46 [[oblast]]e (provinsies), 8 [[krai]]s (distrikte), 1 [[outonome oblast]], 5 outonome distrikte en 3 [[Federale stede van Rusland|federale stede]] ([[Moskou]], [[Sewastopol]] en [[Sint Petersburg]]), wat vergelykbaar is met oblaste. == Regering en politiek == [[Lêer:Moscow Kremlin (8707177088).jpg|duimnael|links|'n Nagaansig van die [[Moskouse Kremlin]], setel van die president van Rusland, maar ook 'n eersterangse kompleks van katedrale, musea en paleise]] [[Lêer:Mikhail Mishustin's Cabinet (2020-01-21).jpg|duimnael|Eerste minister [[Michail Misjoestin]] se nuwe kabinet op 21 Januarie 2020]] Volgens die Russiese [[grondwet]], wat op 12 Desember 1993 tydens 'n nasionale referendum aanvaar is, is Rusland 'n [[federasie]] en 'n semi-presidensiële [[republiek]], waarin die [[president]] die [[staatshoof]] is<ref name=constitution>{{en}} {{cite web |title=Chapter 4. The President of the Russian Federation |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-05.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511093024/http://www.constitution.ru/en/10003000-05.htm |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[eerste minister]] die regeringshoof. Die Russiese Federasie is in wese 'n verteenwoordigende demokrasie. Die uitvoerende mag lê by die regering.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 6. The Government of the Russian Federation |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-07.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191122040552/http://constitution.ru/en/10003000-07.htm |archive-date=2019-11-22 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die wetgewende mag lê by die regering en die twee kamers van die Federale Vergadering.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 5. The Federal Assembly |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-06.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023083226/http://constitution.ru/en/10003000-06.htm |archive-date=2019-10-23 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die regering word gereguleer deur 'n stelsel van skeiding van magte soos bepaal in die [[grondwet]]. Die federale regering bestaan uit die volgende: * Wetgewende mag: Die Federale Vergadering met sy twee kamers, die Staatsdoema (450 lede) en Federale Raad (176 lede), maak federale wette, verklaar oorlog, keur verdrae goed en kan die toekenning van geld aan ander instellings goed- of afkeur. * Uitvoerende mag: Die president is die hoofaanvoerder van die weermag, kan wetsontwerpe veto en stel die kabinet saam. * Geregtelike mag: Die konstitusionele hof, hooggeregshof, die hooggeregshof van arbitrasie en laer federale howe, waarvan die regters deur die Federale Raad aangestel word op aanbeveling van die president, vertolk wette en kan wette terugtrek wat hulle as ongrondwetlik beskou. Volgens die Russiese grondwet is grondwetlike justisie in die howe gebaseer op die gelykheid van alle burgers,<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 2. Rights and Freedoms of Man and Citizen |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191104104317/http://www.constitution.ru/en/10003000-03.htm |archive-date=2019-11-04 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> die regters is onafhanklik en net onderworpe aan die wet,<ref name=constitution1>{{en}} {{cite web |title=Chapter 7. Judicial Power |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-08.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191025215135/http://www.constitution.ru/en/10003000-08.htm |archive-date=2019-10-25 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> verhore moet oop wees vir die publiek en beskuldigdes word verdediging gewaarborg.<ref name=constitution1 /> Sedert 1996 is daar 'n moratorium op die [[doodstraf]], hoewel dit nog nie wetlik afgeskaf is nie. Die president word deur die volk gekies vir 'n termyn van ses jaar.<ref name=constitution /> Hy is vir 'n tweede termyn herkiesbaar, maar nie vir 'n derde termyn nie.<ref name=constitution /> Die laaste verkiesing is op 18 Maart 2018 gehou. Regeringsdepartemente bestaan uit die eerste minister en onderpremiers, ministers en ander verkose individue, wat almal deur die president aangestel word. Van die belangrikste politieke partye in Rusland is [[Verenigde Rusland]], die [[Kommunistiese Party van die Russiese Federasie|Kommunistiese Party]], die [[Liberaal-Demokratiese Party van Rusland]] en [[Regverdige Rusland]]. == Buitelandse betrekkinge en die weermag == [[Lêer:2010 Moscow Victory Day Parade-5.jpeg|duimnael|upright|Die [[Oorwinningsdag (9 Mei)|Oorwinningsdag]]-parade van 2010 in Moskou]] [[Lêer:Russian paratroopers 106th VDD.JPG|duimnael|links|Russiese valskermsoldate tydens 'n oefening in Kasakstan]] [[Lêer:Russian honour guard in Alexander Garden-1.jpg|duimnael|links|Soldate vorm 'n eregarde terwyl 'n krans neergelê word by die Graf van die Onbekende Soldaat in die Alexandertuin vlakby die Moskouse Kremlin]] [[Lêer:Посещение Национального центра управления обороной (В.В. Путин; 26 декабря 2018).jpg|duimnael|links|Wat moderne wapentegnologieë betref, het Rusland nog steeds die status van supermoondheid. Die foto wys die Russiese Departement van Verdediging se beheersentrum vir die ultramoderne en unieke hipersoniese Avangard-wapenstelsel in Moskou]] In die internasionale reg word erken dat Rusland die plek van die voormalige [[Sowjetunie]] ingeneem het.<ref name=uk>{{en}} {{cite web |title=Country Profile Russia |publisher=Foreign & Commonwealth Office of the United Kingdom |url=http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket/Xcelerate/ShowPage&c=Page&cid=1007029394365&a=KCountryProfile&aid=1019744935436 |accessdate=12 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121203235635/http://www.fco.gov.uk/servlet/Front?pagename=OpenMarket%2FXcelerate%2FShowPage |archive-date=2012-12-03 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Rusland sit die internasionale verpligtinge van die Sowjetunie voort, het die land se permanente plek ingeneem in die Veiligheidsraad van die [[Verenigde Nasies]] en het sy lidmaatskap oorgeneem van ander internasionale organisasies, asook sy regte en verpligtinge wat internasionale verdrae en skuld betref. Rusland se buitelandse beleid het vele fasette. Die land het diplomatieke betrekkinge met 178 lande en het 140 ambassades.<ref>{{en}} {{cite web |title="News From Russia", Issue No. 4 |publisher=The Embassy of the Russian Federation in the Republic of India |url=http://www.india.mid.ru/nfr2003/nf07.html |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071218045524/http://www.india.mid.ru/nfr2003/nf07.html |archive-date=2007-12-18 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sy buitelandse beleid word bepaal deur die president en word geïmplementeer deur die departement van buitelandse sake.<ref>{{en}} {{cite web |last=Kosachev |first=Konstantin |title=Russian Foreign Policy Vertical |publisher=Russia In Global Affairs |url=http://eng.globalaffairs.ru/number/n_3372 |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200217133702/https://eng.globalaffairs.ru/number/n_3372 |archive-date=17 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> As een van die vyf permanente lede van die VN se Veiligheidsraad speel Rusland 'n belangrike rol in die handhawing van internasionale vrede en veiligheid – asook in die oplossing van internasionale konflikte deur sy deelname aan die [[Midde-Ooste]]rse Kwartet, die sesparty-samesprekings met [[Noord-Korea]] en die oplossing van die [[Kosowo]]-konflik. Rusland is lid van die [[G8]] (groep van agt nywerheidslande, maar tans opgeskort), die Europese Raad, die [[OVSE|Organisasie vir Veiligheid en Samewerking in Europa]] en die Asiaties-Pasifiese Ekonomiese Samewerkingsforum. Rusland speel ook gewoonlik 'n leidende rol in streekorganisasies soos die [[Gemenebes van Onafhanklike State]] (GOS), Eurasiese Ekonomiese Gemeenskap, die Verdragsorganisasie vir Kollektiewe Veiligheid en die Shanghaise Samewerkingsorganisasie. Sedert die verbrokkeling van die Sowjetunie het Rusland 'n vriendskapliker dog wispelturige verhouding met die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie ([[NAVO|Navo]]). Die Navo-Russiese Raad is in 2002 gestig om samewerking tussen hulle te bevorder.<ref>{{en}} {{cite web |title=NATO-Russia relations |publisher=NATO |url=http://www.nato.int/issues/nato-russia/topic.html |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111016015618/http://www.nato.int/issues/nato-russia/topic.html |archive-date=16 Oktober 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Weermag en verdedigingsuitgawes === Rusland het Sowjet-bates oorsee oorgeneem en die meeste van die Sowjetunie se vervaardigings- en verdedigingsgeriewe is in die land self.<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 2—Investing In Russian Defense Conversion: Obstacles and Opportunities |publisher=Federation of American Scientists |url=https://fas.org/nuke/guide/russia/industry/docs/rus95/rdbd4ch2.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430202954/https://fas.org/nuke/guide/russia/industry/docs/rus95/rdbd4ch2.htm |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Russiese weermag bestaan uit die grondmag, vloot en lugmag. In 2006 het die weermag 1,03 miljoen lede in aktiewe diens gehad. Rusland het die grootste voorraad [[kernwapen]]s in die wêreld en die tweede grootste vloot ballistiese-missiel-duikbote.<ref name=fas>{{en}} {{cite web |title=Status of Nuclear Powers and Their Nuclear Capabilities |publisher=Federation of American Scientists |url=https://fas.org/nuke/guide/summary.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20000229235137/http://www.fas.org/nuke/guide/summary.htm |archive-date=2000-02-29 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die land vervaardig al sy eie militêre toerusting en is sedert 2001 die grootste verskaffer van wapens: Hy is verantwoordelik vir sowat 30% van wapenverkope wêreldwyd<ref>{{en}} {{cite web |title=US drives world military spending to record high |publisher=Australian Broadcasting Corporation |url=http://www.abc.net.au/news/newsitems/200606/s1661277.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110623212709/http://www.abc.net.au/news/newsitems/200606/s1661277.htm |archive-date=23 Junie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en voer wapens na sowat 80 lande uit.<ref>{{en}} {{cite web|title=Russia arms exports could exceed $7 bln in 2007 – Ivanov|publisher=RIA Novosti|accessdate=27 Januarie 2008|url=https://sputniknews.com/russia/2007122493979601/|archive-date=30 Januarie 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170130002143/https://sputniknews.com/russia/2007122493979601/|url-status=dead}}</ref> Net soos in die Sowjetunie is daar diensplig vir alle manlike burgers tussen 18 en 27 jaar. Weens verskeie probleme is die tydperk in 2008 begin verkort sodat kontraksoldate teen 2010 70% van die weermag kan uitmaak. Verdedigingsuitgawes het die afgelope ses jaar verviervoudig.<ref>{{en}} {{citation|publisher=FBIS: Informatsionno-Analiticheskoye Agentstvo Marketing i Konsalting|date=14 Maart 2006|title=Russia: Assessment, Adam Baltin Interview, Opinion Poll on State of Armed Forces}}</ref> Die regering se amptelike militêre uitgawes in 2008 is $40 miljard,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sputniknews.com/russia/20080226100080440/ |title=Russian defense spending to grow 20% in 2008, to $40 bln |publisher=RIA Novosti |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200322163823/https://sputniknews.com/russia/20080226100080440/ |archive-date=22 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> hoewel verskeie bronne soos Amerikaanse Intelligensie<ref>{{en}} {{cite web |url=https://abcnews.go.com/WN/story?id=3728855 |title=Rice: Russia's Military Moves 'a Problem' |publisher=ABC News |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190223174753/https://abcnews.go.com/WN/story?id=3728855 |archive-date=23 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die Internasionale Instituut vir Strategiese Studies<ref name=iiss>{{en}} {{cite journal|journal=International Institute for Strategic Studies|title=Overview of the major Asian Powers (page 31)|url=http://www.csis.org/media/csis/pubs/060626_asia_balance_powers.pdf|accessdate=27 Januarie 2008|archive-date=26 Desember 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226073401/https://www.csis.org/media/csis/pubs/060626_asia_balance_powers.pdf|url-status=dead}}</ref> dit heelwat hoër raam.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/spending.htm |publisher=Global Security |title=World Wide Military Expenditures |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509025132/https://www.globalsecurity.org/military/world/spending.htm |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Tussen 2006 en 2015 word sowat $200 miljard bestee aan die opgradering van militêre toerusting.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2007/feb/09/russia.usa |publisher=Guardian |title=Big rise in Russian military spending raises fears of new challenge to west |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430202958/https://www.theguardian.com/world/2007/feb/09/russia.usa |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Rusland op pad na 'n post-westerse wêreld === Die huidige tweeledige NAVO-strategie teenoor die Russiese Federasie, wat op militêre afskrikking en gelyktydige dialoogvoering steun, word in Moskou as bevestiging vir die vermoede geïnterpreteer dat die weste 'n aggressiewe beleid teen die land volg. So teken Russiese politici beswaar aan teen die "demonisering" van Rusland (wat ook ingang tot westerse media vind) en westerse bewerings oor 'n "dreigende gevaar uit die ooste" wat volgens die Russiese standpunt hoegenaamd nie bestaan nie. Desondanks tree Rusland op die internasionale toneel as teenspeler van die supermoondheid Verenigde State op, soos ook weerspieël word in stygende verdedigingsuitgawes. In 2016 is die Russiese militêre besteding met 5,4 persent verhoog. Ekonomies betaal die Russiese Federasie 'n hoë prys vir hierdie beleid. So het die militêre ekonoom Wasili Satsepkin daarop gewys dat die militarisering van Rusland se staatsbesteding ekonomiese groei belemmer. Slegs die korrupte burokrasie trek volgens hom voordeel uit stygende verdedigingsuitgawes.<ref>[https://www.bpb.de/apuz/248504/russlands-weg-in-die-postwestliche-welt ''bpb.de, 19 Mei 2017: Russlands Weg in die "postwestliche Welt". Vergelyk Vasilij Sacepin: Voennaja nagruska stala tormosom (Militêre besteding as remskoen), in: Огонёк (Ogonjok), 17 Oktober 2016, bl. 14'']</ref> Sergei Sipljaef, 'n deskundige op die gebied van die volkereg, vrees dat Rusland se beleid van selfisolering, sy politieke veldtog teen die weste en grootskaalse beleggings in die wapenbedryf vir die Russiese ekonomie op die lang termyn op bankrotskap sal uitloop. Die geskiedenis van die Sowjetunie se verbrokkeling het volgens hom reeds die bewys gelewer dat Moskou militêre wedywering met die VSA nie kan bekostig nie.<ref>[https://www.bpb.de/apuz/248504/russlands-weg-in-die-postwestliche-welt'' bpb.de, 19 Mei 2017: Russlands Weg in die "postwestliche Welt". Sergej Cypljaev: Žizn’ po eskizam national’noj idei (Die Lewe volgens Sketse van die Nasionale Idee), in: Nezavisimaja Gazeta, 26 April 2016. Besoek op 20 Februarie 2020'']</ref> === Veranderende beleid teenoor Oekraïne en die Weste === Die Donbas-konflik in die Russiessprekendce ooste van Oekraïne en die Russiese anneksasie van die Krim-skiereiland word deur politieke analiste as uitvloeisels van Moskou se drasties veranderende binne- en buitelandse beleid beskou. Westerse deskundiges verskil nogtans oor die gevolgtrekkings waartoe regerings in Europa en Washington moet kom. Een hipotese beweer dat die opkoms van outoritêr-nasionalistiese strominge in Rusland tot 'n meer aggressiewe buitelandse beleid sal lei. 'n Ander teorie vewys in verband met Moskou se veranderende buitelandse beleid na Russiese vrese oor die sogenaamde "bonte rewolusies" in lande soos Oekraïne wat moontlik ook in Rusland aanhangers sal vind. Terwyl Rusland ekonomiese uitdagings in die gesig staar wat uit dalende pryse vir fossiele brandstowwe voortspruit, probeer Moskou moontlik die Russiese publiek se aandag op konflikte met ander lande te vestig en steun te werf vir 'n meer aggressiewe buitelandse beleid. Sommige analitici staan krities teenoor die optrede van westerse rolspelers soos NAVO, VSA en Europese Unie wat met hul poging om hul invloedsfeer na Oekraïne - en dus naby Rusland se grense - uit te brei net soos Moskou verantwoordelikheid dra vir die eskalerende Oekraïne-konflik.<ref>{{de}} [https://www.swp-berlin.org/swp-themendossiers/krise-um-die-ukraine/russland/ ''Stiftung Wissenschaft und Politik (SWP) - Themendossiers: Krise um die Ukraine: Russland . Besoek op 29 Februarie 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200229231710/https://www.swp-berlin.org/swp-themendossiers/krise-um-die-ukraine/russland/ |date=2020-02-29 }}</ref> == Ekonomie == === Ekonomiese ontwikkeling === [[Lêer:Vaz project C MIMS.jpg|duimnael|Die Russiese motorvervaardiger Lada het reeds in die Sowjet-era begin om sy motors na Westerse lande uit te voer. Lada se "Projek C" is in 2006 in Moskou vertoon]] Voor die [[Oktoberrewolusie]] was Rusland in vergelyking met ander Europese state 'n relatief onderontwikkelde land wat net oor 'n klein aantal nywerheidsgebiede in sy Europese gedeelte beskik het. Die ontwikkeling van die land se hoofsaaklike nywerheidsektore het oneweredig verloop, terwyl 'n groot deel van die beleggings uit die buiteland gekom het. Die nuwe Sowjet-regering het belowe om die Russiese nywerheidsektor vinnig te ontwikkel en die ekonomiese vooruitgang van onderontwikkelde landelike gebiede te bevorder. Net soos in baie ander wêrelddele het die beleid van industrialisering in Rusland aanvanklik op swaar nywerhede soos die [[yster]]- en [[staal]]bedryf gekonsentreer. Gedurende [[Josef Stalin]] se heerskappy het in die 1930's grootskaalse beleggings in bestaande nywerheidsgebiede in die Europese gedeelte van die land plaasgevind, tog het ook steeds meer nywerhede in die ooste ontstaan. Belangrike projekte het staalfabrieke in die suidelike Oeral-berggebied en die Koezbas-steenkoolmynstreek van Wes-Siberië ingesluit. In vergelyking met ander ekonomieë het Rusland taamlik laat van [[steenkool]] na alternatiewe energiebronne begin omskakel. Vanaf die 1960's is die ontginning van [[ruolie]], [[aardgas]] en [[waterkrag]] egter vinnig ontwikkel. Waterkragsentrales in Wes-Siberië het die basis vir die opbou van die plaaslike [[aluminium]]nywerhede gevorm. Die vervaardiging van verbruikersgoedere het daarenteen dekades lank min aandag geniet. === Landbou === In teenstelling met die groeiende nywerheidsektor het die [[landbou]] steeds die Achilleshiel van die Russiese ekonomie gevorm. Sedert die 1960's was die land verskeie kere gedwing om [[graan]] uit ander lande in te voer. Alhoewel die voedselproduksie aansienlik verhoog is, was hierdie groei net groot genoeg om met die bevolkingsaanwas tred te kan hou. Westerse deskundiges blameer die Sowjet-regering se agrariese beleid wat plase tot groot, maar minder effektiewe kollektiewe (''kolkhozi'') en staatsbeheerde bedrywe (''sovkhozi'') saamgesmelt het. Die staat se voorkeur vir grootskaalse projekte, wat kenmerkend vir die land se industriële projekte in die 20ste eeu was, is sodoende ook na die landbousektor uitgebrei. === Buitelandse handel === [[Lêer:Territorial waters - Russia.svg|duimnael|Die eksklusiewe ekonomiese sone van Rusland]] Die Sowjet-regering het tydens Stalin se heerskappy groot moeite gedoen om 'n hoë graad van selfvoorsiening te bereik en sodoende heelwat beperkings op buitelandse handel geplaas. Die stigting van die Raad vir Onderlinge Ekonomiese Bystand (ROEB, Engelse afkorting: COMECON), die Oosbloklande se handelsorganisasie, het van die Sowjetunie en sy satellietstate ná die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n soort geslote mark gemaak wat nouliks in die wêreldekonomie geïntegreer was. Sowjet-Rusland se politieke leiers het uiteindelik besef dat die invoer van Westerse tegnologieë voordelig vir die land se ekonomiese ontwikkeling sou wees en hul ekonomiese beleid verander. Sowjet-Rusland het vervolgens handelsbande met lande dwarsoor die wêreld aangeknoop. === Buitelandse beleggings === [[Lêer:Major russian gas pipelines to europe.png|duimnael|Pyplynnetwerk van Rusland na Wes-Europa]] Volgens die amptelike statistiekdiens ''Rosstat'' het buitelandse beleggings in die Russiese Federasie in 2011 met 66,1 persent gestyg tot VS$ 190,6 miljard, waarvan VS$ 18,415 miljard regstreekse beleggings ('n toename van 33,3 persent teenoor die vorige jaar). Teen die einde van 2011 het die totale buitelandse belegging in die Russiese ekonomie VS$ 347,2 miljard beloop – 'n toename van 15,7 persent teenoor 2010.<ref>{{de}} [https://de.sputniknews.com/wirtschaft/20120228262798205/ ''Ausländische Investitionen in Russland 2011: Zunahme um 66 Prozent. RIANOVOSTI, 28 Februarie 2012''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419074655/https://de.sputniknews.com/wirtschaft/20120228262798205/ |date=2020-04-19 }}</ref> In die tydperk tussen 2015 en 2018 het [[regstreekse buitelandse belegging]]s (RBB) slegs 0,2 persent van die Russiese Federasie se bruto geografiese produk beloop – die laagste persentasie van alle opkomende markte (laer as in Nigerië met 0,3 persent, Venezuela met 0,5 persent en Oekraïne met 2,7 persent). As herbeleggings in ag geneem word, styg hierdie ekonomiese aanwyser tot 1,5 persent van die BGP – meer as in Saoedi-Arabië, Nigerië, Suid-Korea, Suid-Afrika en Venezuela. Sanksies, wat ná die besetting van die Krim-skiereiland en sy inlywing by die Russiese Federasie ingestel is, bly 'n belangrike faktor as buitelandse ondernemings beleggings in die land oorweeg, net soos die slegte beleggingsklimaat en lae groeivooruitsigte.<ref name="mosc">{{en}} [https://www.themoscowtimes.com/2019/05/22/foreign-direct-investment-into-russia-is-falling-a65690 ''The Moscow Times, 22 Mei 2019: Foreign Direct Investment Into Russia Is Fsalling. Besoek op 4 Desember 2019'']</ref> In die tydperk tussen 2015 en 2018 het [[regstreekse buitelandse belegging]]s (RBB) slegs 0,2 persent van die Russiese Federasie se bruto geografiese produk beloop – die laagste persentasie van alle opkomende markte (laer as in Nigerië met 0,3 persent, Venezuela met 0,5 persent en Oekraïne met 2,7 persent). As herbeleggings in ag geneem word, styg hierdie ekonomiese aanwyser tot 1,5 persent van die BGP – meer as in Saoedi-Arabië, Nigerië, Suid-Korea, Suid-Afrika en Venezuela. Sanksies, wat ná die besetting van die Krim-skiereiland en sy inlywing by die Russiese Federasie ingestel is, bly 'n belangrike faktor as buitelandse ondernemings beleggings in die land oorweeg, net soos die slegte beleggingsklimaat en lae groeivooruitsigte.<ref name="mosc" /> === Huidige ekonomiese hoofsektore === Die nywerheidsektor het in die eerste ses maande van 2008 32,7 persent van Rusland se [[bruto binnelandse produk]] (BBP) opgelewer; die energiesektor was die belangrikste bedryf wat 10,6 persent bygedra het. Die tweede grootste sektor is handel, die gastebedryf en vervoer wat 30,3 persent van die BBP verteenwoordig het. Die finansiële sektor het 14,4, ander openbare en privaat dienste 13,9, die boubedryf 5,7 en die landbousektor 3,0 persent van die BBP opgelewer ('n groot deel van die landbouprodukte word egter op privaat grond verbou en informeel bemark).<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/RussischeFoederation/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Hoofsektore van die Russiese ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921032126/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/RussischeFoederation/Wirtschaft.html |date=21 September 2008 }}</ref> === Ekonomiese ontwikkeling in die vroeë 21ste eeu === [[Lêer:Rosneft-azs.jpg|duimnael|'n [[Rosneft]]-vulstasie. Rusland is die grootste uitvoerder van aardgas en die tweede grootste olie-uitvoerder in die wêreld]] [[Lêer:View on Innopolis University campus.jpg|duimnael|Digitalisering is een van die kernbeleide van Rusland se regering: Innopolis-universiteitskampus in 'n tegnologiepark buite [[Kazan]]]] Sedert die begin van die huidige eeu het stygende oliepryse, toenemende buitelandse beleggings, hoër binnelandse verbruik en groter politieke stabiliteit Rusland se ekonomiese groei 'n hupstoot gegee. Die land het die jaar 2007 vir die negende agtereenvolgende jaar met ekonomiese groei afgesluit, met 'n gemiddeld van 7% per jaar sedert die finansiële krisis van 1998. In 2007 was Rusland se bruto binnelandse produk (BBP) VS$2&nbsp;076 miljard, die sewende grootste in die wêreld en 8,1% hoër as die vorige jaar. Die gemiddelde salaris in Rusland was vroeg in 2008 sowat VS$640 per maand in vergelyking met VS$80 in 2000.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russians weigh an enigma with Putin’s protégé |publisher=MSNBC |url=http://www.nbcnews.com/id/24443419/#.Wvgyuh6saUk |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200511123631/http://www.nbcnews.com/id/24443419/ |archive-date=11 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sowat 14% van Russe het in 2007 onder die broodlyn gelewe<ref name="RIA">{{en}} {{cite web |publisher=RIA Novosti |title=Russia’s economy under Vladimir Putin: achievements and failures |url=https://sputniknews.com/analysis/20080301100381963/ |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430201550/https://sputniknews.com/analysis/20080301100381963/ |archive-date=30 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> – heelwat minder as die 40% in 1998, toe die ekonomie op sy grootste laagtepunt was sedert die verbrokkeling van die [[Sowjetunie]]. Werkloosheid was 4,8% in 2018 en 4,6% in 2019 in vergelyking met sowat 12,4% in 1999.<ref>{{en}} {{cite web |publisher=RIA Novosti |title=Russia's unemployment rate down 10% in 2007 – report |url=https://sputniknews.com/russia/2008020898724898/ |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508081324/https://sputniknews.com/russia/2008020898724898/ |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|publisher=indexmundi.com|title=Russia&nbsp;— Unemployment rate (%)|url=https://www.indexmundi.com/g/g.aspx?c=rs&v=74|accessdate=13 Mei 2018}}</ref> Rusland het die wêreld se grootste natuurlike-gas-, tweede grootste steenkool- en agtste grootste oliereserwes. Dit is die grootste uitvoerder van aardgas in die wêreld en die tweede grootste olie-uitvoerder. Olie, aardgas, metale en hout maak 80% van die land se uitvoer uit. In 2001 het 'n meer gestroomlynde belastingstelsel (met 'n basiese belastingkoers van 13 persent) die las op die land se burgers verlig en staatsinkomste verhoog.<ref>{{en}} {{cite web |last=Tavernise |first=Sabrina |title=Russia Imposes Flat Tax on Income, and Its Coffers Swell |publisher=[[The New York Times]] |date=23 Maart 2002 |url=https://www.nytimes.com/2002/03/23/world/russia-imposes-flat-tax-on-income-and-its-coffers-swell.html |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510082957/https://www.nytimes.com/2002/03/23/world/russia-imposes-flat-tax-on-income-and-its-coffers-swell.html |archive-date=10 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die ekonomiese ontwikkeling van die land is egter oneweredig aangesien die Moskou-streek 'n buitengewoon groot deel tot die BBP bydra.<ref>{{ru}} {{cite web |title=Gross regional product by federal subjects of the Russian Federation 1998–2006 |url=http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-06.htm |accessdate=13 Mei 2018 |publisher=Federal State Statistics Service |archive-url=https://web.archive.org/web/20190827215907/http://www.gks.ru/bgd/free/b01_19/IssWWW.exe/Stg/d000/vrp98-06.htm |archive-date=2019-08-27 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> 'n Groot deel van Rusland, veral plattelandse gebiede, vaar veel swakker. In 2019 is 300 nywerheidstede as sogenaamde «monostede» geklassifiseer vanweë hul eensydige industriële struktuur. Die spektrum van hierdie monostede strek van Beringofski, 'n klein nedersetting van 700 siele op die eiland Tsjoekotka, tot Togliatti, 'n stad met 'n bevolking van meer as 700&nbsp;000.<ref>{{de}} [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/bericht-wirtschaftsumfeld/russland/russland-startet-neuen-anlauf-zur-rettung-der-monostaedte-130412 ''GTAI Germany Trade and Invest, 13 Augustus 2019: Russland startet neuen Anlauf zur Rettung der Monostädte. Besoek op 4 Desember 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191205001959/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/bericht-wirtschaftsumfeld/russland/russland-startet-neuen-anlauf-zur-rettung-der-monostaedte-130412 |date= 5 Desember 2019 }}</ref> Ondanks alle ekonomiese uitdagings het die middelklas gegroei van net 8 miljoen mense in 2000 tot 55 miljoen in 2006.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russia: How Long Can The Fun Last? |publisher=BusinessWeek |url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2006/gb20061207_520461.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120625180006/http://www.businessweek.com/globalbiz/content/dec2006/gb20061207_520461.htm |archive-date=2012-06-25 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Rusland het in 2007 altesaam 110 miljardêrs gehad, die grootste getal buite die [[Verenigde State van Amerika|VSA]].<ref>{{en}} {{cite web|accessdate=19 April 2008|url=http://www.forbes.com/reuters/feeds/reuters/2008/04/18/2008-04-18T083023Z_01_L1892705_RTRIDST_0_RUSSIA-BILLIONAIRES.html|author=Robin Paxton|title=A billion dollars not enough for Russian rich list|publisher=Forbes}}{{Dooie skakel|date=Januarie 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ondanks die land se sterk ekonomiese groei lys die [[Wêreldbank]] verskeie uitdagings wat die Russiese ekonomie in die gesig staar, onder meer die diversifisering van die ekonomie en die aanmoediging van die groei van klein en middelslag-besighede. Die diversifisering van Rusland se uitvoere, veral die vervaardiging van industriële goedere waarmee Russiese ondernemings op die wêreldmark kan meeding, word gekeer deur strukturele besonderhede. So word Russiese nywerheidsprodukte tans grotendeels in staatsondernemings vervaardig. Westerse analitici wys daarop dat meer as twee derdes van die Russiese ekonomie in staatsbesit of in groot konglomerate gekonsentreer is. Hierdie groot ondernemings oorheers die Russiese mark en kan self baie van sy reëls opstel. Anders as in die geval van suksesvolle rolspelers op die wêreldmark is daar in Rusland steeds 'n gebrek aan innovatiewe middelgroot ondernemings in die nywerheidsektor.<ref>[https://ostexperte.de/ost-ausschuss-wettbewerb-wirtschaft/ ''ostexperte.de, 19 Februarie 2018: Russland. Wo bleibt der Wettbewerb der Märkte? Besoek op 10 Maart 2020'']</ref> === Dalende olieprys en Korona-krisis in 2020 === Die verbrokkeling van die olieproduksie-ooreenkoms tussen Rusland en [[Saoedi-Arabië]] vroeg in 2020 het, net soos die uitwissing van miljarde se waarde op internasionale effektebeurse as gevolg van die [[Koronaviruspandemie van 2019-2020]] in Maart 2020, skokgolwe deur die Russiese ekonomie gestuur, soos weerspieël in die volatiliteit van Russiese effektebeurse en die roebel-wisselkoers wat in die eerste drie maande van 2020 elkeen twintig persent van hul waarde verloor het.<ref>[https://www.themoscowtimes.com/2020/03/19/russia-coronavirus-ruble-stock-market-reaction-live-updates-a69640 ''The Moscow Times, 19 Maart 2020: Tumbling Ruble Forces Central Bank To Intervene. Besoek op 19 Maart 2020'']</ref> {| class="wikitable" |+ Ekonomiese aanwysers ! Aanwyser !! 2017 !! 2018 !! Ter vergelyking: Duitsland |- | Bruto binnelandse produk (BBP, nominaal, in miljard €) || 1397 || 1403 || 3344,4 |- | BBP per capita (in €) || 9516 || 9557 || 40340 |- | Bevolking (miljoen) || 146,8 || 146,8 || 82,9 |- | Wisselkoers, 1 € = ? roebel, jaarlikse gemiddeld || 65,94 || 74,04 || - |} <small>Bron: [https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/russland/wirtschaftsausblick-russland-203142 ''Germany Trade and Invest (GTAI): Wirtschaftliche Eckdaten Russlands''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200419074628/https://www.gtai.de/gtai-de/trade/wirtschaftsumfeld/wirtschaftsausblick/russland/wirtschaftsausblick-russland-203142 |date=2020-04-19 }}</small> == Bevolking == === 'n Multi-etniese samelewing === [[Lêer:Federal subjects of Russia by population density.svg|duimnael|Federale subjekte volgens bevolkingsdigtheid in 2010]] [[Lêer:Percentage of Russians by region.svg|duimnael|Verspreiding van etniese Russe volgens streke in 2010: {{columns-list|2| {{sleutel|#ff0000|>80%}} {{sleutel|#ff9955|70—79%}} {{sleutel|#ffccaa|50—69%}} {{sleutel|#ffe6d5|20—49%}} {{sleutel|#ffffff|<20%}}}}]] [[Lêer:COB data Russia.PNG|duimnael|Buitelandse bevolking in Rusland volgens herkoms in 2002]] Die Russiese Federasie het 'n uiteenlopende, veelrassige bevolking van 144,5 miljoen, wat tot sowat 160 verskillende etniese groepe en [[inheemse volke]] behoort:<ref>{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Aussenpolitik/Laender/Laenderinfos/01-Nodes_Uebersichtsseiten/RussischeFoederation_node.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Russiese Federasie. Besoek op 22 Junie 2013'']</ref> * [[Russe]]: 80,9% * [[Tartare]]: 3,9% * [[Oekraïners]]: 1,4% * [[Basjkiriërs]]: 1,2% * [[Tsjoewasjiërs]]: 1,1% * [[Armeniërs]]: 0,8% * Ander: 10,7% === Etnonieme === Die Afrikaanse terme «Rus» en «Russe» word in Russies deur twee woorde met verskillende betekenisse weergegee. Terwyl vir etniese Oos-Slawiese Russe die etnoniem русский (Roesski, meervoudsvorm: Roesskije) gebruik word, word na Russiese staatsburgers met afwykende etniese agtergronde sedert die 1990's as россиянин (Rossijanin) verwys. === Bevolkingsdigtheid === Hoewel die bevolking groot is, is die bevolkingsdigtheid klein vanweë die geweldige grootte van die land. Die digtheid is die hoogste in Europese Rusland, naby die [[Oeral-gebergte]] en in Suidwes-[[Siberië]]. Die bevolking is oneweredig oor die land versprei; twee derdes is in die Europese deel gekonsentreer, terwyl groot gebiede in Siberië feitlik onbewoon is. Afgeleë en onherbergsame streke, wat tydens die Sowjet-periode onder dwang bevolk was, is tans vanweë die haglike lewensomstandighede en ongereelde loonbetalings in talle mynboudorpe grotendeels weer ontvolk. === Immigrasie en emigrasie === In 2006 het 186&nbsp;380 immigrante Rusland binnegekom, waarvan 95% van [[Gemenebes van Onafhanklike State|GOS]]-lande is.<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-09.htm |publisher=Federal State Statistics Service |title=International Migration |accessdate=13 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706073647/http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-09.htm |archive-date=6 Julie 2011 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Daar is ook sowat 10 miljoen onwettige immigrante van oud-republieke van die Sowjetunie.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russia cracking down on illegal migrants |publisher=International Herald Tribune |date=15 Januarie 2007 |url=http://www.iht.com/articles/2007/01/15/news/migrate.php |accessdate=15 Januarie 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090219230556/http://iht.com/articles/2007/01/15/news/migrate.php |archive-date=2009-02-19 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Russiese bevolking neem nogtans af, veral as gevolg van die lae geboortekoers en die lae lewensverwagting van mans (wat onder meer aan drankmisbruik toegeskryf word).<ref>{{de}} ''Bertelsmann Enzyklopädie 2008, USM, DVD-uitgawe: Russland''</ref> Daarnaas is emigrasie 'n beslissende faktor in die land se demografiese ontwikkeling – miljoene Russe het hulle sedert die 1990's in Europese en oorsese lande gevestig. Duitsland is die belangrikste bestemming vir Russiese emigrante met 'n Russiessprekende gemeenskap van sowat vier miljoen – die grootste buite Rusland. Die Russiese Federasie het – as 'n land met 'n krimpende bevolking – van die liberaalste immigrasiewette ter wêreld. Die Russiese arbeidsmark is aantreklik genoeg vir honderdduisende immigrante uit Europa (onder wie meer as 100&nbsp;000 elk uit Duitsland en die Verenigde Koninkryk). Immigrante mag na vyf jaar se permanente verblyf in die land die burgerskap van die Russiese Federasie aanneem as hulle Russies magtig is en 'n sodanige taaltoets slaag. === Verstedeliking === In vergelyking met slegs 18 persent in 1918 woon tans 73 persent van die burgers in stedelike gebiede.<ref>{{ru}} {{cite web |title=Resident population |publisher=Federal State Statistics Service |url=http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-01.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303135317/http://www.gks.ru/free_doc/2007/b07_12/05-01.htm |archive-date=3 Maart 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die twee grootste stede is [[Moskou]] (11&nbsp;514&nbsp;000 inwoners volgens die sensus van 2010) en [[Sint Petersburg]] (4&nbsp;848&nbsp;000). Veertien ander stede het meer as 'n miljoen inwoners: [[Jekaterinburg]], [[Kazan]], [[Krasnodar]], [[Krasnojarsk]], [[Nizjni Nowgorod]], [[Nowosibirsk]], [[Oefa]], [[Omsk]], [[Perm]], [[Rostof aan die Don]], [[Samara]], [[Tsjeljabinsk]], [[Wolgograd]] en [[Woronezj]]. {{Russiese stede met meer as miljoen inwoners}} == Geskiedenis == === Vroeë periode === In prehistoriese tye is die gebied wat later Europese Rusland sou word, bewoon deur veral [[Slawiërs|Slawiese]] en [[Fins-Oegriese tale|Fins-Oegriese]] volke. Die Slawiërs was waarskynlik in 'n gebied rondom die Pripjat-moerasse gekonsentreer en het van daar verder versprei.<ref>{{en}} {{cite book|last=For a discussion of the origins of Slavs, see Barford|first=Paul M.|title=The Early Slavs|publisher=Cornell University Press|pages=bl. 15–16|isbn=0-8014-3977-9}}</ref> Hulle het veral handel gedryf met [[Griekeland]], die [[Krim]] en later met die [[Romeinse Ryk|Romeinse]] en [[Bisantynse Keiserryk|Bisantynse]] ryke. === Kiëf-Roes === {{Hoofartikel|Kiëf-Roes}} [[Lêer:Lebedev baptism.jpg|duimnael|links|''Die doop van die inwoners van Kiëf ([[Kijif]])'' in die [[Dnjepr|Dniprorivier]], deur Klawdy Lebedef]] [[Lêer:KiewerRus.jpg|duimnael|Kiëf-Roes omstreeks 1000 n.C.]] Kiëf-Roes het bestaan van omstreeks 880 tot die middel van die 12de eeu, met [[Kiëf]] as belangrikste sentrum. Die Roes-volk het waarskynlik die huidige Noordwes-Rusland sedert die 8ste eeu oorheers. In die 9de eeu het hulle in 'n mate georganiseerd geraak. Volgens die ''[[Primêre Kronieke]]'', die vroegste aantekening van die streek se geskiedenis, het 'n Warangiër (of [[Wikings]]) met die naam [[Rjoerik]] hom in [[Nowgorod]] gevestig. Hy is in 860 deur die volke in die gebied as gemeenskaplike leier gekies voordat hy suid getrek en sy mag na [[Kiëf]], die hoofstad van die huidige Oekraïne, uitgebrei het. Hy word in die Kronieke die voorvader van die [[Rjoerik-dinastie]] genoem wat tot aan die einde van die 16de eeu oor onder meer Rusland sou regeer. Kiëf het sy goue eeu beleef tydens die bewind van [[Wladimir I]] (980–1015) en sy seun [[Jaroslaf I die Wyse]] (1019–1054). In dié tyd is die Christelike geloof van [[Konstantinopel|Bisantium]] aanvaar en die eerste [[Oos-Slawiese tale|Oos-Slawiese]] geskrewe regskode opgestel. Die vroeë Roes-heersers was waarskynlik 'n Skandinawiese elite van krygsmanne wat regeer het oor die meerderheid, wat bestaan het uit verskeie Slawiese volke. Die grootste probleem van Kiëf-Roes was dit op die rand van Europa gelê het en aan die Asiatiese steppe gegrens het, van waar nomadiese volke die ryk gereeld binnegeval het. 'n Tweede groot probleem was [[eersgeboortereg]], wat daartoe gelei het dat met elke troonbestyging 'n nuwe [[burgeroorlog]] uitgebreek het. Tussen 1054 en 1224 was daar nie minder as 83 burgeroorloë nie. Eindelik het die ryk vir goed versplinter. Nuwe prinsdomme het ontstaan wat elk deur afstammelinge van Rjoerik regeer is: Nowgorod, Wladimir-Soezdal, Halitsj-Wolhinië, Polotsk, Smolensk, Tsjernigof en Perejaslaf. Weens die versplintering het dit die [[Mongole]], of [[Goue Horde]], wat die gebied sedert 1223 binnegeval het, nie veel gekos om die prinsdomme omver te werp nie.<ref name="Hamm">{{en}} {{cite book|last=Hamm|first=Michael Franklin|title=Kiev: A Portrait, 1800–1917|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-02585-1}}</ref> Mongoolse oorheersing het die gebied se ekonomiese en sosiale ontwikkeling gestrem<ref>{{ru}} {{cite book|last=Рыбаков|first=Б. А.|title=Ремесло Древней Руси|date=1948|pages=с.525–533,780–781}}</ref> en sou vir die volgende drie eeue voortduur. === Moskowië en die eerste tsare === {{Hoofartikel|Moskowië|Tsaredom van Rusland}} [[Lêer:Lissner TroiceSergievaLavr.jpg|duimnael|links|'n Toneel uit die Middeleeuse Russiese geskiedenis]] [[Lêer:Ivan the Terrible (cropped).JPG|duimnael|upright|[[Iwan IV van Rusland|Iwan die Verskriklike]]]] Die magtigste opvolgerstaat van Kiëf-Roes was Moskowië, of die Groothertogdom van Moskou. Dit annekseer buurstate soos [[Twer]] en [[Republiek van Nowgorod|Nowgorod]] en word eindelik die basis van die moderne Russiese staat. Ná die val van [[Konstantinopel]] in 1453 (ook bekend as die tweede [[Rome]]) eien Moskou hom die naam derde Rome toe omdat dit die laaste sentrum van die [[Ortodokse Kerk]] is. [[Iwan III van Rusland|Iwan III]] begin homself, afgelei van die Romeinse en Bisantynse keisers, "[[tsaar]] van die hele Rusland" noem en verwerp die soewereiniteit van die Goue Horde. Van 1533 tot 1584 regeer [[Iwan IV van Rusland|Iwan die Verskriklike]]. Hy is die eerste heerser wat amptelik as tsaar van Rusland gekroon word. Hy beywer hom aanvanklik vir vreedsame hervormings en vernuwings. Hy stel die boekdrukkuns in, onderwerp die kerk aan die staat en standaardiseer rituele en verordeninge.<ref name=solovyov>{{en}} {{cite book|last=Solovyov|first=Sergey|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|date=2001|pages=bl. 562–604, volume 6|isbn=5170021429}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last=Skrynnikov|first=R.|title=Ivan the Terrible|publisher=Academic Intl Pr (Maart 1981)|date=1981|page=bl. 58|isbn=0-87569-039-4}}</ref> Iwan soek nuwe handelsmoontlikhede en stel die hawe van [[Archangelsk]] aan die Witsee vir [[Engeland|Engelse]] handelaars oop. In die ooste lyf hy die kanate van [[Kazan]] en [[Astrachan]] in. Hy stel ook 'n wet in wat die bewegingsvryheid van boere beperk – 'n belangrikse stap in die rigting van die latere [[lyfeienskap]]. Sy latere bewind word egter deur 'n periode van terreur gekenmerk. Hy raak betrokke in die sogenaamde Lyflandse Oorlog wat 22 jaar voortsleep en die Russiese ekonomie en leër ruïneer.<ref>{{en}} {{cite book|last=Solovyov|first=Sergey|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|date=2001|pages=v.6, bl. 751–908|isbn=5170021429}}</ref> Boonop sterf sy vrou, [[Anastasia Romanowna]] en Iwan glo die bojare het haar vermoor. Hy kom nie hierdie slag te bowe nie en sy gesondheid begin agteruitgaan. Hy gaan geestelik agteruit en word paranoïes en gewelddadig. In 1564 skep hy 'n polisiemag, die Opritsjniki, wat 'n moorddadige terreurbende word wat links en regs onder die adel en die volk moor. In 1581 slaan Iwan glo sy oudste seun in 'n [[woedebui]] dood. Ná Iwan se dood word hy opgevolg deur sy verstandelik gestremde seun [[Fjodor I van Rusland|Fjodor]]. Sy tweede oudste oorlewende seun, [[Dmitri Iwanowitsj]], is toe maar twee jaar oud en word kort daarna vermoor. Tydens Fjodor se bewind lê die regte mag in die hande van sy swaer en voog, die bojaar [[Boris Godoenof]]. Ná Fjodor se dood begin 'n chaotiese tydperk, bekend as die [[Tyd van Beroeringe]],<ref>{{en}} {{cite book|last=Solovyov|first=Sergey|title=History of Russia from the Earliest Times|publisher=AST|date=2001|pages=v.7, bl. 461–568|isbn=5170021429}}</ref> waarin Rusland onder andere deur [[Vals Dmitri I van Rusland|Vals Dmitri I]] en [[Vals Dmitri II van Rusland|Vals Dmitri II]] regeer word. Laasgenoemde word op 11 Desember 1610 vermoor terwyl hy halfdronk is en dit lui die tydperk van die [[Huis van Romanof]] in. === Keiserlike Rusland === {{Hoofartikel|Russiese Ryk}} [[Lêer:Russian Empire (1867).svg|duimnael|links|Die Russiese Ryk in sy grootste uitbreiding in 1865]] [[Lêer:Peter der-Grosse 1838.jpg|duimnael|upright|[[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]]]] Onder die [[Huis van Romanof]] en [[Pieter I van Rusland|Pieter die Grote]] word Rusland 'n wêreldmag. Pieter regeer van 1682 tot 1725. Hy verslaan [[Swede]] en in 'n deel van die gebied wat hy van die land verower, stig hy later Sint Petersburg. Pieter se hervormings het meegebring dat die land geweldig beïnvloed is deur die Wes-Europese kultuur. [[Katharina II van Rusland|Katharina die Grote]], wat van 1762 tot 1796 regeer, sit sy poging voort om Rusland te vestig as een van die groot magte in Europa. Rusland brei in dié tyd ook geografies geweldig uit. Idees van [[liberalisme]] word in die Dekabriste-opstand van 1825 onderdruk en gevolg deur dekades van politieke onderdrukking. Die voortduur van lyfeienskap en die konserwatiewe beleidsrigtings van [[Nikolaas I van Rusland|Nikolaas I]] strem ontwikkeling in Rusland in die middel-negentiende eeu. Sy opvolger, [[Aleksander II van Rusland|Aleksander II]] (1855–1881), stel verskeie hervormings in, onder meer die afskaffing van lyfeienskap in 1861. Hy sterf egter in 'n sluipmoordaanval en sy opvolger, [[Aleksander III van Rusland|Aleksander III]], beëindig sy pa se pogings om groter outonomie aan die Russiese volk te gee. Hy ontslaan liberale ministers, beperk die bevoegdhede van die zemstwo's, verskerp die staatstoesig op middelbare en hoër onderwys, brei die bevoegdhede van die polisie aansienlik uit en tree as bewaker van die [[Russies-Ortodokse Kerk|ortodoksie]] streng op teen [[Jode]], [[Rooms-Katolieke Kerk|Rooms-Katolieke]] en [[Protestantisme|Protestante]]. Opstandelinge en andersdenkendes word in massas na Siberië verban. Onder sy opvolger, [[Nikolaas II van Rusland|Nikolaas II]], duur dié toestande voort. Ongenaakbare toestande in fabrieke lei tot groot steun aan die revolusionêre sosialistiese beweging. In Januarie 1905 word daar gevuur op stakende werkers in Sint Petersburg en honderde sterf of word gewond. Dit, die [[Russies-Japanse Oorlog]] en die gebeure van Bloedige Sondag in 1905 lei tot die [[Russiese Rewolusie (1905)|Russiese Rewolusie]] van 1905. Hoewel die opstand onderdruk word, word Nikolaas gedwing om sekere hervormings in te stel. Die basiese lewe van die werkers bly egter beroerd. Tydens die [[Eerste Wêreldoorlog]] word die wantroue in die regering nog groter weens die hoë koste en sterftesyfer van die oorlog en gerugte van [[korrupsie]] en selfs verraad. Dit lei tot die [[Russiese rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] van 1917. Talle opstande vind plaas en word gesteun deur talle soldate. Baie van die opstande word gereël deur demokraties verkose rade genaamd [[sowjet]]s. Die [[Februarie-rewolusie]] lei tot die abdikasie van Nikolaas II. Hy word opgevolg deur 'n voorlopige regering. Dié het aanvanklik die steun van die Sowjets, maar is nie in staat om die talle probleme in die land op te los nie. In die tweede rewolusie wat in Oktober volg en deur [[Wladimir Lenin]] gelei word, word die Voorlopige Regering omvergewerp en die wêreld se eerste [[Kommunisme|kommunistiese]] staat gestig. === Sowjet-Rusland === {{Hoofartikel|Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Sowjetunie}} [[Lêer:Sputnik asm.jpg|duimnael|links|’n Replika van [[Spoetnik 1]]]] [[Lêer:Gagarin in Sweden.jpg|duimnael|upright|Die eerste mens in die ruimte, [[Joeri Gagarin]]]] Ná die Oktober-rewolusie breek 'n burgeroorlog uit tussen die nuwe regering se [[Rooi Leër]] en die Wit Leër van die monargiste, konserwatiewe en gematigde sosialiste wat teen die drastiese hervormings van die [[Bolsjewis]]te is. Teen die einde van die burgeroorlog het 20 miljoen Russe al gesterf en die [[ekonomie]] en [[infrastruktuur]] was aan flarde. Die Russiese Federatiewe Sosialistiese Sowjetrepubliek stig die [[Sowjetunie]] op 30 Desember 1922 saam met drie ander republieke. Die Russiese republiek oorheers die Sowjetunie tydens sy 74-jarige bestaan. Die Bolsjewiste stel gratis mediese sorg en opvoeding in, asook die reg om 'n werk en huisvesting te hê. Vroueregte word aansienlik verbeter.<ref>{{en}} {{cite book|last=Cliff|first=Tony|title=Class Struggle and Women’s Liberation|publisher=Bookmarks|date=1984|pages=bl. 138–139|isbn=0-906224-12-8}}</ref> Ná Lenin se dood in 1924 word Josef Stalin 'n diktator. Hy begin met industrialisasie en in 'n kort tyd verander die Sowjetunie van 'n landbouland in 'n groot, magtige nywerheidsmag. Die land tree uit die [[Tweede Wêreldoorlog]] as een van die wêreld se supermoondhede. Die Rooi Leër beset Oos-Europa ná die oorlog en Stalin stel kommunistiese regerings in dié streek se lande in. As 'n groot kernwapenmag raak die land in 'n stryd om wêreldoorheersing betrokke met die Verenigde State van Amerika wat bekend staan as die [[Koue Oorlog]]. Onder Stalin se opvolger, [[Nikita Chroesjtsjof]], stuur die Sowjetunie die wêreld se eerste kunsmatige [[satelliet]], [[Spoetnik 1]], die lug in en die Russiese [[ruimtevaarder]] [[Joeri Gagarin]] word die eerste mens wat in 'n bemande ruimtetuig ([[Wostok-ruimteprogram|Wostok 1]]) om die aarde wentel. Spanning tussen die twee supermoondhede neem toe weens die Amerikaanse Jupiter-missiele in [[Turkye]] en die missielkrisis in [[Kuba]]. Ná Chroesjtsjof se dood ontstaan weer 'n tydperk van gedeelde mag waarin [[Leonid Brezjnef]] in die vroeë 1970's na vore tree as die belangrikste figuur in Sowjet-politiek. Tydens sy bewind is daar ekonomiese stagnasie en val die Sowjetunie [[Afghanistan]] binne. Vanaf 1985 stel [[Michail Gorbatsjof]] sy beleid van ''[[glasnost]]'' (openheid) en ''[[perestroika]]'' (hervorming) in in 'n poging om die land te moderniseer. In Augustus 1991 is daar 'n mislukte staatsgreep teen hom om te keer dat die Sowjetunie ondergaan. In Rusland kom [[Boris Jeltsin]] aan die bewind en kondig die einde van die Kommunistiese bewind aan. Die Sowjetunie versplinter in vyftien onafhanklike state en word in Desember 1991 amptelik ontbind. Jeltsin word in Junie 1991 verkies tot president van Rusland in die eerste presidensiële verkiesing in die Russiese geskiedenis. === Russiese Federasie === [[Lêer:Moscow-City (36211143494).jpg|duimnael|[[Moskwa-Siti]] in 2016]] Tydens en ná die versplintering van die Sowjetunie, terwyl uitgebreide hervormings, onder meer privatisasie, plaasvind, beleef die Russiese ekonomie 'n groot krisis. Die BBP en nywerheidsproduksie neem tussen 1990 en einde 1995 met sowat 50% af.<ref>{{en}} {{cite web|title=Russia: Economic Conditions in Mid-1996|publisher=Library of Congress|url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ru0119)|archiveurl=https://archive.ph/20120922004434/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+ru0119)|archivedate=22 September 2012|accessdate=26 September 2008|url-status=live}}</ref> Prysbeheer word afgeskaf en daar word begin met privatisering. Miljoene verarm – volgens die [[Wêreldbank]] leef tussen 39% en 49% van die bevolking teen middel 1993 in armoede in vergelyking met 1,5% in die laat-Sowjettydperk.<ref name=worldbank>{{en}} {{cite book|author=Branko Milanovic|title=Income, Inequality, and Poverty During the Transformation from Planned to Market Economy|publisher=[[Wêreldbank]]|date=1998|pages=186–189}}</ref> Vertragings in die betaling van lone word 'n langdurige probleem met miljoene mense wat maande en selfs jare te laat betaal word. Die privatiseringsproses bring mee dat beheer van ondernemings grootliks van staatsagentskappe verskuif na groepe individue met kontakte in die regering en die [[Russiese mafia|mafia]]. Gewelddadige kriminele groepe neem dikwels staatsondernemings oor en open met sluipmoorde die pad na afpersing. Korrupsie in die regering word alledaags. Baie van die nuwe rykes neem biljoene se kontant en bates uit die land. Daar is ook sosiale agteruitgang en die geboortesyfer daal geweldig terwyl die sterftesyfer die hoogte in skiet. Wetteloosheid is volop. Misdaadbendes en georganiseerde misdaad floreer en ander gewelddadige misdade vier hoogty.<ref name=sokolov>{{en}} {{cite journal|last=Sokolov|first=Vsevolod|title=From Guns to Briefcases: The Evolution of Russian Organized Crime|journal=World Policy Journal|volume=XXI|issue=1|date=Spring 2004|url=http://www.worldpolicy.org/journal/articles/wpj04-1/sokolov.htm|accessdate=|archive-date=19 Februarie 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090219163359/http://worldpolicy.org/journal/articles/wpj04-1/sokolov.htm|url-status=dead}}</ref> Die 1990's word gekenmerk deur gewapende etniese konflik, soos in [[Tsjetsjnië]], [[Noord-Ossetië-Alanië]] en [[Abchasië]]. Hoë begrotingstekorte en die Asiatiese finansiële krisis van 1997 vererger Rusland se finansiële probleme en laat die BBP nog verder daal.<ref name=OECD>{{en}} {{cite web |title=Russian Federation |publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) |url=http://www.oecd.org/environment/country-reviews/2452793.pdf |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200423024709/http://www.oecd.org/environment/country-reviews/2452793.pdf |archive-date=23 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 31 Desember 1999 bedank Jeltsin as president en oorhandig sy pligte aan die pas aangestelde eerste minister [[Wladimir Poetin]], wat daarna die 2000-verkiesing wen. Poetin se gewildheid neem toe nadat hy die Tsjetsjniese opstande onderdruk. Tydens sy bewind herstel die ekonomie en toon nou reeds nege jaar agtereenvolgens 'n groei. Dit verhoog die lewenstandaard en plaas Rusland terug op die wêreldverhoog. Hoewel talle Westerse lande Poetin kritiseer omdat hulle baie van sy hervormings as ondemokraties beskou,<ref>{{en}} {{cite web |first=Daniel |last=Treisman |title=Is Russia's Experiment with Democracy Over? |url=http://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |publisher=UCLA International Institute |accessdate=31 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200416225857/https://www.international.ucla.edu/article.asp?parentid=16294 |archive-date=16 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> neem sy gewildheid binne Rusland toe vanweë die herstel van orde, stabiliteit en vooruitgang. Toe [[Dmitri Medwedef]] in 2008 verkies is tot nuwe president, is hy deur baie politieke waarnemers as niks meer as Wladimir Poetin se tydelike plekhouer in die Kremlin beskou nie. Met die volgende verkiesing het Poetin die presidentsamp hervat. Grondwetlike wysigings en die benoeming van [[Michail Misjoestin]] as nuwe premier word as pogings van Poetin se kant beskou om enersyds sy politieke invloed ook ná die beëindiging van sy tweede opeenvolgende ampstermyn (die laaste volgens die Russiese grondwet) te verseker, maar andersyds ook aandag te gee aan die ekonomiese uitdagings wat Rusland in die gesig staar. == Taal == {{Hoofartikel|Russies}} [[Lêer:Russian language status and proficiency in the World.svg|duimnael|Lande met Russies as amptelike of minderheidstaal]] Rusland se 160 etniese groepe praat sowat 100 tale. Volgens die 2002-sensus praat 142,6 miljoen mense [[Russies]], gevolg deur [[Tartaars]] met 5,3 miljoen en [[Duits]] met 2,9 miljoen sprekers.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 |title=Russian Census of 2002 |work=4.3. Population by nationalities and knowledge of Russian; 4.4. Spreading of knowledge of languages (except Russian) |publisher=Federal State Statistics Service |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200403225220/http://www.perepis2002.ru/index.html?id=87 |archive-date=3 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Russies is die enigste amptelik staatstaal, maar elke republiek binne die federasie mag sy plaaslike taal kies as tweede [[amptelike taal]].<ref>{{en}} {{cite web |title=Chapter 3. The Federal Structure |work=The Constitution of the Russian Federation |url=http://www.constitution.ru/en/10003000-04.htm |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200509113142/http://www.constitution.ru/en/10003000-04.htm |archive-date=9 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Russies behoort tot die [[Indo-Europese tale|Indo-Europese]] [[taalfamilie]] en binne dié taalfamilie tot die [[Oos-Slawiese tale]]. Dit is een van die ses amptelike tale van die [[Verenigde Nasies]]. Buite die gevestigde toerismestrukture (veral in die hoofdestemmings St. Petersburg, Moskou en die Goue Ring van Rusland) is ten minste basiese kennis van die Cyrilliese alfabet en Russiese taal 'n voorvereiste vir maklike oriëntasie en kommunikasie omrede Engels nouliks verstaan word. == Godsdiens == {{Hoofartikel|Russies-Ortodokse Kerk}} [[Lêer:Russia-Moscow-Cathedral of Christ the Saviour-6.jpg|duimnael|Die [[Katedraal van Christus die Verlosser]] in Moskou, wat in die Sowjettydperk afgebreek en van 1990 tot 2000 herbou is]] Die [[Christendom]], [[Islam]], [[Boeddhisme]] en [[Judaïsme]] is Rusland se tradisionele godsdienste en word beskou as deel van die land se "historiese erfenis", volgens 'n wet van 1997.<ref>{{en}} {{cite web|last=Bell|first=Imogen|title=Eastern Europe, Russia and Central Asia|url=https://books.google.de/books?id=EPP3ti4hysUC&pg=PA47&lpg=PA47&dq=respecting+christianity+islam+buddhism+judaism+and+other&source=web&ots=pppIldMuS1&sig=KikE3NJkzMEdWt4rU9EoeN03-6o&redir_esc=y#v=onepage&q=respecting%20christianity%20islam%20buddhism%20judaism%20and%20other&f=false|accessdate=13 Mei 2018}}</ref> Skattings van die aantal gelowiges verskil grootliks tussen bronne en sommige meen dat tussen 16% en 48% van die bevolking ongelowig is.<ref>{{en}} {{cite book|last=Zuckerman|first=Phil|title=Atheism: Contemporary Rates and Patterns, chapter in The Cambridge Companion to Atheism, ed. by Michael Martin|publisher=Cambridge University Press|date=2005|isbn=}}</ref> [[Russies-Ortodokse Kerk|Russies-Ortodoksie]] is die grootste geloof in Rusland.<ref name=relig>{{en}} {{cite web |title=Religion In Russia |publisher=Embassy of the Russian Federation |url=http://www.russianembassy.org/RUSSIA/religion.htm |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020606214927/http://www.russianembassy.org/RUSSIA/religion.htm |archive-date=2002-06-06 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die Kerk het ontstaan in 988, toe grootprins [[Wladimir van Kiëf|Wladimir die Grote]] van Kiëf die Christelike geloof aangeneem het as die land se amptelike godsdiens. Kleiner Christelike gelowe sluit Rooms-Katolieke, Armeens-Apostoliese en verskeie Protestantse kerke in. == Kultuur == === Klassieke musiek en ballet === [[Lêer:Peter Tschaikowski.jpg|duimnael|links|upright|Die komponis [[Pjotr Iljitsj Tsjaikofski]] (1840–1893)]] [[Lêer:Moscow 05-2012 Bolshoi after renewal.jpg|duimnael|Die [[Bolsjoi-teater]] in Moskou]] Rusland se groot aantal etniese groepe het elk sy eie tradisies van [[volksmusiek]]. [[Musiek]] in die 19de eeu is gekenmerk deur groot spanning tussen die klassieke komponis Michail Glinka en sy volgelinge aan die een kant en die aanhangers van die Russiese Musiekvereniging onder aanvoering van komponiste Anton en Nikolai Rubinstein aan die ander kant. Eersgenoemde het die Russiese nasionale identiteit omarm en godsdiens- en volkselemente by hul komposisies gevoeg, terwyl laasgenoemde se musiek konserwatief was. Die latere Romantieke tradisie van [[Pjotr Tsjaikofski|Pjotr Iljitsj Tsjaikofski]], een van die beroemdste komponiste van die Romantiek wie se musiek gewild en gelief geraak het vanweë die kenmerkend Russiese aard daarvan sowel as die ryk harmonieë en opwekkende melodieë, is na die 20ste eeu deurgevoer deur Sergei Rachmaninoff, een van die laaste groot aanhangers van die Romantieke styl van Europese klassieke musiek. Wêreldberoemde komponiste van die 20ste eeu sluit in [[Alexander Scriabin|Scriabin]], [[Igor Strawinski|Strawinski]], [[Sergei Rachmaninoff|Rachmaninoff]], [[Sergei Prokofiëf|Prokofijef]] en [[Dmitri Sjostakowitsj|Sjostakowitsj]]. Gedurende die grootste deel van die Sowjet-era is musiek streng beheer om binne die perke van die Stalinistiese beleid van [[sosialistiese realisme]] te bly. Russiese konservatoriums het 'n geslag wêreldbekende solokunstenaars opgelewer. Van die bestes is violiste [[David Oistrakh]] en [[Gidon Kremer]], tsjellis Mstislav Rostropovich, pianiste Wladimir Horowitz, Sviatoslav Richter en Emil Gilels en die sangeres Galina Vishnevskaya. Tsjaikofski het die wêreld se bekendste balletwerke gekomponeer, soos Swanemeer en Die Neutkraker. In die 20ste eeu het die Russiese dansers Anna Pawlowa en [[Vaslav Nijinsky]] beroemd geraak en impresario [[Sergei Diaghilev]] en sy ''[[Ballets Russes]]'' se toere oorsee het die ontwikkeling van dans wêreldwyd beïnvloed<ref>{{en}} {{cite book|last=Garafola|first=Lynn|title=Diaghilev's Ballets Russes|publisher=Oxford University Press|pages=576|url=http://www.amazon.com/Diaghilevs-Ballets-Russes-Lynn-Garafola/dp/0195057015|isbn=0-19-505701-5}}</ref> en die Sowjetunie se choreografieskole het die een beroemde internasionale ster ná die ander opgelewer, onder andere Maya Plisetskaya, [[Rudolf Nureyev]] en [[Mikhail Baryshnikov]]. Die [[Bolsjoi-ballet]] in Moskou en die Kirof in Sint Petersburg is steeds wêreldberoemd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://petersburgcity.com/news/culture/2005/11/18/theatre/ |title=A Tale of Two Operas |publisher=Petersburg City |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200507180340/http://petersburgcity.com/news/culture/2005/11/18/theatre/ |archive-date=7 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Letterkunde === [[Lêer:AleksandrPushkin.jpg|duimnael|links|upright|Die skrywer [[Aleksander Poesjkin]] (1799–1837)]] [[Lêer:L.N.Tolstoy Prokudin-Gorsky.jpg|duimnael|upright|Die skrywer [[Leo Tolstoi]] (1828–1910)]] Russiese letterkunde word beskou as van die invloedrykste en beste ontwikkel in die wêreld en dra by tot van die wêreld se bekendste letterkundige werke.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761564269/Russian_Literature.html|title=Russian Literature|last=Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007|accessdate=7 Januarie 2008|archive-date=2009-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20090820090445/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761564269/Russian_Literature.html|url-status=dead}}</ref> Dit dateer uit die 10de eeu en teen die vroeë 19de eeu het 'n plaaslike tradisie ontstaan wat van die beste skrywers van alle tye opgelewer het. Dié periode het begin met [[Aleksander Poesjkin]], wat beskou word as die vader van die moderne Russiese letterkunde en dikwels beskryf word as die Russiese [[William Shakespeare]].<ref>{{en}} {{cite book|last=Kelly|first=Catriona|title=Russian Literature: A Very Short Introduction (Very Short Introductions) (Paperback)|publisher=Oxford Paperbacks|url=http://www.amazon.co.uk/Russian-Literature-Short-Introduction-Introductions/dp/0192801449|isbn=0-19-280144-9}}</ref> Van die bekendste Russiese digters en skrywers van die 19de eeu is [[Anton Tsjechof]], [[Michail Lermontof]], [[Leo Tolstoi]], [[Nikolai Gogol]], [[Iwan Toergenef]] en [[Fjodor Dostojefski]]. Iwan Gontsjarov, Michail Saltikof, Aleksei Pisemski en Nikolai Leskof was bekende prosaskrywers. Tolstoi en Dostojefski was veral grootse figure wat albei al beskryf is as die beste romankrywers ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/art/Russian-literature |title=Russian literature |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=27 Julie 2023}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |publisher=[[Time (tydskrif)|Time Magazine]] |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,943893,00.html?promoid=googlep |accessdate=13 Mei 2018 |title=Freaking-Out with Fyodor |author=Otto Friedrich |archive-url=https://web.archive.org/web/20170502160824/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,943893,00.html?promoid=googlep |archive-date=2 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Teen die 1880's het Russiese letterkunde begin verander. Die tyd van die groot romanskrywers was verby en kort fiksie en poësie het gewild geraak vir die volgende paar dekades, wat die "Silwer Era" genoem is. Waar dit voorheen deur realisme oorheers is, het simboliek die Russiese letterkunde tussen 1893 en 1914 oorheers. Van die voorste skrywers van hierdie tyd was Waleri Brjoesof, Andrei Beli, Wjatsjeslaf Iwanof, Aleksander Blok, Dmitri Merezjkofski, Fjodor Sologoeb, [[Anna Achmatowa]], Osip Mandelstam, Leonid Andrejef, [[Iwan Boenin]] en [[Maksim Gorki]]. Ná die Russiese Rewolusie van 1917 en die daaropvolgende burgeroorlog het die kulturele lewe veel te wense oorgelaat. Sommige gevestigde skrywers het Rusland verlaat terwyl 'n nuwe geslag skrywers wat die rewolusie ten minste in 'n mate ondersteun het, na vore getree het. Van hulle het skrywersorganisasies gestig met die doel om 'n nuwe en kenmerkende werkersklaskultuur in die nuwe staat te skep. In die 1920's het skrywers groot verdraagsaamheid geniet. In die 1930's is sensuur verskerp in ooreenstemming met Josef Stalin se beleid van sosialistiese realisme. Ná sy dood is die beheer telkens verslap. Teen die 1970's en 1980's het baie skrywers die riglyne van sosialistiese realisme geïgnoreer. Die vernaamste skrywers van die Sowjettyd sluit in [[Jewgeni Zamjatin]], Isaac Babel, Joeri Olesja, Wladimir Nabokof, Michail Boelgakof, [[Boris Pasternak]], Aleksandr Solzhenitsyn, [[Wladimir Majakofski]], Michail Sjolochof, Jewgeni Jeftoesjenko en Andrei Woznesenski. === Rolprente === [[Lêer:Vintage Potemkin.jpg|duimnael|Oorspronklike Sowjetse plakkaat wat vir ''Die Oorlogskip Potemkin'' adverteer]] Terwyl rolprente in die Weste aanvanklik beskou is as 'n vorm van goedkoop vermaak vir die werkersklas, het die Russiese rolprentwese ná die 1917-rewolusie 'n ernstiger oogmerk gehad.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.britannica.com/art/history-of-the-motion-picture |title=History of the motion picture |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |accessdate=27 Julie 2023}}</ref> Russiese en later Sowjet-rolprentmakers het grootse prente gemaak soos ''The Battleship Potemkin''.<ref name=film>{{en}} {{cite web |title=Russia::Motion pictures |publisher=Encyclopædia Britannica |date=2007 |url=http://www.britannica.com/eb/article-38645 |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071123075709/http://www.britannica.com/eb/article-38645 |archive-date=2007-11-23 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> [[Sergei Eisenstein]] en [[Andrei Tarkofski]] het van die wêreld se innoverendste en invloedrykste regisseurs geword. In 1932 het Stalin sosialistiese realisme die staatsbeleid gemaak. Dit het 'n demper geplaas op kreatiwiteit, maar baie Sowjet-rolprente in dié genre was geslaagd, onder andere ''Tsjapajef'', ''Die Kraanvoëls Vlieg'' en ''Ballade van 'n Soldaat''. Leonid Gaidai se komedies was in die 1960's en 1970's gewild en in 1969 is Wladimir Motil se ''Wit Son van die Woestyn'' uitgereik, wat 'n nuwe genre bekend as "osterns" ingelei het. Ruimtevaarders kyk na dié prent voor elke reis na die ruimte.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://filmlinc.com/wrt/onsale/russian08/whitesunofthedesert.html|publisher=Film Society of Lincoln Center|title=White Sun of the Desert / Beloe solntse pustyni|accessdate=18 Januarie 2008|archive-date=25 Januarie 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080125172545/http://www.filmlinc.com/wrt/onsale/russian08/whitesunofthedesert.html|url-status=dead}}</ref> In die 1980's en 1990's het die Russiese rolprentwese 'n krisis beleef. Hoewel rolprentmakers hulle nou vrylik kon uitdruk, is staatsubsisies drasties verminder en minder prente is vervaardig. Aan die begin van die 21ste eeu het meer mense na die teaters begin gaan en die bedryf het begin groei in die lig van die land se verbeterende ekonomie. Meer prente word reeds hier vervaardig as in Duitsland of Brittanje.<ref name=kino>{{en}} {{cite web |last=Dzieciolowski |first=Zygmunt |title=Kinoeye: Russia's reviving film industry |url=https://www.opendemocracy.net/globalization-Film/russian_film_3726.jsp |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001194311/https://www.opendemocracy.net/globalization-Film/russian_film_3726.jsp |archive-date=1 Oktober 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 2007 is $565 miljoen se kaartjies verkoop – 37% meer as in die vorige jaar.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russian Entertainment & Media Industry worth $27.9 bn by 2011 |publisher=[[PricewaterhouseCoopers]] |url=https://www.pwc.com/extweb/ncpressrelease.nsf/docid/B373F0C74AA25A7480257309003B9833 |accessdate=27 Desember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070926220504/http://www.pwc.com/extweb/ncpressrelease.nsf/docid/B373F0C74AA25A7480257309003B9833 |archive-date=26 September 2007 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Russiese prente word internasionaal steeds hoog aangeslaan. ''[[Roesskii Koftsjeg]]'' ("Russiese Ark", 2002) was die eerste vollengte-rolprent ooit wat in een lang skoot geskiet is. === Beeldende kuns === [[Lêer:NesterovMV NaRusi206x483GTG.jpg|duimnael|links|''Roes: Die Siel van die Volk'' deur [[Michail Nesterof]] simboliseer Rusland se historiese spirituele soeke]] [[Lêer:Metropolitain of Saint Petersburg station Awtowo.jpg|duimnael|Die ryk versierings van [[Sint Petersburg]] se metro]] Vroeëre Russiese skilderkuns het gefokus op die skilder van ikone en helderkleurige fresko's (muurskilderye), 'n kunsvorm wat die Russe van Bisantium geërf het. In 1757 is die Russiese Kunsakademie gestig wat ten doel gehad het om 'n internasionale rol en status aan Russiese kunstenaars te gee. Van die bekendste skilders van die akademie was Iwan Argoenof, Fjodor Rokotof, Dmitri Lewitzki en Wladimir Borowikofski. Realisme was gewild in die 19de eeu en skilders het die Russiese identiteit vasgevang. Ander kunstenaars het gefokus op sosiale kritiek – hulle het die toestande van die armes uitgelig en die owerhede as karikature uitgebeeld. Ná die afskaffing van lyfeienskap in 1861 het sommige kunstenaars op menslike lyding gefokus. Dramatiese oomblike uit die geskiedenis is ook geskilder. Die Peredwizjniki (Swerwers) was 'n groep kunstenaars wat 'n kunsrigting begin het wat vry was van die beperkinge van die Kunsakademie. Hul skilderye het groot sosiale en politieke betekenis gehad. Van die bekendstes was Iwan Sjisjkin, Archip Koeindzji, Iwan Kramskoi, Wasili Polenof, Isaak Lewitan, Wasili Soerikof, [[Wiktor Wasnetsof]] en [[Ilja Repin]]. Teen die 1830's het die akademie kunstenaars soos Aleksander Iwanof en Karl Brioellof oorsee gestuur om kuns te bestudeer. Die Russiese avantgarde is 'n oorkoepelende term wat gebruik word vir die groot, invloedryke golf van [[modernisme|modernistiese]] kuns wat tussen 1890 en 1930 gedy het. Dit sluit in verskeie aparte, maar fyn verweefde kunsbewegings wat in dié tyd voorgekom het, soos neo-primitivisme, suprematisme, konstruktivisme, rayonisme en [[futurisme]]. Van die bekendste kunstenaars van dié tyd sluit in El Lissitzki, Kazimir Malewitsj, [[Wassily Kandinsky]], Wladimir Tatlin en Aleksander Rodtsjenko. Die Russiese avant-garde het sy hoogtepunt bereik in die tyd tussen die 1917-rewolusie en 1932. Hierna het die genre se idees begin bots met die sosialistiese realisme onder Stalin. Baie Sowjetkunstenaars het innovasie gekombineer met sosialistiese realisme, onder andere Ernst Neizwestni, Ilja Kabakof, Michail Sjemjakin, Erik Boelatof en Wera Moechina. Ander het patriotiese en anti-fascistiese onderwerpe geskilder. Gebeure in die Tweede Wêreldoorlog is veral baie patrioties uitgebeeld en ná die oorlog het beeldhouwerkers talle monumente vir die gesneuweldes geskep. In die 20ste eeu het baie Russiese kunstenaars in Wes-Europa gewerk. Mense soos Wassily Kandinsky, [[Marc Chagall]] en Naum Gabo se werke en idees is wêreldwyd opgeraap. Van hulle het in [[Parys]] en [[München]] studeer en dit het die impak van die Russiese kuns internasionaal laat versprei. === Sport === [[Lêer:Russia-Moldova (2).jpg|duimnael|links|Die [[Russiese nasionale sokkerspan]] in 2014]] [[Lêer:Georgia versus Russia at rugby.jpg|duimnael|[[Rugby]]wedstryd tussen [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] en [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] tydens die [[Europese Rugbykampioenskap|Europese Nasiesbeker]] in 2007]] [[Bandy]] is die nasionale [[sport]] van Rusland<ref>{{en}} {{cite web |url=http://eng.tatar-inform.ru/news/2011/01/21/33986/ |title=Russian bandy players blessed for victory at world championship in Kazan |date=21 Januarie 2011 |publisher=Tatar-Inform |accessdate=31 Augustus 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303213431/http://eng.tatar-inform.ru/news/2011/01/21/33986/ |archive-date=3 Maart 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en een van die gewildste sportsoorte in Rusland.<ref>{{ru}} {{cite web |url=http://old.rusbandy.ru/content.html@PageID=325 |title=XV чемпионат России по хоккею с мячом сезон 2006/07 г.г. |publisher=rusbandy.ru |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010164048/http://old.rusbandy.ru/content.html@PageID=325 |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit is verwant aan [[yshokkie]], 'n ander gewilde sportsoort. Rusland is een van die suksesvolste lande in yshokkie met [[Kanada]] as hul sterkste mededinger. [[Sokker]] is ook een van Rusland se gewildste sportsoorte en die land het die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] aangebied, die eerste in Rusland en Oos-Europa; dié toernooi is deur [[Franse nasionale sokkerspan|Frankryk]] gewen. Die [[FIFA Sokker-Konfederasiebeker in 2017]] het as voorbereiding hiervan gedien en is deur [[Duitse nasionale sokkerspan|Duitsland]] gewen. Daarbenewens sal Rusland ook sommige van die [[UEFA Europa-beker]] in 2020 se wedstryde, wat regstreeks deur Europa beslis sal word, aanbied. Die Sowjetunie se nasionale sokkerspan was een van die suksesvolste tydens die [[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]] asook die UEFA Europa-beker en hulle het die eerste Europese Sokkerkampioenskap van 1960 gewen. Die [[Russiese nasionale rugbyspan]] kon vir die [[Rugbywêreldbeker 2011]] en [[Rugbywêreldbeker 2019]] kwalifiseer, maar het tydens albei toernooie die groepfase op die laaste plek beëindig. Hulle ding in die [[Europese Rugbykampioenskap]] met ander opkomende rugbyspanne mee. Veral wedstryde teen die politieke aartsvyand [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] geniet groot aandag en word as 'n soort "Dawid teen Goliat" beskou, veral as gevolg van Georgië se sterk wenrekord teen die noordelike buurland. Sedert 2021 ding Rusland en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] om die Kiseleffbeker mee; dié beker is genoem na die hertog Pawel Kiseleff, 'n Rus wat die eerste grondwette van beide Wallachië en Moldawië (hedendaagse Roemenië en Moldowa) beïnvloed het.<ref>{{ro}} {{cite web |url=https://frr.ro/2021/03/03/cupa-kiseleff-trofeu-ce-va-fi-pus-in-joc-la-meciurile-dintre-romania-si-rusia/ |title=CUPA KISELEFF, TROFEU CE VA FI PUS ÎN JOC LA MECIURILE DINTRE ROMÂNIA ȘI RUSIA |publisher=Federația Română de Rugby |date=3 Maart 2021 |accessdate=20 Maart 2021}}</ref> Op die hoogtepunt van die Koue Oorlog is die [[Olimpiese Somerspele 1980]] in die Sowjetse hoofstad Moskou aangebied, wat deur verskeie [[Weste]]rse lande as gevolg van die Sowjetse inval in Afghanistan geboikot is. As reaksie hierop het die Sowjetunie en sy bondgenote die [[Olimpiese Somerspele 1984]] in [[Los Angeles]] geboikot. Sotsji het die [[Olimpiese Winterspele 2014]] (en aansluitend die [[Paralimpiese Winterspele 2014]]) gehuisves, waartydens die gasheer Rusland die meeste medaljes ingepalm het. Sedert 2014 word die [[Russiese Grand Prix]] as deel van die [[Formule Een]]-wêreldkampioenskap op die [[Sochi Autodrom]] rondom die Olimpiese Park in [[Sotsji]] aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |title=Russia secures 2014 grand prix deal |url=http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/31127.html |publisher=ESPN |date=14 Oktober 2010 |accessdate=13 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506075724/http://en.espn.co.uk/f1/motorsport/story/31127.html |archive-date=6 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Mediabedryf == === Medialandskap en vryheid van mening === [[Lêer:Medvedev - Russia Today 3.jpg|duimnael|Die voormalige Russiese president Dmitri Medwedef in die Washington-ateljee van Russia Today TV met Margarita Simonjan]] Die Russiese grondwet waarborg in hoofstuk 2, artikel 29 die vryheid van mening en spraak net soos mediavryheid, maar plaas tegelykertyd 'n verbod op propaganda en agitasie wat sosiale, rassistiese, nasionale en godsdienstige haat aanspoor en enige vorm van sensuur. Maar ondanks hierdie voorvereistes vir die vryheid van uitdrukking en 'n vrye perslandskap is daar steeds geen landswye uitsaaier wat onafhanklike verslaggewing en inligting oor regeringsake bied en kritiese kommentaar op die regeringsbeleid sou lewer nie. Sedert die ontbinding van die Sowjetunie en die stigting van die Russiese Federasie is volgens statistieke van die Russiese joernalistevereniging meer as 300 joernaliste vermoor. Die Moskouse Buro vir Menseregte berig dat net in 2009 57 joernaliste slagoffers van moordaanvalle geword het.<ref name="bpb/Hartwich 2011">{{de}} [http://www.bpb.de/themen/SRPOJ3,0,0,Die_Medienlandschaft_in_Russland.html ''Bundeszentrale für politische Bildung (bpb)/Inna Hartwich: Die Medienlandschaft in Russland. Das Wort und der Tod, 3 Februarie 2011'']</ref> {{Sienook|Lys van joernaliste wat in Rusland vermoor is}} === Die nasionale agentskap ''Roskomnadsor'' === [[Lêer:Emblem of Roskomnadzor.svg|duimnael|Kenteken van ''Roskomnadsor'']] In Maart 2007 het die destydse Russiese president Wladimir Poetin 'n nuwe nasionale agentskap, Roskomnadsor, in die lewe geroep wat toesig hou oor massamedia, kommunikasie en Rusland se kulturele erfenis. Dit is ondergeskik aan die premier. Alle media en kommunikasiemiddels, insluitende die internet en telekommunikasie met sy gesamentlike inhoud, word deur Roskomadsor gekontrolleer. Dié agentskap reik ook lisensies uit en onderhou 'n databank met persoonlike gegewens van Russiese burgers. Roskomnadsor is sodoende in staat om die internetgebruik van individue byna volledig te monitor. Volgens die Russiese perswet kan Roskomnadsor media oor hulle optrede vermaan – en 'n medium ná twee waarskuwings laat sluit. So is die dagblad ''[[Nowaja Gazeta]]'', wat in besit van die voormalige president Michail Gorbatsjof en die bankier Aleksander Lebedef is en vir sy kritiese houding teenoor die regering bekend staan, al verskeie kere onder druk geplaas. In die najaar van 2010 het Roskomnadsor gedreig om dié koerant se druklisensie te beëindig nadat dit 'n artikel uit die program van 'n neo-nazi-organisasie aangehaal het en weens die "verspreiding van ekstremistiese propaganda" gedagvaar is. Sedert 2001 is tien joernaliste, wat vir ''Nowaja Gazeta'' werksaam was, vermoor.<ref name="bpb/Hartwich 2011" /> === Media onder beheer van die staat, energiereuse en oligarge === [[Lêer:Zdanie tass.jpg|duimnael|Die hoofkwartier van ''Itar-Tass'', een van die beduidendste nuusagentskappe in Rusland, is in Moskou gesetel]] Roskomnadsor verskaf ook inligting oor die medialandskap in Rusland – so het die totale aantal media, wat deur die agentskap gelys, vroeg in 2011 66&nbsp;032 beloop, waarvan 5&nbsp;254 televisie-stasies, 3&nbsp;769 radiostasies, 28&nbsp;449 dagblaaie en 21&nbsp;572 tydskrifte. Die meeste media word deur die staat beheer, veral die groot nuusagentskappe en televisie-kanale. Die graad van beheer varieer grootliks.<ref name="bpb/Hartwich 2011" /> So word die dagblad ''Rossijskaja Gazeta'' met 'n sirkulasie van sowat 430&nbsp;000 eksemplare regstreeks deur die Russiese regering beheer en fungeer as 'n soort staatskoerant – alle wette en verordenings van die Moskouse regering word eers van krag nadat hulle in dié dagblad bekend gemaak is. Die uitgewery van ''Rossijskaja Gazeta'' word deur Aleksander Gorbenko bestuur, 'n Moskouse amptenaar wat toesig hou oor die regering se kontak met verslaggewers van massamedia. Ook die belangrikste Russiese nuusagentskap, ''Itar-Tass'', is in staatsbesit. Naas die staat oefen ook staatsondernemings of [[Russiese oligarg|oligarge]], wat as regeringsvriendelik bekend staan, kontrole oor media uit. ''Iswestija'', een van die oudste dagblaaie in die land met 'n sirkulasie van sowat 130&nbsp;000, is in besit van die Moskouse mediamaatskappy ''Gazprom-Media'' wat deel uitmaak van ''Gazprom'', die wêreld se grootste gasprodusent wat merendeels deur die Russiese staat beheer word. ''Gazprom-Media'' hou ook die meerderheid aandele in ander koerante, televisie- en radiostasies – waaronder ''NTW'' ("Onafhanklike Televisie"), wat oorspronklik in 1993 as privaat uitsaaier deur die oligarg Wladimir Goessinskij gestig is en in 2001 deur ''Gazprom'' oorgeneem is; ''Itogi'', 'n weekblad wat met opspraakwekkende verslae oor die oorlog in Tsjetsjnië bekendheid verwerf het; en die radiostasie ''Echo Moskwy'' ("Moskouse Eggo", waarin ''Gazprom'' 'n belang van 66 persent het) wat met kritiese joernalisme vereenselwig word. Die dagblad ''Kommersant'' (sirkulasie: 115&nbsp;000) is net soos die liberale internet-koerant ''gazeta.ru'' in besit van die miljardêr Alisjer Oesmanof, 'n mede-eienaar van die metaal- en mynboumaatskappy ''Metalloinvest'' en direkteur-generaal van ''Gazprominvestholding'', 'n dogtermaatskappy van ''Gazprom''. 'n Ander beduidende eienaar van media is ''WGTRK'', die "Al-Russiese staatsmaatskappy vir televisie en radio", met die uitsaaier ''Rossija'' (en tagtig TV-streekkanale), die radiostasie ''Radio Majak'' ("Radio Vuurtoring"), die nuusagentskap ''Ria Nowosti'' (met korrespondente in meer as veertig lande) en 'n aantal internet-koerante soos ''vesti.ru'' en ''strana.ru''. === Toegang tot die media === [[Lêer:Television Broadcasting Center of SPb 4.jpg|duimnael|Die uitsaaisentrum van 'n televisiekanaal in Sint Petersburg]] Die meeste Russe het maklike toegang tot die media – in stedelike gebiede is die meeste dagblaaie by nuusstalletjies verkrygbaar teen pryse van sowat ZAR 2 of meer. Koerantoutomate vergemaklik die koop van dagblaaie in Moskou se moltreinstasies. Opvallend is die afwesigheid van buitelandse media by nuusstalletjies. Volgens meningspeilings deur die Russiese WZIOM-instituut gee 95 persent van die Russiese bevolking die voorkeur aan televisie as hul hoofbron van inligting, maar slegs vyf persent aan koerante. Daar is 'n vinnig groeiende mark vir betaaltelevisie, met die satellietverspreider ''Tricolor'' as die belangrikste aanbieder. Die Russiese regering het 'n projek van stapel gestuur om toegang tot digitale televisie-ontvangs vir alle huishoudings te verseker.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/country_profiles/1102275.stm ''BBC News – Russia country profile: Media'']</ref> Volgens die onafhanklike Lewada-sentrum in Moskou het sowat dertig persent van die bevolking toegang tot die internet wat as die liberaalste nuusmedium beskou word en 'n mediatuiste vir Russiese opposisiegroepe bied, alhoewel die agentskap Roskomnadsor toegang tot ongewenste webtuistes mag beperk. Die Russiese regering is van plan om toegang tot die net deur die uitbou van snelle internetverbindings te vergemaklik. Die staatsbeheerde televisiekanaal ''Perwyj Kanal'' ("Eerste kanaal") lok volgens ''mediaatlas.ru'' tans die meeste toeskouers – nog voor ''Rossija'' en ''NTW''. Wat gedrukte media betref, is die poniekoerant ''Moskowskij Kosmolets'' die gewildste (en goedkoopste) dagblad op die Russiese mark – met 'n leserstal van ongeveer 1,3 miljoen. Joernaliste kla soms dat die Russiese publiek onverskillig teenoor kwelvrae staan en dus ook nie belang stel in kritiese verslaggewing nie. So was daar gedurende Rusland se transformasie tot 'n demokratiese samelewing wél 'n fase wat deur die stigting van 'n verskeidenheid mediaondernemings (dikwels het oligarge meer as een mediamaatskappy besit) en kritiese joernalisme gekenmerk was. Die euforie van die vroeë 1990's het egter geleidelik plek gemaak vir 'n soort regeringsvriendelike joernalisme wat tipies was vir die Sowjet-tydperk, veral op Rusland se televisiekanale wat baie aandag aan die regering se standpunte gee en moontlik ook nog as spreekbuis vir invloedryke oligarge optree wat die Kremlin-beleid steun. Maar daar is baie kwelvrae waaroor die media heeltemal swyg.<ref name="bpb/Hartwich 2011" /> == Sien ook == * [[Portaal:Rusland]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leeswerk == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Russia|title=Russia|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=27 Julie 2023}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/russia/|title=Russia|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=27 Julie 2023}} ; Politiek ---- * {{en}} Kanet Roger E., ed. ''Russian Foreign Policy in the 21st Century'' (Palgrave Macmillan; 2011) == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Russia|Rusland}} {{Wikt|Rusland}} ; Russiese regering ---- * {{ru}} [http://www.gov.ru/ Amptelike webwerf van die Russiese regering] ; Media en nuusagentskappe ---- * {{en}} [http://en.rian.ru/ Russiese nuusagentskap "Ria Novosti"] ; Geskiedenis ---- * {{en}} [https://www.rbth.com/history/330627-rurik-dynasty-founded-russia-ruled-before-romanovs ''Russia Beyond: Who founded Russia and ruled it before the Romanovs?''] ; Toerisme ---- * {{en}} {{Wikivoyage|Russia|Rusland}} ; Argitektuur ---- * {{en}} [https://www.uar.ru/en/ ''Union of Architects of Russia (UAR)''] ; Migrasie ---- * {{de}} [https://www.boell.de/de/navigation/promotionsfoerderung-7316.html ''Svetlana Boltovskaja, Heinrich-Böll-Stiftung: Afrikanische Diaspora in Russland (1985–2005): Selbst- und Fremdbilder''] ; Fotogalerye ---- * {{en}} [http://www.flickr.com/photos/tessekkur/sets/72157622223977430/ ''Foto's van Rusland op Flickr''] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Rusland}} | Noord = [[Arktiese Oseaan]] ([[Barentssee]] • [[Karasee]] • [[Laptefsee]] • [[Oos-Siberiese See]] • [[Tsjoekotkasee]]) | Noordoos = [[Beringstraat]] • {{vlagland|Verenigde State}} ([[Alaska]]) • [[Beringsee]] | Oos = [[Stille Oseaan]] | Suidoos = [[See van Ochotsk]] • {{vlagland|Japan}} | Suid = {{vlagland|Georgië}} • {{vlagland|Azerbeidjan}} • [[Kaspiese See]] • {{vlagland|Kasakstan}} • {{vlagland|Volksrepubliek China}} • {{vlagland|Mongolië}} • {{vlagland|Volksrepubliek China}} • {{vlagland|Noord-Korea}} • [[See van Japan]] | Suidwes = [[Swartsee]] | Wes = {{vlagland|Finland}} • [[Golf van Finland]] • {{vlagland|Estland}} • {{vlagland|Letland}} • {{vlagland|Litaue}} • {{vlagland|Pole}} • {{vlagland|Wit-Rusland}} • {{vlagland|Oekraïne}} | Noordwes = {{vlagland|Noorweë}} • [[Arktiese Oseaan]] }} {{Lande van Asië}} {{Lande van Europa}} {{G20}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Rusland| ]] 17xlr2quvl4dla2c1kr67hqjzipbm2j 0 8384 2911926 2910688 2026-06-17T12:32:17Z Sikander 95982 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Flickr - paul bica - LA morning.jpg]] → [[File:LA morning - financial district.jpg]] descriptive 2911926 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''City of Los Angeles'''<br /> [[Lêer:LA.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:LA County Incorporated Areas Los Angeles highlighted.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Los Angeles.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Los Angeles, California.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Verenigde State}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Deelstate van die Verenigde State van Amerika|Deelstaat]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of California.svg|23px]] [[Kalifornië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Los Angeles County]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|34|03|N|118|15|W|aansig=inlyn,titel}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[4 September]] [[1781]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[4 April]] [[1850]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;301,970 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 71&nbsp;m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (City of LA 2015) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;031&nbsp;000<ref>{{en}} [http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-1/documents/E-1_2016PressRelease.pdf Persverslag van die Kaliforniese Departement van Finansies, uitgereik op 2 Mei 2016. Besoek op 7 Junie 2016] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160604031730/http://www.dof.ca.gov/research/demographic/reports/estimates/e-1/documents/E-1_2016PressRelease.pdf |date=4 Junie 2016}}</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;096/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 15&nbsp;250&nbsp;000 |- | &nbsp;- ''Combined statistical area (CSA)'' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 17&nbsp;786&nbsp;419 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC]] -8) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PDT (UTC -7) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Subtropiese klimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 16,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 12,5 / 20,3&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 379,2&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Karen Bass ([[Demokratiese Party (Verenigde State)|D]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.lacity.org/ ''lacity.org''] |} '''Los Angeles''' ([[Engels]]: [lɒs ˈændʒələs], {{Audio|En-us-los-angeles.ogg|luister}}; [[Spaans]]: [los ˈaŋxeles], letterlik: "die Engele" <ref>{{Cite book |last=Buntin |first=John |url=http://archive.org/details/lanoirstrugglefo0000bunt_t9r1 |title=L.A. noir : the struggle for the soul of America's most seductive city |date=2009 |publisher=New York:Harmony Books |others=Internet Archive |isbn=978-0-307-35207-1}}</ref>) is 'n groot, uitgestrekte [[metropool]] aan die weskus van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] en die administratiewe setel van die [[Los Angeles County|Los Angeles-distrik]] (''Los Angeles County'') in [[Suid-Kalifornië]]. [[Lêer:Echo Park Lake with Downtown Los Angeles Skyline.jpg|duimnael|links|Echo Park Lake op 'n helder Desemberoggend, met die silhoeët van Downtown Los Angeles teen die agtergrond]] [[Lêer:Downtown LA at night (4284824408).jpg|duimnael|links|'n Nagtelike uitsig oor die middestad]] [[Lêer:Aerial Getty Museum.jpg|duimnael|links|Stad van kuns en kultuur: Getty Center in die Santa Monica-berge. Die Kaliforniese sonlig skitter tussen sonop en sononder in alle skakerings van wit op die fasades van Italiaanse travertyn]] [[Lêer:Interior of the Millennium Biltmore Hotel-24651397143.jpg|duimnael|links|Millennium Biltmore Hotel, sedert 1923 'n gunsteling-verblyfplek vir staatshoofde en rolprentsterre]] [[Lêer:Disney Concert Hall (10920404614).jpg|duimnael|links|Walt Disney Concert Hall: ouditorium]] Die stad is in 1781 deur die [[Spanje|Spaanse]] kaptein Rivera y Moncada onder die naam ''El Pueblo de Nuestra Señora Reina de los Ángeles de la Porciúncula'' ("Stad van Onse Dame, Koningin van die Engele van die Porciúncularivier" – die nedersetting se presiese naam kan deur geskiedkundiges tans nie bepaal word nie<ref>{{en}} Bob Pool: ''City of Angels' First Name Still Bedevils Historians''. In: ''Los Angeles Times'', 26 Maart 2005. Aanlyn beskikbaar: [http://articles.latimes.com/2005/mar/26/local/me-name26 ''articles.latimes.com'']. Alternatiewe name of spellings, wat deur historici voorgestel is, is ''El Pueblo de Nuestra Señora de los Angeles'', ''El Pueblo de Nuestra Senñora la Reyna de los Angeles'', ''El Pueblo de Nuestra Senñora de los Angeles de la Porciuncula'', ''El Pueblo de Nuestra Senñora la Reyna de los Angeles del Rio Porciuncula'', ''El Pueblo de la Reina de los Angeles Sobre el Rio de Porciuncula'', ''Pueblo del Rio de Nuestra Senñora la Reyna de los Angeles de Porciuncula''</ref>) met elf Spaanse gesinne (altesaam 44 siele) langs die Los Angeles-rivier gestig, maar dit is eers op 4 April 1850 – vyf maande voordat [[Kalifornië]] amptelik tot die Unie toegelaat is – as 'n munisipaliteit geïnkorporeer. Los Angeles is by verre die grootste stedelike nedersetting in [[Kalifornië]], en sedert 1990, toe dit die tradisionele ''Second City'' [[Chicago]] verbygesteek het, op een na die grootste metropool in die Verenigde State, met 'n inwonertal wat in 2015 vir die eerste keer in sy geskiedenis die viermiljoenkerf verbygesteek het. Die metropolitaanse gebied van Los Angeles (wat naas Los Angeles ook die distrikte San Bernardino, Riverside, Ventura en Orange County bevat) huisves 'n bevolking van meer as 17 miljoen met uiteenlopende etniese en ekonomiese agtergronde. Die stad is in die 20ste eeu as die prototipe van 'n toekomstige metropool beskou wat alle voor- en nadele van 'n uitgestrekte metropolitaanse gebied in hom verenig het. Die stad, waarvan die naam dikwels afgekort word tot ''LA'', is 'n wêreldsentrum vir sake en internasionale [[Handel (ekonomie)|handel]], [[vermaak]], [[kultuur]], [[Media (kommunikasie)|media]], [[mode]], [[wetenskap]], [[tegnologie]] en [[onderwys]]. Dit is die setel van bekende professionele liggame, kulturele organisasies en tersiêre onderwysinstellings soos die ''University of Southern California'' en die ''University of California'' en een van die kragtigste ekonomiese spilpunte in die VSA. Los Angeles word gelys as die wêreld se derde welvarendste en vyfde magtigste en invloedrykste metropool wat in die VSA net deur [[New York Stad|New York]] oortref word. Die gekombineerde statistieke gebied (''combined statistical area, CSA'') van Los Angeles-Long Beach-Anaheim sal in 2020 na beraming 'n bruto metropolitaanse produk van $1207,3 miljard genereer wat van die stad die tweede grootste ekonomiese sentrum in die Verenigde State na die metropolitaanse gebied van New York maak.<ref>{{en}} [https://www.statista.com/statistics/183808/gmp-of-the-20-biggest-metro-areas/ ''Statista.com: Forecasted Gross Metropolitan Product (GMP) of the United States in 2020, by metropolitan area'']</ref> Met [[Hollywood]] het Los Angeles daarnaas tot die "Wêreldhoofstad van Vermaak" ontwikkel en speel steeds 'n leidende rol in die [[rolprent]]-, [[televisie]]-, [[videospeletjie]]- en musiekbedryf, al word die meeste belangrike ateljees tans in die stadsdeel Burbank aangetref. Die belangrikheid van die plaaslike vermaakbedryf maak van Los Angeles en sy voorstede gewilde woonplekke vir bekende vermaakpersoonlikhede. Die betowering van die Amerikaanse Droomfabriek, Hollywood, Hollywood Boulevard met sy beroemde ''[[Hollywood Walk of Fame|Walk of Fame]]'', Sunset Strip, en [[Beverly Hills, Kalifornië|Beverly Hills]], asook die natuurskoon van sy strande het van Los Angeles die sinnebeeld van die Kaliforniese droom gemaak en tot sy vinnige groei bygedra. Dekades lank was Los Angeles se stadsgeskiedenis 'n verhaal van suksesvolle selfbemarking en grootskaalse binnemigrasie. Aanvanklik was die droom van vryheid en onafhanklikheid beperk tot 'n klein laag welvarendes. Kort voor lank het die stad 'n trekpleister vir honderdduisende Amerikaners uit die Middelweste geword wat 'n voorstedelike lewe in die enkelgesinshuise van Southland, die sonnige suide van Kalifornië, kon bekostig, vry van die beperkings wat 'n lewe in die digbevolkte Amerikaanse metropole van die Ooskus hulle sou opgelê het. Uiteindelik het Los Angeles ook 'n toevlugsoord vir ontworteldes geword wat slagoffers van die ''Dust Bowl'', een van die grootste natuurrampe in die geskiedenis van die VSA, geword het, en met niks meer as hul motors, vol gepak met hul besittings, hier aangekom het. Die stadsgebied, wat deur 'n netwerk van oënskynlik eindelose snelweë deurkruis word, behels 'n groot verskeidenheid boustyle wat van die stadsentrum met sy wolkekrabbers tot luukse villas in die klowe van die omgewing strek. Sy bewoners, na wie in die Verenigde State as ''Angelenos'' verwys word, geniet 'n gematigde en sonnige klimaat, ook in die [[winter]]. Groen ruimtes en strande langs die Stille Oseaan-kuslyn soos [[Venice, Los Angeles|Venice-]] en Huntington Beach is gewilde ontspanningsplekke. Disneyland is ook in die buurt van Los Angeles en was die eerste vermaaklikheidspark van sy soort. Los Angeles het as gasheerstad van die [[Olimpiese Somerspele 1932|Olimpiese Somerspele van 1932]] en [[Olimpiese Somerspele 1984|1984]] opgetree en sal naas [[Londen]] en [[Parys]] in [[Olimpiese Somerspele 2028|2028]] die derde stad wees wat vir 'n derde keer as gasheerstad vir die [[Olimpiese Somerspele]] optree.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/sports/olympics/la-sp-la-olympics-approved-20170913-story.html ''Los Angeles Times, 13 September 2017: L.A. Officially Awarded 2028 Games. Besoek op 14 September 2017'']</ref> == Etimologie == [[Lêer:Felipe de Neve (Gobernador de las Californias).png|duimnael|links|upright|Felipe de Neve, stigter van Los Angeles en vierde goewerneur van Kalifornië]] Op 4 September 1781 het 'n groep van 44 setlaars, bekend as die ''Los Pobladores'' ("die inwoners") die ''pueblo'' ("stad") gestig wat hulle ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles'' ("Die Dorp van Onse Liewe Vrou, die Koningin van die Engele") genoem het.<ref name="almanac">{{en}} {{cite web |url=http://www.laalmanac.com/history/hi03b.php |title=Settlement of Los Angeles |publisher=Los Angeles Almanac |accessdate=2 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180902084302/http://www.laalmanac.com/history/hi03b.php |archive-date=2 September 2018|url-status=live}}</ref> Die oorspronklike naam van die nedersetting is onduidelik; die [[Guinness World Records]] gee dit weer as ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciúncula'' ("Die Dorp van Onse Liewe Vrou, die Koningin van die Engele van Porciúncula");<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-12-12-me-2-story.html |title=Ooh L.A. L.A. |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=12 Desember 1991 |accessdate=11 Januarie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220111235047/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-12-12-me-2-story.html |archive-date=11 Januarie 2022 |url-status=live}}</ref> ander bronne gee verkorte of alternatiewe weergawes van die langer naam.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-mar-26-me-name26-story.html |title=City of Angels' First Name Still Bedevils Historians |publisher=[[Los Angeles Times]] |author=Bob Pool |date=26 Maart 2005 |accessdate=21 Oktober 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211021233935/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2005-mar-26-me-name26-story.html |archive-date=21 Oktober 2021 |url-status=live}}</ref> == Geografie == === Geografiese ligging === [[Lêer:Los Angeles Basin JPLLandsat.jpg|duimnael|[[Nasa]]-Satellietbeeld van die Los Angeles-bekken]] [[Lêer:LA Skyline Mountains2.jpg|duimnael|Die stadshorison van Los Angeles teen die agtergrond van die San Gabriel Mountains]] Die stadskern van Los Angeles en 'n vyftigtal voorstede<ref>{{en}} ''NFT Not For Tourists Guide to Los Angeles''. 13de uitgawe. New York, NY: Skyhorse Publishing 2014, bl. 316</ref> – met 'n totale beboude gebied van meer as 6&nbsp;000&nbsp;km² – lê uitgestrek oor 'n wye woestynvlakte temidde van 'n heuwelagtige kusgebied met dig beboste uitlopers van bergreekse, teen 'n gemiddelde hoogte van 32 meter bo seevlak. Die stad grens in die weste en suide aan die Santa Monica-baai van die [[Stille Oseaan]]. Los Angeles word in die ooste en noorde deur bergreekse omring. Noord van Los Angeles lê ook die San Fernando-vallei, wat sowat een derde van die inwoners huisves. Die vallei word deur die Griffithpark en die Santa Monica-berge afgesny van Hollywood en die stadsentrum. Die administratiewe stadsgebied van Los Angeles strek oor 1&nbsp;290,6 vierkante kilometer (71 kilometer in noord-suidelike en 47 kilometer in oos-westelike rigting), en die stadswyke en voorstede word deur 'n moderne stelsel van snelpaaie met mekaar verbind. Los Angeles se bevolking is die mees gemotoriseerde ter wêreld, maar dit bring mee dat skadelike uitlaatgasse van motors en nywerhede lankal tot een van die kwellendste probleme van die stad ontwikkel het. Soms word na Los Angeles as 'n "horisontale stad" verwys, aangesien daar min [[wolkekrabber]]s is en die stadsgebied oor 'n groot oppervlakte uitgebrei het. Grondpryse begin nou egter ook in die stadsentrum die hoogte inskiet en bevorder die oprigting van 'n groter aantal toringgeboue. Los Angeles is allesbehalwe 'n stad in die oorspronklike betekenis van die term, maar eerder 'n konglomeraat van kleiner en groter nedersettings wat almal hul spesifieke karakter ontwikkel het. Die stad deel 'n besondere aspek van sy groei met [[Londen]] en "Metroland", die Britse hoofstad se uitgestrekte voorstadsones wat eers deur die bou van 'n uitgebreide moltreinnetwerk vir pendelaars ontsluit is. Los Angeles se voorstede het hul ontstaan eweneens aan die bou van 'n gesofistikeede openbare vervoerstelsel en – later – aan die mobiliteit te danke wat motors en 'n uitgebreide padnetwerk aan inwoners verskaf het. Die skertsende opmerking dat Los Angeles niks meer sou wees as "'n mengelmoes voorstede op soek na 'n middestad" nie mag bevraagteken word aangesien daar altyd 'n middestad was. Maar anders as Manhattan (geleë op 'n eiland) of Philadelphia (ingeperk tussen twee riviere) of Chicago (waar 'n meer uitbreiding beperk) kon eiendomsontwikkelaars in Los Angeles weswaarts uitbrei soos hulle dit goedgedunk het sonder om bestaande strukture te vernietig.<ref>{{en}} Doug Gelbert: ''Look Up, Los Angeles! 5 Walking Tours in the City Of Angels (Look Up, America!)''. walkthetown.com. Kindle-e-boek-uitgawe, pos. 235</ref> Daar is 173 onafhanklike stede in die metropolitaanse gebied van Los Angeles, wat die ''counties'' (distrikte) Los Angeles, San Bernardino, Riverside, Ventura en Orange bevat. Die gebied strek tot by die grens van die deelstaat [[Nevada]] en het 'n totale oppervlakte van 87&nbsp;972 vierkante kilometer. Slegs 'n klein gedeelte hiervan is beboude gebiede. Die grootste deel van die oppervlakte word deur onbewoonde gedeeltes van die Mojave-woestyne en die Nasionale Joshua Treepark in die ''counties'' Riverside en San Bernardino beslaan. Los Angeles is in topografiese opsig die enigste Amerikaanse metropool wat deur 'n bergreeks in twee helftes verdeel word. Mount Lukens in die noordoostelike uithoeke van die San Fernando-vallei, wat ook as Sister Elsie Peak bekend staan, is met 'n hoogte van 1&nbsp;548 meter bo seevlak die hoogste bergpiek in die stadsgebied. === Geologie === [[Lêer:Los Angeles City Hall 20.jpg|duimnael|links|Die ikoniese Raadsaal van Los Angeles is van 'n wit terracotta- en granietfasade voorsien. Die toring is ontwerp as 'n 20ste eeuse weergawe van die [[Mausoleum van Halikarnassos]], een van die antieke [[Sewe wonders van die wêreld]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dunnedwards.com/colors/specs/posts/historic-la-the-los-angeles-city-hall |title=Historic LA: The Los Angeles City Hall |publisher=www.dunnedwards.com |accessdate=21 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421140615/https://www.dunnedwards.com/colors/specs/posts/historic-la-the-los-angeles-city-hall |archive-date=21 April 2020 |url-status=dead}}</ref>]] [[Lêer:Capitol Records sunset.jpg|duimnael|220px|Die [[Capitol Records]]-gebou in Hollywood, ontwerp om soos 'n stapel plate te lyk, is een van talle strukture wat oor 'n aktiewe breuklyn opgerig is]] Teen die oostelike rand van die metropolitaanse gebied loop die [[San Andreas-breuk]], net sowat 30&nbsp;myl van Los Angeles se middestad af.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-california-mexico-earthquake-20170908-htmlstory.html#nws=mcnewsletter ''Los Angeles Times, 9 September 2017: California could be hit by an 8.2 mega-earthquake, and damage would be catastrophic. Besoek op 10 September 2017'']</ref> [[Plaattektoniek|Tektoniese spanning]] bou deurgaans op as die Pasifiese of Stille Oseaanplaat, waarop Los Angeles en Orange County geleë is, in 'n noordwestelike rigting beweeg en teen die Noord-Amerikaanse plaat skuif wat in 'n suidoostelike rigting beweeg. Die gevaar van [[aardbewing]]s, wat hieruit voortspruit, het tot streng bouvoorskrifte in Suid-Kalifornië gelei. Los Angeles is sedert 1800 deur nege groot aardbewings met 'n intensiteit van ses of meer op die [[Richterskaal]] en duisende kleiner bewings geskud. 'n Groot aantal geboue is versterk om hulle so goed moontlik bestand te maak teen aardbewings. Tot 1958 is geboue beperk tot 'n maksimumhoogte van 45 meter of 14 verdiepings. Die enigste uitsondering was die raadsaal uit die jaar 1928 met 'n hoogte van 128 meter. Veiliger geboue het hierdie wet later oorbodig gemaak. Naas die bedreiging deur aardbewings was ook die konsep van 'n [[tuinstad]] en minder verdigte stadswyke die dryfveer agter hierdie wet. Uiteindelik het dit die bestendige uitbreiding van die stadsgebied bevorder. ''California Geological Survey'' het laat in 2014 vir die eerste keer in twee dekades 'n amptelike finale kaart van die Hollywood-breuklynsone asook materiaal ten opsigte van beraamde breuklyne vrygestel sodat 'n aardbewing-breuklynsone volgens Kaliforniese wet vasgestel kon word. Die presiese verloop van die Hollywood-breuklyn kon op baie plekke nie presies bepaal word nie. Daar moet ook rekening gehou word met uitlopers van die hooflyn. Vir elke beplande gebou moet die ondergrond ondersoek en seismiese toetse gedoen word. Eiendomsontwikkelaars, wat nuwe projekte in Los Angeles beplan, moet bewys lewer dat hulle geen gebou oor 'n bestaande breuklyn oprig nie.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/visuals/graphics/la-me-g-hollywood-fault-map-20141106-htmlstory.html ''Los Angeles Times, 6 November 2014: Do you live in the Hollywood fault zone? Besoek op 2 Junie 2016'']</ref> Die nuwe kaartmateriaal het geen betrekking op bestaande geboue nie, behalwe vir beplande uitbreidings. Volgens beramings is sowat 12&nbsp;000 eiendomme in Los Angeles binne 'n afstand van vyfhonderd voet aan weerskante van die nuut bepaalde breuklyne geleë, waaronder ikoniese geboue soos die Capitol Records-toringgebou in Hollywood, die Mondrian- en Standard-hotelle in West Hollywood, drie elementêre skole, 'n kollege vir uitvoerende kunste asook Immaculate Heart High School en Middle School. Moderne ingenieurswese bied geen oplossing aan waardeur strukture grondbewegings in teenoorgestelde rigtings sal kan weerstaan nie. 'n Vroeë seismiese waarskuwingstelsel vir die Amerikaanse Weskus word deur die ''U.S. Geological Survey'', die VSA se leidende agentskap vir navorsing en waarneming van aardbewings, ontwikkel. Hierdie soort stelsels funksioneer volgens 'n eenvoudige beginsel – seismiese golwe beweeg teen die spoed van klank deur gesteentes en sodoende stadiger as moderne kommunikasiestelsels. 'n 7.8 magnitude-aardbewing wat in die [[Saltonmeer]], sowat 150&nbsp;myl van die middestad af, begin en langs die San Andreas-breuklyn (die langste in Kalifornië) beweeg, sal Los Angeles eers ná sowat een minuut tref – genoeg tyd om bewoners teen die dreigende gevaar te waarsku.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/world/la-me-mexico-quake-earth-warning-20170908-htmlstory.html#nws=mcnewsletter ''Los Angeles Times, 8 September 2017: Mexico got early warning before deadly earthquake struck. When will California get that system? Besoek op 10 September 2017'']</ref> Sommige geboue in Los Angeles is reeds van oudio-waarskuwingstelsels voorsien wat bewoners of werknemers vooraf teen dreigende gevare kan waarsku – tussen enkele sekondes of meer as 'n minuut voordat 'n groot aardbewing se skuddings begin. Daar is ook stelsels wat hysbakke outomaties op die naaste verdieping stopsit sodat gebruikers nie daarin sal vassit nie. Ondanks alle tegnologiese vooruitgang is dit onmoontlik om te voorspel watter strukturele skade 'n sterk aardbewing uiteindelik sal aanrig. Besoekers word, net soos inheemses, in die onwaarskynlike geval van 'n aardbewing aangeraai om op 'n veilige afstand te bly van groot glasvoorwerpe soos vensters of glasfasades en skuiling te soek onder massiewe tafels of deurrame. Terwyl 'n groot aardbewing 'n geskatte 1&nbsp;800 menselewens sal kan eis, bly die herstelling van beskadigde infrastruktuur die grootste uitdaging. Veral watervoorsiening is kwesbaar. Ná die Northridge-aardbewing van 1994 was bewoners vir 'n maksimum van twee weke van watervoorsiening afgesny. In die geval van 'n massiewe aardbewing sal herstelwerk tot ses maande kan neem.<ref>{{en}} [https://www.kcrw.com/news/shows/greater-la/in-altadena-the-sierra-madre-fault-rises-to-the-surface/you-may-survive-the-big-one-but-las-water-supply-may-not ''KRCW News, 9 Julie 2019: You may survive the Big One, but LA’s water supply may not. Besoek op 16 Julie 2019''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190716170747/https://www.kcrw.com/news/shows/greater-la/in-altadena-the-sierra-madre-fault-rises-to-the-surface/you-may-survive-the-big-one-but-las-water-supply-may-not |date=16 Julie 2019 }}</ref> Een van die belangrikste waterreservoirs aan Los Angeles se kant van die San Andreas-breuklyn, die ''Headworks Reservoir'', is tien myl vanaf Altadena en die Sierra Madre-breuklyn naby Burbank geleë. Dit bestaan uit twee massiewe betonbekkens wat bestand is teen sterk aardskuddings, met 'n totale kapasiteit van 110 miljoen gellings (meer as 500 miljoen liter). Dit sal inwoners tydens 'n noodtoestand van water kan voorsien sonder dat dramatiese ontruimings noodsaaklik word. Ander maatreëls sluit die vervanging van duisende myl se waterpype, wat die Headworks Reservoirs met stedelike verbruiksgebiede verbind, met nuwe soorte pype wat eweneens meer bestand is teen aardbewings. Een van hierdie projekte, die ''Foothill Trunk Line'' in die San Fernandovallei, kruis die San Fernando-breuklyn, maar is ontwerp om saam met aardverskuiwings van tot tien voet te beweeg sonder dat dit breek. === Klimaat === [[Lêer:Grand Park and Los Angeles City Hall-3.jpg|duimnael|Grand Park in April, met die ''City Hall'' op die agtergrond]] [[Lêer:Los Angeles Pollution.jpg|duimnael|400px|'n Uitsig oor Los Angeles in rookmis gehul, soos gesien vanaf die Hollywood Hills. Links is die [[Griffith-sterrewag]]]] Los Angeles lê in die subtropiese klimaatsone. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 16,5&nbsp;°C en die gemiddelde jaarlikse reënval 295 millimeter. Augustus is die warmste maand met 'n gemiddelde temperatuur van 20,8&nbsp;°C, Januarie die koudste met 'n gemiddelde van 12,5&nbsp;°C. [[Reën]]val is gewoonlik beperk tot die tydperk tussen November en April. Die maande tussen Mei en Oktober word deur droë weerstoestande gekenmerk. Die ligging digby die Stille Oseaan en winde, wat vanuit die see waai, skep 'n aangename klimaat in die [[somer]], wanneer die kwik tot by 28&nbsp;°C styg. Die wintermaande is kouer, alhoewel dagtemperature gewoonlik nie benede 15&nbsp;°C daal nie. Nagtemperature is sowat 10&nbsp;°C laer en die lugvogtigheid beloop tussen 50 en 75 persent. Hittegolwe met temperature tot by 40&nbsp;°C kom gereeld elke twee jaar voor en word veroorsaak deur die sogenaamde Santa-Ana-winde, wat uit die gelyknamige woestyn oos van die stad waai. In die tydperk tussen 1940 en die 1990's het die gemiddelde temperature in die stadsgebied met 5&nbsp;°F gestyg. Hierdie ontwikkeling word egter nie aan [[aardverwarming]] toegeskryf nie, maar eerder aan die dramatiese verlies van boorde en landbougebiede wat plek moes maak vir nuwe paaie en geboue. Hoe groter die totale beboude oppervlak van [[beton]] en asfalt word, hoe meer sonenergie word geabsorbeer. As gevolg hiervan het die [[atmosfeer]] in die omgewing warmer geword en is 'n massiewe "stedelike warmte-eiland" geskep. Volgens wetenskaplike studies sal 'n massiewe boomplantingsprogram in die San Fernando-vallei van stapel gestuur moet word om die gemiddelde temperature met tot 5&nbsp;°C te laat daal.<ref>{{en}} [http://www.laalmanac.com/weather/we05.htm ''LA Almanac: Die verwarming van Los Angeles'']</ref> {{Tabel weergemiddeldes |locatie=Los Angeles |jan_gem_max=20.1 |feb_gem_max=20.3 |mrt_gem_max=21.2 |apr_gem_max=22.6 |mei_gem_max=23.6 |jun_gem_max=25.6 |jul_gem_max=28.4 |aug_gem_max=29.1 |sep_gem_max=28.4 |okt_gem_max=25.8 |nov_gem_max=22.7 |dec_gem_max=19.8 |jaar_gem_max=24.0 |jan_gem_min=8.8 |feb_gem_min=9.6 |mrt_gem_min=10.6 |apr_gem_min=11.9 |mei_gem_min=13.9 |jun_gem_min=15.7 |jul_gem_min=17.6 |aug_gem_min=17.8 |sep_gem_min=17.3 |okt_gem_min=14.8 |nov_gem_min=11.1 |dec_gem_min=8.6 |jaar_gem_min=13.1 |jan_gem_ns=79.2 |feb_gem_ns=96.5 |mrt_gem_ns=61.7 |apr_gem_ns=23.1 |mei_gem_ns=6.6 |jun_gem_ns=2.3 |jul_gem_ns=0.3 |aug_gem_ns=1.0 |sep_gem_ns=6.1 |okt_gem_ns=16.8 |nov_gem_ns=26.4 |dec_gem_ns=59.2 |jaar_gem_ns=379.2 |rdjan=6.1 |rdfeb=6.4 |rdmrt=5.5 |rdapr=3.2 |rdmei=1.3 |rdjun=0.6 |rdjul=0.3 |rdaug=0.3 |rdsep=1.0 |rdokt=2.5 |rdnov=3.3 |rddec=5.2 |bron = World Weather Information Service<ref>{{en}} {{cite web |url=http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=269 |title=Los Angeles, California |publisher=World Weather Information Service |accessdate=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911012251/http://worldweather.wmo.int/en/city.html?cityId=269 |archive-date=11 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>}} == Geskiedenis == === Stigting === [[Lêer:Downtown LA from GP Obs.jpg|duimnael|Die middestad van Los Angeles, soos gesien vanuit die Griffith Park-sterrewag]] Los Angeles is op 4 September 1781 deur die Spaanse goewerneur van Kalifornië, Felipe de Neve, as 'n ''pueblo'' ('n Spaanse vakterm wat na 'n burgerlike nedersetting verwys – in teenstelling met godsdienstige sendingstasies of ''misiones''<ref>{{en}} [https://www.visitcalifornia.com/uk/feature/california-missions ''Visit California: California Missions. Besoek op 22 April 2020'']</ref> en militêre buiteposte of ''presidios'' wat opgerig is ter beskerming van ''pueblos'' en ''misiones'' teen buitelandse invallers of inheemses wat ontevrede was met die sendingstelsel<ref>{{en}} [http://californiamissionsfoundation.org/presidios/ ''California Missions Foundation: Presidios. Besoek op 22 April 2020'']</ref>) met 44 setlaars op die gebied van die Tongvá-[[Indiane]] gestig. Destyds was veeteelt die hoofbron van inkomste vir die bewoners. Die naam Los Angeles is van Spaanse oorsprong en beteken letterlik "die engele". Dit is 'n verkorting van die oorspronklike ''El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciúncula'' ([[Afrikaans]]: "Die Dorp van Onse Liewe Vrou, die Koningin van die Engele van Porciúncula"). In 1835 het die Meksikaanse regering stadstatus aan Los Angeles toegeken; gelyktydig is die nedersetting verhef tot hoofstad van Alta California, die mees noordelike gewes van [[Meksiko]]. Die bevolking het tot by die jaar 1836 tot 2&nbsp;228 gegroei, maar daarna weer 'n tyd lank gekrimp. Los Angeles was tot by die middel van die 19de eeu 'n Meksikaanse munisipaliteit met 'n bevolking wat oorwegend uit Amerikaanse setlaars, arm Chinese werkers en 'n klein aantal welvarende Meksikaanse landbesitters bestaan het. Tydens die [[Meksikaans-Amerikaanse Oorlog]] tussen 1846 en 1848 is die stad saam met Alta California deur Amerikaanse soldate beset en by die VSA ingelyf. Los Angeles het op 4 April 1850 Amerikaanse stadstatus in verband met die stigting van die deelstaat Kalifornië gekry; destyds was die inwonertal 1&nbsp;610. === Laat 19de eeuse groeifase === [[Lêer:The California Club, 538 South Flower St. Downtown Los Angeles 7.jpg|duimnael|Die ''[[California Club]]'' (links), gestig in 1887 deur uitstaande persoonlikhede in Los Angeles se openbare lewe, is vandag steeds een van die mees prestigieuse sosiale verenigings in die Verenigde State]] Die laaste drie dekades van die 19de eeu was 'n tydperk van tegnologiese vooruitgang en vinnige ekonomiese groei wat deur drie faktore aangedryf is: die groot vraag na eiendomme wat stygende pryse en die opdeling van ou ''ranchos'' – uitgestrekte [[bees]]plase – in kleiner en meer winsgewende erwe tot gevolg gehad het; die bou van spoorlyne wat Los Angeles met ander Weskusmetropole soos [[San Francisco]] (sedert 1875) verbind het, maar ook vervoer binne die stadsgebied vergemaklik het, byvoorbeeld tussen die middestad en San Pedro; en die grootskaalse vestiging van Amerikaners uit die Midweste wat die strawwe winters daar wou ontduik – onder wie talle welgestelde afgetredenes wat bygedra het tot die groeiende ekonomiese betekenis van gesondheidsdienste en ontspanningsgeriewe. Nuwe aankomelinge is onder meer vanweë Los Angeles se reputasie as 'n sonnige plek met skoon lug na die weskus gelok – in 'n tyd toe die bevolking in meeste Amerikaanse nywerheidstede nog deur ongekende lug- en waterbesoedeling geteister is. Die stad was destyds sinoniem met goeie gesondheid, 'n skoon omgewing, sonskyn volop en eindelose [[sitrus]]plantasies. Nadat [[besproeiing]]dtegnieke getoets is om die geskikte [[landbou]]produkte vir die gebied bepaal, is duisende [[lemoen]]- en [[suurlemoen]]bome geplant. Met die voltooiing van twee transkontinentale spoorlyne – en Los Angeles as hul Weskus-terminus – is in die 1880's die voorvereiste vervul om die stad by die nasionale ekonomie in te skakel.<ref>{{en}} Janet L. Abu-Lughod: ''New York, Chicago, Los Angeles. America's Global Cities''. Minneapolis – London: University of Minnesota Press 1999, bl. 11</ref> Los Angeles het in dié tydperk nog nie oor 'n nywerheidsbasis beskik nie. Landbou, veral veeteelt, was by verre die belangrikste ekonomiese sektor, alhoewel die uitgestrekte landgoedere van die vroeëre Meksikaanse elite intussen gekonfiskeer was of – teen betreklik lae pryse – van eienaar gewissel het. Dié ontwikkeling was die fondament vir 'n nuwe soort stadsontwikkeling – vir die eerste keer was die grond, wat hiervoor benodig is, in besit van een enkele privaat eienaar of onderneming. Die groot stroom migrante uit die Midweste, wat deur advertensie-plakkate en gesubsidieerde treinkaartjies aangewakker is, het in die laat 19de eeu grondspekulasie die botoon laat voer. Ná die aansluiting by die spoorweg van die ''Union Pacific Railroad'' in 1876 en die spoorweglyn na [[Santa Fe, Nieu-Meksiko|Santa Fé]] in 1885, asook die begin van [[steenkool]]ontginning in 1890 en [[ru-olie]]produksie in 1892 het Los Angeles vinnige groei getoon. In 1900 het die inwonertal reeds op 100&nbsp;000 gestaan (met 'n verdere 70&nbsp;000 buite die stadsgrense), en hierdie getal het in die tydperk tot 1910 verdriedubbel – hierdie styging van 211 persent was die hoogste in die geskiedenis van Los Angeles.<ref>{{en}} Abu-Lughod (1999), bl. 11</ref> Migrante uit die Middel-Weste (en hier veral uit deelstate soos [[Iowa]] en [[Indiana]]) het die ou Meksikaanse elite geleidelik vervang om self die nuwe leidende politieke klas van Los Angeles te vorm. === Die vroeë 20ste eeu === [[Lêer:La-et-ms-los-angeles-sheet-music-20130529-dto-002.jpg|duimnael|200px|''Glorious Southern California''<br /><small>Bladmusiek (1907), gekomponeer deur G.T. Fallis en N.L. Ridderhof</small>]] Die eerste twee dekades van die 20ste eeu was een van die beslissendste tydperke in die geskiedenis van Los Angeles waartydens die belangrikste struikelblokke uit die weg geruim kon word wat die stad se groei tot 'n Weskusmetropool nog belemmer het: ontoereikende watervoorsiening, die gebrek aan 'n natuurlike diepwaterhawe, die afgeleë ligging wat Los Angeles se deelname aan die florerende Atlantiese handel gekniehalter het, en die gebrek aan bekostigbare energiebronne. Tenminste op kort termyn is oplossings vir dié probleme gevind met die bou van 'n akweduk wat water uit die Owensvallei na die metropool in wording vervoer het (dié waterleiding is reeds in 1905 beplan, maar kon eers in 1913 voltooi word); die inlywing van San Pedro-hawe by Los Angeles (teen die wil van sy inwoners) en sy grootskaalse uitbreiding gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] waarvoor federale fondse beskikbaar gestel is; die opening van die [[Panamakanaal]] in 1914 wat die vaartyd tussen Suid-Kalifornië en die kuste van die Suidstate en die Amerikaanse Ooste merkbaar verkort het; en die opwekking van hidroëlektrisiteit deur die akweduk-projek vanaf 1917 wat die snelle groei van nywerhede moontlik gemaak het. [[Lêer:LuminariesofPantheism.jpg|duimnael|links|''Luminaries of Pantheism''<br /><small> Muurskildery deur Levi Ponce in Venice, Los Angeles</small>]] Ná die inlywing van aangrensende nedersettings het Los Angeles se stadsgebied ook 'n aantal oorspronklik selfstandige munisipaliteite soos Wilmington (1909), San Pedro (1909), Hollywood (1910), Sawtelle (1922), Hyde Park (1923), Eagle Rock (1923), Venice (1925), Watts (1926), Barnes City (1927) en Tujunga (1932) ingesluit. In die 1920's was Los Angeles reeds op pad na wêreldstadstatus. Sy ongekende groei het aanleiding gegee tot 'n tweede grootskaalse golf van grondspekulasie waartydens steeds meer ''ranchos'' of beesplase onderverdeel is om nuwe nedersettings te vestig. Om hul watervoorsiening te verseker, was sommige van dié nuwe nedersettings bereid om by die groeiende metropool aan te sluit; ander het dié druk, wat op hulle uitgeoefen is, weerstaan. Sodoende is die huidige verstedelikingspatrone geskep waarby die gebied van Groter Los Angeles as 'n gefragmenteerde metropool gevestig is waar talle munisipaliteite hul administratiewe onafhanklikheid bewaar het, al maak hulle deel uit van die samehangende beboude gebied in die Los Angeles-bekken. So het byvoorbeeld [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]] en Beverly Hills, wat in ekonomiese en kulturele opsig as dele van Los Angeles beskou word, tot vandag toe hul status as selfregerende nedersettings verdedig. In 1924 het die bevolking van Los Angeles County die miljoenkerf oorskry, maar hiervan was slegs sowat sestig persent binne die ''City of Los Angeles'' se stadsgrense woonagtig. 'n Verdere belangrike fondament vir die ontwikkeling van Los Angeles was die oliebedryf. Plaaslike oliebronne is reeds in die 1880's ontdek en ontgin, terwyl 'n eerste bloeifase in dié bedryf in 1892 begin het, maar eers vyf jaar later is Suid-Kaliforniese ruolie op groot skaal ontgin, verwerk en bemark. In die twintigerjare het Los Angeles se olievelde in Signal Hill, Huntington Beach en Santa Fe Springs sowat 'n kwart van die wêreldproduksie van ruolie opgelewer. Olie het die belangrikste uitvoergoed geword wat in San Pedro-hawe gehanteer is.<ref>{{en}} Abu-Lughod (1999), bl. 12</ref> Tegelykertyd het, danksy die inisiatief van plaaslike entrepreneurs soos Donald Douglas en die gebroeders Loughead (Lockheed), 'n plaaslike vliegtuigbedryf ontstaan.<ref>{{en}} Allen J. Scott en Edward W. Soja (reds.): ''The City. Los Angeles and Urban Theory at the End of the Twentieth Century''. Sagteband-uitgawe. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press 1998, bl. 5</ref> === Ekonomiese groeipunt === [[Lêer:Staples Center LA Live.jpg|duimnael|200px|'n Nagtelike uitsig oor die middestad, met die ''Staples Center'', 'n veeldoelige sportarena, op die voorgrond]] Vanaf 1910 het die rolprentbedryf 'n sterk groei beleef, en in 1932 was Los Angeles die gasheerstad van die [[Olimpiese Somerspele]]. Die grootskaalse ekonomiese groei het met die [[Tweede Wêreldoorlog]] begin, toe die lug- en ruimtevaartnywerhede hulle in die stad gevestig en 'n groot aantal migrante gelok het. Die stad het die grootste groei van alle gebiede in Kalifornië vertoon, en in die dekade tussen 1940 en 1950 het sy bevolking met 49,8 persent toegeneem. Teen hierdie tydperk het ook die klein voorstadhuis met swembad en dubbelmotorhuis 'n simbool van Los Angeles geword en die stad het in die rigting van die San Fernando-vallei begin uitbrei. Die stadshorison is in 1960 met die oprigting van die eerste wolkekrabber, 'n kantoorgebou, vir die eerste keer sedert die bou van die raadsaal in 1928 merkbaar verander. Maar die sestigerjare is ook gekenmerk deur etniese en sosiale spannings. Die rasseonluste, wat op 11 Augustus 1965 in die Swart woonbuurt Watts uitgebreek het, was van die ergstes in die geskiedenis van Amerika. Tydens die geweldpleging het 34 mense hulle lewens verloor en honderde is beseer. Die skade, wat berokken is, het VSA-$ 200 miljoen beloop. In 1984 was Los Angeles vir die tweede keer die gasheerstad van die Olimpiese Somerspele, wat deur die boikotaksie van die Oosbloklande oorskadu is. Nadat in April 1992 vier blanke polisiemanne vrygespreek is op aanklag dat hulle 'n swart burger, Rodney King, mishandel het, het onluste in Los Angeles uitgebreek, wat by die ergste in die geskiedenis van die Verenigde State gereken word. Sedert die negentigerjare is Los Angeles deur 'n aantal natuurrampe soos bosbrande en oorstromings getref. 57 mense het as gevolg van die [[Northridge-aardbewing]] gesterf wat die stad op 17 Januarie 1994 geskud het en duisende geboue is beskadig of verniel. Los Angeles was een van die gasheerstede tydens beide die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]], asook die [[vrouesokkerwêreldbeker]]toernooie in [[Vrouesokkerwêreldbeker 1999|1999]] en [[Vrouesokkerwêreldbeker 2003|2003]]. Die einde van die [[Koue Oorlog]] het in dié dekade 'n nadelige uitwerking op die plaaslike lug- en ruimtevaartnywerhede gehad aangesien dié bedryf onder meer gespesialiseer het in militêre toerusting. === Bevolkingsgroei === [[Lêer:Griffith Observatory, Los Angeles 2011.jpg|duimnael|links|Die [[Griffith-sterrewag]], ontwerp in die Art Deco-styl en voltooi in 1935, is een van LA se gewildste uitsigpunte – oor die stad en oor die sterrehemel. Die tonele van tientalle rolprente is hier verfilm, waaronder ''Rebel Without a Cause'' waarin [[James Dean]] in 1955 sy laaste hoofrol vertolk het]] [[Lêer:LawrenceScarpa Cherokee 8268.jpg|duimnael|Moderne residensiële boukuns – [[Lawrence Scarpa]] se ''Cherokee Lofts'' in West Hollywood is geïnspireer deur ''Prospectivity'', 'n reeks skilderye deur die Britse kunstenaar [[Patrick Hughes (kunstenaar)|Patrick Hughes]]<ref>{{en}} [https://www.arthitectural.com/brooks-scarpa-cherokee-lofts/ ''www.architectural.com: Brooks + Scarpa | Cherokee Lofts. Besoek op 20 April 2017''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170711182214/https://www.arthitectural.com/brooks-scarpa-cherokee-lofts/ |date=11 Julie 2017}}</ref><ref>{{en}} [http://www.brooksscarpa.com/cherokee-studios ''Brooks + Scarpa: Cherokee Studios. Besoek op 20 April 2017'']</ref>]] [[Lêer:Case Study House 22 (5902490232).jpg|duimnael|Meeste van die tydskrif ''Arts & Architecture'' se modelhuise in die reeks ''[[Case Study Houses]]'' het in Los Angeles ontstaan: Pierre Koenig se ''Stahl House'' in die Hollywood Hills]] [[Lêer:Los Altos Apartments, 4121 Wilshire Blvd. Mid-City 5.jpg|duimnael|Binnehof van die historiese Los Altos-woonstelgebou, Wilshire Boulevard]] Los Angeles, wat in 1900 slegs 100&nbsp;000 inwoners gehad het, het tydens die 20ste eeu 'n ware bevolkingsontploffing beleef, sonder dat daar enige stadsbeplanning plaasgevind het. Die vinnige bevolkingsgroei duur nog steeds voort en sowat 'n derde van die inwoners is in die buiteland gebore. 'n Groot rol by die bevolkingsgroei speel immigrante uit [[Latyns-Amerika]], veral [[Meksiko]], en [[Asië]]. Die inwoners van Los Angeles kom uit 140 lande en praat 224 tale. Sowat die helfte van die bevolking of twee miljoen mense is immigrante uit Latyns-Amerika (Latino's) en daar word beraam dat Spaans weens die hoër geboortesyfers en groot aantal immigrante Engels as belangrikste huistaal sal verdring. 'n Ander etniese groep, wat hoë groeisyfers toon, is Asiate en immigrante van eilande in die [[Stille Oseaan]]. Hulle verteenwoordig net soos [[Afro-Amerikaners]] sowat tien persent van die totale bevolking. Die grootste groepe is [[Japanners]], [[Han-Chinese]], [[Koreane]], [[Viëtnamese]], [[Thai (volk)|Thais]], Filipino's en [[Perse]]. Indiane speel 'n kleiner rol met sowat 100&nbsp;000 mense. Sowat dertig persent van die inwoners is Blankes (sonder Latino's). === Behuisingskrisis === Vinnig stygende huispryse en huurgelde is een van die grootste dryfkragte agter Kalifornië en Los Angeles se demografiese verskuiwings sedert die 1980's. Groter Los Angeles het met 121 persent tussen 2000 en 2014 die hoogste stygings in behuisingskoste van alle metropolitaanse gebiede in die VSA getoon, terwyl die gebied die ergste behuisingskrisis sedert die Tweede Wêreldoorlog ervaar.<ref>{{en}} [http://la.curbed.com/archives/2014/12/la_housing_prices_have_gone_up_more_than_anywhere_else_in_the_last_14_years.php ''la.curbed.com, 10 Desember 2014: Los Angeles Housing Prices Have Gone Up More Than Anywhere Else in the Last 14 Years. Besoek op 31 Maart 2015''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150626173248/http://la.curbed.com/archives/2014/12/la_housing_prices_have_gone_up_more_than_anywhere_else_in_the_last_14_years.php |date=26 Junie 2015 }}</ref> Ontleders skryf die probleem onder meer toe aan die tekort aan nuwe behuising en die voorstedelike mentaliteit in die hoër inkomstegroepe. So gee welvarendes die voorkeur aan nuwe enkelgesinshuise in voorstede bo nuwe hoëdigtheidsbehuisingsprojekte in hul destydse buurte. Terwyl hoogs gekwalifiseerde Amerikaners uit ander landsdele steeds na Kalifornië stroom, is daar 'n groeiende aantal Kaliforniërs in middel- en laerinkomstegroepe wat behuising in hul eie deelstaat nie meer kan bekostig nie en hulle in ander deelstate (veral [[Texas]], [[Arizona]], [[Nevada]], [[Washington (deelstaat)|Washington]] en [[Oregon]]) moet hervestig.<ref>{{en}} [http://www.latimes.com/business/la-fi-california-migration-20150101-story.html ''Los Angeles Times, 1 Januarie 2015: California's high housing costs drive out poor, middle-income workers. Besoek op 31 Maart 2015'']</ref> In Los Angeles word sowat 600&nbsp;000 inwoners as ''severely rent burdened'' geklassifiseer – dit wil sê hulle moet meer as die helfte van hul maandelikse inkomste aan huurgeld bestee. Volgens die ''Los Angeles Homeless Services Authority'' se verslag vir 2017 het meer as 8&nbsp;000 mense in dié jaar vir die eerste keer in hul lewe dakloos geword.<ref>{{en}} [https://www.npr.org/2018/04/16/601970552/californias-housing-crisis-working-but-on-the-brink-of-homelessness ''npr.org, 16 April 2018: California Housing Crisis: Working But On The Brink Of Homelessness. Besoek op 12 Augustus 2018'']</ref> {| class="wikitable" |+ Gemiddelde huurgelde in Los Angeles (in 2018) en Los Angeles County (in 2019)<ref>{{en}} [https://www.apartmentguide.com/apartments/California/Los-Angeles/ ''apartmentguide.com: California | Los Angeles. Besoek op 15 Mei 2018'']</ref><ref>{{en}} [https://la.curbed.com/2019/8/13/20804519/los-angeles-rental-prices-data ''LA Curbed, 13 Augustus 2019: LA rental prices keep on climbing. Besoek op 22 April 2020''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200408023629/https://la.curbed.com/2019/8/13/20804519/los-angeles-rental-prices-data |date= 8 April 2020 }}</ref> ! Woonstel || $ per maand (Los Angeles) || $ per maand (LA County) |- | Studio || $2283 || − |- | Eenkamer || $2592 || $1755 |- | Tweekamer || $3247 || $2235 |- | Driekamer || $4186 || − |} === Huurbeheer === [[Lêer:Ranchosanpedro1.JPG|duimnael|Openbare behuising vir huishoudings met baie lae inkomste is skaars. Die foto wys munisipale wonings in San Pedro]] In 2019 was daar in Los Angeles sowat 624&nbsp;000 wooneenhede waarop munisipale huurbeheer toegepas is. Huurgeldverhogings vir hierdie wonings is gekoppel aan veranderinge in die plaaslike verbruikersprysindeks (VPI) en mag in 'n band tussen drie en agt persent beweeg (met 'n bykomende een persent vir respektiewelik gas- en elektrisiteitsvoorsiening as hierdie dienste by die huurgeld ingesluit word). As gevolg van laer inflasiekoerse in die nasleep van die Groot Resessie van 2009 het hulle 'n dekade lank teen die minimumvlak beweeg. Met ingang van 1 Julie 2019 is huurgeldverhogings van vier persent aan verhuurders toegestaan nadat die inflasiekoers in 2018 versnel het. In Los Angeles dien die gemiddelde verandering in die VPI vir die mees onlangse periode van twaalf maande as maatstaf vir verhogings, afgerond tot die naaste persent. Huurgelde mag net een keer per fiskale jaar verhoog word. Volgens Kaliforniese wetgewing mag huurbeheer deur munisipaliteite gewoonlik net op ouer woonstelgeboue en bestaande huurkontrakte toegepas word. Vir leegstaande wooneenhede, waarvoor 'n nuwe huurkontrak gesluit word, mag verhuurders enige huurgeld vra wat potensiële huurders bereid is om te betaal.<ref>{{en}} ''Los Angeles Times, 3 Julie 2019: Rents on controlled apartments in Los Angeles can now rise 4%. Blame inflation''</ref> === Openbare behuising === Die ''Housing Authority of the City of Los Angeles (HACLA)'' bestuur veertien groot openbare behuisingsprojekte dwarsoor die stadsgebied met altesaam sowat 6&nbsp;500 wooneenhede om behuising aan huishoudings met baie lae inkomste te verskaf.<ref>{{en}} [http://www.hacla.org/aboutpublichousing ''www.hacla.org: About Public Housing. Besoek op 28 Julie 2019'']</ref> == Ekonomie == === Oorsig === [[Lêer:Hollywood Hills - panoramio - Colin W (5).jpg|duimnael|links|Hollywood Hills en Griffith-sterrewag]] Kalifornië speel 'n eersterangse rol in die Verenigde State as broeikas van nuwe idees, nuwe produkte en ondernemersgees.<ref>{{en}} [http://www.city-data.com/us-cities/The-West/Los-Angeles-Economy.html ''City-Data.com: Los Angeles: Economy. Besoek op 10 September 2017'']</ref> In die suide van die deelstaat het Los Angeles danksy sy mannekrag, onderwysinstellings, aangename klimaat en moderne infrastruktuur in die vroeë 20ste eeu naas New York en [[Chicago]] tot die derde van die land se drie vooruitstrewende globale metropole gegroei. Die stad is in die vroeë 21ste eeu steeds die vernaamste nywerheidsentrum in die Amerikaanse Weste, een van die wêreld se besigste seehawens wat voordeel trek uit die gigantiese handelstrome met Asiatiese nywerheidsreuse in die Stille Oseeaangebied soos [[Volksrepubliek China|China]], [[Japan]], Taiwan ([[Republiek China]]) en [[Suid-Korea]], 'n belangrike finansiële sentrum, die grootste stedelike kleinhandelmark in die VSA asook 'n eersterangse kulturele en kreatiewe sentrum. [[Lêer:LA morning - financial district.jpg|duimnael|Sonop oor die Finansiële Distrik. Die grootskaalse toevloei van Japannese en Kanadese kapitaal vanaf die 1980's het Los Angeles se middestad ingrypend verander]] Sy vernaamste nywerhede is [[chemie]], elektroniese toerusting, [[tekstiel]]e, voedselverwerking, metaalverwerking, die boubedryf en die uitgewersbedryf. Maar die stad staan veral bekend as die wêreld se grootste sentrum van die lug- en ruimtevaartnywerhede, die rolprent-, televisie-, radio- en musiekbedryf. Daarnaas is ook [[toerisme]] 'n belangrike bron van inkomste. 'n Groot aantal ondernemings, banke en navorsingsinstellings het hulle hoofkwartiere in Los Angeles, waaronder bekende maatskappye van die vermaaklikheidsbedryf soos 20th Century Fox, DreamWorks SKG, Paramount Pictures, The Walt Disney Company en Warner Bros., die Academy of Motion Picture Arts and Sciences (bekend deur sy jaarlikse ''[[Oscar]]''-toekennings), die speelgoedvervaardiger Mattel, vervaardigers van rekenaarspele soos Activision en THQ, die lug- en ruimtevaartonderneming Northrop Grumman, die ruimtevaart-konsortium Sea Launch, die olie- en gasverskaffer Unocal, die RAND Corporation ('n navorsingsinstelling vir die [[Amerikaanse Gewapende Magte]]), die ICANN (wat name en adresse op die internet beheer), die hotelgroep Hilton, die uitgewery Tokyopop en die beleggingsbestuurmaatskappy [[Capital Group Companies]]. === Lugbesoedeling === Los Angeles het sy eie tipe rookmis, 'n bruin of fotochemiese variant wat merkbaar van die befaamde grys Londense rookmis in Europa verskil – die kleur is aan [[stikstofdioksied]] (NO₂) te danke, terwyl fotochemiese reaksies tot sy ontstaan bydra.<ref>{{en}} Oladele Ogunseitan (General editor) and Paul Robbins (Series editor): ''Green Health. An A-to-Z Guide''. Los Angeles | London | New Delhi | Singapore | Washington DC: SAGE Publications 2011, bl. 439</ref> Die halfdroë klimaat, sonstraling, atmosferiese spoorgasse en die topografie van die gebied is belangrike faktore. Die hoë vlakke van [[lugbesoedeling]] in die stad is een van sy sorgwekkendste vraagstukke, aangesien die plaaslike nywerhede en motorvervoer hoë konsentrasies van [[osoon]], [[stikstofoksied]] en [[koolwaterstof]] veroorsaak. Die lugsirkulasie in die stadsgebied word deur die bergreekse, wat dit in die noorde en ooste omring, beperk, terwyl die Stille Oseaan-seewind nouliks 'n skoonmaak-effek op groot skaal kan uitoefen nie. Die gebrek aan 'n effektiewe openbare vervoerstelsel bly een van die hoofprobleme met die bestryding van lugbesoedeling. === Motorvervaardiging – 'n historiese bedryf === [[Lêer:Van Nuys Boulevard Street Scene2.JPG|duimnael|Van Nuys Boulevard is een van die belangrikste verkeersare in die sentrale San Fernando-vallei wat in noord-suidelike rigting loop. In 1979 het dit internasionale bekendheid verwerf danksy die rolprent ''Van Nuys Blvd.'']] In 1902 het die ''Auto Vehicle Company'' in Los Angeles die eerste motors in Kalifornië vervaardig. Die maatskappy het egter net tot 1910 bestaan, met 'n totale produksiesyfer wat 3&nbsp;000 eenhede nie oorskry het nie. In die tydperk tussen die 1940's en die 1960's het Los Angeles County motorbedryf tot die tweede grootste in die land ná [[Detroit]] gegroei. Vervaardigers soos Studebaker, [[Chrysler]], [[Ford]], Kaiser-Frazer, [[General Motors]] en Willys-Overland het aanlegte in Los Angeles en omgewing gevestig. Op sy hoogtepunt het die plaaslike motorbedryf met meer as 15&nbsp;000 werkers hier meer as 'n halfmiljoen voertuie per jaar vervaardig. 'n Verslag in die plaaslike dagblad ''[[Los Angeles Times]]'' het in 1965 selfs daarop gewys dat Los Angeles op dié tydstip Detroit as die Verenigde State se motorhoofstad vervang het. Weens die stygende persentasie ingevoerde motors het die plaaslike bedryf vanaf die 1970's moeilike tye beleef. Die Chrysler-aanleg in die City of Commerce was die eerste groot motorfabriek wat sy deure in 1971 om ekonomiese redes moes sluit. Geleidelik het ook ander vervaardigers produksie in die gebied gestaak. Die laaste motoraanleg – General Motors se fabriek in Van Nuys – is in 1992 gesluit.<ref>{{en}} [http://www.laalmanac.com/transport/tr04.htm ''LA Almanac – Los Angeles’ Auto Manufacturing Past. Besoek op 25 Junie 2016'']</ref> == Boukuns == === ''Garden apartments'' === [[Lêer:South-Los-Angeles-garden-apartments-near-Crenshaw-Boulevard-view-from-north-August-2014.jpg|duimnael|'n Middeldigtheid-tuinwoonstelkompleks naby Crenshaw Boulevard in South Los Angeles]] Los Angeles se ''garden apartments'' of tuinwoonstelle het hulle oorsprong in 19de eeuse Britse stads- en landskapsbeplanningskonsepte wat in die vroeë 20ste eeu deur twee plaaslike stadsbeplanners, Clarence S. Stein en Henry Wright, in die Verenigde State as 'n vorm van laedigtheidbehuising toegepas is. Hulle het een van die mees kenmerkende voorbeelde van Kalifornië se binnens- en buitenshuise woon- en leefideaal geword.<ref>{{en}} [https://www.laconservancy.org/history-garden-apartments ''Los Angeles Conservancy: History of Garden Apartments. Besoek op 16 Mei 2016''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160428220529/https://www.laconservancy.org/history-garden-apartments |date=28 April 2016 }}</ref> Die streek se warm en sonnige klimaat was uiters geskik vir die verwesenliking van 'n behuisingsideaal waarin natuur en oop groen ruimtes sentraal gestaan het. Sorgvuldig beplande tuinwoonstelkomplekse was 'n aantreklike en bekostigbare alternatief tot laestandaardbehuising gedurende die [[Groot Depressie]] en het later, ná die VSA se toetrede tot die Tweede Wêreldoorlog, groter getalle werkers van krygstuigfabrieke asook, vanaf 1945, oorlogsveterane en hul gesinne gehuisves. Hoofkenmerke van tuinwoonstelkomplekse in Los Angeles was die ontwikkeling van erwe as superstraatblokke, die skeiding van motor- en voetgangerlane, gestandaardiseerde tipes huise wat as lae- tot middeldigtheidsbehuising opgerig is en die klemtoon op oop ruimtes en tuinagtige landskapargitektuur. === ''Los Angeles Freestyle'' === [[Lêer:Walt Disney Concert Hall (1609904186).jpg|duimnael|Frank Gehry se [[Dekonstruktivisme|dekonstruktivistiese]] argitektoniese ontwerpe lok soms humoristiese kommentaar uit. Vir sommige waarnemers lyk hulle soos "geboue die oggend ná 'n groot aardbewing" (''Newsweek'')<ref>{{de}} ''Los Angeles – Südkalifornien''. München: Verlag C. J. Bucher 2000, bl. 46</ref>]] Dit was 'n invloedryke en prominente groep van Weskus-argitekte en binnenshuise ontwerpers, onder wie Frank Gehry, Eric Moss, Brian Murphy, Thom Mayne en Michael Rotondi wat van Los Angeles Amerika se vernaamste laboratorium vir radikale ontwerpstrominge gemaak het. In die laat 1970's het die argitek [[Frank Gehry]], 'n boorling van [[Kanada]], met die renovasie van 'n ou woonhuis 'n argitektoniese en ontwerprewolusie begin toe hy – in plaas van konvensionele boumateriale – met staaldraadhekke en sinkplate geëksperimenteer het. Gehry se opgeknapte huis was nie soseer die beginpunt van 'n nuwe ontwerpskool nie, maar eerder die aanleiding en voorbeeld vir 'n hele reeks ongewone kleurryke en ietwat anargistieste ontwerpstyle wat onder meer van punk-estetiek gebruik gemaak het en waarna as "nuwe golf" (''new wave'') verwys is. Alhoewel dit sekere ooreenkomste toon met die Memphis-styl, is dit 'n styl wat eie is aan Kalifornië en aangepas by dié deelstaat se leefstyl en klimaat. Een van die bekendste voorbeelde vir dié styl is die Petal House, 'n ou woonhuis waarvan die dak opgeknap en op 'n ongewone manier van binne na buite gekeer is soos oop blomblare om plek te skep vir 'n jacuzzi-swembad en 'n reeks kubiese ateljees wat met piramides bekroon is.<ref>{{en}} Tim Street Porter: ''Freestyle. The New Architecture and Design from Los Angeles''. New York, NY: Stewart, Tabori & Chang 1986</ref> == Vervoer == === Historiese ontwikkeling === [[Lêer:Pac-elec-depot-1910.jpg|duimnael|links|Die hoofdepot van ''Pacific Electric'' in 1910]] [[Lêer:P line Alameda Street.jpg|duimnael|'n Trollie in Alamedastraat, [[Little Tokyo, Los Angeles|Little Tokyo]], omstreeks 1918]] [[Lêer:Pacific Electric Railway 1299.JPG|duimnael|''Pacific Electric 1299 Business Car'']] [[Lêer:Los Angeles Pacific Electric Railways (Red Cars).svg|duimnael|links|''Pacific Electric'' se netwerk]] [[Lêer:Pacific Electric Replica 501 in San Pedro.jpg|duimnael|'n Namaaksel van 'n ''Pacific Electric Car 501'' in San Pedro]] [[Lêer:Pacific-Electric-Red-Cars-Awaiting-Destruction.jpg|duimnael|''Pacific Electric'' se befaamde "rooi waens" (''Red Cars'') is gereed om op 'n skrootwerf vernietig te word]] Die eerste gemeganiseerde openbare vervoerstelsels in Los Angeles en sy omgewing het in die tweede helfte van die 19de eeu ontstaan. Soos in ander groot Amerikaanse stede het hierdie stelsels op spoorgebonde voertuie gebaseer. Die eerste perdetremlyn, wat oor 'n afstand van twee en 'n half myl tussen die Old Plaza en 6de Straat geloop het, is in 1874 geopen. Later is kabeltreine en die eerste eenvoudige elektriese trems ingevoer – interessant genoeg dikwels danksy die insiatief van eiendomsontwikkelaars wat belangstellendes na nuwe huise in voorstedelike gebiede wou lok. Maar sonder 'n gesonde ekonomiese basis het hierdie vroeë treinstelsels vinnig in tegniese en finansiële moeilikhede beland. Eers in die 1880's het Frank Sprague 'n meer gesofistikeerde tremstelsel ontwikkel wat binnekort die belangrikste openbare vervoermiddel vir die hele Los Angeles County geword het. Omstreeks 1900 het 'n aantal nedersettings in Suid-Kalifornië oor elektriese tremstelsels beskik. Hulle is aangevul deur treinlyne wat die middestad van Los Angeles met voorstede en aangrensende nedersettings verbind het. Ondanks hulle gewildheid by die publiek was die bou en onderhoud van elektriese treine baie kapitaalintensief sodat maatskappye dikwels deur bankrotskap bedreig is. Toe een van hierdie ondernemings in finansiële moeilikhede beland het, het [[Henry E. Huntington]], die neef en erfgenaam van ''South Pacific Railroad'' se president Collis P. Huntington, sy kans gegryp en aandele gekoop. Nadat hy nie toegelaat is om ná die afsterwe van sy oom in 1900 die pos van president te oorneem nie, het Henry E. Huntington hom op eiendomme en die ontwikkeling van Suid-Kalifornië se vervoerstelsel toegespits. In 1901 is sy befaamde ''Pacific Electric Railroad Company'', meestal kort ''PE'' genoem, geïnkorporeer. In die volgende nege jaar het Huntington sy treinnetwerk stelselmatig uitgebou: nuwe lyne is gebou, nuwe spoorwegmaatskappye geïnkorporeer en bestaande lyne van mededingers oorgeneem. Net soos ander Amerikaanse tremlyn-eienaars het ook Huntington sy vervoerstelsel ingespan om eiendomme te bemark en winsgewend te maak. So het hy op groot skaal bougrond buite Los Angeles gekoop en vervolgens tremlyne laat bou wat die behuisingsprojekte met die middestad verbind het. Vir Huntington was dit duidelik dat die bou van nuwe lyne die ontwikkeling van woonbuurte steeds moes voorspring. Indien vervoermiddels nie al klaar sou wees wanneer die eerste belangstellende kopers sou opdaag nie, sou hulle liewer huise in 'n gebied met ontwikkelde vervoerinfrastruktuur koop. En al het Huntington aansienlike verliese in die vervoerbedryf gely, het hy nogal miljoene met sy eiendomme verdien. Ná 'n bouprogram, wat nege jaar sou voortduur, en pogings van ''Southern Pacific'' om die beheer oor ''PE'' te kry, het Huntington die meeste van sy aandele aan sy mededinger verkoop. Met hierdie samesmelting het die twee groot vervoermaatskappye ontstaan wat die spoorwegbedryf in Los Angeles en sy omgewing in die volgende jare sou oorheers. ''PE'' is nou as 'n dogtermaatskappy van ''Southern Pacific'' bestuur en het nog oor enkele plaaslike tremlyne beskik, maar hom andersins op die bedryf van sneltreindienste tussen Los Angeles en ander nedersettings in Suid-Kalifornië toegespits. In sy beste tye het ''PE'' 1&nbsp;164&nbsp;myl se elektriese spoorlyne in vier counties beheer en was sodoende die grootste elektriese spoormaatskappy ter wêreld.<ref>{{en}} Scott L. Bottles: ''Los Angeles and the Automobile. The Making of the Modern City''. Berkeley en Los Angeles: University of California Press 1987, bl. 31</ref> As deel van die ooreenkoms met ''Southern Pacific'' het Huntington die volledige beheer oor die ''Los Angeles Railway Company (LARY)'' gekry, 'n smalspoorstelsel wat die meeste van Los Angeles se tremlyne bedryf – en negentig persent van alle spoorpassasiers in die stad vervoer het. Beide, ''PE'' en ''LARY'', het 'n beslissende rol by die vinnige groei van Los Angeles in die laat 19de en vroeë 20ste eeu gespeel. Die groot stroom immigrante het hulle veral in voorstedelike gebiede gevestig. Die agteruitgang van spoorgebonde openbare vervoer in die 1940's word deur sommige outeurs as 'n sameswering van die motor- en oliebedryf, veral ''General Motors (GM)'', beskryf. ''LARY'' is in 1944 as deel van Henry E. Huntington se boedel aan ''American City Lines'', 'n dogtermaatskappy van ''National City Lines'', verkoop. Groot ondernemings uit die motorbedryf soos ''GM'', ''Standard Oil of California'', ''Firestone Tire and Rubber Company'', ''Phillips Petroleum Company'' en ''Mack Truck'' het oor 'n minderheid aandele in ''National City Lines'' beskik, en daar is onmiddellik begin om trem- met buslyne te vervang.<ref>{{en}} Bottles (1987), bl. 2</ref> In voorstedelike gebiede van Suid-Kalifornië het motorbusse die oorspronklike tremlyne egter al twee dekades vroeër, vanaf 1921, begin vervang. So het ook ''LARY'' se bestuurders reeds in 1940, vier jaar voordat die onderneming verkoop is, besluit om hul trems ten gunste van busse uit te faseer. Hierdie proses is vanweë die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog en die gepaardgaande tekort aan gom en ruolie vertraag. Pendelaars het al jare vroeër begin om die voorkeur aan privaat motors te gee, en die persentasie was groter hoe verder hul voorstedelike woonbuurte van die middestad af geleë was. In die eerste drie dekades van die 20ste eeu was daar steeds besware oor die gehalte van openbare vervoerdienste, hoë tariewe en stampvol trems en treine. So is tremmaatskappye daarvan beskuldig dat hulle te weinig waens ingespan het om hul bedryf meer winsgewend te maak. Nuwe lyne dwarsdeur die stad is nie gebou nie en yl bevolkte voorstedelike gebiede is nie by die spoornetwerk ingesluit nie. Terwyl veiligheidstandaarde verlaag is, was daar ook beskuldigings van korrupsie. Die sukses van motors as belangrikste vervoermiddels was daarnaas nou verbonde met sosio-ekonomiese faktore en die destydse stadsbeplanning. Ouer metropolitaanse gebiede in die ooste van die Verenigde State, maar ook San Francisco in Noord-Kalifornië, het 'n meer gesentraliseerde groeipatroon van voorstede getoon wat rondom die middestad ontstaan het. Daarenteen het Los Angeles eers relatief laat tot 'n groter metropool begin ontwikkel – en dit was nooit 'n mekka vir voetgangers nie. Weens die gebrek aan natuurlike grense soos riviere en berge kon die stadsgebied steeds verder uitbrei om as hoogs gedesentraliseerde ekonomie op motors te steun. Ander Amerikaanse metropole het uiteindelik dieselfde pad geloop, met die verskil dat dié proses hier eers ná die Tweede Wêreldoorlog begin het. In Los Angeles was trems en motors aanvanklik mededingers aangesien daar nie ruimte vir albei was nie. Die stadsregering het met streng wette gereageer en in 1920 'n verbod op parkering in die middestad geplaas, maar moes dit ná proteste en ekonomiese druk van burgers herroep. Strate in Los Angeles is verbreed om die groter getal motors te kan hanteer. Verkeersopeenhopings was steeds 'n groot vraagstuk. Groter mobiliteit danksy die besit van motors het die verskuiwing van baie geriewe na die voorstede moontlik gemaak waar hulle gemaklik bereik kon word en waar parkeerplekke volop was. Nuwe snelweë het die verskillende voorstedelike gebiede met mekaar verbind. Die bou van 'n uitgebreide moltreinstelsel was 'n tweede opsie. So het ''Pacific Electric'' in 1926 met die bou van 'n sodanige stelsel begin. In die 1920's en 1930's het steeds meer belangegroepe hulle ten gunste van 'n moltreinnetwek uitgespreek, maar finansiële oorwegings was die hoofrede vir die besluit om nie met die bou daarvan voort te gaan nie. Die bevolkingsdigtheid van Los Angeles was te laag om moltreine ekonomies vatbaar te maak sodat hulle, in teenstelling met snelweë, van subsidies afhanklik sou gewees het. === Huidige situasie === [[Lêer:LA freeway 2009.jpg|duimnael|'n Snelweg in Los Angeles]] Los Angeles se interstedelike vervoernetwerk dien as 'n gewestelike, nasionale en internasionale spil vir die vervoer van passasiers en goedere. Dit sluit die Verenigde State se grootste hawekompleks, 'n uitgebreide spoorinfrastruktuur vir passasiers- en vragtreine, talle lughawens en 'n uitgebreide padnetwerk in. Vir doeltreffende binnestedelike vervoer in die metropolitaanse gebied van Los Angeles is daar 'n netwerk van snelweë, paaie, buslyne, trein- en moltreinlyne. Hoë volumes verkeer veroorsaak nogtans [[verkeersopeenhoping]]s en gepaardgaande vertragings vir pendelaars. === Padvervoer === Los Angeles beskik oor 'n eersterangse netwerk van snelpaaie wat die stad met alle ander Amerikaanse metropole verbind. Die vernaamste snelweë en grootpaaie sluit in: ''Interstate 5'' wat in suidelike rigting deur [[San Diego]] tot by [[Tijuana]] in [[Meksiko]] loop en daarna in noordelike rigting deur [[Sacramento]], [[Portland]] en [[Seattle]] tot by die [[Kanada|Kanadese]] grens loop; ''Interstate 10'', die suidelikste ''Interstate Highway'' in die VSA wat in oos-westelike rigting van kus tot kus deur onder meer [[Phoenix]] in Arizona tot by [[Jacksonville]] in [[Florida]] loop; die ''Interstate 15'' wat Los Angeles met [[Las Vegas]] in Nevada en [[Salt Lake City]] in Utah verbind; die Interstate 40 wat onder meer deur [[Oklahoma City]] en [[Memphis]] loop; en die ''U.S. Route 101'' wat na die Sentrale Kusgebied van Kalifornië, San Francisco, die ''Redwood Empire'' en die kusgebied van die deelstate Oregon en Washington loop. Die ''Pacific Coast Highway'' (''State Highway 1'') verbind Los Angeles in noordelike rigting met kusstede soos [[Santa Barbara, Kalifornië|Santa Barbara]] en San Francisco. === Lugvervoer === [[Lêer:TheThemeBuildingLosAngeles.jpg|duimnael|Los Angeles-lughawe ("LAX") se bekende ''Theme Building'']] [[Lêer:LAX Tom Bradley Aerial.jpg|duimnael|LAX se nuwe Tom Bradley Internasionale Terminaal]] Die [[Los Angeles Internasionale Lughawe|Internasionale Lughawe van Los Angeles (LAX)]] is in Westchester, 'n suidwestelike stadsbuurt sowat 26 kilometer van die middestad, geleë. Met meer as 74 miljoen passasiers in 2015 is dit die vierde besigste lughawe ter wêreld.<ref>{{en}} [http://www.airport-la.com/info/airport.html ''www.airport-la.com: Airport info. Besoek op 29 Mei 2016'']</ref> Die lughawe is volgens 'n besluit van Los Angeles se stadsraad in die laat 1920's gebou en het eers in die laat 1940's by Burbank-lughawe verbygesteek om Los Angeles se grootste lughawe te word. Tegelykertyd is die naam in 1949 na ''Los Angeles International Airport'' gewysig. In 1958 het die argitekte-ateljee Pereira & Luckman die opdrag gekry om die lughawe volgens die vereistes van die nuwe stralertydperk uit te brei. Daar is voorsiening gemaak vir 'n massiewe reeks terminaalgeboue en parkeerplekke in die sentrale gedeelte van die lughaweterrein wat deur 'n sentrale koepel van staal en glas met mekaar verbind sou word. Dié bouplan is egter nooit ten volle uitgevoer nie en in plaas van die beplande koepel is in 1961 die kenmerkende wit ''Theme Building'' opgerig. Die gebou, wat ook 'n restaurant huisves, herinner aan 'n "vlieënde piering" wat op sy vier bene geland het en is deur die stadsraad in 1992 as 'n kulturele en historiese monument aangewys. Alhoewel LAX verreweg die grootste lughawe in die metropolitaanse gebied van Los Angeles is, word die gebied vanweë sy groot oppervlak deur 'n bykomende stelsel van kleiner lughawens bedien wat dikwels nader aan belangrike toeristetrekpleisters geleë is. Hollywood en Griffith Park kan byvoorbeeld maklik deur die nabygeleë Bob Hope-lughawe in Burbank bedien word, terwyl Disneyland, die Honda Center, die Angel-stadion in [[Anaheim]] en ander besienswaardighede in Orange County deur die plaaslike John Wayne-lughawe bereik kan word. Bestemmings langs die kus soos Palos Verdes en Huntington Beach is naby [[Long Beach]] se lughawe geleë, terwyl die groter nedersettings van die [[Inland Empire]], Riverside en San Bernardino deur die Internasionale Los Angeles-Ontario-lughawe bedien word.<ref name="ng">{{en}} [http://www.nationalgeographic.com/places/places-of-a-lifetime/losangeles-thebasics.html ''National Geographic: People and Places – Los Angeles: The Basics'']</ref> Die stedelike lughawe van Santa Monica, Zampernini Field-lughawe in Torrance en Van Nuys-lughawe is veral vir kleiner privaat vliegtuie van belang. === Openbare vervoer === [[Lêer:Los Angeles (California, USA), Union Station -- 2012 -- 4938.jpg|duimnael|links|''Union Station'' (geopen in 1939)]] [[Lêer:Metro Picture.jpg|duimnael|Vier voorbeelde van ''Metro'' se openbare vervoermiddels. Kloksgewys vanaf links bo: ligte spoorweë, busse, snelbusse en moltreine]] [[Lêer:Union-Station-LA-Waiting-Ro.jpg|duimnael|links|Die wagkamer van ''Union Station'']] [[Lêer:Big Blue Bus 10 express.jpg|duimnael|''Big Blue Bus'' – 'n snelbus op die roete nommer 10 in Santa Monica]] Ondanks die groot oppervlakte van die stad is openbare vervoer tans nog swak ontwikkel. Daar is net vier moltreinlyne wat in 2000 ingewy is en die sowat 200 buslyne is ongeag hul uitgebreide netwerk vanweë hul relatief lae spoed meestal geen alternatief nie.<ref name="ng" /> Tremlyndienste is in 1963 gestaak. Die ''Los Angeles County Metropolitan Transportation Authority (Metro)'', wat die openbare vervoer in die Distrik van Los Angeles beheer, is egter tans besig om die bus- en stadstreinnetwerk uit te brei; die Eastside-uitbreiding is in 2009 voltooi en bied 'n regstreekse stadstreinverbinding tussen East Los Angeles en die [[San Gabriel Valley]]. 28 nuwe Metro Rapid-buslyne het reistye vanaf 2009 met sowat 25 persent verminder en die snelbusnetwerk verbind met sy totale lengte van 400&nbsp;myl 34 stede en 11 nie-geïnkorporeerde nedersettings in Los Angeles County met mekaar.<ref>{{en}} [http://www.metro.net/projects_programs/srtp.htm ''www.metro.net: 2003 Short Range Transportation Plan 2003''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080211220857/http://www.metro.net/projects_programs/srtp.htm |date=11 Februarie 2008}}</ref> ''Metro'' vervoer daagliks sowat 1,7 miljoen pendelaars op sy bus-, moltrein- en ligte spoorweglyne. Die busnetwerk is met 1,4 miljoen passasiers per dag die tweede besigste in die Verenigde State. In 2005 het sowat 'n tiende van alle pendelaars in Los Angeles gebruik gemaak van openbare vervoermiddels. Los Angeles is nog steeds 'n belangrike spoorwegsentrum vir plaaslike en transkontinentale spoorweë, terwyl Los Angeles se Pasifiese seehawe in San Pedrobaai oor die grootste houerterminaal in [[Noord-Amerika]] beskik. Interstedelike treindienste onder beheer van ''Amtrak'' verbind Los Angeles met ander metropole en stede. ''Union Station'', die hoofstasie van Los Angeles, is net noord van die middestad geleë. Na ''Union Station'', wat in Mei 1939 geopen is, word dikwels as die "Laaste van die Groot Spoorwegstasies" verwys wat in die Verenigde State opgerig is. Die stasie is deur die argitekte Donald B. en John Parkinson bewustelik in 'n soort [[Neogotiese styl|Neogotiese boustyl]] met elemente van Spaanse sendingstasie-, Moorse en Streamline Moderne-boukuns ontwerp wat met die "brutale realisme" van treinstasies aan die Amerikaanse Ooskus sou kontrasteer.<ref>{{en}} ''MERIAN Kalifornien''. Nommer 4, volume 51, April 1998. Hamburg: Hoffmann und Campe, bl. 10</ref><ref>{{en}} [http://www.discoverlosangeles.com/blog/classic-downtown-la-architecture ''Classic Downtown L.A. Architecture. Besoek op 14 Mei 2017'']</ref> Sy massiewe, ryk versierde wagkamer met sy groot vensters, wat die Kaliforniese lig laat binnestroom, herinner met sy ligte styl, aardkleure en versierpatrone wat aan Indiaanse voorbeelde ontleen is, in baie opsigte aan 'n kerkskip. Nogtans is dit kleiner as vergelykbare ''union stations'' in ander Amerikaanse metropole. Vandag is ''Union Station'' 'n belangrike terminus en tussenstasie vir nasionale en Kaliforniese ''Amtrak''-passasierstreine, ''Metrolink'' se pendelaarstreine en ligte spoorlyne. ''Union Station'' dien daarnaas ook as busstasie vir 'n aantal buslyne. === Hawefasiliteite === [[Lêer:Korean Friendship Bell Roof - Los Angeles.JPG|duimnael|links|'n Gedetailleerde aansig van die Vriendskapsklok se dakkonstruksie]] [[Lêer:Korean Bell of Friendship in San Pedro.jpg|duimnael|Die ''Korean Bell of Friendship'' (Koreaanse Vriendskapsklok) in San Pedro is deur Korea aan Los Angeles geskenk]] Die seehawe van Los Angeles in San Pedro is die grootste in die Verenigde State ten opsigte van vraghouervolume en vragwaarde. In die kalenderjaar 2015 is 8,1 miljoen twintig-voet-ekwivalente eenhede (TEU) se vrag gehanteer. As die leidende poort vir handel tussen die VSA en Asië beskik die hawe oor 'n hoogs moderne houerterminaal; die grootste werkmag van gekwalifiseerde hawearbeiders; stoorgeriewe en bergplek wat in alle behoeftes van vragrederye kan voorsien; die grootste en nuutste vloot van vragvoertuie in die hele VSA asook gereelde spoorverbindings na die belangste vragspilpunte dwarsoor die land wat maklike en vinnige toegang tot die nasionale mark verseker.<ref>{{en}} [https://www.portoflosangeles.org/idx_history.asp ''The Port of Los Angeles: History – The Port Today. Besoek op 7 Junie 2016'']</ref> == Vermaak- en mediabedryf == === Die rolprentbedryf === [[Lêer:ハリウッドサイン.jpg|duimnael|links|Die [[Hollywood-kenteken]] is in 1923 as 'n soort aanplakbord vir erwe opgerig. Die oorspronklike letters is van hout gemaak en in 2010 op 'n openbare veiling verkoop. Hulle is deur bladmetaal-letters vervang]] [[Lêer:Highsmithmaycompanywilshire.jpg|duimnael|links|Die vroeëre ''May Company''-[[afdelingswinkel]] op Wilshire Boulevard, ontwerp in die Art Deco-Streamline Moderne-styl en geleë teen die westelike eindpunt van die ''Miracle Mile'', het later deel uitgemaak van die ''Los Angeles County Museum'' se kampus. Dit is herontwikkel om 'n rolprentmuseum te huisves, ''The Academy Museum of Motion Pictures'', wat sy deure in 2019 sal open]] [[Lêer:Leo the MGM lion 1928.jpg|duimnael|Elke rolprent van die MGM-ateljees begin met "Leo die leeu" se gebrul. Oor die jare het meer as een leeu die rol vertolk]] [[Lêer:Hollywood boulevard from kodak theatre.jpg|duimnael|Hollywood Boulevard se Walk of Fame vereer bekende film- en musieksterre met 'n ster op die sypaadjie]] Hollywood, 'n stadswyk van Los Angeles, het lankal 'n sinoniem vir die Amerikaanse rolprentbedryf (die "droommasjien") geword. Die plek is op 1 Februarie 1887 deur die Wilcox-gesin gestig en het vroeër bekend gestaan vir sy Presbiteriaanse kerk, die grootste in die land. Oorspronklik was Hollywood sowat dertien kilometer van Los Angeles af geleë, en die vinnige groei het eers met die oprigting van die eerste rolprentateljee deur David Horsley se Nestor Company in 1911 begin. Die ateljee huisves nou 'n museum en vertoon 'n versameling van voorwerpe uit die tydperk van die stomfilm. In 1911 het 'n verdere vyftien onafhanklike filmateljees (''Independents'') van New York, die destydse sentrum van die rolprentbedryf, na Los Angeles verhuis. Hulle is veral deur die aangename klimaat en die langer dae gelok – destyds was daar nog geen kunslig beskikbaar nie en rolprente is dus buite of in ateljees met 'n glasdak geskiet. Daarnaas het die groot afstand van New York ook teen voordeel van kleiner filmmaatskappye gestrek, wat nie by die magtige, New York-gebaseerde ''Motion Pictures Patents Company (MPPC)'' wou aansluit nie en as gevolg hiervan met hoë boetes en lisensiegelde bedreig is. Die nuwe filmbedryf het vinnig gegroei en sy ekonomiese sukses het welvaart vir die stad gebring. Talle regisseurs en produsente soos Cecil B. DeMille, Samuel Goldwyn, Jesse L. Lasky en Adolph Zukor het kantore in Hollywood geopen. Maar eers met David Griffith se epiese stomfilm ''The Birth of A Nation'' (1915) het die bedryf tot 'n selfstandige nywerheid met sy eie tegnieke en spesialisering ontwikkel. Teen hierdie tyd was baie kleiner maatskappye besig om bankrot te gaan of is deur groter filmateljees oorgeneem, wat hulle in die dertigerjare byna almal in voorstede soos Culver City, Burbank of West Los Angeles gevestig het. Paramount Pictures was die enigste groot rolprentateljee wat in Hollywood aangebly het. Die nuwe wetgewing teen kartelle (deur die sogenaamde Paramount-wet van die jaar 1948 is filmateljees onder meer gedwing om van hulle rolprentteaters ontslae te raak), die groei van die buitelandse filmnywerhede ná die Tweede Wêreldoorlog en veral die gewildheid van televisie het tot die ekonomiese agteruitgang van Los Angeles se filmbedryf in die vyftigerjare gelei, en eers in die 1970's en 1980's het die rolprentnywerheid danksy regisseurs soos [[Steven Spielberg]] en [[George Lucas]] 'n nuwe opswaai beleef. Hulle het die konsep van die trefferrolprent (Engels: ''blockbuster'') ontwikkel – monumentale filmproduksies, wat met hulle spesiale effekte talle besoekers na die rolprentteaters gelok het. Danksy hierdie konsep het Hollywood die sinoniem van die Amerikaanse rolprentbedryf met sy professionele en vermaaklike rolprentproduksies gebly, wat op bekende akteurs en 'n gelukkige slot steun. === Gedrukte media === [[Lêer:One Wilshire Building (Unsplash).jpg|duimnael|links|Die sentrale sakekern van Los Angeles]] [[Lêer:Los-angeles-central-library.jpg|duimnael|Los Angeles se openbare biblioteek – een van die grootstes ter wêreld met ses miljoen boekdele in sy magasyne – is in die finansiële distrik geleë]] Die belangrikste dag- en weekblaaie, wat in Los Angeles uitgegee word, is die ''[[Los Angeles Times]]'', ''La Opinión'' ('n Spaansmedium-koerant), ''L.A. Weekly'', ''L.A. City Beat'', ''Los Angeles Business Journal'', ''Los Angeles Daily Journal'', ''Variety'', ''Los Angeles Downtown News'', ''Daily News'', ''Daily Breeze'' en ''Long Beach Press-Telegram''. Verskeie immigrante-gemeenskappe beskik oor hul eie media. So word sedert 1984 'n weekblad vir immigrante uit die Verenigde Koninkryk, ''The British Weekly'', met 'n weeklikse sirkulasie van sowat 30&nbsp;000 in Los Angeles en Orange County in Santa Monica gepubliseer.<ref>{{en}} [http://www.british-weekly.com/?page_id=15313 ''The British Weekly – About Us. Besoek op 10 Mei 2018'']</ref> Die ''Los Angeles Times'' is een van die nasionale dagblaaie in die VSA en met 'n sirkulasiesyfer van byna een miljoen eksemplare per dag ook die tweede grootste koerant in die land na ''[[The New York Times]]''. Die ''Los Angeles Times'' het as ''Los Angeles Daily Times'' vir die eerste keer op 4 Desember 1881 verskyn, maar het kort daarna bankrot gegaan. Eers die befaamde uitgewer Harrison Gray Otis het daarin geslaag om van die nuusblad onder sy huidige naam 'n groot sukses te maak. Die LA Times was aanvanklik eerder 'n konserwatiewe koerant wat die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse Party]] gesteun het, en Otis se mediaveldtog teen die vakbonde het op 1 Oktober 1910 tot 'n bomaanslag gelei waarin 21 mense gedood en die redaksiekantore volledig verwoes is. In 1917 is Otis as uitgewer deur sy skoonseun Harry Chandler opgevolg. Die Chandler-dinastie het die ''LA Times'' vervolgens tot die 1980's oorheers. Onder hul bestuur het die nuusblad reeds in die 1960's begin om meer liberale standpunte in te neem. In 2000 is die nuusblad deur die ''Tribune Company'' oorgeneem, een van die grootste media-ondernemings in die VSA. Die publikasie van die laaste mededingende dagblad op die plaaslike mark, die ''Los Angeles Herald Examiner'', is in 1989 gestaak. Nogtans was daar teen die begin van die 21ste eeu 'n daling in die ''LA Times'' se sirkulasiesyfer. Desondanks het die ''Times'' lankal 'n reputasie as een van die leidende Amerikaanse dagblaaie opgebou en het net in 2004 vyf [[Pulitzerprys]]toekennings gewen. Slegs die ''New York Times'' het in hierdie opsig nog beter gevaar. == Kultuur == [[Lêer:Girl's Dress LACMA 37.24.67.jpg|duimnael|links|220px|Mode vir meisies. VSA, omstreeks 1890<br /><small>''Los Angeles County Museum of Art''</small>]] [[Lêer:Image-Disney Concert Hall by Carol Highsmith edit.jpg|duimnael|Walt Disney Concert Hall]] [[Lêer:Summer 2016.png|duimnael|Los Angeles Fashion Week (LAFW) in 2016.<br />Los Angeles se modeweek word deur sy organiseerders as deel van die stad se kulturele hergeboorte beskou wat van Los Angeles een van die voorste kulturele metropole ter wêreld maak<ref>{{en}} [https://lafw.net/ ''LA Fashion Week – Who We Are. Besoek op 17 Augustus 2017'']</ref>]] Los Angeles het meer museums en teaters as enige ander Amerikaanse stad,<ref>{{en}} [http://www.discoverlosangeles.com/what-to-do/culture ''Discover Los Angeles: Culture. Besoek op 29 Februarie 2016'']</ref> terwyl die gesiene dagblad ''New York Times'' Los Angeles se Filharmoniese Orkes (''Los Angeles Philharmonic'', of kort ''LA Phil'' genoem) as die "belangrikste" in die Verenigde State beskryf het.<ref>{{en}} [https://www.nytimes.com/2017/04/18/arts/music/los-angeles-has-americas-most-important-orchestra-period.html?_r=0 Zachary Woolfe: ''Los Angeles Has America’s Most Important Orchestra. Period''. In: ''New York Times'', 18 April 2017]</ref> Die futuristiese ''Walt Disney Concert Hall'' is volgens 'n ontwerp van die bekende Kanadees-Amerikaanse argitek Frank Gehry gebou en op 23 Oktober 2003 ingewy. Die konsertgebou het danksy 'n vennootskap van Los Angeles County en privaat borge soos onder meer Lillian Disney (1899–1997) en ander lede van die Disney-familie ontstaan en huisves die Filharmoniese Orkes van Los Angeles onder leiding van Gustavo Dudamel en die ''LA Master Chorals''. Die Theater District langs die Broadway staan bekend vir sy pragtige rolprentteaters. Die ''[[Bradbury Building]]'', wat in 1893 opgerig is, pronk met sy sonverligte atrium en stylvolle tralies van smeedyster om sy balkonne. In 1982 is die Bradbury net soos die nabygeleë rolprentteater ''Million Dollar Theater'' uit die jaar 1918 as argitektoniese agtergrond vir die Britse regisseur [[Ridley Scott]] se wetenskapsfiksie-rolprent ''[[Blade Runner]]'' gebruik. Die eerste rolprentteater van die Verenigde State, die ''Electric Theatre'' wat in 1902 geopen is, is in Los Angeles geleë. Ander ekstravagante rolprentteaters sluit die ''Los Angeles Theater'', wat in 1931 binne 'n tydperk van slegs 90 dae vir die première van [[Charlie Chaplin]] se ''City Lights'' opgerig is, en die ''Orpheum'' in, 'n pragtige voorbeeld van die Neorenaissance-boustyl met breë trappe en elegante ligkrone. Die ''Hollywood Bowl'', 'n natuurlike amfiteater, is in die heuwellandskap buite Los Angeles geleë en huisves die Filharmoniese Orkes van Los Angeles en die Hollywood Bowl-orkes. Kunstenaars soos die [[Beatles]], [[Frank Sinatra]] en [[Mikhail Baryshnikov]] het al hier opgetree. === Museums === [[Lêer:Getty Center Central Garden.jpg|duimnael|links|Die sentrale tuin van die Getty Center]] [[Lêer:Getty Museum (2344713792).jpg|duimnael|Getty Museum]] Los Angeles beskik oor 'n groot aantal beduidende museums soos die ''History Center of the California Historical Society'', die ''Armand Hammer Museum of Art and Cultural Center'', die ''Southwest Museum'' met sy versameling van Eerste Nasies-kuns, die ''J. Paul Getty Museum'' en die ''Los Angeles County Museum of Art (LACMA)''. Die ''Museum of Contemporary Art (MOCA)'' is in 1986 op die Grand Avenue se California Plaza geopen. Die gebouekompleks, 'n speelse ontwerp met rooierige, geometriese blokke, is deur die Japannese argitek [[Arata Isozaki]] geskep wat na die gebou as "'n klein dorp in die vallei van wolkekrabbers" verwys het. Die museum vertoon 'n indrukwekkende versameling van skilderye en beelde van Franz Kline, [[Mark Rothko]], Robert Rauschenberg, Claes Oldenburg en Antoni Tapies. Die ''Santa Monica Museum of Art'' in die voorstad Santa Monica lok kunsliefhebbers met sy versameling van eietydse kuns. Die ''Getty Museum'', 'n instelling van wêreldfaam, is in Brentwood geleë, 'n distrik van West Los Angeles in die Santa Monica-berge. Die sentrum huisves sedert 1997 die ''J. Paul Getty Museum'' en ander wetenskaplike instellings soos die ''Getty Conservation Institute'' wat veral restourasiewerk doen, en die ''Getty Leadership Institute'', 'n opleidingsentrum vir vakpersoneel van musea. Die miljardêr J. Paul Getty se persoonlike versameling van sowat 50&nbsp;000 kunswerke, waaronder veral klassieke kuns soos beeldhouwerke, skilderye, tekeninge, manuskripte en foto's, word in die ''[[J. Paul Getty Museum]]'' vertoon wat vrye toegang aan besoekers bied. Die gebouekompleks is deur die Amerikaanse argitek Richard Meier ontwerp en in die tydperk tussen 1991 en 1997 opgerig. === Groen ruimtes === ==== Griffith Park ==== [[Lêer:Los Angeles Cathedral.jpg|duimnael|links|Rooms-Katolieke Katedraal van Ons Dame van die Engele]] [[Lêer:Skyline from Griffith Observatory.jpg|duimnael|Die sterrehemel en LA se stadshorison soos gesien vanuit die Griffith-sterrewag]] [[Lêer:Travel Town, Los Angeles-7079764681.jpg|duimnael|Historiese lokomotiewe in die ''Travel Town Museum'']] Griffith Park, geleë in die Hollywood Hills net noord van die stadsbuurt Los Feliz, is die tiende grootste Amerikaanse park in munisipale besit en een van die mees uitgestrekte stedelike parke in Noord-Amerika met 'n oppervlakte van meer as 4&nbsp;300 akkers en landskapsvorme wat van sagte groen velde en heuwels tot ruwe berghellings strek. Die park, wat oorspronklik deel uitgemaak het van die landgoed Rancho Los Feliz, is genoem na sy vroeëre eienaar, "kolonel" Griffith J. Griffith, 'n [[Wallis|Walliese]] nyweraar en filantroop.<ref>{{en}} [http://www.discoverlosangeles.com/blog/guide-las-griffith-park ''Discover Los Angeles: The Guide to Griffith Park. Besoek op 5 Junie 2017'']</ref> In 1896 het Griffith vyf vierkante myl se grond op sy landgoed aan die inwoners van Los Angeles (of, soos hy dit gestel het, die stad se ''plain people''<ref>{{en}} [https://www.kcet.org/shows/lost-la/the-complex-life-of-griffith-j-griffith ''KCET.org: History & Society – The Complex Life of Griffith J. Griffith. Besoek op 25 Maart 2020'']</ref>) bemaak. Die park is danksy verdere grondskenkings, munisipale grondaankope en privaat grond, wat in die publieke domein geval het, uitgebrei tot sy huidige grootte. Tans is sommige van Los Angeles se besienswaardighede in Griffith Park geleë: Los Angeles se diere- en botaniese tuin, die Griffith-sterrewag, die [[Hollywood-kenteken]], die opelugteater ''The Greek Theatre'', die Autrey-museum van die Amerikaanse Weste, die spoorwegmuseum ''Travel Town Museum'' en ''Sunset Ranch Hollywood''. ==== Los Angeles se dieretuin en botaniese tuin ==== ''Los Angeles Zoo and Botanical Gardens'' is in 1966 op 'n perseel van 133 akkers in Griffith Park gevestig. Tans word in die dieretuin 1&nbsp;100 diere van meer as 250 spesies aangehou, insluitende 29 wat as bedreig beskou word. Die botaniese tuin se versamelings sluit verskeie plantetuine in waar meer as 7&nbsp;400 plante van meer as 800 spesies besigtig kan word. Die dieretuin, wat jaarliks meer as 1,5 miljoen besoekers lok, word deur bestuur deur sy eienaar, die Stad Los Angeles. Belangrike afdelings sluit in LAIR (met lewende [[Amfibie|amfibieë]], werwelloses en [[reptiel]]e), [[olifant]]e van Asië, die Campo-Gorillareservaat, die ''Tom Mankiewicz Conservation Carousel'' en die nuwe uitstalling oor die "Reënwoude van die Amerikas". Die dieretuin is daarnaas aktief betrokke by die bewaring van Kaliforniese kondors, alhoewel hulle nie in die tuin vertoon word nie. Hierdie inheemse roofvoël is van uitwissing bedreig nadat meedoënlose jag op hom gemaak is met loodkoeëls en vergiftigde karkasse, terwyl ook kragleidings en die organochloorproduk [[DDT]] hul tol geëis het. Eers in die laat 1990's is enkeles vrygelaat om weer hul plek in hul natuurlike habitat, die klowe van die [[Grand Canyon]], in te neem.<ref>{{af}} [http://m24lbarg01.naspers.com/argief/berigte/landbouweekblad/2000/07/28/44/1.html Gerhard Verdoorn: ''Sasol se aasvoël- en boerereeks (7): Gifplanters saai ellende onder aasvreters''. In: ''Landbouweekblad'', 28 Julie 2000. Besoek op 17 Augustus 2017] {{dooie skakel}}</ref> == Susterstede == [[Lêer:Los Angeles City Hall with sister cities 2006.jpg|duimnael|upright|'n Teken naby die stadsaal wys na Los Angeles se susterstede]] {{columns-list|3| * {{vlagikoon|Israel}} [[Eilat]], [[Israel]], sedert 1959.<ref name="Susterstede">{{en}} {{cite web |url=https://sistercities.lacity.org |title=Sister Cities of Los Angeles |publisher=Los Angeles |accessdate=21 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Japan}} [[Nagoja]], [[Japan]], sedert 1959.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Brasilië}} [[Salvador da Bahia]], [[Brasilië]], sedert 1962.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Frankryk}} [[Bordeaux]], [[Frankryk]], sedert 1964.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Duitsland}} [[Berlyn]], [[Duitsland]], sedert 1967.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Zambië}} [[Lusaka]], [[Zambië]], sedert 1968.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]], [[Meksiko]], sedert 1969.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Auckland]], [[Nieu-Seeland]], sedert 1971.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Suid-Korea}} [[Busan]], [[Suid-Korea]], sedert 1971.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Indië}} [[Mumbai]], [[Indië]], sedert 1972.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Iran}} [[Teheran]], [[Iran]], sedert 1972.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Republiek China}} [[Taipei]], [[Republiek China]], sedert 1979.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Volksrepubliek China}} [[Guangzhou]], [[Volksrepubliek China]], sedert 1981.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Griekeland}} [[Athene]], [[Griekeland]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Sint Petersburg]], [[Rusland]], sedert 1984.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]], [[Kanada]], sedert 1986.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Egipte}} [[Giza]], [[Egipte]], sedert 1989.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Indonesië}} [[Djakarta]], [[Indonesië]], sedert 1990.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Litaue}} [[Kaunas]], [[Litaue]], sedert 1991.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Filippyne}} [[Makati]], [[Filippyne]], sedert 1992.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Kroasië}} [[Split]], [[Kroasië]], sedert 1993.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|El Salvador}} [[San Salvador]], [[El Salvador]], sedert 2005.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Libanon}} [[Beiroet]], [[Libanon]], sedert 2006.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Italië}} [[Ischia, Kampanië|Ischia]], [[Italië]], sedert 2006.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Armenië}} [[Jerewan]], [[Armenië]], sedert 2007.<ref name="Susterstede" /> }} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} ; Algemene inligting ---- * {{en}} {{Wikivoyage}} * {{en}} [http://www.lacity.org/ ''Amptelike webwerf''] * {{en}} [http://www.laalmanac.com/index.php ''Los Angeles Almanac''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Los-Angeles-California|title=Los Angeles|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=21 Mei 2024}} ; Argitektuur en stadsbeplanning ---- * {{en}} [https://www.laconservancy.org/explore-la/curating-city/modern-architecture-la/history-la-modernism ''Los Angeles Conservancy: History of L.A. Modernism''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/cities/gallery/2017/feb/09/unbuilt-los-angeles-city-might-have-been-in-pictures ''The Guardian, Manchester, 9 Februarie 2017: Unbuilt Los Angeles: the city that might have been – in pictures''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/cities/2016/aug/24/radical-alternative-reyner-banham-man-changed-perception-los-angeles ''The Guardian, Manchester, 24 Augustus 2016: A 'radical alternative': how one man changed the perception of Los Angeles''] * {{en}} [http://latimesblogs.latimes.com/culturemonster/2011/04/reading-la-banhams-four-ecologies-turns-40.html ''Los Angeles Times, 22 April 2011: Reading L.A.: A Reyner Banham classic turns 40''] * {{en}} [https://www.laconservancy.org/ ''Los Angeles Conservancy''] * {{en}} [http://plan.lamayor.org/ ''The Sustainable City pLAn''] * {{en}} [https://www.architecturaldigest.com/gallery/architectural-landmarks-los-angeles/all ''Architectural Digest: 25 Must-See Architectural Landmarks in Los Angeles''] * {{en}} [https://www.theguardian.com/cities/gallery/2019/jan/09/concrete-city-beauty-los-angeles-in-pictures ''The Guardian, 9 Januarie 2019: Concrete city: the beauty of Los Angeles' most popular material – in pictures''] * {{en}} [https://www.re-thinkingthefuture.com/architects-lounge/a1159-autobiography-of-walt-disney-concert-hall/ ''Rethinking the Future: Autobiography of Walt Disney Concert Hall''] ; Los Angeles en sy veranderende fisieke omgewing ---- * {{en}} [https://www.arcadis.com/en/global/arcadis-blog/nate-cherry/future-city-la-part-i-mobility/ Nate Cherry, Arcadis: ''Future City L.A. - Part I: Mobility''] * {{en}} [https://www.arcadis.com/en/global/arcadis-blog/nate-cherry/future-city-la-part-ii-the-impresario/ Nate Cherry, Arcadis: ''Future City L.A.- Part II: The Impresario''] * {{en}} [https://www.arcadis.com/en/global/arcadis-blog/nate-cherry/future-city-la-part-iii-pluralist-infrastructure/ Nate Cherry, Arcadis: ''Future City L.A. - Part III: Pluralist Infrastructure''] ; Musiek ---- * {{en}} [https://www.theguardian.com/music/ng-interactive/2017/feb/07/los-angeles-music-artists-playlist-kendrick-lamar-warpaint-joanna-newsom ''The Guardian – The Sound of LA''] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Los Angeles| ]] mllfy3sbsh1fmoldr1x095x4nkhjfyd 0 9242 2912194 2775360 2026-06-18T11:42:23Z Jcb 223 2912194 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas skryfstelsel | kleur = lightblue | kop = Rune-alfabet | beeld = CodexRunicus.jpeg | breedte = 250 | onderskrif = Codex Runicus. | soort = [[Alfabet]] | tyd = Vanaf 2de eeu v.C. | rigting = Links na regs, [[boestrofedon]] | streek = | tale = [[Germaanse tale]] | fam1 = [[Egiptiese hiërogliewe]] | fam2 = [[Proto-Sinaïtiese skrif|Proto-Sinaïties]]^[a] | fam3 = [[Fenisiese alfabet|Fenisies]] | fam4 = [[Griekse alfabet|Grieks]] | fam5 = [[Oud-Italiese alfabette|Oud-Italies]] | suster = | dogter = | iso15924 = Runr, 211 | unicode = Runic, [http://www.unicode.org/charts/PDF/U16A0.pdf U+16A0&ndash;U+16FF] | otherkop = Nota | other1 = <small>Hierdie bladsy kan fonetiese [[IFA]]-simbole of letters uit ander alfabette bevat</small> | portaal = Skryfstelsels }} [[Lêer:01 Runes of the Elder Futhark painted on little stones - Runen des älteren Futhark auf kleine Steine gemalt.jpg|duimnael|Die Ou Futhark]] [[Lêer:02 Runes of the Younger Futhark painted on little stones - Runen des jüngeren Futhark auf kleine Steine gemalt.jpg|duimnael|Die Nuwe Futhark]] [[Lêer:Anglosaxonrunes.JPG|duimnael|Die Anglo-Saksiese Fuþark-alfabet]] [[Lêer:Vaksalastenen.jpg|duimnael|Runes op die Vaksale runesteen naby [[Uppsala]], [[Swede]]]] [[Lêer:Björketorpsstenen.jpg|duimnael|Die 4,2 m lange Björketorp Runesteen in Ronneby, [[Swede]]]] Die '''rune-alfabet''' of '''Fuþark''' (Þ is soos Engelse 'th' in ''thin'' uitgespraak) is die oudste bekende alfabet wat in die Germaanse lande in gebruik was. Die rune-alfabet bestaan uit letters wat hoofsaaklik saamgestel is uit regte en hoekige lyne wat maklik in steen of hout ingegraveer kon word. Die term "Rune" beteken geheimenis of fluistering. Die oudste rune-alfabet staan bekend as die ou FUTHARK waar elke letter verwys na die eerste ses simbole in die stelsel. Die ou Futhark bestaan uit 24 rune-inskrifte in 'n spesifieke volgorde, wat verdeel is in drie groepe van agt inskrifte. Elke letter in die Rune-alfabet bestaan uit reguit strepe en stel 'n letter voor asook 'n faset van menslike ervaring en geestelike energie. == Oorsprong == Moltke<ref name="moltke">Moltke, Eric. 1985. ''Runes and their origin. Denmark and Elsewhere''. National Museum of Denmark.</ref> bied 'n omvattende perspektief op die ontstaan van die runes, en verskaf waardevolle insigte oor verskillende teorieë en historiese kontekste. Die vraag of die runiese alfabet een moeder of verskeie gehad het, en of sy [[Fenisies]], [[Grieks]], [[Etruskies]] of [[Romeins]] was, word breedvoerig hierin bespreek. Moltke se werk steun sterk op beginsels van alfabetgeskiedenis, 'n vakgebied wat hy erken as 'n "troebel onderwerp" vir baie filoloë. Hy waarsku teen kortsigheid en dring daarop aan dat die oorsprong van die runes binne 'n groter historiese en kulturele konteks ondersoek moet word. Hy verwys na die Fenisiese alfabet, die Griekse alfabette, en die Etruskiese skrif as moontlike invloede. Sy vergelykende kaart wat Etruskiese, Latynse en runiese letters vergelyk, is van besondere belang, aangesien dit visueel die ooreenkomste en verskille tussen hierdie verskillende skryfstelsels illustreer. Hierdie benadering help om 'n meer genuanseerde perspektief te kry op die moontlike oorsprong van die runes, en vermy simplistiese verklarings. Die vergelyking met die Latynse alfabet, veral, is krities, aangesien die Latynse invloed in die Germaanse gebiede onmiskenbaar was. Die vraag is egter nie of daar invloed was nie, maar hoe hierdie invloed omgeskakel is in die unieke runiese skrif. Antonsen<ref>Antonsen, Elmer H. 2002. ''Runes and Germanic Linguistics''. De Gruyter.</ref> voeg 'n verdere dimensie by die bespreking. Antonsen beklemtoon die noodsaaklikheid van 'n streng linguistiese benadering tot die studie van runes. Hy voer aan dat die verduidelikings vir sekere linguistiese vorme wat in standaardwerke oor runes gegee word, dikwels verkeerd is. Antonsen se benadering is gegrond in 'n "gewysigde Amerikaanse strukturalistiese benadering" tot taalanalise, wat hy beskou as die geskikste vir die studie van geskrewe taal. Hierdie metodologiese benadering is belangrik, aangesien dit verseker dat die analise van die runes gebaseer is op objektiewe linguistiese beginsels eerder as subjektiewe interpretasies. Antonsen se fokus op die oudste attestasies van enige Germaanse taal onderstreep die belangrikheid van die runes as 'n primêre bron vir die rekonstruksie van vroeë Germaanse tale. Hy bevraagteken die rol van paleografie en benadruk dat die behoorlike fokus op die linguistiese struktuur van die runes moet wees. Hy gaan verder deur te sê dat die rol van runologie nie net moet wees om tekens te ontsyfer nie, maar ook om linguistiese rekonstruksie te doen en sodoende die ontwikkeling van Germaanse tale te verstaan. Antonsen bespreek ook die verhouding tussen runologie en mitologie. Hy waarsku teen die oorinterpretasie van runes in terme van mitologiese betekenisse en dring daarop aan dat die linguistiese aspekte voorrang moet geniet. Hierdie waarskuwing is relevant, aangesien die runes dikwels in 'n romantiese en mistieke lig gesien word, wat kan lei tot 'n verwronge begrip van hul oorspronklike funksie en betekenis. Antonsen pleit vir 'n meer nugter en wetenskaplike benadering, gebaseer op die analise van die linguistiese data self. Hy stel die hipotese dat die oorsprong van die runes hoofsaaklik te vinde is in 'n behoefte vir 'n praktiese skryfstelsel vir administratiewe en kommersiële doeleindes, eerder as 'n esoteriese of magiese sisteem. Hy gaan voort om verskillende linguistiese rekonstruksies te doen, waaronder die Proto-Germaanse vokale, die laat Proto-Germaans, en die einde van Proto-Germaans bespreek word. Hierdie rekonstruksies verskaf insigte oor die taal wat agter die runes lê, en help om die ontwikkeling van die runiese skrif te verstaan. Looijenga<ref>Looijenga, Tineke. 2003. ''Texts & Contexts of the Oldest Runic Inscriptions''. BRILL.</ref> bied 'n ander perspektief deur die historiese en argeologiese konteks van die runes te beklemtoon. Looijenga bespreek die geskiedenis van runiese navorsing en die verskillende teorieë wat oor die eeue voorgestel is. Van die vroeë Bybelse interpretasies tot die meer moderne linguistiese benaderings, Looijenga bied 'n omvattende oorsig van die ontwikkelende begrip van die runes. Sy bespreek ook die rol van argeologiese vondste en die sosiale en kulturele kontekste waarin die runes gebruik is. Hierdie benadering is belangrik, aangesien dit die runes as meer as net 'n skryfstelsel sien, maar as 'n artefak wat ingebed is in 'n spesifieke historiese en kulturele milieu. Looijenga se fokus op die "runeskrywers" en hul sosiale konteks is veral waardevol, aangesien dit die mense agter die runes na vore bring. Sy bevraagteken die aanname dat die runes hoofsaaklik vir magiese of religieuse doeleindes gebruik is, en stel voor dat hulle ook 'n praktiese rol in administratiewe en kommersiële aktiwiteite gespeel het. Die historiese oorsig wat Looijenga bied, toon aan hoe die begrip van die runes oor tyd ontwikkel het. Die vroeë romantiese interpretasies, wat die runes met magiese en mistieke kragte verbind het, word gekontrasteer met die latere wetenskaplike benaderings wat op linguistiese en argeologiese bewyse steun. Hierdie ontwikkeling weerspieël die algemene verandering in die wetenskaplike benadering tot die studie van die verlede, van spekulatiewe teorieë tot empiriese ondersoek. Looijenga bespreek ook die geografiese verspreiding van die vroegste runiese vondste en die moontlike rol van die [[Romeinse]] limes in die verspreiding van skrif. Sy stel die hipotese voor dat die [[Germaanse]] stamme wat met die [[Romeine]] in aanraking gekom het, die skrif kon aangeneem en aangepas het vir hul eie doeleindes. Hierdie teorie word ondersteun deur die feit dat baie van die vroegste runiese vondste naby die Romeinse grens gevind is. Die geografiese verspreiding van die runes dui ook op die moontlike rol van handelsroetes en kulturele uitruilings in die verspreiding van die skrif. == Rune-alfabette == Daar is vier hoof rune-alfabette: * Die Ou Fuþark rune-alfabet met 24 Runes * Die Jonger Fuþark rune-alfabet met 16 Runes * Die Anglo-Saksiese Fuþorc rune-alfabet met 33 Runes * Die Armanse Fuþark rune-alfabet met 18 Runes == Ou Fuþark == Die ou Fuþark bestaan uit die volgende simbole en hul betekenisse: # '''Fehu''' - Rykdom en vooruitstrewenheid ('Vee') # '''Uruz''' - Fisiese en verstandelike gesondheid ('Oeros') # '''Þurisaz''' - Verdediging en beskerming ('Donder') # '''Ansuz''' - Kommunikasie en kundigheid ('God(e)') # '''Raiðo''' - (Ð = 'th' in Engelse ''the'') Vervoer en verandering ('Ry') # '''Kenaz''' - Kreatiwiteit en produktiwiteit ('Fakkel') # '''Gebo''' - Verbinding en verhoudings ('Geskenk') # '''Wunjo''' - Geluk en harmonie ('Wen') # '''Hagalaz''' - Oorsaak-gevolg en geleentheid ('Hael') # '''Naudiz''' - Behoefte en kwytskelding ('Nood') # '''Isaz''' - Stilte en afwagting ('Ys') # '''Jeran''' - Oes en vergoeding ('Jaar') # '''Eihwaz''' - Bestuur en insig ('Oog'?) # '''Perðro''' - Geluk en samewerking ('Peer-boom'?) # '''Algiz''' - Leiding en hulp ('Bok') # '''Sowilo''' - Krag en motivering ('Son') # '''Tiwaz''' - Oorwinning en regverdigheid ('Dins') # '''Berkaną''' - Versorging en wedergeboorte ('Berk') # '''Ehwaz''' - Vennootskap en werk ('Perd') # '''Mannaz''' - Menslikheid en samehorigheid ('Man') # '''Lagaz''' - emosies en die onbewuste ('Meer') # '''Ingwaz''' - Avontuur en sukses # '''Dagaz''' - Balans en selvernuwing ('Dag') # '''Oþala''' - Familie en tuiste ('Edel') == Die Armanse rune-alfabet == [[Lêer:Armanenrunor i cirkel med siffror.png|duimnael|links|"Rune sirkel van die [[Armanse rune-alfabet|Armanse fuþork]].]] Die Armanse Futhark is van 'n suiwer esoteriese oorsprong. Die stelsel was ontwikkel deur die okkultiese visie van [[Guido von List]]. List het daarop aangedring dat die Armense Futhark die mees oorspronklike rune-alfabet is waarvan al die ander rune-alfabette gekom het. Kenners is dit eens dat daar tans geen historiese inligting is om die afleiding te bevestig nie. Die Armanse Futhark het egter baie veld gewen onder Duitse Runemeesters en het die basis gevorm vir die praktiese toepassing wat vir die runes ontwikkel is deur [[S.A. Kummer]] voor die [[Tweede wêreldoorlog]]. Na die oorlog is dit verder ontwikkel deur [[Karl Spiesberger]] Die stelsel het 'n stoorhuis geword van okkultiese idees en het verfyn geraak as 'n baie gesofistikeerde filosofiese stelsel. == Historiese gebruik == Die gebruik van runes strek oor 'n lang tydperk en verskeie geografiese gebiede, hoofsaaklik in die Germaanse wêreld. Moltke<ref name="moltke" /> bied 'n uiteensetting van die verskillende runiese periodes en hul alfabette. Moltke verdeel die runiese geskiedenis in drie hoofperiodes, elk met sy eie kenmerkende alfabetiese vorme en inskripsies. Die eerste periode, bekend as die Oudste Futhark periode, strek ongeveer vanaf die 2de tot die 7de eeu n.C. Hierdie tydperk word gekenmerk deur die gebruik van die 24-karakter Futhark, wat die oudste bekende runiese alfabet is. Die inskripsies uit hierdie periode, soos Moltke aandui, word dikwels op voorwerpe soos juweliersware, wapens en gereedskap gevind. Die taal wat in hierdie inskripsies gebruik word, word algemeen as Proto-Noors of Vroeë Germaans beskou. Die inskripsies is oor die algemeen kort en kripties, en hul interpretasie kan uitdagend wees. Moltke lys verskeie voorbeelde van hierdie vroeë inskripsies, insluitend die goue horings van Gallehus en die Stenmagle-boks, wat 'n blik gee op die materiële kultuur en moontlike sosiale gebruike van daardie tyd. Dit is gedurende hierdie tyd dat die basiese vorme van die runes ontwikkel en versprei het oor 'n groot gebied, wat strek van [[Skandinawië]] tot [[Sentraal-Europa]]. Die tweede periode word tipies die [[Vikingtydperk]] genoem, wat ongeveer van die 8ste tot die 11de eeu n.C. strek. Gedurende hierdie tyd het 'n beduidende verandering in die runiese alfabet plaasgevind, met die Oudste Futhark wat ontwikkel het in die Jonger Futhark, wat slegs 16 karakters gehad het. Hierdie vereenvoudiging van die alfabet het gelei tot 'n verandering in die manier waarop die runes gebruik is. Moltke wys daarop dat die Vikingtydperk gekenmerk word deur 'n toename in die aantal runestene, veral in [[Denemarke]] en [[Swede]]. Hierdie stene dien as monumente en bevat dikwels uitgebreide inskripsies wat vertel van oorledenes, hul prestasies en die oprigting van die stene. Die taal wat in hierdie inskripsies gebruik word, is [[Oud-Noors]], wat reeds duidelike dialektiese verskille toon. Moltke bespreek die oorgang van die ouer alfabet na die jonger een, met verwysing na die Gørlev-steen se Futhark as 'n voorbeeld van hierdie oorgangsfase. Die Snoldelev-steen word ook uitgelig as 'n voorbeeld van 'n inskripsie wat 'n duidelike skryfmodel vir die 16-rune Futhark bied. Die derde periode, die Middeleeuse Periode, strek ongeveer van die 12de tot die 15de eeu n.C. en selfs later in sommige gebiede. Gedurende hierdie tyd het die gebruik van runes begin afneem namate die Latynse alfabet meer algemeen geword het, veral in kerklike en administratiewe kontekste. Nietemin het runes steeds in sekere gebiede en vir spesifieke doeleindes voortbestaan. Moltke beskryf hierdie periode as 'n tyd van verdere ontwikkeling en diversifikasie van die runiese alfabet, met die opkoms van verskillende plaaslike en streekvariante. Inskripsies uit hierdie tydperk word dikwels gevind op grafstene, kerkmeubels, persoonlike voorwerpe en selfs geboue. Die taal wat in hierdie inskripsies gebruik word, is Middeleeuse [[Deens]], [[Sweeds]], Noors, ens., wat 'n verdere evolusie van die Oud-Noorse taal verteenwoordig. Moltke verwys na die runiese inskripsies op grafstene en geboue as 'n belangrike bron vir die studie van die Middeleeuse samelewing, insluitend die verskillende ambagte, die sosiale hiërargie en selfs die godsdienstige praktyke. == Moderne gebruik == Rune-skrifte word vandag gebruik vir [[waarsêery]], [[meditasie]], om [[towerkrag]] op te wek, of net as gewone skrifvorm. ==Verregse misbruik== Verregse bewegings, veral in die Duitssprekende wêreld, het 'n lang geskiedenis van die misbruik van Germaanse geskiedenis, kultuur, en mitologie vir hul ideologiese doeleindes. Schuppener<ref>Schuppener, Georg. 2021. ''The Germanic Tribes, the Gods and the German Far Right Today''. Routledge</ref> bespreek hierdie verskynsel breedvoerig. Hy wys daarop dat verregse groepe elemente uit die geskiedenis selektief aanneem en aanpas om 'n narratief te skep wat hul huidige politieke agenda ondersteun. Hierdie selektiewe interpretasie sluit die misbruik van runes in, waar antieke simbole en skrifte 'n nuwe, dikwels verdraaide betekenis kry om 'n nasionalistiese en rassistiese ideologie te bevorder. Runes, as 'n antieke Germaanse skrif, het 'n spesiale aantrekkingskrag vir verregses. Runes word gesien as 'n simbool van 'n Germaanse identiteit, wat die verregses probeer herstel en suiwer. Schuppener beskryf hoe spesifieke runes, soos die "Sig" rune (ᛋ) en die "Odal" rune (ᛟ) wat 'n erfenis of familie simboliseer), deur [[Nazi]]-organisasies en hul hedendaagse opvolgers gebruik is en word. Die "Sig" rune, byvoorbeeld, is gebruik as die simbool van die [[SS]], terwyl die "Odal" rune gebruik is om 'n idee van 'n suiwer, erflike Duitse afstamming te beklemtoon. Hierdie runes word dus ontdaan van hul oorspronklike betekenis en gebruik as 'n manier om 'n gevoel van eksklusiewe identiteit en superioriteit te bevorder. Von Schnurbein<ref>Von Schnurbein, Stefanie. 2016. ''Norse Revival. Transformations of Germanic Neopaganism''. BRILL</ref> voeg 'n ander dimensie tot hierdie bespreking toe. Von Schnurbein ondersoek hoe die Germaanse Neopaganisme, of [[Ásatrú]], deur verregses misbruik word. Sy wys daarop dat verregse elemente binne hierdie bewegings sekere runes en simbole gebruik om 'n "volkse" (völkisch) of rassistiese interpretasie van die Germaanse geloof te bevorder. Hierdie interpretasie beklemtoon die belangrikheid van 'n vermeende "Arriese" ras en kultuur, en gebruik runes om 'n gevoel van verbintenis met 'n geïdealiseerde verlede te skep. Hierdie "volkse" groepe gebruik runes om 'n eksklusiewe identiteit te skep, wat dikwels gepaard gaan met [[xenofobie]] en [[anti-Semitisme]]. Von Schnurbein se werk beklemtoon ook die konflik binne die Germaanse Neopaganisme tussen "volkse" en "universalistiese" groepe. Die "universalistiese" groepe verwerp die rassistiese interpretasie van die Germaanse geloof en die misbruik van runes. Hulle fokus eerder op die spirituele en etiese aspekte van die Germaanse mitologie en tradisies, en verwerp enige vorm van diskriminasie of haatspraak. Die verregse misbruik van runes is dus 'n bron van spanning en stryd binne die moderne Germaanse Neopaganisme. Die verregse misbruik van runes is nie net 'n historiese verskynsel nie, maar duur tot vandag toe voort. Schuppener se boek wys daarop dat hedendaagse verregse groepe steeds runes en ander Germaanse simbole gebruik in hul propaganda en kleredrag. Hierdie simbole word gebruik om 'n gevoel van verbintenis met die Nazi-verlede te skep en om 'n boodskap van haat en eksklusiviteit te kommunikeer. Die misbruik van runes is dus 'n aktuele probleem. ==Vaktydskrif== Sedert Desember 2010 is [https://futhark-journal.com Futhark] 'n onafhanklike wetenskaplike jaarblad wat vanuit die Runiese Argief by die Museum vir Kultuurgeskiedenis, Universiteit van Oslo, en die Uppsala Runiese Forum by die Departement Skandinawiese Tale, Uppsala Universiteit, bedryf word. == Sien ook == * [[Geskiedenis van die alfabet]] * [[Rök-steen]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Germaanse tale]] [[Kategorie:Geskiedenis]] [[Kategorie:Alfabette]] pecs88rxvpb5dz53181yrlsjdb68ndd 0 10098 2912134 2857292 2026-06-18T08:16:49Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912134 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Solar_planets.jpg|framed|Planete rofweg volgens grootte, maar nie afstand nie. Let op 'n gedeelte van die son bo aan die beeld.]] '''P≈#7^#''' is die algemene term vir 'n groot hemelliggaam wat aanvanklik of permanent om 'n [[ster]] wentel, maar wat nie 'n maan of self 'n ster is nie, gerond is weens sy eie [[swaartekrag]], en voldoende swaartekrag het om ander voorwerpe uit sy eie [[wentelbaan]] te verwyder (''naamlik die rede waarom Pluto na [[dwergplaneet]]-status afgegradeer is, en [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] in die [[asteroïdegordel]] ook nie as 'n planeet beskou word nie''.) Die term kom van die Griekse woord πλανήτης, ''planētēs'', wat ''swerfling'' beteken. Dié naam is gekies omdat antieke waarnemers gesien het dat die planete in die hemelruim rondbeweeg, terwyl die normale sterre staties ten opsigte van mekaar bly. Tans erken die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] agt planete in ons [[sonnestelsel]]. [[Pluto (planeet)|Pluto]], wat na sy ontdekking as die negende planeet beskou is, word egter sedert 2006 as 'n [[dwergplaneet]] geklassifiseer. == Planeetvorming == Die proses waardeur planete gevorm word, is nie heeltemal duidelik nie. Die algemene teorie is tans dat 'n nuwe ster uit 'n [[newelwolk]] onder die invloed van swaartekrag vorm. Die oorblyfsels van die wolk vorm dan 'n skyf van [[ruimtestof]] en [[gas]] wat rondom die ster wentel. Plaaslike massakonsentrasies veroorsaak dat meer van hierdie stof uit die wolk konsentreer en onder die invloed van swaartekrag bymekaarkom om planete te vorm. Wanneer die ster eindelik ontsteek, veroorsaak die [[sonwind]] dat die oorblywende vrydrywende gas en stof afgedryf word. Namate die mensdom se kennis van ander planetestelsels uitbrei, word hierdie teorie egter al hoe meer bevraagteken. == Planetêre massa == ’n Voorwerp met planetêre massa, soms ’n '''planemo''' genoem, is ’n hemelliggaam met ’n groot genoeg massa sodat dit [[hidrostatiese ewewig]] bereik het (dus deur sy eie [[swaartekrag]] rond gedruk is). Alle planete het planetêre massa, maar die term word veral gebruik om voorwerpe te beskryf wat nie aan al die vereistes van ’n planeet voldoen nie. Dit sluit [[Dwergplaneet|dwergplanete]], die groter [[Natuurlike satelliet|mane]] en voorwerpe in wat nie om ’n [[ster]] wentel nie. == Planete in ons Sonnestelsel == :''Hoofartikel: [[Sonnestelsel]]''. Die aanvaarde planete in ons [[Sonnestelsel]] is, met die uitsondering van die [[Aarde]], na gode uit die [[Griekse mitologie|Griekse]] en [[Romeinse mitologie]] vernoem. Antieke waarnemers het die Aarde tewens nie as 'n planeet beskou nie, maar as die middelpunt van die heelal. Dié [[Geosentrisme|geosentriese]] kosmologie is sedert [[Nicolaas Copernicus|Copernicus]] vervang met 'n [[Heliosentrisme|heliosentriese]] model wat [[Heliosentriese wentelbaan|Songesentreerde wentelbane]] en 'n Aardse [[draaias]] behels. Moderne metings dui aan dat die Son nie altyd die [[Massamiddelpunt|middelpunt]] van die Sonnestelsel vorm nie.<ref name = strum1>Stephen Strum, [https://www.earthtospacescience.com/post/for-the-next-several-years-the-sun-is-not-the-center-of-the-solar-system For the next several years, the sun is not the center of the solar system], ''Earth to Space Science'', 11 Desember 2018 (18 Februarie 2019 opdateer)</ref> Met die uitsondering van Jupiter omwentel die planete wel [[barisentrum|barisentra]] wat binne die Son geleë is. Die Son en Jupiter omwentel egter 'n barisentrum net bokant die Sonoppervlak. Die barisentrum van die Sonnestelsel in samehang is in konstante beweging relatief tot al die planete en die Son. Deur [[pulsar]]waarnemings te gebruik is hierdie punt in 2020 tot die naaste 100 meter bepaal. Dit was in 2023 heelwat bo die Sonoppervlak, maar keer teen 2030 terug na 'n punt naby die Son se kern.<ref name = strum1/> In ons Sonnestelsel is die Aarde die enigste planeet waarvan die wentelbaan gemaklik binne die [[bewoonbare sone]] val, [[Venus]] en [[Mars]] is naamlik na aan die binneste en buitenste rande daarvan. Die Aarde is tans ook die enigste met vloeibare oppervlakwater. Venus het die warmste [[atmosfeer]], en die digste atmosfeer van die rotsplanete. [[Mercurius]] is die enigste sonder 'n atmosfeer, en [[Neptunus]] is die winderigste en ondervind die laagste waargenome temperatuur. [[Saturnus]] en [[Jupiter]] het die meeste [[Natuurlike satelliet|mane]] — 274 en 95 is onderskeidelik in 2025 bekend. Hiervan is twee, naamlik die ysige [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]] en bewolkte [[Titaan (maan)|Titaan]], groter as die planeet Mercurius. Soos [[Kepler se wette|Kepler se derde wet]] aandui, word planete se omwentelingspoed volkome deur hul gemiddelde wentelradius bepaal. Hoe verder van die son aldus, hoe traer is 'n planeet se wentelspoed, en hoe langer die planeetjaar. Die spoed van planete se asrotasie is egter aan geen bekende wet onderhewig nie. Dit is wel relatief stadig by die rotsplanete, insluitend Pluto, en vinnig by die gasplanete. Jupiter, waar 'n asrotasie in minder as 10 uur voltooi word, roteer die vinnigste. Venus roteer daarenteen so stadig dat een solêre rotasie of Venusdag omtrent 'n halwe Venusjaar neem, en een sideriese rotasie meer as 'n Venusjaar.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AEE-Nvk_i3Y Only a Venus Sidereal day is longer than a Venus year!], Interplanetary, YouTube</ref> Die [[draaias]] van die Aarde is teen 'n hoek van 23 grade [[Sonnebaan|gekantel]], wat die [[seisoen]]e meebring. Mars, Saturnus en Neptunus is soortgelyk teen hoeke van onderskeidelik 25, 27 en 28 grade gekantel. Die draaiasse van Mercurius, Venus en Jupiter daarenteen is kwalik gekantel, terwyl [[Uranus]] weer byna op sy sy lê. In teenstelling met sy buurplanete Venus en Mars, word die Aarde deur 'n [[Aardmagnetisme|magnetiese dipoolveld]] omhul wat die atmosfeer teen die [[Sonwind]] en [[kosmiese straling]] beskerm. Die vier gasreuse het insgelyk magneetvelde, waarvan die van Jupiter die sterkste is. Met die uitsondering van Saturnus het hierdie [[magnetosfeer|magnetosfere]] hul eie as en ewenaar, wat met etlike grade van die planeet se draaias en fisiese ewenaar afwyk. Daar is agt planete in ons Sonnestelsel, naamlik vier rotsplanete in die binneste wentelbane, gevolg deur vier [[gasreus|gasplanete]] in die oorblywende buitenste wentelbane. Geen opmerklike oppervlak is by die gasplanete bekend nie. Vermoedelik neem hul digtheid geleidelik toe namate hul soliede kern genader word. Die oriëntasie van hul draaias word aldus deur waarnemings van hul magneetveld bereken, wat deur die oriëntasie van hul afgeplatte [[sferoïed]]-vormige gasoppervlak bevestig word. [[Verduistering|Okkultasie]] van sterre lewer weer uitslag omtrent gasplanete se wolkhoogtes, die temperatuur- en digtheidsgradiënte van hul atmosfere, asook hul gassamestelling wat uit die sterlig se [[spektraallyn|absorpsie]] en -[[verstrooiing]] afgelei word. In volgorde van die Son af is die planete en hul [[sterrekundige simbool|sterrekundige simbole]]: {{-}} [[Lêer:Apparent retrograde motion of Mars in 2003.gif|duimnael|300px|regs|Die relatiewe beweging van sekere ligte teen die agtergrond van vaste sterre was die basis vir die klassieke definisie van planete, naamlik "swerwende sterre". Hier word Mars se beweging vir 'n Aardse waarnemer oor 'n periode van vyf maande aangedui.]] '''Rotsplanete''' {| |- |1. [[Mercurius]] || [[Lêer:Mercury symbol.svg|20px]] |- |2. [[Venus]] || [[Lêer:Venus symbol.svg|20px]] |- |3. [[Aarde]] || [[Lêer:Earth symbol.svg|20px]] |- |4. [[Mars]] || [[Lêer:Mars symbol.svg|20px]] |} Die rotsplanete word ook as die binneplanete aangedui, wat saam met die [[asteroïedgordel]] die binneste sonnestelsel vorm. '''Gasreuse''' {| |- |5. [[Jupiter]] || [[Lêer:Jupiter symbol.svg|20px]] |- |6. [[Saturnus]] || [[Lêer:Saturn symbol.svg|20px]] |- |7. [[Uranus]] || [[Lêer:Uranus symbol.svg|20px]] |- |8. [[Neptunus]] || [[Lêer:Neptune symbol.svg|20px]] |} Die gasreuse vorm die buitenste sonnestelsel. Die derde sone, van Neptunus op 30&nbsp;[[Astronomiese eenheid|AE]] tot sowat 50&nbsp;AE word as die [[Kuipergordel]] aangedui, en meeste dwergplanete is hier geleë. ==Dwergplanete== [[Dwergplaneet|Dwergplanete]] word onderskei van mane, en het nie soos planete hul wentelbaan van ander objekte bevry nie. Dwergplanete het genoeg massa om naastenby sferies te wees, maar kan weens vinnige asrotasie ook langwerpig wees. Hierdie vorme is die gevolg van [[hidrostatiese ewewig]], en in 2025 is daar ses liggame bekend wat aan hieraan voldoen. Mane sowel as ringe word by sommige dwergplanete aangetref. Met die uitsondering van [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] in die [[asteroïedgordel]], word alle bekende dwergplanete in die Kuipergordel aangetref, waarvan [[Pluto]] die bekendste is. Die getal dwergplanete in die Kuipergordel is onbekend, maar word op sowat 200 geraam.<ref name=Brown>{{cite web|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/|author=Mike Brown|title=The Dwarf Planets|access-date=2008-01-20|author-link=Michael E. Brown}}</ref> ==Eksoplanete== {{multibeeld | direction = horizontal | header = 'n Kunstenaarsvoorstelling van planeetvorming | image1 = The_Mysterious_Case_of_the_Disappearing_Dust.jpg | width1 = 150 | caption1 = 'n [[Protoplanetêre skyf]] | image2 = PIA18469-AsteroidCollision-NearStarNGC2547-ID8-2013.jpg | width2 = 200 | caption2 = 'n [[Ruimtebotsing|Botsing]] van [[protoplaneet|protoplanete]] tydens planeetvorming }} Sedert die 1980's het die bestudering van [[eksoplanete]] vinnig gevorder. Die naaste bekende eksoplaneet is [[Alpha Centauri Bb]], en 'n paar duisend ander is reeds in die [[Melkweg]] opgespoor. Na raming is daar in die Melkweg alleen [[miljard]]e eksoplanete wat om ander sterre wentel. Alhoewel alle planete uit 'n gas- en stofskyf rondom 'n jong ster ontstaan, word baie planete egter deur versteurings uit hul ster se [[swaartekrag]]veld gewerp.<ref name="miller1">{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=Our Galaxy Is Home to Trillions of Worlds Gone Rogue: Astronomers have found that free-floating planets far outnumber those bound to a host star. |url= https://www.nytimes.com/2023/08/06/science/rogue-planets-milky-way.html |access-date=9 Augustus 2023 |agency=The New York Times |publisher= nytimes.com |date=6 Augustus 2023}}</ref> [[Weesplaneet|Weesplanete]] ontstaan byvoorbeeld wanneer protoplanete bots, en kleiner planete blyk meer vatbaar te wees. In die Melkweg alleen word die getal vryswewende planete tans op triljoene geraam, en planete wat van hul ster se swaartekragveld ontsnap het kan ses keer meer talryk wees as dié wat steeds om hul ster wentel.<ref name="miller1"/> ==Verwysings== {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|planeet}} {{PlaneteSon}} {{Normdata}} [[Kategorie:Planete| ]] 27mtpjs2kf6rlktlmn2umog8krxd80h 2912135 2912134 2026-06-18T08:17:13Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912135 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Solar_planets.jpg|framed|Planete rofweg volgens grootte, maar nie afstand nie. Let op 'n gedeelte van die son bo aan die beeld.]] '''P≈#7^#''' is die algemene term vir 'n groot hemelliggaam wat aanvanklik of permanent om 'n [[ster]] wentel, maar wat nie 'n maan of self 'n ster is nie, gerond is weens sy eie [[swaartekrag]], en voldoende swaartekrag het om ander voorwerpe uit sy eie [[wentelbaan]] te verwyder (?''naamlik die rede waarom Pluto na [[dwergplaneet]]-status afgegradeer is, en [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] in die [[asteroïdegordel]] ook nie as 'n planeet beskou word nie''.) Die term kom van die Griekse woord πλανήτης, ''planētēs'', wat ''swerfling'' beteken. Dié naam is gekies omdat antieke waarnemers gesien het dat die planete in die hemelruim rondbeweeg, terwyl die normale sterre staties ten opsigte van mekaar bly. Tans erken die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] agt planete in ons [[sonnestelsel]]. [[Pluto (planeet)|Pluto]], wat na sy ontdekking as die negende planeet beskou is, word egter sedert 2006 as 'n [[dwergplaneet]] geklassifiseer. == Planeetvorming == Die proses waardeur planete gevorm word, is nie heeltemal duidelik nie. Die algemene teorie is tans dat 'n nuwe ster uit 'n [[newelwolk]] onder die invloed van swaartekrag vorm. Die oorblyfsels van die wolk vorm dan 'n skyf van [[ruimtestof]] en [[gas]] wat rondom die ster wentel. Plaaslike massakonsentrasies veroorsaak dat meer van hierdie stof uit die wolk konsentreer en onder die invloed van swaartekrag bymekaarkom om planete te vorm. Wanneer die ster eindelik ontsteek, veroorsaak die [[sonwind]] dat die oorblywende vrydrywende gas en stof afgedryf word. Namate die mensdom se kennis van ander planetestelsels uitbrei, word hierdie teorie egter al hoe meer bevraagteken. == Planetêre massa == ’n Voorwerp met planetêre massa, soms ’n '''planemo''' genoem, is ’n hemelliggaam met ’n groot genoeg massa sodat dit [[hidrostatiese ewewig]] bereik het (dus deur sy eie [[swaartekrag]] rond gedruk is). Alle planete het planetêre massa, maar die term word veral gebruik om voorwerpe te beskryf wat nie aan al die vereistes van ’n planeet voldoen nie. Dit sluit [[Dwergplaneet|dwergplanete]], die groter [[Natuurlike satelliet|mane]] en voorwerpe in wat nie om ’n [[ster]] wentel nie. == Planete in ons Sonnestelsel == :''Hoofartikel: [[Sonnestelsel]]''. Die aanvaarde planete in ons [[Sonnestelsel]] is, met die uitsondering van die [[Aarde]], na gode uit die [[Griekse mitologie|Griekse]] en [[Romeinse mitologie]] vernoem. Antieke waarnemers het die Aarde tewens nie as 'n planeet beskou nie, maar as die middelpunt van die heelal. Dié [[Geosentrisme|geosentriese]] kosmologie is sedert [[Nicolaas Copernicus|Copernicus]] vervang met 'n [[Heliosentrisme|heliosentriese]] model wat [[Heliosentriese wentelbaan|Songesentreerde wentelbane]] en 'n Aardse [[draaias]] behels. Moderne metings dui aan dat die Son nie altyd die [[Massamiddelpunt|middelpunt]] van die Sonnestelsel vorm nie.<ref name = strum1>Stephen Strum, [https://www.earthtospacescience.com/post/for-the-next-several-years-the-sun-is-not-the-center-of-the-solar-system For the next several years, the sun is not the center of the solar system], ''Earth to Space Science'', 11 Desember 2018 (18 Februarie 2019 opdateer)</ref> Met die uitsondering van Jupiter omwentel die planete wel [[barisentrum|barisentra]] wat binne die Son geleë is. Die Son en Jupiter omwentel egter 'n barisentrum net bokant die Sonoppervlak. Die barisentrum van die Sonnestelsel in samehang is in konstante beweging relatief tot al die planete en die Son. Deur [[pulsar]]waarnemings te gebruik is hierdie punt in 2020 tot die naaste 100 meter bepaal. Dit was in 2023 heelwat bo die Sonoppervlak, maar keer teen 2030 terug na 'n punt naby die Son se kern.<ref name = strum1/> In ons Sonnestelsel is die Aarde die enigste planeet waarvan die wentelbaan gemaklik binne die [[bewoonbare sone]] val, [[Venus]] en [[Mars]] is naamlik na aan die binneste en buitenste rande daarvan. Die Aarde is tans ook die enigste met vloeibare oppervlakwater. Venus het die warmste [[atmosfeer]], en die digste atmosfeer van die rotsplanete. [[Mercurius]] is die enigste sonder 'n atmosfeer, en [[Neptunus]] is die winderigste en ondervind die laagste waargenome temperatuur. [[Saturnus]] en [[Jupiter]] het die meeste [[Natuurlike satelliet|mane]] — 274 en 95 is onderskeidelik in 2025 bekend. Hiervan is twee, naamlik die ysige [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]] en bewolkte [[Titaan (maan)|Titaan]], groter as die planeet Mercurius. Soos [[Kepler se wette|Kepler se derde wet]] aandui, word planete se omwentelingspoed volkome deur hul gemiddelde wentelradius bepaal. Hoe verder van die son aldus, hoe traer is 'n planeet se wentelspoed, en hoe langer die planeetjaar. Die spoed van planete se asrotasie is egter aan geen bekende wet onderhewig nie. Dit is wel relatief stadig by die rotsplanete, insluitend Pluto, en vinnig by die gasplanete. Jupiter, waar 'n asrotasie in minder as 10 uur voltooi word, roteer die vinnigste. Venus roteer daarenteen so stadig dat een solêre rotasie of Venusdag omtrent 'n halwe Venusjaar neem, en een sideriese rotasie meer as 'n Venusjaar.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AEE-Nvk_i3Y Only a Venus Sidereal day is longer than a Venus year!], Interplanetary, YouTube</ref> Die [[draaias]] van die Aarde is teen 'n hoek van 23 grade [[Sonnebaan|gekantel]], wat die [[seisoen]]e meebring. Mars, Saturnus en Neptunus is soortgelyk teen hoeke van onderskeidelik 25, 27 en 28 grade gekantel. Die draaiasse van Mercurius, Venus en Jupiter daarenteen is kwalik gekantel, terwyl [[Uranus]] weer byna op sy sy lê. In teenstelling met sy buurplanete Venus en Mars, word die Aarde deur 'n [[Aardmagnetisme|magnetiese dipoolveld]] omhul wat die atmosfeer teen die [[Sonwind]] en [[kosmiese straling]] beskerm. Die vier gasreuse het insgelyk magneetvelde, waarvan die van Jupiter die sterkste is. Met die uitsondering van Saturnus het hierdie [[magnetosfeer|magnetosfere]] hul eie as en ewenaar, wat met etlike grade van die planeet se draaias en fisiese ewenaar afwyk. Daar is agt planete in ons Sonnestelsel, naamlik vier rotsplanete in die binneste wentelbane, gevolg deur vier [[gasreus|gasplanete]] in die oorblywende buitenste wentelbane. Geen opmerklike oppervlak is by die gasplanete bekend nie. Vermoedelik neem hul digtheid geleidelik toe namate hul soliede kern genader word. Die oriëntasie van hul draaias word aldus deur waarnemings van hul magneetveld bereken, wat deur die oriëntasie van hul afgeplatte [[sferoïed]]-vormige gasoppervlak bevestig word. [[Verduistering|Okkultasie]] van sterre lewer weer uitslag omtrent gasplanete se wolkhoogtes, die temperatuur- en digtheidsgradiënte van hul atmosfere, asook hul gassamestelling wat uit die sterlig se [[spektraallyn|absorpsie]] en -[[verstrooiing]] afgelei word. In volgorde van die Son af is die planete en hul [[sterrekundige simbool|sterrekundige simbole]]: {{-}} [[Lêer:Apparent retrograde motion of Mars in 2003.gif|duimnael|300px|regs|Die relatiewe beweging van sekere ligte teen die agtergrond van vaste sterre was die basis vir die klassieke definisie van planete, naamlik "swerwende sterre". Hier word Mars se beweging vir 'n Aardse waarnemer oor 'n periode van vyf maande aangedui.]] '''Rotsplanete''' {| |- |1. [[Mercurius]] || [[Lêer:Mercury symbol.svg|20px]] |- |2. [[Venus]] || [[Lêer:Venus symbol.svg|20px]] |- |3. [[Aarde]] || [[Lêer:Earth symbol.svg|20px]] |- |4. [[Mars]] || [[Lêer:Mars symbol.svg|20px]] |} Die rotsplanete word ook as die binneplanete aangedui, wat saam met die [[asteroïedgordel]] die binneste sonnestelsel vorm. '''Gasreuse''' {| |- |5. [[Jupiter]] || [[Lêer:Jupiter symbol.svg|20px]] |- |6. [[Saturnus]] || [[Lêer:Saturn symbol.svg|20px]] |- |7. [[Uranus]] || [[Lêer:Uranus symbol.svg|20px]] |- |8. [[Neptunus]] || [[Lêer:Neptune symbol.svg|20px]] |} Die gasreuse vorm die buitenste sonnestelsel. Die derde sone, van Neptunus op 30&nbsp;[[Astronomiese eenheid|AE]] tot sowat 50&nbsp;AE word as die [[Kuipergordel]] aangedui, en meeste dwergplanete is hier geleë. ==Dwergplanete== [[Dwergplaneet|Dwergplanete]] word onderskei van mane, en het nie soos planete hul wentelbaan van ander objekte bevry nie. Dwergplanete het genoeg massa om naastenby sferies te wees, maar kan weens vinnige asrotasie ook langwerpig wees. Hierdie vorme is die gevolg van [[hidrostatiese ewewig]], en in 2025 is daar ses liggame bekend wat aan hieraan voldoen. Mane sowel as ringe word by sommige dwergplanete aangetref. Met die uitsondering van [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] in die [[asteroïedgordel]], word alle bekende dwergplanete in die Kuipergordel aangetref, waarvan [[Pluto]] die bekendste is. Die getal dwergplanete in die Kuipergordel is onbekend, maar word op sowat 200 geraam.<ref name=Brown>{{cite web|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/|author=Mike Brown|title=The Dwarf Planets|access-date=2008-01-20|author-link=Michael E. Brown}}</ref> ==Eksoplanete== {{multibeeld | direction = horizontal | header = 'n Kunstenaarsvoorstelling van planeetvorming | image1 = The_Mysterious_Case_of_the_Disappearing_Dust.jpg | width1 = 150 | caption1 = 'n [[Protoplanetêre skyf]] | image2 = PIA18469-AsteroidCollision-NearStarNGC2547-ID8-2013.jpg | width2 = 200 | caption2 = 'n [[Ruimtebotsing|Botsing]] van [[protoplaneet|protoplanete]] tydens planeetvorming }} Sedert die 1980's het die bestudering van [[eksoplanete]] vinnig gevorder. Die naaste bekende eksoplaneet is [[Alpha Centauri Bb]], en 'n paar duisend ander is reeds in die [[Melkweg]] opgespoor. Na raming is daar in die Melkweg alleen [[miljard]]e eksoplanete wat om ander sterre wentel. Alhoewel alle planete uit 'n gas- en stofskyf rondom 'n jong ster ontstaan, word baie planete egter deur versteurings uit hul ster se [[swaartekrag]]veld gewerp.<ref name="miller1">{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=Our Galaxy Is Home to Trillions of Worlds Gone Rogue: Astronomers have found that free-floating planets far outnumber those bound to a host star. |url= https://www.nytimes.com/2023/08/06/science/rogue-planets-milky-way.html |access-date=9 Augustus 2023 |agency=The New York Times |publisher= nytimes.com |date=6 Augustus 2023}}</ref> [[Weesplaneet|Weesplanete]] ontstaan byvoorbeeld wanneer protoplanete bots, en kleiner planete blyk meer vatbaar te wees. In die Melkweg alleen word die getal vryswewende planete tans op triljoene geraam, en planete wat van hul ster se swaartekragveld ontsnap het kan ses keer meer talryk wees as dié wat steeds om hul ster wentel.<ref name="miller1"/> ==Verwysings== {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|planeet}} {{PlaneteSon}} {{Normdata}} [[Kategorie:Planete| ]] 2jrouazj40h8pibnax08smu9opiyu28 2912147 2912135 2026-06-18T08:20:19Z SpesBona 2720 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:JMK|JMK]] 2857292 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Solar_planets.jpg|framed|Planete rofweg volgens grootte, maar nie afstand nie. Let op 'n gedeelte van die son bo aan die beeld.]] '''Planeet''' is die algemene term vir 'n groot hemelliggaam wat aanvanklik of permanent om 'n [[ster]] wentel, maar wat nie 'n maan of self 'n ster is nie, gerond is weens sy eie [[swaartekrag]], en voldoende swaartekrag het om ander voorwerpe uit sy eie [[wentelbaan]] te verwyder (''naamlik die rede waarom Pluto na [[dwergplaneet]]-status afgegradeer is, en [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] in die [[asteroïdegordel]] ook nie as 'n planeet beskou word nie''.) Die term kom van die Griekse woord πλανήτης, ''planētēs'', wat ''swerfling'' beteken. Dié naam is gekies omdat antieke waarnemers gesien het dat die planete in die hemelruim rondbeweeg, terwyl die normale sterre staties ten opsigte van mekaar bly. Tans erken die [[Internasionale Sterrekundige Vereniging]] agt planete in ons [[sonnestelsel]]. [[Pluto (planeet)|Pluto]], wat na sy ontdekking as die negende planeet beskou is, word egter sedert 2006 as 'n [[dwergplaneet]] geklassifiseer. == Planeetvorming == Die proses waardeur planete gevorm word, is nie heeltemal duidelik nie. Die algemene teorie is tans dat 'n nuwe ster uit 'n [[newelwolk]] onder die invloed van swaartekrag vorm. Die oorblyfsels van die wolk vorm dan 'n skyf van [[ruimtestof]] en [[gas]] wat rondom die ster wentel. Plaaslike massakonsentrasies veroorsaak dat meer van hierdie stof uit die wolk konsentreer en onder die invloed van swaartekrag bymekaarkom om planete te vorm. Wanneer die ster eindelik ontsteek, veroorsaak die [[sonwind]] dat die oorblywende vrydrywende gas en stof afgedryf word. Namate die mensdom se kennis van ander planetestelsels uitbrei, word hierdie teorie egter al hoe meer bevraagteken. == Planetêre massa == ’n Voorwerp met planetêre massa, soms ’n '''planemo''' genoem, is ’n hemelliggaam met ’n groot genoeg massa sodat dit [[hidrostatiese ewewig]] bereik het (dus deur sy eie [[swaartekrag]] rond gedruk is). Alle planete het planetêre massa, maar die term word veral gebruik om voorwerpe te beskryf wat nie aan al die vereistes van ’n planeet voldoen nie. Dit sluit [[Dwergplaneet|dwergplanete]], die groter [[Natuurlike satelliet|mane]] en voorwerpe in wat nie om ’n [[ster]] wentel nie. == Planete in ons Sonnestelsel == :''Hoofartikel: [[Sonnestelsel]]''. Die aanvaarde planete in ons [[Sonnestelsel]] is, met die uitsondering van die [[Aarde]], na gode uit die [[Griekse mitologie|Griekse]] en [[Romeinse mitologie]] vernoem. Antieke waarnemers het die Aarde tewens nie as 'n planeet beskou nie, maar as die middelpunt van die heelal. Dié [[Geosentrisme|geosentriese]] kosmologie is sedert [[Nicolaas Copernicus|Copernicus]] vervang met 'n [[Heliosentrisme|heliosentriese]] model wat [[Heliosentriese wentelbaan|Songesentreerde wentelbane]] en 'n Aardse [[draaias]] behels. Moderne metings dui aan dat die Son nie altyd die [[Massamiddelpunt|middelpunt]] van die Sonnestelsel vorm nie.<ref name = strum1>Stephen Strum, [https://www.earthtospacescience.com/post/for-the-next-several-years-the-sun-is-not-the-center-of-the-solar-system For the next several years, the sun is not the center of the solar system], ''Earth to Space Science'', 11 Desember 2018 (18 Februarie 2019 opdateer)</ref> Met die uitsondering van Jupiter omwentel die planete wel [[barisentrum|barisentra]] wat binne die Son geleë is. Die Son en Jupiter omwentel egter 'n barisentrum net bokant die Sonoppervlak. Die barisentrum van die Sonnestelsel in samehang is in konstante beweging relatief tot al die planete en die Son. Deur [[pulsar]]waarnemings te gebruik is hierdie punt in 2020 tot die naaste 100 meter bepaal. Dit was in 2023 heelwat bo die Sonoppervlak, maar keer teen 2030 terug na 'n punt naby die Son se kern.<ref name = strum1/> In ons Sonnestelsel is die Aarde die enigste planeet waarvan die wentelbaan gemaklik binne die [[bewoonbare sone]] val, [[Venus]] en [[Mars]] is naamlik na aan die binneste en buitenste rande daarvan. Die Aarde is tans ook die enigste met vloeibare oppervlakwater. Venus het die warmste [[atmosfeer]], en die digste atmosfeer van die rotsplanete. [[Mercurius]] is die enigste sonder 'n atmosfeer, en [[Neptunus]] is die winderigste en ondervind die laagste waargenome temperatuur. [[Saturnus]] en [[Jupiter]] het die meeste [[Natuurlike satelliet|mane]] — 274 en 95 is onderskeidelik in 2025 bekend. Hiervan is twee, naamlik die ysige [[Ganumedes (maan)|Ganumedes]] en bewolkte [[Titaan (maan)|Titaan]], groter as die planeet Mercurius. Soos [[Kepler se wette|Kepler se derde wet]] aandui, word planete se omwentelingspoed volkome deur hul gemiddelde wentelradius bepaal. Hoe verder van die son aldus, hoe traer is 'n planeet se wentelspoed, en hoe langer die planeetjaar. Die spoed van planete se asrotasie is egter aan geen bekende wet onderhewig nie. Dit is wel relatief stadig by die rotsplanete, insluitend Pluto, en vinnig by die gasplanete. Jupiter, waar 'n asrotasie in minder as 10 uur voltooi word, roteer die vinnigste. Venus roteer daarenteen so stadig dat een solêre rotasie of Venusdag omtrent 'n halwe Venusjaar neem, en een sideriese rotasie meer as 'n Venusjaar.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=AEE-Nvk_i3Y Only a Venus Sidereal day is longer than a Venus year!], Interplanetary, YouTube</ref> Die [[draaias]] van die Aarde is teen 'n hoek van 23 grade [[Sonnebaan|gekantel]], wat die [[seisoen]]e meebring. Mars, Saturnus en Neptunus is soortgelyk teen hoeke van onderskeidelik 25, 27 en 28 grade gekantel. Die draaiasse van Mercurius, Venus en Jupiter daarenteen is kwalik gekantel, terwyl [[Uranus]] weer byna op sy sy lê. In teenstelling met sy buurplanete Venus en Mars, word die Aarde deur 'n [[Aardmagnetisme|magnetiese dipoolveld]] omhul wat die atmosfeer teen die [[Sonwind]] en [[kosmiese straling]] beskerm. Die vier gasreuse het insgelyk magneetvelde, waarvan die van Jupiter die sterkste is. Met die uitsondering van Saturnus het hierdie [[magnetosfeer|magnetosfere]] hul eie as en ewenaar, wat met etlike grade van die planeet se draaias en fisiese ewenaar afwyk. Daar is agt planete in ons Sonnestelsel, naamlik vier rotsplanete in die binneste wentelbane, gevolg deur vier [[gasreus|gasplanete]] in die oorblywende buitenste wentelbane. Geen opmerklike oppervlak is by die gasplanete bekend nie. Vermoedelik neem hul digtheid geleidelik toe namate hul soliede kern genader word. Die oriëntasie van hul draaias word aldus deur waarnemings van hul magneetveld bereken, wat deur die oriëntasie van hul afgeplatte [[sferoïed]]-vormige gasoppervlak bevestig word. [[Verduistering|Okkultasie]] van sterre lewer weer uitslag omtrent gasplanete se wolkhoogtes, die temperatuur- en digtheidsgradiënte van hul atmosfere, asook hul gassamestelling wat uit die sterlig se [[spektraallyn|absorpsie]] en -[[verstrooiing]] afgelei word. In volgorde van die Son af is die planete en hul [[sterrekundige simbool|sterrekundige simbole]]: {{-}} [[Lêer:Apparent retrograde motion of Mars in 2003.gif|duimnael|300px|regs|Die relatiewe beweging van sekere ligte teen die agtergrond van vaste sterre was die basis vir die klassieke definisie van planete, naamlik "swerwende sterre". Hier word Mars se beweging vir 'n Aardse waarnemer oor 'n periode van vyf maande aangedui.]] '''Rotsplanete''' {| |- |1. [[Mercurius]] || [[Lêer:Mercury symbol.svg|20px]] |- |2. [[Venus]] || [[Lêer:Venus symbol.svg|20px]] |- |3. [[Aarde]] || [[Lêer:Earth symbol.svg|20px]] |- |4. [[Mars]] || [[Lêer:Mars symbol.svg|20px]] |} Die rotsplanete word ook as die binneplanete aangedui, wat saam met die [[asteroïedgordel]] die binneste sonnestelsel vorm. '''Gasreuse''' {| |- |5. [[Jupiter]] || [[Lêer:Jupiter symbol.svg|20px]] |- |6. [[Saturnus]] || [[Lêer:Saturn symbol.svg|20px]] |- |7. [[Uranus]] || [[Lêer:Uranus symbol.svg|20px]] |- |8. [[Neptunus]] || [[Lêer:Neptune symbol.svg|20px]] |} Die gasreuse vorm die buitenste sonnestelsel. Die derde sone, van Neptunus op 30&nbsp;[[Astronomiese eenheid|AE]] tot sowat 50&nbsp;AE word as die [[Kuipergordel]] aangedui, en meeste dwergplanete is hier geleë. ==Dwergplanete== [[Dwergplaneet|Dwergplanete]] word onderskei van mane, en het nie soos planete hul wentelbaan van ander objekte bevry nie. Dwergplanete het genoeg massa om naastenby sferies te wees, maar kan weens vinnige asrotasie ook langwerpig wees. Hierdie vorme is die gevolg van [[hidrostatiese ewewig]], en in 2025 is daar ses liggame bekend wat aan hieraan voldoen. Mane sowel as ringe word by sommige dwergplanete aangetref. Met die uitsondering van [[Ceres (dwergplaneet)|Ceres]] in die [[asteroïedgordel]], word alle bekende dwergplanete in die Kuipergordel aangetref, waarvan [[Pluto]] die bekendste is. Die getal dwergplanete in die Kuipergordel is onbekend, maar word op sowat 200 geraam.<ref name=Brown>{{cite web|url=http://web.gps.caltech.edu/~mbrown/dwarfplanets/|author=Mike Brown|title=The Dwarf Planets|access-date=2008-01-20|author-link=Michael E. Brown}}</ref> ==Eksoplanete== {{multibeeld | direction = horizontal | header = 'n Kunstenaarsvoorstelling van planeetvorming | image1 = The_Mysterious_Case_of_the_Disappearing_Dust.jpg | width1 = 150 | caption1 = 'n [[Protoplanetêre skyf]] | image2 = PIA18469-AsteroidCollision-NearStarNGC2547-ID8-2013.jpg | width2 = 200 | caption2 = 'n [[Ruimtebotsing|Botsing]] van [[protoplaneet|protoplanete]] tydens planeetvorming }} Sedert die 1980's het die bestudering van [[eksoplanete]] vinnig gevorder. Die naaste bekende eksoplaneet is [[Alpha Centauri Bb]], en 'n paar duisend ander is reeds in die [[Melkweg]] opgespoor. Na raming is daar in die Melkweg alleen [[miljard]]e eksoplanete wat om ander sterre wentel. Alhoewel alle planete uit 'n gas- en stofskyf rondom 'n jong ster ontstaan, word baie planete egter deur versteurings uit hul ster se [[swaartekrag]]veld gewerp.<ref name="miller1">{{cite news |last1=Miller |first1=Katrina |title=Our Galaxy Is Home to Trillions of Worlds Gone Rogue: Astronomers have found that free-floating planets far outnumber those bound to a host star. |url= https://www.nytimes.com/2023/08/06/science/rogue-planets-milky-way.html |access-date=9 Augustus 2023 |agency=The New York Times |publisher= nytimes.com |date=6 Augustus 2023}}</ref> [[Weesplaneet|Weesplanete]] ontstaan byvoorbeeld wanneer protoplanete bots, en kleiner planete blyk meer vatbaar te wees. In die Melkweg alleen word die getal vryswewende planete tans op triljoene geraam, en planete wat van hul ster se swaartekragveld ontsnap het kan ses keer meer talryk wees as dié wat steeds om hul ster wentel.<ref name="miller1"/> ==Verwysings== {{verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Wikt-inlyn|planeet}} {{PlaneteSon}} {{Normdata}} [[Kategorie:Planete| ]] iain9623ejilh1egdqrrex2gmic5w4f 0 10491 2912168 2911279 2026-06-18T09:56:38Z Trauenbaum 58938 /* Geografie */ hoogte bo seevlak 2912168 wikitext text/x-wiki '''Frans-Vlaandere''', soms ook '''Suid-Vlaandere''' genoem, is 'n geografiese streek sonder administratiewe status in die noorde van [[Frankryk]]. Die gebied stem grotendeels ooreen met die deel van die historiese Graafskap Vlaandere wat tussen 1659 en 1713, tydens die oorloë van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], by die Koninkryk Frankryk ingelyf is. Sedert die administratiewe herindeling van die Franse geweste in 2016 maak Frans-Vlaandere, wat ’n groot deel van die [[département]] [[Nord]] beslaan, deel uit van die gewes [[Hauts-de-France]]. Ondanks sy integrasie in Frankryk het die streek in die noord sy [[Vlaams (taalkunde)|Vlaamse taal]] lewend gehou tot aan die [[Tweede Wêreldoorlog]], waarvan vandag nog spore in die plaaslike volkserfenis en dialekte terug te vind is, terwyl die [[Romaanse tale|Romaanstalige]] in die suid deel 'n ander verhouding met die [[Frans]]e taal gehad het. == Geografie == Frans-Vlaandere lê tussen die heuwels van Artesië en die Belgiese grens. Die landskap wissel van gelyke tot heuwelagtige terrein, met 'n hoogteverskil van minder as −4 m tot 176 m bo seevlak. In geografiese gebruik word die streek gewoonlik in twee dele verdeel: Seevlaandere, wat hoofsaaklik deel in die département Nord geleë is, met slegs ’n klein deel in [[Pas-de-Calais]], en Romaans-Vlaandere, wat veral tussen die [[Leie]] en die Scarpe lê. === Seevlaandere === Seevlaandere stem ooreen met die Franse {{lang|vls|Westhoek}}{{voetnota|{{lang|vls|Westhoek}} (letterlik; "westelike hoek" in Wes-Vlaams), of Weshoek, verwys na die westelike hoek van die Wes-Vlaamse taalgebied, 'n grensoorskrydende streek wat die Wes-Vlaamse deel van Noord-Frankryk en die aangrensende deel van die Belgies-Vlaamse provinsie Wes-Vlaanderen omvat.}} en strek tussen die Leie in die suide en die [[Noordsee]] in die noorde. Dit word in die ooste deur die grens met België en in die weste hoofsaaklik deur die rivier Aa, en gedeeltelik deur die {{lang|fr|Canal de Neufossé}}{{voetnota|{{lang|fr|Canal de Neufossé}}: die voorgestelde Afrikaanse vorm is Nuwegrag. Die Franse naam self is pleonasties, aangesien {{lang|fr|canal}} en {{lang|fr|fossé}} dieselfde begrip herhaal; die Nederlandse ekwivalent is {{lang|nl|Nieuwegracht}} en die Wes-Vlaamse vorm {{lang|vls|Nieuwendyk}}. Die kanaal verbind die Leie met die Aa en word soms as 'n watergrens tussen die Duinkerkse Zeekust-streek en die Audomarois beskou, maar dit vorm nie die historiese westelike grens van die {{lang|vls|Westhoek}} nie, eerder 'n geografiese merker aan sy suidoostelike rand.}}, begrens. Dit val grotendeels saam met die arrondissement Duinkerken en word onderverdeel in drie natuurlike streke: die {{lang|vls|Blootland}}{{voetnota|{{lang|vls|Blootland}} (letterlik; "Kaalland" in Wes-Vlaams) verwys na die oop, boomlose karakter van die Vlaamse maritieme vlakte, wat deur eeue van polderisering en ontbossing gevorm is.}}, of Vlaamse maritieme vlakte, die {{lang|vls|Houtland}}{{voetnota|{{lang|vls|Houtland}} (letterlik; "Bosland" in Wes-Vlaams) verwys na die bebosde karakter van hierdie heuwelagtige streek, in teenstelling met die oop {{lang|vls|Blootland}} van die kusgebied.}}, of heuwelagtige bosstreek, en die {{lang|vls|Leiedaele}}{{voetnota|{{lang|vls|Leiedaele}} (letterlik; "Leievallei" in Wes-Vlaams) verwys na die valleilandskap aan beide oewers van die Leie, 'n Wes-Vlaamse benaming wat die grensoorskrydende eenheid van die streek bo die politieke grens stel.}} langs die suidelike grens. ==== Blootland ==== Die {{lang|vls|Blootland}}, of die landskap van die Vlaamse maritieme vlakte, is sedert die einde van die laaste ystydperk deur menslike ingryping gevorm. Reeds in die elfde en twaalfde eeue het die inwoners dyke teen mariene oorstromings opgerig en stelsels vir die opvang van reënwater ingerig, wat spoedig deur die Grawe van Vlaandere georganiseer is. In die sewentiende eeu het die Suid-Nederlandse ingenieur Wenceslas Cobergher hierdie aanlegwerke omvorm deur die lagune van die Moeren droog te lê met behulp van 'n pomptoestel waarvan die beginsel vandag nog voortbestaan. Hierdie polderisering, met sy laagste punt op −4 m in die Moeren, wat die kusmoerasse in bewerkbare grond omskep het, word tans bedreig deur die verstedeliking en nywerheidsgroei rondom Duinkerken. ==== Houtland ==== Die {{lang|vls|Houtland}} is 'n gebied wat deels vlak en deels sterk heuwelagtig is en aansluit by die soortgelyke landskap in die Wes-Vlaamse deel van die {{lang|vls|Westhoek}}; saam vorm dit die Wes-Vlaamse Heuwelland. Die twee oos-wes gerigte heuwelrye bestaan uit ysterryk gesteente en is met sandsteen bedek. Binne hierdie reliëf vorm die Kasselberg, waarop die historiese dorp van dieselfde naam geleë is, met 176 meter die hoogste punt. Langs die twee stedelike sentrums Hazebroek en Belle het die landskap 'n oorwegend landelike karakter, waar akkerbou en veeteelt mekaar afwissel teen 'n agtergrond van verspreide hoewes en heggerye. Die Yser, wat in die streek ontspring en daardeur vloei, is 'n belangrike landmerk en 'n diep simbool van die [[Eerste Wêreldoorlog]], waarvan die gevolge steeds die gebied beïnvloed. ==== Leiedaele ==== Die {{lang|vls|Leiedaele}} omvat die vallei van die Leie aan beide oewers van die rivier en vorm die suidelikste deel van die {{lang|vls|Westhoek}}. Die Leie vorm hier ook 'n grensrivier tussen Frankryk en België, wat die grensoorskrydende karakter van hierdie deel van die {{lang|vls|Westhoek}} onderstreep. Die vrugbare leemlande verklaar die oorheersende rol van landbou en die skaarste aan bos, terwyl die bedijking van die Leie en verbeterde dreinering vanaf die 1960's tot 'n sterk agteruitgang van die weivelde gelei het. Langs die rivier het die linnebedryf reeds sedert die vyftiende eeu 'n diffuse nywerheidsweefsel laat ontstaan, 'n lint van nedersettings, waarvan Armentières die mees verstedelikte kern is. Die vallei dra steeds die merke van die twee wêreldoorloë, en die verwering van militêre oorblyfsels bly 'n bron van giftige besoedeling wat die watergehalte in die streek benadeel. === Romaans-Vlaandere === Romaans-Vlaandere, ook bekend as Waals-Vlaandere, strek hoofsaaklik tussen die Leie en die Scarpe en word tradisioneel in drie sektore verdeel. Rysels-Vlaandere omvat die stedelike agglomerasie van [[Lille|Rysel]], [[Roubaix]] en Tourcoing, wat sonder onderbreking deur oor die grens in België loop, en die omliggende platteland, waaronder die Weppes. Die Pevelen, met stede soos Bouvines en Mons-en-Pévèle, vorm 'n oorgangsone tussen die Vlaamse en Picardische gebiede. Ten slotte sluit 'n deel van die Oosterbant en die Doornikse, wat ooreenstem met die voormalige Baljuwskap van Douai, die gebied in wat strek van Douai tot Saint-Amand-les-Eaux aan die grens met [[Hainaut|Henegouwe]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Frans_Vlaandere.jpg|duimnael|regs|300px|Taalsituasie in Frans-Vlaandere, 1874 vs. 1972]] In die middeleeue is Nederlands nog die algemene omgangstaal van die gebied en word in die ooste tot by die stede [[Lille]] (Nederlands: ''Rijsel'', Frans-Vlaams: ''Ryssel'') en [[Valenciennes]] (Nederlands: ''Valencijn'') en in die weste tot by Pas-de-Calais gepraat. Nog in die twintigerjare van die [[20ste eeu]] is Frans 'n minderheidstaal in die gebied. Intussen het die bevolking van die kusstreek en die stede sterk verfrans, terwyl Nederlands die huistaal in 'n aantal dorpe langs die Frans-Belgiese grens bly. Die proses van verfransing begin al in die [[17de eeu]] onder die heerskappy van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], wat in [[1648]] die gebruik van Nederlands vir amptelike sake verbied. As gevolg van die [[Franse Rewolusie]] in [[1789]] word Nederlands ondanks die hewige verset van die inheemse bevolking ook in die onderwys en as publikasietaal nie meer toegelaat nie. Baron [[Edmond de Coussemaker]] stig in [[1853]] die eerste organisasie van die Vlaamse beweging in Frans-Vlaandere, die ''[[Comité flamand de France]]'' (Vlaamse komitee van Frankryk). Die Franse regering weier egter steeds om Nederlands as 'n onderwystaal toe te laat. Tot by die [[Eerste Wêreldoorlog]] tree die Vlaamse beweging in Frankryk eerder as 'n kulturele belangegroep op, alhoewel daar ook kontakte met die meer militante Vlaamse beweging in België onderhou word. Anders as in België is daar in die tydperk van [[1914]] tot [[1918]] egter geen kollaborasie met die Duitse besetters nie. Met die stigting van die ''Vlaamsch Verbond van Frankrijk'' in [[1923]] begin die Vlaamse beweging 'n sterker invloed op die openbare lewe uit te oefen. Nederlandstalige [[koerant]]e en 'n leerstoel in Nederlands aan die Katolieke universiteit van Lille word in die lewe geroep. Van die Franse regering se kant word die beweging in hierdie tydperk as 'n reaksionêre gevaar vir die republiek beskou. 'n Aantal Vlaamse nasionaliste wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] met die Duitse Nazi-beweging kollaboreer, bevestig die Franse verwyte. Die Franse weerstandsbeweging (''Résistance'') beskou die Vlaamsgesindes as verraaiers. Twee leidende lede van die Vlaamse afskeidingsbeweging is na die oorlog gevonnis en een van hulle, P.F. Quesnoy, tereggestel. Die kollaborasie met die Duitsers berokken groot skade aan die Vlaamse beweging, en die aantal Vlaamstaliges begin duidelik daal. Tog met die afkondiging van die Deixonne-wet van die jaar [[1951]], wat voorsiening maak vir die beperkte onderwys van regionale tale in Franse skole, begin die beweging weer vir die toelating van Nederlands as 'n skoolvak te pleit, maar sonder sukses. Afgesien van 'n private katolieke instelling in Hazebrouck is daar dekades lank geen onderwys in Nederlands nie. Die ''Michiel de Swaenkring'', wat in [[1971]] gestig en na 'n Vlaams-Duinkerkse digter van die 16de eeu vernoem is, probeer om erkenning vir die Nederlandse taal te kry. Die laaste jare lyk die Franse regering sy houding teenoor die gebied te verander. In plaas van 'n gebied wat verfrans moet word, sien die regering dit nou meer as 'n gebied met moontlikhede vir Europese samewerking met die noordelike buurlande. Skoliere op 'n aantal skole en ''collèges'' leer vandag weer wél Nederlands, en Vlaamse firma's vestig hulle in die gebied, wat hulle as 'n poort vir die Franse mark beskou.<ref name="ref1" /> Vandag gebruik nog ongeveer 10&nbsp;000 mense in Frans-Vlaandere Nederlands as omgangstaal, veral ouer mense. == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Cite web |url=http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |title=Nederlands is populair in Frankrijk |access-date= 8 Oktober 2005 |archive-date=24 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060224173650/http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |url-status=live }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://www.nordmag.com/nord_pas_de_calais/flandre/flandre.htm Webwerf oor Frans-Vlaandere (in Frans)] * [http://fvlinhetnederlands.actieforum.com Forum Frans-Vlaanderen in het Nederlands] {{Normdata}} [[Kategorie:Nord-Pas-de-Calais]] fy1e0t4yc0qad758od3ssr7twfs2s1d 2912182 2912168 2026-06-18T10:54:07Z Trauenbaum 58938 /* Geografie */ styl 2912182 wikitext text/x-wiki '''Frans-Vlaandere''', soms ook '''Suid-Vlaandere''' genoem, is 'n geografiese streek sonder administratiewe status in die noorde van [[Frankryk]]. Die gebied stem grotendeels ooreen met die deel van die historiese Graafskap Vlaandere wat tussen 1659 en 1713, tydens die oorloë van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], by die Koninkryk Frankryk ingelyf is. Sedert die administratiewe herindeling van die Franse geweste in 2016 maak Frans-Vlaandere, wat ’n groot deel van die [[département]] [[Nord]] beslaan, deel uit van die gewes [[Hauts-de-France]]. Ondanks sy integrasie in Frankryk het die streek in die noord sy [[Vlaams (taalkunde)|Vlaamse taal]] lewend gehou tot aan die [[Tweede Wêreldoorlog]], waarvan vandag nog spore in die plaaslike volkserfenis en dialekte terug te vind is, terwyl die [[Romaanse tale|Romaanstalige]] in die suid deel 'n ander verhouding met die [[Frans]]e taal gehad het. == Geografie == Frans-Vlaandere lê tussen die heuwels van Artesië en die Belgiese grens. Die landskap wissel van gelyke tot heuwelagtige terrein, met 'n hoogteverskil van sowat 4 meter onder tot 176 meter bo seevlak. In geografiese gebruik word die streek gewoonlik in twee dele verdeel: Seevlaandere, wat hoofsaaklik deel in die département Nord geleë is, met slegs ’n klein deel in [[Pas-de-Calais]], en Romaans-Vlaandere, wat veral tussen die [[Leie]] en die Scarpe lê. === Seevlaandere === Seevlaandere stem ooreen met die Franse {{lang|vls|Westhoek}}{{voetnota|{{lang|vls|Westhoek}} (letterlik; "westelike hoek" in Wes-Vlaams), of Weshoek, verwys na die westelike hoek van die Wes-Vlaamse taalgebied, 'n grensoorskrydende streek wat die Wes-Vlaamse deel van Noord-Frankryk en die aangrensende deel van die Belgies-Vlaamse provinsie Wes-Vlaanderen omvat.}} en strek tussen die Leie in die suide en die [[Noordsee]] in die noorde. Dit word in die ooste deur die grens met België en in die weste hoofsaaklik deur die rivier Aa, en gedeeltelik deur die {{lang|fr|Canal de Neufossé}}{{voetnota|{{lang|fr|Canal de Neufossé}}: die voorgestelde Afrikaanse vorm is Nuwegrag. Die Franse naam self is pleonasties, aangesien {{lang|fr|canal}} en {{lang|fr|fossé}} dieselfde begrip herhaal; die Nederlandse ekwivalent is {{lang|nl|Nieuwegracht}} en die Wes-Vlaamse vorm {{lang|vls|Nieuwendyk}}. Die kanaal verbind die Leie met die Aa en word soms as 'n watergrens tussen die Duinkerkse Zeekust-streek en die Audomarois beskou, maar dit vorm nie die historiese westelike grens van die {{lang|vls|Westhoek}} nie, eerder 'n geografiese merker aan sy suidoostelike rand.}}, begrens. Dit val grotendeels saam met die arrondissement Duinkerken en word onderverdeel in drie natuurlike streke: die {{lang|vls|Blootland}}{{voetnota|{{lang|vls|Blootland}} (letterlik; "Kaalland" in Wes-Vlaams) verwys na die oop, boomlose karakter van die Vlaamse maritieme vlakte, wat deur eeue van polderisering en ontbossing gevorm is.}}, of Vlaamse maritieme vlakte, die {{lang|vls|Houtland}}{{voetnota|{{lang|vls|Houtland}} (letterlik; "Bosland" in Wes-Vlaams) verwys na die bebosde karakter van hierdie heuwelagtige streek, in teenstelling met die oop {{lang|vls|Blootland}} van die kusgebied.}}, of heuwelagtige bosstreek, en die {{lang|vls|Leiedaele}}{{voetnota|{{lang|vls|Leiedaele}} (letterlik; "Leievallei" in Wes-Vlaams) verwys na die valleilandskap aan beide oewers van die Leie, 'n Wes-Vlaamse benaming wat die grensoorskrydende eenheid van die streek bo die politieke grens stel.}} langs die suidelike grens. ==== Blootland ==== Die {{lang|vls|Blootland}}, of die landskap van die Vlaamse maritieme vlakte, is sedert die einde van die laaste ystydperk deur menslike ingryping gevorm. Reeds in die elfde en twaalfde eeue het die inwoners dyke teen mariene oorstromings opgerig en stelsels vir die opvang van reënwater ingerig, wat spoedig deur die Grawe van Vlaandere georganiseer is. In die sewentiende eeu het die Suid-Nederlandse ingenieur Wenceslas Cobergher hierdie aanlegwerke omvorm deur die lagune van die Moeren droog te lê met behulp van 'n pomptoestel waarvan die beginsel vandag nog voortbestaan. Hierdie polderisering, met sy laagste punt op -4 meter in die Moeren, wat die kusmoerasse in bewerkbare grond omskep het, word tans bedreig deur die verstedeliking en nywerheidsgroei rondom Duinkerken. ==== Houtland ==== Die {{lang|vls|Houtland}} is 'n gebied wat deels vlak en deels sterk heuwelagtig is en aansluit by die soortgelyke landskap in die Wes-Vlaamse deel van die {{lang|vls|Westhoek}}; saam vorm dit die Wes-Vlaamse Heuwelland. Die twee oos-wes gerigte heuwelrye bestaan uit ysterryk gesteente en is met sandsteen bedek. Binne hierdie reliëf vorm die Kasselberg, waarop die historiese dorp van dieselfde naam geleë is, met 176 meter die hoogste punt. Langs die twee stedelike sentrums Hazebroek en Belle het die landskap 'n oorwegend landelike karakter, waar akkerbou en veeteelt mekaar afwissel teen 'n agtergrond van verspreide hoewes en heggerye. Die Yser, wat in die streek ontspring en daardeur vloei, is 'n belangrike landmerk en 'n diep simbool van die [[Eerste Wêreldoorlog]], waarvan die gevolge steeds die gebied beïnvloed. ==== Leiedaele ==== Die {{lang|vls|Leiedaele}} omvat die vallei van die Leie aan beide oewers van die rivier en vorm die suidelikste deel van die {{lang|vls|Westhoek}}. Die Leie vorm hier ook 'n grensrivier tussen Frankryk en België, wat die grensoorskrydende karakter van hierdie deel van die {{lang|vls|Westhoek}} onderstreep. Die vrugbare leemlande verklaar die oorheersende rol van landbou en die skaarste aan bos, terwyl die bedijking van die Leie en verbeterde dreinering vanaf die 1960's tot 'n sterk agteruitgang van die weivelde gelei het. Langs die rivier het die linnebedryf reeds sedert die vyftiende eeu 'n diffuse nywerheidsweefsel laat ontstaan, 'n lint van nedersettings, waarvan Armentières die mees verstedelikte kern is. Die vallei dra steeds die merke van die twee wêreldoorloë, en die verwering van militêre oorblyfsels bly 'n bron van giftige besoedeling wat die watergehalte in die streek benadeel. === Romaans-Vlaandere === Romaans-Vlaandere, ook bekend as Waals-Vlaandere, strek hoofsaaklik tussen die Leie en die Scarpe en word tradisioneel in drie sektore verdeel. Rysels-Vlaandere omvat die stedelike agglomerasie van [[Lille|Rysel]], [[Roubaix]] en Tourcoing, wat sonder onderbreking deur oor die grens in België loop, en die omliggende platteland, waaronder die Weppes. Die Pevelen, met stede soos Bouvines en Mons-en-Pévèle, vorm 'n oorgangsone tussen die Vlaamse en Picardische gebiede. Ten slotte sluit 'n deel van die Oosterbant en die Doornikse, wat ooreenstem met die voormalige Baljuwskap van Douai, die gebied in wat strek van Douai tot Saint-Amand-les-Eaux aan die grens met [[Hainaut|Henegouwe]]. == Geskiedenis == [[Lêer:Frans_Vlaandere.jpg|duimnael|regs|300px|Taalsituasie in Frans-Vlaandere, 1874 vs. 1972]] In die middeleeue is Nederlands nog die algemene omgangstaal van die gebied en word in die ooste tot by die stede [[Lille]] (Nederlands: ''Rijsel'', Frans-Vlaams: ''Ryssel'') en [[Valenciennes]] (Nederlands: ''Valencijn'') en in die weste tot by Pas-de-Calais gepraat. Nog in die twintigerjare van die [[20ste eeu]] is Frans 'n minderheidstaal in die gebied. Intussen het die bevolking van die kusstreek en die stede sterk verfrans, terwyl Nederlands die huistaal in 'n aantal dorpe langs die Frans-Belgiese grens bly. Die proses van verfransing begin al in die [[17de eeu]] onder die heerskappy van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], wat in [[1648]] die gebruik van Nederlands vir amptelike sake verbied. As gevolg van die [[Franse Rewolusie]] in [[1789]] word Nederlands ondanks die hewige verset van die inheemse bevolking ook in die onderwys en as publikasietaal nie meer toegelaat nie. Baron [[Edmond de Coussemaker]] stig in [[1853]] die eerste organisasie van die Vlaamse beweging in Frans-Vlaandere, die ''[[Comité flamand de France]]'' (Vlaamse komitee van Frankryk). Die Franse regering weier egter steeds om Nederlands as 'n onderwystaal toe te laat. Tot by die [[Eerste Wêreldoorlog]] tree die Vlaamse beweging in Frankryk eerder as 'n kulturele belangegroep op, alhoewel daar ook kontakte met die meer militante Vlaamse beweging in België onderhou word. Anders as in België is daar in die tydperk van [[1914]] tot [[1918]] egter geen kollaborasie met die Duitse besetters nie. Met die stigting van die ''Vlaamsch Verbond van Frankrijk'' in [[1923]] begin die Vlaamse beweging 'n sterker invloed op die openbare lewe uit te oefen. Nederlandstalige [[koerant]]e en 'n leerstoel in Nederlands aan die Katolieke universiteit van Lille word in die lewe geroep. Van die Franse regering se kant word die beweging in hierdie tydperk as 'n reaksionêre gevaar vir die republiek beskou. 'n Aantal Vlaamse nasionaliste wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] met die Duitse Nazi-beweging kollaboreer, bevestig die Franse verwyte. Die Franse weerstandsbeweging (''Résistance'') beskou die Vlaamsgesindes as verraaiers. Twee leidende lede van die Vlaamse afskeidingsbeweging is na die oorlog gevonnis en een van hulle, P.F. Quesnoy, tereggestel. Die kollaborasie met die Duitsers berokken groot skade aan die Vlaamse beweging, en die aantal Vlaamstaliges begin duidelik daal. Tog met die afkondiging van die Deixonne-wet van die jaar [[1951]], wat voorsiening maak vir die beperkte onderwys van regionale tale in Franse skole, begin die beweging weer vir die toelating van Nederlands as 'n skoolvak te pleit, maar sonder sukses. Afgesien van 'n private katolieke instelling in Hazebrouck is daar dekades lank geen onderwys in Nederlands nie. Die ''Michiel de Swaenkring'', wat in [[1971]] gestig en na 'n Vlaams-Duinkerkse digter van die 16de eeu vernoem is, probeer om erkenning vir die Nederlandse taal te kry. Die laaste jare lyk die Franse regering sy houding teenoor die gebied te verander. In plaas van 'n gebied wat verfrans moet word, sien die regering dit nou meer as 'n gebied met moontlikhede vir Europese samewerking met die noordelike buurlande. Skoliere op 'n aantal skole en ''collèges'' leer vandag weer wél Nederlands, en Vlaamse firma's vestig hulle in die gebied, wat hulle as 'n poort vir die Franse mark beskou.<ref name="ref1" /> Vandag gebruik nog ongeveer 10&nbsp;000 mense in Frans-Vlaandere Nederlands as omgangstaal, veral ouer mense. == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Cite web |url=http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |title=Nederlands is populair in Frankrijk |access-date= 8 Oktober 2005 |archive-date=24 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060224173650/http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |url-status=live }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://www.nordmag.com/nord_pas_de_calais/flandre/flandre.htm Webwerf oor Frans-Vlaandere (in Frans)] * [http://fvlinhetnederlands.actieforum.com Forum Frans-Vlaanderen in het Nederlands] {{Normdata}} [[Kategorie:Nord-Pas-de-Calais]] 6bd6p4w9cu1kffhucjc2dex9cir2ooe 2912185 2912182 2026-06-18T11:24:36Z Trauenbaum 58938 /* Taalkwessie */ titel verander van "Geskiedenis" na "Taalkwessie" 2912185 wikitext text/x-wiki '''Frans-Vlaandere''', soms ook '''Suid-Vlaandere''' genoem, is 'n geografiese streek sonder administratiewe status in die noorde van [[Frankryk]]. Die gebied stem grotendeels ooreen met die deel van die historiese Graafskap Vlaandere wat tussen 1659 en 1713, tydens die oorloë van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], by die Koninkryk Frankryk ingelyf is. Sedert die administratiewe herindeling van die Franse geweste in 2016 maak Frans-Vlaandere, wat ’n groot deel van die [[département]] [[Nord]] beslaan, deel uit van die gewes [[Hauts-de-France]]. Ondanks sy integrasie in Frankryk het die streek in die noord sy [[Vlaams (taalkunde)|Vlaamse taal]] lewend gehou tot aan die [[Tweede Wêreldoorlog]], waarvan vandag nog spore in die plaaslike volkserfenis en dialekte terug te vind is, terwyl die [[Romaanse tale|Romaanstalige]] in die suid deel 'n ander verhouding met die [[Frans]]e taal gehad het. == Geografie == Frans-Vlaandere lê tussen die heuwels van Artesië en die Belgiese grens. Die landskap wissel van gelyke tot heuwelagtige terrein, met 'n hoogteverskil van sowat 4 meter onder tot 176 meter bo seevlak. In geografiese gebruik word die streek gewoonlik in twee dele verdeel: Seevlaandere, wat hoofsaaklik deel in die département Nord geleë is, met slegs ’n klein deel in [[Pas-de-Calais]], en Romaans-Vlaandere, wat veral tussen die [[Leie]] en die Scarpe lê. === Seevlaandere === Seevlaandere stem ooreen met die Franse {{lang|vls|Westhoek}}{{voetnota|{{lang|vls|Westhoek}} (letterlik; "westelike hoek" in Wes-Vlaams), of Weshoek, verwys na die westelike hoek van die Wes-Vlaamse taalgebied, 'n grensoorskrydende streek wat die Wes-Vlaamse deel van Noord-Frankryk en die aangrensende deel van die Belgies-Vlaamse provinsie Wes-Vlaanderen omvat.}} en strek tussen die Leie in die suide en die [[Noordsee]] in die noorde. Dit word in die ooste deur die grens met België en in die weste hoofsaaklik deur die rivier Aa, en gedeeltelik deur die {{lang|fr|Canal de Neufossé}}{{voetnota|{{lang|fr|Canal de Neufossé}}: die voorgestelde Afrikaanse vorm is Nuwegrag. Die Franse naam self is pleonasties, aangesien {{lang|fr|canal}} en {{lang|fr|fossé}} dieselfde begrip herhaal; die Nederlandse ekwivalent is {{lang|nl|Nieuwegracht}} en die Wes-Vlaamse vorm {{lang|vls|Nieuwendyk}}. Die kanaal verbind die Leie met die Aa en word soms as 'n watergrens tussen die Duinkerkse Zeekust-streek en die Audomarois beskou, maar dit vorm nie die historiese westelike grens van die {{lang|vls|Westhoek}} nie, eerder 'n geografiese merker aan sy suidoostelike rand.}}, begrens. Dit val grotendeels saam met die arrondissement Duinkerken en word onderverdeel in drie natuurlike streke: die {{lang|vls|Blootland}}{{voetnota|{{lang|vls|Blootland}} (letterlik; "Kaalland" in Wes-Vlaams) verwys na die oop, boomlose karakter van die Vlaamse maritieme vlakte, wat deur eeue van polderisering en ontbossing gevorm is.}}, of Vlaamse maritieme vlakte, die {{lang|vls|Houtland}}{{voetnota|{{lang|vls|Houtland}} (letterlik; "Bosland" in Wes-Vlaams) verwys na die bebosde karakter van hierdie heuwelagtige streek, in teenstelling met die oop {{lang|vls|Blootland}} van die kusgebied.}}, of heuwelagtige bosstreek, en die {{lang|vls|Leiedaele}}{{voetnota|{{lang|vls|Leiedaele}} (letterlik; "Leievallei" in Wes-Vlaams) verwys na die valleilandskap aan beide oewers van die Leie, 'n Wes-Vlaamse benaming wat die grensoorskrydende eenheid van die streek bo die politieke grens stel.}} langs die suidelike grens. ==== Blootland ==== Die {{lang|vls|Blootland}}, of die landskap van die Vlaamse maritieme vlakte, is sedert die einde van die laaste ystydperk deur menslike ingryping gevorm. Reeds in die elfde en twaalfde eeue het die inwoners dyke teen mariene oorstromings opgerig en stelsels vir die opvang van reënwater ingerig, wat spoedig deur die Grawe van Vlaandere georganiseer is. In die sewentiende eeu het die Suid-Nederlandse ingenieur Wenceslas Cobergher hierdie aanlegwerke omvorm deur die lagune van die Moeren droog te lê met behulp van 'n pomptoestel waarvan die beginsel vandag nog voortbestaan. Hierdie polderisering, met sy laagste punt op -4 meter in die Moeren, wat die kusmoerasse in bewerkbare grond omskep het, word tans bedreig deur die verstedeliking en nywerheidsgroei rondom Duinkerken. ==== Houtland ==== Die {{lang|vls|Houtland}} is 'n gebied wat deels vlak en deels sterk heuwelagtig is en aansluit by die soortgelyke landskap in die Wes-Vlaamse deel van die {{lang|vls|Westhoek}}; saam vorm dit die Wes-Vlaamse Heuwelland. Die twee oos-wes gerigte heuwelrye bestaan uit ysterryk gesteente en is met sandsteen bedek. Binne hierdie reliëf vorm die Kasselberg, waarop die historiese dorp van dieselfde naam geleë is, met 176 meter die hoogste punt. Langs die twee stedelike sentrums Hazebroek en Belle het die landskap 'n oorwegend landelike karakter, waar akkerbou en veeteelt mekaar afwissel teen 'n agtergrond van verspreide hoewes en heggerye. Die Yser, wat in die streek ontspring en daardeur vloei, is 'n belangrike landmerk en 'n diep simbool van die [[Eerste Wêreldoorlog]], waarvan die gevolge steeds die gebied beïnvloed. ==== Leiedaele ==== Die {{lang|vls|Leiedaele}} omvat die vallei van die Leie aan beide oewers van die rivier en vorm die suidelikste deel van die {{lang|vls|Westhoek}}. Die Leie vorm hier ook 'n grensrivier tussen Frankryk en België, wat die grensoorskrydende karakter van hierdie deel van die {{lang|vls|Westhoek}} onderstreep. Die vrugbare leemlande verklaar die oorheersende rol van landbou en die skaarste aan bos, terwyl die bedijking van die Leie en verbeterde dreinering vanaf die 1960's tot 'n sterk agteruitgang van die weivelde gelei het. Langs die rivier het die linnebedryf reeds sedert die vyftiende eeu 'n diffuse nywerheidsweefsel laat ontstaan, 'n lint van nedersettings, waarvan Armentières die mees verstedelikte kern is. Die vallei dra steeds die merke van die twee wêreldoorloë, en die verwering van militêre oorblyfsels bly 'n bron van giftige besoedeling wat die watergehalte in die streek benadeel. === Romaans-Vlaandere === Romaans-Vlaandere, ook bekend as Waals-Vlaandere, strek hoofsaaklik tussen die Leie en die Scarpe en word tradisioneel in drie sektore verdeel. Rysels-Vlaandere omvat die stedelike agglomerasie van [[Lille|Rysel]], [[Roubaix]] en Tourcoing, wat sonder onderbreking deur oor die grens in België loop, en die omliggende platteland, waaronder die Weppes. Die Pevelen, met stede soos Bouvines en Mons-en-Pévèle, vorm 'n oorgangsone tussen die Vlaamse en Picardische gebiede. Ten slotte sluit 'n deel van die Oosterbant en die Doornikse, wat ooreenstem met die voormalige Baljuwskap van Douai, die gebied in wat strek van Douai tot Saint-Amand-les-Eaux aan die grens met [[Hainaut|Henegouwe]]. == Taalkwessie == [[Lêer:Frans_Vlaandere.jpg|duimnael|regs|300px|Taalsituasie in Frans-Vlaandere, 1874 vs. 1972]] In die middeleeue is Nederlands nog die algemene omgangstaal van die gebied en word in die ooste tot by die stede [[Lille]] (Nederlands: ''Rijsel'', Frans-Vlaams: ''Ryssel'') en [[Valenciennes]] (Nederlands: ''Valencijn'') en in die weste tot by Pas-de-Calais gepraat. Nog in die twintigerjare van die [[20ste eeu]] is Frans 'n minderheidstaal in die gebied. Intussen het die bevolking van die kusstreek en die stede sterk verfrans, terwyl Nederlands die huistaal in 'n aantal dorpe langs die Frans-Belgiese grens bly. Die proses van verfransing begin al in die [[17de eeu]] onder die heerskappy van koning [[Lodewyk XIV van Frankryk|Lodewyk XIV]], wat in [[1648]] die gebruik van Nederlands vir amptelike sake verbied. As gevolg van die [[Franse Rewolusie]] in [[1789]] word Nederlands ondanks die hewige verset van die inheemse bevolking ook in die onderwys en as publikasietaal nie meer toegelaat nie. Baron [[Edmond de Coussemaker]] stig in [[1853]] die eerste organisasie van die Vlaamse beweging in Frans-Vlaandere, die ''[[Comité flamand de France]]'' (Vlaamse komitee van Frankryk). Die Franse regering weier egter steeds om Nederlands as 'n onderwystaal toe te laat. Tot by die [[Eerste Wêreldoorlog]] tree die Vlaamse beweging in Frankryk eerder as 'n kulturele belangegroep op, alhoewel daar ook kontakte met die meer militante Vlaamse beweging in België onderhou word. Anders as in België is daar in die tydperk van [[1914]] tot [[1918]] egter geen kollaborasie met die Duitse besetters nie. Met die stigting van die ''Vlaamsch Verbond van Frankrijk'' in [[1923]] begin die Vlaamse beweging 'n sterker invloed op die openbare lewe uit te oefen. Nederlandstalige [[koerant]]e en 'n leerstoel in Nederlands aan die Katolieke universiteit van Lille word in die lewe geroep. Van die Franse regering se kant word die beweging in hierdie tydperk as 'n reaksionêre gevaar vir die republiek beskou. 'n Aantal Vlaamse nasionaliste wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] met die Duitse Nazi-beweging kollaboreer, bevestig die Franse verwyte. Die Franse weerstandsbeweging (''Résistance'') beskou die Vlaamsgesindes as verraaiers. Twee leidende lede van die Vlaamse afskeidingsbeweging is na die oorlog gevonnis en een van hulle, P.F. Quesnoy, tereggestel. Die kollaborasie met die Duitsers berokken groot skade aan die Vlaamse beweging, en die aantal Vlaamstaliges begin duidelik daal. Tog met die afkondiging van die Deixonne-wet van die jaar [[1951]], wat voorsiening maak vir die beperkte onderwys van regionale tale in Franse skole, begin die beweging weer vir die toelating van Nederlands as 'n skoolvak te pleit, maar sonder sukses. Afgesien van 'n private katolieke instelling in Hazebrouck is daar dekades lank geen onderwys in Nederlands nie. Die ''Michiel de Swaenkring'', wat in [[1971]] gestig en na 'n Vlaams-Duinkerkse digter van die 16de eeu vernoem is, probeer om erkenning vir die Nederlandse taal te kry. Die laaste jare lyk die Franse regering sy houding teenoor die gebied te verander. In plaas van 'n gebied wat verfrans moet word, sien die regering dit nou meer as 'n gebied met moontlikhede vir Europese samewerking met die noordelike buurlande. Skoliere op 'n aantal skole en ''collèges'' leer vandag weer wél Nederlands, en Vlaamse firma's vestig hulle in die gebied, wat hulle as 'n poort vir die Franse mark beskou.<ref name="ref1" /> Vandag gebruik nog ongeveer 10&nbsp;000 mense in Frans-Vlaandere Nederlands as omgangstaal, veral ouer mense. == Notas == {{Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="ref1">{{Cite web |url=http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |title=Nederlands is populair in Frankrijk |access-date= 8 Oktober 2005 |archive-date=24 Februarie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060224173650/http://taalunieversum.org/nieuws/997/ |url-status=live }}</ref> }} == Eksterne skakels == * [http://www.nordmag.com/nord_pas_de_calais/flandre/flandre.htm Webwerf oor Frans-Vlaandere (in Frans)] * [http://fvlinhetnederlands.actieforum.com Forum Frans-Vlaanderen in het Nederlands] {{Normdata}} [[Kategorie:Nord-Pas-de-Calais]] jffd69usrdb9nipccwbnqx7sgqaj2n7 0 11806 2912130 2427671 2026-06-18T08:14:00Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912130 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sahel Map-Africa rough.png|duimnael|Ligging van die Sahel in Afrika]] [[Lêer:Sahel orthographic map.jpg|duimnael|Die Sahel in blou]] [[Lêer:Map of the Sahel.png|duimnael|Kaart van die op ]] [[Lêer:Sahel forest near Kayes Mali.jpg|duimnael|Die welige groen tydens die reënseisoen in die Sahelwoud, langs die [[Bamako]]-Kayesweg in [[Mali]]. Die bome op die voorgrond is akasia. Let op die groot [[kremetart]]boom.]] Die '''Sahel''' (uit [[Arabies]]: ساحل, [ˈsaːħil], ''sāḥil''; letterlik: "strand", "grens" of "kus", van die [[Sahara]]woestyn) is die grensgebied in [[Afrika]] tussen die Sahara in die noorde en die meer vrugbare gebied in die suide, wat as die [[Soedan (gebied)|Soedan]] (wat nie met die land met dieselfde naam verwar moet word nie, sien [[Soedan]]) bekend staan. == Term == Die term is aanvanklik as 'n [[geografie]]se term gebruik om na die strook land tussen 75 en 450 [[Isohieet|isohiëte]] (bande van [[neerslag]]). Latere navorsers verwys na 'n wye reeks isohiëte in bepaling van die ligging van die Sahel. Dit is ook al gebruik om te verwys na die lande van [[Wes-Afrika]]. Dit is ook 'n naam wat algemeen aan seuns in [[Indië]] gegee word. == Geografie == Die Sahel is hoofsaaklik [[savanne]] en loop van die [[Atlantiese Oseaan]] in [[Wes-Afrika]] tot by die [[Horing van Afrika]] in [[Oos-Afrika]] en verander van semi-droë [[grasveld]] na doringsavanne. In die geskiedenis van Afrika het die gebied van die mees gevorderde koninkryke gehad wat uit die handel oor die woestyn voordeel getrek het. Gesamentlik staan die lande bekend as die Sahelkoninkryke. Die lande van die Sahel sluit vandag [[Senegal]], [[Mauritanië]], [[Mali]], [[Burkina Faso]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Tsjad]], [[Soedan]], [[Suid-Soedan]], [[Ethiopië]], [[Eritrea]], [[Djiboeti]] en [[Somalië]] in. == Omgewing == Omtrent 12&nbsp;500 jaar gelede was die Sahel deel van die Saharawoestyn en was dit bedek in sandduine wat die landskap wat ons vandag sien gevorm het. Die Sahel kry 150–500&nbsp;mm reënval per jaar, meestal in die monsoonseisoen. Die reënval word gekenmerk deur jaar-tot-jaar en dekadegewyse wisselings. Die twee grootste bepalende faktore van grondproduktiwiteit in die Sahel is water en mikrovoedingstowwe, meestal [[stikstof]] en [[fosfaat|fosfate]]. Daar is 'n sterk korrelasie tussen reënval in die Sahel en intense [[orkaan]]aktiwiteit in die Atlantiese Oseaan. == Veetrek == Tradisioneel was meeste mense in die Sahel semi-[[nomade]] wat geboer en beeste geteel het in 'n veetrekstelsel, wat moontlik die mees onderhoubare manier vir die benutting van die Sahel is. Die verskil tussen die droë noorde met hoër grondvrugbaarheidvlakke en die natter suide word benut sodat kuddes op die hoë kwaliteit voer wei in die noorde tydens die nat seisoen en dan 'n paar honderd kilometer suid trek om op die meer volop, maar minder voedsame voer te wie tydens die droë seisoen. == Droogtes == 'n Erge droogte in die Sahel in [[1914]], is veroorsaak deur ver ondergemiddelde jaarlikse reënval, wat grootskaalse [[hongersnood]] veroorsaak het. In die 1960's was daar 'n vermeerdering in die jaarlikse reënval in die gebied, wat die noordelike droër gebied meer toeganklik gemaak het. Daar was druk vir mense om noordwaarts te trek, wat deur hul regerings ondersteun is. Toe die lang droogtetydperk van [[1968]]–[[1974]] 'n aanvang neem word die weiding vinnig ononderhoubaar en wydverspreide degradering van die gebied vind plaas. Soos met die droogte in 1914, lei dit tot 'n grootskaalse hongersnood, maar die keer word dit tot 'n mate getemper deur die internasionale sigbaarheid daarvan en die instroming van hulpverlening. Die katastrofe lei tot die stigting van die Internasionale Fonds vir Landbouontwikkeling. == Bronne == * Landsea, C., and Gray, W. ''[http://www.aoml.noaa.gov/hrd/Landsea/sahel/index.html The Strong Association between Western Sahel Monsoon Rainfall and Intense Atlantic Hurricanes]''. ''Journal Of Climate'', Vol. 5, No. 5, Mei 1992 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://maps.unomaha.edu/Peterson/funda/Notes/Notes_Exam4/Sahel.html Notas oor Sahel-Afrika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224162201/http://maps.unomaha.edu/Peterson/funda/Notes/Notes_Exam4/Sahel.html |date=2007-02-24 }} * [http://tao.atmos.washington.edu/data_sets/sahel/ Die Sahel se reënvalindeks, 1898–2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050204000419/http://tao.atmos.washington.edu/data_sets/sahel/ |date=2005-02-04 }} * [http://www.eden-foundation.org/project/desertif.html Woestynwording – 'n bedreiging vir die Sahel] {{Gebied}} {{Normdata}} [[Kategorie:Gebiede van Afrika]] asiahz4twc6imfux5wrl141tzby2iw6 2912143 2912130 2026-06-18T08:20:15Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2427671 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sahel Map-Africa rough.png|duimnael|Ligging van die Sahel in Afrika]] [[Lêer:Sahel orthographic map.jpg|duimnael|Die Sahel in blou]] [[Lêer:Map of the Sahel.png|duimnael|Kaart van die Sahel]] [[Lêer:Sahel forest near Kayes Mali.jpg|duimnael|Die welige groen tydens die reënseisoen in die Sahelwoud, langs die [[Bamako]]-Kayesweg in [[Mali]]. Die bome op die voorgrond is akasia. Let op die groot [[kremetart]]boom.]] Die '''Sahel''' (uit [[Arabies]]: ساحل, [ˈsaːħil], ''sāḥil''; letterlik: "strand", "grens" of "kus", van die [[Sahara]]woestyn) is die grensgebied in [[Afrika]] tussen die Sahara in die noorde en die meer vrugbare gebied in die suide, wat as die [[Soedan (gebied)|Soedan]] (wat nie met die land met dieselfde naam verwar moet word nie, sien [[Soedan]]) bekend staan. == Term == Die term is aanvanklik as 'n [[geografie]]se term gebruik om na die strook land tussen 75 en 450 [[Isohieet|isohiëte]] (bande van [[neerslag]]). Latere navorsers verwys na 'n wye reeks isohiëte in bepaling van die ligging van die Sahel. Dit is ook al gebruik om te verwys na die lande van [[Wes-Afrika]]. Dit is ook 'n naam wat algemeen aan seuns in [[Indië]] gegee word. == Geografie == Die Sahel is hoofsaaklik [[savanne]] en loop van die [[Atlantiese Oseaan]] in [[Wes-Afrika]] tot by die [[Horing van Afrika]] in [[Oos-Afrika]] en verander van semi-droë [[grasveld]] na doringsavanne. In die geskiedenis van Afrika het die gebied van die mees gevorderde koninkryke gehad wat uit die handel oor die woestyn voordeel getrek het. Gesamentlik staan die lande bekend as die Sahelkoninkryke. Die lande van die Sahel sluit vandag [[Senegal]], [[Mauritanië]], [[Mali]], [[Burkina Faso]], [[Niger]], [[Nigerië]], [[Tsjad]], [[Soedan]], [[Suid-Soedan]], [[Ethiopië]], [[Eritrea]], [[Djiboeti]] en [[Somalië]] in. == Omgewing == Omtrent 12&nbsp;500 jaar gelede was die Sahel deel van die Saharawoestyn en was dit bedek in sandduine wat die landskap wat ons vandag sien gevorm het. Die Sahel kry 150–500&nbsp;mm reënval per jaar, meestal in die monsoonseisoen. Die reënval word gekenmerk deur jaar-tot-jaar en dekadegewyse wisselings. Die twee grootste bepalende faktore van grondproduktiwiteit in die Sahel is water en mikrovoedingstowwe, meestal [[stikstof]] en [[fosfaat|fosfate]]. Daar is 'n sterk korrelasie tussen reënval in die Sahel en intense [[orkaan]]aktiwiteit in die Atlantiese Oseaan. == Veetrek == Tradisioneel was meeste mense in die Sahel semi-[[nomade]] wat geboer en beeste geteel het in 'n veetrekstelsel, wat moontlik die mees onderhoubare manier vir die benutting van die Sahel is. Die verskil tussen die droë noorde met hoër grondvrugbaarheidvlakke en die natter suide word benut sodat kuddes op die hoë kwaliteit voer wei in die noorde tydens die nat seisoen en dan 'n paar honderd kilometer suid trek om op die meer volop, maar minder voedsame voer te wie tydens die droë seisoen. == Droogtes == 'n Erge droogte in die Sahel in [[1914]], is veroorsaak deur ver ondergemiddelde jaarlikse reënval, wat grootskaalse [[hongersnood]] veroorsaak het. In die 1960's was daar 'n vermeerdering in die jaarlikse reënval in die gebied, wat die noordelike droër gebied meer toeganklik gemaak het. Daar was druk vir mense om noordwaarts te trek, wat deur hul regerings ondersteun is. Toe die lang droogtetydperk van [[1968]]–[[1974]] 'n aanvang neem word die weiding vinnig ononderhoubaar en wydverspreide degradering van die gebied vind plaas. Soos met die droogte in 1914, lei dit tot 'n grootskaalse hongersnood, maar die keer word dit tot 'n mate getemper deur die internasionale sigbaarheid daarvan en die instroming van hulpverlening. Die katastrofe lei tot die stigting van die Internasionale Fonds vir Landbouontwikkeling. == Bronne == * Landsea, C., and Gray, W. ''[http://www.aoml.noaa.gov/hrd/Landsea/sahel/index.html The Strong Association between Western Sahel Monsoon Rainfall and Intense Atlantic Hurricanes]''. ''Journal Of Climate'', Vol. 5, No. 5, Mei 1992 == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} * [http://maps.unomaha.edu/Peterson/funda/Notes/Notes_Exam4/Sahel.html Notas oor Sahel-Afrika] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070224162201/http://maps.unomaha.edu/Peterson/funda/Notes/Notes_Exam4/Sahel.html |date=2007-02-24 }} * [http://tao.atmos.washington.edu/data_sets/sahel/ Die Sahel se reënvalindeks, 1898–2002] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050204000419/http://tao.atmos.washington.edu/data_sets/sahel/ |date=2005-02-04 }} * [http://www.eden-foundation.org/project/desertif.html Woestynwording – 'n bedreiging vir die Sahel] {{Gebied}} {{Normdata}} [[Kategorie:Gebiede van Afrika]] gxqtzlpsfe2qik95bk8w0gn69p0l7q9 0 14465 2911951 2908681 2026-06-17T14:07:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911951 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Portulacaria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergverfbos]]||''[[Indigofera frutescens]]''||Mountain Indigo ||266.3 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||[[Bosboomvaring|''Cyathea capensis'' subsp. ''capensis'']]||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos afer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Portulacaria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia afra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum afrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Portulacaria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis afra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia afra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria afra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[Kliertjiesdeurmekaarbos]]||''[[Ehretia obtusifolia]]''||Hairy Puzzle-bush ||656.2 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Portulacaria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina afra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Portulacaria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||[[''Opilia campestris'' var. ''campestris'']] || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum afrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis afra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia afra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica afra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Portulacaria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] 8o2usg61cbcucetbgflsheywq0rjrwd 2911952 2911951 2026-06-17T14:08:25Z Oesjaar 7467 Ai! 2911952 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Portulacaria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergverfbos]]||''[[Indigofera frutescens]]''||Mountain Indigo ||226.3 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||[[Bosboomvaring|''Cyathea capensis'' subsp. ''capensis'']]||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos afer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Portulacaria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia afra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum afrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Portulacaria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis afra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia afra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria afra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[Kliertjiesdeurmekaarbos]]||''[[Ehretia obtusifolia]]''||Hairy Puzzle-bush ||656.2 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Portulacaria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina afra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Portulacaria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||[[''Opilia campestris'' var. ''campestris'']] || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum afrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis afra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia afra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica afra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Portulacaria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] 1k731iucyi2suprrv0a4ghjmya30d0g 2911966 2911952 2026-06-17T16:22:25Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911966 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Portulacaria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergverfbos]]||''[[Indigofera frutescens]]''||Mountain Indigo ||226.3 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||[[Bosboomvaring|''Cyathea capensis'' subsp. ''capensis'']]||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos afer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Portulacaria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia afra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum afrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Portulacaria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis afra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia afra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria afra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[Kliertjiesdeurmekaarbos]]||''[[Ehretia obtusifolia]]''||Hairy Puzzle-bush ||656.2 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Portulacaria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina afra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Portulacaria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||[[''Opilia campestris'' var. ''campestris'']] || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum afrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis afra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pronkverfbos]]||''[[Indigofera jucunda]]''||Showy Indigo||226.4 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia afra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica afra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Portulacaria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] hdh32l9kjq4r96djbyzvytqutq16hxu 2911969 2911966 2026-06-17T16:39:46Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911969 wikitext text/x-wiki {{multiple image2 | align = left | direction = horizontal | total_width = 900 | footer = | image1 = Vachellia xanthophloea 20D 3046.jpg | alt1 = Koorsboom | caption1 = [[Koorsboom]] | image2 = Southafrica428yellowwood.jpg | alt2 = Outeniekwageelhout | caption2 = [[Outeniekwageelhout|Outenikwa-geelhout]] | image3 = Vachellia karroo 1947.jpg | alt3 = Soetdoring | caption3 = [[Soetdoring]] | image4 = Tarchonanthus camphoratus 1DS-II 3-4583.jpg | alt4 = Kanferbos | caption4 = [[Kanferbos]] | image5 = Olinia emarginata 1DS-II 0056.jpg | alt5 = Berghardepeer | caption5 = [[Berghardepeer]] | image6 = Cyathea dregei00.jpg | alt6 = Grasveldboomvaring | caption6 = [[Grasveldboomvaring|Grasveld-boomvaring]] | image7 = Cussonia paniculata, habitus, Phalandingwe, a.jpg | alt7 = Hoëveldkiepersol | caption7 = [[Hoëveldkiepersol]] }}{{-}} Hier volg ’n sorteerbare lys van [[inheems]]e [[boom|bome]] van Suider-Afrika met hulle FSA-nommers: {| border="1" align="left" class="wikitable sortable" !Afrikaanse naam!!Botaniese naam!!Engelse naam!!FSA-nommer |- |[[Aartappelbos]]||''[[Phyllanthus reticulatus]]''||Potato bush||311 |- |[[Abiekwasgeelhout]]||''[[Tamarix usneoides]]''||Wild tamarisk||487 |- |[[Afrikabloubessie]]||''[[Vaccinium exul]]''||Transvaal cranberry||571 |- |[[Afrikageelmelkhout]]||''[[Garcinia livingstonei]]''||Lowveld mangosteen||486 |- |[[Afrikaharpuisboom]]||''[[Ozoroa reticulata]]''||Bushveld resin tree||376 |- |[[Afrikahondsroos]]||''[[Xylotheca kraussiana]]''||African dog-rose||493 |- |[[Afrikamoerbei]]||''[[Afromorus mesozygia]]''||African mulberry||44 |- |[[Afrikasoetlemoen]] ||''[[Maclura africana]]'' || Thorny mulberry ||44.1 |- |[[Afrikasterkastaiing]]||''[[Sterculia africana]]''||African star-chestnut||474 |- |[[Afrikawaaierpalm]]||''[[Borassus aethiopum]]''||Selati palm||25 |- |[[Akkerjakkalsbessie]]||''[[Diospyros natalensis]]''||Small-leaved jackal-berry||607 |- |[[Albaniebroodboom]] ||''[[Encephalartos latifrons]]'' ||Albany cycad ||7 |- |[[Albanierooibostee]] ||''[[Aspalathus teres]]'' ||Albany rooibos tea ||225.9 |- |[[Albinobessie]]||''[[Aphloia theiformis]]''||Albino-berry ||505 |- |[[Anaboom]]||''[[Faidherbia albida]]''||Ana tree||159 |- |[[Angolabrandnetel]] ||''[[Obetia carruthersiana]]'' ||Angola nettle ||69 |- |[[Angolakiepersol]] ||''[[Cussonia angolensis]]'' ||Angola cabbage-tree ||560.5 |- |[[Angolavingerblaar]] ||''[[Vitex angolensis]]'' ||Angola fingerleaf ||659.1 |- |[[Angolawolftoon]] ||''[[Angolawolftoon|Portulacaria carrissoana]]'' ||Angola porkbush ||103.10 |- |[[Anysbergsterboom]] ||''[[Cliffortia conifera]]'' ||Anysberg startree ||145.5 |- |[[Apiesdoring]]||''[[Senegalia galpinii]]''||Monkey thorn||166 |- |[[Apiespeul]]||''[[Senna petersiana]]''||Monkeypod||213 |- |[[Appelblaar]]||''[[Philenoptera violacea]]''||Apple leaf||238 |- |[[Assegaai (boom)]]||''[[Curtisia dentata]]''||Assegai bush||570 |- |[[Baardbessie]] ||''[[Searsia incisa]]'' ||Rubrub-berry ||385 |- |[[Baardboomheide]] ||''[[Erica triflora]]'' || Bearded tree erica ||575 |- |[[Barbertonbruidsbos]] ||''[[Pavetta barbertonensis]]'' ||Barberton brides-bush ||716.2 |- |[[Barbertonse bergsuikerbos]] ||''[[Protea comptonii]]'' ||Saddleback sugarbush ||88 |- |[[Barbertonse broodboom]] ||''[[Encephalartos paucidentatus]]'' ||Barberton cycad ||11 |- |[[Basboom]]||''[[Dais cotinifolia]]''||Pompon tree||521 |- |[[Basboontjie]]||''[[Elephantorrhiza burkei]]''||Sumach bean<br /> Elephantroot||193 |- |[[Basterkokerboom]] ||''[[Aloidendron pillansii]]'' ||Bastard quiver tree ||30 |- |[[Basterkreupelhout]] ||''[[Leucospermum patersonii]]'' ||Silver-edge pincushion ||85 |- |[[Basterstinkhout]] ||''[[Ocotea kenyensis]]'' ||Mock stinkwood ||119 |- |[[Bastersuikerappel]] ||''[[Hexalobus monopetalus]]'' ||Shakama plum ||106 |- |[[Bastersuurpruim]] of [[Bastersuurpruim|kleinvalssuurpruim]] ||''[[Olax dissitiflora]]'' ||Bastard sourplum ||101 |- |[[Bastertambotie]] ||''[[Cleistanthus schlechteri]]''||False tamboti||320 |- |[[Bastervy]] ||''[[Trilepisium madagascariense]]'' ||Bastard fig ||45 |- |[[Baviaanskloofseder]]||''[[Widdringtonia schwarzii]]'' ||Willowmore cedar||21 |- |[[Bedfordbroodboom]] ||''[[Encephalartos cycadifolius]]'' ||Bedford cycad ||14.14 |- |[[Beesganna]] ||''[[Salsola arborea]]''||Cattle ganna ||103.2 |- |[[Bergaalwyn]] ||[[Bergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''marlothii'']] ||Mountain aloe||29.5 |- |[[Bergbamboes]] ||''[[Bergbambos tessellata]]'' ||Drakensberg bamboo ||21.5 |- |[[Bergbas]] ||''[[Osyris lanceolata]]'' ||Rock tannin bush ||100 |- |[[Bergbrandnetel]] ||''[[Obetia tenax]]'' ||Mountain nettle ||70 |- |[[Bergdoringklipels]] ||''[[Canthium kuntzeanum]]'' ||Mountain turkey-berry ||708.1 |- |[[Bergfonteinbos]] ||''[[Psoralea angustifolia]]'' ||Mountain fountain-bush ||226.15 |- |[[Berggeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia sericea]]'' ||Mountain wild laburnum ||219.4 |- |[[Bergghwarrie]] ||''[[Euclea coriacea]]'' ||Mountain guarri ||593 |- |[[Berghardepeer]] ||''[[Olinia emarginata]]''||Mountain hard-pear<br />Transvaal hard-pear||514 |- |[[Bergkaree]] ||''[[Searsia leptodictya]]'' ||Mountain karree||387 |- |[[Bergkoeniebos]] ||''[[Searsia divaricata]]'' || Mountain kuni-bush ||381.2 |- |[[Bergmahonie]] ||''[[Entandrophragma caudatum]]''||Mountain mahogany||293 |- |[[Bergrysbos]] ||''[[Cliffortia phillipsii]]'' ||Mountain ricebush ||145.13 |- |[[Bergsering]] ||''[[Kirkia wilmsii]]''||Mountain seringa||269 |- |[[Bergsipres]] ||''[[Widdringtonia nodiflora]]''||Mountain cypress||20 |- |[[Bergtaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. integrifolia]]'' ||Mountain firethorn currant ||392.3 |- |[[Bergvaalbos]] ||''[[Brachylaena rotundata]]'' ||Mountain silver-oak ||730 |- |[[Bergverfbos]]||''[[Indigofera frutescens]]''||Mountain Indigo ||226.3 |- |[[Bergwasbessie]] ||''[[Morella microbracteata]]'' ||Mountain waxberry ||37.2 |- |[[Bergwildemispel]] ||''[[Vangueria parvifolia]]'' ||Mountain wild-medlar ||703 |- |[[Bergwildepiesang]] ||''[[Strelitzia caudata]]''||Transvaal wild banana||33 |- |[[Bergwitboom]] ||''[[Ehretia alba]]''||White Puzzle-bush||655.5 |- |[[Besembos]] ||''[[Searsia erosa]]'' ||Broom karee ||383 |- |[[Besemkraaibessie]] ||''[[Searsia fastigiata]]'' ||Broom currant ||383.1 |- |[[Besemtrosvy]]||''[[Ficus sur]]''||Broom cluster fig||50 |- |[[Bietou]] ||''[[Osteospermum moniliferum]]'' ||Bush tickberry ||736.1 |- |[[Bitteraalwyn]] ||''[[Aloe ferox]]'' ||Bitter aloe ||29.2 |- |[[Bitterblaar]]||''[[Brachylaena elliptica]]''||Bitter leaf||725 |- |[[Bitterkaree]] ||''[[Searsia marlothii]]'' ||Bitter karee ||389.2 |- |[[Bittervalsdoring]]||''[[Albizia amara]]''||Bitter false-thorn||149 |- |[[Blaarbessie]] ||''[[Tapura fischeri]]'' ||Leafberry ||304 |- |[[Blaasdoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. retinens]]'' ||Balloon thorn ||174.1 |- |[[Bladdoring]] ||''[[Senegalia fleckii]]'' ||Blade thorn ||165 |- |[[Bleekbassoetdoring]] ||''[[Vachellia natalitia]]'' ||Pale-bark sweet thorn ||172.1 |- |[[Blinkblaar]]||''[[Rhamnus prinoides]]''||Dogwood||452 |- |[[Blinkblaarkanniedood]]||''[[Commiphora schimperi]]''||Glossy-leaved corkwood||287 |- |[[Blinkblaarsuurbessie]] ||''[[Dovyalis lucida]]'' ||Glossy-leaved bitterberry ||508 |- |[[Blinkblaar-wag-’n-bietjie]]||''[[Ziziphus mucronata]]''||Buffalo-thorn||447 |- |[[Blinkblaarwitessenhout]]||''[[Bersama lucens]]''||Glossy white ash||439 |- |[[Blinkfluweelkaree]] ||''[[Searsia quartiniana]]'' ||Glossy velvet karee ||393 |- |[[Blinkhardebos]] ||''[[Phylica oleifolia]]'' ||Glossy hard-leaf ||453.3 |- |[[Blinktaaibos]]||''[[Searsia lucida]]''||Glossy wild currant||388.1 |- |[[Bloedhoutbos]] ||''[[Haematoxylum dinteri]]'' ||Bloodwood-bush ||213.6 |- |[[Blombos]] ||''[[Metalasia densa]]'' ||Common flowerbush ||735.4 |- |[[Blosendesuikerbos]] of [[Blosendesuikerbos|pienksuikerbos]] ||''[[Protea stokoei]]'' ||Pink sugarbush ||97.5 |- |[[Bloubaskanniedood]] ||''[[Commiphora caerulea]]'' ||Blue-barked corkwood ||272.1 |- |[[Bloubitterbessie]] ||''[[Strychnos usambarensis]]''||Blue bitterberry||631 |- |[[Bloublaarkanniedood]] ||''[[Commiphora glaucescens]]'' ||Blue-leaved corkwood ||276 |- |[[Bloublaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia glaucophylla]]'' ||Blue-leaved spike-thorn ||399.6 |- |[[Bloublaarrooihout]] ||''[[Ochna glauca]]'' ||Blue-leaved plane ||479.3 |- |[[Bloublaarwitbos]] ||''[[Maerua decumbens]]'' ||Blue-leaved spiderbush ||133.2 |- |[[Bloubos]]||''[[Diospyros lycioides]]''||Karoo bluebush||605.2 |- |[[Bloubotterboom]] ||''[[Tylecodon paniculatus subsp. glaucus]]'' ||Blue botterboom ||743 |- |[[Bloubroodboom]] ||''[[Encephalartos nubimontanus]]'' ||Blue cycad ||14.9 |- |[[Bloughwarrie]] ||''[[Euclea crispa]]''||Mountain guarri||594 |- |[[Blouhaak]] ||''[[Senegalia erubescens]]''||Blue thorn||164 |- |[[Blouheuningbos]] ||''[[Freylinia tropica]]'' ||Blue honeybells ||670.3 |- |[[Bloukoeniebos]] ||''[[Searsia glauca]]'' ||Blue kuni-bush ||383.2 |- |[[Bloulourier]] ||''[[Cryptocarya angustifolia]]'' ||Blue laurel ||112 |- |[[Baardsuikerbos]] ||''[[Baardsuikerbos|Protea neriifolia]]'' ||Blue sugarbush ||93.1 |- |[[Blousuurpruim]] ||[[Blousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''america'']] ||Blue sourplum||101.5 |- |[[Bloutaaibos]] ||''[[Searsia zeyheri]]'' ||Blue crowberry ||396.1 |- |[[Bloutolbos]] ||''[[Diospyros pallens]]'' ||Blue star-apple ||607.3 |- |[[Blyderivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos cupidus]]'' ||Blyde River cycad ||14.13 |- |[[Blydesuikerbos]] ||''[[Protea laetans]]'' ||Blyde sugarbush ||90.4 |- |[[Bobbejaankoolbos]] ||''[[Othonna triplinervia]]'' ||Three-veined othonna ||741 |- |[[Bobbejaankos]] ||''[[Stangeria eriopus]]'' ||Natal grass cycad ||14.21 |- |[[Boesmansgif]]||''[[Acokanthera oppositifolia]]''||Common poison-bush||639 |- |[[Boesmansrivierbroodboom]] ||''[[Encephalartos trispinosus]]'' ||Bushman's River cycad ||14.18 |- |[[Boesmanstee]]||''[[Catha edulis]]''||Bushman's tea||404 |- |[[Bokbitterappel]] ||''[[Solanum aculeastrum]]''||Goat-apple||669.3 |- |[[Bokkeveldpoppiesbos]] ||''[[Paranomus bracteolaris]]'' ||Smooth-leaved tree-sceptre ||72.3 |- |[[Boomaalwyn]]||''[[Aloidendron barberae]]''||Tree aloe||28 |- |[[Boomranknetel]] ||''[[Urera trinervis]]'' ||tree climbing-nettle ||70.1 |- |[[Borselaalwyn]] ||''[[Aloe rupestris]]'' ||Bottlebrush aloe ||30.3 |- |[[Bosappelblaar]]||''[[Philenoptera sutherlandii]]''||Forest appleleaf||228 |- |[[Bosbeesklou]]||''[[Bauhinia tomentosa]]''||Bush neat's foot||208.1 |- |[[Bosblompeer]] ||''[[Dombeya tiliacea]]'' ||Forest wildpear ||472 |- |[[Bosboerboon]]||''[[Schotia latifolia]]''||Forest boerbean||204 |- |[[Bosboomvaring]]||[[Bosboomvaring|''Cyathea capensis'' subsp. ''capensis'']]||Forest tree fern||2 |- |[[Bosbruidsbos]] ||''[[Pavetta inandensis]]'' ||Forest bride’s bush ||718 |- |[[Bosdoringklipels]]||''[[Canthium inerme]]''||Common turkey-berry||708 |- |[[Bosgeelmelkhout]]||''[[Garcinia gerrardii]]''||Forest mangosteen||485 |- |[[Boshardepeer]]||''[[Olinia radiata]]''||Forest hard-pear||515 |- |[[Bosjakkalskoffie]]||''[[Tricalysia capensis]]''||Forest jackal-coffee||698 |- |[[Bosjesmansbrood]] ||''[[Encephalartos afer]]'' ||Grahamstown cycad ||14.11 |- |[[Boskamhout]]||''[[Baphia racemosa]]''||Natal camwood||224 |- |[[Boskanariebessie]] ||''[[Suregada procera]]'' ||Forest canaryberry ||339 |- |[[Boskanniedood]]||''[[Commiphora woodii]]''||Forest corkwood||291 |- |[[Boskasieboswilg]] ||''[[Combretum padoides]]'' ||Thicket bushwillow ||534.1 |- |[[Boskatjiepiering]]||''[[Gardenia thunbergia]]''||Forest gardena<br />White gardenia||692 |- |[[Boskiepersol]]||''[[Cussonia sphaerocephala]]''||Natal forest cabbage tree||564.2 |- |[[Bosklouterboswilg]] ||''[[Combretum edwardsii]]'' ||Forest climbing bushwillow ||534.2 |- |[[Boskokoboom]] ||''[[Maytenus deflexa]]'' ||Forest kokotree ||402.9 |- |[[Boskoorsbessie]]||''[[Croton sylvaticus]]''||Forest fever-berry||330 |- |[[Boskoorsboom]]||''[[Anthocleista grandiflora]]''||Forest fever tree||632 |- |[[Boskranses]]||''[[Atalaya natalensis]]''||Natal krantz ash||429 |- |[[Boslaventelboom]]||''[[Heteropyxis canescens]]''||Forest lavender tree||454 |- |[[Boslepelhout]]||''[[Cassine peragua]]''||Mountain saffron||414 |- |[[Bosmelkbessie]]||''[[Manilkara discolor]]''||Forest milkberry||588 |- |[[Bosmelkhout]]||''[[Vitellariopsis marginata]]''||Natal bush milkwood||590 |- |[[Bosmirtebessie]]||''[[Eugenia natalitia]]''||Common forest myrtle||553.2 |- |[[Bosnanabessie]] ||''[[Searsia grandidens]]''||Sharp-toothed currant ||381.3 |- |[[Bosolienhout]]||''[[Olea woodiana]]''||Forest olive||620 |- |[[Bospaddaboom]]||''[[Tabernaemontana ventricosa]]''||Forest toad tree||645 |- |[[Bospeper]] of [[Bospeper|wildepeper]] ||''[[Piper capense]]'' ||Wild pepper ||34.5 |- |[[Bosperske]]||''[[Rawsonia lucida]]''||Forest peach||491 |- |[[Bospoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. fagifolia]]''||Forest peacockberry||310 |- |[[Bosrooiessenhout]]||''[[Trichilia dregeana]]''||Forest mahogany||300 |- |[[Bosrooihout]] ||''[[Ochna arborea var. oconnorii]]'' ||Forest plane ||482 |- |[[Bosrooimelkhout]]||''[[Mimusops obovata]]''||Red milkwood||584 |- |[[Bosrooivingers]] ||''[[Xylopia gracilipes]]'' ||Forest redfingers ||109 |- |[[Bosrosyntjie]]||''[[Grewia lasiocarpa]]''||Forest raisin||461 |- |[[Bossaffraan]]||''[[Elaeodendron croceum]]''||Small-leaved saffron||415 |- |[[Bosstamvrug]]||''[[Chrysophyllum viridifolium]]''||Fluted milkwood||580 |- |[[Bostaaibos]] ||''[[Searsia chirindensis]]''||Red currant||380 |- |[[Bosvaalbos]] ||[[Bosvaalbos|''Brachylaena discolor'' var. ''transvaalensis'']] ||Woodland silver oak||731 |- |[[Bosvaderlandswilg]] ||''[[Combretum kraussii]]''||Forest bushwillow||540 |- |[[Bosvalsnetel]] ||''[[Acalypha glabrata]]''||Forest mock nettle||335.1 |- |[[Bosvalspendoring]] ||''[[Putterlickia verrucosa]]'' ||False forest spikethorn ||403.2 |- |[[Bosveldboekenhout]] ||''[[Faurea saligna]]''||Transvaal beech||75 |- |[[Bosveldhalfmaanranker]] ||''[[Cocculus hirsutus]]'' || Python climber ||104.6 |- |[[Bosveldharpuisboom]]||''[[Ozoroa paniculosa]]''||Broad-leaved resin tree||375 |- |[[Bosveldkandelaarnaboom]]||''[[Euphorbia cooperi]]''||Bushveld candelabra tree||346 |- |[[Bosveldkatjiepiering]]||''[[Gardenia volkensii]]''||Transvaal gardenia||691.1 |- |[[Bosveldklipels]]||''[[Psydrax livida]]''||Green quar||713 |- |[[Bosveldpendoring]] ||''[[Gymnosporia mossambicensis]]'' ||Black forest spike-thorn ||399.10 |- |[[Bosveldpoubessie]]||''[[Margaritaria discoidea var. nitida]]''||Bushveld peacockberry||310.1 |- |[[Bosveldrooiklapperbos]] ||''[[Erythrophysa transvaalensis]]''||Transvaal red balloon||436.2 |- |[[Bosveldsaffraan]]||''[[Elaeodendron transvaalense]]''||Condiment saffron||416 |- |[[Bosveldvalsdoring]]||''[[Albizia harveyi]]''||Common false-thorn||155 |- |[[Bosveldwitklokke]]||''[[Rothmannia fischeri]]''||Cape gardenia||694 |- |[[Bosveldwitysterhout]]||''[[Vepris reflexa]]''||Bushveld white ironwood||260 |- |[[Bosverfbos]]||||''[[Indigofera natalensis]]''||Forest Indigo||226.6 |- |[[Bosvlamklimop]] ||''[[Combretum paniculatum]]'' ||Forest flamecreeper ||545.3 |- |[[Bosvlier]]||''[[Nuxia floribunda]]''||Forest elder||634 |- |[[Bosvy]]||''[[Ficus craterostoma]]''||Forest fig||52 |- |[[Boswaterbessie]]||''[[Syzygium gerrardii]]''||Forest waterwood||556 |- |[[Boswitsuikerbos]] ||''[[Boswitsuikerbos|Protea mundii]]''|| Forest white sugarbush || 93 |- |[[Bosysterpruim]]||''[[Drypetes gerrardii]]''||Forest ironplum||314 |- |[[Botrivierheuningklokkies]] ||''[[Freylinia helmei]]'' ||Bot River honeybells ||670.6 |- |[[Botriviersuikerbos]] ||''[[Protea compacta]]'' ||Bot River sugarbush || 87.1 |- |[[Bottelboom]]||''[[Pachypodium lealii]]''||Bottle tree||648 |- |[[Botterboom]]||''[[Tylecodon paniculatus]]''||Butter tree||137.1 |- |[[Botterklapper]]||''[[Strychnos madagascariensis]]''||Black monkey orange||626 |- |[[Braamtaaibos]] ||''[[Searsia batophylla]]'' ||Bramble currant ||377.3 |- |[[Brakdoring]] ||[[Vachellia robusta subsp. clavigera]] ||Narrow-pod robust thorn thorn ||183.1 |- |[[Brandbergdoring]] ||[[Senegalia montis-usti]] ||Brandberg thorn ||177 |- |[[Bredasdorpsuikerbos]] ||''[[Protea obtusifolia]]'' ||Bredasdorp protea ||94 |- |[[Breëblaarboekenhout]]||''[[Faurea rochetiana]]''||Broad-leaved beech||76 |- |[[Breëblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata]]'' ||Broad-leaved resin tree ||374 |- |[[Breëblaarkanferbos]] ||''[[Tarchonanthus trilobus var. galpinii]]'' ||Broad-leaved camphorbush ||734 |- |[[Breëblaarklipels]] ||''[[Afrocanthium pseudorandii]]'' ||Mottled-bark rock-alder ||709.2 |- |[[Breëblaarkoraalboom]]||''[[Erythrina latissima]]''||Broad-leaved coral tree||244 |- |[[Breëblaarkweper]]||''[[Cryptocarya latifolia]]''||Broad-leaved quince||113 |- |[[Breëblaarpluisbos]] ||''[[Lopholaena platyphylla]]'' || Broad-leaved fluff bush||738.1 |- |[[Breëblaarsuikerbos]] ||''[[Protea eximia]]'' ||Broad-leaf sugarbush ||88.3 |- |[[Breëblaarveselbos]]||''[[Englerodaphne ovalifolia]]''||Broad-leaved fibre-bush ||517.5 |- |[[Breëblaarwasbessie]] ||''[[Morella pilulifera]]'' ||Broad-leaved waxberry ||37 |- |[[Breëblaarwitgat]] ||''[[Boscia mossambicensis]]'' ||Broad-leaved shepherd tree ||127 |- |[[Breekhout]]||''[[Alberta magna]]''||Magnificent flame bush||701 |- |[[Breëpeulvalsdoring]]||''[[Albizia forbesii]]''||Broad-pod false-thorn<br />Broad-pod albizia||154 |- |[[Breëriviergeelhout]]||''[[Podocarpus elongatus]]''||Breede River yellowwood||15 |- |[[Brosblaar]]||''[[Galpinia transvaalica]]''||Transvaal privet||523 |- |[[Brosdoring]] ||''[[Phaeoptilum spinosum]]'' ||Brittle thorn ||103.7 |- |[[Bruinaalwyn]] of [[Bruinaalwyn|wolkbergaalwyn]] ||''[[Aloe dolomitica]]'' of ook soms ''[[Aloe vryheidensis]]'' ||Brown aloe<br />Wolkberg aloe ||29.1 |- |[[Bruinivoor]]||''[[Berchemia discolor]]''||Brown ivory||449 |- |[[Bruinstamkanniedood]] ||''[[Commiphora giessii]]'' ||Brown-stemmed corkwood || 275.5 |- |[[Bruinysterhout]] ||''[[Homalium dentatum]]''||Brown ironwood||501 |- |[[Bubuvy]] ||''[[Ficus bubu]]'' ||Bubu fig ||56 |- |[[Buig-my-nie]]||''[[Buxus macowanii]]''||Cape box||358 |- |[[Bukshardeblaar]] ||''[[Phylica buxifolia]]'' ||Box hard-leaf ||453.1 |- |[[Clanwilliamaalwyn]] ||''[[Aloe comosa]]'' ||Clanwilliam aloe ||28.7 |- |[[Clanwilliamseder]]||''[[Widdringtonia cedarbergensis]]''||Clanwilliam cedar||19 |- |[[Damarakanniedood]] ||''[[Commiphora crenato-serrata]]'' ||Damara corkwood ||274 |- |[[Delagoadoring]]||''[[Senegalia welwitschii]]''||Delagoa thorn<br />Hairy umbrella thorn||163 |- |[[Deurmekaarbos]]||''[[Ehretia rigida]]''||Puzzle bush||657 |- |[[Dikbas]]||''[[Lannea discolor]]''||Live-long||362 |- |[[Dikblaarbosmirt]] ||''[[Eugenia umtamvunensis]]'' ||Thick-leaved myrtleberry ||553.6 |- |[[Dikblaargroenappel]] ||''[[Monodora junodii|Monodora junodii var. macrantha]]'' ||Thick-leave green-apple ||107.2 |- |[[Disseldoring]] ||''[[Berkheya chamaepeuce]]'' ||Tree thistle thorn ||742 |- |[[Donkievy]] ||''[[Mestoklema arboriforme]]'' ||Donkey mesemb ||103.6 |- |[[Donsiebos]] ||''[[Senecio barbertonicus]]'' || Barberton groundsel ||738.5 |- |[[Dopperkiaat]]||''[[Pterocarpus rotundifolius]]''||Round-leaved teak||237 |- |[[Doppruim]]||''[[Pappea capensis]]''||Jacket-plum||433 |- |[[Doringbroodboom]] ||''[[Encephalartos horridus]]'' ||Eastern Cape blue cycad ||14.15 |- |[[Doringkanniedood]]||''[[Commiphora glandulosa]]''||Tall common corkwood||285.1 |- |[[Doringkatjiepiering]]||''[[Hyperacanthus amoenus]]''||Thorny gardenia||690 |- |[[Doringklipels]] ||''[[Canthium spinosum]]'' ||Thorny turkeyberry ||707 |- |[[Doringolm]]||''[[Chaetacme aristata]]''||Thorny elm||43 |- |[[Doringpeer]]||''[[Scolopia zeyheri]]''||Thorn pear||498 |- |[[Doringrooibessie]]||''[[Erythrococca berberidea]]''||Prickly redberry||332.1 |- |[[Doringtaaibos]] ||''[[Searsia longispina]]'' ||Spiny currant ||388 |- |[[Doringvalsnetel]] ||''[[Acalypha sonderiana]]'' ||Thorny false nettle ||335.2 |- |[[Dorinkiedoring]] ||''[[Senegalia brevispica subsp. dregeana]]'' ||Prickly thorn ||160.2 |- |[[Dorre haakdoring]] ||''[[Senegalia hereroensis]]'' ||Arid hook thorn ||171 |- |[[Drakensbergboomheide]] ||''[[Erica dracomontana]]'' || Dragon heath ||574.2 |- |[[Drakensbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ghellinckii]]''||Drakensberg cycad ||5 |- |[[Drakensbergkaree]] ||''[[Searsia montana]]'' ||Drakensberg karee ||384.1 |- |[[Drakensbergpendoring]] ||''[[Gymnosporia devenishii]]'' ||Drakensberg spike-thorn ||399.5 |- |[[Drakensbergrysbos]] ||''[[Cliffortia repens]]'' ||Drakensberg ricebush ||145.15 |- |[[Driedoring]] ||''[[Rhigozum trichotomum]]'' ||Three-thorn rhigozum ||676.1 |- |[[Driehaakdoring]]||''[[Senegalia senegal var. rostrata]]''||Bushy three-hooked thorn||185.1 |- |[[Drietandkanferbos]]||''[[Tarchonanthus trilobus]]''||Trident camphortree||735 |- |[[Dubbelkroonboom]]||''[[Julbernardia globiflora]]''||African munondo||207.1 |- |[[Duikerbessie]] ||''[[Sclerocroton integerrimus]]'' ||Duiker-berry tallow-tree||343 |- |[[Duinbroodboom]] ||''[[Encephalartos arenarius]]'' ||Alexandria cycad ||3.2 |- |[[Duinebessie]] ||''[[Muraltia scoparia]]'' ||Duneberry ||303.3 |- |[[Duinebruidsbos]]||''[[Pavetta revoluta]]''||Dune bride's bush||720 |- |[[Duineganna]] ||''[[Duineganna|Salsola nollothensis]]'' ||Dune ganna ||103.9 |- |[[Duinegeelbos]] ||''[[Leucadendron coniferum]]'' ||Dune conebush ||82 |- |[[Duineghwarrie]]||''[[Euclea racemosa]]''||Dune guarri<br />Sea guarri||599.3 |- |[[Duinegifboom]] ||''[[Acokanthera oblongifolia]]'' ||Dune poison-bush||638 |- |[[Duinekokoboom]] ||''[[Maytenus procumbens]]'' ||Dune koko tree ||401.1 |- |[[Duinekraaibessie]] ||''[[Searsia crenata]]'' ||Dune crowberry ||380.1 |- |[[Duinekriedoring]] ||''[[Lycium ferocissimum]]'' ||Dune honeythorn ||669.11 |- |[[Duinemirtebessie]]||''[[Eugenia capensis]]''||Dune myrtle||553.1 |- |[[Duine-olienhout]] ||''[[Olea exasperata]]'' ||Dune olive ||619 |- |[[Duinependoring]] ||''[[Gymnosporia arenicola]]'' ||Dune spike-thorn ||399.4 |- |[[Duineseepbessie]]||''[[Deinbollia oblongifolia]]''||Dune soap-berry||430 |- |[[Duinesoetdoring]] ||''[[Vachellia kosiensis]]'' ||Dune sweet thorn ||172.2 |- |[[Duinesterappel]] ||''[[Diospyros rotundifolia]]'' ||Dune star-apple ||608 |- |[[Duinesuurbessie]] ||''[[Dovyalis rotundifolia]]'' ||Dune sourberry ||510 |- |[[Duinesybas]]||''[[Robsonodendron maritimum]]'' ||Dune mock silky-bark ||413.1 |- |[[Duinetaaibos]] ||''[[Searsia laevigata]]'' ||Dune currant ||385.2 |- |[[Duinevalstaaibos]]||''[[Allophylus natalensis]]''||Dune false currant||426 |- |[[Duinewasbessie]] ||''[[Morella cordifolia]]'' ||Dune waxberry ||37.1 |- |[[Dunblaarfonteinbos]]||''[[Psoralea glabra]]'' || Narrow-leaf fountain-bush ||226.9 |- |[[Dwababessie]] ||''[[Monanthotaxis afra]]'' ||Dwababerry ||107.1 |- |[[Dwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos humilis]]'' ||Dwarf cycad ||14.16 |- |[[Dwergpruimbas]] ||''[[Osyris speciosa]]'' ||Cape sumach ||100.1 |- |[[Dwergvy]] ||''[[Ficus pygmaea]]'' || Dwarf fig ||50.2 |- |[[Dwergwolftoon]] ||''[[Dwergwolftoon|Portulacaria fruticulosa]]'' ||Dwarf porkbush ||104.2 |- |[[Ebbehoutghwarrie]]||''[[Euclea pseudebenus]]''||Ebony tree<br />Black ebony||598 |- |[[Ebutsinidoring]] ||''[[Vachellia ebutsiniorum]]'' ||Ebutsini thorn ||163.5 |- |[[Eikeblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora wildii]]'' ||Oak-leaved corkwoord ||290.1 |- |[[Enkelblaarkiepersol]]||''[[Cussonia natalensis]]''||Rock cabbage tree||562 |- |[[Enkeldoring]]||''[[Vachellia robusta]] subps. robusta''||Ankle thorn<br />Splendid thorn<br />Brack thorn<br />Broad-pod robust thorn||183 |- |[[Enkeldoringnoemnoem]]||''[[Carissa spinarum]]''||Simple-spine carissa<br />Conkerberry<br />Arabian num-num||640.4 |- |[[Enkelgroendoring]]||''[[Balanites aegyptiaca]]''||Desert date<br />Egyptian balsam||251.1 |- |[[Ertjiehout]] ||''[[Craibia zimmermannii]]'' ||Peawood ||229 |- |[[Essenhout]]||''[[Ekebergia capensis]]''||Cape ash||298 |- |[[Fluweelboswilg]]||''[[Combretum molle]]''||Velvet bushwillow||537 |- |[[Fluweelkanniedood]]||''[[Commiphora mollis]]''||Velvet corkwood||280 |- |[[Fluweelkaree]] ||''[[Searsia engleri]]'' ||Velvet karee ||382 |- |[[Fluweelklipels]]||''[[Afrocanthium gilfillanii]]''||Velvet rockalder||706 |- |[[Fluweelrooibessie]]||''[[Erythrococca menyharthii]]''||Velvet redberry||332.3 |- |[[Fluweelsoetbessie]]||''[[Bridelia mollis]]''||Velvet sweetberry||325 |- |[[Fluweelvrughardeblaar]] ||''[[Phylica purpurea]]'' ||Velvet-fruited/hardleaf ||453.5 |- |[[Fluweelvrugzanha]]||''[[Zanha africana]]''||Velvet-fruit zanha||438.5 |- |[[Fonteinbos]]||''[[Psoralea aphylla]]'' || Leafless fountain-bush ||226.8 |- |[[Fransaalwyn]]||''[[Aloe pluridens]]''||French aloe||30.1 |- |[[Fynbauhinia]]||''[[Bauhinia natalensis]]''||Dainty bauhinia||208.5 |- |[[Fynbitterblaar]]||''[[Brachylaena ilicifolia]]''||Small bitter-leaf||728 |- |[[Fynblaarboerboon]] ||''[[Schotia afra var. angustifolia]]'' ||Small-leaved boerbean||201.1 |- |[[Fynblaarbruidsbos]] ||''[[Pavetta zeyheri]]'' ||Small-leaved bride’s bush ||722 |- |[[Fynblaarbruinysterhout]] ||''[[Homalium rufescens]]'' ||Small-leaved brown-ironwood||502 |- |[[Fynblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora kraeuseliana]]'' ||Feather-leaved corkwoord ||277.5 |- |[[Fynblaarrooihout]]||''[[Ochna serrulata]]''||Small-leaved plane||479.1 |- |[[Fynblaarwildemoerbei]]||''[[Trimeria trinervis]] ||Small-leaved wild mulberry||504 |- |[[Fynbossterappel‎]] ||''[[Diospyros glabra]]'' ||Blueberry bush ||603.1 |- |[[Fyndoring]] ||''[[Vachellia tenuispina]]'' ||Turf thorn ||187.3 |- |[[Gamtooskiepersol]] ||''[[Cussonia gamtoosensis]]'' ||Gamtoos cabbage tree||565.2 |- |[[Gannabos]] of [[Gannabos|seepganna]] ||''[[Salsola aphylla]]'' ||Lye ganna ||103.3 |- |[[Gariepbauhinia]]||''[[Adenolobus garipensis]]''||Blue neat's foot||208 |- |[[Gariepharpuisboom]]||''[[Ozoroa namaquensis]]''||Gariep resin tree ||373.2 |- |[[Gariepkanniedood]] ||''[[Commiphora gariepensis]]'' ||Gariep corkwoord ||275.3 |- |[[Gariepkaree]] ||''[[Searsia populifolia]]'' ||Gariep karee ||391.1 |- |[[Garieppendoring]] ||''[[Gymnosporia gariepensis]]'' ||Gariep spike-thorn ||401.5 |- |[[Garieppronkstert]] ||''[[Gelrebia bracteata]]'' ||Gariep plumeflower ||214.1 |- |[[Gariepsmalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. lanceolata]]'' ||Gariep narrow-leaved spike-thorn ||401.10 |- |[[Geelbauhinia]] ||''[[Bauhinia tomentosa]]'' ||Yellow bauhinia ||208.1 |- |[[Geelbitterbessie]] ||''[[Strychnos mitis]]'' ||Yellow bitterberry ||627 |- |[[Geelblomvoëlbessie]]||''[[Psychotria capensis]]''||Bird-berry||723 |- |[[Geeldoring]] ||''[[Rhigozum obovatum]]'' ||Yellow pomegranate ||675 |- |[[Geelhout]]||''[[Podocarpus latifolius]]''||Real yellowwood||18 |- |[[Geelkeurboom]]||''[[Calpurnia aurea]]''||Natal laburnum||219 |- |[[Geelpapierkelk]]||''[[Monotes glaber]]''||Palefruit monotes||486.5 |- |[[Geelpistoolbos]] ||''[[Justicia aconitiflora]]'' ||Lemon pistol-bush ||681.2 |- |[[Geelskulpblombos]]||''[[Bowkeria citrina]]'' ||Yellow shell-flower bush ||672.1 |- |[[Geelsuikerbos]] of [[Geelsuikerbos|geelsuikerkan]] ||[[Geelsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''aurea'']] ||Common shuttlecock sugarbush ||90.3 |- |[[Geelwortelboom]]||''[[Steganotaenia araliacea]]''||Carrot tree||569 |- |[[Geneesblaarboom]] ||''[[Solanum giganteum]]''||Healing-leaf tree||669.4 |- |[[Gewone bruidsbos]] ||''[[Pavetta gardeniifolia var. gardeniifolia]]'' ||Common bride’s bush ||716 |- |[[Gewone drolpeer]] ||''[[Dombeya rotundifolia]]''||Common wild pear||471 |- |[[Gewone ghwarrie]] ||''[[Euclea undulata]]''||Common guarri||601 |- |[[Gewone haakdoring]] ||''[[Senegalia afra]]''||Common hook-thorn||162 |- |[[Gewone hardeblaar]] ||''[[Phylica paniculata]]''||Common hard-leaf||453.2 |- |[[Gewone kanariebessie]] ||''[[Suregada africana]]'' ||Common canaryberry ||338 |- |[[Gewone kanniedood]] ||''[[Commiphora pyracanthoides]]'' ||Firethorn corkwood ||285 |- |[[Gewone kraaibessie]] ||''[[Searsia pentheri]]''||Common crow-berry||391 |- |[[Gewone luisiesbos]] ||''[[Leucospermum cuneiforme]]'' ||Wart-stemmed pincushion ||84.2 |- |[[Gewone protea]] of [[Gewone protea|gewone suikerbos]] ||[[Gewone protea|''Protea afra'' subsp. ''afra'']]||Common sugarbush||87 |- |[[Gewone taaibos]] ||''[[Searsia pyroides]]''||Common wildcurrant<br />||392 |- |[[Gewone wildekweper]] ||''[[Cryptocarya transvaalensis]]'' ||Mountain wild-quince ||114 |- |[[Gewone wildepietersieliebos]]||''[[Heteromorpha arborescens]]''||Parsley-tree<br />Parsnip-tree||568 |- |[[Gewone wildevy]]||''[[Ficus burkei]]''||Common wild fig||48 |- |[[Gifbergboomvygie]] ||''[[Stoeberia giftbergensis]]'' ||Gifberg tree-vygie ||756 |- |[[Gifbruidsbos]] ||''[[Pavetta schumanniana]]'' ||Poison bride’s bush ||721 |- |[[Gifolyf]]||''[[Peddiea africana]]''||Poison-olive||517 |- |[[Gifsterappel]] ||''[[Diospyros dichrophylla]] ''||Poison star-apple ||603 |- |[[Gladblaarbaakhout]]||''[[Greyia sutherlandii]]''||Natal bottlebrush||446 |- |[[Gladdeblaarwildemispel]] ||''[[Vangueria madagascariensis]]'' ||Smooth-leaved wild-medlar ||702.1 |- |[[Gladdeblompeer]]||''[[Dombeya cymosa]]''||Natal wild pear||469 |- |[[Gladdekola]]||''[[Cola natalensis]]''||Coshwood||478 |- |[[Gladderankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. juncea]]'' ||Smooth climbing spiderbush ||133.6 |- |[[Gladdeslapmispel]]||''[[Vangueria lasiantha]]''||Natal medlar||705 |- |[[Gladdesuurpruim]] ||''[[Ximenia afra var natalensis]]'' ||Smooth-twigged sourplum ||103.1 |- |[[Gladdeveselbos]]||''[[Englerodaphne subcordata]]''||Smooth fibre-bush||519 |- |[[Glansrosyntjie]]||''[[Grewia vernicosa]]''||Glossy raisinbush||463.11 |- |[[Gordoniavalspendoring]] ||''[[Putterlickia saxatilis]]'' ||Gordonia false spikethorn ||403.4 |- |[[Goueklokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia obtusifolia]]'' ||Golden bell-bean ||677.1 |- |[[Gouetee]]||''[[Aspalathus pendula]]'' || Golden tea ||225.11 |- |[[Gouevingerblaar]] ||''[[Vitex patula]]'' ||Gold fingerleaf ||662 |- |[[Granietvy]] ||[[Granietvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''granitticola'']] ||Granite fig ||56.5 |- |[[Graskopaalwyn]] ||''[[Aloe alooides]]'' ||Graskop aloe ||28.3 |- |[[Grasveldboomvaring]] ||''[[Cyathea dregei]]'' ||Common tree fern ||1 |- |[[Grasveldrooihout]] ||''[[Ochna confusa]]'' ||Grassland plane ||479.4 |- |[[Griekwakokoboom]] ||''[[Maytenus ilicina]]'' ||Griqua kokotree ||398.5 |- |[[Griekwasuurkaree]] ||''[[Searsia tridactyla]]'' ||Griqua sour karee ||394.2 |- |[[Groefbasboomheide]] ||''[[Erica canaliculata]]'' ||Grooved-bark tree erica ||573.1 |- |[[Groefstamkanniedood]] ||''[[Commiphora karibensis]] ''||Angular-stemmed corkwoord ||277.2 |- |[[Groenappel]] ||''[[Monodora junodii var. junodii]]'' ||Green apple ||107 |- |[[Groenblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba natalensis]]'' ||Green-leaved worm bush ||129.1 |- |[[Groenblomtolbos]] ||''[[Leucadendron loranthifolium]]'' ||Green-flower conebush ||81.5 |- |[[Groendoring]]||''[[Balanites maughamii]]''||Green thorn||251 |- |[[Groenharpuisboom]] ||''[[Ozoroa concolor]]'' ||Green resin tree ||369.1 |- |[[Groenhofiesuikerbos]] ||''[[Protea coronata]]'' ||Green sugarbush ||91.1 |- |[[Groenklapper]] ||''[[Strychnos spinosa]]''||Green monkey orange||629 |- |[[Groenkreupelhout]] ||[[Groenkreupelhout|''Leucospermum conocarpodendron'' subsp. ''viridum'']] ||Green pincushion ||84.1 |- |[[Groenstamkanniedood]]|| ''[[Commiphora neglecta]]''||Green-stem corkwood||283 |- |[[Grootblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena aletriformis]]''||Large-leaved dragon tree||30.9 |- |[[Grootblaarkanniedood]] ||''[[Commiphora anacardiifolia]]'' ||Large-leaved corkwood ||271 |- |[[Grootblaarlaventelboom]] ||''[[Heteropyxis dehniae]]''||Large-leaved lavender tree||455.1 |- |[[Grootblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia erythrophylla]]''||Large-leaved myrtle||553.3 |- |[[Grootblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia africana]]''||Large-leaved saucer-berry||651 |- |[[Grootblaarrotsvy]] ||''[[Ficus abutilifolia]]''||Large-leaved rock fig||63 |- |[[Grootblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia grandifolia]]'' ||Large-leaved ricebush ||145.4 |- |[[Grootblaarsekelbos]] ||''[[Dichrostachys cinerea subsp. nyassana]]''||Large-leaved sicklebush<br />African sicklebush||190.1 |- |[[Grootblaarsterkastaiing]]||''[[Sterculia quinqueloba]]''||Large-leaved-chestnut||476 |- |[[Grootblaaruiehout]] ||''[[Cassipourea gummiflua]]''||Large-leaved onionwood||530 |- |[[Grootblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia versicolor]]''||Large-leaved false-thorn||158 |- |[[Grootblomkriedoring]] ||''[[Lycium amoenum]]'' ||Large-flower honeythorn ||669.6 |- |[[Grootblompendoring]] ||''[[Gymnosporia putterlickioides]]'' ||Large-flowered spike-thorn ||402.1 |- |[[Grootgeelbos]] ||''[[Leucadendron eucalyptifolium]]'' ||Gum-leaved conebush ||81 |- |[[Groothaakbessie]] || ''[[Artabotrys brachypetalus]]'' ||Large hook-berry ||105.1 |- |[[Grootmirting]] ||''[[Myrsine pillansii]]'' ||Large cape myrtle ||577.2 |- |[[Grootnoemnoem]]||''[[Carissa macrocarpa]]''||Big num-num||640.3 |- |[[Grootsuikerbos]] of [[Grootsuikerbos|witsuikerbos]] ||''[[Protea gaguedi]]'' ||African sugarbush ||89 |- |[[Grootvaalbos]] ||''[[Brachylaena uniflora]]'' ||Tall silver-oak ||732 |- |[[Grootvalsmopanie]] ||''[[Guibourtia coleosperma]]'' ||Large copalwood ||199 |- |[[Grootvrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia grandifolia]]'' ||Large-leaved forest spike-thorn ||399.7 |- |[[Grootvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia oxycarpa]]'' ||Large-fruited spike-thorn ||401.9 |- |[[Grootvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria lucida]]'' ||Large-fruited clusterpear ||108.2 |- |[[Grootvrugtrosvy]] ||[[Grootvrugtrosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''gnaphalocarpa'']] ||Large-fruited sycamore fig ||66.1 |- |[[Growweblaarkatsnorbosse]] ||''[[Rotheca myricoides]]''||Blueflower tinderwood||667.1 |- |[[Growweblaarpieringbessie]] ||''[[Cordia ovalis]]''||Satinbark saucerbush<br />Snot berry||654 |- |[[Growweblaarstinkhout]] ||''[[Celtis gomphophylla]]'' ||False white stinkwood ||40 |- |[[Growweblaartaaibos]] ||''[[Searsia refracta]]'' ||Thorny crow-berry ||389.1 |- |[[Growwelaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton menyharthii]]'' ||Rough-leaved croton ||329.2 |- |[[Growwerankwitbos]] ||''[[Maerua juncea supsp. crustata]]'' ||Crusty climbing spiderbush ||133.5 |- |[[Grysappel]] ||''[[Parinari curatellifolia]]'' ||Mobola plum ||146 |- |[[Gryskokoboom]] ||''[[Maytenus albata]]'' ||Grey kokotree ||401.3 |- |[[Haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. heteracantha]]''||Umbrella thorn||188 |- |[[Halfmens]]||''[[Pachypodium namaquanum]]''||Elephant's trunk||649 |- |[[Hangvrugkanniedood]] ||''[[Commiphora zanzibarica]]'' ||Pendant-fruit corkwood ||291.1 |- |[[Hardekool]]||''[[Combretum imberbe]]''||Leadwood||539 |- |[[Hardepeer]]||''[[Olinia ventosa]]''||Hardpear||513 |- |[[Harige doringklipels]] ||''[[Canthium ciliatum]]'' ||Hairy turkeyberry ||709 |- |[[Harige ghwarrie]]||''[[Euclea natalensis]]''||Natal guarri<br />Natal ebony|| 597 |- |[[Harige haak-en-steek]]||''[[Vachellia tortilis subsp. spirocarpa]]''||Hairy umbrella thorn||188.1 |- |[[Harige kanniedood]]||''[[Commiphora africana]]''||Hairy corkwood||270 |- |[[Harige kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta bowkeri]]'' ||Hairy coastal bride’s bush ||719.1 |- |[[Harige mirtebessie]] ||''[[Eugenia woodii]]''||Mountain myrtle||553.4 |- |[[Harige pendoring]] ||''[[Gymnosporia pubescens]]'' ||Hairy spike-thorn ||402.4 |- |[[Harige perdepram]] ||''[[Zanthoxylum humile]]'' ||Hairy knobwood||255 |- |[[Harige rotsvy]]||''[[Ficus glumosa]]''||Mountain fig||64 |- |[[Harige Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia robbertsei]]'' ||Hairy Sekhukhune thorn ||172.4 |- |[[Harige septerboom]] ||''[[Paranomus tomentosus]]'' ||Hairy-leaved tree sceptre ||72.5 |- |[[Harige witgat]] ||''[[Boscia tomentosa]]'' || Hairy shepherd's tree ||127.1 |- |[[Harpuiskatjiepiering]]||''[[Gardenia resiniflua]]''||Resin gardenia||690.2 |- |[[Hartblaarvy]] ||[[Hartblaarvy|''Ficus polita'' subsp. ''polita'']] ||Heart-leaved fig ||59 |- |[[Heideblaargeelbos]] ||''[[Leucadendron ericifolium]]'' ||Erica-leaved conebush || 80 |- |[[Heilige Venda-bamboes]] ||''[[Oxytenanthera abyssinica]]'' ||Holy Venda bamboo ||21.6 |- |[[Helikopterboom]]||''[[Gyrocarpus americanus]]''||Propeller tree||120 |- |[[Hemelbesemdoring]] ||''[[Senegalia robynsiana]]'' ||Whipstick thorn ||184 |- |[[Henkel-se-geelhout]] ||''[[Podocarpus henkelii]]''||Henkel's yellowwood||17 |- |[[Hereroharpuisboom]] ||''[[Ozoroa hereroensis]]'' ||Herero resin tree ||371.3 |- |[[Hererosesambos]]||''[[Sesamothamnus guerichii]]'' ||Herero sesame-bush||679 |- |[[Heuningboomheide]] ||''[[Erica caterviflora]]'' ||Tree heath ||574 |- |[[Heuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia lanceolata]]'' ||Honey bells ||670.1 |- |[[Heuningnaboom]]||''[[Euphorbia tetragona]]''||Honey euphorbia||354 |- |[[Hikklimop]] ||''[[Combretum bracteosum]]'' ||Hiccupnut ||532.2 |- |[[Hoedespeldlukwart]]||''[[Oxyanthus pyriformis]]''||Natal wildloquat||696.2 |- |[[Hoëveldkiepersol]]||''[[Cussonia paniculata]]''||Small mountain cabbage||563.1 |- |[[Hophout]]||''[[Trema orientalis]]''||Pigeonwood||42 |- |[[Horingdoring]]||''[[Vachellia grandicornuta]]''||Horned thorn||168.1 |- |[[Horingpeultjieboom]]||''[[Diplorhynchus condylocarpon]]''||Horn-pod tree||643 |- |[[Huilboerboon]]||''[[Schotia brachypetala]]''||Weeping boerbean||202 |- |[[Huilboom]]||''[[Peltophorum africanum]]''||Weeping wattle<br />Black wattle<br />African-wattle||215 |- |[[Impalalelie]]||''[[Adenium multiflorum]]''||Impala lily||647.3 |- |[[Indiese wortelboom]] ||''[[Ceriops tagal]]'' ||Indian mangrove ||525 |- |[[iSimangaliso-wildeappelkoos]] ||''[[Dovyalis revoluta]]'' ||iSimangaliso wild apricot ||760 |- |[[Jakkalsbessie]]||''[[Diospyros mespiliformis]]''||Jackalberry||606 |- |[[Jankoensedoring]] ||''[[Cliffortia ilicifolia]]'' ||Holly-leaved ricebush ||145.10 |- |[[Jasmynkatjiepiering]] ||''[[Heinsia crinita subsp. parviflora]]'' ||Jasmine-gardenia ||700.2 |- |[[Jeukpeul]] ||''[[Cnestis polyphylla]]'' ||Itchpod ||147.1 |- |[[Jozinibroodboom]] ||''[[Encephalartos senticosus]]'' || Jozini cycad ||8 |- |[[Kaapboekenhout]]||''[[Rapanea melanophloeos]]''||Cape beech||578 |- |[[Kaapse boomheide]]||''[[Erica tristis]]''||False Cape tree heath||575.1 |- |[[Kaapse fonteinbos]]||''[[Psoralea axillaris]]'' ||Cape fountainbush||226.16 |- |[[Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia capensis]]''||Hard pear||513.1 |- |[[Kaapse kanferfoelie]]||''[[Tecoma capensis]]''||Cape honeysuckle||673.1 |- |[[Kaapse kiaat]]||''[[Strychnos decussata]]''||Cape teak||624 |- |[[Kaapse kokoboom]] ||''[[Maytenus lucida]]'' ||Cape kokotree ||401.2 |- |[[Kaapse kranses]]||''[[Atalaya capensis]]''||Cape krantz ash||428 |- |[[Kaapse kuskiepersol]]||''[[Cussonia thyrsiflora]]''||Cape coast cabbage tree||565 |- |[[Kaapse kwar]] ||''[[Psydrax capensis]]'' ||Cape quar ||747 |- |[[Kaapse kweper]]||''[[Cryptocarya woodii]]''||Cape quince||116 |- |[[Kaapse sterkastaiing]] ||''[[Sterculia alexandri]]'' || Cape star-chestnut ||473 |- |[[Kaapse stokroos]]||''[[Sparrmannia africana]]''||Cape Hollyhock||457 |- |[[Kaapse swarthout]] ||''[[Maytenus peduncularis]]'' ||Cape blackwood ||401 |- |[[Kaapse uiehout]] ||''[[Cassipourea flanaganii]]'' || Cape onionwood ||528 |- |[[Kaapse vaderlandsboswilg]] ||''[[Combretum afrum]]'' ||Cape bushwillow ||533 |- |[[Kaapse wildepiesang]]||''[[Strelitzia alba]]''||Cape wild banana||32 |- |[[Kaapse witpeer]] ||''[[Apodytes geldenhuysii]]'' ||Cape White Pear ||422.2 |- |[[Kaiingsuikerbos]] ||''[[Protea glabra]]'' ||Clanwilliam sugarbush ||89.1 |- |[[Kaapsehoopbroodboom]] ||''[[Encephalartos laevifolius]]'' ||Kaapsehoop cycad ||6 |- |[[Kalahari-appelblaar]] ||''[[Philenoptera nelsii]]'' ||Kalahari appleleaf||239 |- |[[Kalaharibauhinia]] ||''[[Bauhinia macrantha]]'' ||Kalahari bauhinia||208.3 |- |[[Kalaharidoring]] ||''[[Vachellia luederitzii var. luederitzii]]'' ||Kalahari thorn ||174 |- |[[Kalaharigeeldoring]] ||''[[Rhigozum brevispinosum]]'' ||Kalahari yellowthorn ||674 |- |[[Kalahariharpuisboom]] ||''[[Ozoroa schinzii]]'' || Kalahari resin tree ||376.5 |- |[[Kalaharikoedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia var. dekindtii]] ||Kalahari kuduberry ||308.1 |- |[[Kalaharipeulbessie]] ||''[[Dialium englerianum]]'' ||Kalahari podberry ||210 |- |[[Kalaharirooivingers]] ||''[[Xylopia odoratissima]]'' ||Kalahari redfingers ||110 |- |[[Kalaharitaaibos]] ||''[[Searsia tenuinervis]]'' ||Rolled-leaf currant ||393.2 |- |[[Kalahariwildemispel]]||''[[Vangueria cyanescens]]''||Kalahari wild-medlar||702.3 |- |[[Kamassie]]||''[[Gonioma kamassi]]''||Kamassi||641 |- |[[Kamdebooboekenhout]]||''[[Faurea recondita]]''||Kamdeboo beechwood||745 |- |[[Kameeldoring]] ||''[[Vachellia erioloba]]''||Camel thorn||168 |- |[[Kameelspoor]] ||''[[Piliostigma thonningii]]''||Camel's foot||209 |- |[[Kamiesbergaalwyn]] ||''[[Aloe khamiesensis]]'' ||Khamiesberg aloe ||29.3 |- |[[Kandelaaraalwyn]] ||''[[Aloe candelabrum]]'' ||Candelabrum aloe ||28.5 |- |[[Kanferbos]]||''[[Tarchonanthus camphoratus]]''||Wild camphor bush||733 |- |[[Kanferfoelieboom]] ||''[[Turraea floribunda]]'' ||Honeysuckle tree ||296 |- |[[Kaokorooibessie]] ||[[Erythrococca kaokoensis]] ||Kaoko redberry ||759 |- |[[Kaokoboswilg]] ||''[[Combretum wattii]]'' ||Kaoko bushwillow ||544 |- |[[Kaokobrandbos]] ||''[[Hymenodictyon kaokoensis]]'' ||Kaoko firebush ||765 |- |[[Kaokogeeldoring]] ||''[[Rhigozum virgatum]]'' ||Kaoko yellowthorn ||676.2 |- |[[Kaokogroendoring]]||''[[Balanites angolensis]]''||Angolan torchwood<br />Simple-thorned torchwood||252.1 |- |[[Kaokokanniedood]] ||''[[Commiphora kaokoensis]]'' ||Kaoko corkwoord ||277.1 |- |[[Kaokosesambos]] ||''[[Sesamothamnus benguellensis]]'' ||Kaoko sesame-bush ||679.1 |- |[[Kaokoswarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. mellifera]]'' ||Kaoko black thorn ||176.1 |- |[[Kaokovlamklimop]] ||''[[Combretum oxystachyum]]'' ||Kaoko flamecreeper ||540.4 |- |[[Kaokowitgat]] ||''[[Boscia microphylla]]'' ||Kaoko shepherd's tree ||126 |- |[[Kaokowolftoon]] ||''[[Portulacaria kaokoensis]]'' ||Kaoko porkbush ||104.3 |- |[[Kaokowurmbos]] ||''[[Cadaba schroeppelii]]'' ||Kaoko wormbush ||129.2 |- |[[Karee]] ||''[[Searsia lancea]]'' ||Karree ||386 |- |[[Kareekanniedood]] || ''[[Commiphora gracilifrondosa]]'' ||Karee-leaved commiphora ||284 |- |[[Karooboerboon]] ||''[[Schotia afra]]'' ||Karoo boerbean ||201 |- |[[Karoobroodboom]] ||''[[Encephalartos lehmannii]]'' ||Karoo cycad ||8.1 |- |[[Karooheuningklokkiesbos]] ||''[[Freylinia vlokii]]'' ||Karoo honeybells ||670.7 |- |[[Karookoeniebos]] ||''[[Searsia burchellii]]'' ||Karoo kunibush ||379 |- |[[Karookruisbessie]]||''[[Grewia robusta]]''||Karoo cross-berry||463.6 |- |[[Karoonoemnoem]] ||''[[Carissa haematocarpa]]'' ||Karoo numnum ||640.2 |- |[[Karoopendoring]] ||''[[Gymnosporia karooica]]'' ||Karoo spike-thorn ||401.7 |- |[[Karooplakkiebos]] ||''[[Crassula arborescens]]'' ||Karoo tree crassula ||137.2 |- |[[Karoowitgat]] ||''[[Boscia oleoides]]'' ||Karoo shepherd tree ||128 |- |[[Kartelplakkiesbos]] ||''[[Crassula arboresscens subsp. undulatifolia]]'' ||Wavy tree crassula ||137.4 |- |[[Kasuur]]||''[[Pittosporum viridiflorum]]''||Cheesewood||139 |- |[[Katstertaalwyn]] ||''[[Aloe castanea]]'' ||Cat's-tail aloe ||28.6 |- |[[Kei-appel]]||''[[Dovyalis afra]]''||Kei apple||507 |- |[[Keibaakhout]]||''[[Greyia flanaganii]]''||Kei bottlebrush||444 |- |[[Keibauhinia]]||''[[Bauhinia bowkeri]]''||Kei bauhinia||208.4 |- |[[Keibroodboom]]||''[[Encephalartos princeps]]''||Kei cycad||12 |- |[[Keiharpuisbos]] ||''[[Ozoroa mucronata]]'' ||Kei resin tree ||373 |- |[[Keirooipeer]] ||''[[Scolopia flanaganii]]'' ||Kei redpear ||495 |- |[[Keivingerblaar]]||''[[Vitex obovata]]''||Kei fingerleaf||661 |- |[[Kerkeibos]]||''[[Crassula ovata]]''||Kerky-bush<br />Jade plant||137.3 |- |[[Kerriebos]]||''[[Hypericum revolutum]]''||Curry bush<br />St. John's wort||484 |- |[[Kershout]]||''[[Pterocelastrus tricuspidatus]]''||Candlewood||409 |- |[[Keurboom]]||''[[Virgilia oroboides]]''||Cape blossom tree<br />Pink blossom tree||221 |- |[[Kiaat]]||''[[Pterocarpus angolensis]]''||Wild teak||236 |- |[[Kiepersol]]||''[[Cussonia spicata]]''||Common cabbage tree||564 |- |[[Kierieklapper]]||''[[Combretum hereroense]]''||Russet bushwillow||538 |- |[[Kinaboom]]||''[[Rauvolfia afra]]''||Quinine tree||647 |- |[[Kinderbessie]] ||''[[Halleria elliptica]]'' ||Rock tree-fuschia ||670.2 |- |[[Klapperbos]]||''[[Nymania capensis]]''||Chinese lantern||295 |- |[[Kleefdoring]] ||''[[Vachellia borleae]]'' ||Sticky thorn ||160.1 |- |[[Kleefpeul]]||''[[Senna singueana]]''||Stickypod||213.1 |- |[[Kleinappelblaar]] ||''[[Philenoptera bussei]]'' ||Small apple-leaf ||238.1 |- |[[Kleinblousuurpruim]] ||[[Kleinblousuurpruim|''Ximenia americana'' var. ''microphylla'']] ||Small blue sourplum || 102 |- |[[Kleinblaardrakeboom]] ||''[[Dracaena mannii]]'' ||Small-leaved dragon tree ||30.8 |- |[[Kleinblaarkiaat]] ||''[[Pterocarpus lucens subsp. antunesii]]'' ||Small-leaved bloodwood ||236.1 |- |[[Kleinblaarkriedoring]] ||''[[Lycium cinereum]]'' ||Small-leaved honeythorn ||669.9 |- |[[Kleinblaarmirtebessie]]||''[[Eugenia verdoorniae]]''||Small-leaved myrtle||554.1 |- |[[Kleinblaarperspeuldoring]] ||''[[Senegalia goetzi subsp. microphylla]]'' ||Small-leaved purple-pod thorn ||167.1 |- |[[Kleinblaarpluisbossie]] ||''[[Lopholaena coriifolia]]'' || Small-leaved fluff bush||738 |- |[[Kleinblaarrotsvy]]||''[[Ficus tettensis]]''||Small-leaved rock fig||62 |- |[[Kleinblaarsaffraan]]||''[[Elaeodendron zeyheri]]''||Zeyher's saffronwood||412 |- |[[Kleinblaarsekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea subsp. africana ]]''||Small-leaved sicklebush||190 |- |[[Kleinblaartrospeer]] ||''[[Uvaria gracilipes]]'' ||Small-leaved clusterpear ||108.3 |- |[[Kleinblaarvy]] ||[[Ficus lingua'' subsp. ''depauperata'']] ||Small-leaved fig ||55.1 |- |[[Kleinblaarwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''mucronata'']] ||Small-leaved willow ||35 |- |[[Kleinblaarwitbos]] ||''[[Maerua parvifolia]]'' ||Small-leaved spiderbush ||135.1 |- |[[Kleinboerboon]]||''[[Schotia capitata]]''||Dwarf boerbean||203 |- |[[Kleinbosrooihout]] ||''[[Ochna gamostigmata]]'' ||Small forest plane ||479.5 |- |[[Kleingroendoring]]||''[[Balanites pedicellaris]]''||Lesser torchwood||252 |- |[[Kleinkanferfoelieboom]]||''[[Turraea obtusifolia]]''||Small honeysuckle tree||296.1 |- |[[Kleinkoraalboom]]||''[[Erythrina humeana]]''||Dwarf coral tree||243.1 |- |[[Kleinlaventelkoorsbessie]] ||''[[Croton pseudopulchellus]]'' ||Small lavender croton ||329.3 |- |[[Kleinperdepram]]||''[[Zanthoxylum capense]]''||Small knobwood||253 |- |[[Kleinpeulseeboontjie]]||''[[Entada wahlbergii]]''||Small-pod seabean ||193.4 |- |[[Kleinvalsmopanie]]||''[[Guibourtia conjugata]]''||Small copalwood||200 |- |[[Kleinvrugtrospeer]] ||''[[Uvaria afra]]'' ||Small-fruited clusterpear ||108.1 |- |[[Kliertjiesboom]] ||''[[Pavetta edentula]]'' ||Gland-leaved bride’s bush ||717 |- |[[Kliertjiesdeurmekaarbos]]||''[[Ehretia obtusifolia]]''||Hairy Puzzle-bush ||656.2 |- |[[Klipels]]||''[[Afrocanthium mundianum]]''||Rock alder||710 |- |[[Klipessenhout]] ||''[[Ekebergia pterophylla]]'' ||Rock ash ||299 |- |[[Klipharpuisbos]] ||''[[Euryops brevipapposus]]'' ||Rock resin-bush ||739 |- |[[Kliphout]]||''[[Heeria argentea]]''||Rockwood||368 |- |[[Klipkershout]]||''[[Maytenus oleoides]]''||Rock candlewood||400 |- |[[Klipkoolhout]]||''[[Lachnostylis bilocularis]]''||Rock coalwood||307.1 |- |[[Klipvalsdoring]] ||''[[Albizia brevifolia]]'' ||Rock false-thorn ||152 |- |[[Klokkiesboontjieboom]] ||''[[Markhamia zanzibarica]]'' ||Bell-bean ||677 |- |[[Klokkiespendoring]]||''[[Gymnosporia tenuispina]]''||Bell spike-thorn||402.8 |- |[[Knolharpuis]] ||''[[Othonna arbuscula]]'' || Traap baboon cabbage ||740 |- |[[Knoppiesboontjie]]||''[[Maerua angolensis]]''||Bead-bean tree||132 |- |[[Knoppiesdoring]] ||''[[Senegalia nigrescens]]'' ||Knob thorn ||178 |- |[[Knoppiesklimop]] ||''[[Combretum mossambicense]]'' ||Knobbly climbing bushwillow ||545.1 |- |[[Knoppiesvy]]||[[Knoppiesvy|''Ficus sansibarica'' subsp. ''sansibarica'']]||Knobbly fig||47 |- |[[Kobas]] ||''[[Cyphostemma currorii]]'' ||Cobas||456 |- |[[Koeniebos]] ||''[[Searsia undulata]]'' ||Kuni-bush||389 |- |[[Koeboebessie]] ||''[[Mystroxylon aethiopicum]]'' ||Kooboo-berry||410 |- |[[Koedoebessie]] ||''[[Pseudolachnostylis maprouneifolia]]''||Kudu berry||308 |- |[[Koffiebeesklou]]<br>[[Koffie bauhinia]]||''[[Bauhinia petersiana]]'' ||Coffee bauhinia<br />Natal neat's foot||208.3 |- |[[Kogelbergrysbos]] ||''[[Cliffortia heterophylla]]'' ||Kogelberg ricebush ||145.9 |- |[[Kogelbergvaalstompie]] ||''[[Mimetes arboreus]]'' ||Kogelberg pagoda ||72.1 |- |[[Kokerboom]] ||''[[Aloidendron dichotomum]]'' ||Quiver tree ||29 |- |[[Kokoboom]]||''[[Maytenus undata]]''||Koko tree||403 |- |[[Kolletjiesblaarvy]] ||''[[Ficus nigropunctata]]'' ||Busse's fig<br />Dot-leaved fig ||58 |- |[[Komkommerbos]]||''[[Thilachium africanum]]''||Cucumber bush||136.2 |- |[[Koolhout]]||''[[Lachnostylis hirta]]''||Coalwood||307 |- |[[Koorsbessie]]||''[[Croton megalobotrys]]''||Large fever-berry||329 |- |[[Koorsboom]] ||''[[Vachellia xanthophloea]]''||Fever tree||189 |- |[[Koorspeulboom]] ||''[[Holarrhena pubescens]]'' ||Fever-pod ||642 |- |[[Koperstamkanniedood]]||''[[Commiphora harveyi]]''||Red-stem corkwood||277 |- |[[Koraalboom]]||''[[Erythrina lysistemon]]''||Common coral tree||245 |- |[[Koraaltaaibos]] ||''[[Searsia magalismontana]]'' ||Coral crowberry ||384.2 |- |[[Korentebos]] ||''[[Searsia tomentosa]]'' ||Bicoloured currant ||394 |- |[[Korenteharpuisboom]] ||''[[Ozoroa sphaerocarpa]]'' ||Currant resin tree ||377 |- |[[Korthaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. subglabra]]'' ||Short-haired caperbush ||130.2 |- |[[Kortpeul]] ||''[[Rourea orientalis]]'' ||Shortpod ||147.2 |- |[[Kortstamnaboom]] ||''[[Euphorbia otjingandu]]'' ||Short-stemmed candelabra-tree ||748 |- |[[Kosibaairoosappel]] ||''[[Memecylon kosiense]]'' ||Kosi Bay rose-apple ||762 |- |[[Kosipalm]]||''[[Raphia australis]]''||Kosi palm||26 |- |[[Kouebasrooihout]]||''[[Ochna arborea]]''||Cape redwood||479 |- |[[Kraalkriedoring]]||''[[Lycium afrum]]''||Kraal honey-thorn||669.2 |- |[[Kraalnaboom]]||''[[Euphorbia tirucalli]]''||Rubber euphorbia||355 |- |[[Kraalpendoring]]||''[[Gymnosporia polyacantha subsp. polyacantha]]''||Kraal spike-thorn||402.2 |- |[[Kransaalwyn]] ||''[[Aloe arborescens]]'' ||Krantz aloe ||28.1 |- |[[Kransbessie]]||''[[Gerrardina foliosa]]''||Krantz berry||500 |- |[[Kranskwar]] ||''[[Psydrax locuples]]'' ||Krantz quar ||712 |- |[[Kranssuikerbos]] ||''[[Protea rupicola]]'' ||Krantz sugarbush ||88.2 |- |[[Kremetart]]||''[[Adansonia digitata]]''||Baobab||467 |- |[[Kreupelrooihout]] ||''[[Ochna inermis]]'' ||Stunted plane ||480.1 |- |[[Kringboom]]||''[[Maerua schinzii]]''||Ringwood tree||136 |- |[[Krinkhout]]||''[[Securidaca longepedunculata]]''||Violet tree||303 |- |[[Kromblaarsuikerbos]] ||[[''Protea afra'' subsp. ''falcata'']] ||Curved-leave sugarbush ||87.2 |- |[[Kruisbessie]]||''[[Grewia occidentalis]]''||Cross-berry||463 |- |[[Kruiskameeldoring]]||''[[Vachellia erioloba]]''||Hybrid camel thorn||169.1 |- |[[Kunenekanniedood]] ||''[[Commiphora kuneneana]]'' ||Kunene corkwood ||277.7 |- |[[Kunenewaterbessie]] ||''[[Syzygium kuneneense]]'' ||Kunene waterberry ||767 |- |[[Kunenewolftoon]] ||''[[Kunenewolftoon|Portulacaria kuneneana]]'' ||Kunene porkbush ||104.4 |- |[[Kurkbasdoring]] ||''[[Vachellia davyi]]'' ||Corky-barked thorn ||163.1 |- |[[Kurkbasklapper]] of Geelklapper||''[[Strychnos cocculoides]]''||Corky monkey orange||623 |- |[[Kurkbasrooihout]] ||''[[Ochna maguirei]]'' ||Corky-barked plane ||766 |- |[[Kurkbos]] ||''[[Mundulea sericea]]''||Cork bush||226 |- |[[Kurkdoringklipels]] ||''[[Canthium suberosum]]'' ||Cork turkey-berry ||709.1 |- |[[Kurkvoëlbessie]] ||''[[Psychotria suber]]'' ||Corky birdberry ||769 |- |[[Kusboontjiebos]] ||''[[Sophora inhambanensis]]'' ||Coastal bean-bush ||218 |- |[[Kusbruidsbos]] ||''[[Pavetta natalensis]]'' ||Coastal bride’s bush ||719 |- |[[Kusfonteinbos]] ||''[[Psoralea arborea]]'' ||Coastal fountainbush ||226.10 |- |[[Kusjakkalsbessie]] ||''[[Diospyros inhacaensis]]'' ||Coastal jackal-berry ||604 |- |[[Kusjakkalskoffie]] ||''[[Empogona coriacea]]'' ||Coastal jackal coffee ||700 |- |[[Kuskanferbos]] ||''[[Tarchonanthus littoralis]]''||Coastal camphor bush||733.2 |- |[[Kuskatoenboom]] ||''[[Hibiscus tiliaceus]]''||Lagoon hibiscus<br />Wild cotton tree||464 |- |[[Kuskeiappel]] ||''[[Dovyalis longispina]]'' ||Coastal Kei apple ||510.1 |- |[[Kuskoraalboom]] ||''[[Erythrina afra]]''||Coast coral tree ||242 |- |[[Kuslooibas]] of [[Kuslooibas|pruimbas]] ||''[[Osyris compressa]]'' ||Tannin bush ||99 |- |[[Kusrankdoring]] ||''[[Senegalia kraussiana]]'' ||Coastal climbing thorn|| 173.1 |- |[[Kusrooimelkhout]]||''[[Mimusops afra]]''||Coastal red milkwood||583 |- |[[Kusrysbos]] ||''[[Cliffortia longifolia]]'' ||Coastal ricebush ||145.11 |- |[[Kussigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. zeyheri]]'' ||Coastal zigzag caperbush ||129.8 |- |[[Kustaaibos]] ||''[[Searsia nebulosa]]'' ||Coastal currant ||390.1 |- |[[Kusvaalbos]]||''[[Brachylaena discolor]]''||Coast silver oak||724 |- |[[Kuswildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. chartacea]]'' ||Coastal wild-medlar ||702.2 |- |[[Kuswildepiesang]]||''[[Strelitzia nicolai]]''||Natal wild banana||34 |- |[[Kuswitessenhout]] ||''[[Bersama swinnyi]]'' ||Coastal white-ash ||441 |- |[[Kuswurgvy]]||[[Kuswurgvy|''Ficus natalensis'' subsp. ''natalensis'']]||Natal fig<br />Wild fig||57 |- |[[Kwar]]||''[[Psydrax obovata]]''||Coastal quar||711 |- |[[Laeveldbittertee]]||''[[Vernonia colorata]]''||Lowveld bitter-tea||723.4 |- |[[Laeveldkanferfoelieboom]] ||''[[Turraea nilotica]]'' ||Lowveld honeysuckle Tree ||297 |- |[[Laeveldkralesnoer]] ||''[[Alchornea laxiflora]]'' ||Lowveld beadstring ||334 |- |[[Laeveldmelkbessie]]||''[[Manilkara mochisia]]''||Lowveld milkberry||587 |- |[[Laeveldnaboom]]||''[[Euphorbia evansii]]''||Lowveld euphorbia||348 |- |[[Laeveldsterkastaiïng]]||''[[Sterculia murex]]''||Lowveld chestnut||475 |- |[[Laeveldvaalbos]]||''[[Brachylaena huillensis]]''||Lowveld silver oak||727 |- |[[Laeveldvy]]||''[[Ficus stuhlmannii]]''||Lowveld fig||65 |- |[[Laingsburgtolbos]] ||''[[Leucadendron osbornei]]'' ||Laingsburg conebush ||81.7 |- |[[Lalapalm]]||''[[Hyphaene coriacea]]''||Lala palm||23 |- |[[Langbeentjie]] ||''[[Leucadendron procerum]]'' ||Ivory conebush ||81.2 |- |[[Langblaarwolftoon]] ||''[[Langblaarwolftoon|Portulacaria longipedunculata]]'' ||Long-leaved porkbush ||104.5 |- |[[Langhaarkapperbos]] ||''[[Capparis sepiaria var. citrifolia]]'' ||Long-haired caperbush ||130 |- |[[Langpeuldoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. sieberiana]]'' ||Longpod thorn ||186.9 |- |[[Laventelboom]] ||''[[Heteropyxis natalensis]]''||Lavender tree||455 |- |[[Laventelkoorsbessie]]||''[[Croton gratissimus]]''||Lavender croton<br />Lavender fever-berry||328 |- |[[Limpopokoorsbessie]] ||[[Croton madandensis]] ||Limpopo feverberry ||328.4 |- |[[Loerietolbos]] ||''[[Leucadendron loeriense]]'' ||Loerie conebush ||80.7 |- |[[Lydenburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos inopinus]]'' || Lydenburg cycad ||5.1 |- |[[Lebombo-aalwyn]] ||''[[Aloe spicata]]'' ||Lebombo aloe ||30.4 |- |[[Lebombobroodboom]] ||''[[Encephalartos lebomboensis]]'' || Lebombo cycad ||14.8 |- |[[Lebombo-ysterhout]]||''[[Androstachys johnsonii]]''||Lebombo ironwood||327 |- |[[Lebombokranses]]||''[[Atalaya alata]]''||Lebombo krantz ash||427 |- |[[Lebombonaboom]]||''[[Euphorbia confinalis]]''||Lebombo euphoria<br />Lebombo milktree||345 |- |[[Lebombowattel]]||''[[Newtonia hildebrandtii]]''||Lebombo-wattle||191 |- |[[Lebombowitbos]] ||''[[Maerua brevipetiolata]]'' ||Lebombo spiderbush ||132.5 |- |[[Lekkerbreek]]||''[[Ochna pulchra]]''||Peeling plane<br />Peelingbark ochna||483 |- |[[Lekkerruikpeul]]||''[[Vachellia nilotica subsp. kraussiana]]''||Scented thorn||179 |- |[[Lekkervreet]] ||[[''Opilia campestris'' var. ''campestris'']] || Parasitebush ||100.5 |- |[[Lemoenhout]]||''[[Xymalos monospora]]''||Lemonwood||111 |- |[[Lemoentjiedoring]]||''[[Cassinopsis ilicifolia]]''||Lemon thorn||420 |- |[[Leolodoring]] ||''[[Vachellia ormocarpoides]]'' ||Leolo thorn ||179.3 |- |[[Lepelhout]]||''[[Cassine schinoides]]''||Spoon-wood||418 |- |[[Lilliebroodboom]] ||''[[Encephalartos dyerianus]]'' || Lillie cycad ||14.2 |- |[[Lippeblomsuikerbos]] ||''[[Protea subvestita]]''||Waterlily sugarbush || 98 |- |[[Louriersuikerbos]] ||''[[Protea laurifolia]]''||Laurel sugarbush||90.2 |- |[[Louriervy]] ||''[[Ficus ilicina]]'' || Laurel rock fig ||53 |- |[[Maanhaarstompie]]||''[[Mimetes fimbriifolius]]''||Fringed bottlebrush||72.2 |- |[[Magaliesrooihout]] ||''[[Ochna pretoriensis]]''||Magalies redwood ||480.2 |- |[[Malbaarvaalbos]] ||''[[Brachylaena glabra]]'' ||Malabar silver-oak ||726 |- |[[Malvarosyntjie]]||''[[Grewia villosa]]''||Mallow raisin||463.3 |- |[[Manketti]]||''[[Schinziophyton rautanenii]]''||Manketti tree<br />Feather-weight tree||337 |- |[[Mannetjiebos]] ||''[[Stoeberia utilis]]'' ||White fig ||103.5 |- |[[Maputalanddwababessie]] ||''[[Monanthotaxis maputensis]]'' ||Maputaland dwababerry ||758 |- |[[Maputalandkoorsbessie]] ||''[[Croton steenkampianus]]'' ||Maputaland feverberry ||329.1 |- |[[Maputalandoordeelboom]]||''[[Erythrophleum lasianthum]]''||Maputaland ordealtree<br />Swazi ordeal tree||196 |- |[[Maputalandraasblaar]]||''[[Combretum mkuzense]]''||Mkuze bushwillow||545.2 |- |[[Maputalandrankboswilg]] ||''[[Combretum eugeneanum]]'' ||Maputaland climbing bushwillow ||764 |- |[[Maroela]]||''[[Sclerocarya birrea]]''||Marula||360 |- |[[Matoppie]]||''[[Boscia albitrunca]]''||Shepherd's tree||122 |- |[[Mbasheroosappel]] ||''[[Memecylon australissimum]]''||Mbashe rose-apple ||761 |- |[[Meerstamvalsdoring]]||''[[Albizia petersiana]]''||Multi-stemmed false-thorn<br />Nala tree||153 |- |[[Melkpeer]]||''[[Inhambanella henriquesii]]''||Milk pear||591 |- |[[Middelburgbroodboom]] ||''[[Encephalartos middelburgensis]]'' ||Middelburg cycad ||14.3 |- |[[Miershoopwildemispel]] ||''[[Vangueria randii subsp. randii]]'' ||Antheap-wild-medlar ||702.5 |- |[[Mingerhout]]||''[[Breonadia salicina]]''||Matumi||684 |- |[[Mirtaartappelbos]]||''[[Phyllanthus myrtaceus]]''||Myrtle potatobush||311.5 |- |[[Mitserie]]||''[[Bridelia micrantha]]''||Mitzeeri||324 |- |[[Modjadjibroodboom]]||''[[Encephalartos transvenosus]]''||Modjadji giant-cycad||13 |- |[[Moepel]]||''[[Mimusops zeyheri]]''||Transvaal red milkwood||585 |- |[[Moerasvy]]||''[[Ficus trichopoda]]''||Swamp fig||54 |- |[[Mopanie]]||''[[Colophospermum mopane]]''||Mopane||198 |- |[[Mopanie-aalwyn]] ||''[[Aloe littoralis]]'' ||Mopane aloe ||29.4 |- |[[Mopanieaartappelbos]]||''[[Phyllanthus pinnatus]]'' ||Mopane potato bush||312.1 |- |[[Mopaniegeeldoring]] ||''[[Rhigozum zambesiacum]]'' ||Zambezi gold ||676 |- |[[Mopaniewitgat]] ||''[[Boscia matabelensis]]'' ||Mopane shepherd's tree ||125.5 |- |[[Moringaboom]]||''[[Moringa oleifrea]]''||Drumstick tree|| |- |[[Mosambiekkoffie]]||''[[Coffea racemosa]]''||Mozambique Wild Coffee||715.1 |- |[[Msasa]]||''[[Brachystegia spiciformis]]''||Spring msasa<br />Musasa||198.1 |- |[[Msinga-broodboom]]||''[[Encephalartos msinganus]]''||Msinga cycad ||14.7 |- |[[Naaldblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia erectisepala]]'' ||Needle-leaved ricebush ||145.8 |- |[[Naaldblaarheuningbostee]] ||''[[Cyclopia maculata]]'' ||Needle-leaf honeybush tea ||224.3 |- |[[Naaldblaartolbos]] ||''[[Leucadendron nobile]]'' ||Karoo conebush ||81.1 |- |[[Naaldblaarwitbos]] ||''[[Maerua rosmarinoides]]'' ||Needle-leaved spiderbush ||135 |- |[[Naaldhardeblaar]] ||''[[Phylica villosa]]'' ||Needle hardleaf ||453.4 |- |[[Naboom]]||''[[Euphorbia ingens]]''||Common tree euphorbia||351 |- |[[Namahaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa namaensis]]'' ||Nama resin tree ||373.1 |- |[[Namakanniedood]] ||''[[Commiphora namaensis]]'' ||Nama corkwoord ||282.1 |- |[[Namakwaboomvygie]] ||''[[Stoeberia utilis var. lerouxiae]]'' ||Namaqua tree-vygie ||757 |- |[[Namakwaharpuisboom]] ||''[[Ozoroa dispar]]'' ||Namaqua resin tree ||370 |- |[[Namakwajakkalsbessie]] ||''[[Diospyros acocksii]]'' ||Namaqua jackalberry ||602 |- |[[Namakwakanniedood]] ||''[[Commiphora capensis]]'' ||Namaqua corkwood ||273 |- |[[Namakwarooiklapperbos]]||''[[Erythrophysa alata]]''||Namaqua red balloon||436.1 |- |[[Namakwavy]]||''[[Ficus cordata]]''||Sandpaper fig||51 |- |[[Namapronkstert]]||''[[Gelrebia merxmuellerana]]''||Nama plumeflower||214.5 |- |[[Namibharpuisboom]]||''[[Ozoroa crassinervia]]''||Namibian resin tree||369 |- |[[Namibiese kriedoring]] ||''[[Lycium eenii]]'' ||Namibian honeythorn ||669.10 |- |[[Namibiese taaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. dinteri]]'' ||Namibia firethorn crowberry ||392.1 |- |[[Namibkanniedood]] ||''[[Commiphora dinteri]]'' ||Namib corkwoord ||274.2 |- |[[Namibkapperbos]] ||''[[Capparis hereroensis]]'' ||Namib caperbush ||129.9 |- |[[Namibkoraalboom]]||''[[Erythrina decora]]''||Namib coral tree||243 |- |[[Namibpronkstert]]||''[[Hererolandia pearsonii]]''||Namib plumeflower||214.2 |- |[[Nanabessie]]||''[[Searsia dentata]]''||Nana-berry||381 |- |[[Nardouwluisiesbos]] ||''[[Leucospermum praemorsum]]'' ||Nardouw fountain pincushion ||85.1 |- |[[Natalaalwyn]] ||''[[Aloe spectabilis]]'' ||Natal aloe ||30.6 |- |[[Natalkweper]] ||''[[Cryptocarya natalensis]]'' ||Sandstone quince ||117.1 |- |[[Natalokkerneut]] ||''[[Cavacoa aurea]]'' ||Natal hickory ||332 |- |[[Natalwilger]] of [[Natalwilger|fluitjieswilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''woodii'']] ||Natal willow ||36.2 |- |[[Natalkaree]] ||''[[Searsia natalensis]]'' ||Northern dune currant ||390 |- |[[Naukluftkaree]] ||''[[Searsia volkii]]'' ||Naukluft rhus ||396.2 |- |[[Netblaarwitbos]] ||''[[Maerua nervosa]]'' ||Lace-leaved spiderbish ||136.1 |- |[[Ngotshe-broodboom]] ||''[[Encephalartos aemulans]]'' || Ngotshe cycad ||14.5 |- |[[Ngoyedwergbroodboom]] ||''[[Encephalartos ngoyanus]]'' ||Ngoye dwarf cycad ||14.17 |- |[[Nieshout]]||''[[Ptaeroxylon obliquum]]''||Sneezewood||292 |- |[[Njalaboom]]||''[[Xanthocercis zambesiaca]]''||Nyala tree||241 |- |[[Noemnoem]] ||''[[Carissa bispinosa]]'' ||Num-num ||640.5 |- |[[Nooienskokerboom]] ||''[[Aloidendron ramosissimum]]'' ||Maiden's quiver tree ||30.2 |- |[[Noordelike boesmansdruif]]||''[[Rhoicissus tridentata subsp. cuneifolia]]''||Northern bushman's grape||456.6 |- |[[Noordelike pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cataractarum]]'' ||Northern pompon bride’s bush ||719.2 |- |[[Noordelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria cymosa]]''||Escarpment Shell-flower||672 |- |[[Noordelike valspendoring]] ||''[[Putterlickia neglecta]]'' ||Northern false spikethorn ||754 |- |[[Notsung]]||''[[Halleria lucida]]''||Tree fuchsia||670 |- |[[Okavangoboswilg]] ||''[[Combretum albopunctatum]]'' ||Okavango bushwillow ||531.2 |- |[[Oleasterboswilg]] ||''[[Combretum elaeagnoides]]'' ||Oleaster bushwillow ||534.3 |- |[[Olienhout]]||''[[Olea europaea subsp. cuspidata]]''||Wild olive<br>African olive||617 |- |[[Olifantsrivierbroodboom]]||''[[Encephalartos lanatus]]''||Olifants River cycad||5.2 |- |[[Olifantsrivierboswilg]] ||''[[Combretum petrophilum]]'' ||Olifants River bushwillow ||542.1 |- |[[Omsambeet]]||''[[Millettia grandis]]''||Umzimbeet||227 |- |[[Onderbos]]||''[[Trichocladus crinitus]]''||Black hazel||142 |- |[[Oordeelboom]]||''[[Erythrophleum africanum]]''||Ordeal tree||194 |- |[[Oorlogskloofsterboom]] ||''[[Cliffortia dichotoma]]'' ||Oorlogskloof startree ||145.7 |- |[[Oos-Kaapse hardepeer]]||''[[Olinia micrantha]]''||Eastern Cape hard-pear||514.1 |- |[[Oos-Kaapse reusebroodboom]]||''[[Encephalartos altensteinii]]''||Eastern Cape cycad||3 |- |[[Oos-Kaapse smalblaarpendoring]] ||''[[Gymnosporia linearis subsp. linearis]]'' ||Eastern Cape narrow-leaved spike-thorn ||399.1 |- |[[Oostelike koeniebos]] ||''[[Searsia pallens]]'' ||Eastern kunibush ||395 |- |[[Opregte suikerbos]]||''[[Protea repens]]''||Real sugarbush||94.2 |- |[[Opregte waaierpalm]]||''[[Hyphaene petersiana]]''||Real fan palm||24 |- |[[Oranjedruiweranker]] ||''[[Hyalosepalum afrum]]'' ||Orange grape creeper ||104.8 |- |[[Otavibasboontjie]]||''[[Elephantorrhiza schinziana]]''||Otavi elephantroot||192.5 |- |[[Otjihipakanniedood]] ||''[[Commiphora otjihipana]]'' ||Otjihipa corkwoord ||284.5 |- |[[Ouhout]]||''[[Leucosidea sericea]]''||Oldwood||145 |- |[[Outeniekwa-erica]]||''[[Erica inconstans]]'' ||Outeniqua tree erica ||574.1 |- |[[Outeniekwakreupelhout]] ||''[[Leucospermum glabrum]]'' ||Outeniqua pincushion ||84.3 |- |[[Outeniekwafonteinbos]] ||''[[Psoralea diturnerae]]'' ||Outeniqua fountainbush ||750 |- |[[Outeniekwageelhout]]||''[[Afrocarpus falcatus]]''||Outeniqua yellowwood||16 |- |[[Outeniekwagonna]] ||''[[Passerina falcifolia]]'' ||Outeniqua gonna ||520 |- |[[Ovambomahonie]] ||''[[Entandrophragma spicatum]]'' ||Ovambo mahogany ||294 |- |[[Owamboperdepram]] ||''[[Zanthoxylum ovatifoliolatum]]'' ||Kaoko knobwood ||255.2 |- |[[Paddaboom]]||''[[Tabernaemontana elegans]]''||Toad tree||644 |- |[[Palmiet]] ||''[[Prionium serratum]]'' ||Palmiet ||768 |- |[[Pambatieboom]]||''[[Anastrabe integerrima]]''||Pambati tree||671 |- |[[Papegaaiboomheide]] ||''[[Erica psittacina ]]'' ||Parrot tree erica ||574.4 |- |[[Papierbasdoring]] ||''[[Vachellia sieberiana var. woodii]]''||Paper-bark thorn||187 |- |[[Papierbaskanniedood]]||''[[Commiphora marlothii]]''||Paperbark corkwood||278 |- |[[Papierbasmirtebessie]]||''[[Eugenia zuluensis]]''||Paper-bark myrtle||554 |- |[[Papierbasvalsdoring]]||''[[Albizia tanganyicensis]]''||Paperbark false-thorn||157 |- |[[Parlotabroodboom]] ||''[[Encephalartos relictus]]'' ||Parlota cycad ||12.5 |- |[[Pendoring]]||''[[Gymnosporia buxifolia]]''||Common spike-thorn||399 |- |[[Pendoringkaree]] ||''[[Searsia gueinzii]]'' ||Thorny karee ||384 |- |[[Pendoringtaaibos]] ||''[[Searsia pterota]]'' ||Winged currant ||391.2 |- |[[Peperblaarboom]]||''[[Warburgia salutaris]]''||Pepper-bark tree||488 |- |[[Peperblaarkanniedood]]||''[[Commiphora mossambicensis]]''||Pepper-leaf corkwood||281 |- |[[Perdekopspeldekussing]] ||''[[Leucospermum reflexum]]'' ||Rocket pincushion ||85.2 |- |[[Perdepis]]||''[[Clausena anisata]]''||Horsewood<br />False horsewood||265 |- |[[Perdepram]]||''[[Zanthoxylum davyi]]''||Knobwood||254 |- |[[Persbesem]]||''[[Polygala virgata]]''||Purple broom<br />Moth-fruit||302.2 |- |[[Persblaarvalsdoring]] ||''[[Albizia antunesiana]]'' ||Purple-leaved false-thorn ||151 |- |[[Perssambreelblom]]||''[[Karomia speciosa]]''||Wild parasol flower||668 |- |[[Persstamkanniedood]] ||''[[Commiphora multijuga]]'' ||Purple-stemmed corkwood ||282 |- |[[Petersvy]]||''[[Ficus petersii]]''||Peters's wild fig||48.1 |- |[[Peulmahonie]]||''[[Afzelia quanzensis]]''||Pod-mahogany||207 |- |[[Pienkbauhinia]]||''[[Bauhinia urbaniana]]''||Pink bauhinia||208.7 |- |[[Pienkblompeer]]||''[[Dombeya burgessiae]]''||Pink wild pear||468.1 |- |[[Pienkkeurboom]] ||''[[Virgilia divaricata]]'' ||Pink keurboom ||221.1 |- |[[Pienkmispel]] ||''[[Feretia aeruginescens]]'' ||Pink-medlar ||696.4 |- |[[Pistoolbos]] ||''[[Justicia adhatodoides]]'' ||Pistol bush ||681 |- |[[Platkroon]]||''[[Albizia adianthifolia]]''||Flat crown||148 |- |[[Platorandbroodboom]] ||''[[Encephalartos brevifoliolatus]]'' ||Escarpment cycad ||3.3 |- |[[Platorandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum thorncroftii]]'' ||Escarpment knobwood ||255.3 |- |[[Platorandboekenhout]]||''[[Faurea galpinii]]''||Forest boekenhout||73 |- |[[Platorandkaree]] ||''[[Searsia transvaalensis]]'' ||Escarpment karee ||394.1 |- |[[Pluisblomjakkalskoffie]] ||''[[Empogona kirkii subsp. junodii]]'' ||Fluffy-flower jackal-coffee|| 698.3 |- |[[Poeierbaskatjiepiering]]||''[[Gardenia ternifolia]]''||Yellow gardenia<br />Powder-bark gardenia||690.3 |- |[[Poeierkwasboom]]||''[[Barringtonia racemosa]]''||Lagoon powderpufftree<br />Powder-puff tree||524 |- |[[Poerabessie]] ||''[[Vitex pooara]]'' ||Poora fingerleaf ||663 |- |[[Pokysterhout]]||''[[Chionanthus foveolatus]]''||Common pock ironwood||615 |- |[[Pompomrysbos]] ||''[[Cliffortia serpyllifolia]]'' ||Pompon ricebush ||145.16 |- |[[Pompombruidsbos]] ||''[[Pavetta cooperi]]'' ||Pompom brides-bush ||719.4 |- |[[Pondo-kokoboom]] ||''[[Maytenus oleosa]]'' ||Pondo kokotree ||400.1 |- |[[Pondotreurdoring]]||''[[Colubrina nicholsonii]]||Pondo weeping-thorn||453.8 |- |[[Pondowitpeer]] ||''[[Apodytes abbottii]]'' ||Pondo white pear ||422.1 |- |[[Pondoboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia abbottii]]'' ||Pondo bushman's tea ||407 |- |[[Pondodoringklipels]] ||''[[Canthium vanwykii]]''||Pondo turkey-berry ||710.1 |- |[[Pondojakkalskoffie]] ||''[[Empogona africana]]'' ||Pondo jackal-coffee ||698.1 |- |[[Pondokruisbessie]]||''[[Grewia pondoensis]]''||Pondo crossberry||463.5 |- |[[Pondomelkbessie]] ||''[[Manilkara nicholsonii]]''||Pondo milkberry||586.1 |- |[[Pondopalm]]||''[[Jubaeopsis afra]]''||Pondo coconut||27 |- |[[Pondoranktaaibos]] ||''[[Searsia acocksii]]'' ||Pondo climbing currant ||377.2 |- |[[Pondorooihout]] ||''[[Ochna sp. nov.]]'' ||Pondo plane ||481.1 |- |[[Pondospookbos]] ||''[[Brunia trigyna]]'' ||Pondo ghostbush ||141.1 |- |[[Pondosybas]] ||''[[Maytenus abbottii]]'' ||Pondo silky-bark ||398.1 |- |[[Pondotolbos]] ||''[[Leucadendron pondoense]]'' ||Pondoland conebush ||81.4 |- |[[Pondovy]] ||''[[Ficus bizanae]]'' || Pondoland fig ||46 |- |[[Pondovalspendoring]] ||''[[Putterlickia retrospinosa]]'' ||Pondo false spikethorn ||403.3 |- |[[Pondowaterbessie]]||''[[Syzygium pondoense]]''||Pondo waterwood||558.1 |- |[[Populierblaarvy]] ||''[[Ficus fischeri]]'' ||Poplar-leaved fig ||68 |- |[[Potbergsuikerbos]]||[[Potbergsuikerbos|''Protea aurea'' subsp. ''potbergensis'']]||Potberg sugarbush ||90.6 |- |[[Pronkonderbos]]||''[[Trichocladus grandiflorus]]''||Green hazel||144 |- |[[Pronkrooihout]]||''[[Ochna natalitia]]''||Natal plane||481 |- |[[Pronkverfbos]]||''[[Indigofera jucunda]]''||Showy Indigo||226.4 |- |[[Pruimvingerblaar]] ||''[[Vitex ferruginea]]'' ||Plum fingerleaf ||659 |- |[[Pylgif]]||''[[Adenium boehmianum]]''||Namibian impalalily||647.2 |- |[[Pynbos]] ||''[[Smodingium argutum]]'' ||Agony bush ||367 |- |[[Pypsteelboom]]||''[[Vitex rehmannii]]''||Pipe-stem tree||664 |- |[[Raasblaar]]||''[[Combretum zeyheri]]''||Large-fruited bushwillow||546 |- |[[Rankboswilg]]||''[[Combretum patelliforme]]'' ||Combretum patelliforme ||534 |- |[[Rankklipels]] ||''[[Keetia gueinzii]]'' ||Climbing-turkeyberry ||714 |- |[[Rankrosyntjie]]||''[[Grewia afra]]''||Climbing raisin||459 |- |[[Ranksaffraan]] ||''[[Lauridia tetragona]]'' ||Climbing saffron ||411.1 |- |[[Ranksaffraanboom]] ||''[[Lauridia reticulata]]'' ||Tree climbing saffron ||411.3 |- |[[Ranksterappel]] ||''[[Diospyros simii]]'' ||Climbing star-apple ||609 |- |[[Rankvingerblaar]] ||''[[Vitex harveyana]]'' ||Scrambling fingerleaf ||660 |- |[[Reepbaskanniedood]] ||''[[Commiphora discolor]]'' ||Stringy-barked corkwood ||274.1 |- |[[Renosterkoffie]] ||''[[Kraussia floribunda]]'' ||Rhino-coffee ||700.1 |- |[[Reuseblaarvy]] ||''[[Ficus lutea]]'' ||Giant-leaved fig ||61 |- |[[Reusebroodboom]]||''[[Encephalartos natalensis]]''||Natal cycad||10 |- |[[Reuserosyntjie]]||''[[Grewia hexamita]]''||Giant raisin||460 |- |[[Reuseseeboontjie]]||''[[Entada rheedii]]''||Giant seabean||193.3 |- |[[Riemblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lorifolia]]'' ||Strap-leaved sugarbush ||91 |- |[[Riffelstampendoring]]||''[[Gymnosporia heterophylla]]''||Zulu spike-thorn||401.6 |- |[[Ringbaskanniedood]] ||''[[Commiphora steynii]]'' ||Ringed-bark corkwood ||288 |- |[[Rivierblompeer]] ||''[[Dombeya kirkii]]'' ||River wildpear ||470 |- |[[Rivierdwababessie]] ||''[[Monanthotaxis obovata]]'' ||River dwababerry ||108 |- |[[Rivierkriedoring]]||''[[Lycium hirsutum]]''||River honey-thorn||669.12 |- |[[Riviernaboom]]||''[[Euphorbia triangularis]]''||River euphorbia||356 |- |[[Rivierrankdoring]]||''[[Senegalia schweinfurthii var. schweinfurthii]]''||River climbing thorn||184.1 |- |[[Rivierrooipeer]]||''[[Scolopia stolzii]]''||River redpear||496.2 |- |[[Riviertaaibos]] ||''[[Searsia pyroides var. gracilis]]'' ||River firethorn crowberry ||392.2 |- |[[Riviertolbos]] |||''[[Leucadendron salicifolium]]'' ||Common stream conebush ||82.1 |- |[[Riviertrassiedoring]] |||[[''Vachellia hebeclada'' subsp. ''chobiensis'']] ||River candle-pod thorn ||170.1 |- |[[Riviervaderlandswilg]]||''[[Combretum erythrophyllum]]''||River bushwillow||536 |- |[[Rivierwildemispel]] ||''[[Vangueria proschii]]'' ||River wild-medlar ||702.4 |- |[[Rivierwitbos]] ||''[[ Maerua gilgii]]''||River spiderbush ||133.1 |- |[[Robinsonkreupelhout]] ||''[[Leucospermum pluridens]]'' ||Robinson pincushion ||84.4 |- |[[Rondeblaargifboom]] ||''[[Acokanthera rotundata]]'' ||Round-leaved poison-bush ||640 |- |[[Rondeblaarharpuisboom]] ||''[[Ozoroa longipes]]'' ||Round-leaved resin tree ||372 |- |[[Rondevrugbospendoring]] ||''[[Gymnosporia harveyana subsp. harveyana]]'' || Black forest spike-thorn ||399.2 |- |[[Rooibergsepterbos]] ||''[[Paranomus roodebergensis]]'' ||Rooiberg tree sceptre<br />Honey-scented sceptre ||72.6 |- |[[Rooibitterbessie]] ||''[[Strychnos henningsii]]'' ||Red bitterberry ||625 |- |[[Rooiblaarrotsvy]] ||''[[Ficus ingens]]''||Red-leaved fig||55 |- |[[Rooiblompendoring]] ||''[[Gymnosporia rubra]]'' ||Red-flower spike-thorn ||402.5 |- |[[Rooiboekenhout]]||''[[Protorhus longifolia]]''||Red beech||364 |- |[[Rooibos]] ||''[[Aspalathus linearis]]'' ||Rooibos tea ||225.10 |- |[[Rooiboswilg]] ||''[[Combretum apiculatum]]''||Okavango bushwillow||532 |- |[[Rooidoring]] ||''[[Vachellia gerrardii subsp. gerrardii]]'' ||Red thorn ||167 |- |[[Rooi-els (boom)|Rooi-els]] ||''[[Cunonia capensis]]''||Red alder||140 |- |[[Rooiessenhout]] ||''[[Trichilia emetica]]''||Natal mahogany ||301 |- |[[Rooihaakbessie]] ||''[[Artabotrys monteiroae]]'' ||Red hook-berry ||105.2 |- |[[Rooihaak]] ||''[[Vachellia reficiens subsp. reficiens]]'' ||Red umbrella thorn||181 |- |[[Rooihartboom]]||''[[Hymenocardia ulmoides]]''||Red-heart tree||317 |- |[[Rooi-ivoor]]||''[[Berchemia zeyheri]]''||Red ivory||450 |- |[[Rooikershout]]||''[[Pterocelastrus rostratus]]''||Red candlewood||408 |- |[[Rooikweper]]||''[[Cryptocarya wyliei]]''||Red quince||117 |- |[[Rooipeer]]||''[[Scolopia mundii]]''||Red pear||496 |- |[[Rooipendoring]]||''[[Gymnosporia senegalensis]]''||Red spike-thorn||402 |- |[[Rooipronkstert]]||''[[Gelrebia rubra]]''||Red plumeflower||214.3 |- |[[Rooistinkhout]]||''[[Prunus africana]]''||Red stinkwood||147 |- |[[Rooisuikerbos]] ||''[[Protea grandiceps]]'' ||Red sugarbush ||89.2 |- |[[Rooitolbos]] ||''[[Leucadendron discolor]]'' ||Piketberg conebush ||79 |- |[[Rooivoëlbessie]] ||''[[Psychotria zombamontana]]''||Red bird-berry||723.1 |- |[[Rooivrugwitstinkhout]] ||''[[Celtis mildbraedii]]''||Natal white stinkwood||41 |- |[[Rooivy]] ||''[[Stoeberia arborea]]'' ||Red fig ||103.4 |- |[[Rooiwortelboom]]||''[[Rhizophora mucronata]]''||Red mangrove||526 |- |[[Rooiysterhout]]||''[[Ochna holstii]]''||Red ironwood||480 |- |[[Rosyntjiebos]]||''[[Grewia flava]]''||Sandpaper raisin||459.1 |- |[[Rotsblompeer]]||''[[Dombeya autumnalis]]''||Rock wildpear||468 |- |[[Rotsboswilg]] ||''[[Combretum moggii]]'' ||Rock bushwillow ||542 |- |[[Rotskanniedood]] ||''[[Commiphora saxicola]]'' ||Rock corkwood ||286 |- |[[Rotstolbos]] ||''[[Leucadendron strobilinum]]'' ||Peninsula conebush ||78 |- |[[Ruigtekriedoring]] ||''[[Lycium acutifolium]]'' ||Thicket honey-thorn ||669.5 |- |[[Saalpeultjieboom]]||''[[Wrightia natalensis]]''||Saddle pod||650 |- |[[Safsafwilger]]||[[Safsafwilger|''Salix mucronata'' subsp. subserrata'']]||Safsaf willow||36 |- |[[Sambokpeul]]||''[[Cassia abbreviata subsp. beareanna]]'' ||Sjambokpod||212 |- |[[Sandboswilg]] ||''[[Combretum engleri]]'' ||Sand bushwillow ||535 |- |[[Sandbruidsbos]] ||''[[Pavetta catophylla]]'' ||Sand bride’s bush ||719.3 |- |[[Sanddoring]] ||''[[Vachellia arenaria]]'' ||Sand thorn ||186 |- |[[Sandessenhout]]||''[[Xylia torreana]]''||Sand ash||192 |- |[[Sandjakkalskoffie]] ||''[[Empogona maputensis]]'' ||Maputo jackal-coffee ||699.1 |- |[[Sandjasmyn]] ||''[[Schrebera trichoclada]]'' ||Sand jasmine<br />Wing-leaved wooden pear ||613 |- |[[Sandkamhout]]||''[[Baphia massaiensis]]''||Sand camwoord||223 |- |[[Sandkanariebessie]] ||''[[Suregada zanzibariensis]]'' ||Sand canaryberry ||340 |- |[[Sandkanniedood]]||''[[Commiphora angolensis]]''||Sand corkwood||272 |- |[[Sandkiepersol]] ||''[[Cussonia arenicola]]'' ||Sand cabbage-tree ||561.1 |- |[[Sandkroonbessie]] ||''[[Crossopteryx febrifuga]]'' ||Sand crown-berry ||683 |- |[[Sandnoemnoem]] ||''[[Carissa tetramera]]'' ||Sand num-num ||640.6 |- |[[Sandolien]]||''[[Dodonaea viscosa]]''||African sandolive<br />Hopbush||437.1 |- |[[Sandperdepram]] ||''[[Zanthoxylum leprieurii]]'' ||Sand knobwood ||255.1 |- |[[Sandrooihout]] ||''[[Ochna barbosae]]'' ||Sand plane ||479.2 |- |[[Sandsterappel]]||''[[Diospyros loureiriana]]''||Sand star-apple||604.1 |- |[[Sanduiehout]] ||''[[Cassipourea mossambicensis]]'' ||Sand onionwood ||531 |- |[[Sandveldhaarpuisboom]] ||''[[Ozoroa obovata var. elliptica]]'' ||Sandveld resin tree ||373.5 |- |[[Sandveldluisiesbos]] ||''[[Leucospermum rodolentum]]'' ||Sandveld pincushion ||83 |- |[[Sandveldwitgat]] ||''[[Boscia filipes]]'' ||Sandveld shepherd's tree ||123.1 |- |[[Sebrabaskanniedood]]||''[[Commiphora viminea]]'' ||Zebra-bark corkwood||279 |- |[[Sebrabergwitbos]] ||''[[Maerua sebrabergensis]]'' ||Zebra mountain spiderbush ||751 |- |[[Sebrahout]]||''[[Dalbergia melanoxylon]]''||Zebrawood||232 |- |[[Seepbos]]||''[[Noltea africana]]''||Soap bush||453 |- |[[Seepnetel]]||''[[Pouzolzia mixta]]''||Soap nettle||71 |- |[[Sekhukhunedoring]] ||''[[Vachellia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune thorn ||184.5 |- |[[Sekelblaarrysbos]] ||''[[Cliffortia recurvata]]'' ||Sickle-leaved ricebush ||145.14 |- |[[Sekelbos]]||''[[Dichrostachys cinerea]]''||Sickle-bush||190 |- |[[Sekhukhuneboesmanstee]] ||''[[Lydenburgia cassinoides]]''||Sekhukhuni bushman's tea ||406 |- |[[Sekhukhunebobbejaanstert]] ||''[[Xerophyta retinervis var. multiramosa]]'' ||Sekhukhune baboon's tail ||770 |- |[[Sekhukhunekaree]] ||''[[Searsia sekhukhuniensis]]'' ||Sekhukhune karee ||393.3 |- |[[Septeeboom]]||''[[Cordia afra]]''||Septee tree||652 |- |[[Septemberbossie]]||''[[Polygala myrtifolia]]''||September bush||302.1 |- |[[Septemberklokkies]]||''[[Rothmannia globosa]]''||Bell gardenia||695 |- |[[Serpentyndoring]] ||''[[Senegalia loetteri]]'' ||Serpentine thorn ||755 |- |[[Serpentynsuikerbos]] ||''[[Protea curvata]]'' ||Serpentine sugarbush ||88.1 |- |[[Sigsagkapperbos]] ||''[[Capparis fascicularis var. fascicularis]]'' ||Zigzag caperbush ||129.7 |- |[[Silwerblaarmelkpruim]]||''[[Englerophytum natalense]]''||Natal milkplum||582 |- |[[Silwerboom]]||''[[Leucadendron argenteum]]''||Silver tree||77 |- |[[Silwerbos]] ||[[Silwerbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''uliginosum'']] ||Outeniqua conebush ||82.6 |- |[[Silwerhoekstamrosyntjie]]||''[[Grewia gracillima]]''||Silver square-stemmed raisin||459.4 |- |[[Silwerwilger]] ||[[''Salix mucronata'' subsp. ''hirsuta'']] ||Silver willow ||35.1 |- |[[Skeweblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza suffruticosa]]'' ||Skew-leaved elephantroot||193.1 |- |[[Skilferbasdoring]] ||''[[Vachellia exuvialis]]'' ||Flaky-barked thorn ||164.1 |- |[[Skoensoolpeul]]||''[[Brachystegia boehmii]]''||Mufuti msasa<br />Prince-of-Wales msasa||198.2 |- ||[[Skotseratel]] ||''[[Amblygonocarpus andongensis]]'' ||Scotsman's rattle||190.2 |- |[[Skraalrysbos]] ||''[[Cliffortia denticulata]]'' ||Slender ricebush ||145.6 |- |[[Skurweblaarbos]]||''[[Ehretia amoena]]''||Sandpaper bush||656 |- |[[Skurweblaarkanniedood]]||''[[Commiphora edulis]]''||Rough-leaved corkwood||275 |- |[[Skurweblaarrosyntjie]]||''[[Grewia flavescens]]''||Velvet raisin||459.2 |- |[[Skurwevyeboom]] ||''[[Ficus capreifolia]]'' || Rough-leaved fig tree ||50.1 |- |[[Silwerblaarsuikerbos]] ||[[Silwerblaarsuikerbos|''Protea roupelliae'' subsp. ''roupelliae'']] ||Silver sugarbush ||96 |- |[[Silwerblompeer]] ||''[[Dombeya pulchra]]'' ||Silver wildpear ||470.1 |- |[[Skraalkaree]] ||''[[Searsia keetii]]'' ||Slender karee ||384.5 |- |[[Skurweblaarwitgat]] ||''[[Boscia angustifolia var. corymbosa]]'' ||Rough-leaved shepherd tree ||123 |- |[[Slaaibos]] ||''[[Didelta spinosa]]'' ||Thorny salad bush ||736.2 |- |[[Slapbergsoetdoring]] ||''[[Vachellia theronii]]'' ||Slender mountain sweet thorn ||172.3 |- |[[Slapdoring]] ||''[[Vachellia permixta]]'' ||Slender thorn ||179.1 |- |[[Slapfonteinbos]] ||''[[Psoralea affinis]]'' ||Slender fountainbush ||226.14 |- |[[Slaphoringaalwyn]] ||''[[Aloe speciosa]]'' ||Tilt-head aloe ||30.5 |- |[[Slapkanniedood]] ||''[[Commiphora virgata]]'' ||Slender corkwood ||290 |- |[[Slapkriedoring]] ||''[[Lycium bosciifolium]]'' ||Limpopo honey-thorn ||669.8 |- |[[Slaploot]] ||''[[Senegalia senegal var. leiorhachis]]'' ||Slender three-hooked thorn||185 |- |[[Slymappel]]||''[[Azanza garckeana]]''||Snot apple||466 |- ||[[Smalblaarbasboontjie]] ||''[[Elephantorrhiza goetzei]]'' ||Narrow-pod elephantroot||192.1 |- ||[[Smalblaarghwarrie]] ||''[[Euclea linearis]]'' ||Lance-leaved guarri ||596 |- |[[Smalblaarharpuisbos]]||''[[Ozoroa paniculosa var. salicina]]''||Narrow-leaved resin tree||375.1 |- |[[Smalblaarkapperbos]] ||''[[Capparis brassii]]'' ||Narrow-leaved caperbush ||129.6 |- |[[Smalblaarmosterdboom]] ||''[[Salvadora australis]]'' ||Narrow-leaved mustard-tree ||621 |- |[[Smalblaarsuikerbos]] ||''[[Protea lanceolata]]'' ||Lance-leaved sugarbush ||90.1 |- |[[Smalblaarwasbessie]]||''[[Morella serrata]]''||Lance-leaved waxberry||38 |- |[[Smalblad]]||''[[Metrosideros angustifolia]]''||Lance-leaved myrtle||559 |- |[[Snuifkalbassie]]||''[[Oncoba spinosa]]''||Snuff-box tree||492 |- |[[Soetdoring]] ||''[[Vachellia karroo]]''||Sweet thorn||172 |- |[[Soutpansbergdoring]] ||''[[Senegalia montis-salinarum]]'' ||Soutpansberg thorn ||753 |- |[[Soutpansbergroosappel]] ||''[[Memecylon soutpansbergense]]'' ||Soutpansberg rose-apple ||763 |- |[[Soutpansbergwildemispel]] ||''[[Vangueria soutpansbergensis]]'' ||Soutpansberg wild-medlar ||703.1 |- |[[Spalkpendoring]] ||''[[Gloveria integrifolia]]'' ||Splint spike-thorn ||403.9 |- |[[Spekboom]]||''[[Portulacaria afra]]''||Porkbush||104 |- |[[Spitsblaarspeldekussing]] ||''[[Leucospermum saxosum]] ''||Escarpment pincushion ||85.3 |- |[[Spoegboom]] ||''[[Commiphora cervifolia]]''|| Antler-leaved corkwood || 273.5 |- |[[Springsaadboom]] ||''[[Shirakiopsis elliptica]]'' || Jumping-seed tree ||342 |- |[[Sprokiesboom]] ||''[[Moringa ovalifolia]]'' || Phantomtree ||137 |- |[[Stamlose broodboom]] ||''[[Encephalartos villosus]]'' ||Ground cycad ||14.20 |- |[[Stamvrug]]||''[[Englerophytum magalismontanum]]''||Transvaal milkplum||581 |- |[[Stamvrugklimop]] ||''[[Tiliacora funifera]]'' ||Elbow leaf || 104.7 |- |[[Stamvrugysterpruim]]||''[[Drypetes natalensis]]''||Natal ironplum||316 |- |[[Stekelblaarklapper]]||''[[Strychnos pungens]]''||Spine-leaved monkey||628 |- ||[[Stekelsplinterboontjie]] ||''[[Adenopodia spicata]]'' ||Spiny splinterbean ||193.5 |- |[[Sterkastaiing]]||''[[Sterculia rogersii]]''||Large-leaved star-chestnut||477 |- |[[Sterboom]] ||''[[Cliffortia arborea]]'' ||Startree ||145.1 |- |[[Sterkbos]]||''[[Terminalia prunioides]]''||Lowveld cluster-leaf||550 |- |[[Sterretjierosyntjie]]||''[[Grewia sulcata]]''||Stellar raisin||463.9 |- |[[Sterretjierysbos]]||''[[Cliffortia nitidula]]''||Starry rice-bush||145.2 |- |[[Stinkbessievingerblaar]]||''[[Vitex mombassae]]''||Poora-berry||660.1 |- |[[Stinkblaarsuikerbos]] ||''[[Protea susannae]]'' ||Stink-leaf sugarbush ||98.1 |- |[[Stinkbos]] ||''[[Boscia foetida]]''||Stinkbush||124 |- |[[Stinkebbehout]] ||''[[Heywoodia lucens]]''||Stink ebony ||306 |- |[[Stinkhout]] ||''[[Ocotea bullata]]''||Stinkwood||118 |- |[[Stinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. rehmanniana]]'' ||Stink shepherd's tree ||125 |- |[[Stompblaartaaibos]]||''[[Searsia rehmanniana]]''||Blunt-leaved currant||393.4 |- |[[Stormbos]] ||''[[Cadaba aphylla]]'' ||Leafless worm bush ||129 |- |[[Strandaalwyn]] ||''[[Aloe thraskii]]'' ||Strand aloe ||30.7 |- |[[Suidelike skulpblombos]]||''[[Bowkeria verticillata]]''||Southern Shell-flower||673 |- |[[Suidkuskiepersol]] ||''[[Cussonia nicholsonii]]''||Natal coast cabbage tree||565.1 |- |[[Suurbergbroodboom]]||''[[Encephalartos longifolius]]''||Suurberg cycad||9 |- |[[Suurbergkussingbos]]||''[[Oldenburgia grandis]]''||Suurberg cushion bush||737 |- |[[Suurbessie]]||''[[Dovyalis rhamnoides]]''||Common sourberry||509 |- |[[Suurkaree]]||''[[Searsia ciliata]]''||Sour karee||380.2 |- |[[Suurlat]] ||''[[Freylinia visseri]]'' ||Sandveld honey-bells ||670.4 |- |[[Suurpruim]] ||[[Suurpruim|''Ximenia afra'' var. ''afra'']] ||Large sour plum||103 |- |[[Suurtaaibos]] ||''[[Searsia krebsiana]]'' ||Mountain currant ||385.1 |- |[[Swakopmundkanniedood]] ||''[[Commiphora oblanceolata]]'' || Hyaena corkwood ||284.1 |- |[[Swartapiesdoring]] ||''[[Senegalia burkei]]''||Black monkey thorn||161 |- |[[Swartbaardsuikerbos]] ||''[[Protea lepidocarpodendron]]'' ||Black-bearded sugarbush ||90.5 |- |[[Swartbas]]||''[[Diospyros whyteana]]''||Bladder-nut||611 |- |[[Swartbitterbessie]] ||''[[Strychnos potatorum]]'' ||Black bitterberry ||630 |- |[[Swarthaak]] ||''[[Senegalia mellifera subsp. detinens]]'' ||Spike-flowered black-thorn ||176 |- |[[Swartvalstaaibos]]||''[[Allophylus africanus]]''||African false currant||425 |- |[[Swartwortelboom]]||''[[Bruguiera gymnorrhiza]]''||Black mangrove||527 |- |[[Swazibroodboom]] ||''[[Encephalartos aplanatus]]'' ||Swazi north-east forest cycad ||14.10 |- |[[Swazidoring]] ||''[[Vachellia swazica]]'' ||Swazi thorn ||187.2 |- |[[Swazigeelkeurboom]] ||''[[Calpurnia glabrata]]'' ||Swazi laburnum ||219.2 |- |[[Swazipendoring]] ||''[[Gymnosporia swazica]]'' ||Swazi spike-thorn ||749 |- |[[Swazi-uiehout]] ||''[[Cassipourea swaziensis]]'' ||Swazi onionwood ||531.1 |- |[[Sweepstokknoppiesboontjie]] ||''[[Maerua kaokoensis]]'' ||Kaoko beadbean ||133.8 |- |[[Sybas]]||''[[Maytenus acuminata]]''||Rock silky bark||398 |- |[[Sydoring]]||''[[Vachellia rehmanniana]]''||Silky thorn||182 |- |[[Syhaartolbos]] ||''[[Leucadendron pubescens]]'' ||Grey conebush ||81.3 |- |[[Syhaarveselbos]]||''[[Englerodaphne pilosa]]''||Silky fibre-bush||518 |- |[[Taaijakkalsbessie]] ||''[[Diospyros glandulifera]]'' ||Sticky star-apple ||603.2 |- |[[Tambotie]] ||''[[Spirostachys africana]]''||Tamboti||341 |- |[[Teerhout]] ||''[[Loxostylis alata]]''||Tarwood||365 |- |[[Teerysbos]] ||''[[Cliffortia paucistaminea]]'' ||Tea ricebush ||145.12 |- |[[Terblanzboom]] ||''[[Faurea macnaughtonii]]'' ||Terblanz beech||74 |- |[[Tolbalie]] ||''[[Empogona lanceolata]]''||Jackal-coffee ||699 |- |[[Tolvruglukwart]] ||''[[Oxyanthus speciosus subsp. stenocarpus]]'' ||Spindle-fruited loquat ||696.3 |- |[[Tongabergaalwyn]] ||[[Tongabergaalwyn|''Aloe marlothii'' subsp. ''orientalis'']] ||Tonga mountain aloe ||29.7 |- |[[Tongaboomaalwyn]] ||''[[Aloidendron tongaense]]'' ||Tonga tree aloe ||29.9 |- |[[Tongadoringkatjiepiering]] ||''[[Hyperacanthus microphyllus]]'' ||Tonga spiny gardenia ||689.7 |- |[[Tongakatjiepiering]] ||''[[Gardenia cornuta]]'' || Tonga gardenia ||690.1 |- |[[Tongakierie]] ||''[[Crateva kirkii]]'' ||Tonga kierie ||131 |- |[[Tongakwar]] ||''[[Psydrax fragrantissima]]'' ||Tonga quar ||712.1 |- |[[Tongalandbroodboom]] ||''[[Encephalartos ferox]]'' || Tongaland cycad ||3.4 |- |[[Towerghwarrie]]||''[[Euclea divinorum]]''||Magic guarri||595 |- |[[Transvaalbergsuikerbos]] of [[Transvaalbergsuikerbos|platorandsuikerbos]] ||''[[Protea rubropilosa]]'' ||Transvaal sugarbush ||97 |- |[[Transvaalsesambos]] ||''[[Sesamothamnus lugardii]]'' ||Sesame-bush ||680 |- |[[Trassiedoring]] ||''[[Vachellia hebeclada]]'' ||Candle-pod thorn ||170 |- |[[Treurbruidsbos]]||''[[Pavetta lanceolata]]''||Weeping bride's bush||718.1 |- |[[Treurharpuisboom]]||''[[Ozoroa engleri]]''||White resin tree||371 |- |[[Treurkersielemoen]]||''[[Teclea natalensis]]''||Natal cherry-orange||264 |- |[[Treurtrassiedoring]]||''[[Vachellia hebeclada subsp. tristis]]'' ||Weeping candle-pod thorn ||170.2 |- |[[Trilblaarvy]] ||[[Trilblaarvy|''Ficus tremula'' subsp. ''tremula'']] ||Trembling-leaf fig ||67 |- |[[Tropiese blompeer]] ||''[[Dombeya quinqueseta]]'' ||Tropical wildpear ||470.5 |- |[[Tropiese kweper]] ||''[[Cryptocarya liebertiana]]'' ||Tropical wild quince ||113.1 |- |[[Tropiese pendoring]] ||''[[Gymnosporia maranguensis]]'' ||Tropical spike thorn ||399.9 |- |[[Troshofiesuikerbos]] ||''[[Troshofiesuikerbos|Protea welwitschii]]'' ||Cluster-head sugarbush ||98.2 |- |[[Trosvy]]||[[Trosvy|''Ficus sycomorus'' subsp. ''sycomorus'']]||Common cluster fig||66 |- |[[Tsitsikammatolbos]] ||[[Tsitsikammatolbos|''Leucadendron uliginosum'' subsp. ''glabratum'']] ||Tsitsikamma conebush ||82.5 |- |[[Tugelapendoring]] ||''[[Gymnosporia macrocarpa]]'' ||Tugela spike-thorn ||401.8 |- |[[Tugelastinkwitgat]] ||''[[Boscia foetida subsp. longipedicellata]]'' ||Tugela stinkbush ||124.1 |- |[[Tuitpeulpronkstert]] ||''[[Gelrebia rostrata]]'' ||Beaked-pod plumeflower ||214.6 |- |[[Tweeblaarkanniedood]] ||''[[Welwitschia mirabilis]]'' ||Welwitschia ||21.1 |- |[[Tweelingrooibessie]]||''[[Erythrococca trichogyne]]''||Twin red-berry||332.4 |- |[[Uiehout]]||''[[Cassipourea malosana]]''||Common onionwood||529 |- |[[Uitenhaagaalwyn]] ||''[[Aloe africana]]'' ||Uitenhage aloe ||28.2 |- |[[Umbeluzibroodboom]] ||''[[Encephalartos umbeluziensis]]'' ||Umbeluzi cycad ||14.19 |- |[[Umtiza]]||''[[Umtiza listeriana]]''||Umtiza||205 |- |[[Uniondaletolbos]] ||''[[Leucadendron rourkei]]'' ||Uniondale conebush ||81.6 |- |[[Vaalalbasterboom]] ||''[[Guilandina bonduc]]'' ||Grey nickar||214.4 |- |[[Vaalblaarwurmbos]] ||''[[Cadaba termitaria]]'' ||Grey-leaved worm bush||129.3 |- |[[Vaalboom]]||''[[Terminalia sericea]]''||Silver cluster-leaf||551 |- |[[Vaalkameeldoring]] ||''[[Vachellia haematoxylon]]'' ||Grey camel thorn ||169 |- |[[Vaalkiepersol]]||''[[Cussonia transvaalensis]]''||Transvaal cabbage tree||564.3 |- |[[Vaalkreupelhout]]|| [[Vaalkreupelhout|''Leucospermum conocarpdendron'' subsp. ''conocarpdendron'']] ||Grey pincushion||84 |- |[[Vaalpendoring]] ||''[[Gymnosporia capitata]]'' ||Ashen spike-thorn ||401.4 |- |[[Vaalpypsteelboom]]||''[[Vitex zeyheri]]''||Silver pipe-stem tree||666 |- |[[Vaalrosyntjie]]||''[[Grewia monticola]]''||Silver raisin||462 |- |[[Vaalstompie]] ||''[[Mimetes argenteus]]'' ||Silver pagoda ||72.7 |- |[[Vaaltolbos]] ||''[[Leucadendron conicum]]'' ||Garden Route conebush||78.1 |- |[[Valleibosnaboom]]||''[[Euphorbia grandidens]]''||Valley-bush euphorbia||350 |- |[[Valleiboswilg]] ||''[[Combretum stylesii]]'' ||Valley bushwillow ||545.5 |- |[[Valleirooibessie]]||''[[Erythrococca natalensis]]'' ||Valley redberry||332.5 |- |[[Valsassegaai]]||''[[Maesa lanceolata]]''||False assegai||577 |- |[[Valsbliksembos]]||''[[Pseudophyllanthus ovalis]]||False-lightningbush||305 |- |[[Valsblinkblaar]] ||''[[Itea rhamnoides]]'' || False shinyleaf ||138 |- |[[Valsbruidsbos]]||''[[Tarenna pavettoides]]''||False bride's bush||686 |- |[[Valsdoringklipels]] ||''[[Canthium armatum]]'' ||False turkeyberry ||715 |- |[[Valskatjiepiering]] ||''[[Rothmannia capensis]]''||Cape gardenia||693 |- |[[Valskiepersol]] ||''[[Neocussonia umbellifera]]''||False cabbage tree||566 |- |[[Valskralesnoer]] ||''[[Micrococca capensis]]'' ||False bead-string||332.2 |- |[[Valslekkerbreek]] ||''[[Brackenridgea zanguebarica]]'' ||Yellow false-plane ||483.1 |- |[[Valsmaroela]] ||''[[Lannea schweinfurthii]]''||False marula||363 |- |[[Valsmispel]] ||''[[Vangueriopsis lanciflora]]''||False medlar||704 |- |[[Valspendoring]] ||''[[Putterlickia pyracantha]]'' ||False spikethorn ||403.1 |- |[[Valspapierblom]] ||''[[Pisonia aculeata]]'' ||Mock bougainvillea ||103.8 |- |[[Valsperdebos]]||''[[Hippobromus pauciflorus]]''||False horsewood||438 |- |[[Valsrooipeer]]||''[[Pseudoscolopia polyantha]]''||False-redpear||499 |- |[[Valssilwerrosyntjie]]||''[[Grewia inaequilatera]]''||False-silver raisin||460.1 |- |[[Valssybas]]||''[[Robsonodendron eucleiforme]]''||False silky-bark||413 |- |[[Valstaaibos]]||''[[Allophylus decipiens]]''||Small-leaf false currant<br />Bastard currant||423 |- |[[Valsvaalrosyntjie]]||''[[Grewia subspathulata]]''||Hybrid raisin||463.8 |- |[[Vals-wag-'n-bietjie]]||''[[Ziziphus rivularis]]''||False buffalo-thorn||448 |- |[[Valswaterbessie]] ||''[[Rhynchocalyx lawsonioides]]'' ||False-waterberry ||523.1 |- |[[Valswitessenhout]] ||''[[Pseudobersama mossambicensis]]'' ||False white ash ||302 |- |[[Vanstadensbergheuningbostee]] ||''[[Cyclopia longifolia]]'' ||Van Stadensberg honeybush tea ||224.2 |- |[[Vanstadensepterboom]] ||''[[Paranomus reflexus]]'' ||Van Staden's sceptre ||72.4 |- |[[Vanwykshout]]||''[[Bolusanthus speciosus]]''||Tree wisteria||222 |- |[[Veldwildevy]] ||''[[Ficus burtt-davyi]]'' || Burtt Davy's fig ||49 |- |[[Vendabroodboom]] ||''[[Encephalartos hirsutus]]'' ||Venda cycad ||14.6 |- |[[Vendaboswilg]] ||''[[Combretum vendae]]'' ||Venda bushwillow ||540.3 |- |[[Vendasyhaarkoffie]] ||''[[Sericanthe andongensis subsp. legatti]]'' ||Venda silky-coffee ||697 |- |[[Vierblaarboswilg]] ||''[[Combretum adenogonium]]'' ||Four-leaved bushwillow ||531.4 |- |[[Viervingerbos]] ||''[[Bachmannia woodii]]'' ||Four-finger bush ||121 |- |[[Vlamdoring]]||''[[Senegalia ataxacantha]]''||Flame thorn||160 |- |[[Vlam-van-die-vlakte]]||''[[Bauhinia galpinii]]''||Pride-of-De Kaap||208.2 |- |[[Vlamklimop]] ||''[[Combretum microphyllum]]'' ||Flamecreeper ||545 |- |[[Vleidoring]] ||''[[Vachellia stuhlmannii]]'' ||Vlei thorn ||187.1 |- |[[Vleiknoppiesbos]] ||''[[Berzelia lanuginosa]]'' ||Marsh buttonbush ||141.2 |- |[[Vleirysbos]] ||''[[Cliffortia strobilifera]]'' ||Bog ricebush ||145.3 |- |[[Vleisneeubos]] ||''[[Berzelia albiflora]]'' ||Marsh snowbush ||141.3 |- |[[Vleitee]] ||''[[Cyclopia subternata]]'' ||Honeybush-tea ||224.4 |- |[[Vlerkboon]]||''[[Xeroderris stuhlmannii]]''||Wing bean||240 |- |[[Vlerkvrugpendoring]] ||''[[Gymnosporia hemipterocarpa]]'' ||Winged-fruit spike-thorn ||399.8 |- |[[Vlerkwortel]] ||''[[Polemanniopsis marlothii]]'' ||Winged-carrot ||746 |- |[[Vloedvlaktedoring]] || ''[[Vachellia kirkii subsp. kirkii var. kirkii]]'' ||Floodplain thorn ||173 |- |[[Voëlsitboom]]||''[[Antidesma venosum]]''||Tassel berry||318 |- |[[Vratjievrugbliksembos]]||''[[Clutia pulchella]]''||Warty-fruit lightning-bush||336.2 |- |[[Vratjiewitbessiebos]] ||''[[Flueggea verrucosa]]'' ||Warty white-berry bush ||309.1 |- |[[Vrystaatse geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia reflexa]]'' || Free State golden-pea<br />Sotho laburnum ||220.1 |- |[[Waaieraalwyn]] ||''[[Kumara plicatilis]]'' ||Franschhoek aloe ||29.6 |- |[[Waboom]]||''[[Protea nitida]]''||Wagon tree||86 |- |[[Wakkerstroomrooipeer]]||''[[Scolopia oreophila]]''||Wakkerstroom red-pear||496.1 |- |[[Wasagtige broodboom]] ||''[[Encephalartos cerinus]]'' ||Waxen cycad ||14.12 |- |[[Waterbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos eugene-maraisii]]'' ||Waterberg cycad ||3.1 |- |[[Waterbergrosyntjie]]||''[[Grewia rogersii]]''||Waterberg raisin||463.7 |- |[[Waterbessie]]||''[[Syzygium cordatum]]''||Water berry||555 |- |[[Waterboomheide]]||''[[Erica afra]]''||Water tree heath<br />Sweet scented heath||572 |- |[[Waterdoring]] ||''[[Vachellia nebrownii]]'' ||Water thorn ||177.1 |- |[[Waterkeurtjie]]||''[[Podalyria calyptrata]]''||Water blossom pea||225 |- |[[Waterpeer]]||''[[Syzygium guineense]]''||Water pear<br />Water berry||557 |- |[[Waterpokysterhout]] ||''[[Chionanthus battiscombei]]'' ||Water pock-ironwood ||614 |- |[[Watersybas]] ||''[[Maytenus cordata]]'' ||Water silkybark||398.3 |- |[[Watertaaibos]] ||''[[Searsia gerrardii]]'' ||River karee ||378 |- |[[Watervaalbos]]||''[[Brachylaena neriifolia]]''||Cape silveroak<br />Water white alder||729 |- |[[Watervlier]]||''[[Nuxia oppositifolia]]''||Water elder||635 |- |[[Watervy]] ||''[[Ficus verruculosa]]'' ||Water fig ||67.1 |- |[[Waterwitsuikerbos]]||[[Waterwitsuikerbos|Protea punctata]]|| Water white sugarbush || 94.1 |- |[[Westelike geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia intrusa]]'' ||Western wild laburnum ||219.3 |- |[[Westelike koolhout]]||''[[Lachnostylis hanekomii]]''||Western coalwood||307.2 |- |[[Westelike smalblaarwasbessie]] ||''[[Morella integra]]'' ||Western lance-leaved wax-berry ||38.1 |- |[[Wilde-amandel]]||''[[Brabejum stellatifolium]]''||Wild almond||72 |- |[[Wilde-appelkoos]]||''[[Dovyalis zeyheri]]''||Wild apricot||511 |- |[[Wildedadelboom]]||''[[Phoenix reclinata]]''||Wild date palm||22 |- |[[Wildefrangipani]]||''[[Voacanga thouarsii]]''||Wild frangipani||646 |- |[[Wildegranaat]]||''[[Burchellia bubalina]]''||Wild pomegranate||688 |- |[[Wildegroenhaarboom]]||''[[Parkinsonia africana]]''||Wild green-hair tree||214 |- |[[Wildejasmyn]]||''[[Schrebera alata]]''||Wild jasmine||612 |- |[[Wildekanferboom]] ||''[[Cryptocarya myrtifolia]]'' ||Myrtle wild quince ||115 |- |[[Wildekastaiing]] ||''[[Calodendrum capense]]'' ||Cape chestnut ||256 |- |[[Wildelukwart]]||''[[Oxyanthus speciosus]]''||Wild loquat||696 |- |[[Wildemango]]||''[[Cordyla africana]]''||Wild mango||216 |- |[[Wildemispel]]||''[[Vangueria infausta]]''||Wild medlar||702 |- |[[Wildemoerbei]]||''[[Trimeria grandifolia]]''||Wild mulberry||503 |- |[[Wildenaeltjiebos]] ||''[[Montinia caryophyllacea]]'' ||Wild-clovebush ||137.5 |- |[[Wildenartjie]]||''[[Toddaliopsis bremekampii]]''||Wild mandarin||262 |- |[[Wildepatat]] ||''[[Maerua racemulosa]]'' ||Forest bush-cherry ||134 |- |[[Wildeperske]]||''[[Kiggelaria africana]]''||Wild peach||494 |- |[[Wildepiesang]]||''[[Ensete ventricosum]]''||Wild banana||31 |- |[[Wildepopulier]]||''[[Macaranga capensis]]''||Wild poplar<br />River macaranga||335 |- |[[Wildepruim]]||''[[Harpephyllum caffrum]]''||Wild plum||361 |- |[[Wildesalie]]||''[[Buddleja salviifolia]]''||Sagewood||637 |- |[[Wildesering]]||''[[Burkea africana]]''||Wild-seringa||197 |- |[[Wildesuikerappel]] ||''[[Annona senegalensis]]''||Wild custard-apple||105 |- |[[Wildevlier]] ||''[[Nuxia congesta]]''||Common wild elder||633 |- |[[Wilgerblaarwitgat]] ||''[[Boscia salicifolia]]''||Willow-leaved shepherd's tree||128.1 |- |[[Wilgerkorentebos]] ||''[[Searsia angustifolia]]''||Willow karee||377.1 |- |[[Wilgerkriedoring]] ||''[[Lycium arenicola]]'' ||Willow honeythorn ||669.7 |- |[[Wilgerpendoring‎]] ||''[[Gymnosporia bachmannii]]''||Willow spike-thorn||398.2 |- |[[Witbessiebos]]||''[[Flueggea virosa]]''||White-berry bush||309 |- |[[Witblombos]] ||''[[Metalasia muricata]]''||White bristle bush||736 |- |[[Witblomtontelhout]]||''[[Volkameria glabra]]''||Tinderwood||667 |- |[[Witbos]]||''[[Maerua cafra]]''||Spider bush||133 |- |[[Witels]]||''[[Platylophus trifoliatus]]''||White alder||141 |- |[[Witessenhout]]||''[[Bersama tysoniana]]''||Coastal white ash||443 |- |[[Witfluweelboomheide]] ||''[[Erica simii]]''||White-velvet tree erica||576 |- |[[Withaarbroodboom]]||''[[Encephalartos friderici-guilielmi]]''||White-haired cycad||4 |- |[[Without]]||''[[Ilex mitis]]''||Cape holly||397 |- |[[Witkaree]]||''[[Searsia pendulina]]''||White karree||396 |- |[[Witkershout]]||''[[Pterocelastrus echinatus]]''||White candlewood||405 |- |[[Witmelkhout]]||''[[Sideroxylon inerme]]''||White milkwood||579 |- |[[Witolienhout]]||''[[Buddleja saligna]]''||False olive||636 |- |[[Witonderbos]]||''[[Trichocladus ellipticus]]''||White hazel<br />Natal hazel||143 |- |[[Witpeer]]||''[[Apodytes dimidiata]]''||White pear||422 |- |[[Witrosyntjie]]||''[[Grewia bicolor]]''||Bastard raisin||458 |- |[[Witseebasboom]]||''[[Avicennia marina]]''||White mangrove||669 |- |[[Witsering]] ||''[[Kirkia acuminata]]''||White seringa||267 |- |[[Witstam]] ||''[[Euclea schimperi]]'' ||Glossy guarri||600 |- |[[Witdoring]] ||''[[Senegalia polyacantha subsp. campylacantha]]'' ||White-stemmed thorn||180 |- |[[Witstamkanniedood]]||''[[Commiphora tenuipetiolata]]''||White-stem corkwood||289 |- |[[Witstinkhout]]||''[[Celtis africana]]''||White stinkwood||39 |- |[[Witstippelbospendoring]]||''[[Gymnosporia nemorosa]]''||White forest spike-thorn||399.3 |- |[[Witsuikerbos]]||''[[Protea lacticolor]]''||Hottentot sugarbush||90 |- |[[Witysterhout]]||''[[Vepris lanceolata]]''||White ironwood||261 |- |[[Wolbaardsuikerbos]]||''[[Protea magnifica]]''||Queen sugarbush||86.1 |- |[[Wolftoon]]||''[[Wolftoon|Portulacaria namaquensis]]''||Namaqua porkbush||104.1 |- |[[Wolkbergbroodboom]] ||''[[Encephalartos dolomiticus]]''||Wolkberg cycad||14.4 |- |[[Wolkbergdrakeboom]] ||''[[Dracaena transvaalensis]]''||Wolkberg dragon tree||30.10 |- |[[Wollerige baakhout]]||''[[Greyia radlkoferi]]''||Transvaal bottlebrush||445 |- |[[Wollerige broodboom]] ||''[[Encephalartos heenanii]]''||Woolly cycad||14.1 |- |[[Wollerige geelkeurboom]] ||''[[Calpurnia woodii]]'' ||Woolly wild laburnum ||219.5 |- |[[Wollerige kapperbos]] ||''[[Capparis tomentosa]]''||Woolly caperbush||130.1 |- |[[Wolwedoring]] ||''[[Lycium oxycarpum]]''||Karoo honey-thorn||669.1 |- |[[Wolwegifboom]] ||''[[Hyaenanche globosa]]''||Hyaena poison||319 |- |[[Wonderboomvy]]||''[[Ficus salicifolia]]''||Wild rubber fig||60 |- |[[Wonderkanniedood]] ||''[[Commiphora buruxa]]''||Wonder corkwoord||272.5 |- |[[Wonderplant]] ||''[[Tinospora fragosa]]''||Marvel creeper||104.9 |- |[[Wonderstok]] ||''[[Tinospora tenera]]''||Marvel-creeper||104.10 |- |[[Woodbroodboom]]||''[[Encephalartos woodii]]''||Wood's giant-cycad||14 |- |[[Worsboom]]||''[[Kigelia africana]]''||Sausage tree||678 |- |[[Wortelboommahonie]] ||''[[Xylocarpus granatum]]'' ||Mangrove mahogany ||294.5 |- |[[Wurmbasvalsdoring]]||''[[Albizia anthelmintica]]''||Worm-bark false-thorn||150 |- |[[Wyliespoortaalwyn]] ||''[[Aloe angelica]]''||Wyliespoort aloe||28.4 |- |[[Ysterhout]]||''[[Olea capensis]]''||Black ironwood||618 |- |[[Ystermartiens]] ||''[[Laurophyllus capensis]]''||Iron martin||366 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikanferfoelieboom]] ||''[[Turraea zambesica]]'' ||Zambezi honeysuckletree ||297.1 |- |[[Zambezikiaat]]||''[[Baikiaea plurijuga]]''||Zambezi-teak||206 |- |[[Zambeziboswilg]] ||''[[Combretum celastroides]]'' ||Zambezi bushwillow ||533.8 |- |[[Zambezikaree]] ||''[[Searsia lucens]]''||Zambezi karee||388.2 |- |[[Zambezivalsnetel]] ||''[[Acalypha ornata]]'' ||Zambezi false-nettle ||335.6 |- |[[Zimbabwe-aalwyn]]||[[Zimbabwe-aalwyn|''Aloe excelsa'' var. ''excelsa'']]||Zimbabwe aloe||28.8 |- |[[Zoeloekersielemoen]]||''[[Vepris trichocarpa]]''||Zulu cherry-orange||263 |- |[[Zoeloekiepersol]] ||''[[Cussonia zuluensis]]'' ||Zulu cabbage-tree ||561 |- |[[Zoeloelukwart]]||''[[Oxyanthus latifolius]]''||Zulu loquat||696.1 |- |[[Zoeloemelkbessie]]||''[[Manilkara concolor]]''||Zulu milkberry||586 |- |[[Zoeloepeulbessie]]||''[[Dialium schlechteri]]'' ||Zulu podberry ||211 |- |[[Zoeloevalsdoring]] ||''[[Albizia suluensis]]''||Zulu false-thorn||156 |} {{clear}} == Bronne == * [http://www.treetags.co.za/indigenous-south-african-trees/numbered-FSA-tree-species-list-19-april-2010.pdf Treetags.co.za: Numbered Tree Species List in South Africa, April 2010] * [http://www.ispotnature.org/TreesSA iSpot: South African Tree Common Names] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |date=21 Junie 2017 }} * [http://pza.sanbi.org/ SANBI: PlantZAfrica] * [http://iscantree.co.za/catalogue/ iScanTree: Tree List] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170706150132/http://iscantree.co.za/catalogue/ |date= 6 Julie 2017 }} * [https://books.google.co.za/books?id=RFNcAgAAQBAJ&printsec=frontcover&dq=editions:ISBN1770078320 Watter Boom Is Dit?, Eugene Moll, Penguin Random House South Africa, 2013]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://redlist.sanbi.org/index.php SANBI: Rooilys van Suid-Afrikaanse Plante] * [https://www.wits.ac.za/media/migration/files/cs-38933-fix/migrated-pdf/pdfs-1/trcflist.pdf Recommended English names for South African Trees, Universiteit van die Witwatersrand, Johannesburg] * [https://books.google.com/books?isbn=9781868259229 Field Guide to Trees of Southern Africa, Braam Van Wyk en Piet Van Wyk, 1997] * [https://pilanesbergsafaris.com/useful_info_tree.php Trees of the Pilanesberg National Park] * [https://www.sanbi.org/wp-content/uploads/2018/03/saprotectedtrees2011.pdf List of Protected Tree Species under the National Forests Act (Wet nr 84 van 1998)] == Sien ook == * [[Bas]] * [[Blaar]] * [[Boom]] * [[Lys van indringerplante in Suid-Afrika]] * [[Lys van uitheemse bome wat in Suid-Afrika voorkom]] [[Kategorie:Bome van Afrika| ]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse lyste|Bome, alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Lyste van plantspesies]] r36cn5566eo78keiz27p1rgvm8zef01 0 15568 2912198 2633715 2026-06-18T11:46:29Z Jcb 223 2912198 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Wien_-_Sachertorte.jpg|duimnael|''Sachertorte'' in die Weense Hotel Sacher word tradisioneel met 'n sjokoladeseël versier en met ongesoete slagroom bedien]] [[Lêer:Café Sacher shop interior, Vienna.jpg|duimnael|Sacher-winkel in Wene]] [[Lêer:Hotel Sacher Vienna 066.jpg|duimnael|Die Hotel Sacher in Wene]] [[Lêer:Sachertorte_from_Demel_bakery,_December_2010.jpg|duimnael|Die koffiehuis en fynbakkery Demel het sy eie weergawe van die befaamde koek geskep]] Die '''Sachertorte''' word as die wêreld se bekendste koek beskou.<ref>[https://www.sacher.com/original-sacher-torte/ ''www.sacher.com: Original Sacher-Torte. Besoek op 19 Februarie 2017'']</ref><ref name="bez">[http://www.meinbezirk.at/innere-stadt/wirtschaft/die-wohl-beruehmteste-torte-der-welt-d891576.html ''www.meinbezirk.at: Die wohl berühmteste Torte der Welt. Besoek op 19 Februarie 2017'']{{Dooie skakel|date=Desember 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Die sjokoladekoek het sy oorsprong in die [[Oostenryk]]se hoofstad [[Wene]] en is vir die eerste keer in 1832 deur die sestienjarige Franz Sacher (1816–1907), 'n tweedejaarse leerjonge aan die hof van [[Klemens von Metternich|Prins Metternich]], gebak nadat hy die opdrag gekry het om 'n buitengewone nagereg vir 'n amptelike onthaal te skep.<ref>{{Cite web |url=https://www.wien.info/de/einkaufen-essen-trinken/wiener-kueche/rezepte/sachertorte |title=''www.wien.info - Amptelike webtuiste van Wene se Toerismekantoor: Sachertorte à la Sacher. Besoek op 19 Februarie 2017'' |access-date=19 Februarie 2017 |archive-date=29 Januarie 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129055018/https://www.wien.info/de/einkaufen-essen-trinken/wiener-kueche/rezepte/sachertorte |url-status=dead }}</ref> Sy seun Eduard Sacher het die resep later met couverture en appelkooskonfyt verfyn. In 1876 het Eduard Sacher die Restourant en Hotel Sacher gestig. Net die hoofbestanddele van die geheime resep is bekend. Watter bestanddele gebruik mag word, word deur die Oostenrykse Departement van Gesondheid se Kode van kosbestanddele ([[Latyns]]: ''Codex Alimentarius Austriacus'', [[Duits]]: ''Österreichisches Lebensmittelbuch'') bepaal.<ref>[http://www.fred.zimmer.name/vac/5003/docimg/113/790/att_oelb_b_34_konditorwaren.pdf ''Bundesministerium für Gesundheit: Österreichisches Lebensmittelbuch. 4de uitgawe. Codexkapitel / B 34 / Konditorware, bl. 3: Sacher, Sachermasse'']</ref> Volgens kenners speel die verskillende sjokoladesoorte, wat vir die koek gebruik word, en hul mengselverhouding 'n beslissende rol.<ref name="bez" /> Volgens die Hotel Sacher word jaarliks meer as 270&nbsp;000 ''Sachertorten'' vervaardig, waarvoor 1,2 miljoen eiers, 80 ton [[suiker]], 70 ton [[sjokolade]], 37 ton appelkooskonfyt, 25 ton botter en 30 ton koekmeel benodig word. ''Original Sacher-Torte'' is 'n handelsmerk van die Hotel Sacher, en die koek is net beskikbaar in die Hotel Sacher in Wene, die Hotel Sacher in [[Salzburg]], die Café Sacher in [[Innsbruck]], die Café Sacher in [[Graz]], die Sacher-winkel in [[Bozen]] (Bolzano, Suid-Tirool) en op die internasionale [[lughawe Wene-Schwechat]]. Daarnaas kan dit ook by die Hotel se aanlynwinkel bestel word. Die Hotel Sacher het dekades gelede 'n regsaak teen die Weense fynbakkery Demel begin, wat ook 'n ''Original Sacher-Torte'' aangebied het, en eers in 1955 kon dié saak deur die Weense handelsgeregshof besleg word. Sedert 1965 word hierdie koek onder die naam ''Demel's Sachertorte'' bemark. Demel se koek verskil ten opsigte van die appelkonfyt-laag, wat hier in die middel van die koek lê en nie regstreeks onder die sjokolade-glasering nie. Aangesien Sachertorte 'n relatief droë koek is, word dit in Oostenryk meestal met (ongesoete) slagroom bedien. Oorspronklik het fynproewers dit met 'n glasie [[cognac]] geniet.<ref>[https://www.wien.gv.at/wiki/index.php/Sachertorte ''Wien Geschichte Wiki (verskaf deur die Weense stadsregering): Sachertorte. Besoek op 19 Februarie 2017'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Oostenrykse kookkuns]] [[Kategorie:Wene]] 12x3nzt7rudjek0hcdxpf8m5te6plg5 0 16329 2912108 2839449 2026-06-18T07:31:46Z AFM 21229 /* Ontstaan */ 2912108 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Braai.jpg|duimnael|regs|300px|Die dag staan ook as [[Braai#Nasionale Braaidag|Nasionale Braaidag]] bekend.]] '''Erfenisdag''' is 'n [[Openbare vakansiedae in Suid-Afrika|openbare vakansiedag]] wat jaarliks op [[24 September]] in [[Suid-Afrika]] gedenk word. Voor 1994 was dié dag as Shakadag bekend, waartydens die [[Zoeloes]] hulle koning herdenk het. Ná 1994 is dit omskep in 'n dag waarop alle kulture hulle eie erfenis kan herdenk. Dit het egter gou as [[Braai]]dag bekend geraak. == Ontstaan == Met die oorgang na 'n nuwe Suid-Afrika het die [[Kabinet van Suid-Afrika|kabinet]] besluit dat daar 'n dag (24 September) moet wees waarop Suid-Afrikaners, van watter bevolkingsgroep ook al, hul eie erfenis mag gedenk. Dit het beteken dat niemand moes vergeet wie en wat hy is, of waar hy vandaan kom nie. Elkeen moes op dié dag sy eie kultuur, geskiedenis en [[kultuurgeskiedenis]] in ere hou. Dit is toe '''Erfenisdag''' genoem. Oud-president [[Nelson Mandela]] het self die woord "reënboognasie" bedink om Suid-Afrika se uiteenlopende kulture, gebruike, tradisies, geskiedenisse en tale te beskryf. Erfenisdag moes ’n viering van daardie kleurryke verskeidenheid wees. Dit is aan die [[Departement van Kuns, Kultuur, Wetenskap en Tegnologie]], as beskermheer van Suid-Afrika se kultuur, opgedra om jaarliks byeenkomste op 'n nasionale vlak vir Erfenisdag te reël en te bestuur. Die eerste Erfenisdag is op 24 September [[1995]] gehuldig. Erfenisdag gaan egter nie net oor die eie kulture van afsonderlike groepe nie, maar veral ook oor uitreiking oor die verskillende kultuurgrense heen. Elemente van nasionale eenheid, [[nasiebou]], versoening en landspatriotisme moet dus benadruk word. Die doel is ook om veral die jeug aan te moedig om Suid-Afrikaners se gedeelde erfenis in ere te hou. Erfenis is al omskryf as "dit wat ons geërf het: die somtotaal van die natuurlewe en natuurskoon, plekke van wetenskaplike of geskiedkundige belang, nasionale monumente, historiese geboue, kunswerke, literatuur, musiekstukke, volksvoorvaders en -moeders, mondelinge tradisies en museumversamelings saam met hul dokumentasie." As sodanig staan dit ook nie los van die politieke verlede van Suid-Afrika nie. Soos oud-pres. Mandela op die tweede Erfenisdag in 1996 in 'n toespraak gesê het: "As ons nasie inderdaad soos die spreekwoordelike feniks uit die as van verdeling en konflik moet verrys, moet ons erkenning gee aan diegene wie se onbaatsugtige werke en talente toegewy was aan hierdie doelwit van ’n nie-rassige demokrasie." == Sien ook == * [[Lys van openbare vakansiedae in Suid-Afrika]] * [[Braai#Nasionale Braaidag|Nasionale Braaidag]], inisiatief wat jaarliks op Erfenisdag val. {{Suid-Afrika vakansiedae}} [[Kategorie:Kultuur in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Openbare vakansiedae in Suid-Afrika]] 2akk9vck4ti8m3hk6i4soxm1m7rldro 0 17567 2912070 2903878 2026-06-18T06:15:42Z Jcb 223 2912070 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die land wat algemeen as Taiwan bekend staan. Vir die eiland wat die grootste deel van hierdie land uitmaak, sien [[Taiwan (eiland)]].'' {{Inligtingskas Land |noem_naam = Republiek China |volle_naam = <small>中華民國 ([[Chinees]])<br />''Zhōnghuá Mínguó'' ([[Mandaryns]])<br />''Tiong-hûa Bîn-kok'' ([[Taiwannees]])<br />''Cunghua Minkuo'' ([[Formosaanse tale|Formosaans]])<br />''Chûng-fà Mìn-koet'' ([[Hakka]])</small> |algemene_naam = die Republiek China |beeld_vlag = Flag of the Republic of China.svg |beeld_wapen = National Emblem of the Republic of China.svg |simbool_tipe = Embleem |beeld_kaart = Locator map of the ROC Taiwan.svg |leuse = |volkslied = 中華民國國歌 <small>(Chinees)</small><br />''Zhōnghuá Míngúo gúogē'' <small>(Mandaryns)</small><br />''Tiong-hôa Bîn-kok Kok-koa'' <small>(Taiwannees)</small><br />''Chûng-fà Mìn-koet Koet-kô'' <small>(Hakka)</small><br /><small>''([[Afrikaans]]: "Nasionale volkslied van die Republiek China")''</small><br /><center>[[Lêer:National anthem of the Republic of China (Taiwan) 中華民國國歌(演奏版).ogg]]</center><br />''Nasionale vlaglied'': 中華民國國旗歌 <small>(Chinees)</small><br />''Zhōnghuá Míngúo Gúoqígē'' <small>(Mandaryns)</small><br />''Tiong-hôa Bîn-kok Kok-kî-koa'' <small>(Taiwannees)</small><br />''Chûng-fà Mìn-koet Koet-khì-kô'' <small>(Hakka)</small><br /><small>''(Afrikaans: "Nasionale vlaglied van die Republiek China")''</small><br /><center>[[Lêer:中華民國國旗歌 (演奏版).ogg]]</center> |amptelike_tale = [[Chinees]]-[[Mandaryns]] ''([[de facto]])'',<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/afav/201801270011.aspx |title=Taiwan mulling English as an official language, but is it ready? |publisher=Central News Agency |author=Shih Hsiu-chuan |date=27 Januarie 2018 |accessdate=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121084912/http://focustaiwan.tw/news/afav/201801270011.aspx |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Formosaanse tale|Formosaans]],<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aipl/201707190019.aspx |title=President lauds efforts in transitional justice for indigenous people |publisher=Central News Agency |date=19 Julie 2017 |accessdate=14 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190414020314/http://focustaiwan.tw/news/aipl/201707190019.aspx |archive-date=14 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Taiwannees]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aedu/201812250018.aspx |title=Draft national language development act clears legislative floor |publisher=Central News Agency |date=25 Desember 2018 |accessdate=21 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190921195525/http://focustaiwan.tw/news/aedu/201812250018.aspx |archive-date=21 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en [[Hakka]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2017/12/30/2003684894 |title=Hakka made an official language |publisher=Taipei Times |date=30 Desember 2017 |accessdate=21 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121173359/http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2017/12/30/2003684894 |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> |hoofstad = [[Taipei]]<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.taiwan.gov.tw/content2.php?p=29&c=48 |title=ROC Vital Information |publisher=Ministry of Foreign Affairs, Republic of China (Taiwan) |date=31 Desember 2014 |accessdate=10 September 2017}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-taiwan.html |title=what languages are spoken in Taiwan |publisher=WorldAtlas |accessdate=24 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524013439/https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-taiwan.html |archive-date=24 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> {{Koördinate|25|04|N|121|31|O}} |latd = 25 |latm = 04 |latNS = N |longd = 121 |longm = 31 |longEW = O |grootste_stad = [[Nieu-Taipei]] {{Koördinate|25|01|N|121|28|O}} |regeringsvorm = Unitêre semi-presidensiële<br />grondwetlike [[republiek]] |leiertitels = <br />• [[President]]<br />• Adjunkpresident<br />• [[Eerste minister]]<br />• Adjunkpremier |leiername = [[Lai Ching-te]]<br />[[Hsiao Bi-khim]]<br />[[Cho Jung-tai]]<br />[[Cheng Li-chun]] |oppervlak_rang = 138^ste |oppervlak_grootte = |oppervlak = 35&nbsp;980<ref name="CIA">{{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|title=Taiwan|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 November 2025|archive-date= 9 Januarie 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210109223447/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|url-status=dead}}</ref> |oppervlakmi² = 13&nbsp;892 |persent_water = 10,34 |bevolking_skatting = 23&nbsp;595&nbsp;274<ref name="CIA" /> |bevolking_skatting_jaar = 2024 |bevolking_rang = 58^ste |bevolking_sensus = 23&nbsp;829&nbsp;897<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/001/Upload/464/relfile/10889/231350/e01.xlsx |title=Statistical tables of summary report |publisher=Nasionale Statistieke |date=17 Mei 2023 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |bevolking_sensus_jaar = 2010 |bevolkingsdigtheid = 655,8 |bevolkingsdigtheidmi² = 1&nbsp;698,5 |bevolkingsdigtheidrang = 17^de |BBP_PPP = $1&nbsp;966&nbsp;miljard<ref name=imf2>{{en}} {{cite web |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2025/april/weo-report?c=528,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2023&ey=2030&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |title=Taiwan |publisher=[[Internasionale Monetêre Fonds]] |date=April 2025 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |BBP_PPP_rang = 20^ste |BBP_PPP_jaar = 2025 |BBP_PPP_per_kapita = $84&nbsp;082<ref name="imf2" /> |BBP_PPP_per_kapita_rang = 11^de |BBP = $804,889&nbsp;miljard<ref name="imf2" /> |BBP_rang = 21^ste |BBP_jaar = 2025 |BBP_per_kapita = $34&nbsp;426<ref name="imf2" /> |BBP_per_kapita_rang = 30^ste |onafhanklikheidstipe = Vorming |onafhanklikheidsgebeure = • [[Qing-dinastie|Qing-heerskappy]]<br />• [[Republiek van Formosa|Republiek Formosa]]<br />• [[Japannese Keiserryk|Japannese heerskappy]]<br />• Wuchang-opstand<br />• Xinhai-rewolusie<br />• Stigting van die<br />Republiek China<br />• Oorhandiging aan die<br />Republiek China<br />• Huidige grondwet<br />• Verskuiwing na<br />die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] |onafhanklikheidsdatums = <br /><br />[[1683]]<br />[[1895]]<br />[[17 Oktober]] [[1895]]<br />[[10 Oktober]] [[1911]]<br />[[10 November]] [[1911]]<br /><br />[[1 Januarie]] [[1912]]<br /><br />[[25 Oktober]] [[1945]]<br />[[25 Desember]] [[1947]]<br /><br />[[7 Desember]] [[1949]] |MOI = {{wins}} 0,926<ref>{{zh}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/Download.ashx?u=LzAwMS9VcGxvYWQvMC9yZWxmaWxlLzExMDIwLzIyOTU5MS9iNDdhNmYyYy1jNjY2LTRjZDAtYmQ2Ni03OGEyYjMwMmM4MzkucGRm&n=TjExMTEwMTQucGRm&icon=.pdf |title=國情統計通報（第 195 號） |publisher=Direktoraat-generaal van Begroting, Rekeningkunde en Statistiek |date=14 Oktober 2021 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |MOI_rang = 19^de |MOI_jaar = 2021 |MOI_kategorie = {{kleur|#009900|baie hoog}} |Gini = 34,2<ref>{{en}} {{cite web |url=https://ws.dgbas.gov.tw/001/Upload/463/relfile/11530/231908/Year04.xls |title=Table 4. Percentage Share of Disposable Income by Quintile Group of Households and Income Inequality Indices |publisher=Statistieke Kantoor |accessdate=9 November 2025}}</ref> |Gini_rang = |Gini_jaar = 2022 |Gini_kategorie = {{kleur|#fc0|medium}} |geldeenheid = [[Nuwe Taiwannese dollar|Dollar]] (NT$) |geldeenheid_kode = TWD |land_kode = TW |tydsone = NST |utc_afwyking = [[UTC+08:00|+8]] |tydsone_somer = nie toegepas nie |utc_afwyking_DST = [[UTC+08:00|+8]] |internet_domein = [[.tw]], .台灣, .台湾<ref>{{en}} {{cite web |url=http://archive.icann.org/en/meetings/brussels2010/bitcache/Meeting%20of%20the%20ICANN%20Board-vid=13491&disposition=attachment&op=download.txt |title=ICANN Board Meeting Minutes |publisher=ICANN |date=25 Junie 2010 |accessdate=9 November 2025}}</ref> |skakelkode = 886 |voetskrif = }} Die '''Republiek China''' ([[Chinees]]: 中華民國, [[pinyin]]: ''Zhōnghuá Mínguó'', [ʈ͡ʂʊ́ŋxu̯ɑ̌ mǐnku̯ɔ̌]; [[Taiwannees]]: ''Tiong-hûa Bîn-kok''; [[Formosaanse tale|Formosaans]]: ''Cunghua Minkuo''; [[Hakka]]: ''Chûng-fà Mìn-koet''), soms ook '''Republiek China op Taiwan''', '''Nasionaal-China''' of dikwels net '''Taiwan''' genoem, is een van twee Chinese [[Staat|state]] wat daarop aanspraak maak dat hulle die regmatige verteenwoordiger van China is (die ander een is die [[Volksrepubliek China]]). Naas die hoofeiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] sluit die Republiek China se [[de facto]]-staatsgebied 'n reeks kleiner eilande soos Penghu, Kinmen, Matsu, Dongsha, Zhongsha en Nansha in. [[Lêer:Chiang Kai-shek memorial amk.jpg|duimnael|links|Die Nasionale Chiang Kai-shek-Gedenksaal se naam is in laat 2007 gewysig tot Nasionale Gedenksaal van die Taiwan-demokrasie]] [[Lêer:Kaohsiung Taiwan Kaohsiung-Confucius-Temple-01.jpg|duimnael|links|[[Konfusius]]-tempel in Kaohsiung]] [[Lêer:Chiang Kai-shek Memorial Gate e amk.jpg|duimnael|links|Ingangspoort tot die Chiang Kai-shek-gedenksaal in Taipei]] Die Republiek China het sy oorsprong in die Nasionaal-Chinese Republiek wat in 1912 uitgeroep is – as die eerste Asiatiese land met 'n demokratiese regeringstelsel.<ref>{{de}} [https://www.taiwantourismus.de/entdecken/land-und-leute/hintergrund/ueberblick/ ''www.taiwantourismus.de: Allgemeine Informationen. Besoek op 8 Februarie 2018'']</ref> Tot in 1949 het hierdie republiek die hele China ingesluit, van 1945 af ook die eiland Taiwan wat tydelik deur [[Japannese Keiserryk|Japan]] beheer is en in daardie jaar aan die Republiek China oorhandig is. Nadat die Nasionaal-Chinese regering onder leiding van die [[Kuomintang]]-party in die [[Chinese Burgeroorlog]] tussen 1927 en 1949 'n nederlaag teen die [[Kommunistiese Party van China]] gely het, het die Kuomintang onder leiding van [[Chiang Kai-shek]] op 10 Desember na die [[eiland]] Taiwan uitgewyk, nadat die Kommuniste op die vasteland onder [[Mao Zedong|Mao]] reeds op 1 Oktober in [[Beijing]] die [[Volksrepubliek China]] geproklameer het. Na ramings het tussen 1,8 en twee miljoen Nasionaal-Chinese – Kuomintang-partylede, soldate, sakelui, grondbesitters en kleinboere, monnike, kunstenaars, intellektueles, maar ook krimineles – hulle binne enkele maande op Taiwan gevestig.<ref>{{en}} Christopher L. Salter: ''Taiwan''. Philadelphia: Chelsea House Publishers 2004, bl. 11</ref> Hulle het China se destydse [[goud]]reserwes en baie kunsskatte na Taiwan geneem. Ook gedurende die 1950's en 1960's het tienduisende vastelandse Chinese hulle op Taiwan gevestig, meestal vanuit [[Hongkong]] en Burma (nou [[Mianmar]]). Die uitbreek van die [[Korea-oorlog]] in Junie 1950 het verseker dat Taiwan van groot strategiese belang vir die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] geword het. Die Amerikaanse president [[Harry S. Truman|Truman]] het oorlogskepe na die [[Straat van Taiwan]] ontplooi om die eiland teen 'n moontlike kommunistiese inval te beskerm, terwyl die Nasionaal-Chinese regering ook finansieel deur Washington gesteun is. Die Republiek China het in die tweede helfte van die 20ste eeu ongekende vooruitgang op politieke en ekonomiese gebied beleef. Vinnige ekonomiese groei en tegnologiese vooruitgang het gepaard gegaan met politieke liberalisering. Die outoritêre polisiestaat het tot 'n veelparty-demokrasie met 'n verkose president as staatshoof en vrye media, gelykheid tussen die geslagte, en respek en agting vir [[menseregte]] ontwikkel wat onder die mees gevorderde [[nywerheid]]slande gereken word. Ondanks die groot skade, wat die eiland Taiwan gedurende die [[Tweede Wêreldoorlog]] as gevolg van lugaanvalle gely het en ondanks die moeilike situasie ná die verlore Chinese Burgeroorlog op die vasteland, toe 'n nuwe regering in Taipei gevestig moes word, is sy ekonomiese geskiedenis dié van 'n onderontwikkelde land wat sy ekonomie binne enkele dekades herstruktureer en tot een van die welvarendste ter wêreld ontwikkel het. Nog in 1900 was die eiland Taiwan se bevolking slegs twee miljoen en in 1958 is sowat sestig persent van die land se uitvoerwaarde nog met [[suiker]] en [[rys]] verdien. Hierdie aandeel het reeds in 1972 tot slegs drie persent gedaal.<ref>{{de}} Schöller, Peter, Heiner Dürr en Eckart Dege (redakteurs): ''Fischer Länderkunde: Ostasien''. Frankfurt am Main: Fischer Taschenbuch Verlag 1987, bl. 209</ref> Die [[bruto nasionale produk]] het van slegs $200 in die tydperk kort ná die Tweede Wêreldoorlog tot meer as $13&nbsp;000 in 1999 gestyg.<ref>{{en}} Denny Roy: ''Taiwan. A Political History''. Ithaca and London: Cornell University Press 2003, bl. 1</ref> Vandag is die land met sy bevolking van 23,6 miljoen een van die vernaamste produsente van [[inligtingstegnologie]] en ander [[elektronika]]. As eerste demokratiese en vrye Chinese samelewing het die eilandrepubliek nie net die kultuur en tradisies van China bewaar nie, maar ook sy eie nasionale kulturele identiteit ontwikkel waarin Chinese, Japannese, [[Weste]]rse en inheemse invloede op 'n wonderlike manier versmelt. Taiwan bied eersterangse Chinese kookkuns, sy bevolking vier tradisionele Chinese en inheemse feeste en bewaar 'n ryk erfenis van godsdienstige boukuns met sy groot verskeidenheid tempels.<ref>{{en}} [https://www.roughguides.com/destinations/asia/taiwan/ ''roughguides.com: Taiwan. Besoek op 8 Februarie 2018'']</ref> == Etimologie == === Eilandname === [[Lêer:Taiwan (Chinese characters).svg|duimnael|Die woord "Taiwan" geskryf in [[Tradisionele Chinese karakters]] (bo) en [[Vereenvoudigde Chinese karakters]] (onder).]] In sy boek ''Daoyi Zhilüe'' (1349) het Wang Dayuan ''Liuqiu'' as 'n naam gebruik vir die hele eiland of 'n gedeelte daarvan naby aan Penghu.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=166}}</ref> Elders was dié naam gebruik vir die [[Ryukyu-eilande]] oor die algemeen of spesifiek die [[Okinawa-eilande]]; die naam ''Ryūkyū'' is die Japannese variant van ''Liúqiú''. Die naam het ook in die ''Boek van die Sui'' (636) en ander vroeë werke verskyn, maar geleerdes kan nie ooreenkom of hierdie verwysings op Ryukyu, Taiwan of selfs [[Luzon]] dui nie.<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=163}}</ref> Die naam Formosa (福爾摩沙) dateer uit 1542, toe [[Portugese]] seevaarders dit op hul kaarte opgeteken het as ''Ilha Formosa'' ([[Portugees]] vir "mooi eiland").<ref>{{en}} {{cite book |chapter=Chapter 3: History |chapter-url=http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/5-gp/yearbook/docs/ch03.pdf |title=The Republic of China Yearbook 2011 |year=2011 |publisher=Staatsinligtingskantoor, Republiek of China (Taiwan) |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514004941/http://www.gio.gov.tw/taiwan-website/5-gp/yearbook/docs/ch03.pdf |archive-date=14 Mei 2012 |page=46}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |title=Ilha Formosa: the Emergence of Taiwan on the World Scene in the 17th Century |url=https://www.npm.gov.tw/exhbition/formosa/english/02.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20180414002106/http://www.npm.gov.tw/exhbition/formosa/english/02.htm |archive-date=14 April 2018 |accessdate=12 April 2018 |publisher=Nasionale Paleismuseum}}</ref> Die naam ''Formosa'' het uiteindelik "al die ander in die Europese letterkunde vervang"<ref>{{en}} {{cite book |author=James W. Davidson |url=https://archive.org/details/islandofformosap00davi |title=The Island of Formosa, Past and Present : history, people, resources, and commercial prospects: tea, camphor, sugar, gold, coal, sulphur, economical plants, and other productions |publisher=Macmillan |year=1903|ol=6931635M |pages=10}}</ref> en was tot in die 20ste eeu algemeen onder Engelssprekendes.<ref>{{en}} {{cite book |author=William Campbell |title=Sketches from Formosa |year=1915 |publisher=Marshall Brothers |url=https://archive.org/stream/sketchesfromtaiw00camprich#page/278/mode/2up |ol=7051071M}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=William Campbell |title=Formosa Under the Dutch: Described from Contemporary Records, with Explanatory Notes and a Bibliography of the Island |year=1903 |publisher=Kegan Paul, Trench, Trubner |url=https://archive.org/details/formosaunderdut01campgoog |pages=[https://archive.org/details/formosaunderdut01campgoog/page/n185 6]–7 |isbn=978-957-638-083-9}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=James W. Davidson |url=https://archive.org/details/islandofformosap00davi |title=The Island of Formosa, Past and Present : history, people, resources, and commercial prospects: tea, camphor, sugar, gold, coal, sulphur, economical plants, and other productions |publisher=Macmillan |year=1903 |ol=6931635M}}</ref> In 1603 het 'n Chinese ekspedisievloot geanker by 'n plek in Taiwan genaamd Dayuan, 'n variant van die naam "Taiwan".<ref>{{en}} {{cite journal |author=Lawrence G. Thompson |title=The earliest eyewitness accounts of the Formosan aborigines |journal=Monumenta Serica |volume=23 |year=1964 |jstor=40726116 |doi=10.1080/02549948.1964.11731044 |pages=178}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal|last=Jenco|first=Leigh K.|year=2020|title=Chen Di's Record of Formosa (1603) and an Alternative Chinese Imaginary of Otherness|journal=The Historical Journal|volume=64|pages=17–42|doi=10.1017/S0018246X1900061X|doi-access=free}}</ref><ref>{{zh}} {{cite web |url=https://tm.ncl.edu.tw/article?u=007_103_000069&lang=chn |title=閩海贈言 |publisher=Nasional Sentrale Bibliotek |pages=21–29 |accessdate=7 Januarie 2023}}</ref> In die vroeë 17de eeu het die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] 'n handelspos gestig by Fort Zeelandia (nou Anping) op 'n kussandbank genoem "Tayouan",<ref>{{en}} {{cite book |author=François Valentijn |chapter=History of the Dutch Trade |chapter-url=https://archive.org/stream/formosaunderdut01campgoog#page/n41/mode/1up |title=Formosa under the Dutch: described from contemporary records, with explanatory notes and a bibliography of the island |publisher=Kegan Paul |year=1903 |editor=William Campbell |isbn=978-957-638-083-9 |oclc=644323041 |orig-date=1724 |pages=52}}</ref> na hul [[etnoniem]] vir 'n nabye Taiwannese inheemse stam, moontlik die Taivoan.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://pinyin.info/readings/mair/taiwanese.html |title=How to Forget Your Mother Tongue and Remember Your National Language |publisher=Pinyin |author=Victor H. Mair |date=2003}}</ref> Dié naam is ook opgeneem in die Chinese volksmond as die naam vir die sandbank en nabygeleë gebied ([[Tainan]]). Die moderne woord "Taiwan" is afgelei van hierdie gebruik en dit is in verskillende transliterasies geskryf (大員，大圓，大灣，臺員，臺圓 of 臺窩灣) in Chinese historiese optekeninge. Die gebied wat deur die hedendaagse Tainan beslaan word, was die eerste permanente nedersetting deur beide Europese koloniste en Chinese immigrante. Die nedersetting het gegroei tot die eiland se belangrikste handelsentrum en was tot in 1887 sy hoofstad. Die gebruik van die huidige Chinese naam (臺灣 / 台灣) het reeds in 1684 amptelik geword onder die [[Qing-dinastie]] met die stigting van die [[Taiwan-prefektuur]] met sy setel in die huidige Tainan. Deur sy vinnige ontwikkeling het die hele Taiwannese vasteland uiteindelik as "Taiwan" bekend geword.<ref>{{zh}} {{cite book |title=府城文史 |editor=蔡玉仙 |year=2007 |publisher=Tainanse Stadsregering |isbn=978-986-00-9434-3}}</ref><ref>{{zh}} {{cite book |editor=Shih Shou-chien |year=2003 |title=福爾摩沙 : 十七世紀的臺灣、荷蘭與東亞 |publisher=Nasionale Paleismuseum |location=Taipei |isbn=978-957-562-441-5}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Mitsutaka Kato |orig-date=1940 |year=2007 |title=昨日府城 明星台南: 發現日治下的老臺南 |publisher=臺南市文化資產保護協會 |isbn=978-957-28079-9-6}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |title=Colonial Cities: Essays on Urbanism in a Colonial Context |editor1=Robert Ross |editor2=Gerard J. Telkamp |chapter=Zeelandia, a Dutch colonial city on Formosa (1624–1662) |author=J.L. Oosterhoff |pages=51–62 |publisher=Springer |year=1985 |isbn=978-90-247-2635-6}}</ref> === Name van die land en regsgebied === [[Lêer:ROC (Chinese characters).svg|duimnael|Die woord "Republiek China" geskryf in [[Tradisionele Chinese karakters]] (bo) en [[Vereenvoudigde Chinese karakters]] (onder).]] Die amptelike naam van die land in [[Afrikaans]] is "Republiek China". Kort ná die Republiek China se stigting in 1912, toe dit nog op die Chinese vasteland geleë was, het die regering om na homself te verwys die kortvorm "China" (''Zhōngguó'', 中國) gebruik, ontleen aan ''zhōng'' ("sentraal" of "middel") en ''guó'' ("staat, nasionale staat"). Die term het onder die [[Zhou-dinastie]] verander en na sy koninklike landboedels verwys en is onder die Oostelike Zhou toegepas op die gebied rondom Luoyi (nou [[Luoyang]]) en later op die Chinese Sentrale Vlakte, voordat dit onder die Qing 'n sinoniem geword het vir die staat.<ref>{{en}} {{citation |author=Endymion Wilkinson |title=Chinese History: A Manual |url=https://books.google.de/books?id=ERnrQq0bsPYC&redir_esc=y |year=2000|publisher=Harvard University Asia Center |series=Harvard-Yenching Institute Monograph No. 52 |page=132 |isbn=978-0-674-00249-4}}</ref> Die naam van die republiek was afkomstig uit die Tongmenghui se partymanifes in 1905, waarvolgens die vier doele van die Chinese rewolusie was "om die [[Mantsjoes|Mantsjoe]]-heersers te verdryf, ''Chunghwa'' te laat herleef, 'n republiek te stig en om grond gelykop te verdeel onder die mense." Die rewolusionêre leier [[Sun Yat-sen]] het die naam ''Chunghwa Minkuo'' voorgestel sodra die rewolusie sou slaag. Gedurende die 1950's en 1960's, nadat die Republikeinse regering na Taiwan ontwyk het, is daarna algemeen as "Nasionaal-China" (of "Vrye China") verwys om dit te onderskei van die "Kommunistiese China" (of "Rooi China").<ref>{{en}} {{cite book |author=John W. Garver |title=The Sino-American Alliance: Nationalist China and American Cold War Strategy in Asia |publisher=M.E. Sharp |date=April 1997 |isbn=978-0-7656-0025-7}}</ref> Oor die daaropvolgende dekades heen het die Republiek China na die hoofeiland algemeen bekend geword as "Taiwan". Om verwarring te voorkom het die Republiek China se regering in 2005 "Taiwan" langs sy amptelike naam begin plaas.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/chinese/trad/hi/newsid_4730000/newsid_4730400/4730413.stm |title=論壇：台總統府網頁加注"台灣" |publisher=[[BBC]] 中文網 |date=29 Augustus 2005 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In staatspublikasies deur die Republiek China word die naam geskryf as "Republiek China (Taiwan)", "Republiek China/Taiwan" of soms "Taiwan (ROC)".<ref>{{en}} {{cite web |url=http://english.president.gov.tw/ |title=Office of President of the Republic of China (Taiwan) |publisher=Kantoor van die Republiek China (Taiwan) se President |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwan.gov.tw/about.php |title=About Taiwan |publisher=Regering van Taiwan |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.president.gov.tw/News/5962 |title=President Tsai interviewed by BBC |publisher=Kantoor van die Republiek China (Taiwan) se President |date=18 Januarie 2020 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die term "Taiwannese gebied" is gebruik om na die eiland Taiwan, Penghu, Kinmen, Matsu en ander gebiede onder beheer van die Republiek China te verwys<ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=Q0010001 |title=Act Governing Relations between the People of the Taiwan Area and the Mainland Area |publisher=Databasis van die Republiek China vir Wette en Regulasies, Departement van Justisie |date=8 Junie 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> in kontras met "Vastelandse gebied" wat verwys na Republiek China-gebied buite die Taiwannese gebied en onder Chinese kommunistiese beheer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://law.moj.gov.tw/ENG/LawClass/LawAll.aspx?pcode=Q0010002 |title=Enforcement Rules for the Act Governing Relations between Peoples of the Taiwan Area and the Mainland Area |publisher=Databasis van die Republiek China vir Wette en Regulasies, Departement van Justisie |date=30 Mei 2018 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die Republiek China neem onder die naam "Chinese Taipei" deel aan die meeste internasionale forums en organisasies as 'n kompromie met die Volksrepubliek China (VRC). Byvoorbeeld is dit die naam waaronder dit deelneem aan [[Olimpiese Spele]] en die [[APEC]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/no-need-avoid-xi-apec-taiwan-envoy-says-after-rare-encounter-2022-11-21/ |title=No need to avoid Xi at APEC, Taiwan envoy says after rare encounter |publisher=[[Reuters]] |date=21 November 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die term "Taiwannese owerhede" word soms deur die Volksrepubliek China gebruik om na die regering op Taiwan te verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fmprc.gov.cn/ce/ceno/eng/ztxw/twwt/t110655.htm |title=White Paper—The One-China Principle and the Taiwan Issue |publisher=Ambassade van die Volksrepubliek China in die Koninkryk Noorweë |date=21 Februarie 2000 |accessdate=27 November 2021}}</ref> == Geografie == === Ligging en topografie === [[Lêer:Taiwan NASA Terra MODIS 23791.jpg|duimnael|[[Nasa]]-satellietbeeld van Taiwan]] Die Republiek China beslaan sedert 1949, toe op die Chinese vasteland 'n kommunistiese volksrepubliek uitgeroep is, 'n totale oppervlakte van 35&nbsp;980 [[vierkante kilometer]]. Die hoofeiland Taiwan, geleë in die Stille Oseaan, het 'n oppervlakte van 35&nbsp;801 vierkante kilometer, 'n maksimale lengte van 394 kilometer en 'n maksimale wydte van 144 kilometer. Sy vorm herinner aan 'n [[tabak]]blaar. Die Republiek China op Taiwan behels daarnaas die eilandgroepe Pescadores (Penghu), Matsu (Mazu) en Quemoy (Jinmen) in die [[Straat van Taiwan]] asook 'n aantal kleiner eilande wat onder meer in die [[Suid-Chinese See]] lê. Die kleiner eilande het ongerepte natuur. Die vulkaniese Groen Eiland, Ludao, staan bekend vir sy weelderige plantegroei en warm soutwaterbronne, maar word histories ook verbind as die eiland waar politieke gevangenes en ballinge gedurende die sogenaamde "Wit Terreur" van die 1950's aangehou is. Die Orgideë-eiland, ook bekend onder sy Chinese naam Lanyu, het 'n klein inheemse bevolking van 3&nbsp;000. Die plaaslike Tao is een van die mees geïsoleerde [[etniese groep]]e in die Republiek China wat eers in 1945 in aanraking gekom het met die moderne beskawing. Die Penghu-argipel, vroeër bekend as Pescadores-eilandgroep, bestaan uit 64 eilandjies. Taiwan word in die weste deur die Straat van Taiwan van die Chinese vasteland se suidooskus geskei en in die suide deur die [[Straat van Luzon]] van die [[Filippyne]]. In die ooste word Taiwan deur die Filippynse Bekken begrens. Die eiland grens in die noorde aan die [[Japan]]nese eilandgroep [[Ryukyu-eilande|Ryūkyū]] en die [[Oos-Chinese See]]. Sy ligging tussen [[Korea]] en Japan in die noorde en [[Hongkong]] en die Filippyne in die suide maak van Taiwan 'n belangrike tussenstop vir reise na en in Asië. Taiwan is 'n bergagtige eiland – byna twee derdes van sy oppervlakte word deur beboste berggebiede beslaan en slegs een derde is geskik vir [[landbou]]. Die Sentraalgebergte, wat oor 'n afstand van 270 kilometer in 'n noord-suidelike rigting strek, verdeel die eiland in twee hoofkuslandskappe met uitlopers van die groter bergreekse, terrasvormige vlaktes en kusvlaktes en -bekkens. Meer as eenhonderd pieke met hoogtes van meer as 3&nbsp;000&nbsp;m maak deel uit van die sentrale bergreeks. Die hoogste hiervan is die Jadeberg op 3&nbsp;952&nbsp;m bo seevlak. Taiwan se ooskus is betreklik steil, die noordkus word oorheers deur vulkaniese pieke met hoogtes van meer as 1&nbsp;000&nbsp;m, terwyl die suidkus deur talle sandstrande gekenmerk word. Die relatief plat weskusgebied is digbevolk. === Natuurwonders en tektoniek === [[Lêer:Hehuanshan, Taiwan (Unsplash aIiEOoEA5ps).jpg|duimnael|Die sterrehemel oor die bergpiek Hehuanshan in Sentraal-Taiwan]] Danksy sy groot verskeidenheid landskappe word na die eiland Taiwan dikwels verwys as die "Juweel van Asië".<ref>{{de}} [http://www.eu-asien.de/Taiwan/Reiseinformationen/Landschaften-Taiwan.html ''EU-Asien.de: Landschaften in Taiwan. Besoek op 7 Februarie 2018'']</ref> Besienswaardighede langs die ooskus aan die Stille Oseaan sluit kranse met [[reënwoud]], steil berge wat bo-oor die kuslyn verrys en ongerepte natuur in. 'n Gewilde toeristetrekpleister is die Taroko-ravyn wat sowat 19&nbsp;km van die kus af in die bergwêreld ingekerf lê. Hier het die Liwu-rivier diep in [[marmer]]gesteente gesny waarvan die ouderdom op tot vier miljoen jaar geraam word. Taroko is een van min marmerravyne op aarde en 'n eersterangse toonvenster vir Taiwan se [[geologie]]. Dit maak tans deel uit van die gelyknamige nasionale park. Weens Taiwan se ligging teen die rand van die Filippynse tektoniese plaat – die eiland maak deel uit van die geologiese "[[Ring van Vuur]]" wat die Stille Oseaan-bekken omsluit – word orals op die eiland spore van vulkaniese aktiwiteit uit die verlede soos 'n honderdtal warmbronne aangetref. Die bekendste warmbronne is in Yangmingshan en in die streek rondom Wulal naby Taipei geleë. Gedurende die blomtyd in die lente spog die digte reënwoud hier met 'n oordaad bloeisels, terwyl die lug met [[swawel]]geur deurtrek is. Taiwan word weens die eiland se tektoniek net soos Japan dikwels deur [[aardbewing]]s getref sodat geboue en [[infrastruktuur]] aan hoë veiligheidsstandaarde moet voldoen. Alishan, 'n landskap geleë by die [[Kreefskeerkring|noordelike keerkring]], word onder Asië se mees asemberowende natuurwonders gereken, onder meer danksy die sonsopgang oor 'n meer van wolke, wat in die oggendure gaandeweg in die warm sonstrale begin oplos om 'n uitsig oor die streek se groen bergpieke te bied. Alishan is ook die vertrekpunt vir toere na die Jadeberg (Yushan), die hoogste bergpiek in Noordoos-Asië wat 'n uitsig oor Taiwan se sentrale bergreeks bied. Noord van Alishan, in die Nantou-distrik, is Taiwan se bekende Son-maan-meer geleë, 'n gewilde fotomotief danksy die bergpieke van die omgewing wat op sy stille water weerkaats. == Klimaat == [[Lêer:Qingshui Cliffs.jpg|duimnael|Die Qingshui-kranse in die noorde van die Nasionale Taroko-park, naby Hualien, in die laat somer]] Noord-Taiwan maak deel uit van die subtropiese klimaatsone, terwyl die suide 'n tropiese klimaat het, met gemiddelde temperature tussen 28&nbsp;°C in Julie en 14&nbsp;°C in Januarie. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur varieer tussen 22&nbsp;°C in die noorde en 24&nbsp;°C in Suid-Taiwan. Die [[somer]]maande tussen Mei en September is gewoonlik baie warm en bedompig, met gemiddelde maksimale temperature tussen 27 en 35&nbsp;°C. Die [[winter]]seisoen tussen Desember en Februarie is betreklik kort met gematigde temperature – die kwik daal gewoonlik nie laer as tussen 12 en 16&nbsp;°C nie. [[Sneeu]]val bly beperk tot hoër geleë bergstreke. Neerslae varieer grootliks, afhangende van die seisoen, plek en hoogte bo seevlak. Taiwan kry baie [[reën]], met 'n jaarlikse gemiddeld van 2&nbsp;500&nbsp;mm. Jaarliks beweeg tussen drie en vier tifone – [[Tropiese sikloon|tropiese siklone]] – oor Taiwan, meestal tussen Junie en Augustus. Die hooftoeristeseisoene met aangename weer is die [[lente]] (tussen Maart en Mei) en die najaar (tussen September en November). Oktober met sy stabiele weerstoestande – warm, winderige en droë weer – is die beste tyd om 'n besoek aan die noorde van Taiwan te bring. == Geskiedenis == {{Sien ook|Taiwan (eiland)|Geskiedenis van China}} === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Bashian Caves 01.jpg|duimnael|links|Baxiandong: Grotte van Changbin]] [[Lêer:Fossil of Mandible of Penghu 1.JPG|duimnael|''[[Penghu 1]]'' (nou in die Nasionale Museum vir Natuurwetenskappe in [[Taichung]])]] [[Lêer:Taiwan Pleistozän.svg|duimnael|Vermoedelike kuslyn tydens die [[Pleistoseen]]<ref>{{en}} {{cite book |author=Tsang Cheng-hwa |title=The archaeology of Taiwan |publisher=Rat für Kulturangelegenheiten des Exekutiv-Yuans |edition=1 |location=Taipei |year=2000 |ISBN=957-02-4590-5 |pages=52}}</ref>]] Taiwan het sowat vyf miljoen jaar gelede ontstaan as gevolg van die [[Eurasiese Plaat]] se botsing met die Filippynse Plaat. Tydens die [[laaste glasiale tyd]] (110&nbsp;000 tot ca. 10&nbsp;000 jaar gelede) in die [[Laat Pleistoseen]] was die seevlak soms ietwat meer as 100&nbsp;m benede die huidige vlak, waardeur die eiland 'n landverbinding met die Asiatiese vasteland gehad het. Oor dié landverbinding het sowat 20&nbsp;000 jaar gelede die eerste anatomies moderne [[mens]]e (''Homo sapiens'') Taiwan bereik. Ook ander [[Hominini]] het tydens die Laat Pleistoseen vermoedelik oop die eiland voorgekom. In 2015 is 'n menslike onderkakebeen, wat naby die Penghu-eiland gevind is, wetenskaplik beskryf. Dié fossiel, [[Penghu 1]], is tot dusver slegs onakkuraat gedateer – dit is glo tussen 10&nbsp;000 tot 190&nbsp;000 jaar oud – en is óf van 'n ''Homo sapiens'' óf 'n ''[[Homo erectus]]''.<ref>{{en}} {{cite book |authors=C. H. Chang, Y. Kaifu, M. Takai, R. T. Kono, R. Grün, S. Matsu’ura, L. Kinsley, L. K. Lin |title=The first archaic ''Homo'' from Taiwan – Nat Commun |edition=6 |series=27 |date=Januarie 2015 |pages=6037 |DOI=10.1038/ncomms7037 |PMC=4316746 |PMID=25625212}}</ref> In 1972 is in die distrik Zuozhen (左鎮區) van [[Tainan]] menslike beenfragmente gevind, wat volgens datering sowat 20&nbsp;000 tot 30&nbsp;000 jaar oud is.<ref>{{en}} {{cite book |authors=J. W. Olsen, S. Miller-Antoniio |title=The Palaeolithic in Southern China – Asian Perspectives |edition=2 |series=31 |publisher=University of Hawai’i Press |year=1992 |pages=129-160 |JSTOR=42929173}}</ref> Die oudste menslike artefakte is in grotte langs die ooskus gevind. Van 'n besondere belang is die vondsplek Baxiandong (八仙洞遺址) in die landelike gemeente Changbin. Die artefakte wat daar gevind is, is tot sowat 10&nbsp;000 jaar oud. Die kultuur wat daarmee verbind word, word ook "Changbin-kultuur" (長濱文化) genoem. Daaruit het later die Dabenkeng-kultuur ontwikkel. Dié kultuur is vermoedelik uit [[Suidoos-Asië]] afkomstig, miskien die in [[Viëtnam]] opgespoorde Hoa-Binh-kultuur wat langs die Chinese kus versprei het. ==== Neolitikum ==== [[Lêer:Neolithic china.svg|duimnael|links|Geografiese ligging van Neolitiese kulture in China]] Die [[Neolitikum]] is gekenmerk deur [[landbou]] en 'n [[megaliet]]kultuur, wat [[menhir]]s opgerig en steenkiste as grafte gebruik het. Dié mense was oorspronklik afkomstig uit die verder noord geleë Liangzhu- of Hemudu-kultuur wat van die 7de tot die 2de millenium in die Zhejiang-provinsie opgespoor is en neolities as besonder gevorderd beskou word, hoewel daar geen oorblyfsels van skrif ontdek is nie. Hul ekonomie was gebaseer op [[rys]], asook [[vark]]e en [[hond]]e as voedselbronne. Veral hul intensiewe hondeteling het die hele [[Stille Oseaan]] en die [[Indiane|inheemse Amerika]] sterk beïnvloed. Deesdae is dié A2-lyn in China baie skaars en het soos die [[Austronesiese tale]] van die vasteland verdwyn wat op vermenging dui.<ref>{{en}} Ancient DNA Evidence from China Reveals the Expansion of Pacific Dogs, Qiaomei Fu at al 2023, Mol. Biol. Evol. 37(5):1462–1469 [[doi:10.1093/molbev/msz311]]</ref><ref>{{en}} Early Mixed Farming of Millet and Rice 7800 Years Ago in the Middle Yellow River Region, China. Zhang J, Lu H, Gu W, Wu N, Zhou K, Hu Y, et al. (2012) PLoS ONE 7(12): e52146. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0052146</ref> Die hele A2-lyn se basale voorouer (waarna in die studie nog as A1b verwys is) is 'n sowat 7&nbsp;000 jaar oue hond van die vroegste Hemudu-kultuur, met sy afstammelinge wat oor Taiwan tot die [[Australië (kontinent)|Australiese]] [[dingo]]'s en die [[Polinesië]]rs se talle uitgestorwe honde insluit, wat 'n verspreiding van Taiwan tot [[Nieu-Guinee]] en saam met die Lapita-kultuur na die Stille Oseaan se eilande staaf. Teen 3250 v.C. het dingo's saam met mense van Nieu-Guinee af Australië bereik. Onlangse navorsings dui daarop dat Taiwan die oorspronklike tuisland was van die Austronesiërs, wat ook die Polinesiërs insluit.<ref>{{en}} Shaw, B., Hawkins, S., Becerra-Valdivia, L. et al. Frontier Lapita interaction with resident Papuan populations set the stage for initial peopling of the Pacific. Nat Ecol Evol 6, 802–812 (2022). https://doi.org/10.1038/s41559-022-01735-w</ref> Besonder noemenswaardig is die Polinesiërs se taalwetenskaplike en genetiese verwantskap met die inheemse volke van Taiwan. Miskien is die uitwyking van die Polinesiërs se voorsate veroorsaak deur die migrasie vanuit die Chinese vasteland – wat chronologies konsekwent sou wees. Daar was egter ook 'n noordwaartse verspreiding van die daaropvolgende Majiabang-kultuur, wat tot die [[Tsjoekotka-skiereiland]] en selfs so ver as [[Groenland]] gestrek het en 'n verspreiding oor die [[Ryukyu-eilande]], die [[Japannese Argipel]], die Russiese eiland [[Sachalin]] asook die [[Koerile]] na die [[Kamtsjatka-skiereiland]] en met die [[Inuïete]] in 'n oostelike rigting na Noord-Kanada is ook deur vondse bewys. Vroeë geometriese figure, asook [[jade]]verwerking en rysverbouing het hierdie kultuur gekenmerk, wat oënskynlik ook verreikende betrekkinge met kulture langs die [[Geelrivier]] gehad het. Dit is dus een van China se belangrikste kulture wat met die verowering deur die [[Zhou-dinastie]] beëindig is. Die daaropvolgende sogenoemde "geometriese" tydperk het op die vasteland reeds teen 1500 v.C. verskyn, maar op Taiwan eers teen 500 v.C. Die "geometriese kultuur" is op die vasteland rondom 700 v.C. deur die uit 'n oostelike rigting invallende Zhou-Chinese verdring en het die [[yster]]verwerking na Taiwan saamgebring. In die jare van 200 v.C. tot omtrent 200 n.C. het in talle golwe mense wat deur die [[Han-dinastie]] verdring is hulle op die eiland gevestig. Nog in die eerste helfte van die 1ste millenium het die kulture op die Chinese vasteland en dié op die aflandige eilande kulturele en taalkundige verwantskappe getoon. Ná die [[Sinifikasie]] van hierdie gebiede deur die Han-dinastie was daar vir 'n lang tydperk geen kulturele verbindings tussen China en Taiwan nie. Die Taiwannese inheemse volke het egter handelsbetrekkinge in 'n suidelike rigting onderhou, byvoorbeeld met die [[Filippyne]]. === Vroeë kontakte met die Chinese Keiserryk === Oor Taiwan se kontakte met die Chinese vasteland voor die aankoms van die Europeërs is daar skaars bronne. Die geskiedkundige werk ''Sui Shu'' ("Geskiedenis van die [[Sui-dinastie]]") beskryf 'n Chinese ekspedisie na 'n ''Liuqiu'' (琉球) genoemde eilandryk aan die begin van die 7de eeu. Party mense vermoed dat die genoemde plek Taiwan is, maar wetenskaplikes is dit nie eens nie, aangesien daar ook leidrade is dat ''Liuqiu'' ook na die Ryukyu-eilande kon verwys het.<ref>{{zh}} 柏楊 Bo Yang: 中國人史綱 Zhōngguórén shǐgāng. 同心出版 Tongxin-uitgewer, Beijing 2007, bl. 170.</ref> Tydens die [[Song-dinastie|Song-]] en [[Yuan-dinastie]]ë is die Penghu-eilande wes van Taiwan by die [[Chinese Keiserryk]] ingelyf en het deel geword van die [[Fujian]]-provinsie. In die aan die begin van die 18de eeu gepubliseerde werk "臺灣府志 ''Táiwānfǔ zhì'' ("Beskrywing van die Taiwan-prefektuur") word 'n 15de-eeuse reis deur die admiraal [[Zheng He]] as eerste Chinese ekspedisie na Taiwan genoem, oor wie se historiese korrektheid wetenskaplikes egter oneens is. Hoewel dit veronderstel kan word dat oor die tyd heen telkens Chinese vissermanne, handelaars of [[Seerowery|seerowers]] op Taiwan gebly het, het die eerste groot migrasiegolf en permanente vestiging vanuit China eers aan die begin van die 17de eeu onder die [[Nederland]]se heerskappy plaasgevind.<ref>{{en}} Tonio Andrade: ''How Taiwan Became Chinese: Dutch, Spanish, and Han Colonization in the Seventeenth Century''. Columbia University Press, New York 2008.</ref> === Europese magte op Taiwan === [[Lêer:Dutch and Spanish Taiwan de.svg|duimnael|Gebiede in die 17de eeu (vandag se gebiedsgrense word ook aangedui)]] [[Lêer:1640 Map of Formosa-Taiwan by Dutch 荷蘭人所繪福爾摩沙-臺灣.jpg|duimnael|Johannes Vingboons (1616/1617–1670): 'n Kaart van Formosa, ca. 1640]] [[Lêer:Zeelandia from Dutch.jpg|duimnael|Fort Zeelandia, ca. 1635]] In 1517 het die [[Portugese]] die eiland vir Europa ontdek en dit ''Ilha Formosa'' genoem – die "mooi eiland". In 1624 het Nederlandse seevaarders en die [[Verenigde Oos-Indiese Kompanjie]] die eiland se suide beset en hul hoofstad het [[Tainan]] geword. In 1626 het [[Spanjaarde]] die noorde van die eiland beset en nedersettings by [[Keelung]] en [[Tamsui]] gestig, maar hulle is in 1642 deur die Nederlanders weer verdryf. Die Nederlandse koloniale administrasie se invloed op die inheemse volke se kultuur was aansienlik: Deur die implementering van hoofmanne by kulture met min of geen administrasie is die stamstrukture verander, deur die [[Christendom|Christelike]] kerstening is die mitologiese verbeeldings en tradisionele lewensvorms omgekeer. Daar het nuwe gedrags- en dinknorme, nuwe dorps- en magstrukture ontwikkel. Tussen 1624 en 1644 was daar nog migrasiegolwe deur [[Han-Chinese]]. === Koninkryk Dongning === Toe die [[Qing-dinastie|Mantsjoe]] op die Chinese vasteland al hoe meer veld gewen en die [[Ming-dinastie]] se einde nader gekom het, het in 1661 die Ming-lojalis [[Zheng Chenggong]] met 35&nbsp;000 soldate in 400 jonke na Taiwan gevlug. Daar het hy gehoop om 'n nuwe basis vir die herowering van China op te rig. Sy troepe het vir nege maande die Nederlandse hoofbasis [[Fort Zeelandia, Taiwan|Fort Zeelandia]] beleër. Hulle het in 1662 oorgegee, waardeur die Nederlandse koloniale bewind in Taiwan beëindig is. Die feodale staatstelsel wat daarna deur Zheng en sy volgelinge opgerig is, het die naam "Koninkryk Tungning" (of ''Dongning'') gekry. === Taiwan onder die Qing-dinastie === In 1682 is die Ming-lojaliste egter deur die Mantsjoe onderwerp. Hulle het die eiland vir die eerste keer onder gesag van die vastelandse China gebring en in 1684 is aan die eiland die status van 'n prefektuur binne die [[Fujian]]-provinsie gegee. Die aan die rand van die keiserryk geleë Taiwan was vir 'n lang tyd 'n minder belangrike besitting aan die buitewyke van China. Die "beskawing" van die inheemse volke wat deur die Europeërs begin is, is deur die Chinese voortgesit. In 1734 is 50 skole gestig, waar die kinders onderrig ontvang het in die Chinese taal en kultuur. In 1758 is 'n wet goedgekeur, waarvolgens die Taiwannese bevolking gedwing is om Mantsjoe-haarstyle en Chinese kleredrag te dra en Chinese name aan te neem. Die Han het veral die volke in die eiland se plattelandse gebiede gesiniseer, die as aggressief beskoue bergstamme met hul tradisionele [[koppesnellery]]-kultuur het onder die Chinese bewind min of meer onaangetas gebly. Onder die Chinese is [[Boeddhisme]] en [[Konfusianisme]] ingevoer, wat die deur die Nederlanders verspreide Christendom meerendeels verdring het. In die laaste dekades van die Qing-dinastie se heerskappy oor Taiwan in die tweede helfte van die 19de eeu het die eiland meer en meer aantreklik geword vir Europese koloniale magte en Japan. Die [[Koninkryk Pruise|Pruisiese]] Oos-Asië-ekspedisie van 1859 tot 1862 het ook die moontlikheid ondersoek om Formosa as 'n kolonie in besit te neem, maar weens 'n gebrek aan hulpbronne is dit nie werklik probeer nie.<ref>{{de}} {{cite book |author=Christian Richter |title=Auf dem Weg nach Deutsch-Formosa? Die preußische Ostasienexpedition und das deutsche Interesse an Formosa im 19. Jahrhundert |publisher=Languages, Literary Studies and International Studies (語文與國際研究) |edition=18 |location=Kaohsiung |date=1 Desember 2017 |ISSN=1811-4717 |pages=101–134 |url=https://wportfolio.wzu.edu.tw/ezfiles/0/1000/academic/25/academic_78692_9237621_96477.pdf |DOI=10.3966/181147172017120018006 |access-date= 8 Augustus 2024 |archive-date= 8 Augustus 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240808180012/https://wportfolio.wzu.edu.tw/ezfiles/0/1000/academic/25/academic_78692_9237621_96477.pdf |url-status=dead }}</ref> In onderskeidelik 1867 en 1874 is Amerikaanse en Japannese strafekspedisies na Formosa onderneem, nadat plaaslike inheemses gestrande skipbreukelinge vermoor het, sonder dat China iets teen die skending van sy grondgebied kon onderneem. Tydens die Chinees-Franse oorlog in 1884/1885 het Franse mariniers naby Keelung voet aan val gesit en dele van die eiland beset. Frankryk het dit ook oorweeg, om die hele eiland as 'n Franse kolonie te verower. Dit het egter nooit gebeur nie, omdat die Franse militêre operasies slegs beperkte sukses behaal het. In 1885 het die eerste Taiwannese koerant verskyn, ''Tâi-oân-hú-siâⁿ Kàu-hōe-pò'', uitgegee deur die [[Presbiteriaanse Kerk|Presbiteriaanse]] [[sendeling]] Thomas Barclay, in [[Taiwannees]] in die Pe̍h-ōe-jī-[[transliterasie]].<ref>{{de}} Willi Boehi: ''Vor 130 Jahren erste Zeitung Taiwans'', In: ''China heute'', jaargang 34 (2015), bl. 210.</ref> Dit word vandag nog gepubliseer. Op 19 Januarie 1886 is Taiwan van die Fujian-provinsie afgestig en het amptelik 'n Chinese provinsie op sy eie geword. Administratief is die provinsie in drie prefekture (Taipei, Taiwan en Tainan) ingedeel, wat op hul beurt uit elf wyke en ses distrikte bestaan het, wat direk aan die provinsiale administrasie ondergeskik was.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.hcc.gov.tw/english/index.php |title=History of the Council |publisher=Distriksraad van Hsinchu |accessdate=18 Augustus 2018}}</ref> === Taiwan as 'n Japannese kolonie === [[Lêer:Simplified Yellow Tiger Flag.svg|duimnael|links|Vlag van die [[Republiek van Formosa]]]] [[Lêer:Rukai chief.jpg|duimnael|upright|Die Rukai-hoofman tydens 'n besoek aan die Antropologiese Afdeling van die Keiserlike Universiteit van Tokio]] Ná die [[Eerste Chinees-Japannese Oorlog]] in 1894/95 moes die [[Chinese Keiserryk]] die eiland volgens die Verdrag van Shimonoseki aan die [[Japannese Keiserryk]] oorhandig. Die inheemse bevolking het teen dié verdrag protes aangeteken en die "[[Republiek van Formosa|Demokratiese Nasie Taiwan]]" gestig, 'n onafhanklike en Qing-lojale republiek. Die Japannese het dié eerste republiek ná 184 dae onderwerp en 50 jaar se koloniale heerskap begin (1895–1945). Hulle het Taiwan sistematies ekonomies ontwikkel. Die Japannese koloniale administrasie het ook die bergstamme onder sy beheer gebring en skole en polisiestasies is in hul dorpies opgerig. Hoewel die Japannese die inheemses etnologies en antropologies ondersoek het, het hulle hul koppesnellery en [[Sjamanisme]] verbied en ook met hervestigings hierdie stamme se kulture aan 'n diepgaande verandering onderwerp en daarmee hul kulturele praktyk verander. Die Japannese koloniale administrasie het op hul beurt probeer om [[Sjintoïsme]] in te voer. Hulle het aan die verowerde volke 'n "behoorlike leefwyse" opgedwing. Paaie en spoorweë is gebou om die land beter te ontwikkel. Ondanks al hierdie pogings het in 1930 die Wushe-insident plaasgevind, 'n bloedige opstand deur die Seediq-stam, waarop die Japannese met slagtings geantwoord het. Daarna het die koloniale administrasie 'n stelsel [[doringdraad]]omheinde reservate geïmplimenteer. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] is mans van die Taiwannese inheemse stamme (veral van die [[Amis]]) vir die [[Keiserlike Japannese Weermag]] opgeroep, daarbenewens was die eiland 'n teiken van [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|geallieerde]] bomaanvalle. === Republiek China op Taiwan === ==== Chinese Burgeroorlog ==== {{Hoofartikel|Chinese Burgeroorlog}} [[Lêer:19451025 中國戰區臺灣省受降典禮後 臺灣省警備總司令部全體官兵合影.jpg|duimnael|Amptelike oorhandiging van Formosa deur Japan aan die Republiek China op 25 Oktober 1945]] Tydens die Tweede Wêreldoorlog het die [[Kuomintang]] al die verdrae met Japan herroep en die herowering van Taiwan het 'n strategiese doelwit geword. Op die [[Kaïro-konferensie]] in 1943 het in die gesamentlike verklaring van 1 Desember 1943 die oorhandiging van Taiwan, [[Mantsjoerye]] en die Penghu-eilande aan die Republiek China ook 'n eis van die geallieerdes geword. Ná die Japannese oorgawe is die eiland Taiwan saam met die Penghu-eilande op 25 Oktober 1945 amptelik aan die Republiek China oorhandig en die Chinese generaal Chen Yi (陳儀) het die amp van goewerneur-generaal oorgeneem. Japan het egter eers in 1952 met die Verdrag van Taipei amptelik afstand gedoen van sy eis op Taiwan en die Penghu-eilande. Vervolgens het 25 Oktober as "Terugplasingsdag" (光復節, ''Guāngfù Jié'') 'n nieamptelike gedenkdag in die Republiek China op Taiwan geword. Ná die Japannese oorgawe het Kuomintangtroepe die eiland beset. Aangesien Taiwan tydens die Japannese bewind 'n groot ekonomiese opswaai beleef het, was die lewensomstandighede beter as dié op die oorloggeteisterde vasteland. Dit en die omstandighede dat baie Taiwannese in die Japannese Weermag geveg het, het in die Kuomintangadministrasie misverstande veroorsaak. Op Japannese besittings is beslag gelê en na die vasteland verskuif; die administrasie was korrup. Die ekonomiese toestande het dramaties agteruitgegaan, waarvolgens op die eiland 'n aktiewe [[sluikhandel]] ontstaan het, waarop die Kuomintang gereageer het met die oprigting van 'n monopoliekantoor. ; 28 Februarie-insident [[Lêer:228 Incident h.jpg|duimnael|Oproerige Taiwannese bestorm tydens die 28 Februarie-insident die Monopoliekantoor]] Nadat op die aand van 27 Februarie 1947 twee monopoliekantoorbeamptes 'n straathandelaar aangerand het, het menseskare gevorm. Die beamptes het op die skare begin skiet en een Taiwannese is dood. Op die daaropvolgende dag het 'n opstand losgebrand. Die oorlogsreg is verklaar. Die opstandiges het daarin geslaag om deels beheer oor te neem oor die eiland en 'n selfregering op te rig. Kuomintangtroepe het na sekere weke die opstand egter onderdruk en tydens die sogenoemde "Wit Terreur" (''Báisè Kǒngbù'') teen die Taiwannese bevolking is volgens huidige skattings sowat 30&nbsp;000 mense vermoor. In April 1947 is die militêre met 'n burgerlike regering vervang wat ook inheemses ingesluit het. ==== Vestiging op Taiwan en stigting van 'n nuwe staat ==== [[Lêer:Chiang Kai-shek Memorial Hall Interior Side.JPG|duimnael|links|Binne die Nasionale Chiang Kai-shek-Gedenksaal in Taipei]] [[Lêer:ROC1979-05 National Assembly Secretariat China Map.pdf|duimnael|'n Amptelike kaart van die Republiek China, uitgereik in Mei 1979 deur die Nasionale Vergadering se kantoor. Die eis op die Volksrepubliek China se gebied, maar ook ander gebiede, wat histories onder beheer was van die [[Qing-dinastie]] ([[Mongolië]], dele van [[Mianmar]], Noordoos-[[Indië]], [[Tiwa]] ens.), was vir 'n lang tyd formeel van krag.]] In 1949 het sowat 1,2 miljoen ondersteuners van die Kuomintang onder generalissimo [[Chiang Kai-shek]] ná hul nederlaag teen die [[Kommunistiese Party van China|Kommuniste]] onder leiding van [[Mao Zedong]], wie gevolglik die [[Volksrepubliek China]] uitgeroep het, na Taiwan uitgewyk. Daarmee het Taiwan, met talle kleiner eilande, die enigste grondgebied van die Republiek China geword. In Maart 1950 is [[Hainan]] van die Kommuniste verower, maar reeds een maand later kon die Kommuniste dié eiland herower. Weens die parlement se spesiale struktuur het die Kuomintang die land tot in 1992 as 'n eenheidsparty geregeer. Saam met honderdduisend soldate van die Kuomintangweermag het ook talle lede van die Republiek China se voormalige elite, waaronder baie wetenskaplikes, ingenieurs en intellektuelles, hulle op Taiwan gevestig. Hulle het die Taiwannese samelewing se nuwe elite gevorm en was 'n belangrike faktor tydens Taiwan se vinnige omwenteling van 'n arm agrariese land tot 'n moderne nywerheidsland in die daaropvolgende dekades. Ten spyte van die onderdrukkende politieke regime, wat deur die alomteenwoordige vrees vir 'n Kommunistiese omverwerping aangespoor is, het die Kuomintangregering belangrike ekonomiese en sosiale hervormings aangepak, wat die land se ontwikkeling bevorder het. Die vrouestemreg is in 1953 ingevoer.<ref>{{en}} {{cite book |author=Jad Adams |title=Women and the Vote. A World History |publisher=Oxford University Press |location=Oxford |year=2014 |ISBN=978-0-19-870684-7 |pages=438}}</ref> Van 1953 af het die eerste minister Chen Cheng 'n grondhervorming aangepak, waarmee tot in 1975 sowat 139&nbsp;&nbsp;[[Hektaar|ha]] grond onder 268&nbsp;000 kleinboere verdeel is, waardeur hulle vir die eerste keer eienaars geword het van die grond wat hulle voorheen gehuur het. Die rysoeste het van 1949 tot 1960 met 50% toegeneem en die boere se gemiddelde inkomste het verdriedubbel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.huffingtonpost.com/china-hands/remembering-1949-finding_b_6882332.html |title=Remembering 1949: Finding a New Home Across the Strait |publisher=The Huffington Post |author=Christian Rhally |accessdate=20 Januarie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://taiwantoday.tw/news.php?unit=10,23,45,10&post=15716 |title=Land-to-the-tiller program transformed Taiwan |publisher=Taiwan Today |date=28 Augustus 2009 |accessdate=20 Januarie 2018}}</ref><ref>{{en}} {{cite book |author=Anthony Y. C. Koo |title=Economic Consequences of Land Reform in Taiwan – Asian Survey |edition=6 |series=3 |publisher=University of California Press |date=Maart 1966 |pages=150-157 |DOI=10.2307/2642219 |JSTOR=2642219}}</ref> Terselfdertyd het die staat 'n sistematiese industrialisering van die land deurgevoer. Sedert die 1950's het Taiwan 'n lang tydperk van ekonomiese groei geniet en mettertyd toenemend komplekse goedere geproduseer. Aanvanklik was die industrieel vervaardigde uitvoergoedere [[tekstiel]] en eenvoudige [[plastiek]]produkte, later chemiese produkte, [[fiets]]e, ens. en uiteindelik hoogs komplekse produkte soos [[halfgeleier]]s en [[rekenaar]]toebehore.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://culture.teldap.tw/culture/index.php?option=com_content&view=article&id=1358:history-of-industrial-development-in-taiwan-part-i&catid=156:lives-and-cultures |title=History of Industrial Development in Taiwan (Part I) |publisher=Digital Taiwan – Culture and Nature |accessdate=20 Januarie 2018}}</ref> Dié ekonomiese opswaai het van die Republiek China een van die vier sogenoemde [[Vier Asiatiese Tiere]] gemaak, saam met [[Hongkong]], [[Singapoer]] en [[Suid-Korea]].<ref>{{en}} {{cite journal |last1=Day |first1=Dong-Ching |title=Four Asian Tigers' Political and Economic Development Revisited 1998–2017: From the Perspective of National Identity |journal=Asian Journal of Interdisciplinary Research |date=2021 |volume=4 |issue=4 |pages=54–61 |doi=10.54392/ajir2147 |doi-access=free}}</ref> Die onderwysstelsel is ook aansienlik uitgebrei en talle kolleges en universiteite is gestig. ==== Beginnende liberalisering en demokratisering ==== [[Lêer:Portrait of Chiang Ching-kuo.jpg|duimnael|upright|Chiang Ching-kuo as president]] Ná Chiang Kai-shek se dood in 1975 het sy seun [[Chiang Ching-kuo]] staatspresident geword. Die politieke stelsel is in 'n toenemende mate geliberaliseer en opposisie-eise vir 'n hervorming van die politieke stelsel het al hoe dringender geword (Betogings in Zhongli 1977, Kaohsiung-insident in 1979). Terselfdertyd het die staat in 'n ernstige buitelandse beleidskrisis verval, nadat die Republiek China as gevolg van die VN-resolusie 2758 in 1971 ten gunste van die Volksrepubliek China uit die [[Verenigde Nasies]] se organisasies uitgestoot is en in 1979 selfs die Verenigde State, Taiwan se langjarige beskermingsmag, diplomatieke betrekkinge met die Volksrepubliek China aangeknoop en sy amptelike diplomatieke betrekkinge met Taiwan beëindig het (''Taiwan Relations Act''). Die Kuomintangregering het die behoefte aan binnelandse hervormings erken. Die noodwette is geleidelik opgehef en in 1987 is ook die sedert 1949 aanhoudende noodtoestand beëindig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.nytimes.com/1987/07/15/world/taiwan-ends-4-decades-of-martial-law.html |title=Taiwan Ends 4 Decades of Martial Law |publisher=[[The New York Times]] |date=14 Julie 1987 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In 1987 is ook die stigting van nuwe politieke partye gewettig. Die Demokratiese Progressiewe Party (DPP) het spoedig die belangrikste opposisieparty geword, 'n volledige demokratisering geëis en in teenstelling met die Kuomintang die herenigingsvereis met die Chinese vasteland verwerp. In 1988 is ook die verbod op die stigting van nuwe koerante gelig.<ref>{{en}} {{cite book |authors=Ming-yeh Rawnsley, James Smyth, Jonathan Sullivan |title=Taiwanese Media Reform |publisher=Journal of the British Association for Chinese Studies |edition=6 |date=Desember 2016 |ISSN=2048-0601 |pages=66–80}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/06/07_taiwan_huang.pdf |title=The changing roles of the media in Taiwan’s democratization process |publisher=The Brookings Institution |author=Huang Ching-Lung |date=Julie 2009 |accessdate=30 Oktober 2018}}</ref> In 1991 is die sedert 1946 dienende, nog op die Chinese vasteland verkose parlementslede uit die Nasionale Vergadering afgedank en 'n nuwe Nasionale Vergadering demokraties verkies. In 1992 is die eerste vrye en algemene parlementsverkiesing in Taiwan gehou. Met 'n grondwetlike wysiging is die regstreekse presidentsverkiesing deur die volk pleks van die vorige verkiesing deur die Nasionale Vergadering ingevoer. In 1996 is die eerste regstreekse presidentsverkiesing gehou en deur die sittende president [[Lee Teng-hui]] (KMT) gewen. Die Volksrepubliek China het in die aanloop tot die verkiesing met militêre maneuvers in die [[Straat van Taiwan]] die verkiesing volgens hul wense probeer beïnvloed, waarmee hulle die [[Derde Straat van Taiwan-krisis]] geloods het. ==== Presidentskap van Chen Shui-bian (2000–2008) ==== [[Lêer:2000-ele-Chen-CC4.png|duimnael|upright|Chen Shui-bian, die eerste DPP-president]] In 2000 is met die Demokratiese Progressiewe Party se [[Chen Shui-bian]] vir die eerste keer 'n politikus tot president verkies wat nie 'n lid van die sedert 1945 regerende Kuomintang was nie. Sedertdien kan Taiwan beskryf word as 'n ten volle ontwikkelde demokrasie. Terselfdertyd is daar 'n ontwikkeling na 'n groeiende sterk Taiwannese identiteit met al hoe minder inwoners wat hulself primêr as Chinese beskou. Chen Shui-bian was die president van 'n hoogs gepolariseerde samelewing. Sy teenstanders het hom daarvan beskuldig dat hy nie oor 'n voldoende demokratiese legitimiteit beskik het nie, aangesien hy die presidentsverkiesing in 2000 met slegs 39,3% van die stemme gewen het. In die parlement, die Wetgewende-Yuan, het Chen met 'n meerderheid van die sogenoemde panblou-partye onder leiding van die Kuomintang te kampe gehad, wat sy beleid probeer blokker het. Aan die ander kant was hy nie in staat om die maksimale wense van die DPP-ondersteuners te vervul nie, wat 'n volledige Taiwannese onafhanklikheidsverklaring en 'n amptelike afstanddoening van die herenigingvereiste met die vasteland geëis het, ook omdat hy sterk buitelandse druk in die gesig gestaar het van die Verenigde State, wat 'n konfrontasie met die Volksrepubliek China wou vermy. Chen het dus afstand gedoen van 'n amptelike onafhanklikheidsverklaring en slegs versigtige, meer simboliese stappe in hierdie rigting geneem. Tydens die presidentsverkiesing 2004 het Chen met sy adjunkpresidentskandidaat [[Annette Lu]] 'n naelskraapse oorwinning met 50,11% behaal oor die panblou-kandidate. Tydens sy tweede ampstermyn het Chen se betrokkenheid in 'n korrupsieskandaal aan die lig gekom en die president se reputasie het gedaal. Massabetogings ("Een miljoen stemme teen korrupsie, president Chen moet bedank") het die president se onmiddellike bedanking geëis, wie se regering as gevolg van die skandaal polities onbekwaam geword het. ==== Presidentskap van Ma Ying-jeou (2008–2016) ==== Vanweë Chen Shui-bian se groot ongewildheid het sy party, die DPP, tydens die Wetgewende-Yuan-verkiesing en die presidentsverkiesing 2008 swak nederlae gely. Die Kuomintang het 'n tweederdemeerderheid setels in die Wetgewende-Yuan gewen en die Kuomintang-kandidaat [[Ma Ying-jeou]] is met 'n groot meerderheid tot president verkies. Die voormalige president Chen Shui-bian is van korrupsie in die amp aangekla, skuldig bevind en lewenslank asook tot 'n hoë boete gevonnis. Die hofsaak was polities baie omstrede. Chen se ondersteuners het die Kuomintangregering van 'n politieke wraakveldtog verdink. Vanweë sy swak gesondheid is Chen in Januarie 2015 eindelik uit die tronk ontslaan. Tydens Ma se presidentskap was daar 'n verdere toenadering aan die Volksrepubliek China met 'n intensivering van ekonomiese en politieke betrekkinge. In 2012 is Ma herverkies. Tydens sy tweede ampstermyn was daar toenemende betogings, aangesien baie Taiwannese die toenadering aan die Volksrepubliek China as te omvangryk geag en 'n geleidelike verlies van die Taiwannese soewereiniteit gevrees het. Tydens die Sonneblombeweging in Maart/April 2014 het betogende studente die Wetgewende-Yuan-parlementsgebou beset en dit eers na toegewings deur die regering ontruim. Die meningspeilings van 2015 en 2016 het 'n toenemende stemming vir verandering getoon. ==== Presidentskap van Tsai Ing-wen (2016–2024) ==== Tydens die presidentsverkiesing 2016 het die DPP-kandidaat [[Tsai Ing-wen]] 'n duidelike oorwinning behaal. In die gelyktydige Wetgewende-Yuan-verkiesing het die DPP vir die eerste keer ook die meerderheid setels gewen, waarvolgens die daarna gevormde regering onder die nuwe president op 'n breë parlementêre steun kon leen. Die daaropvolgende jare is gekenmerk deur 'n toename in spanning met die Volksrepubliek China. Hulle het Taiwan verder probeer isoleer en het daarin geslaag dat verskeie lande hul vroeëre diplomatieke betrekkinge met Taiwan beëindig het ([[São Tomé en Príncipe]] in 2016, [[Panama]] in 2017, [[Dominikaanse Republiek]], [[Burkina Faso]] en [[El Salvador]] in 2018 asook [[Nicaragua]] in 2021). Tydens die presidentsverkiesing 2020 is Tsai herkies en haar party, die DPP, het ondanks 'n aansienlike verlies aan stemme weer die meerderheid setels gewen. == Ekonomie == === Industrialisering === [[Lêer:水湳經貿園區鳥瞰圖 (面台中港).jpg|duimnael|links|Die Ekonomiese en Handelspark Shuinan met sy sentrale lughawe]] [[Lêer:Kaohsiung 85 Sky Tower.JPG|duimnael|Die wolkekrabber ''85 Sky Tower'' en die uitstallingsterrein in die hawestad Kaohsiung]] 'n Belangrike kenmerk van die Republiek China se industrialisering is die gelykmatige verspreiding van die welvaartskepping; Samuel P.S. Ho het reeds in 1975 in sy ondersoek oor die industriële ontwikkeling van Taiwan opgemerk dat daar nouliks verskille tussen die inkomste van [[Stad|stedelike]] werkers en selfstandige plattelandse kleinboere was.<ref>{{en}} Ho, Samuel P.S.: ''Industrialization in Taiwan: Recent Trends and Problems''. In: Pacific Affairs (uitgegee deur die Universiteit van Brits-Kolombië), volume 48, nommer 1 (lente 1975), bl. 27-41. Aanlyn beskikbaar: [http://links.jstor.org/sici?sici=0030-851X(197521)48%3A1%3C27%3AIITRTA%3E2.0.CO%3B2-9 JSTOR aanlyn-argief]</ref> Wetenskaplikes het debat gevoer oor die rol wat die Taiwannese voorbeeld vir ander [[ontwikkelende land]]e kan speel. Daar is egter 'n aantal faktore wat moontlik daarop dui dat die Republiek China voordeel getrek het uit 'n voordelige konstellasie ten opsigte van sy eie sosio-ekonomiese hulpbronne en die Verenigde State se China-beleid in die dekades ná die [[Tweede Wêreldoorlog]]: * Die relatief klein [[oppervlakte]] van die land het die modernisering van die vervoerstelsel, die motorisering van die bevolking en sodoende ook sy mobiliteit vergemaklik. * Die Republiek China se strategies gunstige ligging voor die Chinese vasteland en naby die seeroete tussen [[Japan]] en [[Europa]] het in die 20ste eeu die belangstelling van die [[groot moondheid|groot moondhede]] gewek: Japan het die eiland sowat vyftig jaar as koloniale moondheid oorheers en ten opsigte van die [[infrastruktuur]] en sosiaal-psigologiese ontwikkeling van die bevolking al vroeg die basis vir 'n vinnige ekonomiese ontwikkeling geskep. * Die Chinese Burgeroorlog op die vasteland het daartoe gelei dat China se ekonomiese en politieke elite hom ná die kommunistiese magsoorname in 1949 op die eiland gevestig en met sy wet-en-orde-beleid dekades lank die klimaat vir 'n geforseerde industriële ontwikkeling geskep het. * Ná die Tweede Wêreldoorlog het die Verenigde State in ooreenstemming met hulle antikommunistiese China-beleid Taiwan tot 'n soort strategiese "vliegdekskip" net voor die kus van die kommunistiese vasteland uitgebou. Geeneen van hierdie redes sal op sigself 'n verklaring kan oplewer vir die ekonomiese opswaai van die land nie; maar hulle kombinasie gedurende die naoorlogse groeifase van die wêreldekonomie was sekerlik 'n voorvereiste vir die sukses van die Nasionaal-Chinese ontwikkelingsmodel. === Huidige kenmerke === [[Lêer:Taipei 101 view.jpg|duimnael|links|Die wolkekrabber Taipei 101 – magtige simbool van die vrye en demokratiese China]] [[Lêer:Asus UX301.jpg|duimnael|Die Republiek China is die belangrikste vervaardiger van skootrekenaars op die wêreldmark. Twee IT-reuse – Acer en ASUS – het hier hul hoofkwartiere]] [[Lêer:13-08-12-hongkong-by-RalfR-47.jpg|duimnael|Die nasionale Chinese lugredery China Airlines het – net soos [[Aeroflot]], [[Air France]], [[Delta Air Lines]], [[Korean Air]] en [[Aerolíneas Argentinas]] – aangesluit by ''Sky Team'', 'n vereniging van twintig internasionale lugrederye]] Die Republiek China beskik oor 'n hoogs ontwikkelde, uitvoergerigte markekonomie. Sy grootste uitdagings is die politieke isolasie, dreigende marginalisering as gevolg van toenemende bilaterale en streeksooreenkomste vir ekonomiese samewerking en vrye handel, en die moontlike verlies aan mededingendheid op die wêreldmark.<ref>{{de}} [https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/taiwan-node/-/200906#content_0 ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Kenmerke van die Taiwannese ekonomie. Besoek op 6 Februarie 2018''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190327000413/https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/taiwan-node/-/200906#content_0 |date=27 Maart 2019}}</ref> Die land met 23,6 miljoen inwoners en 'n [[bruto binnelandse produk]] (BBP) van $1&nbsp;966 miljard in 2025 ($84&nbsp;082 per capita) is die 20ste grootste nasionale ekonomie ter wêreld en die 15de grootste handelsnasie.<ref>{{de}} ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Kenmerke van die Taiwannese ekonomie''</ref> Een van die kenmerke van die Republiek China se ekonomie is sy stabiele ontwikkeling wat deur die globale ekonomiese en finansiële krisis van die jare 2008 en 2009 net tydelik onderbreek is. Die Republiek China word as 'n betroubare handelsvennoot beskou – met hoogs opgeleide en dinamiese mannekrag, 'n goeie vervoer-, kommunikasie- en IT-infrastruktuur, regssekerheid, 'n politieke en ekonomiese raamwerk wat beleggings en innovasies bevorder, 'n hoë lewensstandaard, en 'n binnelandse mark wat – alhoewel dit relatief klein is (met dieselfde bevolkingsgetal soos [[Australië]]) – deur 'n sterk vraag na handelsmerkprodukte gekenmerk word, 'n ideale geografiese ligging in die Asiatiese Stille Oseaan-streek en noue bande met die nabygeleë Volksrepubliek China gekenmerk word. Die Republiek China het as een van die sogenaamde "[[Vier Asiatiese Tiere]]" ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog 'n vinnige ekonomiese groei beleef wat aanvanklik op die uitvoer van landbouprodukte en later op dié van goedkoop nywerheidsgoedere berus het. Die huidige ekonomiese ontwikkeling word veral deur die inligtingstegnologiebedryf aangespoor – die land is hier reeds 'n wêreldmarkleier en verskaf veral OEM-komponente aan rekenaarvervaardigers. Tans word byvoorbeeld 98 persent van alle [[moederbord]]e, 83 persent van alle [[skootrekenaar]]s en 70 persent van alle [[vloeikristalskerm]]s deur maatskappye uit die Republiek China vervaardig.<ref name="aus">{{de}} [http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Taiwan/Wirtschaft.html ''Duitse Departement van Buitelandse Sake: Taiwan – Ekonomie''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080420133246/http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Taiwan/Wirtschaft.html |date=20 April 2008}}</ref> Die land onderhou nou ekonomiese bande met die Volksrepubliek China en Taiwannese maatskappye het na ramings tussen 100 en 250 miljard VSA-$ op die Chinese vasteland belê waar ook 'n groot deel van die vervaardiging plaasvind. Aangesien loonkoste ook op die Chinese vasteland aan die styg is, belê steeds meer Nasionaal-Chinese maatskappye in [[Suidoos-Asië|Suidoos-Asiatiese]] lande soos [[Viëtnam]]. Vanweë sy hoë salaris- en loonvlak konsentreer die land hom tans op navorsing en ontwikkeling en hoëtegnologieë wat hoogs opgeleide mannekrag vereis.<ref name="aus" /> In 2008 het volgens skattings die [[landbou]]sektor 1,7, die [[nywerheid]]sektor 25,1 en die dienstesektor reeds 73,2 persent tot die land se bruto binnelandse produk bygedra. Die Republiek China het daarin geslaag om sy vinnige ekonomiese groei sonder sosio-ekonomiese oneweredighede te bemeester – lae werkloosheidsyfers en 'n hoë vlak aan geletterdheid (96 persent) het grootliks hiertoe bygedra. Eers as gevolg van die ekonomiese krisis het werkloosheid (5,31 persent in Januarie 2009) en ander sosiale vraagstukke sorgwekkend geword. Nogtans was die land se ekonomie vanweë die groot aandeel klein en middelgroot sakeondernemings in staat om buigsaam en vinnig op die krisis en sy uitdagings te reageer. === Handelsvennote === Die Republiek China se hoofuitvoervennote is die Volksrepubliek China 20%, die Verenigde State 17%, Hongkong 13%, Singapoer 9% en Japan 7% (in 2023). Die Republiek China se hoofuitvoere is [[Geïntegreerde stroombaan|geïntegreerde stroombane]], masjienonderdele, uitsaaitoerusting, [[rekenaar]]s en plastiek. Met weinig natuurlike hulpbronne om ekonomiese ontwikkeling te onderhou steun die Republiek China op ander lande vir meeste van sy grondstowwe; die land voer dus 'n verskeidenheid goedere in. Die land se hoofinvoervennote is die Volksrepubliek China 21%, Japan 13%, die VSA 11%, Suid-Korea 9% en [[Australië]] 5% (ook in 2023). Die Republiek China se hoofinvoere is geïntegreerde stroombane, [[ruolie]], [[Masjien|masjinerie]], [[aardgas]] en [[steenkool]], asook ander grondstowwe vir sy industrieë. Die Republiek China se algehele grootste handelsvennote is die Volksrepubliek China en die Verenigde State.<ref name="CIA" /> == Politiek == === Internasionale erkenning === [[Lêer:Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg|duimnael|links|Olimpiese vlag vir die Republiek China, "Chinese Taipei" (中華台北) genoem]] [[Lêer:Taiwanese Embassy in Mbabane.JPG|duimnael|Ambassade van die Republiek China in [[Mbabane]], [[Eswatini]]]] [[Lêer:Republik China-diplomatische Beziehungen.svg|duimnael|Internasionale erkenning van die Republiek China]] [[Lêer:Countries recognizing the Republic of China (Taiwan).svg|duimnael|links|Diplomatieke betrekkinge van die Republiek China (Taiwan): {{sleutel|black|Republiek China (Taiwan)}} {{sleutel|#007f00|Lande wat formele betrekkinge met die Republiek China (Taiwan) het}} {{sleutel|#8fbc8f|Lande wat formele betrekkinge met die Volksrepubliek China en informele betrekkinge met Republiek China (Taiwan) het}}]] [[Lêer:RC (Taiwan).png|duimnael|Lande wat verhoudings met die Republiek China onderhou: {{sleutel|#008000|Diplomatieke betrekkinge en ambassade in Taipei}} {{sleutel|#0080ff|Nieamptelike verhoudings}}]] Die Republiek China handhaaf diplomatieke bande met twaalf state in Sentraal- en Suid-Amerika, Afrika, in die Stille Oseaangebied en met die [[Vatikaanstad|Vatikaan]]. Al hierdie lande het as gevolg hiervan geen diplomatieke betrekkinge met die Volksrepubliek China nie. Die oorgrote meerderheid lande volg Beijing se "Een-China-beleid". Al het die Europese Unie se lidstate, die Verenigde State, Japan, die Russiese Federasie asook die [[ASEAN]]-lande geen diplomatieke betrekkinge met die Republiek China nie, handhaaf hulle nieamptelike bande deur middel van sogenaamde "institute" (VSA, [[Duitsland]]), "kantore" (''offices''; [[Verenigde Koninkryk]], [[Frankryk]], [[Oostenryk]]), "handelskantore" (''trade offices''; [[Swede]], [[Finland]], EU-delegasie) of assosiasies (Japan, [[Indië]]). Altesaam 70 state het nieamptelike verteenwoordigers in die Republiek China, insluitende sestien EU-lidstate en die Europese Unie se Delegasie, asook [[Switserland]]). As een van die oorspronklike stigterlede is die Republiek China sedert 1971 geen amptelike lidstaat van die Verenigde Nasies meer nie. Sy plek is – met die aanvaarding van Resolusie 2758 deur die Verenigde Nasies – ook in alle spesiale VN-organisasies deur die Volksrepubliek China oorgeneem. As ''Separate Customs Territory of Taiwan, Penghu, Kinmen and Matsu (Chinese Taipei)'' het die Republiek China op 1 Januarie 2002 tot die [[Wêreldhandelsorganisasie]] (WHO) toegetree – 'n stap wat die eilandstaat meer speelruimte op die gebied van internasionale handelsbeleid gee. {|width=70% style="background:transparent" |-width=35% valign=top | '''[[Afrika]] (1 land)''' * {{vlagland|Eswatini}} (1968) <br />'''[[Europa]] (1 land)''' * {{vlagland|Vatikaanstad}} en [[Lêer:Emblem of the Holy See usual.svg|20px|Wapen van die Heilige Stoel]] ''[[Heilige Stoel]]'' (1942) <br />'''[[Oseanië]] (3 lande)''' * {{vlagland|Marshalleilande}} (1998) * {{vlagland|Palau}} (1999) * {{vlagland|Tuvalu}} (1979) |<br />'''[[Amerikas]] (7 lande)''' * {{vlagland|Belize}} (1989) * {{vlagland|Guatemala}} (1960) * {{vlagland|Haïti}} (1956) * {{vlagland|Paraguay}} (1957) * {{vlagland|Sint Kitts en Nevis}} (1983) * {{vlagland|Sint Lucia}} (1984–1997, 2007) * {{vlagland|Sint Vincent en die Grenadines}} (1981) |} {{Sienook|Amerikaanse Instituut in Taiwan}} === Betrekkinge met die Volksrepubliek China === [[Lêer:ROC vs PRC.svg|duimnael|'n Kaart wat die politieke verdelings soos opgetrek deur die Republiek China en die [[Volksrepubliek China]] wys]] [[Lêer:Parade of Taiwan independence.jpg|duimnael|links|Die onafhanklikheidsbeweging in die Republiek China verwerp die historiese China-sentrisme en spreek hom ten gunste van nasionale soewereiniteit buite Beijing-China uit, gebaseer op Taiwan se eie identiteit]] [[Lêer:Sea Oryx Missile Lanucher Display at MND Hall 20150815a.jpg|duimnael|Taiwannees-vervaardigde Sea Oryx-grond-na-lug-missiele word tydens die ''2015 Taipei Aerospace & Defense Technology Exhibition'' vertoon]] In die tydperk tussen 1912 en 1949 het die amptelike naam Republiek China na die staat verwys wat destyds min of meer die hele Chinese grondgebied beslaan het. Sedert die jaar 1949 is die magsgebied van die Republiek China egter beperk op die eiland Taiwan en 'n aantal eilandgroepe (Kinmen en Matsu) naby die Chinese vasteland en in die Suid-Chinese See (Pescadores-eilande). Volgens sy grondwet, wat sy historiese oorsprong in die eerste helfte van die 20ste eeu het, maak die Republiek China nog steeds aanspraak op die hele grondgebied van China, die gebied van die huidige [[Mongolië]] en 'n aantal eilande, wat tans deur Japan geadministreer word. Met die begin van die demokratisering van Taiwan in die negentigerjare het hierdie gebiedseise egter geen beduidende rol meer in dié land se buitelandse beleid gespeel nie. Die Taiwannese bevolking is verdeeld oor die vraag of hul land steeds deel uitmaak van China al dan nie. Pogings in 2006 om die republikeinse grondwet van Taiwan ten opsigte van die amptelike grense en soewereiniteit van die eiland te wysig, is veral vanweë die politieke druk van die Verenigde State nie verwesenlik nie, aangesien hierdie beleid as die eerste stap in die rigting van Taiwan se formele onafhanklikheidsverklaring beskou word – 'n stap wat deur Beijing as provokasie beskou sou kon word. Bewindhebbers op die vasteland het hul aanspraak op Taiwan in 'n wet verskans wat voorsiening maak vir militêre optrede in die geval van 'n eensydige Taiwannese onafhanklikheidsverklaring. Ook het die Volksrepubliek reeds honderde ballistiese [[missiele]] teen Taiwan ontplooi. Tans beperk die twee partye hulself egter tot suiwer diplomatieke gevegte.<ref>{{en}} Roy (2003), bl. 1</ref> Soms gaan die politieke dispuut oor die gebruik van sekere terme wat binne die gegewe konteks as polities gelaai beskou moet word. So mag Taiwannese politici na hulself verwys as ''Zhongguoren'' ("burgers van China"), 'n term wat byval in Beijing sal vind; of as ''Huaren'' – 'n term wat alle etniese Chinese insluit, dus ook lede van die oorsese Chinese diaspora wat nie onder Beijing se gesag val nie – en juis daar skerp kritiek sal uitlok.<ref>{{en}} Roy (2003), bl. 1</ref> Taiwan se politieke en staatkundige verhouding met die Volksrepubliek China bly een van die mees ingewikkelde vraagstukke van die internasionale politiek. Die meeste state ter wêreld het sedert 1971 die Volksrepubliek China in plaas van die Republiek China diplomaties erken. Internasionale organisasies verwys om politieke redes na die Republiek China as die "Chinese Taipei". Desondanks handhaaf Taiwan deur middel van sy handels- en ander kantore nou ekonomiese, kulturele en politieke bande met die res van die wêreld. En al het die Verenigde State diplomatieke bande met Taiwan in 1971 verbreek, wettig die Amerikaanse Kongres se Wet op Betrekkinge met Taiwan (''Taiwan Relations Act, TRA'') van dieselfde jaar die uitvoer van militêre toerusting na die Republiek China en bevestig dit die VSA se de facto-status as Taiwan se militêre bondgenoot. Volgens die TRA het die VSA hulle verbind tot die verkoop van militêre toerusting vir verdedigingsdoeleindes.<ref>{{en}} [http://focustaiwan.tw/news/aipl/201607190005.aspx ''Focus Taiwan, 19 Julie 2016: 'Six Assurances' to Taiwan included in Republican party platform'']</ref> === Betrekkinge met Japan === [[Lêer:1月3日(日)は東京タワーを台湾色にライトアップ 2.jpg|duimnael|Vriendksap met Japan: Die Tokiotoring in Japan verlig in die Republiek China se vlagkleure in 2021]] Taiwan was tussen 1895 en 1945 'n kolonie van die [[Japannese Keiserryk]]. Japan se kulturele invloed het tot in die 21ste eeu bewaar gebly.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.zeit.de/reisen/2013-01/Taiwan-Badekultur-Japan |title=Ein Land beruft sich auf japanische Quellen |publisher=Die Zeit |author=Björn Rosen |location=Hamburg |date=25 Januarie 2013 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Ná die Kuomintang se nederlaag tydens die Chinese Burgeroorlog in 1949 het Japan die Republiek China op Taiwan tot in 1972 as die enigste wettige verteenwoordiger van China erken. Ná die erkenning van die Volksrepubliek China deur Japan is die betrekkinge met Taiwan op nieamptelike vlak voortgesit en ''de facto'' is Japan sedertdien saam met die Verenigde State die tweede belangrikste bondgenoot van Taiwan. As gevolg van Taiwan se geografiese ligging naby Japannese grondgebied (Ryukyu-eilande) is Taiwan se politieke status van groot belang vir Japan se sekuriteit. In die verlede het Japan soms 'n ambivalente houding getoon oor die vraag of dit die eiland sou verdedig in die geval van 'n militêre aanval deur die Volksrepubliek China, soortgelyk aan die standpunt van die VSA.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.kas.de/c/document_library/get_file?uuid=827d875a-0d44-b6ee-1b5b-56f7171bf528&groupId=252038 |title=Japans mutiges Bekenntnis |publisher=Konrad-Adenauer-Stiftung |accessdate=9 November 2025}}</ref> Met die toenemende spanning in die Straat van Taiwan het Japan sy verdedigingsgereedheid verhoog en homself al hoe duideliker ten gunste van Taiwan geposisioneer.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.freitag.de/autoren/michael-kraetke/in-bereitschaft-japan-stellt-sich-auf-den-militaerischen-konflikt-um-taiwan-ein |title=In Bereitschaft: Japan stellt sich auf den militärischen Konflikt um Taiwan ein |publisher=Der Freitag |author=Michael Krätke |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/ausland/warum-sich-japan-offen-zugunsten-taiwans-positioniert-17435728.html |title=Warum sich Japan offen zugunsten Taiwans positioniert |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |author=Patrick Welter |date=13 Julie 2021 |accessdate=9 November 2025}}</ref> === LGBTQ-regte === [[Lêer:Same-sex-marriage-taiwan.jpg|duimnael|links|'n Boeddhistiese selfdegeslaghuwelik in die Republiek China, 2012]] Op 24 Mei 2017 het die geregtelike Yuan beslis dat die destydse huwelikswet ongrondwetlik was, aangesien dit selfdegeslagpaartjies van hul reg om te trou ontneem het. Die geregtelike Yuan het ook beslis dat indien die wetgewende Yuan binne twee jaar nie voldoende wysigings aan die Taiwannese huwelikswet sou maak nie, in Taiwan [[selfdegeslaghuwelik]]e outomaties wettig sou word.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-taiwan-lgbt-marriage/taiwan-court-rules-in-favor-of-same-sex-marriage-first-in-asia-idUSKBN18K0UN |title=Taiwan court rules in favor of same-sex marriage, first in Asia |publisher=[[Reuters]] |author=J. R. Wu |date=24 Mei 2017 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In 'n 2018-referendum het die kiesers egter met 'n groot meerderheid teenkanting teen selfdegeslaghuwelik uitgespreek en die verwydering van inhoud oor [[homoseksualiteit]] uit laerskoolboeke ondersteun. Volgens ''[[The New York Times]]'' was die vrae van die referendum onderworpe aan 'n "goed befondsde en hoogs georganiseerde veldtog gelei deur konserwatiewe Christene en ander groepe" en het die gebruik van waninligting behels.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/11/26/world/asia/taiwan-election.html |title=Taiwan Asked Voters 10 Questions. It Got Some Unexpected Answers. (Published 2018) |publisher=[[The New York Times]] |author=Chris Horton |date=26 November 2018 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Nogtans het die stemming teen selfdegeslaghuwelike nie die hofbeslissing aangetas nie en op 17 Mei 2019 het Taiwan se wetgewende Yuan 'n wetsontwerp goedgekeur wat selfdegeslaghuwelike gewettig het en daarmee die eerste Asiatiese land geword om dit te doen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-48305708 |title=Taiwan gay marriage: Parliament legalises same-sex unions |publisher=[[BBC]] |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/05/17/asia/taiwan-same-sex-marriage-intl/index.html |title=Taiwan legalizes same-sex marriage in historic first for Asia |publisher=[[CNN]] |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://qz.com/1621783/taiwan-becomes-first-country-in-asia-to-legalize-same-sex-marriage/ |title=In a first for Asia, Taiwan legalized same-sex marriage—with caveats |publisher=Quartz |author=Isabella Steger |date=17 Mei 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Taiwan beskik oor 'n jaarlikse ''Gay Pride Event'', die ''Taiwan Pride''. Dit hou tans die rekord vir die grootste [[LGBT]]-saamtrek in [[Oos-Asië]] en ding met die ''Tel Aviv Pride'' in [[Israel]] mee.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nbcnews.com/feature/nbc-out/taiwan-hosts-biggest-person-lgbtq-pride-event-post-covid-2020-n1245610 |title=Taiwan hosts biggest in-person LGBTQ Pride event of post-Covid 2020 |publisher=[[NBC News]] |author=Louise Watt |date=31 Oktober 2020 |accessdate=24 Mei 2022}}</ref> Dié geleentheid lok jaarliks meer as 200&nbsp;000 mense.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2019/10/27/2003724735 |title=Thousands join Taiwan's 17th LGBT Pride parade |publisher=Taipei Times |author=Sean Lin |date=27 Oktober 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref> == Sport == [[Lêer:11.27 總統觀賞「2021中華職棒總冠軍賽首戰」.jpg|duimnael|Die Chinese Professionele Bofballiga (CPBL) is die hoogste professionele [[bofbal]]liga in die Republiek China]] [[Lêer:Tai Tzu-ying at 2022 Taipei Open.jpg|duimnael|[[Tai Tzu-ying]] was die meeste weke die wêreld se nommer-een-enkelspeler op die [[Pluimbalwêreldfederasie]] (BWF) se ranglys]] Die Republiek China is 'n lid van internasionale sportbeheerliggame en neem sedert die 1980's aan internasionale sporttoernooie deel onder die naam "Chinees Taipei" vanweë druk uit die Volksrepubliek China in die Taiwan-konflik. Die Republiek China neem ook aan Olimpiese Spele sedert 1984 onder die amptelike naam "Chinees Taipei" deel en mag nóg sy nasionale vlag wys nóg sy volkslied speel.<ref>{{de}} {{cite web |url=https://www.faz.net/aktuell/politik/olympia-eroeffnung-ioc-zwingt-taiwan-zur-teilnahme-17771040.html |title=IOC zwingt Taiwan zur Teilnahme |publisher=Frankfurter Allgemeine Zeitung |author=Friederike Böge |date=1 Februarie 2022 |accessdate=9 November 2025}}</ref> Pleks daarvan word die Nasionale vlaglied gespeel.<ref>{{zh}} {{cite web |url=http://news.sina.com.tw/article/20090105/1249113.html |title=國旗歌歌詞遭篡改 蒙蔽26年? |date=5 Januarie 2009 |accessdate=8 Januarie 2009}} {{dooie skakel}}</ref> [[Bofbal]] word algemeen as die Republiek China se nasionale sport beskou en dit is ook 'n gewilde toeskouersport.<ref>{{en}} {{cite book|last1=Hwang|first1=Dong-Jhy|last2=Chiu|first2=Wei-Cheng|date=Oktober 2010|chapter=Sport and National Identity in Taiwan: Some Preliminary Thoughts|title=East Asian Sport Thoughts|volume=1|chapter-url=https://physical.ntsu.edu.tw/var/file/12/1012/img/451/V1-3.pdf|accessdate=20 Junie 2022|archive-date=20 Junie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220620180556/https://physical.ntsu.edu.tw/var/file/12/1012/img/451/V1-3.pdf}}</ref> In 2022 kon die mansspan vyf medaljes op verskeie bofbalvlakke wen, insluitende o/12-, o/15-, o/18-, o/23- en Bofbal5-toernooie, die eerste span wat daarin kon slaag.<ref>{{zh}} {{cite web |last1=藍 |first1=宗標 |title=五人制世界盃奪下季軍 各級中華隊都進前3創紀錄 |url=https://udn.com/news/story/7002/6761348 |website=聯合新聞網 |date=13 November 2022 |publisher=聯合線上公司}}</ref> Die Republiek China se nasionale mansbofbalspan en vrouebofbalspan was in Maart 2023 onderskeidelik vierde en derde op die [[Wêreld-bofbal-sagtebalkonfederasie]] (WBSC) se ranglys. Die Republiek China se Bofbal5-span het in Augustus 2023 die eerste rang beklee. Professionele bofbal het in die Republiek China 'n aanvang geneem met die stigting van die Chinese Professionele Bofballiga (CPBL) in 1989.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/feat/archives/2022/03/13/2003774679 |title=Taiwan in Time: The beleaguered big league |publisher=Taipei Times |date=13 Maart 2022 |accessdate=13 Maart 2022}}</ref> In 2021 is die CPBL deur vyf spanne beslis met 'n gemiddelde bywoning van 4&nbsp;000 per wedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://en.cpbl.com.tw/about/fans |title=About CPBL |publisher=Chinese Professionele Bofballiga |accessdate=20 Junie 2022}}</ref> Enkele elitespelers het kontrakte onderteken met oorsese professionele spanne in die [[Hoofligabofbal]] (MLB) of die [[Nippon Professional Baseball]] (NPB). In die MLB-seisoen 2022 was daar 16 Taiwannese MLB-spelers, insluitende die voormalige gooiers [[Chien-Ming Wang]] en [[Wei-Yin Chen]]. In ander bofbalvariante beskik die Republiek China ook oor 'n sterk vroue[[sagtebal]]span. Die nasionale vrousagtebalspan is tans in die derde plek op die WBSC-ranglys. Tydens die [[Wêreldspele]] 2022 se sagtebalitem kon hulle die bronsmedalje wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://focustaiwan.tw/sports/202207140006 |title=Taiwan women bag World Games softball bronze |publisher=Focus Taiwan |author=William Yen |date=14 Julie 2022 |accessdate=1 Januarie 2023}}</ref> [[Basketbal]] is die Republiek China se ander hoofsport.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xItem=43967&CtNode=128 |title=A Passion for Hoops |publisher=The Taiwan Review |author=Audrey Wang |date=1 Junie 2008 |accessdate=15 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215062917/http://taiwanreview.nat.gov.tw/ct.asp?xItem=43967&CtNode=128 |archive-date=15 Februarie 2012}}</ref> Die [[P. League+]] en [[T1 League]] is twee van die Republiek China se professionele basketballigas.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2021/02/14/2003752257 |title=New league a fresh start for pro basketball |publisher=Taipei Times |author1=Long Po-an |author2=William Yen |author3=Joseph Yeh |date=14 Februarie 2021 |accessdate=14 Februarie 2021}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2021/11/29/2003768729 |title=Kaohsiung Aquas drop Herobears in thrilling T1 opener |publisher=Taipei Times |date=29 November 2021 |accessdate=29 November 2021}}</ref> Sedert 2003 word ook die halfprofessionele [[Super Basketball League]] (SBL) beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/sport/archives/2023/01/06/2003792084 |title=SBL to tip off tomorrow for men's, women's teams |publisher=Taipei Times |date=6 Januarie 2023 |accessdate=6 Januarie 2023}}</ref> Van die ander gewilde spansportsoorte sluit in [[vlugbal]] en [[sokker]]. Die Republiek China is ook 'n vername mededinger [[korfbal]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.reuters.com/article/2008/11/08/idUS82890+08-Nov-2008+BW20081108 |title=Netherlands Retains World Youth Korfball Champion; Taiwan is on the Way to the World |publisher=[[Reuters]] |date=8 November 2008 |accessdate=3 Februarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203071126/https://www.reuters.com/article/2008/11/08/idUS82890%2B08-Nov-2008%2BBW20081108 |archive-date=3 Februarie 2012}}</ref> [[Rugby]] word ook in die Republiek China gespeel, maar die [[Taiwannese nasionale rugbyspan]] kon tot dusver nog nie vir 'n [[rugbywêreldbeker]]toernooi kwalifiseer nie. Hulle ding in die Asiatiese Rugbykampioenskap met ander opkomende rugbyspanne mee. Hulle het tydens dié toernooi drie keer in die derde plek geëindig. Die Republiek China het reeds verskeie sporttoernooie aangebied soos die Wêreldspele 2009 in Kaohsiung, asook die [[Dooflimpiese Spele]] 2009 en die [[Universiade]] 2017 in Taipei.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://focustaiwan.tw/news/aftr/201708300026.aspx |title=UNIVERSIADE: Foreign athletes praise Taipei's efforts as host city |publisher=Focus Taiwan |author=Christie Chen |date=30 Augustus 2017 |accessdate=25 Mei 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180525204459/http://focustaiwan.tw/news/aftr/201708300026.aspx |archive-date=25 Mei 2018}}</ref> Taipei en [[Nieu-Taipei]] het die [[Wêreldmeestersspele]] 2025 aangebied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://imga.ch/2022/06/27/taekwondo-aquatics-judo-and-karate-among-sports-to-make-2025-world-masters-games-programme/ |title=2025 New Taipei & New Taipei City World Masters Games welcome you: Sports program released |publisher=Internasionale Wêreldmeestersspelevereniging (IMGA) |date=27 Junie 2022 |accessdate=1 Januarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230101175011/https://imga.ch/2022/06/27/taekwondo-aquatics-judo-and-karate-among-sports-to-make-2025-world-masters-games-programme/ |archive-date=1 Januarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hualien sal die [[Internasionale Kinderspele]] 2026 aanbied.<ref>{{zh}} {{cite web |url=https://udn.com/news/story/7328/8101523?from=udn-ch1_breaknews-1-0-news |title=申辦成功！花蓮取得2026國際少年運動會主辦權 各國選手將齊聚 |publisher=United Daily News |author=燕華 王 |date=17 Julie 2024 |accessdate=18 Julie 2024}}</ref> Ander vername sportkompetisies wat jaarliks in die Republiek China aangebied word, sluit in [[Taipei-maraton]] ([[maraton]]), [[Nieu-Taipei Wan Jin Shi-maraton]] (maraton), [[Taipei-ope]] ([[pluimbal]]), o/12-Bofbalwêreldbeker (bofbal), [[William Jones-beker]] ([[basketbal]]) en [[Tour de Taiwan]] (padfietsren). [[Taekwondo]] is in 1966 in die Republiek China ingevoer vir militêre opleiding en dit het in 'n gevestigde [[vegkuns]] ontwikkel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taiwanpanorama.com/Articles/Details?Guid=f313175a-0948-4d91-bd9a-4f38f8ae8ab5&langId=3&CatId=10 |title=Fighting Adversity:Taiwan's Taekwondo Community Looks to Innovate |publisher=Taiwan Panorama |date=April 2011 |accessdate=28 Maart 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328170925/https://www.taiwanpanorama.com/Articles/Details?Guid=f313175a-0948-4d91-bd9a-4f38f8ae8ab5&langId=3&CatId=10 |archive-date=28 Maart 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die eerste twee Olimpiese goue medaljes wat deur Taiwannese atlete gewen is was in dié sportsoort. Tydens die [[Olimpiese Somerspele 2004]] in [[Athene]] het [[Chen Shih-hsin]] en [[Chu Mu-yen]] goud gewen in onderskeidelik die vroue en mans se vlieggewig. Daaropvolgende taekwondodeelnemers het die Republiek China se taekwondokultuur versterk. Daar is talle uitstekende Taiwannese spelers in ander individuele sportsoorte soos [[pluimbal]], [[tennis]], [[tafeltennis]] en [[gholf]]. Die Republiek China se sterkte in pluimbal word onderstreep deur [[Tai Tzu-ying]], wie die meeste weke die wêreld se nommer-een-enkelspeler op die [[Pluimbalwêreldfederasie]] (BWF) se ranglys was, en haar landsburgers op die [[BWF Wêreldtoer]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/tai-tzu-ying-chinese-taipei-badminton-star |title=Meet Tai Tzu-ying, Chinese Taipei's badminton star |publisher=Olympic Channel Services S.L. |author=ZK Goh |date= 9 Desember 2019 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://bwfbadminton.com/rankings/ |title=BWF World Rankings |publisher=Pluimbalwêreldfederasie |accessdate=9 November 2025}}</ref> Die Republiek China het ook 'n lang geskiedenis van groot internasionale prestasies in tafeltennis. Die vyfmalige Olimpiese deelnemer [[Chuang Chih-yuan]] het die meeste verskynings tydens Olimpiese Spele van enige Taiwannese atleet.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympedia.org/statistics/participation |title=Participations by athlete |publisher=Olympedia |accessdate=9 November 2025}}</ref> [[Yani Tseng]] is die jongste gholfspeler ooit, manlik of vroulik, wat vyf hoofgholfkampioenskappe kon wen en was die nommer-een op die vrouewêreldgholfranglys vir 109 opeenvolgende weke van 2011 tot 2013.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2011/08/01/sports/golf/2011-womens-british-open-yani-tseng-wins-fifth-major.html |title=At Only 22, Tseng Wins Fifth Major |publisher=[[The New York Times]] |date=1 Augustus 2011 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.taipeitimes.com/News/front/archives/2011/02/14/2003495832 |title=Victorious Tseng takes No. 1 ranking |publisher=Taipei Times |date=14 Februarie 2011 |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espn.com/golf/story/_/id/9063564/stacy-lewis-wins-lpga-founders-cup-takes-world-no-1 |title=Stacy Lewis wins, now No. 1 in world |publisher=ESPN |date=17 Maart 2013 |accessdate=9 November 2025}}</ref> In tennis is [[Hsieh Su-wei]] die land se suksesvolste vroulike tennisspeler.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/players/310053/su-wei-hsieh#rankingshistory |title=Su-Wei Hsieh |publisher=Women's Tennis Association |accessdate=9 November 2025}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wtatennis.com/news/hsieh-peng-co-doubles-no1s |title=Hsieh & Peng: Co-Doubles No.1s |publisher=Women's Tennis Association |date=10 Mei 2014 |accessdate=10 Mei 2014}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == ; Algemeen ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Taiwan|title=Taiwan|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=9 November 2025}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/taiwan/|title=Taiwan|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|accessdate=9 November 2025}} * Lantern. Tydskrif vir Kennis en Kultuur. Jaargang 25, nr. 2, Desember 1975. ; Geskiedenis ---- * {{zh}} {{cite book |authors=陳正茂、林寶琮、林世宗 Chen Cheng-Mao, Lin Pao-Chung, Lin Shih-Tsung |title=新編台灣史 Xinbian Taiwan shi |publisher=New Wun Ching Developmental Publishing |location=Taipei |year=2008 |ISBN=978-986-150-983-9}} * {{zh}} {{cite book |author=周婉窈 Chou Wan-Yao |title=臺灣歷史圖說 Taiwan lishi tushuo |publisher=Linkingbooks |location=Taipei |year=2009 |ISBN=978-957-08-3489-5}} * {{en}} {{cite book |author=Murray A. Rubinstein |title=Taiwan – A New History |edition=Uitgebreide uitgawe |publisher=M.E. Sharpe |location=New York |year=2007}} * {{de}} {{cite book |author=Robert Storey |title=Taiwan |edition=4 |publisher=Lonely Planet Hong Kong |location=Hongkong |year=1998 |ISBN=0-86442-634-8}} * {{de}} {{cite book |author=Oskar Weggel |title=Die Geschichte Taiwans. Vom 17. Jahrhundert bis heute |publisher=Böhlau |location=Böhlau, Köln/ Weimar/ Wien |year=1991 |ISBN=3-412-02891-6}} * {{de}} {{cite book |author=Thomas Weyrauch |title=Chinas unbeachtete Republik. 100 Jahre im Schatten der Weltgeschichte (1911–1949) |edition=1 |publisher=Longtai Verlag Gießen |location=Heuchelheim |year=2009 |ISBN=978-3-938946-14-5}} * {{de}} {{cite book |author=Thomas Weyrauch |title=Chinas unbeachtete Republik. 100 Jahre im Schatten der Weltgeschichte (1950–2011) |edition=2 |publisher=Longtai Verlag Gießen |location=Heuchelheim |year=2011 |ISBN=978-3-938946-15-2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Taiwan|Republiek China (Taiwan)}} * {{en}} {{Wikivoyage|Taiwan|Republiek China (Taiwan)}} * {{en}} {{zh}} [https://www.taiwan.gov.tw/ Amptelike webwerf van die regering] * {{en}} {{zh}} [https://www.president.gov.tw/ Amptelike webwerf van die president] {{Geografiese ligging | Senter = {{vlagland|Republiek China}} | Noord = {{vlagland|Suid-Korea}} • [[Oos-Chinese See]] | Noordoos = [[Oos-Chinese See]] • {{vlagland|Japan}} | Oos = [[Ryukyu-eilande]] ({{vlagland|Japan}}) | Suidoos = [[Filippynse See]] | Suid = [[Straat van Luzon]] • {{vlagland|Filippyne}} | Suidwes = [[Suid-Chinese See]] | Wes = {{vlagland|Macau}} • {{vlagland|Hongkong}} ({{vlagland|Volksrepubliek China}}) • [[Straat van Taiwan]] | Noordwes = ({{vlagland|Volksrepubliek China}}) • [[Straat van Taiwan]] }} {{Lande van Asië}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Omstrede gebiede]] [[Kategorie:Republiek China| ]] 7xs34lzahe6ha2ljcymwnekdwmydcdq 14 18423 2912193 2122391 2026-06-18T11:37:23Z JMK 649 +kat 2912193 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} [[Kategorie:Groot Trek]] [[Kategorie:Veldslae van die Zoeloes]] 13urvli47hkxliie2w3zm0dmrl6z6ka 0 20206 2912045 2599835 2026-06-17T23:26:06Z ~2026-35395-35 209568 Verbeter. 2912045 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Skool |naam = Hoërskool Jan van Riebeeck |inheemse naam = |logo = |onderskrif = |leuse = Wees Uself |gestig = |gesluit = |tipe = Staatsskool |onderigmedium = Afrikaans |hoof = A. Franken |adjunkhoof = |stigter = |personeel = |leerlinge = 500 |grade = |adres = Kloofstraat 129, Tuine |stad = Kaapstad |provinsie = Wes-Kaap |land = Suid-Afrika |kleure = {{Kleurkas|#C6952B}} {{Kleurkas|#09003A}} {{Kleurkas|#FFFFFF}} |koshuise = Huis Jordaan (meisies)<br />Huis A.J. van der Merwe (seuns) |jaarboek = |koerant = |webblad = [http://www.janvanriebeeck.co.za/ www.janvanriebeeck.co.za] }} [[Beeld:HS Jan van Riebeeck 1952.jpg|duimnael|330px|regs|Die Hoërskool Jan van Riebeeck omstreeks 1951.]] [[Beeld:JVR_gebou.jpg|duimnael|250px|regs|Die skoolterrein is op die hoek van Kamp- en Kloofstraat in [[Tuine, Kaapstad|Tuine]], [[Kaapstad]], geleë.]] '''Hoërskool Jan van Riebeeck''' is 'n openbare mede-opvoedkundige hoërskool geleë in [[Tuine, Kaapstad|Tuine]], 'n voorstad van [[Kaapstad]]. Die voertale is [[Afrikaans]] en [[Engels]]. Die skool beskryf homself as ''die bekendste Afrikaanse hoërskool in [[Suid-Afrika]]''.<ref>[http://www.janvanriebeeck.co.za/hshoofpic.htm JvR verwelkomingsbladsy], besoek 10 November 2008.</ref> Die skool is in [[1926]] gestig met mnr J.J. Jordaan as die eerste hoof en twee deeltydse assistente wat 46 leerders moes onderrig. Reeds teen [[1932]] was daar 318 seuns en dogters in die skool, wat dit die grootste gemengde skool in die destydse [[Kaapprovinsie]] gemaak het. Jordaan was 'n sterk voorstander van Afrikaans as onderrigmedium en Jan van Riebeeck was een van die eerste en bekendste skole wat die taal as onderrigmedium ingevoer het. Hy is in [[1936]] in die tuig oorlede. Die woorde “handhawers van ons moedertaal” vorm die klimaks van die skoollied.<ref>{{Cite web |url=http://dip.sun.ac.za/~laurie/skoollied.pdf |title=Skoollied |access-date= 7 April 2011 |archive-date= 6 Desember 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111206131759/http://dip.sun.ac.za/~laurie/skoollied.pdf |url-status=dead }}</ref> [[I.D. du Plessis]] het die woorde geskryf en die musiek is gekomponeer deur William Pickerill, destyds dirigent van die Kaapse Stadsorkes.<ref>[http://myfundi.co.za/eng2/index.php/Conductors_in_South_Africa Conductors in South Africa], besoek 2011/04/07</ref> == Leerdertal == In die jare 90 het die leerdertal op ongeveer 500 gestabiliseer, maar in [[2006]] tot meer as 580 aangegroei en in [[2010]] tot 603<ref>{{Cite web |url=http://wcedemis.pgwc.gov.za/wced/findaschool.html |title=Die Wes-Kaapse Onderwysdepartement se Find-A-School |access-date=28 Augustus 2012 |archive-date=14 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414055823/http://wcedemis.pgwc.gov.za/wced/findaschool.html |url-status=dead }}</ref> danksy busvervoer na veral die suidelike en noordwestelike voorstede, soos [[Bloubergstrand]], [[Table View]] en [[Melkbosstrand]]. In 2011 het dit weer gedaal tot 570, in 2013 tot 494 en in 2015 tot 485. Die verengelsing van die Hoërskole [[Hoërskool Groote Schuur|Groote Schuur]], [[Hoërskool Zwaanswyk|Zwaanswyk]] en [[Hoërskool Voortrekker, Kenilworth|Voortrekker]] het ook in 'n mate tot Jan van Riebeeck se groei bygedra omdat baie leerders wat tradisioneel dié skole sou bywoon, nou na Jan van Riebeeck kom danksy 'n busdiens wat elke dag leerders voor elk van die hoërskole se voederskole op- en aflaai. Van [[Laerskool Simon van der Stel]] kom byvoorbeeld daagliks sowat 60 leerders. Van die 603 leerders in 2010 was 142 in gr. 12 en net 112 in gr. 8. Dié tendens het in 2015 voortgeduur: 90 gr. 8's, maar 113 matrieks. Begin 2016 was die getalle meer eweredig versprei: 96 in gr. 10 en 93 in gr. 12 met gemiddeld 87 in elk van die ander grade, maar die totaal van 450 was sowat 150 minder as in 2010. Die opening in Januarie 2012<ref>[http://www.melkboshigh.co.za/About-MHS/ Inligting oor Hoërskool Melkbosstrand op sy webtuiste]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> van die tweetalige Hoërskool Melkbosstrand, wat sy eerste gr. 12-klas in 2015 sou hê nadat grade geleidelik ingevoer is, het Jan van Riebeeck heelwat leerders gekos. As die meeste van dié skool se Afrikaanse leerders na Jan van Riebeeck gekom het, sou die skool waarskynlik steeds meer as 600 leerders kon hê, soos in 2010. Kenmerkend van die skool se leerderskorps is dat slegs 'n geringe persentasie van die leerders uit die skool se voedingsgebied kom en die oorgrote meerderheid in die koshuis tuisgaan of per bus na en van die skool vervoer word. == Bekende oudleerders == Van die bekende Suid-Afrikaners wat aan die skool [[gematrikuleer]] het en erepennings vir hulle prestasies ontvang het (matriekjaar tussen hakies), is min. [[Derek Hanekom]] (1970), [[Johan Stemmet]] (1969), [[Charl Pauw]] (1959), regter George F Wright (1960), Annari (Anna) van der Merwe (1966), prof. D.P. (David) de Villiers (1962), die kunsskilder en skrywer [[Johannes Meintjes]], prof. Nina Schumann (1988), adv. [[Klaus von Lieres und Wilkau]] (1956), [[Elsabé Daneel]] (1973), Melanie Horne (1972), [[Beyers Truter]] (1972), [[Hester Heese]] (1928), [[Freda Linde]] (1934), regter G.v.R. (Buddy) Muller (1935), [[Gawie Fagan]] (1942), [[Daan Retief]] (1943), adm. [[Hugo Biermann]] (1932),<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/military-obituaries/naval-obituaries/9265607/Admiral-Hugo-Biermann.html Doodsberig in die Telegraph]</ref> adj. regterpresident [[Henry Fagan]] (1944), [[Cobus Rossouw]] (1950), sy edele [[Marais Viljoen]] DVD (1933), [[Laurika Rauch]] (1968), asook die vermaakpaar Herman Binge en Joanie Combrink en hul seuns, Laurie en Ludwig. Die skool het tot 2012 vyf [[Springbokrugbyspeler]]s opgelewer.<ref>[http://www.rugby15.co.za/2012/02/schools-that-has-produced-the-most-springboks-rugby-players/ Rugby15.co.za se lys skole wat die meeste Springbokke opgelewer het] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130621062112/http://www.rugby15.co.za/2012/02/schools-that-has-produced-the-most-springboks-rugby-players/ |date=21 Junie 2013 }}. URL besoek op 12 Junie 2013</ref> == Eksterne skakels == * [http://www.janvanriebeeck.co.za/ Amptelike webwerf van die Hoërskole Jan van Riebeeck] * [http://www.facebook.com/group.php?gid=2245131599 'n Facebook-groep vir oudleerders] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Jan Van Riebeeck, Hoerskool}} [[Kategorie:Skole in die Wes-Kaap]] 1ftfeogvduk5nn59ypt9qx8y89voxil 0 23987 2911938 2901806 2026-06-17T13:03:25Z Jcb 223 2911938 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Radiostasie | naam = Radio Sonder Grense | kenteken = | kentekengrootte = 200px | onderskrif = | gestig = 1937 | gesluit = | formaat = Openbare diens (volledige spektrum); FM, internetstroom; satelliet-oudiokanaal; RSG-app (nuut) | eienaar = [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] | frekwensie = 100–104 FM<ref name="rsg">{{cite web |url=https://www.radio-south-africa.co.za/rsg |title=RSG live |website=Radio South Africa |access-date=30 September 2025}}</ref> | slagspreuk = Dis die Een<ref>{{cite web |url=https://radiosa.org/rsg/ |title=RSG 100–104 FM |website=radiosa.org |access-date=30 September 2025}}</ref> | land = {{vlagland|Suid-Afrika}} | taal = [[Afrikaans]] | uitsaaiarea = Suid-Afrika (landswyd via herhalers) | hoofkantore = Radio Park, Auckland Park, Johannesburg<ref>{{cite web |url=https://radiosa.org/rsg/ |title=RSG 100–104 FM – Kontak |website=radiosa.org |access-date=30 September 2025}}</ref> | vorige name = Afrikaanse Diens; Radio Suid-Afrika; Afrikaans Stereo<ref>{{cite web |url=https://sahistory.org.za/dated-event/official-launch-sabc |title=The official launch of the SABC |website=South African History Online |date=2011 |access-date=30 September 2025}}</ref> | susterkanale = [[SAfm]]; [[Radio 2000]]; [[Ukhozi FM]]; [[Umhlobo Wenene FM]]; [[Lesedi FM]]; ens. (SABC-portefeulje) | webtuiste = [http://www.rsg.co.za/ www.rsg.co.za] | aanlynUitsending = [https://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html Luister aanlyn] (ook DStv oudiokanaal 813)<ref>{{cite web |url=https://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html |title=RSG – Listen Live |website=SABC Digital Player |access-date=30 September 2025 |archive-date=14 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514030251/http://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://mybroadband.co.za/news/broadcasting/164628-dstv-radio-and-audio-channels-moving-all-the-details.html |title=DStv radio and audio channels moving – all the details |work=MyBroadband |date=11 Mei 2016 |access-date=30 September 2025}}</ref> }} '''Radio Sonder Grense''' (algemeen '''RSG''') is die [[Afrikaans]]e openbare diens-[[radiostasie]] van die [[Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie]] (SAUK) met landswye verspreiding. RSG saai hoofsaaklik oor FM uit via [[Sentech]] se seinverspreidingsnetwerk, en is ook aanlyn en per satelliet beskikbaar.<ref>{{cite web |url=https://www.sentech.co.za/radio-fm/ |title=Radio FM |website=Sentech |date=2024 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html |title=RSG – Listen Live |website=SABC Digital Player |access-date=30 September 2025 |archive-date=14 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514030251/http://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html |url-status=dead }}</ref> Die stasie bedien hoofsaaklik Afrikaanssprekers as moedertaal- en tweedetaalgebruikers en bied ’n volledige spektrum van nuus, aktualiteit, sport, lewenstyl, godsdiens, opvoeding, kuns en musiek aan.<ref name="rsg" /> == Geskiedenis == Die SAUK is in 1936 as openbare uitsaaier gestig. Uitsendings het die eerste jaar slegs in Engels op die sogenaamde “A-program” geskied; in 1937 is ’n Afrikaanse radiodiens bygevoeg, bekend as die “B-diens” of ''Afrikaanse Diens''. Daarmee het parallelle dienste in albei destydse amptelike tale tot stand gekom.<ref>{{cite web |url=https://www.safm.co.za/sabc/home/safm/aboutus |title=About SAfm |publisher=SAfm (SABC) |quote=It was first known as the "A Programme", becoming the English Service when the Afrikaans Service came into being a year later. |access-date=30 September 2025 |archive-date=11 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241111161802/http://www.safm.co.za/sabc/home/safm/aboutus |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://sahistory.org.za/dated-event/official-launch-sabc |title=The official launch of the SABC |website=South African History Online |date=2011 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kids.britannica.com/students/article/South-African-Broadcasting-Corporation/609422 |title=South African Broadcasting Corporation (Students) |website=Britannica Kids |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://esat.sun.ac.za/index.php/South_African_Broadcasting_Corporation |title=South African Broadcasting Corporation |website=ESAT (US Stellenbosch) |date=19 Junie 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref> Die Afrikaanse radiodiens het vir dekades as ''Afrikaanse Diens'' voortbestaan. In 1986 is die SAUK se radiobedrywighede herstruktureer en die Afrikaanse nasionale diens is hernoem tot '''Radio Suid-Afrika'''. In die vroeë 1990’s is die handelsnaam '''Afrikaans Stereo''' gebruik, en ná die SABC se radiorestrukturering van 1996 is die huidige naam '''Radio Sonder Grense''' amptelik aanvaar (afgelei van die destydse slagspreuk “Radio sonder grense”).<ref>{{cite web |url=https://sahistory.org.za/dated-event/official-launch-sabc |title=The official launch of the SABC |website=South African History Online |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://onlineradiobox.com/za/rsg/ |title=RSG 100–104 MHz – station profile |website=onlineradiobox.com |access-date=30 September 2025}}</ref> == Programmering == RSG is ’n vol-spektrum openbare diensstasie met sterk klem op nuus en aktualiteit, maar ook radioteater, dokumentêre programme, wetenskap en vermaak. Gereelde of bekende programme sluit in: * ''Monitor'' (oggendnuus en aktualiteit), ''Spektrum'' (middag-aktualiteit) en ''Praat Saam'' (interaktiewe aktualiteitsgesprekke);<ref>{{cite web |url=https://www.rsg.co.za/rsg/omny/monitor-9-junie-2025/ |title=Monitor (9 Junie 2025) |website=RSG |date=9 Junie 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rsg.co.za/rsg/omny/spektrum-27-mei-2025/ |title=Spektrum (27 Mei 2025) |website=RSG |date=27 Mei 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rsg.co.za/rsg/omny/praat-saam-19-julie-2021/ |title=Praat Saam (19 Julie 2021) |website=RSG |date=19 Julie 2021 |access-date=30 September 2025}}</ref> * ''RSG Geldsake met Moneyweb'', ''Rand en Sent'', ''RSG Dokumentêr'', ''Radioteater'' en ''Reis sonder Grense'';<ref>{{cite web |url=https://www.rsg.co.za/rsg/page_id344/3553/ |title=Jongste potgooie – programlys |website=RSG |access-date=30 September 2025}}</ref> * ''Sterre en Planete'' (ruimte- en sterrekunde).<ref>{{cite web |url=https://www.rsg.co.za/rsg/page_id344/111/?resep-program=1361646 |title=Sterre en Planete – potgooie |website=RSG |date=2025 |access-date=30 September 2025}}</ref> RSG neem ook gereeld by kunstefeeste deel en vervaardig lewendige uitsendings vanaf byeenkomste soos die Toyota US Woordfees.<ref>{{cite web |url=https://www.rsg.co.za/rsg/rsg_foto/praat-saam-by-woordfees-2/ |title=Praat Saam by Woordfees |website=RSG |access-date=30 September 2025}}</ref> === Radiodrama en skryfkompetisie === Die stasie huisves ’n langlopende Afrikaanse radiodrama-skryfkompetisie wat nuwe skrywers ontwikkel en die radioteater-genre bevorder. Dit word in vennootskap met die [[ATKV]] aangebied; in 2023 was dit reeds die 27ste keer, en in 2025 die 29ste keer, met aansienlike prysgeld en opleidingsgeleenthede.<ref>{{cite web |url=https://www.sabc.co.za/sabc/rsg-radio-drama-skryf-kompetisie-2023/ |title=RSG radiodrama-skryfkompetisie 2023 |website=SABC |date=31 Augustus 2023 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://atkv.org.za/nuus/posts/skryf-in-vir-die-29ste-radiodramaskryfkompetisie/ |title=Skryf in vir die 29ste Radiodramaskryfkompetisie |website=ATKV |date=19 Maart 2025 |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://afrikaans.com/2022/05/09/blitsnuus-rsg-sanlam-radiodrama-skryfkompetisie/ |title=Blitsnuus: RSG Sanlam Radiodrama-skryfkompetisie |website=Afrikaans.com |date=9 Mei 2022 |access-date=30 September 2025}}</ref> == Bereik en verspreiding == RSG is landswyd op FM beskikbaar (tipies 100–104 MHz, met streeksvariasies), en word deur Sentech se landwye sendernetwerk versprei.<ref name="rsg" /><ref>{{cite web |url=https://www.sentech.co.za/radio-fm/ |title=Radio FM |website=Sentech |access-date=30 September 2025}}</ref> Daarbenewens is dit beskikbaar as ’n aanlyn stroom op die SABC se digitale speler en op satellietplatforms soos DStv (oudiokanaal 813).<ref>{{cite web |url=https://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html |title=RSG – Listen Live |website=SABC Digital Player |access-date=30 September 2025 |archive-date=14 Mei 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240514030251/http://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.tvsa.co.za/user/blogs/viewblogpost.aspx?blogpostid=32537 |title=Full list of DStv audio and radio channel numbers (2016) |work=TVSA |date=11 Mei 2016 |access-date=30 September 2025}}</ref> == Luistersyfers == Volgens die bedryf se metings (BRC RAMS) handhaaf RSG ’n bestendige aandeel in die nasionale radiomark, met ’n groot Afrikaanse gehoor oor stedelike en landelike gebiede heen.<ref>{{cite web |url=https://amf.org.za/wp-content/uploads/2024/10/BRC-Modelling-Update-to-Industry_19-March-2024.pdf |title=BRC RAMS AMPLIFY™ – Modelling Update to Industry (19 March 2024) |publisher=Broadcast Research Council of South Africa |date=19 Maart 2024 |access-date=30 September 2025}}</ref> == Hoofkwartier == RSG funksioneer uit die SABC se Radio Park-kompleks in Auckland Park, Johannesburg, waar die korporasie se hoofateljees en kantore geleë is.<ref>{{cite web |url=https://radiosa.org/rsg/ |title=RSG – Kontakbesonderhede |website=radiosa.org |access-date=30 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://kids.britannica.com/students/article/South-African-Broadcasting-Corporation/609422 |title=South African Broadcasting Corporation (Students) |website=Britannica Kids |access-date=30 September 2025}}</ref> == Slagspreuk == Die stasie se bekende slagspreuk is '''“Dis die Een.”'''<ref>{{cite web |url=https://radiosa.org/rsg/ |title=RSG 100–104 FM – Slogan |website=radiosa.org |access-date=30 September 2025}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Eksterne skakels == * [http://www.rsg.co.za/ Amptelike webwerf] * [https://web.sabc.co.za/digital/player/1.0/rsg/index.html Luister aanlyn (SABC-speler)] {{Normdata}} [[Kategorie:Afrikaanse radiostasies]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse radiostasies]] mp63vtec8zeptv89y7zskbpp6rtc09v 0 24093 2912127 2858739 2026-06-18T08:10:34Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912127 wikitext text/x-wiki [[Lêer:World War II alliances animated map.gif|duimnael|400px|'Mn Voorstelling van die wisseling in grondgebied wat deur die Geallieerde en Spilmoondhede beheer is oor die verloop van die oorlog. Geallieerd-beheerde gebiede word in groen en violet vertoon en die Spilgebiede in oranje.]] [[Lêer:Casablanca-Conference.jpg|duimnael|Die VS-President [[Franklin D. Roosevelt]] en die Britse Eerste Minister [[Winston Churchill]] tydens die [[Casablanca Konferensie]] in 1943.]] [[Lêer:Teheran conference-1943.jpg|duimnael|Die "Groot 3": [[Josef Stalin]], Franklin D. Roosevelt en Winston Churchill wat by die [[Teheran Konferensie]] ontmoet om die Europese Teater van die Tweede Wêreldoorlog in 1943 te bespreek.]] [[Lêer:Cairo conference.jpg|duimnael|Die Geallieerdes van die Asiese en Stille Oseaan Teaters: Generalissimo [[Tsjiang Kai-sjek]], Franklin D. Roosevelt, en Winston Churchill wat by die [[Kairo Konferensie]] ontmoet in 1943.]] [[Lêer:CommonwealthPrimeMinisters1944.jpg|duimnael|Konferensies van die eerste ministers van die Britse dominions William Lyon Mackenzie King (Kanada), [[Jan Christian Smuts]] (Suid-Afrika), Winston Churchill (Verenigde Koninkryk), Peter Fraser (Nieu-Seeland) en John Curtin (Australië) op 1 Mei 1944 in Londen.]] [[Lêer:Yalta Conference 1945 Churchill, Stalin, Roosevelt.jpg|duimnael|Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt, en Josef Stalin tydens die [[Jalta Konferensie]] in Februarie 1945.]] [[Lêer:Potsdam conference 1945-8.jpg|duimnael|Clement Attlee, Harry S. Truman en Josef Stalin tydens die [[Potsdam Konferensie]] in Julie 1945.]] [[Lêer:Original United Nations.jpg|duimnael|Oorlogsplakkaat vir die Verenigde Nasies, geskep in 1942 deur die Amerikaanse Kantoor van Oorlogsinformasie, wat die 26 lede van die Geallieerdes toon.]] [[Lêer:Naciones Unidas 3.jpg|duimnael|Oorlogsplakkaat vir die Verenigde Nasies, geskep in 1943 deur die Amerikaanse Kantoor van Oorlogsinformasie.]] [[Lêer:British Commonwealth and allies.jpg|duimnael|'n Britse plakkaat van 1941, wat die lede van die groter alliansie teen Nazi-Duitsland vertoon.]] Die '''Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog''' ([[Engels]]: ''Allies''; [[Frans]]: ''Alliés''; [[Russies]]: Антигитлеровская коалиция; [[Chinees]]: 同盟國) is die lande wat amptelik teen die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] gestaan het. Binne die Geallieerdes het die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], en die [[Verenigde Koninkryk]] as die "Groot Drie" bekendgestaan. Die Amerikaanse president [[Franklin D. Roosevelt]] het na die Groot Drie en [[Republiek China|China]] as die "Vier polisiemanne van die wêreld" verwys. Gedurende Desember [[1941]] het Roosevelt die naam "[[Verenigde Nasies]]" (VN) vir die Geallieerdes bedink, en die ''Declaration by United Nations'', op [[1 Januarie]] [[1942]], was die grondslag van die moderne VN.<ref>Douglas Brinkley, ''FDR & the Making of the U.N.''</ref> By die Potsdamkonferensie van Julie-Augustus 1945, het Roosevelt se opvolger, [[Harry S. Truman]], voorgestel dat die minsiters van buitelandse sake van China, Frankryk, die Sowjetunie, die Verenigde Koninkryk en die VSA "die vredesverdare en grensskikkings van Europa moes optrek," wat gelei het tot die skepping van die Raad van Minsters van Buitelandse Sake.<ref name=CHURCHILL-TRIUMPH-TRAGEDY-PG561>{{cite book |title=The Second World War, Volume VI: Triumph and Tragedy |page=561 |publisher=[[Houghton-Mifflin Company]] |first=Winston S. |last=Churchill |origyear=1953 |date=1981 }}</ref> == Opsomming van Geallieerde oorlogverklarings aan die Spilmoondhede == <!-- Die volgende vlae en lande verwys na formele oorlogsverklarings deur onafhanklike state, nie deur provinsiale regerings, koloniale owerhede namens van kolonies, of ander nie-onafhanklike lande nie.(b.v. deur Brittanje die regering van Indië, namens die Indiese Ryk). --> === Na die Duitse inval van Pole === : ''Sien ook: [[Inval van Pole (1939)]]'' ; September 1939 * {{vlagland|Pole}}: [[1 September]] [[1939]] * {{vlagland|Australië}}: [[3 September]] [[1939]] * {{vlagland|Frankryk}}: [[3 September]] [[1939]],<ref>[http://www.ordredelaliberation.fr/fr_doc/1_1_1_1.html Ordre de la Libération] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090704122524/http://www.ordredelaliberation.fr/fr_doc/1_1_1_1.html |date= 4 Julie 2009 }}). Pétain's demand of surrender in 1940 was also legally nullified, as was the Vichy regime as a whole ([http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=E79852A4775DD1EE2B2FFC999A64A723.tpdjo06v_2?cidTexte=LEGITEXT000006071212&idArticle=&dateTexte=20090916 ref])</ref> insluitend: ** {{vlagikoon|Frankryk}} [[Franse oorsese gebiede]] * {{vlagland|Nieu-Seeland}}: [[3 September]] [[1939]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}: [[3 September]] [[1939]], insluitend: ** {{vlagikoon|Indië|Brits}} [[Brits-Indië]]<ref name="Britannica 1">{{cite news |author=<u>Encyclopædia Britannica</u> |title=Allied Powers‑International Alliance also called Allies |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/16380/Allied-Powers#ref754272 |publisher=Encyclopædia Britannica Online |year=2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504185842/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/16380/Allied-Powers#ref754272 |archive-date= 4 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 April 2013 }}</ref><ref name="UN Declaration 2">{{cite news |title=DECLARATION BY UNITED NATIONS |url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1942/420101a.html |publisher=Book Department, Army Information School, Carlisle Barrack nars, Pa., May 1946 and [[ibiblio]] |date=1 Januarie 1942 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029161847/http://www.ibiblio.org/pha/policy/1942/420101a.html |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 April 2013 }}</ref><ref name="UN Charter" /> ** {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse oorsese gebiede|Kroonkolonies]] * {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}: [[6 September]] [[1939]] * {{vlagland|Kanada|1921}}: [[10 September]] [[1939]] ; April 1940 * {{vlagland|Denemarke}}: [[9 April]] [[1940]] * {{vlagland|Noorweë}}: [[9 April]] [[1940]] === Na die Skynoorlog === : ''Sien ook: [[Skynoorlog]]'' * {{vlagland|België}}: [[10 Mei]] [[1940]], insluitend ** {{vlagland|Belgiese Kongo}} ** {{vlagikoon|België}} [[Belgiese koloniale ryk|ander Belgiese kolonies]] * {{vlagland|Luxemburg}}: [[10 Mei]] [[1940]] * {{vlagland|Nederland}}: [[10 Mei]] [[1940]], insluitend ** {{vlagikoon|Nederland}} [[Nederlands-Indië]] ** {{vlagikoon|Nederland}} [[Nederlandse Ryk|ander Nederlandse kolonies]] * {{vlagland|Griekeland|oud}}: [[28 Oktober]] [[1940]] * {{vlagikoon|Joego-Slawië|koninkryk}} [[Koninkryk van Joego-Slawië]]: [[6 April]] [[1941]] (onderteken gedeeltelike ''[[Driesydige Verdrag]]'' op 25 Maart, aangeval deur Duitsland op 6 April) === Na die inval van die Sowjetunie === : ''Sien ook: [[Operasie Barbarossa]]'' * {{vlagland|Sowjetunie}}: [[22 Junie]] [[1941]] (voorheen neutraal met vriendskaplike verhoudinge met die Spilmoondhede) * {{vlagland|Tannu Tuva}}: [[25 Junie]] [[1941]] (geannekseer deur die Sowjetunie in 1944)<ref>Toomas Alatalu. Tuva. A State Reawakens. ''Soviet Studies'', Vol. 44, No. 5 (1992), bl. 881–895.</ref> === Na die Aanval op Pearl Harbor === : ''Sien ook: [[Aanval op Pearl Harbor]]'' * {{vlag|Verenigde State|1912}}: [[8 Desember]] [[1941]], insluitend: **{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Amerikaans-Samoa]] ** {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Guam]] ** {{vlagikoon|Filippyne}} [[Filippyne]]<ref name="Britannica 1" /><ref name="UN Declaration 2" /><ref name="UN Charter">{{cite web |url=http://www.un.org/en/members/growth.shtml |title=United Nations member States – Growth in United Nations membership, 1945–present |publisher=United Nations |access-date=15 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502172720/http://www.un.org/en/members/growth.shtml |archive-date= 2 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>[http://countrystudies.us/philippines/20.htm Dolan, Ronald E., ed. (1991–20). "Commonwealth Politics, 1935–41"], in ''Philippines: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress. {{ISBN|0-8444-0748-8}}.</ref> ** {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Puerto Rico]] ** {{vlagland|V.S. Maagde-eilande}} ** {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|ander eilandgebiede]] * {{vlagland|Panama}}: [[7 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Costa Rica|staat}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}:[[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|El Salvador}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Haïti}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Honduras}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Nicaragua}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Republiek China}}: [[9 Desember]] [[1941]] (in oorlog gewikkel met die [[Japan|Ryk van Japan]] sedert 1937) * {{vlagland|Kuba}}: [[9 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Guatemala}}: [[9 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} (Regering-in-Asiel): [[16 Desember]] [[1941]] (Tsjeggiese gebiede deur Duitsland beset sedert [[15 Maart]] [[1939]].) === Na die Verklaring by die Verenigde Nasies === : ''Sien ook: [[Verklaring by die Verenigde Nasies]]'' * {{vlagland|Meksiko|1934}}: [[22 Mei]] [[1942]] * {{vlagland|Brasilië|1889}}: [[22 Augustus]] [[1942]] * {{vlagland|Ethiopië|1897}}: [[14 Desember]] [[1942]] * {{vlagland|Irak}}: [[17 Januarie]] [[1943]] * {{vlagland|Bolivia|state}}: [[7 April]] [[1943]] * {{vlagland|Colombia}}: [[26 Julie]] [[1943]] * {{vlagland|Iran|1925}}: [[9 September]] [[1943]] * {{vlagland|Italië|1861}}: [[13 Oktober]] [[1943]] * {{vlagland|Liberië}}: [[27 Januarie]] [[1944]] * {{vlagland|Peru|1825}}: [[12 Februarie]] [[1944]] === Na die D-dag === * {{vlagland|Roemenië|1867}}: [[25 Augustus]] [[1944]] * {{vlagland|Bulgarye|1878}}: [[8 September]] [[1944]] * {{vlagland|Hongarye|1920}}: [[20 Januarie]] [[1945]] * {{vlagland|Ecuador}}: [[2 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Paraguay|1842}}: [[7 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Uruguay}}: [[15 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Venezuela|1930}}: [[15 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Turkye}}: [[23 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Egipte|1922}}: [[24 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Libanon}}: [[27 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Sirië}}: [[27 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Saoedi-Arabië}}: [[1 Maart]] [[1945]] * {{vlagland|Finland}}: [[3 Maart]] [[1945]] (effektief vanaf 15 September 1944) * {{vlagland|Argentinië}}: [[27 Maart]] [[1945]] * {{vlagland|Chili}}: [[11 April]] [[1945]] (verklaar net oorlog teen Japan)<ref>[http://www.emol.com/especiales/infografias/20050412_guerrajapon01.htm En consejo de gabinete se firmó el decreto que declara el estado de guerra con el Japón. El Mercurio 12 de abril 1945 (periódico chileno)]</ref><ref>[http://www.emol.com/especiales/infografias/20050412_guerrajapon02.htm Quedó aprobada la declaración de guerra al Japón. El Mercurio 13 de abril 1945 (periódico chileno)]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Australië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Brasilië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Rusland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] ekl4ue0yvzr4bydag1qbvr0f4ahswdx 2912140 2912127 2026-06-18T08:20:12Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:Jcb|Jcb]] 2858739 wikitext text/x-wiki [[Lêer:World War II alliances animated map.gif|duimnael|400px|'n Voorstelling van die wisseling in grondgebied wat deur die Geallieerde en Spilmoondhede beheer is oor die verloop van die oorlog. Geallieerd-beheerde gebiede word in groen en violet vertoon en die Spilgebiede in oranje.]] [[Lêer:Casablanca-Conference.jpg|duimnael|Die VS-President [[Franklin D. Roosevelt]] en die Britse Eerste Minister [[Winston Churchill]] tydens die [[Casablanca Konferensie]] in 1943.]] [[Lêer:Teheran conference-1943.jpg|duimnael|Die "Groot 3": [[Josef Stalin]], Franklin D. Roosevelt en Winston Churchill wat by die [[Teheran Konferensie]] ontmoet om die Europese Teater van die Tweede Wêreldoorlog in 1943 te bespreek.]] [[Lêer:Cairo conference.jpg|duimnael|Die Geallieerdes van die Asiese en Stille Oseaan Teaters: Generalissimo [[Tsjiang Kai-sjek]], Franklin D. Roosevelt, en Winston Churchill wat by die [[Kairo Konferensie]] ontmoet in 1943.]] [[Lêer:CommonwealthPrimeMinisters1944.jpg|duimnael|Konferensies van die eerste ministers van die Britse dominions William Lyon Mackenzie King (Kanada), [[Jan Christian Smuts]] (Suid-Afrika), Winston Churchill (Verenigde Koninkryk), Peter Fraser (Nieu-Seeland) en John Curtin (Australië) op 1 Mei 1944 in Londen.]] [[Lêer:Yalta Conference 1945 Churchill, Stalin, Roosevelt.jpg|duimnael|Winston Churchill, Franklin D. Roosevelt, en Josef Stalin tydens die [[Jalta Konferensie]] in Februarie 1945.]] [[Lêer:Potsdam conference 1945-8.jpg|duimnael|Clement Attlee, Harry S. Truman en Josef Stalin tydens die [[Potsdam Konferensie]] in Julie 1945.]] [[Lêer:Original United Nations.jpg|duimnael|Oorlogsplakkaat vir die Verenigde Nasies, geskep in 1942 deur die Amerikaanse Kantoor van Oorlogsinformasie, wat die 26 lede van die Geallieerdes toon.]] [[Lêer:Naciones Unidas 3.jpg|duimnael|Oorlogsplakkaat vir die Verenigde Nasies, geskep in 1943 deur die Amerikaanse Kantoor van Oorlogsinformasie.]] [[Lêer:British Commonwealth and allies.jpg|duimnael|'n Britse plakkaat van 1941, wat die lede van die groter alliansie teen Nazi-Duitsland vertoon.]] Die '''Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog''' ([[Engels]]: ''Allies''; [[Frans]]: ''Alliés''; [[Russies]]: Антигитлеровская коалиция; [[Chinees]]: 同盟國) is die lande wat amptelik teen die [[Spilmoondhede]] tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] gestaan het. Binne die Geallieerdes het die [[Sowjetunie]], die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], en die [[Verenigde Koninkryk]] as die "Groot Drie" bekendgestaan. Die Amerikaanse president [[Franklin D. Roosevelt]] het na die Groot Drie en [[Republiek China|China]] as die "Vier polisiemanne van die wêreld" verwys. Gedurende Desember [[1941]] het Roosevelt die naam "[[Verenigde Nasies]]" (VN) vir die Geallieerdes bedink, en die ''Declaration by United Nations'', op [[1 Januarie]] [[1942]], was die grondslag van die moderne VN.<ref>Douglas Brinkley, ''FDR & the Making of the U.N.''</ref> By die Potsdamkonferensie van Julie-Augustus 1945, het Roosevelt se opvolger, [[Harry S. Truman]], voorgestel dat die minsiters van buitelandse sake van China, Frankryk, die Sowjetunie, die Verenigde Koninkryk en die VSA "die vredesverdare en grensskikkings van Europa moes optrek," wat gelei het tot die skepping van die Raad van Minsters van Buitelandse Sake.<ref name=CHURCHILL-TRIUMPH-TRAGEDY-PG561>{{cite book |title=The Second World War, Volume VI: Triumph and Tragedy |page=561 |publisher=[[Houghton-Mifflin Company]] |first=Winston S. |last=Churchill |origyear=1953 |date=1981 }}</ref> == Opsomming van Geallieerde oorlogverklarings aan die Spilmoondhede == <!-- Die volgende vlae en lande verwys na formele oorlogsverklarings deur onafhanklike state, nie deur provinsiale regerings, koloniale owerhede namens van kolonies, of ander nie-onafhanklike lande nie.(b.v. deur Brittanje die regering van Indië, namens die Indiese Ryk). --> === Na die Duitse inval van Pole === : ''Sien ook: [[Inval van Pole (1939)]]'' ; September 1939 * {{vlagland|Pole}}: [[1 September]] [[1939]] * {{vlagland|Australië}}: [[3 September]] [[1939]] * {{vlagland|Frankryk}}: [[3 September]] [[1939]],<ref>[http://www.ordredelaliberation.fr/fr_doc/1_1_1_1.html Ordre de la Libération] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090704122524/http://www.ordredelaliberation.fr/fr_doc/1_1_1_1.html |date= 4 Julie 2009 }}). Pétain's demand of surrender in 1940 was also legally nullified, as was the Vichy regime as a whole ([http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do;jsessionid=E79852A4775DD1EE2B2FFC999A64A723.tpdjo06v_2?cidTexte=LEGITEXT000006071212&idArticle=&dateTexte=20090916 ref])</ref> insluitend: ** {{vlagikoon|Frankryk}} [[Franse oorsese gebiede]] * {{vlagland|Nieu-Seeland}}: [[3 September]] [[1939]] * {{vlagland|Verenigde Koninkryk}}: [[3 September]] [[1939]], insluitend: ** {{vlagikoon|Indië|Brits}} [[Brits-Indië]]<ref name="Britannica 1">{{cite news |author=<u>Encyclopædia Britannica</u> |title=Allied Powers‑International Alliance also called Allies |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/16380/Allied-Powers#ref754272 |publisher=Encyclopædia Britannica Online |year=2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150504185842/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/16380/Allied-Powers#ref754272 |archive-date= 4 Mei 2015 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 April 2013 }}</ref><ref name="UN Declaration 2">{{cite news |title=DECLARATION BY UNITED NATIONS |url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1942/420101a.html |publisher=Book Department, Army Information School, Carlisle Barrack nars, Pa., May 1946 and [[ibiblio]] |date=1 Januarie 1942 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191029161847/http://www.ibiblio.org/pha/policy/1942/420101a.html |archive-date=29 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 April 2013 }}</ref><ref name="UN Charter" /> ** {{vlagikoon|Verenigde Koninkryk}} [[Britse oorsese gebiede|Kroonkolonies]] * {{vlagland|Suid-Afrika|1928}}: [[6 September]] [[1939]] * {{vlagland|Kanada|1921}}: [[10 September]] [[1939]] ; April 1940 * {{vlagland|Denemarke}}: [[9 April]] [[1940]] * {{vlagland|Noorweë}}: [[9 April]] [[1940]] === Na die Skynoorlog === : ''Sien ook: [[Skynoorlog]]'' * {{vlagland|België}}: [[10 Mei]] [[1940]], insluitend ** {{vlagland|Belgiese Kongo}} ** {{vlagikoon|België}} [[Belgiese koloniale ryk|ander Belgiese kolonies]] * {{vlagland|Luxemburg}}: [[10 Mei]] [[1940]] * {{vlagland|Nederland}}: [[10 Mei]] [[1940]], insluitend ** {{vlagikoon|Nederland}} [[Nederlands-Indië]] ** {{vlagikoon|Nederland}} [[Nederlandse Ryk|ander Nederlandse kolonies]] * {{vlagland|Griekeland|oud}}: [[28 Oktober]] [[1940]] * {{vlagikoon|Joego-Slawië|koninkryk}} [[Koninkryk van Joego-Slawië]]: [[6 April]] [[1941]] (onderteken gedeeltelike ''[[Driesydige Verdrag]]'' op 25 Maart, aangeval deur Duitsland op 6 April) === Na die inval van die Sowjetunie === : ''Sien ook: [[Operasie Barbarossa]]'' * {{vlagland|Sowjetunie}}: [[22 Junie]] [[1941]] (voorheen neutraal met vriendskaplike verhoudinge met die Spilmoondhede) * {{vlagland|Tannu Tuva}}: [[25 Junie]] [[1941]] (geannekseer deur die Sowjetunie in 1944)<ref>Toomas Alatalu. Tuva. A State Reawakens. ''Soviet Studies'', Vol. 44, No. 5 (1992), bl. 881–895.</ref> === Na die Aanval op Pearl Harbor === : ''Sien ook: [[Aanval op Pearl Harbor]]'' * {{vlag|Verenigde State|1912}}: [[8 Desember]] [[1941]], insluitend: **{{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Amerikaans-Samoa]] ** {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Guam]] ** {{vlagikoon|Filippyne}} [[Filippyne]]<ref name="Britannica 1" /><ref name="UN Declaration 2" /><ref name="UN Charter">{{cite web |url=http://www.un.org/en/members/growth.shtml |title=United Nations member States – Growth in United Nations membership, 1945–present |publisher=United Nations |access-date=15 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160502172720/http://www.un.org/en/members/growth.shtml |archive-date= 2 Mei 2016 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>[http://countrystudies.us/philippines/20.htm Dolan, Ronald E., ed. (1991–20). "Commonwealth Politics, 1935–41"], in ''Philippines: A Country Study''. Washington: GPO for the Library of Congress. {{ISBN|0-8444-0748-8}}.</ref> ** {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Puerto Rico]] ** {{vlagland|V.S. Maagde-eilande}} ** {{vlagikoon|Verenigde State|1912}} [[Eilandgebiede van die Verenigde State van Amerika|ander eilandgebiede]] * {{vlagland|Panama}}: [[7 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Costa Rica|staat}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Dominikaanse Republiek}}:[[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|El Salvador}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Haïti}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Honduras}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Nicaragua}}: [[8 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Republiek China}}: [[9 Desember]] [[1941]] (in oorlog gewikkel met die [[Japan|Ryk van Japan]] sedert 1937) * {{vlagland|Kuba}}: [[9 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Guatemala}}: [[9 Desember]] [[1941]] * {{vlagland|Tsjeggoslowakye}} (Regering-in-Asiel): [[16 Desember]] [[1941]] (Tsjeggiese gebiede deur Duitsland beset sedert [[15 Maart]] [[1939]].) === Na die Verklaring by die Verenigde Nasies === : ''Sien ook: [[Verklaring by die Verenigde Nasies]]'' * {{vlagland|Meksiko|1934}}: [[22 Mei]] [[1942]] * {{vlagland|Brasilië|1889}}: [[22 Augustus]] [[1942]] * {{vlagland|Ethiopië|1897}}: [[14 Desember]] [[1942]] * {{vlagland|Irak}}: [[17 Januarie]] [[1943]] * {{vlagland|Bolivia|state}}: [[7 April]] [[1943]] * {{vlagland|Colombia}}: [[26 Julie]] [[1943]] * {{vlagland|Iran|1925}}: [[9 September]] [[1943]] * {{vlagland|Italië|1861}}: [[13 Oktober]] [[1943]] * {{vlagland|Liberië}}: [[27 Januarie]] [[1944]] * {{vlagland|Peru|1825}}: [[12 Februarie]] [[1944]] === Na die D-dag === * {{vlagland|Roemenië|1867}}: [[25 Augustus]] [[1944]] * {{vlagland|Bulgarye|1878}}: [[8 September]] [[1944]] * {{vlagland|Hongarye|1920}}: [[20 Januarie]] [[1945]] * {{vlagland|Ecuador}}: [[2 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Paraguay|1842}}: [[7 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Uruguay}}: [[15 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Venezuela|1930}}: [[15 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Turkye}}: [[23 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Egipte|1922}}: [[24 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Libanon}}: [[27 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Sirië}}: [[27 Februarie]] [[1945]] * {{vlagland|Saoedi-Arabië}}: [[1 Maart]] [[1945]] * {{vlagland|Finland}}: [[3 Maart]] [[1945]] (effektief vanaf 15 September 1944) * {{vlagland|Argentinië}}: [[27 Maart]] [[1945]] * {{vlagland|Chili}}: [[11 April]] [[1945]] (verklaar net oorlog teen Japan)<ref>[http://www.emol.com/especiales/infografias/20050412_guerrajapon01.htm En consejo de gabinete se firmó el decreto que declara el estado de guerra con el Japón. El Mercurio 12 de abril 1945 (periódico chileno)]</ref><ref>[http://www.emol.com/especiales/infografias/20050412_guerrajapon02.htm Quedó aprobada la declaración de guerra al Japón. El Mercurio 13 de abril 1945 (periódico chileno)]</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Australië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Brasilië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Frankryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van Indië]] [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Nieu-Seeland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Rusland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde Koninkryk]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 0mhnwcqcbkyowafreyp4jq0fb102412 0 24296 2912133 2770150 2026-06-18T08:16:09Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912133 wikitext text/x-wiki Voeg[[Lêer:Analemma fishburn.tif|duimnael|'n [[Analemma]] illustreer die veranderende posisie van die [[Son]] in die loop van ’n jaar, soos gesien op ’n vaste tyd van die dag van die [[Aarde]] af.]] ’n '''Jaar''' is die relatiewe eenheid van [[tyd]] wat die tydperk beskryf waarin ’n [[planeet]] om sy [[ster]] wentel. In algemene taalgebruik is dit die tyd waarin die [[Aarde]] een maal om die [[Son]] wentel. Vanweë die Aarde se [[ashelling]] kom vier [[seisoen]]e in ’n jaar voor, en dit word gekenmerk deur ’n verandering in die [[weer]], in die ure daglig en in die [[plant]]egroei en vrugbaarheid van die [[grond]]. In gematigde en subarktiese streke word vier seisoene gewoonlik erken: [[lente]], [[somer]], [[herfs]] en [[winter]]. In [[Trope|tropiese]] en [[Subtropiese klimaat|subtropiese streke]] is daar nie gedefinieerde seisoene nie; in die trope kan wel tussen ’n nat en droë seisoen onderskei word. ’n [[Kalender]]jaar is min of meer die getal dae wat die Aarde se wentelperiode duur, soos aangedui op ’n gegewe kalender. Volgens die [[Gregoriaanse kalender|Gregoriaanse]], of moderne, kalender is ’n jaar 365 [[dag|dae]] lank. Elke vier jaar word ’n dag bygetel om op te maak vir die feit dat die Aarde se [[wentelbaan]] om die Son nie in volledige dae geskied nie. Só ’n jaar word ’n [[skrikkeljaar]] genoem. Dieselfde gebeur met die [[Juliaanse kalender]]. Volgens eersgenoemde kalender is die lengte van ’n kalenderjaar (of gemiddelde jaar) oor die hele lengte van die skrikkelsiklus van 400 jaar altesaam 365,2425 dae. Die [[ISO]]-standaard ISO 80000-3, bylae C, gebruik die simbool ''a'' (vir die [[Latyn]]se ''annus'') vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In [[Afrikaans]] word die [[afkorting]] j. meestal gebruik. In [[sterrekunde]] is ’n Juliaanse astronomiese jaar ’n tydseenheid van 365,25 dae van presies 86&nbsp;400 [[sekonde]]s ([[SI-stelsel|SI-eenheid]]) elk, en dus presies 31&nbsp;557&nbsp;600 sekondes.<ref>{{cite web |publisher=[[Internasionale Astronomiese Unie|IAU]] |url=http://www.iau.org/science/publications/proceedings_rules/units/ |title=SI units |accessdate=18 Februarie 2010 |archive-date=16 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130716232020/http://www.iau.org/science/publications/proceedings_rules/units/ |url-status=dead }} (Sien Tabel 5 en Afdeling 5.15.) Herdruk van: {{cite journal |first=George A. |last=Wilkins |url=http://www.iau.org/static/publications/stylemanual1989.pdf |title=The IAU Style Manual |year=1989 |journal=IAU Transactions |volume=XXB |access-date=28 Julie 2020 |archive-date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726170213/http://www.iau.org/static/publications/stylemanual1989.pdf |url-status=dead }}</ref> Die woord "jaar" word ook gebruik vir tydperke wat losweg met ’n jaar of astronomiese jaar verbind word, maar nie identies daaraan is nie, soos die [[#Seisoenale jaar|seisoenale jaar]], [[#Boekjaar|boekjaar]], [[#Akademiese jaar|akademiese jaar]], ens. Die term word ook gebruik vir die wenteltydperk van enige [[planeet]]; ’n [[Mars]]- en [[Venus]]jaar is byvoorbeeld die tyd waarin dié planete ’n hele wentelbaan voltooi. Dit kan ook in ’n vae sin gebruik word vir ’n lang tydperk, soos [[mitologie]], [[poësie]] of algemene spreektaal (byvoorbeeld: "Tot siens. Moenie weer 'n jaar wegbly nie!") == Etimologie == Die [[Afrikaans]]e woord "jaar" kom via [[Nederlands]] van die [[Germaanse tale|Proto-Germaanse]] ''*jǣran''. Die woord in sommige ander [[Taal|tale]] is ''Jahr'' ([[Duits]]), ''jār'' (Oud-Hoogduits), ''ár'' ([[Noors|Oud-Noors]]) en ''𐌾𐌴𐍂'' ([[Goties]]), van die [[Indo-Europese tale|Proto-Indo-Europese]] selfstandige naamwoord ''{{PIE|*yeh₁r-om}}'' "jaar, seisoen". Nog woorde wat van dieselfde Proto-Indo-Europese term afgelei is, is ''yārǝ'' ([[Avesties]]), ὥρα (''hṓra'', [[Grieks]]) en ''jarŭ'' ([[Ou Kerkslawies]]). Die Latynse ''annus'' is ’n manlike selfstandige naamwoord (''annum'' is die [[akkusatief]] [[enkelvoud]] en ''annō'' die [[datief]]) van die Proto-Indo-Europese selfstandige naamwoord ''{{PIE|*h₂et-no-}}''. Hoewel die meeste tale die woord as tematies ''*yeh₁r-o-'' behandel, is daar getuienis van ’n oorspronklike afleiding met ’n ''*-r/n''-agtervoegsel, ''*yeh₁-ro-''. Albei Indo-Europese woorde vir jaar, ''*yeh₁-ro-'' en ''*h₂et-no-'', sou afgelei gewees het van werkwoordstamme wat beteken "om te gaan, beweeg", ''*h₁ey-'' en ''*h₂et-'' onderskeidelik (vergelyk [[Sanskrit]] ''éti'' "gaan", ''atasi'' "jy gaan, loop"). In Afrikaans word Latynse uitdrukkings gebruik met afleidings van ''annus'', soos ''per annum'' ("per jaar"), ''anno Domini'' ("in die jaar van ons Here") en ''annus mirabilis'' ("wonderjaar"). In sommige tale is dit algemeen om jare te tel met verwysing na een seisoen, soos in "somers" of "winters". In Russies word byvoorbeeld benewens год (''god'' "jaar") ook лет (''ljet'', [[genitief]] [[meervoud]] vir "somer") gebruik. Die ISO-standaard ISO 80000-3 gebruik die simbool ''a'' (vir die Latynse ''annus'') vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In Afrikaans word die afkorting j. vir jaar meestal gebruik. == Interkalasie == Astronomiese jare het nie ’n heelgetal dae of maanmaande nie. Enige kalender wat ’n astronomiese jaar volg, moet dus ’n stelsel van [[Interkalasie (tydmeting)|interkalasie]], soos die invoeging van skrikkeldae, hê. [[Lêer:Bogojavlenie.jpg|duimnael|200px|links|Die doop van Jesus, een van die [[Oosters-Ortodokse Kerk]] se vaste feesdae, wat op 6 Januarie gevier word. In kerke wat nog die [[Juliaanse kalender]] gebruik, val die feesdag volgens die Gregoriaanse kalender op 19 Januarie vanweë die verskil tussen die Gregoriaanse en Juliaanse kalender.]] === Juliaanse kalender === In die Juliaanse kalender is die gemiddelde lengte van ’n jaar 365,25 dae. In ’n jaar wat nie ’n skrikkeljaar is nie, is daar 365 dae; in ’n skrikkeljaar is daar 366 dae. ’n Skrikkeljaar kom elke vier jaar voor, wanneer ’n ekstra dag in die maand [[Februarie]] geïnterkaleer word. Die ekstra dag word ’n skrikkeldag genoem. Die [[Hersiene Juliaanse kalender]], wat in 1923 voorgestel en in sommige [[Oosters-Ortodokse Kerk]]e gebruik word, het elke 900 jaar 218 skrikkeljare, en dit gee ’n gemiddelde jaarlengte van {{val|365.2422222}} dae, amper so lank soos ’n gemiddelde tropiese jaar, {{val|365.24219}} dae. In die jaar 2800&nbsp;n.C. sal die Gregoriaanse en Hersiene Juliaanse kalender begin om met een kalenderdag te verskil.<ref>{{Cite journal |bibcode = 1924PA.....32..407S|title = The new calendar of the eastern churches|last1 = Shields|first1 = Miriam Nancy|journal = Popular Astronomy|year = 1924|volume = 32|pages = 407}}</ref> === Gregoriaanse kalender === {{dubbelbeeld|regs|Gregory XIII.jpg|178|Inter-grav.jpg|130|[[Pous Gregorius XIII]], wat die Gregoriaanse kalender ingestel het.|Die pouslike bul wat die kalender aankondig.}} Die Gregoriaanse kalender is afgelei van die Juliaanse kalender en deur [[pous Gregorius XIII]] ingestel. Dit probeer toesien dat die [[Dag-en-nag-ewening|Maart-nagewening]], of noordwaartse nagewening, op of net voor 21 Maart val en daarom volg dit die [[tropiese jaar]].<ref>{{Cite book |last=Ziggelaar |first=A. |year=1983 | chapter-url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?journal=grc..&year=1983&volume=book&letter=.&db_key=GEN&page_ind=230&plate_select=NO&data_type=GIF&type=SCREEN_GIF&classic=YES |chapter=The Papal Bull of 1582 Promulgating a Reform of the Calendar |editor1=G. V. Coyne|editor2=M. A. Hoskin |editor3=O. Pedersen |title=Gregorian Reform of the Calendar: Proceedings of the Vatican Conference to Commemorate its 400th Anniversary |location=Vatican City |publisher=Pontifical Academy of Sciences|page=223}}</ref> In die Gregoriaanse kalender is jare wat deur 100 deelbaar is, maar nie deur 400 nie, nie skrikkeljare nie om akkuraatheid te verbeter. Dus was 2000 ’n skrikkeljaar, maar nie 1700, 1800 en 1900 nie. Omdat 97 van elke 400 jaar ’n skrikkeljaar is, is die gemiddelde lengte van die Gregoriaanse kalenderjaar {{val|365.2425}} dae, amper so lank soos die huidige lengte van die gemiddelde tropiese jaar ({{val|365.24219}} dae). Daar word geraam dat teen die jaar 4000&nbsp;n.C. die Maart-nagewening ’n dag vroeër sal wees volgens die Gregoriaanse kalender – nie vanweë die kalender nie, maar omdat die Aarde al hoe stadiger draai en die dae dus langer word. === Ander kalenders === Histories interkaleer [[maansonkalender]]s hele skrikkelmaande. Of ’n skrikkelmaand in ’n sekere jaar bygevoeg moet word of nie, kan bepaal word deur die gebruik van gereelde siklusse soos die 19-jaar-maansiklus (in die [[Hebreeuse kalender]] en in die bepaling van die [[Paasfees|Paastyd]]) of deur die berekening van [[maanfase]]s ([[Hindoekalender|Hindoe-]] en [[Chinese kalender]]). Die Boeddhistekalender voeg beide ’n skrikkeldag en {{nowrap|-maand}} by ’n gewoonlik gereelde siklus. Dié soort kalenders het meestal in onbruik geraak, behalwe om liturgiese redes (soos die Hebreeuse en verskeie Hindoekalenders). == Jaartelling == In ’n kalender-era word ’n nommer toegeken aan elke opeenvolgende jaar, met ’n verwysingspunt in die verlede as die begin van ’n era. Die wêreldwye standaard is [[Anno Domini]] ("in die jaar van ons Here"), hoewel sommige die term Algemene of Huidige Jaartelling verkies omdat dit nie eksplisiet na die [[Christendom]] verwys nie. Dit is in die 6de eeu ingestel en tel jare sedert die geboorte van [[Jesus]].<ref>{{cite book |last=Richards |first=E.G. |date=2013 |contribution=Calendars |editor1-first=S.E. |editor1-last=Urban |editor2-first=P.K. |editor2-last=Seidelmann |url=http://aa.usno.navy.mil/publications/docs/c15_usb_online.pdf |title=Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac |edition=3rd |pages=585, 590 |location=Mill Valley, CA |publisher=University Science Books |isbn=978-1-891389-85-6 |access-date=28 Julie 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430134555/http://aa.usno.navy.mil/publications/docs/c15_usb_online.pdf |url-status=dead }}</ref> Die afkorting van "Anno Domini" is AD, van "Algemene Jaartelling" AJ en van "Huidige Jaartelling" HJ. In Afrikaans word meestal n.C. gebruik, vir "ná Christus". Die jare voor 1&nbsp;n.C. kry die afkorting v.C. agteraan vir "voor Christus" of VAJ/VHJ<ref>"VHJ" in die [[HAT]]. Aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 29 Julie 2020.</ref> vir "Voor die Algemene/Huidige Jaartelling". Die jaar 1&nbsp;n.C. het op 1&nbsp;v.C. gevolg; daar was geen "jaar nul" nie. Die [[Joodse kalender|Joodse jaartelling]] begin met die jaar waarin die skepping van die wêreld (''Anno Mundi'') volgens Bybelse berekenings plaasgevind het. Daarom val die "eerste dag" op [[Roosj Hasjana]] (1 Tishrei), ’n belangrike tweedaagse tydperk van gebed en inkeer wat volgens die Gregoriaanse kalender in September of Oktober plaasvind. Die Joodse jaar begin egter met die maand Nisan (lente), die maand van verlossing toe die volk van [[Israel]] uit [[Egipte]] getrek het. Die [[Islamitiese kalender|Islamitiese jaartelling]] begin in die jaar waarin die ''[[hidjra]]'' (die emigrasie van die profeet [[Mohammed]] van [[Mekka]] na [[Medina]]) plaasgevind het en kom ooreen met 15 Julie of 16 Julie 622 van die Gregoriaanse kalender. Die Islamitiese kalender word in [[Saoedi-Arabië]] en enkele omliggende lande as algemene kalender gebruik.<ref>{{cite web |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_nl.htm |title=De Islamitische Tijdrekening |publisher=Universiteit van Utrecht |access-date=12 Desember 2018 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20180426223352/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_nl.htm |archive-date=26 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In die alledaagse lewe van die meeste Islamitiese lande word die Gregoriaanse kalender egter gebruik. In ’n [[0 (jaar)|moderne alternatiewe jaartelling]] dui positiewe nommers jare ná Christus aan: Jaar 1 is dus 1&nbsp;n.C. Negatiewe nommers dui jare voor Christus aan, maar verskil daarvan: Die nommer 0 dui op 1&nbsp;v.C., -1 op 2&nbsp;v.C., ensovoorts. == Pragmatiese verdelings == Finansiële en wetenskaplike berekenings maak dikwels gebruik van ’n kalender van 365 dae om daaglike tariewe of maatstawwe te vereenvoudig. === Boekjaar === ’n Finansiële of boekjaar is ’n tydperk van 12 maande wat gebruik word vir die berekening van [[Finansiële staat|finansiële state]] in [[onderneming]]s en ander organisasies, asook vir [[inkomstebelasting]]. In baie [[reg]]sgebiede vereis regulasies oor [[rekeningkunde]] dat maatskappye sulke state een keer elke 12 maande publiseer, maar dié 12 maande hoef nie ’n kalenderjaar te wees nie. In [[Suid-Afrika]] is ’n boekjaar byvoorbeeld van 1&nbsp;Maart af,<ref>[https://www.sars.gov.za/Tax-Rates/Pages/default.aspx#:~:text=2019%20tax%20year%20is%201,March%202015%20%E2%80%93%2029%20February%202016 What are tax rates?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728170348/https://www.sars.gov.za/Tax-Rates/Pages/default.aspx#:~:text=2019%20tax%20year%20is%201,March%202015%20%E2%80%93%2029%20February%202016 |date=28 Julie 2020 }} SARS. Laas bygewerk op 26 Februarie 2020. Besoek op 28 Julie 2020.</ref> in [[Kanada]] en [[Indië]] van 1&nbsp;April af en in [[Australië]] van 1&nbsp;Julie af. === Akademiese jaar === [[Lêer:Holiday feeeling in Tanzanian School by Rasheedhrasheed.jpg|duimnael|240px|Die laaste skooldag in [[Tanzanië]].]] ’n Akademiese jaar is die jaarlikse tydperk waarin ’n student ’n [[opvoedingsinstelling]] bywoon. Dit kan in termyne soos [[Kwartaal|kwartale]] of [[semester]]s verdeel word. Die skooljaar in sommige lande begin in Januarie en ander lande in Augustus of September. In Israel begin die akademiese jaar omstreeks Oktober of November, om saam te val met die tweede maand van die [[Hebreeuse kalender]]. Die skooljaar in [[Suid-Afrika]] word in vier kwartale verdeel. Sommige skole in [[Brittanje]] en die [[VSA]] verdeel die akademiese jaar in drie termyne wat omtrent ewe lank is en min of meer ooreenstem met die herfs, winter en lente. Ander skole verdeel die jaar rofweg in twee hoofsemesters, waarvan elk in die helfte verdeel kan word deur middeltermyneksamens. In Suid-Afrika<ref>[https://wcedonline.westerncape.gov.za/circulars/minutes17/IDCminutes/aimgp2_17.html Skoolkwartale en Openbare Vakansiedae vir 2018 (Binnelandse en Kusprovinsies)], Wes-Kaapse regering. 2017. Besoek op 28 Julie 2020.</ref> en [[Australië]] is daar min of meer 200 skooldae per jaar, in die VSA 180 en in Kanada, [[Nieu-Seeland]] en Brittanje 190. == Astronomiese jaar == === Juliaanse jaar === Die Juliaanse jaar, soos dit in sterrekunde en ander wetenskappe gebruik word, is ’n eenheid van presies 365,25 dae. Dit is die gewone betekenis van die woord "jaar" in verskeie wetenskaplike kontekste. Die Juliaanse eeu van {{val|36525}} dae en Juliaanse millennium van {{val|365250}} dae word in sterrekundige berekenings gebruik. Om ’n tydperk in Juliaanse jare aan te gee is ’n manier om aan te dui presies hoeveel dae (en nie "regte" jare nie) iets geduur het waar die aangee van die getal dae onprakties sou wees. Die Juliaanse jaar word ook gebruik in die berekening van die afstand wat in ’n [[ligjaar]] afgelê word. In die Unified Code for Units of Measure verwys die simbool ''a'' altyd na die Juliaanse jaar, of ''a_j'', of presies {{val|31557600}} sekondes. : 365,25 dae van {{val|86400}} sekondes = 1&nbsp;''a'' = 1&nbsp;''a_j'' = {{val|31.5576}}&nbsp;miljoen sekondes. [[SI]]-voorvoegsels kan aangelas word soos ''ka'' (kilo-annus, vir duisend jaar), ''Ma'' (mega-annus, vir miljoen jaar), ensovoorts. === Sideriese, tropiese en anomalistiese jaar === [[Lêer:Earth precession.svg|duimnael|190px|links|Die Aarde se presessie. Die Aarde roteer (wit pyle) een keer per dag om sy draaias (rooi). Dié as roteer self stadigaan (wit sirkel). As gevolg hiervan is die tropiese jaar sowat 20 minute korter as die sideriese jaar.]] Elk van dié drie jare kan rofweg ’n "astronomiese jaar" genoem word. Die [[sideriese jaar]] is die tyd wat die Aarde neem om een keer om die Son te wentel, soos gemeet teen ’n vaste verwysingsraamwerk (soos die [[ster]]re; Latyn ''sidera'', enkelvoud ''sidus''). Dit is dus die tyd wat die Son neem om terug te keer na dieselfde posisie teen die agtergrond van vaste sterre nadat dit oënskynlik een keer om die [[sonnebaan]] beweeg het. Die gemiddelde duur daarvan is {{val|365.256363004}} dae (365&nbsp;d 6&nbsp;h 9&nbsp;m 9,76&nbsp;s; by die [[Epog (sterrekunde)|epog J2000.0]] = 1&nbsp;Januarie 2000, 12:00:00 [[Terrestriale Tyd]]).<ref>International Earth Rotation and Reference System Service. (2010).[http://hpiers.obspm.fr/eop-pc/models/constants.html IERS EOP PC Useful constants.]</ref> Vandag word die gemiddelde [[tropiese jaar]] gedefinieer as die tydperk waarin die gemiddelde [[Lengtegraad|ekliptiese lengtegraad]] van die Son met 360&nbsp;grade toeneem.<ref>Richards, E.G. (2013). Calendars. In S.E. Urban & P.K. Seidelmann (reds.), ''Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac'' (3de uitg.). Mill Valley, CA: University Science Books. p. 586.</ref> Omdat die Son se ekliptiese lengtegraad gemeet word ten opsigte van die [[dag-en-nag-ewening|nagewening]],<ref>"[http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#longitude-ecliptic longitude, ecliptic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819204825/http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#longitude-ecliptic |date=19 Augustus 2017 }}" en "[http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#dynamical-equinox dynamical equinox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819204825/http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#dynamical-equinox |date=19 Augustus 2017 }}". (2018). In "Glossary", ''The Astronomical Almanac Online''. United States Naval Observatory.</ref> omvat die tropiese jaar ’n volle siklus van die seisoene. Vanweë die biologiese en sosiaalekonomiese belangrikheid van die seisoene, is die tropiese jaar die basis van die meeste kalenders. Die moderne definisie van "gemiddelde tropiese jaar" verskil van die werklike tyd tussen posisies, byvoorbeeld die noordwaartse nagewening, om verskeie redes wat onder verduidelik word. As gevolg van die Aarde se [[aksiale presessie]], is dit sowat 20&nbsp;minute korter as die sideriese jaar. Die gemiddelde tropiese jaar is sowat 365 dae, 5 uur, 48 minute, 45 sekondes volgens die moderne definisie.<ref>{{cite book |url=http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#y |title=Astronomical Almanac for the Year 2011 |year=2009 |publisher=U.S. Government Printing Office and the U.K. Hydrographic Office |location=Washington and Taunton |page=M18 (Glossary) |access-date=28 Julie 2020 |archive-date=19 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819204825/http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#y |url-status=dead }}</ref> (= 365,242&nbsp;19 dae van 86&nbsp;400 sekondes) Die anomalistiese jaar is die tyd waarin die Aarde een omwenteling met betrekking tot sy [[apside]]s voltooi. Die Aarde se wentelbaan is ovaal; die uiterse punte, wat apsides genoem word, is die [[perihelium]], waar die Aarde die naaste aan die Son is (5 Januarie 07:48 [[UTC|UT]] in 2020), en die [[afelium]], waar dit die verste is (4 Julie 11:35 UT in 2020). Die anomalistiese jaar word gewoonlik gedefinieer as die verloop van tyd tussen periheliumposisies. Dit duur gemiddeld 365,259&nbsp;636 dae (365&nbsp;d 6&nbsp;h 13&nbsp;min 52,6&nbsp;s) (by die epog J2011.0).<ref>{{cite book |title=Astronomical Almanac for the Year 2011 |year=2009 |publisher = US Government Printing Office en die UK Hydrographic Office |location = Washington en Taunton |pages = A1, C2 }}</ref> === Drakoniese jaar === Die drakoniese of ekliptiese jaar is die tyd waarin die Son (soos van die Aarde af gesien) een omwenteling voltooi met betrekking tot dieselfde [[maanknoop]] (’n punt waar die Maan se wentelbaan dié van die Son kruis). Die jaar word verbind met [[Verduistering|eklipse]]: Hulle kom net voor wanneer die Son en Maan naby hierdie knope is; eklipse kom dus voor binne ’n maand van elke halwe ekliptiese jaar. Dus is daar twee ekliptiese seisoene in elke ekliptiese jaar. Die gemiddelde duur van die ekliptiese jaar is: : {{val|346.620075883}} dae (346&nbsp;d 14&nbsp;h 52&nbsp;m 54&nbsp;s) (by die epog J2000.0). === Volmaansiklus === Die volmaansiklus is die tyd waarin die Son (soos van die Aarde af gesien) een omwenteling voltooi met betrekking tot die [[perigeum]] (naaste afstand) van die Maan se wentelbaan. Dié tydperk word verbind met die oënskynlike grootte van die [[volmaan]], en ook met die wisselende duur van die [[sinodiese maand]]. Die duur van ’n volle volmaansiklus is: : {{val|411.78443029}} dae (411&nbsp;d 18&nbsp;h 49&nbsp;m 35&nbsp;s) (by die epog J2000.0). === Maanjaar === Die [[maanjaar]] omvat 12 volle siklusse van die [[maanfase]]s, soos van die Aarde af gesien. Dit duur sowat 354,37 dae. [[Moslems]] gebruik dit vir die viering van hulle eids en om die begin van die [[Vastyd|vasmaand]] [[Ramadan]] aan te dui. ’n [[Islamitiese kalender]]jaar is op die maansiklus gebaseer. === Voldagjaar === Dit is ’n heelgetalweergawe van ’n jaar en is 365 dae lank. Dit wyk dus af van meer presiese jare. ’n Voldagjaar word gewoonlik verdeel in 12 maande van 30 dae elk plus vyf [[Interkalasie (tydmeting)|ingevoegde]] dae. Dit is gebruik in die kalenders van [[Ethiopië]], [[Antieke Egipte]], [[Iran]], [[Armenië]] en in [[Meso-Amerika]] onder die [[Asteke]] en [[Maja]].<ref>[http://www.mayacalendar.com/descripcion.html Calendar Description and Coordination] Maya World Studies Center</ref> Dit word steeds gebruik deur baie [[Zoroastrisme|Zoroastristiese]] gemeenskappe. === Heliakiese jaar === ’n Heliakiese jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkoms van ’n ster (wanneer ’n ster elke jaar vir ’n kort rukkie voor sonsopkoms bo die horison verskyn nadat dit ’n ruk lank nie sigbaar was nie). Dit verskil van die sideriese jaar vir sterre weg van die [[sonnebaan]] vanweë hoofsaaklik aksiale presessie. === Sothis-jaar === Die Sothis-jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkomste van die ster [[Sirius]]. Dit is tans korter as die sideriese jaar en baie na aan die Juliaanse jaar van 365,25 dae. === Gaussiese jaar === Die Gaussiese jaar is die sideriese jaar vir ’n planeet met ’n onbeduidende [[massa]] (in vergelyking met die Son), en onversteur deur ander planete, wat beheer word deur die [[Gaussiese swaartekragkonstante]]. So ’n planeet sou effens nader aan die Son gewees het as die Aarde. Die lengte van ’n Gaussiese jaar is: : {{val|365.2568983}} dae (365&nbsp;d 6&nbsp;h 9&nbsp;m 56&nbsp;s). === Wisselings in die jaar- en daglengte === [[Lêer:Earth-lighting-equinox af.png|duimnael|300px|Tydens ’n nagewening is die Aarde nie na of weg van die Son gedraai nie en is die dag en nag dus op alle plekke op Aarde ewe lank.]] Die presiese lengte van ’n astronomiese jaar wissel mettertyd. * Die posisie van die nagewenings en sonstilstande met betrekking tot die apsides van die Aarde se wentelbaan verander: Die nagewenings en sonstilstande beweeg weswaarts met betrekking tot die sterre vanweë presessie, en die apsides beweeg in die teenoorgestelde rigting vanweë die langtermynuitwerking van swaartekragaantrekking deur die ander planete. Omdat die spoed van die Aarde wissel volgens sy posisie in sy wentelbaan soos gemeet vanaf sy perihelium, verander die Aarde se spoed wanneer dit in ’n nagewenings- en sonstilstandpunt is mettertyd: As so ’n punt nader aan die perihelium skuif, sal die tussenpose tussen twee posisies van jaar tot jaar ’n bietjie afneem; as die punt nader aan die afelium beweeg, sal die tussenpose van jaar tot jaar ’n bietjie toeneem. So ’n "tropiese jaar" wat gemeet word van een posisie by die noordwaartse of Maart-nagewening tot die volgende, verskil van een wat gemeet word van een posisie by die suidwaartse of September-nagewening tot die volgende. Die gemiddelde oor die volle wentelbaan verander nie hieroor nie, en dus verander die lengte van die tropiese jaar nie. * Elke planeet se beweging word deur die swaartekrag van elke ander planeet versteur. Dit lei tot korttermynwisselings in die Aarde se spoed, en dus sy wentelperiode van jaar tot jaar. Dit bring ook langtermynveranderings in sy wentelbaan mee, en dus ook langtermynveranderings in sy wentelperiode. * [[Gety]]kragte tussen die Aarde en die Maan en Son laat die lengte van die dag en die maand toeneem (deur die oordrag van [[hoekmomentum]] van die rotasie van die Aarde na die wenteling van die Maan). Omdat die oënskynlike gemiddelde son-dag die eenheid is waarmee gewone mense die lengte van die jaar meet, voel dit of die lengte van die jaar korter word. Die Aarde se draaiing word ook deur ander faktore beïnvloed soos die uitsetting van die Aarde vanweë dunner [[ys]]lae en die styging van die [[Oseaan|seevlakke]]. ==== Gemiddelde jaarlengtes ==== Gemiddelde jaarlengtes in hierdie afdeling word aangedui vir 2000, en verskille in jaarlengtes in vergelyking met 2000 word vir jare in die verlede en toekoms aangedui. In die tabelle is ’n dag 86&nbsp;400 sekondes lank.<ref>{{cite book |title=Astronomical Almanac for the year 2011 |location=Washington |publisher=U.S. Government Printing Office |author=U.S. Naval Observatory Nautical Almanac Office and Her Majesty's Nautical Almanac Office |year=2010 |pages=C2, L8 }}</ref><ref>{{cite journal |title = Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=282 |issue=2 |pages=663–683 |date=February 1994 |last1=Simon |first1=J.L. |last2=Bretagnon |first2=P. |last3=Chapront |first3=J. |last4=Chapront-Touzé |first4=M. |last5=Francou |first5=G. |last6=Laskar | first6=J. |bibcode=1994A&A...282..663S }}</ref><ref>{{cite book |last1=Taff |first1=Lawrence G. |title=Celestial Mechanics: A Computational Guide for the Practitioner |year=1985 |isbn=978-0-471-89316-5 |place=New York |publisher=John Wiley & Sons |page=103 }} Waardes in tabelle is na aan mekaar vir 2000, en verskil met tot 44 sekondes vir jare die verste in die verlede of toekoms.</ref> {| border="1" class="wikitable" |+ Gemiddelde jaarlengtes vir 2000 ! Soort jaar !! Dae !! Ure !! Minute !! Sekondes |- | Tropiese jaar || 365 || 5 || 48 || 45 |- | Sideriese jaar || 365 || 6 || 9 || 10 |- | Anomalistiese jaar || 365 || 6 || 13 || 53 |- | Ekliptiese jaar || 346 || 14 || 52 || 55 |} {| border="1" class="wikitable" |+ Verskille in jaarlengtes teenoor 2000 <br />(sekondes; positief as die jaar langer is as 2000) ! Jaar !! Tropies !! Sideries !! Anomalisties !! Eklipties |- | −4000 || −8 || −45 || −15 || −174 |- | −2000 || 4 || −19 || −11 || −116 |- | 0 || 7 || −4 || −5 || −57 |- | 2000 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 4000 || −14 || −3 || 5 || 54 |- | 6000 || −35 || −12 || 10 || 104 |} === Opsomming === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | Dae ! scope="col" | Soort jaar |- | 346,62 || Drakonies, ook genoem eklipties. |- | 354,37 || Maanjaar. |- | 365 || Afwykend, en ’n algemene jaar in sommige sonkalenders. |- | {{val|365.24219}} || Tropies, gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000.0. |- | {{val|365.2425}} || Gregoriaans, gemiddeld. |- | {{val|365.25}} || Juliaans. |- | {{val|365.25636}} || Sideries, vir epog J2000.0. |- | {{val|365.259636}} || Anomalisties, gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000.0. |- | 366 || Skrikkeljaar in baie sonkalenders. |} ’n Gemiddelde Gregoriaanse jaar is 365,2425 dae (52,1775 [[week|weke]], {{val|8765.82}} uur, {{val|525949.2}} minute of {{val|31556952}} sekondes). Vir hierdie kalender is ’n algemene jaar 365 dae ({{val|8760}} uur, {{val|525600}} minute of {{val|31536000}} sekondes), en ’n skrikkeljaar is 366 dae ({{val|8784}} uur, {{val|527040}} minute of {{val|31622400}} sekondes). Die 400-jaarsiklus van die Gregoriaanse kalender het {{val|146097}} dae en dus presies {{val|20871}} weke. == Seisoenale jaar == ’n Seisoenale jaar is die tyd tussen opeenvolgende gebeure wat met ’n [[seisoen]] verband hou, soos die oorstroming van ’n [[rivier]], die migrasie van ’n [[voël]][[spesie]], die blom van ’n [[plant]]spesie, die eerste [[ryp]] of die eerste wedstryd van ’n sekere [[sport]]soort. Al hierdie gebeure kan in ’n groot mate van jaar tot jaar wissel, met tot ’n maand. == Galaktiese jaar == Die galaktiese jaar is die tyd waarin die [[Sonnestelsel]] om die middel van die [[Melkweg]] wentel. Dit is rofweg 230&nbsp;miljoen aardjare<ref>{{cite web |url = http://www.orau.gov/SCIENCEBOWL/teams/files/astrset2.pdf |title = Science Bowl Questions, Astronomy, Set 2 |work = Science Bowl Practice Questions |year = 2009 |publisher = Oak Ridge Associated Universities |accessdate = 9 Desember 2009 |url-status=dead |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100307191635/http://www.orau.gov/sciencebowl/teams/files/astrset2.pdf |archivedate = 7 Maart 2010 |df = mdy-all }}</ref> en is 'n gerieflike eenheid om kosmiese en geologiese typerke saam mee weer te gee. (Miljoene jare gee aanleiding tot te groot getalle en biljoene jare is te lank om werklik van toespassing op geologiese tydperke te wees.)<ref name="timeline">[http://www.vendian.org/mncharity/dir3/geologic_time_galactic Geologic Time Scale – as 18 galactic rotations]</ref> Die Sonnestelsel beweeg teen 'n gemiddelde spoed van 230&nbsp;km/s (828 000&nbsp;km/h) in sy wentelbaan om die galaktiese sentrum,<ref name="StarChild">http://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/questions/question18.html NASA – StarChild Question of the Month for February 2000</ref> wat ooreenstem met 'n voorwerp wat in 2&nbsp;minute 54&nbsp;sekondes om die Aarde se [[ewenaar]] beweeg; dit is sowat 1/1300 van die [[ligsnelheid]]. == Afkortings == Soos reeds gesê, word die simbool ''a'' in die ISO-standaard ISO 80000-3 vir ’n jaar as eenheid van tyd gebruik, en dit kom van die Latynse woord ''annus''.<ref name="How">{{cite web |work=How Many? A Dictionary of Units of Measurement |author=Russ Rowlett |publisher=University of North Carolina |title=Units: A |url=http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictA.html |accessdate=9 Januarie 2009 |archive-date=20 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220111445/http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictA.html |url-status=dead }}</ref> In Afrikaans word jaar gewoonlik nie afgekort nie, maar indien wel, word die afkorting j. meestal gebruik. In [[Engels]] word die afkortings ''y'' of ''yr'' meer algemeen gebruik in niewetenskaplike geskrifte, maar veral ook in [[geologie]] en [[paleontologie]], waar ''kyr'', ''myr'', ''byr'' (onderskeidelik duisende, miljoene en miljarde jare) en soortgelyk afkortings gebruik word om tydperke lank voor of ná die huidige tyd aan te dui.<ref name="How" /><ref name="AGUStyle">{{cite web |url=https://www.agu.org/Publish-with-AGU/Publish/Author-Resources/Grammar-Style-Guide#datetime |publisher=American Geophysical Union |title=AGU publications: Grammar and Style Guide |date= 1 September 2017 |accessdate= 9 Januarie 2009 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190918210347/https://www.agu.org/Publish-with-AGU/Publish/Author-Resources/Grammar-Style-Guide#datetime |archivedate = 18 September 2018 }}</ref><ref name="Strat">{{cite journal |author=North American Commission on Stratigraphic Nomenclature |url=http://ngmdb.usgs.gov/Info/NACSN/Code2/code2.html#Article13 |title=North American Stratigraphic Code |journal=The American Association of Petroleum Geologists Bulletin |volume=89 |issue=11 |date=November 2005 |pages=1547–1591 |doi=10.1306/07050504129 |edition=Article 13 (c) |access-date=28 Julie 2020 |archive-date= 2 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202155725/http://ngmdb.usgs.gov/Info/NACSN/Code2/code2.html#Article13 |url-status=dead }}</ref> === Simbole === Die Unified Code for Units of Measure<ref>{{cite web |author1=Gunther Schadow |author2=Clement J. McDonald |url=http://aurora.rg.iupui.edu/ucum |title=Unified Code for Units of Measure |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080520112256/http://aurora.rg.iupui.edu/UCUM/ |archivedate=20 Mei 2008 |df= }}</ref> maak ’n onderskeid tussen verskeie simbole vir die verskillende soorte jaar: : ''a_t'' = {{val|365.24219}} dae van die gemiddelde tropiese jaar; : ''a_j'' = 365,25 dae van die gemiddelde Juliaanse jaar; : ''a_g'' = {{val|365.2425}} dae van die gemiddelde Gregoriaanse jaar; ==== SI-voorvoegsels ==== Die volgende SI-voorvoegsels word gebruik veral in berekenings en om plek te bespaar, soos in tabelle met data. * '''ka''' (vir '''kilo-annum''') – [[duisend]], of 10³, jaar, ook bekend as ’n [[millennium]]. Dit word gewoonlik in geologie, paleontologie en [[argeologie]] gebruik vir die [[Periode (geologie)|periodes]] [[Holoseen]] en [[Pleistoseen]]. * '''Ma''' (vir '''mega-annum''') – ’n [[miljoen]], of 10⁶, jaar. Die [[dinosourus]]spesie ''[[Tyrannosaurus rex]]'' het byvoorbeeld sowat 66&nbsp;Ma (66&nbsp;miljoen jaar) gelede floreer. * '''Ga''' (vir '''giga-annum''') – ’n [[miljard]], of 10⁹, jaar. Soms word van "duisend miljoen jaar" gepraat. Voorbeelde is die vorming van die Aarde sowat 4,54&nbsp;Ga (4,54&nbsp;miljard jaar) gelede en die [[heelal]] wat sowat 13,8&nbsp;Ga oud is. * '''Ta''' (vir tera-annum) – ’n [[biljoen]], of 10¹², jaar. Dit is ’n besonder lang tyd, sowat 70 keer so lank as die ouderdom van die heelal. Dit is omtrent so lank as die leeftyd van ’n klein [[rooidwerg]]. * '''Pa''' (vir peta-annum) – ’n [[Kort en lang skaalverdeling#Vergelyking|biljard]], of 10¹⁵, jaar. Die [[Halfleeftyd|halveringstyd]] van die nuklied [[Kadmium|kadmium-113]] is sowat 8&nbsp;Pa.<ref>{{cite journal| author = P. Belli| display-authors = etal| title = Investigation of β decay of ¹¹³Cd| journal = Phys. Rev. C |volume = 76|page = 064603|year = 2007 |doi = 10.1103/PhysRevC.76.064603|bibcode = 2007PhRvC..76f4603B| issue = 6 }}</ref> * '''Ea''' (vir eksa-annum) – ’n [[Kort en lang skaalverdeling#Vergelyking|triljoen]], of 10¹⁸, jaar. Die halveringstyd van [[Wolfram|wolfram-180]] is 1,8&nbsp;Ea.<ref>{{cite journal| author = F.A. Danevich| display-authors = etal| title = α activity of natural tungsten isotopes| journal = Phys. Rev. C |volume = 67| issue = 1|page = 014310|year = 2003| arxiv = nucl-ex/0211013|doi = 10.1103/PhysRevC.67.014310|bibcode = 2003PhRvC..67a4310D }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Nog leesstof == * {{Cite book | title=Time, the Familiar Stranger | url=https://archive.org/details/timefamiliarstra0000fras | journal=Time. The Familiar Stranger | last=Fraser | first=Julius Thomas | edition=Geïllustreerde | location=Amherst | publisher=University of Massachusetts Press | year=1987 | isbn=978-0-87023-576-4 | oclc=15790499 | bibcode=1988tfs..book.....F }} * {{Cite book | title=What is Time? | last=Whitrow | first=Gerald James | location=Oxford | publisher=Oxford University Press | year=2003 | isbn=978-0-19-860781-6 | oclc=265440481 }} == Eksterne skakels == * [[:v:sl:letnice|Foto's van jare]] {{Commons-kategorie inlyn|Years}} {{Wikt-inlyn|jaar}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Year}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Jare| ]] [[Kategorie:Kalenders]] [[Kategorie:Eenhede van tyd]] 1z862fsbf7eyi9hse1d05niymlknkz0 2912146 2912133 2026-06-18T08:20:18Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2770150 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Analemma fishburn.tif|duimnael|'n [[Analemma]] illustreer die veranderende posisie van die [[Son]] in die loop van ’n jaar, soos gesien op ’n vaste tyd van die dag van die [[Aarde]] af.]] ’n '''Jaar''' is die relatiewe eenheid van [[tyd]] wat die tydperk beskryf waarin ’n [[planeet]] om sy [[ster]] wentel. In algemene taalgebruik is dit die tyd waarin die [[Aarde]] een maal om die [[Son]] wentel. Vanweë die Aarde se [[ashelling]] kom vier [[seisoen]]e in ’n jaar voor, en dit word gekenmerk deur ’n verandering in die [[weer]], in die ure daglig en in die [[plant]]egroei en vrugbaarheid van die [[grond]]. In gematigde en subarktiese streke word vier seisoene gewoonlik erken: [[lente]], [[somer]], [[herfs]] en [[winter]]. In [[Trope|tropiese]] en [[Subtropiese klimaat|subtropiese streke]] is daar nie gedefinieerde seisoene nie; in die trope kan wel tussen ’n nat en droë seisoen onderskei word. ’n [[Kalender]]jaar is min of meer die getal dae wat die Aarde se wentelperiode duur, soos aangedui op ’n gegewe kalender. Volgens die [[Gregoriaanse kalender|Gregoriaanse]], of moderne, kalender is ’n jaar 365 [[dag|dae]] lank. Elke vier jaar word ’n dag bygetel om op te maak vir die feit dat die Aarde se [[wentelbaan]] om die Son nie in volledige dae geskied nie. Só ’n jaar word ’n [[skrikkeljaar]] genoem. Dieselfde gebeur met die [[Juliaanse kalender]]. Volgens eersgenoemde kalender is die lengte van ’n kalenderjaar (of gemiddelde jaar) oor die hele lengte van die skrikkelsiklus van 400 jaar altesaam 365,2425 dae. Die [[ISO]]-standaard ISO 80000-3, bylae C, gebruik die simbool ''a'' (vir die [[Latyn]]se ''annus'') vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In [[Afrikaans]] word die [[afkorting]] j. meestal gebruik. In [[sterrekunde]] is ’n Juliaanse astronomiese jaar ’n tydseenheid van 365,25 dae van presies 86&nbsp;400 [[sekonde]]s ([[SI-stelsel|SI-eenheid]]) elk, en dus presies 31&nbsp;557&nbsp;600 sekondes.<ref>{{cite web |publisher=[[Internasionale Astronomiese Unie|IAU]] |url=http://www.iau.org/science/publications/proceedings_rules/units/ |title=SI units |accessdate=18 Februarie 2010 |archive-date=16 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130716232020/http://www.iau.org/science/publications/proceedings_rules/units/ |url-status=dead }} (Sien Tabel 5 en Afdeling 5.15.) Herdruk van: {{cite journal |first=George A. |last=Wilkins |url=http://www.iau.org/static/publications/stylemanual1989.pdf |title=The IAU Style Manual |year=1989 |journal=IAU Transactions |volume=XXB |access-date=28 Julie 2020 |archive-date=26 Julie 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726170213/http://www.iau.org/static/publications/stylemanual1989.pdf |url-status=dead }}</ref> Die woord "jaar" word ook gebruik vir tydperke wat losweg met ’n jaar of astronomiese jaar verbind word, maar nie identies daaraan is nie, soos die [[#Seisoenale jaar|seisoenale jaar]], [[#Boekjaar|boekjaar]], [[#Akademiese jaar|akademiese jaar]], ens. Die term word ook gebruik vir die wenteltydperk van enige [[planeet]]; ’n [[Mars]]- en [[Venus]]jaar is byvoorbeeld die tyd waarin dié planete ’n hele wentelbaan voltooi. Dit kan ook in ’n vae sin gebruik word vir ’n lang tydperk, soos [[mitologie]], [[poësie]] of algemene spreektaal (byvoorbeeld: "Tot siens. Moenie weer 'n jaar wegbly nie!") == Etimologie == Die [[Afrikaans]]e woord "jaar" kom via [[Nederlands]] van die [[Germaanse tale|Proto-Germaanse]] ''*jǣran''. Die woord in sommige ander [[Taal|tale]] is ''Jahr'' ([[Duits]]), ''jār'' (Oud-Hoogduits), ''ár'' ([[Noors|Oud-Noors]]) en ''𐌾𐌴𐍂'' ([[Goties]]), van die [[Indo-Europese tale|Proto-Indo-Europese]] selfstandige naamwoord ''{{PIE|*yeh₁r-om}}'' "jaar, seisoen". Nog woorde wat van dieselfde Proto-Indo-Europese term afgelei is, is ''yārǝ'' ([[Avesties]]), ὥρα (''hṓra'', [[Grieks]]) en ''jarŭ'' ([[Ou Kerkslawies]]). Die Latynse ''annus'' is ’n manlike selfstandige naamwoord (''annum'' is die [[akkusatief]] [[enkelvoud]] en ''annō'' die [[datief]]) van die Proto-Indo-Europese selfstandige naamwoord ''{{PIE|*h₂et-no-}}''. Hoewel die meeste tale die woord as tematies ''*yeh₁r-o-'' behandel, is daar getuienis van ’n oorspronklike afleiding met ’n ''*-r/n''-agtervoegsel, ''*yeh₁-ro-''. Albei Indo-Europese woorde vir jaar, ''*yeh₁-ro-'' en ''*h₂et-no-'', sou afgelei gewees het van werkwoordstamme wat beteken "om te gaan, beweeg", ''*h₁ey-'' en ''*h₂et-'' onderskeidelik (vergelyk [[Sanskrit]] ''éti'' "gaan", ''atasi'' "jy gaan, loop"). In Afrikaans word Latynse uitdrukkings gebruik met afleidings van ''annus'', soos ''per annum'' ("per jaar"), ''anno Domini'' ("in die jaar van ons Here") en ''annus mirabilis'' ("wonderjaar"). In sommige tale is dit algemeen om jare te tel met verwysing na een seisoen, soos in "somers" of "winters". In Russies word byvoorbeeld benewens год (''god'' "jaar") ook лет (''ljet'', [[genitief]] [[meervoud]] vir "somer") gebruik. Die ISO-standaard ISO 80000-3 gebruik die simbool ''a'' (vir die Latynse ''annus'') vir ’n jaar van óf 365 óf 366 dae. In Afrikaans word die afkorting j. vir jaar meestal gebruik. == Interkalasie == Astronomiese jare het nie ’n heelgetal dae of maanmaande nie. Enige kalender wat ’n astronomiese jaar volg, moet dus ’n stelsel van [[Interkalasie (tydmeting)|interkalasie]], soos die invoeging van skrikkeldae, hê. [[Lêer:Bogojavlenie.jpg|duimnael|200px|links|Die doop van Jesus, een van die [[Oosters-Ortodokse Kerk]] se vaste feesdae, wat op 6 Januarie gevier word. In kerke wat nog die [[Juliaanse kalender]] gebruik, val die feesdag volgens die Gregoriaanse kalender op 19 Januarie vanweë die verskil tussen die Gregoriaanse en Juliaanse kalender.]] === Juliaanse kalender === In die Juliaanse kalender is die gemiddelde lengte van ’n jaar 365,25 dae. In ’n jaar wat nie ’n skrikkeljaar is nie, is daar 365 dae; in ’n skrikkeljaar is daar 366 dae. ’n Skrikkeljaar kom elke vier jaar voor, wanneer ’n ekstra dag in die maand [[Februarie]] geïnterkaleer word. Die ekstra dag word ’n skrikkeldag genoem. Die [[Hersiene Juliaanse kalender]], wat in 1923 voorgestel en in sommige [[Oosters-Ortodokse Kerk]]e gebruik word, het elke 900 jaar 218 skrikkeljare, en dit gee ’n gemiddelde jaarlengte van {{val|365.2422222}} dae, amper so lank soos ’n gemiddelde tropiese jaar, {{val|365.24219}} dae. In die jaar 2800&nbsp;n.C. sal die Gregoriaanse en Hersiene Juliaanse kalender begin om met een kalenderdag te verskil.<ref>{{Cite journal |bibcode = 1924PA.....32..407S|title = The new calendar of the eastern churches|last1 = Shields|first1 = Miriam Nancy|journal = Popular Astronomy|year = 1924|volume = 32|pages = 407}}</ref> === Gregoriaanse kalender === {{dubbelbeeld|regs|Gregory XIII.jpg|178|Inter-grav.jpg|130|[[Pous Gregorius XIII]], wat die Gregoriaanse kalender ingestel het.|Die pouslike bul wat die kalender aankondig.}} Die Gregoriaanse kalender is afgelei van die Juliaanse kalender en deur [[pous Gregorius XIII]] ingestel. Dit probeer toesien dat die [[Dag-en-nag-ewening|Maart-nagewening]], of noordwaartse nagewening, op of net voor 21 Maart val en daarom volg dit die [[tropiese jaar]].<ref>{{Cite book |last=Ziggelaar |first=A. |year=1983 | chapter-url=http://articles.adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-iarticle_query?journal=grc..&year=1983&volume=book&letter=.&db_key=GEN&page_ind=230&plate_select=NO&data_type=GIF&type=SCREEN_GIF&classic=YES |chapter=The Papal Bull of 1582 Promulgating a Reform of the Calendar |editor1=G. V. Coyne|editor2=M. A. Hoskin |editor3=O. Pedersen |title=Gregorian Reform of the Calendar: Proceedings of the Vatican Conference to Commemorate its 400th Anniversary |location=Vatican City |publisher=Pontifical Academy of Sciences|page=223}}</ref> In die Gregoriaanse kalender is jare wat deur 100 deelbaar is, maar nie deur 400 nie, nie skrikkeljare nie om akkuraatheid te verbeter. Dus was 2000 ’n skrikkeljaar, maar nie 1700, 1800 en 1900 nie. Omdat 97 van elke 400 jaar ’n skrikkeljaar is, is die gemiddelde lengte van die Gregoriaanse kalenderjaar {{val|365.2425}} dae, amper so lank soos die huidige lengte van die gemiddelde tropiese jaar ({{val|365.24219}} dae). Daar word geraam dat teen die jaar 4000&nbsp;n.C. die Maart-nagewening ’n dag vroeër sal wees volgens die Gregoriaanse kalender – nie vanweë die kalender nie, maar omdat die Aarde al hoe stadiger draai en die dae dus langer word. === Ander kalenders === Histories interkaleer [[maansonkalender]]s hele skrikkelmaande. Of ’n skrikkelmaand in ’n sekere jaar bygevoeg moet word of nie, kan bepaal word deur die gebruik van gereelde siklusse soos die 19-jaar-maansiklus (in die [[Hebreeuse kalender]] en in die bepaling van die [[Paasfees|Paastyd]]) of deur die berekening van [[maanfase]]s ([[Hindoekalender|Hindoe-]] en [[Chinese kalender]]). Die Boeddhistekalender voeg beide ’n skrikkeldag en {{nowrap|-maand}} by ’n gewoonlik gereelde siklus. Dié soort kalenders het meestal in onbruik geraak, behalwe om liturgiese redes (soos die Hebreeuse en verskeie Hindoekalenders). == Jaartelling == In ’n kalender-era word ’n nommer toegeken aan elke opeenvolgende jaar, met ’n verwysingspunt in die verlede as die begin van ’n era. Die wêreldwye standaard is [[Anno Domini]] ("in die jaar van ons Here"), hoewel sommige die term Algemene of Huidige Jaartelling verkies omdat dit nie eksplisiet na die [[Christendom]] verwys nie. Dit is in die 6de eeu ingestel en tel jare sedert die geboorte van [[Jesus]].<ref>{{cite book |last=Richards |first=E.G. |date=2013 |contribution=Calendars |editor1-first=S.E. |editor1-last=Urban |editor2-first=P.K. |editor2-last=Seidelmann |url=http://aa.usno.navy.mil/publications/docs/c15_usb_online.pdf |title=Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac |edition=3rd |pages=585, 590 |location=Mill Valley, CA |publisher=University Science Books |isbn=978-1-891389-85-6 |access-date=28 Julie 2020 |archive-date=30 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190430134555/http://aa.usno.navy.mil/publications/docs/c15_usb_online.pdf |url-status=dead }}</ref> Die afkorting van "Anno Domini" is AD, van "Algemene Jaartelling" AJ en van "Huidige Jaartelling" HJ. In Afrikaans word meestal n.C. gebruik, vir "ná Christus". Die jare voor 1&nbsp;n.C. kry die afkorting v.C. agteraan vir "voor Christus" of VAJ/VHJ<ref>"VHJ" in die [[HAT]]. Aanlyn by [https://viva-afrikaans.org/ viva-afrikaans.org] (intekening nodig). Besoek op 29 Julie 2020.</ref> vir "Voor die Algemene/Huidige Jaartelling". Die jaar 1&nbsp;n.C. het op 1&nbsp;v.C. gevolg; daar was geen "jaar nul" nie. Die [[Joodse kalender|Joodse jaartelling]] begin met die jaar waarin die skepping van die wêreld (''Anno Mundi'') volgens Bybelse berekenings plaasgevind het. Daarom val die "eerste dag" op [[Roosj Hasjana]] (1 Tishrei), ’n belangrike tweedaagse tydperk van gebed en inkeer wat volgens die Gregoriaanse kalender in September of Oktober plaasvind. Die Joodse jaar begin egter met die maand Nisan (lente), die maand van verlossing toe die volk van [[Israel]] uit [[Egipte]] getrek het. Die [[Islamitiese kalender|Islamitiese jaartelling]] begin in die jaar waarin die ''[[hidjra]]'' (die emigrasie van die profeet [[Mohammed]] van [[Mekka]] na [[Medina]]) plaasgevind het en kom ooreen met 15 Julie of 16 Julie 622 van die Gregoriaanse kalender. Die Islamitiese kalender word in [[Saoedi-Arabië]] en enkele omliggende lande as algemene kalender gebruik.<ref>{{cite web |url=http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_nl.htm |title=De Islamitische Tijdrekening |publisher=Universiteit van Utrecht |access-date=12 Desember 2018 |language=nl |archive-url=https://web.archive.org/web/20180426223352/http://www.staff.science.uu.nl/~gent0113/islam/islam_nl.htm |archive-date=26 April 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> In die alledaagse lewe van die meeste Islamitiese lande word die Gregoriaanse kalender egter gebruik. In ’n [[0 (jaar)|moderne alternatiewe jaartelling]] dui positiewe nommers jare ná Christus aan: Jaar 1 is dus 1&nbsp;n.C. Negatiewe nommers dui jare voor Christus aan, maar verskil daarvan: Die nommer 0 dui op 1&nbsp;v.C., -1 op 2&nbsp;v.C., ensovoorts. == Pragmatiese verdelings == Finansiële en wetenskaplike berekenings maak dikwels gebruik van ’n kalender van 365 dae om daaglike tariewe of maatstawwe te vereenvoudig. === Boekjaar === ’n Finansiële of boekjaar is ’n tydperk van 12 maande wat gebruik word vir die berekening van [[Finansiële staat|finansiële state]] in [[onderneming]]s en ander organisasies, asook vir [[inkomstebelasting]]. In baie [[reg]]sgebiede vereis regulasies oor [[rekeningkunde]] dat maatskappye sulke state een keer elke 12 maande publiseer, maar dié 12 maande hoef nie ’n kalenderjaar te wees nie. In [[Suid-Afrika]] is ’n boekjaar byvoorbeeld van 1&nbsp;Maart af,<ref>[https://www.sars.gov.za/Tax-Rates/Pages/default.aspx#:~:text=2019%20tax%20year%20is%201,March%202015%20%E2%80%93%2029%20February%202016 What are tax rates?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728170348/https://www.sars.gov.za/Tax-Rates/Pages/default.aspx#:~:text=2019%20tax%20year%20is%201,March%202015%20%E2%80%93%2029%20February%202016 |date=28 Julie 2020 }} SARS. Laas bygewerk op 26 Februarie 2020. Besoek op 28 Julie 2020.</ref> in [[Kanada]] en [[Indië]] van 1&nbsp;April af en in [[Australië]] van 1&nbsp;Julie af. === Akademiese jaar === [[Lêer:Holiday feeeling in Tanzanian School by Rasheedhrasheed.jpg|duimnael|240px|Die laaste skooldag in [[Tanzanië]].]] ’n Akademiese jaar is die jaarlikse tydperk waarin ’n student ’n [[opvoedingsinstelling]] bywoon. Dit kan in termyne soos [[Kwartaal|kwartale]] of [[semester]]s verdeel word. Die skooljaar in sommige lande begin in Januarie en ander lande in Augustus of September. In Israel begin die akademiese jaar omstreeks Oktober of November, om saam te val met die tweede maand van die [[Hebreeuse kalender]]. Die skooljaar in [[Suid-Afrika]] word in vier kwartale verdeel. Sommige skole in [[Brittanje]] en die [[VSA]] verdeel die akademiese jaar in drie termyne wat omtrent ewe lank is en min of meer ooreenstem met die herfs, winter en lente. Ander skole verdeel die jaar rofweg in twee hoofsemesters, waarvan elk in die helfte verdeel kan word deur middeltermyneksamens. In Suid-Afrika<ref>[https://wcedonline.westerncape.gov.za/circulars/minutes17/IDCminutes/aimgp2_17.html Skoolkwartale en Openbare Vakansiedae vir 2018 (Binnelandse en Kusprovinsies)], Wes-Kaapse regering. 2017. Besoek op 28 Julie 2020.</ref> en [[Australië]] is daar min of meer 200 skooldae per jaar, in die VSA 180 en in Kanada, [[Nieu-Seeland]] en Brittanje 190. == Astronomiese jaar == === Juliaanse jaar === Die Juliaanse jaar, soos dit in sterrekunde en ander wetenskappe gebruik word, is ’n eenheid van presies 365,25 dae. Dit is die gewone betekenis van die woord "jaar" in verskeie wetenskaplike kontekste. Die Juliaanse eeu van {{val|36525}} dae en Juliaanse millennium van {{val|365250}} dae word in sterrekundige berekenings gebruik. Om ’n tydperk in Juliaanse jare aan te gee is ’n manier om aan te dui presies hoeveel dae (en nie "regte" jare nie) iets geduur het waar die aangee van die getal dae onprakties sou wees. Die Juliaanse jaar word ook gebruik in die berekening van die afstand wat in ’n [[ligjaar]] afgelê word. In die Unified Code for Units of Measure verwys die simbool ''a'' altyd na die Juliaanse jaar, of ''a_j'', of presies {{val|31557600}} sekondes. : 365,25 dae van {{val|86400}} sekondes = 1&nbsp;''a'' = 1&nbsp;''a_j'' = {{val|31.5576}}&nbsp;miljoen sekondes. [[SI]]-voorvoegsels kan aangelas word soos ''ka'' (kilo-annus, vir duisend jaar), ''Ma'' (mega-annus, vir miljoen jaar), ensovoorts. === Sideriese, tropiese en anomalistiese jaar === [[Lêer:Earth precession.svg|duimnael|190px|links|Die Aarde se presessie. Die Aarde roteer (wit pyle) een keer per dag om sy draaias (rooi). Dié as roteer self stadigaan (wit sirkel). As gevolg hiervan is die tropiese jaar sowat 20 minute korter as die sideriese jaar.]] Elk van dié drie jare kan rofweg ’n "astronomiese jaar" genoem word. Die [[sideriese jaar]] is die tyd wat die Aarde neem om een keer om die Son te wentel, soos gemeet teen ’n vaste verwysingsraamwerk (soos die [[ster]]re; Latyn ''sidera'', enkelvoud ''sidus''). Dit is dus die tyd wat die Son neem om terug te keer na dieselfde posisie teen die agtergrond van vaste sterre nadat dit oënskynlik een keer om die [[sonnebaan]] beweeg het. Die gemiddelde duur daarvan is {{val|365.256363004}} dae (365&nbsp;d 6&nbsp;h 9&nbsp;m 9,76&nbsp;s; by die [[Epog (sterrekunde)|epog J2000.0]] = 1&nbsp;Januarie 2000, 12:00:00 [[Terrestriale Tyd]]).<ref>International Earth Rotation and Reference System Service. (2010).[http://hpiers.obspm.fr/eop-pc/models/constants.html IERS EOP PC Useful constants.]</ref> Vandag word die gemiddelde [[tropiese jaar]] gedefinieer as die tydperk waarin die gemiddelde [[Lengtegraad|ekliptiese lengtegraad]] van die Son met 360&nbsp;grade toeneem.<ref>Richards, E.G. (2013). Calendars. In S.E. Urban & P.K. Seidelmann (reds.), ''Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac'' (3de uitg.). Mill Valley, CA: University Science Books. p. 586.</ref> Omdat die Son se ekliptiese lengtegraad gemeet word ten opsigte van die [[dag-en-nag-ewening|nagewening]],<ref>"[http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#longitude-ecliptic longitude, ecliptic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819204825/http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#longitude-ecliptic |date=19 Augustus 2017 }}" en "[http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#dynamical-equinox dynamical equinox] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170819204825/http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#dynamical-equinox |date=19 Augustus 2017 }}". (2018). In "Glossary", ''The Astronomical Almanac Online''. United States Naval Observatory.</ref> omvat die tropiese jaar ’n volle siklus van die seisoene. Vanweë die biologiese en sosiaalekonomiese belangrikheid van die seisoene, is die tropiese jaar die basis van die meeste kalenders. Die moderne definisie van "gemiddelde tropiese jaar" verskil van die werklike tyd tussen posisies, byvoorbeeld die noordwaartse nagewening, om verskeie redes wat onder verduidelik word. As gevolg van die Aarde se [[aksiale presessie]], is dit sowat 20&nbsp;minute korter as die sideriese jaar. Die gemiddelde tropiese jaar is sowat 365 dae, 5 uur, 48 minute, 45 sekondes volgens die moderne definisie.<ref>{{cite book |url=http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#y |title=Astronomical Almanac for the Year 2011 |year=2009 |publisher=U.S. Government Printing Office and the U.K. Hydrographic Office |location=Washington and Taunton |page=M18 (Glossary) |access-date=28 Julie 2020 |archive-date=19 Augustus 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819204825/http://asa.usno.navy.mil/SecM/Glossary.html#y |url-status=dead }}</ref> (= 365,242&nbsp;19 dae van 86&nbsp;400 sekondes) Die anomalistiese jaar is die tyd waarin die Aarde een omwenteling met betrekking tot sy [[apside]]s voltooi. Die Aarde se wentelbaan is ovaal; die uiterse punte, wat apsides genoem word, is die [[perihelium]], waar die Aarde die naaste aan die Son is (5 Januarie 07:48 [[UTC|UT]] in 2020), en die [[afelium]], waar dit die verste is (4 Julie 11:35 UT in 2020). Die anomalistiese jaar word gewoonlik gedefinieer as die verloop van tyd tussen periheliumposisies. Dit duur gemiddeld 365,259&nbsp;636 dae (365&nbsp;d 6&nbsp;h 13&nbsp;min 52,6&nbsp;s) (by die epog J2011.0).<ref>{{cite book |title=Astronomical Almanac for the Year 2011 |year=2009 |publisher = US Government Printing Office en die UK Hydrographic Office |location = Washington en Taunton |pages = A1, C2 }}</ref> === Drakoniese jaar === Die drakoniese of ekliptiese jaar is die tyd waarin die Son (soos van die Aarde af gesien) een omwenteling voltooi met betrekking tot dieselfde [[maanknoop]] (’n punt waar die Maan se wentelbaan dié van die Son kruis). Die jaar word verbind met [[Verduistering|eklipse]]: Hulle kom net voor wanneer die Son en Maan naby hierdie knope is; eklipse kom dus voor binne ’n maand van elke halwe ekliptiese jaar. Dus is daar twee ekliptiese seisoene in elke ekliptiese jaar. Die gemiddelde duur van die ekliptiese jaar is: : {{val|346.620075883}} dae (346&nbsp;d 14&nbsp;h 52&nbsp;m 54&nbsp;s) (by die epog J2000.0). === Volmaansiklus === Die volmaansiklus is die tyd waarin die Son (soos van die Aarde af gesien) een omwenteling voltooi met betrekking tot die [[perigeum]] (naaste afstand) van die Maan se wentelbaan. Dié tydperk word verbind met die oënskynlike grootte van die [[volmaan]], en ook met die wisselende duur van die [[sinodiese maand]]. Die duur van ’n volle volmaansiklus is: : {{val|411.78443029}} dae (411&nbsp;d 18&nbsp;h 49&nbsp;m 35&nbsp;s) (by die epog J2000.0). === Maanjaar === Die [[maanjaar]] omvat 12 volle siklusse van die [[maanfase]]s, soos van die Aarde af gesien. Dit duur sowat 354,37 dae. [[Moslems]] gebruik dit vir die viering van hulle eids en om die begin van die [[Vastyd|vasmaand]] [[Ramadan]] aan te dui. ’n [[Islamitiese kalender]]jaar is op die maansiklus gebaseer. === Voldagjaar === Dit is ’n heelgetalweergawe van ’n jaar en is 365 dae lank. Dit wyk dus af van meer presiese jare. ’n Voldagjaar word gewoonlik verdeel in 12 maande van 30 dae elk plus vyf [[Interkalasie (tydmeting)|ingevoegde]] dae. Dit is gebruik in die kalenders van [[Ethiopië]], [[Antieke Egipte]], [[Iran]], [[Armenië]] en in [[Meso-Amerika]] onder die [[Asteke]] en [[Maja]].<ref>[http://www.mayacalendar.com/descripcion.html Calendar Description and Coordination] Maya World Studies Center</ref> Dit word steeds gebruik deur baie [[Zoroastrisme|Zoroastristiese]] gemeenskappe. === Heliakiese jaar === ’n Heliakiese jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkoms van ’n ster (wanneer ’n ster elke jaar vir ’n kort rukkie voor sonsopkoms bo die horison verskyn nadat dit ’n ruk lank nie sigbaar was nie). Dit verskil van die sideriese jaar vir sterre weg van die [[sonnebaan]] vanweë hoofsaaklik aksiale presessie. === Sothis-jaar === Die Sothis-jaar is die tussenposes tussen die heliakiese opkomste van die ster [[Sirius]]. Dit is tans korter as die sideriese jaar en baie na aan die Juliaanse jaar van 365,25 dae. === Gaussiese jaar === Die Gaussiese jaar is die sideriese jaar vir ’n planeet met ’n onbeduidende [[massa]] (in vergelyking met die Son), en onversteur deur ander planete, wat beheer word deur die [[Gaussiese swaartekragkonstante]]. So ’n planeet sou effens nader aan die Son gewees het as die Aarde. Die lengte van ’n Gaussiese jaar is: : {{val|365.2568983}} dae (365&nbsp;d 6&nbsp;h 9&nbsp;m 56&nbsp;s). === Wisselings in die jaar- en daglengte === [[Lêer:Earth-lighting-equinox af.png|duimnael|300px|Tydens ’n nagewening is die Aarde nie na of weg van die Son gedraai nie en is die dag en nag dus op alle plekke op Aarde ewe lank.]] Die presiese lengte van ’n astronomiese jaar wissel mettertyd. * Die posisie van die nagewenings en sonstilstande met betrekking tot die apsides van die Aarde se wentelbaan verander: Die nagewenings en sonstilstande beweeg weswaarts met betrekking tot die sterre vanweë presessie, en die apsides beweeg in die teenoorgestelde rigting vanweë die langtermynuitwerking van swaartekragaantrekking deur die ander planete. Omdat die spoed van die Aarde wissel volgens sy posisie in sy wentelbaan soos gemeet vanaf sy perihelium, verander die Aarde se spoed wanneer dit in ’n nagewenings- en sonstilstandpunt is mettertyd: As so ’n punt nader aan die perihelium skuif, sal die tussenpose tussen twee posisies van jaar tot jaar ’n bietjie afneem; as die punt nader aan die afelium beweeg, sal die tussenpose van jaar tot jaar ’n bietjie toeneem. So ’n "tropiese jaar" wat gemeet word van een posisie by die noordwaartse of Maart-nagewening tot die volgende, verskil van een wat gemeet word van een posisie by die suidwaartse of September-nagewening tot die volgende. Die gemiddelde oor die volle wentelbaan verander nie hieroor nie, en dus verander die lengte van die tropiese jaar nie. * Elke planeet se beweging word deur die swaartekrag van elke ander planeet versteur. Dit lei tot korttermynwisselings in die Aarde se spoed, en dus sy wentelperiode van jaar tot jaar. Dit bring ook langtermynveranderings in sy wentelbaan mee, en dus ook langtermynveranderings in sy wentelperiode. * [[Gety]]kragte tussen die Aarde en die Maan en Son laat die lengte van die dag en die maand toeneem (deur die oordrag van [[hoekmomentum]] van die rotasie van die Aarde na die wenteling van die Maan). Omdat die oënskynlike gemiddelde son-dag die eenheid is waarmee gewone mense die lengte van die jaar meet, voel dit of die lengte van die jaar korter word. Die Aarde se draaiing word ook deur ander faktore beïnvloed soos die uitsetting van die Aarde vanweë dunner [[ys]]lae en die styging van die [[Oseaan|seevlakke]]. ==== Gemiddelde jaarlengtes ==== Gemiddelde jaarlengtes in hierdie afdeling word aangedui vir 2000, en verskille in jaarlengtes in vergelyking met 2000 word vir jare in die verlede en toekoms aangedui. In die tabelle is ’n dag 86&nbsp;400 sekondes lank.<ref>{{cite book |title=Astronomical Almanac for the year 2011 |location=Washington |publisher=U.S. Government Printing Office |author=U.S. Naval Observatory Nautical Almanac Office and Her Majesty's Nautical Almanac Office |year=2010 |pages=C2, L8 }}</ref><ref>{{cite journal |title = Numerical expressions for precession formulae and mean elements for the Moon and planets |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=282 |issue=2 |pages=663–683 |date=February 1994 |last1=Simon |first1=J.L. |last2=Bretagnon |first2=P. |last3=Chapront |first3=J. |last4=Chapront-Touzé |first4=M. |last5=Francou |first5=G. |last6=Laskar | first6=J. |bibcode=1994A&A...282..663S }}</ref><ref>{{cite book |last1=Taff |first1=Lawrence G. |title=Celestial Mechanics: A Computational Guide for the Practitioner |year=1985 |isbn=978-0-471-89316-5 |place=New York |publisher=John Wiley & Sons |page=103 }} Waardes in tabelle is na aan mekaar vir 2000, en verskil met tot 44 sekondes vir jare die verste in die verlede of toekoms.</ref> {| border="1" class="wikitable" |+ Gemiddelde jaarlengtes vir 2000 ! Soort jaar !! Dae !! Ure !! Minute !! Sekondes |- | Tropiese jaar || 365 || 5 || 48 || 45 |- | Sideriese jaar || 365 || 6 || 9 || 10 |- | Anomalistiese jaar || 365 || 6 || 13 || 53 |- | Ekliptiese jaar || 346 || 14 || 52 || 55 |} {| border="1" class="wikitable" |+ Verskille in jaarlengtes teenoor 2000 <br />(sekondes; positief as die jaar langer is as 2000) ! Jaar !! Tropies !! Sideries !! Anomalisties !! Eklipties |- | −4000 || −8 || −45 || −15 || −174 |- | −2000 || 4 || −19 || −11 || −116 |- | 0 || 7 || −4 || −5 || −57 |- | 2000 || 0 || 0 || 0 || 0 |- | 4000 || −14 || −3 || 5 || 54 |- | 6000 || −35 || −12 || 10 || 104 |} === Opsomming === {| class="wikitable sortable" ! scope="col" | Dae ! scope="col" | Soort jaar |- | 346,62 || Drakonies, ook genoem eklipties. |- | 354,37 || Maanjaar. |- | 365 || Afwykend, en ’n algemene jaar in sommige sonkalenders. |- | {{val|365.24219}} || Tropies, gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000.0. |- | {{val|365.2425}} || Gregoriaans, gemiddeld. |- | {{val|365.25}} || Juliaans. |- | {{val|365.25636}} || Sideries, vir epog J2000.0. |- | {{val|365.259636}} || Anomalisties, gemiddeld en daarna afgerond vir epog J2000.0. |- | 366 || Skrikkeljaar in baie sonkalenders. |} ’n Gemiddelde Gregoriaanse jaar is 365,2425 dae (52,1775 [[week|weke]], {{val|8765.82}} uur, {{val|525949.2}} minute of {{val|31556952}} sekondes). Vir hierdie kalender is ’n algemene jaar 365 dae ({{val|8760}} uur, {{val|525600}} minute of {{val|31536000}} sekondes), en ’n skrikkeljaar is 366 dae ({{val|8784}} uur, {{val|527040}} minute of {{val|31622400}} sekondes). Die 400-jaarsiklus van die Gregoriaanse kalender het {{val|146097}} dae en dus presies {{val|20871}} weke. == Seisoenale jaar == ’n Seisoenale jaar is die tyd tussen opeenvolgende gebeure wat met ’n [[seisoen]] verband hou, soos die oorstroming van ’n [[rivier]], die migrasie van ’n [[voël]][[spesie]], die blom van ’n [[plant]]spesie, die eerste [[ryp]] of die eerste wedstryd van ’n sekere [[sport]]soort. Al hierdie gebeure kan in ’n groot mate van jaar tot jaar wissel, met tot ’n maand. == Galaktiese jaar == Die galaktiese jaar is die tyd waarin die [[Sonnestelsel]] om die middel van die [[Melkweg]] wentel. Dit is rofweg 230&nbsp;miljoen aardjare<ref>{{cite web |url = http://www.orau.gov/SCIENCEBOWL/teams/files/astrset2.pdf |title = Science Bowl Questions, Astronomy, Set 2 |work = Science Bowl Practice Questions |year = 2009 |publisher = Oak Ridge Associated Universities |accessdate = 9 Desember 2009 |url-status=dead |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100307191635/http://www.orau.gov/sciencebowl/teams/files/astrset2.pdf |archivedate = 7 Maart 2010 |df = mdy-all }}</ref> en is 'n gerieflike eenheid om kosmiese en geologiese typerke saam mee weer te gee. (Miljoene jare gee aanleiding tot te groot getalle en biljoene jare is te lank om werklik van toespassing op geologiese tydperke te wees.)<ref name="timeline">[http://www.vendian.org/mncharity/dir3/geologic_time_galactic Geologic Time Scale – as 18 galactic rotations]</ref> Die Sonnestelsel beweeg teen 'n gemiddelde spoed van 230&nbsp;km/s (828 000&nbsp;km/h) in sy wentelbaan om die galaktiese sentrum,<ref name="StarChild">http://starchild.gsfc.nasa.gov/docs/StarChild/questions/question18.html NASA – StarChild Question of the Month for February 2000</ref> wat ooreenstem met 'n voorwerp wat in 2&nbsp;minute 54&nbsp;sekondes om die Aarde se [[ewenaar]] beweeg; dit is sowat 1/1300 van die [[ligsnelheid]]. == Afkortings == Soos reeds gesê, word die simbool ''a'' in die ISO-standaard ISO 80000-3 vir ’n jaar as eenheid van tyd gebruik, en dit kom van die Latynse woord ''annus''.<ref name="How">{{cite web |work=How Many? A Dictionary of Units of Measurement |author=Russ Rowlett |publisher=University of North Carolina |title=Units: A |url=http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictA.html |accessdate=9 Januarie 2009 |archive-date=20 Desember 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220111445/http://www.unc.edu/~rowlett/units/dictA.html |url-status=dead }}</ref> In Afrikaans word jaar gewoonlik nie afgekort nie, maar indien wel, word die afkorting j. meestal gebruik. In [[Engels]] word die afkortings ''y'' of ''yr'' meer algemeen gebruik in niewetenskaplike geskrifte, maar veral ook in [[geologie]] en [[paleontologie]], waar ''kyr'', ''myr'', ''byr'' (onderskeidelik duisende, miljoene en miljarde jare) en soortgelyk afkortings gebruik word om tydperke lank voor of ná die huidige tyd aan te dui.<ref name="How" /><ref name="AGUStyle">{{cite web |url=https://www.agu.org/Publish-with-AGU/Publish/Author-Resources/Grammar-Style-Guide#datetime |publisher=American Geophysical Union |title=AGU publications: Grammar and Style Guide |date= 1 September 2017 |accessdate= 9 Januarie 2009 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20190918210347/https://www.agu.org/Publish-with-AGU/Publish/Author-Resources/Grammar-Style-Guide#datetime |archivedate = 18 September 2018 }}</ref><ref name="Strat">{{cite journal |author=North American Commission on Stratigraphic Nomenclature |url=http://ngmdb.usgs.gov/Info/NACSN/Code2/code2.html#Article13 |title=North American Stratigraphic Code |journal=The American Association of Petroleum Geologists Bulletin |volume=89 |issue=11 |date=November 2005 |pages=1547–1591 |doi=10.1306/07050504129 |edition=Article 13 (c) |access-date=28 Julie 2020 |archive-date= 2 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202155725/http://ngmdb.usgs.gov/Info/NACSN/Code2/code2.html#Article13 |url-status=dead }}</ref> === Simbole === Die Unified Code for Units of Measure<ref>{{cite web |author1=Gunther Schadow |author2=Clement J. McDonald |url=http://aurora.rg.iupui.edu/ucum |title=Unified Code for Units of Measure |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080520112256/http://aurora.rg.iupui.edu/UCUM/ |archivedate=20 Mei 2008 |df= }}</ref> maak ’n onderskeid tussen verskeie simbole vir die verskillende soorte jaar: : ''a_t'' = {{val|365.24219}} dae van die gemiddelde tropiese jaar; : ''a_j'' = 365,25 dae van die gemiddelde Juliaanse jaar; : ''a_g'' = {{val|365.2425}} dae van die gemiddelde Gregoriaanse jaar; ==== SI-voorvoegsels ==== Die volgende SI-voorvoegsels word gebruik veral in berekenings en om plek te bespaar, soos in tabelle met data. * '''ka''' (vir '''kilo-annum''') – [[duisend]], of 10³, jaar, ook bekend as ’n [[millennium]]. Dit word gewoonlik in geologie, paleontologie en [[argeologie]] gebruik vir die [[Periode (geologie)|periodes]] [[Holoseen]] en [[Pleistoseen]]. * '''Ma''' (vir '''mega-annum''') – ’n [[miljoen]], of 10⁶, jaar. Die [[dinosourus]]spesie ''[[Tyrannosaurus rex]]'' het byvoorbeeld sowat 66&nbsp;Ma (66&nbsp;miljoen jaar) gelede floreer. * '''Ga''' (vir '''giga-annum''') – ’n [[miljard]], of 10⁹, jaar. Soms word van "duisend miljoen jaar" gepraat. Voorbeelde is die vorming van die Aarde sowat 4,54&nbsp;Ga (4,54&nbsp;miljard jaar) gelede en die [[heelal]] wat sowat 13,8&nbsp;Ga oud is. * '''Ta''' (vir tera-annum) – ’n [[biljoen]], of 10¹², jaar. Dit is ’n besonder lang tyd, sowat 70 keer so lank as die ouderdom van die heelal. Dit is omtrent so lank as die leeftyd van ’n klein [[rooidwerg]]. * '''Pa''' (vir peta-annum) – ’n [[Kort en lang skaalverdeling#Vergelyking|biljard]], of 10¹⁵, jaar. Die [[Halfleeftyd|halveringstyd]] van die nuklied [[Kadmium|kadmium-113]] is sowat 8&nbsp;Pa.<ref>{{cite journal| author = P. Belli| display-authors = etal| title = Investigation of β decay of ¹¹³Cd| journal = Phys. Rev. C |volume = 76|page = 064603|year = 2007 |doi = 10.1103/PhysRevC.76.064603|bibcode = 2007PhRvC..76f4603B| issue = 6 }}</ref> * '''Ea''' (vir eksa-annum) – ’n [[Kort en lang skaalverdeling#Vergelyking|triljoen]], of 10¹⁸, jaar. Die halveringstyd van [[Wolfram|wolfram-180]] is 1,8&nbsp;Ea.<ref>{{cite journal| author = F.A. Danevich| display-authors = etal| title = α activity of natural tungsten isotopes| journal = Phys. Rev. C |volume = 67| issue = 1|page = 014310|year = 2003| arxiv = nucl-ex/0211013|doi = 10.1103/PhysRevC.67.014310|bibcode = 2003PhRvC..67a4310D }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Nog leesstof == * {{Cite book | title=Time, the Familiar Stranger | url=https://archive.org/details/timefamiliarstra0000fras | journal=Time. The Familiar Stranger | last=Fraser | first=Julius Thomas | edition=Geïllustreerde | location=Amherst | publisher=University of Massachusetts Press | year=1987 | isbn=978-0-87023-576-4 | oclc=15790499 | bibcode=1988tfs..book.....F }} * {{Cite book | title=What is Time? | last=Whitrow | first=Gerald James | location=Oxford | publisher=Oxford University Press | year=2003 | isbn=978-0-19-860781-6 | oclc=265440481 }} == Eksterne skakels == * [[:v:sl:letnice|Foto's van jare]] {{Commons-kategorie inlyn|Years}} {{Wikt-inlyn|jaar}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Year}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Jare| ]] [[Kategorie:Kalenders]] [[Kategorie:Eenhede van tyd]] kg4txkg5qcdi58vhbvsqojmlo5czrgt 0 27235 2912077 2721140 2026-06-18T06:38:17Z Jcb 223 2912077 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Reykjavik'''<br /> ---- <small>''Europese Kultuurhoofstad 2000''<br />''Menningarborg Evrópu 2000''</small><br /> ---- [[Lêer:Reykjavik Main Image.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Reykjavikurborg map.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Reykjavik Coat of Arms.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of Reykjavik, Iceland.svg|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Ysland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe gewes''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Höfuðborgarsvæðið |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|64|09|N|21|56|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1786]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 273 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (2023) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 139&nbsp;875 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 510/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 247&nbsp;590 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +0 (GMT) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Polêre seeklimaat |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4,7&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0,0 / 11,2&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslag | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 798,2&nbsp;mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Einar Þorsteinsson |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://reykjavik.is/ www.reykjavik.is] |} '''Reykjavik''' ([[Yslands]]: ''Reykjavík'', [ˈreiːcaˌviːk], {{Audio|Is-Reykjavík.oga|luister}}; letterlik: "Rookbaai") is die [[hoofstad]] van [[Ysland]] – en ook die wêreld se mees noordelik geleë hoofstad: Sy [[breedtegraad]] lê teen 64° 09' Noord net effens suid van die Noordpoolsirkel (66° 33'). Die stad met 'n bevolking van naastenby 140&nbsp;000 inwoners lê aan die voet van die bergpiek Esja met 'n hoogte van 900 meter en aan die suidoewer van die Faxaflóibaai, wat deel uitmaak van die [[Atlantiese Oseaan]], en fungeer as die administratiewe, kulturele en ekonomiese spilpunt van Ysland. Reykjavik huisves die meeste departemente van die Universiteit van Ysland en verskeie ander tersiêre instellings, teaters, museums en ander kulturele instellings. Die stad beskik daarnaas oor Ysland se belangrikste seehawe. [[Lêer:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju.jpeg|duimnael|links|'n Uitsig oor Reykjavik vanaf Hallgrímskirkja]] Daar word aangeneem dat Reykjavik die plek van die eerste menslike nedersetting in Ysland is wat na historiese oorlewerings in 870 deur Ingólfur Arnarson gestig is. Voor die laat 18de eeu het daar in die gebied egter geen stedelike ontwikkeling plaasgevind nie. Die huidige stad het eers in 1786 as 'n amptelike handelspos ontstaan en het in die volgende dekades stadig gegroei om eers tot 'n gewestelike en later ook nasionale handelsentrum te ontwikkel. Reykjavik vorm vandag die sentrum van Groter Reykjavik, 'n metropolitaanse gebied met 'n bevolking van meer as 200&nbsp;000. Dit is die grootste stad van Ysland en huisves sowat 37,5 persent van die land se totale bevolking. Reykjavik se inwoners trek voordeel uit die stad se moderne infrastruktuur en Ysland se eersterangse welvaartstelsel. Reykjavik is saam met agt ander stede aangewys as die Europese Kultuurhoofstad van die jaar 2000. As gevolg van sy ligging net suid van die Noordpoolsirkel kry Reykjavik gedurende [[midwinter]] slegs vier ure se daglig per dag, terwyl die nagte in midsomer byna so helder soos die dae bly. Reykjavik se Yslandse naam verwys vermoedelik na die stoomwolke wat by die warmwaterbronne in die omgewing opstyg en gaan moontlik terug op 'n vergissing van die eerste setlaar, Ingólfur Arnarson. == Etimologie == [[Lêer:Ingolf by Raadsig.jpg|duimnael|links|'n Moderne (1850) uitbeelding van die eerste Middeleeuse setlaars in Reykjavik]] Die naam "Reykjavik" is van [[Oudnoors]]e oorsprong, saamgestel uit die wortels ''reykr'' ("rook") en ''vík'' ("baai"). Die naam is glo ontleen van damp uit warmwaterbronne in die streek. Die oorspronklike naam was ''Reykja'''r'''-vík'', met 'n "r" as [[agtervoegsel]] vir die [[Genitief|genitiewe]] eenvoud van ''reykr''; die moderne weergawe ''reykja-'' gebruik die genitiewe meervoud. Die naambetekenis is steeds duidelik in beide Yslands en [[Noors]] (''røyk'' + ''vik''). Die naam het oorspronklik verwys na beide die baai aan die noordelike oewer van die moderne stadsentrum tussen ''Örfirisey'' en ''Laugarnes'', asook na die landgoed en plaas van Ingólfr Arnarson. Dié naamgebruik het egter dadelik ná die stigting in onbruik verval en na die landgoed is verwys as ''Vík á Seltjarnarnesi'' totdat die naam Reykjavik herleef is toe stedelike ontwikkeling eeue later begin het.<ref>{{is}} {{cite web |url=http://www.visindavefur.is/svar.php?id=2252 |title=Er eitthvert örnefni á höfuðborgarsvæðinu eða vík eða vogur, sem heitir Reykjavík? |publisher=Vísindavefurinn |accessdate=7 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107112309/https://www.visindavefur.is/svar.php?id=2252 |archive-date=7 November 2017 |url-status=live}}</ref> == Geografie == [[Lêer:Videy 085.jpg|duimnael|Die eiland Viðey en die bergpiek Esja, soos gesien vanuit Reykjavik]] [[Lêer:Ellirardalur11.JPG|duimnael|Die Elliðaárivier naby Reykjavik]] Reykjavik lê op die [[skiereiland]] Reykjanesskagi in die suidweste van die [[eilandnasie]] Ysland, alhoewel die voorstede reeds verder oos- en suidwaarts uitgebrei het. Die landskapsvorme van Reykjavik se omgewing word deur skiereilande, inhamme, seestrate en eilande gekenmerk. Reykjavik beslaan danksy sy minder digbevolkte voorstede met ruim vrystaande gesinshuise 'n relatief groot oppervlakte. 10&nbsp;000 jaar gelede het die [[laaste glasiale tyd]], 'n besonders koue periode van 'n ystydperk, van die huidige [[ystydperk]] geëindig. Tydens die glasiale tyd het 'n groot [[gletser]] groot dele van die stadsgebied bedek, terwyl ander dele nog met seewater oorstroom was. In die warmer periodes teen die einde van die glasiale tyd was sommige bergspitse soos Öskjuhlíð nog eilande. Die vroeëre seevlak word deur afsaksels met mossels gekenmerk wat (soos naby Öskjuhlíð) tot 43 meter bo die huidige seevlak verrys. Bergspitse soos Öskjuhlíð en Skólavörðuholt is blykbaar oorblyfsels van vroeëre [[Skildvulkaan|skildvulkane]] wat tydens die warmer periodes van die ystydperk nog aktief was. Ná die glasiale tyd het die swaar gletsers begin afsmelt en die landmassa in die gebied het verrys en sy huidige gestalte gekry. Die hoofstadgebied is egter nog steeds deur aardbewings en vulkaanuitbarstings geskud. Tydens een van hierdie vulkaanuitbarstings het lawa deur die Elliðaárvallei tot by die Elliðavogurbaai gevloei. Die verskuiwing van [[Plaattektoniek|tektoniese plate]] wat dwarsdeur Ysland loop, raak ook die skiereiland Reykjanesskagi met kleiner [[aardbewing]]s. Die Elliðaá is die grootste rivier wat deur Reykjavik vloei. Alhoewel die rivier nie bevaarbaar is nie word dit nogtans as een van die beste Yslandse riviere vir salmhengelaars beskou word. Tjörnin, 'n klein meer in die stadsentrum, is een van die belangrikste broeiplekke vir watervoëls in die suidweste van Ysland. == Klimaat == [[Lêer:Esja01.jpg|duimnael|Die berg Esja in die [[winter]]]] Reykjavik word gekenmerk deur 'n polêre seeklimaat met relatief milde [[winter]]s en koel [[somer]]s, en oor die seisoene heen is daar min wisseling ten opsigte van die hoeveelheid neerslag. Ondanks sy ligging in die Noord-Atlantiese Oseaan is Reykjavik se temperature vanweë die matigende invloed van die [[Golfstroom]] op Ysland se kusgebiede nie laer as dié van byvoorbeeld [[Toronto]] of [[New York Stad|New York]] nie. Die absolute uiterste temperature beweeg op 'n skaal tussen sowat -17&nbsp;°C en +24&nbsp;°C; die kwik styg egter selde bo 20&nbsp;°C. As gevolg van sy ligging aan die kus is Reykjavik dikwels aan stormweer blootgestel. Daar word jaarliks sowat 1250 sonskynure en 210 reëndae aangeteken. {{Tabel weergemiddeldes | locatie = Reykjavik | bron = IMO (1981–2010)<ref>{{is}} [http://www.vedur.is/Medaltalstoflur-txt/Stod_001_Reykjavik.ManMedal.txt weergemiddeldes]</ref><ref>{{en}} [https://worldweather.wmo.int/097/c00189.htm Wêreldmeteorologiese Organisasie], in samewerking met die [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070831221536/andvari.vedur.is/english/ ''Icelandic Meteorological Office'']</ref> <!-- maandeliks temperatuur – neerslaggemiddeldes --> | jan_gem= 0.0 | jan_gem_ns = 75.6 | feb_gem= 0.1 | feb_gem_ns = 71.8 | mrt_gem= 0.6 | mrt_gem_ns = 81.8 | apr_gem= 3.0 | apr_gem_ns = 58.3 | mei_gem= 6.6 | mei_gem_ns = 43.8 | jun_gem= 9.5 | jun_gem_ns = 50.0 | jul_gem= 11.2 | jul_gem_ns = 51.8 | aug_gem= 10.7 | aug_gem_ns = 61.8 | sep_gem= 8.0 | sep_gem_ns = 66.5 | okt_gem= 4.4 | okt_gem_ns = 85.6 | nov_gem= 1.9 | nov_gem_ns = 72.5 | dec_gem= 0.6 | dec_gem_ns = 78.7 | jaar_gem=4.7 | jaar_gem_ns = 798.2 <!-- gemiddelde minima en maksima --> | jan_gem_min= - 2.4 | jan_gem_max= 2.5 | feb_gem_min= - 2.4 | feb_gem_max= 2.8 | mrt_gem_min= -1.9 | mrt_gem_max= 3.4 | apr_gem_min= 0.5 | apr_gem_max= 6.1 | mei_gem_min= 3.8 | mei_gem_max= 9.7 | jun_gem_min= 7.0 | jun_gem_max= 12.4 | jul_gem_min= 8.8 | jul_gem_max= 14.2 | aug_gem_min= 8.4 | aug_gem_max= 13.6 | sep_gem_min= 5.7 | sep_gem_max= 10.9 | okt_gem_min= 2.2 | okt_gem_max= 7.0 | nov_gem_min= -0.5 | nov_gem_max= 4.2 | dec_gem_min= -1.8 | dec_gem_max= 3.1 | jaar_gem_min= 2.3 | jaar_gem_max= 7.5 <!-- maanduiterstes --> | jan_a_min= | jan_a_max= | feb_a_min= | feb_a_max= | mrt_a_min= | mrt_a_max= | apr_a_min= | apr_a_max= | mei_a_min= | mei_a_max= | jun_a_min= | jun_a_max= | jul_a_min= | jul_a_max= | aug_a_min= | aug_a_max= | sep_a_min= | sep_a_max= | okt_a_min= | okt_a_max= | nov_a_min= | nov_a_max= | dec_a_min= | dec_a_max= | jaar_a_min= | jaar_a_max= <!-- ure se sonskyn --> | zujan= 20 | zufeb= 57 | zumrt= 109 | zuapr= 163 | zumei= 199 | zujun= 176 | zujul= 172 | zuaug= 154 | zusep= 120 | zuokt= 91 | zunov= 38 | zudec= 12 | <!-- neerslagdae > 0,1&nbsp;mm --> | jan= | feb= | mrt= | apr= | mei= | jun= | jul= | aug= | sep= | okt= | nov= | dec= | jaar= }} <!--{| class="wikitable" ! style="background: #99CCCC; color: #000080" height="17" | Maand ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Januarie" | Jan ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Februarie" | Feb ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Maart" | Mar ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="April" | Apr ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Mei ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Junie" | Jun ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Julie" | Jul ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Augustus" | Aug ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="September" | Sep ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Oktober" | Okt ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="November" | Nov ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" abbr="Desember" | Des ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Jaar |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Gem. maksimum | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 1,9^°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2,8^°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 3,2^°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 5,7^°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 9,4^°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 11,7^°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 13,3^°C | style="background: #FFCC66; color:#000000;" | 10,1^°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 11^°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 6,8^°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | 3,4^°C | style="background: #FFFFCC; color:#000000;" | 2,2^°C | style="background: #FFFF99; color:#000000;" | '''6,8^°C''' |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" height="16;" | Gem. minimum | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -3^°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -2,1^°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -2^°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 0,4^°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 3,6^°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 6,7^°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 8,3^°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 7,9^°C | style="background: #FFFF99; color: black;" | 5,0^°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | 2,2^°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -1,3^°C | style="background: #FFFFFF; color: black;" | -2,8^°C | style="background: #FFFFCC; color: black;" | '''1,9^°C''' |- ! style="background: #99CCCC; color:#000080;" | Neerslag | style="background: #6695ED;" | 75,6<small>mm</small> | style="background: #67CEEB;" | 71,8<small>mm</small> | style="background: #67CEEB;" | 81,8<small>mm</small> | style="background: #80FFC0;" | 58,3<small>mm</small> | style="background: #C0FFC0;" | 43,8<small>mm</small> | style="background: #C0FFC0;" | 50<small>mm</small> | style="background: #80FFC0;" | 51,8<small>mm</small> | style="background: #80FFC0;" | 61,8<small>mm</small> | style="background: #67CEEB;" | 66,5<small>mm</small> | style="background: #6695ED;" | 85,6<small>mm</small> | style="background: #6695ED;" | 72,5<small>mm</small> | style="background: #6695ED;" | 78,7<small>mm</small> | style="background: #FFFFFF;" | '''798,2<small>mm</small> ''' |}--> == Geskiedenis == === Die stigting van Reykjavik === [[Lêer:LandnamabokManuscriptPage.jpg|duimnael|upright|'n Velmanuskrip uit die ''Landnámabók'' wat die Noorse kolonisasie van Ysland in die 9de en 10de eeu beskryf]] Die kolonisasie van Ysland deur [[Noorweë|Noorse]] setlaars het sy aanvang in die 9de eeu geneem. In die tradisionele geskiedskrywing en historiese dokumente wat bewaar gebly het, word na Ingólfur Arnarson as die eerste permanente inwoner van Reykjavik verwys – hy het hom omtrent 870 n.C. in die gebied gevestig en by die huidige Hoofstraat 'n uitgestrekte boerdery opgerig. Vanweë die beskikbaarheid van moerasyster, turf (wat as brandstof gedien het), dryfhout en eiers van seevoëls wat maklik op die strande opgetel kon word, die akkergrond op die nabygeleë eilande, die warmwaterbronne en weivelde van die omgewing en die ryk visgronde langs die kus en riviere wat van salms gewemel het, was die baai van Reykjavik 'n uiters geskikte plek vir die stigting van 'n landgoed. [[Vis]] was dan ook die eerste setlaars se [[stapelvoedsel]]. Die manlike nakomelinge van Ingólfur en sy vrou Hallveig het vanweë hul status as nasate van die eerste setlaar-egpaar as 'n soort religieuse en wêreldlike leiers (Yslands ''Allsherjargoði'') gefungeer. Hulle het onder meer in 930 'n belangrike rol by die stigting van die eerste parlement, die ''Alþingi'', in Þingvellir gespeel. Ingólfur en Hallveig se kleinseun Þorkell máni het as Wetspreker of hoogste amptenaar van die parlement gedien, en sy seun Þormóður het later, toe die [[Yslanders]] die [[Christendom|Christelike]] geloof in omtrent 1000 aangeneem het, as ''Allsherjargoði'' gefungeer. Arnarson het aanvanklik vermoedelik 'n waaksame ogie oor sy uitgestrekte landgoed gehou en gehoop om self te bepaal watter setlaars hulle in sy invloedsfeer in die suidweste van Ysland mog vestig.<ref>{{en}} [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050302054216/www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk_e/874-1200/ ''Ingólfur Arnarson and his Descendants''], deel van die [http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk_e/ History of Reykjavík]. Verkry op 27 Desember 2007.</ref> Die oppervlakte van sy landgoed het egter geleidelik afgeneem, vermoedelik omdat die land onder sy erfgename verdeel is. In elk geval het naby Seltjarsnes nuwe landgoedere ontstaan wat ten opsigte van hulle oppervlakte met Reykjavik kon meeding. Ná die jaar 1000 het wolprodukte tot Ysland se belangrikste uitvoergoedere ontwikkel en Reykjavik, wat slegs op vissery as sy bron van inkomste kon steun, het sy ekonomiese belangrikheid geleidelik kwytgeraak. === Landbou en kloosterlewe === [[Lêer:ThingvellirAlmanagjaClouds.jpg|duimnael|Ysland pronk met een van die oudste wetgewende vergaderings in Europa. Op hierdie rots naby die Almanagjá-kloof is tradisioneel besluite oor wette geneem]] In die tydperk tussen 1200 en 1750 was daar net 'n aantal kleiner en groter boerderye in die huidige hoofstadgebied. Die baai, wat dikwels net Vík genoem is, was die tuiste van boere en veetelers. Vroeë bronne uit hierdie periode bevat min inligting oor hierdie boerderygemeenskappe, en eers in die laat Middeleeue het die bewoners volgens historiese dokumente as welvarende landeienaars, distrikhoofde en parlementslede bekend gestaan. Die eerste kerkgebou in die gebied het omtrent of selfs voor 1200 ontstaan. Die Augustyne-klooster, wat in 1226 op die eiland Viðey gestig is, het tot een van Ysland se welvarendste kerklike instellings gegroei. Die [[klooster]], wat aan die Jonkvrou Maria gewy is, het oor 'n beduidende biblioteek beskik en was 'n belangrike literêre sentrum waar talle boeke geskryf is. In die laat Middeleeue het die klooster ook tot 'n bedevaartsentrum ontwikkel. Die suidelike gedeelte van Faxaflóibaai in die suidweste het tot die politieke en handelsentrum begin ontwikkel; in hierdie gebied het ook die klooster, kerk en koning oor landgoedere beskik. Die koninklike goewerneur se amptelike setel is op die landgoed Bessastaðir gevestig. Die Reformasie in Denemarke het ook die Deense besitting Ysland geraak en die klooster is op [[Pinkster]]sondag 1539 deur die plaaslike verteenwoordiger van die Deense koning, Didrik von Minden, gekonfiskeer. Sy manne het die klooster geplunder en die monnike aangeval. Met die voltooiing van die Reformasie in Ysland is die klooster in 1550 ontbind en sy besittings aan die Deense koning oorgedra. Ná die afsterwe van die laaste onafhanklike landeienaar in Reykjavik in die vroeë 17de eeu is die landgoed deur die Deense Kroon aangekoop. === Ekonomiese groei tussen 1750 en 1800 === [[Lêer:Across faxafloi 2.jpg|duimnael|Reykjavik met die Faxaflóibaai in die agtergrond]] Met die opkoms van die ekonomiese ideologie van die merkantilisme in Europa het heersers die ekonomiese groei in hulle gebiede deur die opbou van plaaslike nywerhede en ander ondernemings begin bevorder. In Ysland het die Deense owerhede die sogenaamde ''Innréttingar'' ('n Yslandse leenvertaling van die Deense ''Indretninger'' of "ondernemings") in die lewe geroep, aan wie ook die landgoedere in Reykjavik en Örfirisey oorgedra is. Die oprigting van 'n plaaslike wolbedryf het ook aan die beginpunt van Reykjavik se ontwikkeling tot 'n dorp gestaan. Deense en Duitse ambagsmanne is genooi om Yslanders op te lei en die ''Innréttingar'' het vinnig oor opgeleide inheemse mannekrag beskik. Uiteindelik was hierdie instellings daarop gemik om 'n breed-gebaseerde ekonomiese opswaai in Ysland aan te spoor. Die visserybedryf, skeepsbou, landbou en swawelontginning in plaaslike myne was die eerste sektore wat danksy hierdie beleid beduidende vordering gemaak het. In Reykjavik het veral fabrieke vir die wolverwerking en wewerye ontstaan wat met ingevoerde spinwiele en weefstoele toegerus is. Ander belangrike nywerhede was die vervaardiging van toue en kuipe en looierye. Ná die jaar 1767 het die ''Innréttingar'' 'n ekonomiese agteruitgang ervaar, en slegs die wolbedryf het nog tot in die 19de eeu goed presteer. === Die 19de eeu === [[Lêer:Althingishusid.jpg|duimnael|Die ''Alþingishúsið'', Ysland se parlementsgebou]] [[Lêer:Reykjavik-downtown-1836-august-mayer.jpg|duimnael|Reykjavik in 1836]] Op 18 Augustus 1786 het die Deense koning die bestaande handelsmonopolie afgeskaf en op 17 November is eksklusiewe handelsregte aan ses gemeenskappe toegeken. Handelsregte was nogtans beperk tot onderdane van die Deense koning, sodat die plaaslike handel nog steeds deur Deense sakemanne oorheers is. Enkele jare later het 'n klein aantal Deense en Noorse handelaars hul sakegeboue in Reykjavik opgerig. Hul Yslandse ondernemings was merendeels filiaalmaatskappye wat met behulp van plaaslike bestuurders vanuit die hoofkantore in Denemarke en Noorweë bestuur is. Naas handelaars, agente en vakarbeiders was ook ambagsmanne daarop geregtig om hulle as vryburgers in Reykjavik te vestig. Die stad het vinnig spesialiste uit 'n groot aantal beroepsvelde gelok. Die tradisionele ruilhandel is egter eers in die laat 19de eeu deur 'n moderne geldekonomie vervang. 'n Ander belangrike gebeurtenis in die ekonomiese geskiedenis van Ysland was die invoering van vryehandel vir burgers van alle nasionaliteite in 1855. In die laaste twee dekades van die 19de eeu was gevolglik steeds meer handelsgoedere en dienste beskikbaar. Yslandse handelaars het 'n steeds belangriker rol begin speel en nuwe handelsbetrekkinge is met Noorweë en die [[Verenigde Koninkryk]] aangeknoop. Die feesvieringe in 1874 ter geleentheid van die eerste millennium van die Noorse kolonisasie was 'n belangrike gebeurtenis in die geskiedenis van Reykjavik. Die infrastruktuur, veral paaie, is opgeknap en uitgebou en die stad het kort daarna ook sy eerste straatverligting gekry. In 1881 is die parlementsgebou op die nuwe stadsplein opgerig. Die inwoners het nou baie trots gevoel op hul nasionale erfenis en by 'n groeiende aantal sosiale en kulturele aktiwiteite betrokke geraak. Ook die aantal plaaslike publikasies het vinnig toegeneem. Die nasionale trots het sy stempel ook op die plaaslike argitektuur afgedruk. Welvarende burgers het vir hulle indrukwekkende huise in die Neo-klassieke styl laat bou, terwyl landlose werkers hul tradisionele turfhuise met steengeboue vervang het. === Die 20ste eeu === [[Lêer:StjornaradidRvk.JPG|duimnael|Stjórnarráðið, die Yslandse regeringsgebou in Reykjavik]] [[Lêer:NesjavellirPowerPlant edit2.jpg|duimnael|Die [[Geotermiese energie|geotermiese]] kragsentrale Nesjavellir naby Reykjavik]] [[Lêer:Höfði.jpg|duimnael|Die spitsberaad van supermoondhede in 1986, waaraan die [[Sowjetunie|Sowjet]]-leier [[Michail Gorbatsjof]] en die Amerikaanse president [[Ronald Reagan]] deelgeneem het, het in Reykjavik se Höfði-huis plaasgevind]] [[Lêer:Bundesarchiv Bild 183-1986-1012-009, Reykjavik, Ronald Reagan, Michail Gorbatschow.jpg|duimnael|Ronald Reagan en Michail Gorbatsjof 1986 in Reykjavik]] Die wetenskaplike en tegnologiese vooruitgang van die laat 19de en vroeë 20ste eeu het ook die Yslandse ekonomie geraak. Reeds in 1897 is die eerste masjiene met keroseenenjins ingevoer, terwyl die visserybedryf in toenemende mate op gemotoriseerde en stoomaangedrewe bote gesteun het. Die bevolking van Reykjavik was in 1901 egter nog steeds net sowat 5000 mense.<ref>{{de}} ''Island. Polyglott APA Guide 2007/2008''. Berlyn en München: Langenscheidt 2007, bl. 156</ref> Die 20ste eeu het ook verreikende politieke veranderings meegebring. In 1904 het Ysland 'n outonome gebied geword met 'n eie minister wat aan die parlement verantwoordelik was en die eerste regeringsgeboue is in Reykjavik opgerig. Die stad het nou amptelik [[Kopenhagen]] as hoofstad van Ysland vervang. In 1918 het Ysland 'n selfregerende gebied onder die Deense Kroon geword. Die oorspronklik landelike bevolking het met die diepgrypende ekonomiese en politieke veranderings 'n verstedelikingsproses ondergaan wat van Reykjavik die grootste stad in die land gemaak het en waar uiteindelik sowat 'n derde van die Yslandse bevolking gekonsentreer was. Die industrialisasie en groeiende bevolkingsyfers het nuwe politieke instellings en 'n moderne infrastruktuur noodsaaklik gemaak. In 1908 is vir die eerste keer naas die bestaande stadsraad ook die amp van burgemeester ingevoer, en in die volgende jaar is met die watervoorsiening die eerste infrastruktuurprojek aangepak. 'n Dreinering- en rioolstelsel was deel van hierdie projek. Die plaaslike gasaanleg, wat in 1910 ingewy is, was Reykjavik se eerste kragsentrale. Die Elliðaár-waterkragsentrale het in 1921 gevolg. In 1912 was Austurstræti Reykjavik se eerste straat wat 'n teerblad gekry het en die eerste sypaadjies is aangelê. Nogtans was Reykjavik-hawe, wat in die tydperk tussen 1913 en 1917 gebou is, die stadsraad se grootste projek in die vroeë 20ste eeu. Hierdie hawe was in die tydperk tussen die twee wêreldoorloë die tuishawe van die meeste Yslandse treilers, en die vangste is merendeels plaaslik verwerk as soutvis. Ná die elektrifisering van visseryfabrieke in die vroeë 1920's was die grootskaalse uitvoer van bevrore vis na die Verenigde Koninkryk die tweede beduidende tegniese vernuwing in die visserybedryf. Vangste is nou oorwegend in dié land verkoop [[Geotermiese energie]] is vanaf 1930 vir verwarmingdoeleindes ingespan; warm water uit die bronne in Laugardalur, wat tot dusver eeue lank net gebruik is om wasgoed skoon te maak, is nou met pypleidings na Reykjavik vervoer. Tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] het die meeste huishoudings in die stad al oor geotermiese verwarming beskik. Motorvoertuie is eers ná die jaar 1913 in groter hoeveelhede ingevoer, alhoewel daar tot by die Tweede Wêreldoorlog oorwegend kommersiële voertuie soos huur- en vragmotors was. Reykjavik se busmaatskappy is in 1931 as 'n privaat onderneming gestig. In die [[lente]] van 1940 is Ysland deur Britse troepe beset: na die Duitse besetting van Denemarke op 9 April van daardie jaar het Brittanje neutrale Ysland vreedsaam beset in 'n poging om dit van die [[Duitsers]] te weerhou. Tot aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog was byna net soveel soldate as burgerlikes in die stad. In 1941 het die Verenigde State die militêre beskerming van Ysland waargeneem. Die besetting deur buitelandse troepe het 'n groot aantal nuwe werkgeleenthede aan die plaaslike bevolking verskaf en die invoer van nuwe tegnologieë bevorder. In die jare ná die oorlog was Reykjavik in vergelyking met ander Europese hoofstede nog steeds eerder 'n groot dorp as 'n moderne [[metropool]]. Verbeterings in landboutegnologie het die aanvraag vir landarbeiders verminder en, gepaard met 'n bevolkingsgroei te danke aan die verbeterde lewensomstandighede, het talle jongmense hulle in die stad gevestig. Ysland was in hierdie tydperk steeds 'n baie geïsoleerde land waaraan min buitelandse toeriste 'n besoek afgelê het. Desondanks het die modernisme uiteindelik ook in Ysland posgevat. In 1950 is die Nasionale Teater in Reykjavik geopen en die Yslandse Simfonieorkes gestig. Die sestigerjare was 'n periode van ongekende groei. Steeds meer inwoners het oor hul eie motors beskik en as vakansiegangers na bestemmings in [[Suid-Europa]] gevlieg. Die Yslandse [[lugredery]], Loftleiðir, het transatlantiese verbindingsvlugte via Ysland aangebied en sodoende buitelandse toeriste gelok. Ysland se isolasie was nou iets van die verlede en die eerste internasionale hotelle is opgerig om buitelandse besoekers te huisves. Ook Reykjavik se kulturele lewe is bevorder. Kunsfeeste is vanaf 1970 jaarliks gehou en steeds meer internasionaal bekende kunstenaars het in Ysland opgetree. Die spyskaarte in plaaslike restaurante is met spesialiteite van ander kookkunste verryk en in die 1990's is 'n einde aan die verbod op die bediening van bier geplaas het (dié verbod het uit die vroeë 20ste eeu dateer). Die middestad van Reykjavik pronk nou met 'n groot aantal kroeë en ander vermaaklikhede. Reykjavik se internasionale status is met die spitsberaad van supermoondhede in 1986 bevestig wat in die plaaslike Höfði-huis gehou is. Hierdie ontmoeting tussen die Amerikaanse en Sowjet-leiers het die einde van die [[Koue Oorlog]] ingelui. Die plaaslike musiekbedryf het met internasionale popsterre soos [[Björk]] en [[Sigur Rós]] bekendheid verwerf. Reykjavik is daarnaas as een van nege Europese kulturele hoofstede van die jaar 2000 aangewys. Sedert die 1990's het Reykjavik – wat vroeër eerder as 'n vervoersentrum beskou is – met sy skitterende naglewe en eersterangse ontwerpersboetieke steeds meer buitelandse toeriste begin lok. Lae pryse vir sommige modeartikels het moontlik tot hierdie gewildheid bygedra, net soos die spitsberaad van 1986 en die daarmee gepaardgaande publisiteit, asook die plaaslike musieklewe.<ref name="apa">{{de}} ''Island. APA Guide 2007/2008'', bl. 160</ref> Alkohol- en dwelmmisbruik en (meestal kleinskaalse) misdaad kom tans ook soms in Reykjavik voor. Desondanks word Reykjavik onder die veiligste stede ter wêreld gereken.<ref name="apa" /> == Ekonomie en vervoer == [[Lêer:Engey beacon.jpg|duimnael|'n Vuurtoring buite Reykjavik-hawe]] [[Lêer:Reykjavik Airport aerial.jpg|duimnael|Lugbeeld van Reykjavik se lughawe]] In Reykjavík is veral ondernemings uit die dienstesektor en visserybedryf asook hoëtegnologie-nywerhede soos geen- en biotegnologiese laboratoria gesetel. Beduidende maatskappye sluit ''Síminn'' (Yslandse telekom), ''Eimskip'' (vervoer), ''FRISK Software International'' (antivirus-sagteware), ''HB Grandi'' (vissery), ''Stodir'' (bankdienste en vervoer), ''Glitnir'' (bankdienste), ''DeCODE Genetics'' (farmaka), ''Kaupþing banki'' (bankdienste), ''Landsbanki'' (bankdienste), ''Vodafone Iceland'' (telekommunikasie), ''Icelandair Group'' (reise) en ''CCP Games'' (rekenaarspele) in. Reykjavík het die hoogste aantal motors per capita van alle stede wêreldwyd en beskik intussen oor 'n aantal stedelike snelweë (waarvan sommige ses rylane het). Die "Ringstraat nommer 1" loop deur die voorstede en verder in oostelike rigting tot by Árborg, in noord-westelike rigting – rondom die bergmassief Esja – tot by Akranes en Borgarnes. Die staatsroete na die internasionale lughawe naby Keflavík word tans tot vier rylane uitgebrei. Daar is geen treinstasie in Reykjavík nie aangesien Ysland nie oor 'n spoorwegstelsel beskik nie, en ook tremlyne word weens die risiko van aardbewings nie gebou nie. Reykjavík beskik oor 'n doelgerigte openbare vervoerstelsel – busse bedien 'n aantal stedelike roetes met vyf desentrale busstasies en een sentrale busterminaal, die ''BSÍ''. Die gebruik van krag of waterstof as energiebron vir busse word tans oorweeg en getoets. Die lughawe van Reykjavík, wat tydens die Tweede Wêreldoorlog deur Britse magte net suid van die stadsentrum naby die Tjörnin-meer aangelê is, hanteer grotendeels binnelandse vlugte. Dit is die tweede grootste lughawe in die land; buitelandse bestemmings is veral Groenland en die Faröer-eilande. Die stad beskik oor twee seehawens – die ou seehawe naby die stadsentrum hanteer oorwegend vissersbote en plesierbote, terwyl Sundahöfn in die ooste die beduidendste vraghawe van Ysland is. == Argitektuur == === Yslandse boukuns === [[Lêer:CityhallReykjavik.JPG|duimnael|Die Raadsaal van Reykjavik]] Die Yslandse boukuns se kenmerkende karakter, wat duidelik van dié van ander Europese gebiede verskil, is te danke aan die tekort aan tradisionele boumateriale. Leem, wat vir die vervaardiging van bakstene gebruik was, is net so skaars soos hout (Ysland het 'n tekort aan bome) en eeue lank is vooraf-vervaardigde bouelemente en houthuise uit Noorweë ingevoer. Die oudste houthuise van Noorse oorsprong dateer uit die laat 18de eeu. Vooraf-vervaardigde Noorse houthuise in die [[Switserland|Switserse]] [[chalet]]-styl het dan ook 'n groot invloed op die Yslandse boukuns uitgeoefen. Yslandse boumeesters het selfs die katalogusse van die Noorse ''Strømmen trævarefabrik'' ("Strømmen-houtfabriek", wat vooraf-vervaardigde huise aangebied het) uit die tydperk tussen 1884 en 1929 bestudeer, om volgens die afbeeldings van houthuise, bouelemente en versierings hul eie boustyl te skep. Eers met die opkoms van [[beton]] was 'n goedkoop nuwe boutegnologie beskikbaar sodat moderne geboue uit inheemse boumateriale opgerig kon word. Ysland se woonbuurte in die [[Internasionale Styl]] van die 1930's en 1940's was 'n geslaagde poging om 'n tipies inheemse, selfstandige karakter aan die boustyl van die [[modernisme]] te gee. Yslandse motiewe soos die jaargetye, lig, water en massiwiteit vind ook in die moderne boukuns neerslag. Uitstekende voorbeelde van moderne Yslandse argitektuur is die Raadsaal van Reykjavik, wat deur die Brits-Yslandse ateljee, Studio Granda, ontwerp en in 1992 voltooi is, en die konsertsaal Harpa wat sy deure in 2011 geopen het. Sy ontwerp is deur Ysland se basaltkolomme geïnspireer. === Stadskarakter === [[Lêer:E 2011-10-27 Reykjavik harbour.jpg|duimnael|Aansig van ''Harpa''. Die konsertsaal is in 2011 ingewy]] [[Lêer:Lambhagi 025.JPG|duimnael|Nuwe woonhuise in die stadsdeel Grafarholt]] Die eerste setlaar, Ingólfur Arnarson, se plaashuis het in die Kvosin-vlakte tussen die huidige hawe en die Tjörninmeer ontstaan en destyds was stene en turf die hoofsaaklike boumateriale. Die huidige straat, Aðalstræti, was oorspronklik 'n paadjie wat die landgoed met die see verbind het. Met die vestiging van die wolbedryf het die eerste geboue, wat nie deel uitgemaak het van Arnarson se oorspronklike landgoed nie, in omtrent 1752 langs Aðalstræti ontstaan. Met die verskuiwing van die biskopsetel van Skálholt na Reykjavik in 1785 het die dorp tot 'n geestelike sentrum ontwikkel en net een jaar later ook stadstatus gekry. Die dorpie Grjótaðorp, wat uit die plaas Grjóti wes van Aðalstræti ontwikkel het, is in 1806 by Reykjavik ingesluit. Teen die middel van die 19de eeu was die stad reeds die administratiewe, opvoedkundige, kulturele en handelsentrum van Ysland. Een van die grootste destydse paaie was Laugarvegur, wat Reykjavik met die warmwaterbronne van Laugardalur verbind het – Reykjavik se natuurlike geotermiese "waskamer". Teen die einde van die 19de eeu het Reykjavik egter nog steeds slegs uit 99 geboue bestaan. Reykjavik het vanuit Krosin en langs die straat Vesturgata begin uitbrei. Ysland het in 1904 nuwe status as selfregerende gebied verkry en die oprigting van nuwe kulturele en opvoedkundige geboue was genoodsaak. Moderne stadsbeplanning het in 1927 'n aanvang geneem, en die Yslandse staatsargitek Guðjón Samúelsson het die eerste ruimtelike ontwikkelingsraamwerk saamgestel wat voorsiening gemaak het vir 'n nuwe stadsentrum met 'n aantal kulturele bouprojekte. Hierdie planne is egter later weer verwerp en in plaas van die beplande sitadel het in 1945 die boubedrywighede vir die Hallgrímskerk (Yslands: ''Hallgrímskirkja'') begin. Die stadswyke Norðurmýri en Melar is deur die stadsargitek Einar Sveinsson volgens funksionalistiese beginsels ontwerp. Reykjavik se argitektuur is dan ook tot in die middel van die 1950's deur dig beboude buurte met lae geboue, 'n kleiner aantal woonstelblokke met tot vier verdiepings en kleiner gesinshuise oorheers. Die eerste groot woonstelblokke met tussen agt en twaalf verdiepings het in 1955 in die Heimar-buurt ontstaan. Nogtans het die Deense stadsbeplanner Peter Bredsdorff in 1960 vir 'n beperking tot maksimaal drie verdiepings gepleit en sy voorstel is by die ontwerp van die nuwe stadsbuurte, Árbær, Breiðholt en Fossvogur, tot in die vroeë sewentigerjare in ag geneem. Intussen word die stadsentrum in toenemende mate deur moderne boukuns oorheers en groter boukomplekse soos die winkelsentrum Kringlan (1987) het ontstaan. Net soos in baie ander Europese stede het bewoners hulle in die 1970's teen die sloping van historiese geboue in die stadsentrum verset. Reykjavik se nuwe stadsbuurte soos Grafarholt en Borgarholt het gevolglik langs die kus uitgebrei, alhoewel die stad volgens die amptelike beplanning in die toekoms ook weer landinwaarts sal groei. === Sakrale boukuns === [[Lêer:Hallgrimskirkja Tower (22059031746).jpg|duimnael|Hallgrímskirkja]] [[Lêer:Domkirkjan-Reykjavík-Iceland-20030526.jpg|duimnael|Dómkirkja]] Die kerk Hallgrímskirkja, wat op 'n klein heuwel aan die beginpunt van die winkelstraat Skolavordustigur lê, is die bekendste baken van Reykjavik. Die kerk is van beton gebou en in 1943 deur die voormalige staatsargitek Guðjón Samúelsson ontwerp. Die gebou is ná meer as veertig jaar se boubedrywighede in 1986 voltooi en vernoem na die beroemde Yslandse digter en Lutherse predikant Hallgrímur Pétursson (1614–1674). Hallgrímskirkja is die grootste kerkgebou in Ysland en sy 73 meter-hoë toring het 'n onmisbare deel van Reykjavik se stadshorison geword. Dit beskik oor 'n [[hysbak]] wat besoekers na die spits neem en bied 'n pragtige uitsig oor die stad. Sy argitektuur versinnebeeld 'n tipiese verskynsel van Ysland se landskap: vulkaniese basaltsteenformasies. Die binneruimte is bekend vir sy helderheid en [[Gotiese argitektuur|Gotiese]] stylelemente. Die kerkvensters van deurskynende glas agter die hoofaltaar bied 'n ongewone uitsig oor die hemel en wolke bo-oor Reykjavik. Voor die kerk is 'n standbeeld ter herdenking van die Yslands-gebore Leifur Eiriksson opgerig, die eerste Europeër wat in omtrent 1000 die Amerikaanse vasteland ontdek het. Die Neo-klassieke Evangelies-Lutherse katedraal, Dómkirkja, is een van die oudste geboue in Reykjavik. Toe die Yslandse biskopsetel vanuit [[Skálholt]] na Reykjavik verskuif is en die eiland Ysland 'n bisdom geword het, was dit uiteindelik noodsaaklik om 'n nuwe katedraal in die stad op te rig. In die winter van 1788 is stene op die bouterrein opgehoop om voldoende boumateriaal vir die boubedrywighede in die somer te verkry. 'n Groep Deense ambagsmanne is vir die projek aangestel, maar aangesien hulle dikwels dronk was het die bouprojek slegs baie stadig gevorder.<ref>{{en}} [https://www.nat.is/travelguideeng/plofin_domkirkjan.htm ''Domkirkjan Lutheran Cathedral''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323223012/https://www.nat.is/travelguideeng/plofin_domkirkjan.htm |date=23 Maart 2019 }} by [http://www.nat.is/default.htm Nordic Adventure Travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080103133630/http://www.nat.is/default.htm |date= 3 Januarie 2008 }}.</ref> Ondanks alle moeilikhede is die kerkgebou in 1796 voltooi en ingewy. Destyds het die katedraal nog sitplekke vir die hele stadsbevolking gebied. Die kerkdak het egter gelek en die gebou was so klam dat die gelowiges vir eers weggebly het. Daar is ontdek dat die hout wat vir die katedraal gebruik is al van die begin af gevrot het. Die doopvont, wat deur die Deense beeldhouer Bertel Thorvaldsen geskep is, is in 1839 ingewy en in 1840 is die katedraal ook van 'n kerkorrel voorsien. In die jare 1847 en 1848 is die kerk onder leiding van die Deense argitek L.A. Winstrup vergroot. Ná enkele dekades waartydens min herstelwerk gedoen is, het 'n Yslandse timmerman die kerk tot sy huidige vorm met sowat 600 sitplekke gerestoureer. Die katedraal se solder het tot 1881 ook Ysland se Nasionale Biblioteek, die Nasionale Museum en die Nasionale Argiewe gehuisves wat uiteindelik na die parlementsgebou verhuis het. Die laaste herstelwerk is in 1999 gedoen. === Sekulêre boukuns === [[Lêer:View From Perlan Viewing Deck.jpg|duimnael|links|Perlan se uitsigdek]] [[Lêer:HofdiRkvIce.JPG|duimnael|Höfði-huis dien tans as 'n gastehuis vir amptelike besoekers van die stadsregering.]] [[Lêer:Reykjavik-42-vom Hallgrimskirchturm-Harpa-2018-gje.jpg|duimnael|Die konsertsaal en konferensiesentrum Harpa is in Mei 2011 ingewy]] Höfði-huis was vroeër een van die bekendste geboue in Reykjavík.<ref>{{de}} ''Polyglott APA Guide: Island'' (2007), bl. 165–166</ref> Die statige huis is oorspronklik in 1909 vir die Franse konsul in Ysland opgerig en wys nog steeds talle kenmerke van sy vroeëre funksie soos die letters ''RF'' ('n afkorting vir ''République Française''), die konsul se naam en die jaar van sy oprigting bo-oor een van sy binnedeure. Later is die huis deur die Yslandse digter en sakeman Einar Benediktsson (1864–1940) en sy gesin bewoon. Die gebou het egter eers met die spitsberaad van supermoondhede in 1986, waaraan die Amerikaanse president Ronald Reagan en die Sowjetleier Michail Gorbatsjof deelgeneem het, internasionale bekendheid verwerf. 'n Japannese miljoenêr het self 'n namaaksel van die huis in sy tuisland laat oprig. Daar was egter ook ander internasionaal bekende persoonlikhede wat 'n besoek aan Höfði-huis afgelê het, soos koningin [[Elizabeth II van die Verenigde Koninkryk|Elizabeth]], die Britse eerste minister, [[Winston Churchill]], en die Duits-Amerikaanse aktrise en sangeres, [[Marlene Dietrich]]. Die gebou is tans in besit van die stad en word veral vir amptelike onthale en munisipale vergaderings gebruik. Die huis staan nie oop vir die publiek nie, maar mag van die buitekant af besigtig word. Perlan (letterlik "die Pêrel") is 'n unieke gebou wat in 1988 op die Öskjuhlið-heuwel opgerig is: 'n reuse-waterreservoir waarin sowat 24 miljoen liter natuurlike geotermiese warm water met 'n temperatuur van 85&nbsp;°C vir verwarmingdoeleindes gestoor kan word.<ref>{{de}} [https://www.eldey.de/Landschaft/Reykjavik/reykjavik.html www.eldey.de: ''Reykjavik'']</ref> In die winter verwarm geotermiese energie, naas Reykjavik se geboue, ook sy strate en sypaadjies. Bo-oor die watertenks is 'n glaskoepel waarin 'n roterende fynproewersrestaurant opgerig is. Die koepel huisves daarnaas ook 'n kafee, terwyl die uitsigdek aan die buitekant 'n panoramiese 360°-uitsig oor Reykjavik en sy omgewing bied. Onderaan die koepel en tussen die watertenks lê 'n ruim atrium waar verskeie uitstallings en ander gebeurtenisse gehou word. Die gebou besit daarnaas ook 'n klein kunsmatige geiser. Een van die watertenks bevat geen warm water nie, maar huisves die Saga-museum wat met sy waspoppe en multimediavertonings die Yslandse Wiking-tydperk en sleutelmomente in die Yslandse geskiedenis behandel.<ref>{{en}} [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041116120946/www.sagamuseum.is/enska/museum.html ''Sagamuseum – Perlan, Reykjavík'']</ref> Naby die Pêrel is Strokkur, 'n kunsmatige geiser wat die spuitende warmwaterbronne van Geysir in die hoogland van Suidwes-Ysland naboots. Die Öskjuhlið-heuwel is 'n beboste gebied met talle voetslaanpaaie. Aan sy voet lê die geotermiese strand van Nautholsvík. [[Lêer:Vista de Reikiavik desde el Paseo de la Bahía, Distrito de la Capital, Islandia, 2014-08-13, DD 150-153 PAN.jpg|duimnael|senter|750px|Panoramiese uitsig oor Reykjavik en die Atlantiese Oseaan op 'n Augustusaand]] == Kuns en kultuur == === Musea === ; Die Nasionale Museum (Þjóðminjasafn) [[Lêer:Þjóðmenningarhús01.jpg|duimnael|Die Nasionale Museum van Ysland]] [[Lêer:Reykjavik - Valthjofstadur Tür 1.jpg|duimnael|'n Gedeelte van die kerkdeur uit ValÞófsstaður (omstreeks 1200)]] [[Lêer:Arbaer museum farm house.jpg|duimnael|'n Plaashuis in die opelugmuseum Árbæjarsafn]] Die Nasionale Museum van Ysland is in 1863 gestig en word sedert 1955 in die huidige gebou gehuisves. Sy versamelings sluit waardevolle kunswerke en ander kulturele voorwerpe soos sierade, wapens, sakrale kuns en alledaagse gebruiksvoorwerpe in. Die beduidendste kunsskatte sluit 'n bronsstandbeeld van die Nordiese god Þór (Thor), 'n Thorshamer (Þórshamar) wat uit silwer vervaardig is en 'n kerkdeur uit ValÞófsstaður in wat met houtsnywerk versier is. Die Nasionale Museum is op 1 September 2004 na heelwat renovasie heropen en maak nou gebruik van moderne rekenaartegnologie om die Yslandse geskiedenis te verduidelik. ; Museum vir die kulturele Erfenis van Ysland (Þjóðmenningarhúsið) Die oorspronklike museumgebou, wat tussen 1906 en 1909 ontstaan het, het aanvanklik 'n groot verskeidenheid Yslandse kunsskatte en versamelings gehuisves, waaronder die Nasionale Biblioteek, die Nasionale Museum, die Nasionale Versameling Handskrifte en die Museum vir Natuurkunde. Mettertyd het die verskillende musea na hul eie geboue begin verhuis, en die Yslandse regering het besluit om die gebou ná sy renovasie as historiese monument te bewaar. In 2000 het dit 'n nuwe funksie as Museum vir die kulturele Erfenis van Ysland gekry. Met sy versameling van handskrifte, 'n groot aantal uitstallings en verskillende aanbiedinge van kulturele aard speel dit tans 'n belangrike rol as sentrum vir Yslandse kultuur en die nasionale kulturele erfenis. ; Die Nasionale Galery (Listasafn) Die Nasionale Galery is by die Tjörnin-meer geleë. Die oudste gedeelte van die gebou is in 1916 en 1917 as yshuis opgerig om vis te konserveer en tussen 1980 en 1988 met 'n nuwe gebou uitgebrei. Die galery vertoon halfjaarliks dele van sy versameling met meer as 5&nbsp;000 kunswerke. Die klemtoon word op werke van Yslandse kunstenaars gelê soos die skilders Ásgrímur Jónsson en Jóhannes Sveinsson Kjarval. Dit word aangevul deur wisselende uitstallings. ; Kjarvalsstaðir Die museum in die straat Flókagata is aan die rand van 'n park geleë en spits hom op werke van die skilder Jóhannes Sveinsson Kjarval (1885–1972) toe. Bykomende wisselende uitstallings behandel onder meer moderne installasiekuns. ; Ásmundarsafn Die museum in die Laugardalur vertoon hoofsaaklik kunswerke wat deur die beeldhouer Ásmundur Sveinsson (1893–1982) geskep is. Voor die huis is 'n skulpturetuin aangelê. ; Einar-Jónsson-Museum Die museum, wat in argitektoniese opsig aan die 1930's herinner, is net voor die Hallgrimskirkja geleë en spits hom op werke van die beeldhouer Einar Jónsson toe. Dit beskik eweneens oor 'n skulpturetuin. ; Árni-Magnússon-versameling van handskrifte Die geleerde Árni Magnússon het gedurende die 17de eeu duisende Middeleeuse handskrifte en ander historiese tekste versamel en hulle na Denemarke gebring. Ná 'n geskil wat jare voortgeduur het, het Denemarke in 1971 uiteindelik ingestem om hierdie beduidende kunsskatte aan Ysland terug te gee. Hulle word deur die Árni-Magnússon-stigting bewaar. Sommige van die handskrifte kan in 'n klein vertoonsaal deur die publiek besigtig word. Die kosbaarste handskrifte sluit die ''Flateyjarbók'' en die ''Codex Regius'' in. ; Die opelugmuseum Árbæjarsafn Hierdie groot opelugmuseum is in die stadsdeel Árbær, buite die stadsentrum, geleë. Hier kan sowat dertig burgerhuise en turfhutte uit die 19de eeu besigtig word. Die personeel dra historiese kleredrag. == Susterstede == * {{vlagikoon|Oekraïne}} [[Lwif]], [[Oekraïne]], sedert 2023.<ref>{{is}} {{cite web |url=https://www.visir.is/g/20232419449d/reykvikingar-skipta-lviv-inn-fyrir-moskvu |title=Reykvíkingar skipta Lviv inn fyrir Moskvu |publisher=Vísir |author=Jakob Bjarnar |date=24 Mei 2023 |accessdate=5 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]], [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]], sedert 1986.<ref name="Susterstede">{{is}} {{cite web |url=https://reykjavik.is/sites/default/files/skjol_borgarstjornarfundur/180914_minnisblad_reykjavikurborg_endurskodun_stefnu_i_erlendum_samskiptum.pdf |title=Minnisblað |publisher=Reykjavik |date=14 September 2018 |accessdate=5 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Kanada}} [[Winnipeg]], [[Kanada]], sedert 1971.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Litaue}} [[Vilnius]], [[Litaue]], sedert 2006.<ref name="Susterstede" /> * {{vlagikoon|Pole}} [[Wrocław]], [[Pole]], sedert 2017.<ref name="Susterstede" /> Voormalige susterstede (ná [[LGBT-regte in Rusland|anti-LGBT-wetgewing in Rusland]] beëindig):<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rferl.org/a/russia-sister-cities-gay-law/25051513.html |title=Sister Cities Ramp Up Russia Boycott Over Antigay Law |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |author=Claire Bigg |date=19 Julie 2013 |accessdate=5 Mei 2024}}</ref> * {{vlagikoon|Rusland}} [[Moskou]], [[Rusland]].<ref name="Susterstede" /> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == ; Geskiedenis * {{en}} [http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk_e/ ''History of Reykjavík''] ; Argitektuur ;; Yslandse boukuns * {{de}} [http://www.fh-bochum.de/presse/fhbojournal/archiv/nr-44-mai-2005/von-der-auslandserfahrung-zum-leben-und-arbeiten-im-ausland.html Hochschule Bochum / Bochum University of Applied Sciences (Duitsland): fhboJournal nommer 44, Mei 2005] ;; Stadskarakter * {{de}} Albrecht, Birgit: ''Architekturführer Island''. München: Deutsche Verlags-Anstalt 2000 ;; Sakrale boukuns * {{en}} [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080324193512/www.visitreykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-17/12_view-61/ Visit Reykjavík: ''Hallgrímskirkja Church''] * {{en}} [https://guidetoiceland.is/book-trips-holiday/day-tours/from-reykjavik Nordic Adventure Travel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190323223012/https://www.nat.is/travelguideeng/plofin_domkirkjan.htm |date=23 Maart 2019 }} ;; Sekulêre boukuns * {{en}} [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080324193603/www.visitreykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-17/12_view-62/ Visit Reykjavik: ''Hofdi House''] * {{en}} [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080324193204/www.visitreykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-17/12_view-63/ Visit Reykjavik: ''The Pearl''] == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Reykjavík}} * {{en}} {{Wikivoyage|Reykjavík}} * {{is}} [http://www.reykjavik.is/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Reykjavik|title=Reykjavík|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=5 Mei 2024}} {{Hoofstede in Europa}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in Ysland]] 3llg3tsrr5dnfv0br634vrp7rp0pm0n 0 27698 2912113 2862943 2026-06-18T07:43:22Z Jcb 223 2912113 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Hansestad Rostock'''<br /> [[Lêer:Rostock asv2018-05 img38 NeuerMarkt.jpg|280px]] <br /><br /> [[Lêer:Rostock Wahlspruch.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Karte Rostock in Deutschland.png|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Rostock Wappen.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flagge Rostock.svg|90px|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Duitsland}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of Mecklenburg-Western Pomerania (state).svg|23px]] [[Mecklenburg-Voorpommere|Mecklenburg]]-<br />[[Mecklenburg-Voorpommere|Voorpommere]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|54|05|N|12|8|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Omtrent 1200 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 24 Junie 1218 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlak:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 181,26 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (31 Desember 2017) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 208&nbsp;409<ref>{{de}} Statistisches Amt Mecklenburg-Vorpommern: ''Statistisches Amt M-V – Bevölkerungsstand der Kreise, Ämter und Gemeinden 2017''. Schwerin 2017, bl. 4</ref> |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 1&nbsp;135,4/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +1 (MET) |- style="border-top:1px solid #999;" | &nbsp;- [[Somertyd]] | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +2 (MEST) |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Gematigde seeklimaat <ref>{{de}} [http://www.klimadiagramme.de/Deutschland/rostock.html ''www.klimadiagramme.de – Rostock'']</ref> |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 8,4&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0,2 / 16,8&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslag | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 592 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Claus Ruhe Madsen |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.rostock.de/ www.rostock.de] |} Die '''Hansestad Rostock''' ([[Duits]]: [ˈʁɔstɔk], {{Audio|De-Rostock.ogg|luister}}) is 'n [[Noord-Duitsland|Noord-Duitse]] hawestad aan die [[Oossee]] met 'n oppervlakte van 181,26 vierkante kilometer en 'n bevolking van 208&nbsp;409 (soos op 31 Desember 2017). Die stad lê in die landsdeel Mecklenburg van die deelstaat [[Mecklenburg-Voorpommere]], en die huidige stadsgebied strek oor 'n lengte van sowat 20 kilometer langs die rivierloop van die Warnow tot by die Oossee. Die geskiedenis en argitektuur van Rostock is beïnvloed deur sy ligging aan die see, sy lidmaatskap in die Middeleeuse [[Hanse]] en die tipiese Hanseaties-Gotiese baksteenboukuns. Rostock is die grootste stad en die kulturele en ekonomiese sentrum van Mecklenburg-Voorpommere en behoort vandag tot die belangrikste seehawens in die Oosseegebied. Die stad is tans ook een van die vernaamste plesierboothawens in [[Duitsland]]. Naas skeepsbou en seehandel steun die plaaslike ekonomie veral op die dienstesektor met toerisme en die Universiteit van Rostock as belangrike verskaffers van werksgeleenthede. == Geskiedenis == === Vroeë geskiedenis === [[Lêer:Rostocker Stadtbestätigung 1213.png|duimnael|links|200px|Met hierdie dokument is Rostock se stadstatus in 1218 bevestig]] [[Lêer:Steintor Rostock Stadtseite.jpg|duimnael|links|200px|Die Steintor ("Steenpoort") met Renaissanceportaal]] Die Duitse stad Rostock het enkele honderd meter wes van 'n Slawiese handelswik ontstaan wat reeds in die [[6de eeu]] deur die Kessyne gestig is – 'n Slawiese stam wat tot die stamgroep van die Wilse behoort het. Die Kessyne het na die uiteenvloeiing van die Warnowrivier as ''rastokŭ'' verwys, en hierdie Slawiese term vorm ook die etimologiese wortel van Rostock se huidige naam.<ref>Eichler, Ernst en Werner Mühlmer: ''Die Namen der Städte in Mecklenburg-Vorpommern''. Rostock: Ingo Koch Verlag 2002</ref> Alhoewel die stad in omstreeks 1200 die Lübeckse stadsreg en sodoende ook stadstatus verkry het, dateer die oudste historiese dokument waarin die plaaslike landsheer die stadstatus bevestig het, uit die jaar 1218.<ref name="hanse">{{de}} [http://www.hanse.org/de/die_hanse/hansestaedte/rostock Städtebund ''DIE HANSE – Hansischer Städteführer Rostock''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724191909/http://www.hanse.org/de/die_hanse/hansestaedte/rostock |date=2008-07-24 }}</ref>Drie selfstandige nedersettings, wat in die eerste helfte van die [[13de eeu]] wes van die stadskern ontstaan het, het in 1265 met Rostock verenig as die ''universitas civitatis''. Rostock se stadsmuur is omtrent in 1300 voltooi. Tussen 1252 en 1323 het Rostock sy vrye toegang tot die Oossee deur grondaankope langs die Warnowrivier se tregtermonding verseker. 'n Aantal voorregte wat deur die landsheer aan die stad toegestaan is – waaronder regspraak in 1358 en die muntreg in 1361 – het saam met die stad se vinnige groei in die ekonomie en ambagte dit die grootste en beduidendste stad in Mecklenburg gemaak. === Rostock as Hansestad === Die Rostockse Landvrede (Duits: ''Rostocker Landfriede'') wat op 13 Junie 1283 deur verteenwoordigers van die Deense koningshuis en die hertoë van Braunschweig en Mecklenburg met die afgevaardigdes van die sogenaamde Wendiese Stede gesluit is, word as die belangrikste Noord-Duitse stedebond van sy tyd en belangrike mylpaal op die ontwikkelingspad van die latere [[Hanse]]bond beskou.<ref name="hanse" /> In die oorheersende "Wendies-Saksiese Derde Deel" van die Hanse het Rostock 'n kardinale plek ingeneem en dikwels as die gasheerstad van Hansedae opgetree. Die [[Noorweë|Wes-Noorse]] hawestad [[Bergen, Noorweë|Bergen]] en die sogenaamde Noorse ''Wieck,'' met die stede Tønsberg en [[Oslo]], het 'n sentrale rol in Rostock se handelsaktiwiteite gespeel wat reeds in die Slawiese tydperk tussen die 6de en 12de eeu 'n aanvang geneem het. Ook Denemarke en Swede met die seehawens in Kalmar en [[Stockholm]], was tradisioneel belangrike handelsvennote, terwyl ander handelsroetes al vroeg na [[Vlaandere]] en die Baltiese lande gevestig is. Danksy die verreikende politieke onafhanklikheid van Rostock, sy mag en ekonomiese welvaart het kuns, kultuur en wetenskappe 'n bloeitydperk beleef. Die universiteit wat in 1419 in Rostock gestig is, is een van die oudstes in Duitsland en Noord-Europa.<ref name="hanse" /> In die vroeë 16de eeu was die stad en sy universiteit die Mecklenburgse en Noord-Duitse sentrum van die Reformasie. Die landsheer se absolutistiese magstrewe, die ekonomiese agteruitgang van die Hansebond in die 17de eeu, toe die Atlantiese handel steeds belangriker geword het, en 'n brand wat in 1677 'n derde van die historiese stadsgebied verwoes het, het Rostock se ekonomiese en politieke invloed verminder. === Die moderne tydperk === [[Lêer:Rostock.jpg|duimnael|Kröpeliner Strasse, winkelstraat in die sentrum van Rostock]] Die stad het eers in die [[19de eeu]] weer 'n belangrike ekonomiese sentrum geword. Rostock se beduidende handelsvloot, die skeepsbou- en landmasjienebedryf, asook chemiese nywerhede, die vervaardiging van boumateriale, voedselverwerking en die boubedryf het tot die vinnige groei van die stad bygedra. Die vinnige uitbreiding van die lugvaartbedryf met ondernemings soos die ''Ernst-Heinkel-Flugzeugwerke'' en ''ARADO'', wat veral tydens die Nasionaal-Sosialistiese diktatuur bevorder is, het Rostock se inwonerstal in die lente van 1935 tot meer as 100&nbsp;000 mense laat groei. Vanweë sy strategiese nywerhede was Rostock tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] 'n teiken van 'n groot aantal lugaanvalle. Die meeste industriële kapasiteite en infrastrukturele hulpbronne is ná die einde van die oorlog gedemonteer en na die Sowjetunie verskeep. Net die skeepsboubedryf het bewaar gebly, maar was verplig om sy produksie byna uitsluitlik as herstelbetaling na die Sowjetunie uit te voer. Ná die stigting van die [[Duitse Demokratiese Republiek]] (DDR) in 1949 is die skeepswerwe net soos verwante nywerhede (skeepselektronika en skeepsdieselvervaardiging) stelselmatig uitgebrei. Met die administratiewe hervormings in die DDR het Rostock in 1952 die hoofstad van die gelyknamige distrik geword. Met die vestiging van die staatsredery DSR en Rostock se strategiese belangrikheid as die enigste seehawe vir oorsese in- en uitvoere, het die stad tot die DDR se sentrum van skeepsbou-, skeepvaart- en hawebedryf ontwikkel. In Mei 1987 het Rostock se bevolking tot 250&nbsp;000 gegroei. Ná die demokratiese hervormings in 1989 en die Duitse hereniging in 1990 het Rostock sy leidende politieke en ekonomiese rol voorlopig kwytgeraak, en die inwonertal het tot 200&nbsp;000 gedaal. Die ekonomiese konsolidasie het van Rostock die belangrikste Duitse seehawe vir internasionale plesiervaarte, asook 'n beduidende hawe vir veerbote gemaak. Rostock tree gereeld as die gasheerstad van internasionale regattas soos die ''Warnemünder Woche'' en ander seiljag- en seilskipsbyeenkomste op. Die ''HanseSail'', 'n byeenkoms van groot seilskepe, lok jaarliks meer as een miljoen besoekers.<ref name="hanse" /> == Sien ook == * [[Carl Jeppe]] * [[Fred Jeppe]] * [[Hermann Jeppe]] * Sir [[Julius Jeppe]] * [[Julius Jeppe sr.]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie}} * {{en}} {{Wikivoyage|Rostock|Rostock}} * {{de}} [http://www.rostock.de/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Rostock-Germany|title=Rostock|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=19 Junie 2019}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Mecklenburg-Voorpommere]] [[Kategorie:Nedersettings langs die Oossee]] qgclrohavcq0mvtbb8ijm6a84um423a 0 28334 2912136 2896111 2026-06-18T08:18:38Z ~2026-35568-32 209589 /* */ 2912136 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Starsinthesky.jpg|300px|duimnael|’n Stervormende gebied in die [[Groot Magellaanse Wolk]].voldoen=yyouth.crash.esuikkz<br /><small>Bron: Nasa/icco</small>]] [[Lêer:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|300px|duimnael|’n Foto van die [[Son]], ’n [[Sterreklassifikasie#Klas G|G-tipe]] [[hoofreeks]]ster. (Die kleure is nie eg nie.)]] ’n '''Ster''' is ’n swaar, helder bol [[plasma]] wat deur [[swaartekrag]] byeengehou word. Die naaste ster aan die [[Aarde]] is die [[Son]], wat die bron is van die grootste deel van die [[energie]] op die planeet. Talle ander sterre is snags van die Aarde af sigbaar as hulle nie deur atmosferiese verskynsels verberg word nie. Hulle lyk soos ’n magdom klein ligpunte weens hul geweldige afstand. Die meeste duidelik waarneembare sterre is histories gegroepeer in [[sterrebeeld]]e en [[asterisme]]s, en die helderste sterre het alledaagse name gekry. Sterrekundiges het oor die eeue heen verskeie [[Lys van sterrekundige katalogusse|katalogusse]] saamgestel wat gestandaardiseerde name aan die sterre gee. Vir die grootste deel van sy bestaan skyn ’n ster vanweë die [[kernfusie]] van [[waterstof]] tot [[helium]] in sy kern – dit laat energie vry wat deur die binnekant van die ster beweeg en daarna na die buitenste ruim uitgestraal word. Wanneer ’n ster se waterstof byna op is en hy groot genoeg is, word natuurlike [[element]]e swaarder as helium gevorm, óf deur ster-nukleosintese tydens sy bestaan óf deur supernova-nukleosintese wanneer ’n baie swaar ster ontplof. Sterrekundiges kan die [[massa]], ouderdom, [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]] (chemiese samestelling) en baie ander eienskappe van ’n ster vasstel deur sy beweging deur die ruimte, [[Magnitude|ligsterkte]] en [[elektromagnetiese spektrum|spektrum]] onderskeidelik. Die totale massa van ’n ster bepaal sy [[evolusie]] en wat aan die einde van sy leeftyd daarmee gebeur. Ander eienskappe van ’n ster word bepaal deur sy evolusiegeskiedenis, soos sy deursnee, rotasie, beweging en temperatuur. Met ’n grafiek van die temperatuur van sterre teenoor hul ligsterkte, bekend as ’n [[Hertzsprung-Russell-diagram]] (HR-diagram), kan die ouderdom en evolusiefase van ’n ster bepaal word. Sterre word gevorm uit wolke van hoofsaaklik waterstof, met ook helium en klein hoeveelhede swaarder elemente. Wanneer die ster se kern dig genoeg geword het, word waterstof in helium omgesit deur kernfusie, en energie word in die proses vrygestel.<ref name="sunshine">{{cite web |last=Bahcall |first=John N. |date=29 Junie 2000 |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html |title=How the Sun Shines |publisher=Nobel Foundation |access-date=30 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616165517/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html |archive-date=16 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die res van die ster se binnekant gelei energie weg van die kern deur ’n kombinasie van stralings- en [[konveksie]]prosesse. Die ster se interne druk voorkom dat dit onder sy eie swaartekrag instort. Wanneer al die waterstof by die kern opgebruik is, sit ’n ster met ’n gemiddelde massa soos die Son uit<ref name="late stages">{{cite web |last=Richmond |first=Michael |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |title=Late stages of evolution for low-mass stars |publisher=Rochester Institute of Technology |access-date=4 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529000432/http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en word ’n [[rooireus]]. In swaarder sterre vind die samesmelting van swaarder elemente plaas by die kern of in lae om die kern. Die ster ontwikkel dan tot ’n gedegenereerde vorm en laat ’n deel van sy materie in die interstellêre omgewing vry, waar dit ’n nuwe generasie sterre sal vorm met ’n groter verhouding van swaar elemente.<ref>{{cite web | url = http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | title = Stellar Evolution & Death | publisher = NASA Observatorium | accessdate = 2006-06-08 | archive-date = 2008-02-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | url-status = dead }}</ref> Intussen word die kern ’n steroorblyfsel: ’n [[witdwerg]], [[neutronster]] of, as sy massa groot genoeg is, ’n [[swartkolk]]. [[Dubbelster|Dubbel-]] en [[veelvoudige ster]]stelsels bestaan uit twee of meer sterre wat verbind word deur hul swaartekrag en gewoonlik in ’n stabiele baan om mekaar wentel. Wanneer twee sulke sterre baie na aan mekaar lê, kan hul swaartekrag-interaksie ’n groot invloed op hul evolusie hê.<ref name="iben">{{cite journal | last = Iben | first = Icko, Jr. | title=Single and binary star evolution | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1991 | volume=76 | pages=55–114 | bibcode=1991ApJS...76...55I | doi=10.1086/191565 }}</ref> Sterre kan deel vorm van ’n baie groter swaartekraggebonde struktuur, soos ’n [[sterreswerm]] of [[sterrestelsel]]. == Waarneming deur die eeue == [[Lêer:Dibuix de Leo.png|duimnael|220px|links|Mense het in die antieke tyd patrone in die sterre gesien en so het die verskillende [[sterrebeeld]]e ontstaan. Hier is ’n uitbeelding van die [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] deur [[Johannes Hevelius]].<ref>{{cite book | first=Johannis | last=Hevelius | year=1690 | title=Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia | location=Gdansk }}</ref>]] [[Lêer:LeoCC.jpg|220px|duimnael|links|Die sterrebeeld Leeu soos dit met die blote oog gesien kan word. Die lyne is bygevoeg.]] Sterre was nog altyd baie belangrik vir beskawings oor die hele wêreld. Hulle is gebruik vir [[godsdiens]]praktyke, [[navigasie]] en oriëntasie. Baie antieke sterrekundiges het geglo die sterre lê in vasgestelde posisies aan die hemelsfeer. Hulle het groepe sterre in sterrebeelde gegroepeer en hulle gebruik om die beweging van die [[Planeet|planete]] en die Son te volg.<ref name="forbes">{{cite book | last1=Forbes | first1=George | title=History of Astronomy | publisher=Watts & Co. | location=London | year=1909 | url=http://www.gutenberg.org/ebooks/8172 | isbn=1-153-62774-4 }}</ref> Die beweging van die Son teen die agtergrondsterre (en die horison) is gebruik om kalenders te skep wat vir landboudoeleindes gebruik kon word.<ref>{{cite web |last=Tøndering |first=Claus |url=http://webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html |title=Other ancient calendars |publisher=WebExhibits |access-date=10 Desember 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121041104/http://www.webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die [[Gregoriaanse kalender]], wat vandag feitlik oral ter wêreld gebruik word, is ’n sonkalender gebaseer op die hoek van die Aarde se rotasie-as met betrekking tot die Son. Die oudste akkurate sterkaart is in 1534&nbsp;v.C. in die [[Antieke Egipte|Antieke Egiptiese]] sterrekunde geskep.<ref>{{cite journal | last=von Spaeth | first=Ove | title=Dating the Oldest Egyptian Star Map | journal=Centaurus International Magazine of the History of Mathematics, Science and Technology | year=2000 | volume=42 | issue=3 | pages=159–179 | url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | accessdate=2007-10-21 | archive-date=2019-01-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190126001022/http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | url-status=dead }}</ref> Die vroegste bekende katalogusse is in die laat 2de millennium v.C. deur die Antieke [[Babilonië|Babiloniese]] sterrekundiges van Mesopotamië saamgestel.<ref name="north 1995 30 31">{{cite book | last=North | first=John | year=1995 | title=The Norton History of Astronomy and Cosmology | location=New York and London | pages=30–31 | publisher=W.W. Norton & Company | isbn=0-393-03656-1 }}</ref> Die eerste sterkatalogus in die [[Griekeland|Griekse]] sterrekunde is in 300&nbsp;v.C. deur [[Aristillus]] saamgestel met die hulp van [[Timocharis]].<ref>{{cite book | last=Murdin | first=P. | year=2000 | month=November | chapter=Aristillus (c. 200 BC) | doi=10.1888/0333750888/3440 | title=Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics | bibcode=2000eaa..bookE3440 | isbn=0-333-75088-8 }}</ref> Die sterkatalogus van [[Hipparchos]] (2de eeu v.C.) het 1&nbsp;020 sterre bevat en is gebruik om [[Ptolemeus]] se sterkatalogus saam te stel.<ref>{{cite book | first=Gerd | last=Grasshoff | year=1990 | title=The history of Ptolemy's star catalogue | publisher=Springer | pages=1–5 | isbn=0-387-97181-5 }}</ref> Hipparchos is ook bekend vir die ontdekking van die eerste aangetekende "[[nova]]" (nuwe ster).<ref>{{cite web |first=Antonios D. |last=Pinotsis |title=Astronomy in Ancient Rhodes |publisher=Section of Astrophysics, Astronomy and Mechanics, Department of Physics, University of Athens |url=http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |access-date=2 Junie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907030222/http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |archive-date= 7 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Baie van die sterre en sterrebeelde se name wat vandag gebruik word, kom uit die Griekse sterrekunde. Ondanks die skynbare onveranderlikheid van die lugruim was die [[China|Chinese]] bewus van die feit dat nuwe sterre gevorm kan word.<ref name="clark">{{cite conference | last1=Clark | first1=D. H. | last2=Stephenson | first2=F. R. | title=The Historical Supernovae | booktitle=Supernovae: A survey of current research; Proceedings of the Advanced Study Institute | pages=355–370 | publisher=Dordrecht, D. Reidel Publishing Co | date=June 29, 1981 | location=Cambridge, England | bibcode=1982sscr.conf..355C }}</ref> In 185&nbsp;n.C. was hulle die eerste sterrekundiges wat ’n [[supernova]] gesien en aangeteken het. Dit is nou bekend as die [[SN 185|SN&nbsp;185]].<ref>{{cite journal | last1=Zhao | first1=Fu-Yuan | last2=Strom | first2=R. G. | last3=Jiang | first3=Shi-Yang | title=The Guest Star of AD185 Must Have Been a Supernova | journal=Chinese Journal of Astronomy and Astrophysics | year=2006 | volume=6 | issue=5 | pages=635–640 | doi=10.1088/1009-9271/6/5/17 |bibcode = 2006ChJAA...6..635Z }}</ref> Die helderste gebeurtenis in die ruimte sover bekend was die supernova [[SN 1006|SN&nbsp;1006]], wat in 1006 gesien is en deur die Egiptiese sterrekundige Ali ibn Ridwan en verskeie Chinese sterrekundiges beskryf is.<ref>{{cite web |date=5 Maart 2003 |url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |title=Astronomers Peg Brightness of History's Brightest Star |publisher=NAOA News |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512190611/https://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die supernova [[SN 1054|SN&nbsp;1054]], waaruit die [[Krap-newel]] ontstaan het, is ook deur Chinese en [[Islam]]itiese sterrekundiges waargeneem.<ref name="SN1054">{{cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=30 Augustus 2006 |work=SEDS |publisher=University of Arizona |title=Supernova 1054 – Creation of the Crab Nebula |url=http://messier.seds.org/more/m001_sn.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424193624/http://www.messier.seds.org/more/m001_sn.html |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="PASP1942">{{cite journal | last=Duyvendak | first=J. J. L. | title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part I. The Ancient Oriental Chronicles | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=54 | issue=318 | pages=91–94 | month=April | year=1942 | bibcode=1942PASP...54...91D | doi=10.1086/125409 }}<br /> {{Cite journal | last=Mayall | first=N. U. | last2=Oort |first2=Jan Hendrik | title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part II. The Astronomical Aspects | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=54 | issue=318 | pages=95–104 | month=April | year=1942 | bibcode=1942PASP...54...95M | doi=10.1086/125410 }}</ref><ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Brecher | first1=K. | last2=Fesen | first2=R. A. | last3=Maran | first3=S. P. | last4=Brandt | first4=J. C. | year=1983 | title=Ancient records and the Crab Nebula supernova | journal=The Observatory | volume=103 | pages=106–113 | bibcode=1983Obs...103..106B }}</ref> [[Middeleeue|Middeleeuse]] Islamitiese sterrekundiges het [[Arabies]]e name aan baie sterre gegee wat vandag nog gebruik word, en hulle het verskeie instrumente ontwerp waarmee die posisie van die sterre vasgestel kon word. Hulle het ook verskeie sterkatalogusse opgestel, soos die ''Boek van die Sterre'' (964) deur die Persiese sterrekundige [[Al Soefi|Abd al-Rahman al-Soefi]], wat verskeie sterre, sterreswerms en sterrestelsels (onder meer die [[Andromeda-sterrestelsel]]) waargeneem het.<ref name=Jones>{{cite book | title=Messier's nebulae and star clusters | url=http://books.google.cz/books?id=IuhLR35I9QUC&pg=&dq#v=onepage&q=&f | first=Kenneth Glyn | last=Jones | publisher=Cambridge University Press | year=1991 | isbn=0-521-37079-5 | page=1 }}</ref> Volgens A. Zahoor het die Persiese geleerde Abu Rayhan Biruni die [[Melkweg]] beskryf as talle fragmente wat die eienskappe van [[newel]]agtige sterre het. Hy het ook die [[breedtegraad]] van verskeie sterre tydens ’n [[maan]]sverduistering in 1019 bepaal.<ref>{{cite web | last=Zahoor | first=A. | year=1997 | url=http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626074150/http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | archivedate=2008-06-26 | title=Al-Biruni | publisher=Hasanuddin University | accessdate=2007-10-21 | url-status=live }}</ref> Vroeë [[Europa|Europese]] sterrekundiges soos [[Tycho Brahe]] het nuwe sterre (later novas genoem) geïdentifiseer en afgelei dat die lugruim nie onveranderlik is nie. In 1584 het Giordano Bruno sommige vroeëre sterrekundiges se mening gedeel dat die sterre soos die Son is en dat van hulle [[eksoplaneet|eksoplanete]], waarskynlik soortgelyk aan die Aarde, kan hê wat om hulle wentel.<ref name="he history">{{cite web |last=Drake |first=Stephen A. |date=17 Augustus 2006 |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |title=A Brief History of High-Energy (X-ray & Gamma-Ray) Astronomy |publisher=NASA HEASARC |access-date=24 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20010604051922/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |archive-date= 4 Junie 2001 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Teen die volgende eeu het sterrekundiges konsensus bereik dat die sterre nes die Son is. Om te verduidelik hoekom die sterre nie ’n swaartekraginvloed op die [[Sonnestelsel]] uitoefen nie, het [[Isaac Newton]] voorgestel dat die sterre eweredig na alle kante toe versprei is.<ref>{{cite web | last=Hoskin | first=Michael | year=1998 | url=http://www.stsci.edu/stsci/meetings/lisa3/hoskinm.html | title=The Value of Archives in Writing the History of Astronomy | publisher=Space Telescope Science Institute | accessdate=2006-08-24 }}</ref> [[Edmond Halley]] het die eerste meting van die [[eiebeweging]] van twee nabygeleë sterre gepubliseer en gewys dat hulle van posisie verander het sedert die tyd van die Antieke Griekse sterrekundiges Ptolemeus en Hipparchos.<ref name="he history" /> [[William Herschel]] was die eerste sterrekundige wat probeer het om die verspreiding van sterre te bepaal. In die 1780's het hy die sterre in ’n reeks metings in 600 verskillende rigtings getel en afgelei dat die getal sterre toeneem in ’n spesifieke rigting, dié van die Melkweg se kern. Sy seun [[John Herschel]] het sy studie in die [[Suidelike Halfrond]] herhaal en ’n soortgelyke toename in dieselfde rigting ontdek.<ref>{{cite journal | last=Proctor | first=Richard A. | title=Are any of the nebulæ star-systems? | journal=Nature | year=1870 | pages=331–333 | url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/HistSciTech/HistSciTech-idx?type=div&did=HISTSCITECH.0012.0052.0005&isize=M | issue=13 | doi=10.1038/001331a0 | volume=1 |bibcode = 1870Natur...1..331P }}</ref> William Herschel het ook onder meer vasgestel dat sommige sterre nie net lyk of hulle naby mekaar lê nie, maar dat hulle fisieke metgeselle is wat dubbelsterstelsels vorm. Die weg na [[sterspektroskopie]] is gebaan deur Joseph von Fraunhofer en Angelo Secchi. Deur die spektrum van sterre soos [[Sirius]] met dié van die Son te vergelyk, het hulle verskille ontdek in die sterkte en hoeveelheid [[spektraallyn|absorpsielyne]] – die donker lyne in ’n sterspektrum vanweë die absorpsie van spesifieke frekwensies deur die atmosfeer. In 1865 het Secchi begin om sterre volgens [[Sterreklassifikasie|spektraalklasse]] te klassifiseer.<ref>{{cite web | last=MacDonnell | first=Joseph | url=http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm | title=Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) the Father of Astrophysics | publisher=Fairfield University | accessdate=2006-10-02 | archive-date=2011-07-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110721210124/http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm | url-status=dead }}</ref> Die moderne manier van sterreklassifikasie is egter in die 1900's deur [[Annie Cannon]] gevestig. Die eerste direkte meting van ’n ster se afstand (dié van [[61 Cygni|61&nbsp;Cygni]] op 11,4&nbsp;[[ligjare]]) is in 1838 deur Friedrich Bessel gedoen deur middel van die [[parallaks]]-tegniek. In die 19de eeu het die bestudering van dubbelsterre toegeneem. In 1834 het Bessel veranderinge in die eiebeweging van die ster Sirius opgemerk en voorgestel dit het ’n versteekte metgesel. Edward Pickering het in 1899 die eerste spektroskopiese dubbelster ontdek toe hy die periodieke splitsing van die ster [[Mizar]] se spektraallyne oor ’n periode van 104 dae waarneem. Gedetailleerde waarnemings van baie dubbelsterre is gedoen deur sterrekundiges soos William Struve en S.W. Burnham, en so kon die massa van sterre vasgestel word uit die berekenings van hul wentelbane. ’n Oplossing vir die probleem om ’n wentelbaan van dubbelsterre af te lei van teleskopiese waarnemings, is in 1827 deur Felix Savary gevind.<ref>{{cite book | first=Robert G. | last=Aitken | title=The Binary Stars | page=66 | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York | year=1964 | isbn=0-486-61102-7 }}</ref> In die 20ste eeu het die wetenskaplike bestudering van sterre met rasse skrede vooruitgegaan. Foto's het waardevolle sterrekundige instrumente geword. Karl Schwarzschild het ontdek dat die kleur van ’n ster, en dus sy temperatuur, vasgestel kan word deur die [[Magnitude|skynbare magnitude]] te vergelyk met die fotografiese magnitude. In 1921 het [[Albert A. Michelson|Albert Michelson]] vir die eerste keer die deursnee van ’n ster gemeet met ’n [[interferometer]].<ref>{{cite journal | last1=Michelson | first1=A. A. | last2=Pease | first2=F. G. | title=Measurement of the diameter of Alpha Orionis with the interferometer | journal=Astrophysical Journal | year=1921 | volume=53 | pages=249–259 | bibcode=1921ApJ....53..249M | doi = 10.1086/142603 }}</ref> Belangrike werk oor die fisiese struktuur van sterre is in die eerste dekades van die 20ste eeu gedoen. In 1913 is die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] ontwikkel. Suksesvolle modelle is ontwikkel om die binnekant van sterre en ster-evolusie te verduidelik. [[Cecilia Payne-Gaposchkin]] het in 1925 in haar Ph.D.-tesis eerste voorgestel dat sterre hoofsaaklik uit waterstof en helium bestaan.<ref>{{cite web |url=http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Payne-Gaposchkin,_Cecilia_Helena@861234567.html |title=" Payne-Gaposchkin, Cecilia Helena." CWP |publisher=University of California |access-date=21 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107100412/http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Payne-Gaposchkin,_Cecilia_Helena@861234567.html |archive-date= 7 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die spektrum van sterre is beter verstaan danksy ontwikkelings in [[kwantumfisika]]. Daardeur kon die chemiese samestelling van die steratmosfeer bepaal word.<ref name="new cosmos">{{cite book | last1=Unsöld | first1=Albrecht | title=The New Cosmos | publisher=Springer | location=New York | year=2001 | edition=5th | pages=180–185, 215–216 | isbn=3-540-67877-8 }}</ref> Met die uitsondering van supernovas, is individuele sterre hoofsaaklik in die [[Plaaslike Groep]] sterrestelsels bestudeer,<ref>e. g. {{cite journal | last1=Battinelli | first1=Paolo | last2=Demers | first2=Serge | last3=Letarte | first3=Bruno | title=Carbon Star Survey in the Local Group. V. The Outer Disk of M31 | journal=The Astronomical Journal | year=2003 | volume=125 | issue=3 | pages=1298–1308 | bibcode=2003AJ....125.1298B | doi = 10.1086/346274 }}</ref> veral in die sigbare deel van die Melkweg (soos gesien kan word in die gedetailleerde sterkatalogusse wat beskikbaar is vir ons sterrestelsel).<ref>{{cite news |title=Millennium Star Atlas marks the completion of ESA's Hipparcos Mission |publisher=ESA |date=8 Desember 1997 |url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS&page=esa_msa |access-date=5 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801015638/http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |archive-date= 1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sommige sterre in die sterrestelsel M100 van die [[Virgo-sterrestelselswerm]], sowat 100&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af, is egter ook bestudeer.<ref>{{cite web |last1=Villard |first1=Ray |last2=Freedman |first2=Wendy L. |date=26 Oktober 1994 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/ |title=Hubble Space Telescope Measures Precise Distance to the Most Remote Galaxy Yet |publisher=Hubble Site |access-date=5 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160706140607/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/ |archive-date=6 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die [[Virgo-superswerm|Lokale Superswerm]] is dit moontlik om sterreswerms te sien, en huidige teleskope kan in beginsel dowwe individuele sterre in die Lokale Groep sien,<ref>{{cite news |title=Hubble Completes Eight-Year Effort to Measure Expanding Universe |publisher=Hubble Site |date=25 Mei 1999 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/ |access-date=2 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219184540/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/ |archive-date=19 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar buite die Lokale Superswerm is nog geen individuele sterre waargeneem nie. == Naamgewing == [[Lêer:John Flamsteed.jpg|duimnael|150px|John Flamsteed]] Die konsep van sterrebeelde het al in die Babiloniese tyd bestaan. Antieke sterrekykers het patrone in die sterre gesien en hulle het dié patrone verbind met sekere aspekte van die natuur en hul [[mite]]s. Twaalf van dié patrone of sterrebeelde lê al langs die sonnebaan (of [[diereriem]]) en hulle het die tekens van [[Astrologie|sterrevoorspelling]] geword.<ref name=koch95>{{cite book | last1=Koch-Westenholz | first1=Ulla | last2=Koch | first2=Ulla Susanne | year=1995 | title=Mesopotamian astrology: an introduction to Babylonian and Assyrian celestial divination | page=163 | volume=19 | series=Carsten Niebuhr Institute Publications | publisher=Museum Tusculanum Press | isbn=87-7289-287-0 }}</ref> Baie van die helder individuele sterre het ook name gekry, veral Arabiese en Latynse name. Die Antieke Grieke het sommige "sterre", nou bekend as [[Planeet|planete]] (van die [[Grieks]]e woord πλανήτης, wat "wandelaar" beteken), verbind met belangrike gode. Die planete [[Mercurius]], [[Venus]], [[Mars]], [[Jupiter]] en [[Saturnus]] het so hul name gekry.<ref name="mythology">{{cite web |last=Coleman |first=Leslie S |url=http://frostydrew.org/papers.dc/papers/paper-myths/ |title=Myths, Legends and Lore |publisher=Frosty Drew Observatory |access-date=15 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410211955/https://frostydrew.org/papers.dc/papers/paper-myths/ |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ([[Uranus]] en [[Neptunus]] het ook gode se name, maar hulle was nie in die antieke tyd bekend nie omdat hulle so dof is en hulle het hul name later gekry.) Omstreeks 1600 is die name van die sterrebeelde gebruik om vir individuele sterre in die ooreenstemmende gebiede name te gee. Die [[Duitsers|Duitse]] sterrekundige [[Johann Bayer]] het ’n reeks sterkaarte geskep en [[Griekse alfabet|Griekse]] letters saam met die [[Genitief|genitiewe]] vorm van die spesifieke sterrebeeld se [[Latyn]]se naam gebruik as name vir die sterre (bv. [[Alpha Centauri]], ook geskryf α&nbsp;Centauri of α&nbsp;Cen). Dit is bekend as [[Bayer-naam|Bayer-name]]. Later is ’n numeringstelsel, wat op die [[regte klimming]] van die sterre geskoei is, bygevoeg in [[John Flamsteed]] se sterkatalogus (bv. [[61 Cygni|61&nbsp;Cygni]]). Dit het bekend geword as [[Flamsteed-naam|Flamsteed-name]].<ref>{{cite web |url=http://www.iau.org/public/naming/ |title=Naming Astronomical Objects |publisher=International Astronomical Union (IAU) |access-date=30 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502120049/http://iau.org/public/naming/ |archive-date=2 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://spider.seds.org/spider/Misc/naming.html |title=Naming Stars |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=30 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524072411/http://spider.seds.org/spider/Misc/naming.html |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Soms word sterre in nuwe katalogusse onder ander name opgeneem om die name in die katalogus eenvormig te hou. Dit kry dan gewoonlik ’n spesifieke voorvoegsel, gevolg deur ’n nommer. So het Alpha Centauri&nbsp;A byvoorbeeld ook die name GJ&nbsp;559A ([[Gliese-katalogus|Gliese-Jahreiß-katalogus]]), HD&nbsp;128620 ([[Henry Draper-katalogus]]), HIP&nbsp;71683 ([[Hipparcos|Hipparcos-katalogus]]) ens. Die [[Internasionale Astronomiese Unie]] (IAU) is die enigste erkende liggaam wat name aan hemelliggame kan gee.<ref name=space_law09>{{cite book | last1=Lyall | first1=Francis | last2=Larsen | first2=Paul B. | title=Space Law: A Treatise | page=176 | publisher=Ashgate Publishing, Ltd | year=2009 | isbn=0-7546-4390-5 | chapter=Chapter 7: The Moon and Other Celestial Bodies }}</ref> Sommige private maatskappye verkoop stername, maar dit word nie deur die IAU erken of gebruik nie.<ref name=andersen10>{{cite web |first=Johannes |last=Andersen |title=Buying Stars and Star Names |publisher=International Astronomical Union |url=http://www.iau.org/public/buying_star_names/ |access-date=24 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508082903/http://www.iau.org/public/buying_star_names/ |archive-date= 8 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Meeteenhede == Hoewel sterparameters uitgedruk kan word in die [[SI-stelsel|metrieke stelsel]], is dit gewoonlik geriefliker om massa, ligsterkte en radius in eenhede uit te druk wat op die Son se eienskappe gebaseer is: : {| | [[sonmassa]]: | {{val|1|ul=mson}} = {{val|1.9891|e=30|ul=kg}}<ref name="constants">{{cite journal | last1=Sackmann | first1=I.-J. | last2=Boothroyd | first2=A. I. | title=Our Sun. V. A Bright Young Sun Consistent with Helioseismology and Warm Temperatures on Ancient Earth and Mars | journal=The Astrophysical Journal | year=2003 | volume=583 | issue=2 | pages=1024–1039 | bibcode=2003ApJ...583.1024S | doi=10.1086/345408 |arxiv = astro-ph/0210128 }}</ref> |- | [[sonligsterkte]]: | {{val|1|ul=lson}} = {{val|3.827|e=26|ul=W}}<ref name="constants" /> |- | [[sonradius]]: | {{val|1|ul=rson}} = {{val|6.9891|e=8|ul=m}}<ref>{{cite journal | last1=Tripathy | first1=S. C. | last2=Antia | first2=H. M. | title=Influence of surface layers on the seismic estimate of the solar radius | journal=Solar Physics | year=1999 | volume=186 | issue=1/2 | pages=1–11 | bibcode=1999SoPh..186....1T | doi = 10.1023/A:1005116830445 }}</ref> |} Lang afstande soos ’n groot ster se radius of tussen dubbelsterre word dikwels uitgedruk in terme van [[Astronomiese eenheid|astronomiese eenhede]] (AE) – 1&nbsp;AE is min of meer die gemiddelde afstand tussen die Aarde en die Son (150&nbsp;miljoen&nbsp;km). == Vorming en evolusie == Sterre word gevorm in gebiede waar die digtheid van die interstellêre medium hoër is. Sulke gebiede word [[molekulêre wolk]]e genoem en bestaan hoofsaaklik uit [[waterstof]], met sowat 23–28% [[helium]] en ’n paar persent swaarder [[element]]e. ’n Voorbeeld van so ’n stervormende gebied is die [[Orion-newel]].<ref>{{cite journal | last=Woodward | first=P. R. | title=Theoretical models of star formation | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1978 | volume=16 | issue=1 | pages=555–584 | doi = 10.1146/annurev.aa.16.090178.003011 | bibcode=1978ARA&A..16..555W }}</ref> As swaar sterre uit die wolke vorm, word die res van die wolk weggedryf. Hulle [[Ioon|ioniseer]] ook die waterstof en so word ’n [[H II-gebied]] gevorm. === Protosterre === [[Lêer:Witness the Birth of a Star.jpg|duimnael|250px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die vorming van ’n nuwe ster binne-in ’n molekulêre wolk.<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Stervorming begin wanneer die swaartekrag van die molekulêre wolk onstabiel raak weens skokgolwe van nabygeleë [[supernova]]s (massiewe sterontploffings) of weens die botsing van verskillende molekulêre wolke of [[sterrestelsel]]s. Wanneer die gebied ’n voldoende digtheid bereik, begin dit onder sy eie swaartekrag instort.<ref>{{cite book | first=Michael David | last=Smith | year=2004 | title=The Origin of Stars | publisher=Imperial College Press | isbn=1-86094-501-5 | pages=57–68 }}</ref> Terwyl dit gebeur, word individuele ophopings van digte stof en gas gevorm. Wanneer die ophopings instort en die digtheid toeneem, word die swaartekragenergie omgesit in hitte, en die temperatuur styg. Wanneer die protoster-wolk min of meer die stabiele toestand van [[hidrostatiese ewewig]] bereik het, word ’n protoster by die kern gevorm.<ref>{{cite web |last=Seligman |first=Courtney |url=http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm |title=Slow Contraction of Protostellar Cloud |work=Selfgepubliseer |access-date=5 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510084526/http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die instorting duur sowat 10-15 miljoen jaar. Hierdie voor-[[hoofreeks]]sterre word dikwels omring deur ’n [[protoplanetêre skyf]]. Vroeë sterre van minder as 2&nbsp;[[sonmassa]]s word [[T Tauri-ster]]re genoem en dié met ’n groter massa [[Herbig Ae/Be-ster]]re. Hierdie nuwe sterre skiet strale gas uit met hul rotasie-as langs, wat die draaimomentum van die instortende ster verminder en klein kolle newelagtigheid tot gevolg het.<ref>{{cite conference | last1=Bally | first1=J. | last2=Morse | first2=J. | last3=Reipurth | first3=B. | year = 1996 | title=The Birth of Stars: Herbig-Haro Jets, Accretion and Proto-Planetary Disks | booktitle = Science with the Hubble Space Telescope – II. Proceedings of a workshop held in Paris, France, December 4–8, 1995 | editor1-last=Benvenuti | editor1-first=Piero | editor2-first=F. D. | editor2-last=Macchetto | editor3-first=Ethan J. | editor3-last=Schreier | publisher=Space Telescope Science Institute | page=491 | bibcode=1996swhs.conf..491B }}</ref><ref name=smith04>{{cite book | first=Michael David | last=Smith | title=The origin of stars | page=176 | year=2004 | isbn=1-86094-501-5 | publisher=Imperial College Press | unused_data=publisherImperial College Press }}</ref> Hierdie strale, tesame met uitstralings van nabygeleë swaar sterre, kan help om die omringende wolk waarin die ster gevorm is, weg te dryf.<ref>{{cite news |first=Tom |last=Megeath |date=11 Mei 2010 |title=Herschel finds a hole in space |url=http://www.esa.int/esaCP/SEMFEAKPO8G_index_0.html |publisher=ESA |access-date=17 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020174616/http://www.esa.int/esaCP/SEMFEAKPO8G_index_0.html |archive-date=20 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Hoofreeksfase === [[Lêer:HRDiagram af.png|duimnael|230px|links|’n Voorbeeld van ’n [[Hertzsprung-Russell-diagram]].]] Tydens 90% van ’n ster se bestaan sit hy waterstof in helium om vanweë [[kernfusie]]. Sulke sterre word [[hoofreeks]]sterre of dwergsterre genoem. Die hoeveelheid helium in ’n ster se kern sal mettertyd toeneem, so ook die tempo van kernfusie en die ster se temperatuur en ligsterkte.<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Mengel | first1=J. G. | last2=Demarque | first2=P. | last3=Sweigart | first3=A. V. | last4=Gross | first4=P. G. | title=Stellar evolution from the zero-age main sequence | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1979 | volume=40 | pages=733–791 | bibcode=1979ApJS...40..733M | doi = 10.1086/190603 }}</ref> Daar word byvoorbeeld geraam dat die Son se ligsterkte met sowat 40% toegeneem het sedert dit 4,6&nbsp;miljard (4,6&nbsp;×&nbsp;10⁹) jaar gelede ’n hoofreeksster geword het.<ref name="sun_future">{{cite journal | last1=Sackmann | first1=I.J. | last2=Boothroyd | first2=A.I. | last3=Kraemer | first3=K.E. | title=Our Sun. III. Present and Future | page=457 | journal=Astrophysical Journal | year=1993 | volume=418 | bibcode=1993ApJ...418..457S | doi = 10.1086/173407}}</ref> Elke ster ontwikkel ’n [[sterwind]] van deeltjies wat veroorsaak dat gas voortdurend na die ruimte uitvloei. Vir die meeste sterre is die hoeveelheid massa wat hulle so verloor nietig. Die Son verloor jaarliks 10⁻¹⁴&nbsp;sonmassas,<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Wood | first1=B. E. | last2=Müller | first2=H.-R. | last3=Zank | first3=G. P. | last4=Linsky | first4=J. L. | title=Measured Mass-Loss Rates of Solar-like Stars as a Function of Age and Activity | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=574 | issue=1 | pages=412–425 | doi = 10.1086/340797 | bibcode=2002ApJ...574..412W |arxiv = astro-ph/0203437 }}</ref> of sowat 0,01% van sy totale massa oor sy hele bestaan. Baie swaar sterre kan egter 10⁻⁷ tot 10⁻⁵&nbsp;sonmassas per jaar verloor, en dit beïnvloed hul evolusie in ’n groot mate.<ref>{{cite journal | last1=de Loore | first1=C. | last2=de Greve | first2=J. P. | last3=Lamers | first3=H. J. G. L. M. | title=Evolution of massive stars with mass loss by stellar wind | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1977 | volume=61 | issue=2 | pages=251–259 | bibcode=1977A&A....61..251D }}</ref> Sterre wat aanvanklik meer as 50&nbsp;sonmassas is, kan in die tyd dat hulle ’n hoofreeksster is, meer as die helfte van hul totale massa verloor.<ref>{{cite web |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/stellar-evolution/the-evolution-of-stars-between-50-and-100-times-the-mass-of-the-sun |title=The evolution of stars between 50 and 100 times the mass of the Sun |publisher=Royal Greenwich Observatory |access-date=7 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924091938/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/stellar-evolution/the-evolution-of-stars-between-50-and-100-times-the-mass-of-the-sun |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hoe lank ’n ster in die hoofreeks bly, hang grootliks af van die hoeveelheid gas wat dit het vir kernfusie en die tempo waarteen dit die gas opgebruik, dus sy aanvanklike massa en ligsterkte. Die Son se leeftyd word op sowat 10&nbsp;miljard jaar gereken. Swaar sterre gebruik hul gas vinniger op en hul leeftyd is dus korter. Kleiner sterre van minder as 0,25&nbsp;sonmassas ([[rooidwerg]]e) kan feitlik hul hele massa as brandstof gebruik, terwyl sterre van sowat 1&nbsp;sonmassa net sowat 10% van hul massa kan gebruik. Daarom kan sterre van sowat 0,25&nbsp;sonmassa sowat ’n biljoen (10¹²) jaar lank bestaan volgens berekeninge vir ster-evolusie, terwyl sterre van 0,08&nbsp;sonmassas se leeftyd sowat 12&nbsp;biljoen jaar is.<ref name=adams>{{cite conference | last=Adams | first=Fred C. | coauthors=Laughlin, Gregory; Graves, Genevieve J. M | title=Red Dwarfs and the End of the Main Sequence | booktitle=Gravitational Collapse: From Massive Stars to Planets | pages=46–49 | publisher=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | url=http://www.astroscu.unam.mx/rmaa/RMxAC..22/PDF/RMxAC..22_adams.pdf | accessdate = 2008-06-24 }}</ref> Benewens massa kan elemente swaarder as helium ’n belangrike rol speel in die evolusie van sterre. In sterrekunde word al sulke elemente [[Metaal (astronomie)|metale]] genoem. Die metaalinhoud (dus chemiese samestelling) het ’n invloed op die tyd waarin ’n ster sy brandstof verbrand, beheer die vorming van [[magneetveld]]e<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Pizzolato | first1=N. | last2=Ventura | first2=P. | last3=D'Antona | first3=F. | last4=Maggio | first4=A. | last5=Micela | first5=G. | last6=Sciortino | first6=S. | title=Subphotospheric convection and magnetic activity dependence on metallicity and age: Models and tests | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2001 | volume=373 | issue=2 | pages=597–607 | doi=10.1051/0004-6361:20010626 | bibcode=2001A&A...373..597P}}</ref> en verander die sterkte van die sterwind.<ref>{{cite web |date=18 Junie 2004 |url=http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html |title=Mass loss and Evolution |publisher=UCL Astrophysics Group |access-date=26 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20041122143115/http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html |archive-date=22 November 2004 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Ouer [[Metaal (astronomie)#Populasie I, II en III|populasie II-sterre]] het aansienlik minder metale as die nuwer populasie I-sterre vanweë die samestelling van die molekulêre wolk waaruit hulle ontstaan het. Hierdie wolke word mettertyd metaalryker namate ouer sterre aan die einde van hul leeftyd dele van hul atmosfeer afskud. === Ná die hoofreeksfase === Wat met ’n ster aan die einde van sy leeftyd gebeur, hang van sy aanvanklike massa af. ==== Gemiddelde massa ==== Wanneer ’n hoofreeksster ’n massa van sowat 0,3&nbsp;M_☉ tot 8&nbsp;M_☉ het, ontwikkel hy in ’n [[rooireus]].<ref name=endms>[http://iopscience.iop.org/0004-637X/482/1/420/fulltext/ The End of the Main Sequence], Gregory Laughlin, Peter Bodenheimer en Fred C. Adams, ''The Astrophysical Journal'', '''482''' (10 Junie 1997), ble. 420–432.</ref> Sy hoofreeksfase eindig wanneer feitlik al die waterstof in sy kern opgebruik is. Kernreaksies in die kern stop en die kern begin krimp onder sy swaartekrag. Dit verhit ’n laag net buite die kern, waar nog waterstof oor is, en waterstoffusie word in dié laag voortgesit. Die hoër temperatuur lei tot ’n verhoogde reaksietempo, en dit vervaardig genoeg energie dat die ster se ligsterkte met ’n faktor van 1&nbsp;000 – 10&nbsp; 000 toeneem. Die buitenste lae van die ster sit baie uit en so begin die rooireusfase. Vanweë die uitsetting van die buitenste lae word die energie wat in die kern vervaardig word, oor ’n baie groter oppervlak versprei, en dit veroorsaak ’n laer oppervlaktemperatuur, vandaar die rooi (eintlik oranje) kleur van sulke sterre. Wat hierna gebeur, hang weer eens van die massa af. Die Son en rooireuse met ’n massa van minder as 2&nbsp;M_☉<ref name="bibcode|1994A&AS..105...29F">{{bibcode|1994A&AS..105...29F}}</ref> se kern sal dig genoeg word dat die druk van binne sal voorkom dat die kern verder krimp. Die kern sal al hoe warmer word totdat dit ’n temperatuur van sowat 10⁸&nbsp;K bereik – dis warm genoeg sodat die helium in die kern kan begin saamsmelt om [[koolstof]] te vorm. Die ster is dan nie meer ’n rooireus nie. Wanneer die ster al die helium in sy kern opgebruik het, duur die fusie voort in ’n laag om die warm kern van [[koolstof]] en [[suurstof]]. Die ster volg dan ’n evolusie wat ooreenstem met die oorspronklike rooireusfase, maar teen ’n hoër oppervlaktemperatuur. Die kern van ’n ster met ’n gemiddelde massa sal nie warm genoeg word om koolstoffusie te begin nie en die ster sal sy buitenste lae wegstoot om ’n [[planetêre newel]] te vorm. Sy kern sal nou ontbloot wees en dit sal ’n [[witdwerg]]ster word. Die massa is nie groot genoeg dat verdere krimping kan plaasvind nie.<ref>{{cite journal | last1=Liebert | first1=J. | title=White dwarf stars | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1980 | volume=18 | issue=2 | pages=363–398 | bibcode=1980ARA&A..18..363L | doi = 10.1146/annurev.aa.18.090180.002051}}</ref> Witdwerge sal oor ’n lang tydperk eindelik ontwikkel tot hipotetiese [[swartdwerg]]e. Sterre met ’n massa van tussen sowat 0,2&nbsp;M_☉ en 0,5&nbsp;M_☉<ref name="bibcode|1994A&AS..105...29F" /> se kern sal nie warm genoeg word om heliumfusie te begin nie. Hulle sal hul buitenste lae wegstoot en ’n witdwerg word sonder om helium te verbrand. ==== Klein massa ==== ’n Ster met ’n baie klein massa sal biljoene jare lank sy waterstof verbrand<ref name="late stages" /> en later ook warmer en helderder word, maar nooit tot ’n rooireus ontwikkel nie. Dit sal eindelik koeler en dowwer word. ==== Groot massa ==== [[Lêer:Crab Nebula.jpg|duimnael|200px|Die [[Krap-newel]], die oorblyfsels van ’n supernova wat omstreeks 1050&nbsp;n.C. gesien is.]] Sterre met ’n baie groot massa ontwikkel in [[superreus]]esterre. Weens hul groot massa is hul leeftyd baie kort – tussen ’n paar honderdduisend en sowat 30&nbsp;miljoen jaar.<ref>{{cite web |last=Richmond |first=Michael |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/star_age/star_age.html |title=Stellar evolution on the main sequence |access-date=24 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512184126/http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/star_age/star_age.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wanneer die waterstof in hul kern opgebruik is, sit hulle uit nes sterre van medium grootte. Anders as laasgenoemde sterre, kan hulle elemente swaarder as helium verbrand. Hulle stoot dus nie hul buitenste lae weg as die helium op is nie en verloor nie genoeg massa om ’n witdwerg te word nie. Wanneer die helium in die kern opgebruik is, krimp dit totdat die temperatuur en druk groot genoeg is dat [[koolstof]]-fusie kan plaasvind. Daarna vind die fusie van [[neon]], [[suurstof]] en [[silikon]] plaas. Naby die einde van die ster se leeftyd word fusie voortgesit in ’n reeks lae (soos in ’n ui) in die ster. In elke laag vind die samesmelting van ’n ander element plaas – die buitenste laag is waterstof, gevolg deur helium ens.<ref>{{cite web |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/what-is-a-star |title=What is a star? |publisher=Royal Greenwich Observatory |access-date=7 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025044353/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/what-is-a-star |archive-date=25 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die laaste fase word bereik wanneer die ster [[yster]] in sy kern begin vervaardig. Aangesien ysterkerns ’n [[Bindingsenergie|sterker binding]] het as enige swaarder kerns, sal enige fusie verder as yster geen energie vrystel nie; inteendeel, die proses sal energie gebruik. Net so, omdat hulle ’n sterker binding het as alle ligter kerns, sal energie nie vrygestel word deur [[splyting]] nie.<ref name="hinshaw">{{cite web |last=Hinshaw |first=Gary |date=23 Augustus 2006 |url=http://map.gsfc.nasa.gov/universe/rel_stars.html |title=The Life and Death of Stars |publisher=NASA WMAP Mission |access-date=1 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528205730/https://map.gsfc.nasa.gov/universe/rel_stars.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Samesmelting duur voort totdat die ysterkern so groot is dat dit nie meer sy eie massa kan dra nie en eindelik instort. Die skok van die skielike instorting veroorsaak dat die res van die ster ontplof in ’n [[supernova]]. Supernovas is so helder dat hulle vir ’n kort rukkie helderder kan wees as die hele sterrestelsel waarin die ster lê. Die grootste deel van die ster word weggeblaas deur die ontploffing, en [[newel]]s soos die [[Krap-newel]] word gevorm.<ref name="supernova" /> Dit wat van die ster oorbly, sal ’n [[neutronster]] word of, in die geval van die grootste sterre (groot genoeg dat die steroorblyfsel ’n massa van rofweg 4&nbsp;M_☉ het), ’n [[swartkolk]].<ref>{{cite journal | last1=Fryer | first1=C. L. | title=Black-hole formation from stellar collapse | journal=Classical and Quantum Gravity | year=2003 | volume=20 | issue=10 | pages=S73–S80 | doi = 10.1088/0264-9381/20/10/309 | bibcode=2003CQGra..20S..73F}}</ref> Die buitenste lae van die ster wat weggeblaas is, bevat swaar elemente wat weer in nuwe sterre opgeneem kan word. Dié swaar elemente maak ook die vorming van rotsagtige planete moontlik. Supernovas en sterwinde speel ’n belangrike rol in die vorming van die interstellêre medium.<ref name="supernova">{{cite web |date=6 April 2006 |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html |title=Introduction to Supernova Remnants |publisher=Goddard Space Flight Center |access-date=16 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528205721/https://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verspreiding == [[Lêer:Sirius A and B artwork.jpg|links|duimnael|250px|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n [[witdwerg]]ster in ’n wentelbaan om [[Sirius]].<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Sterre kom nie net individueel voor nie, maar ook in swaartekraggebonde groepe. Die mees algemene stelsel met meer as een ster is ’n [[dubbelster]], maar [[veelvoudige ster]]stelsels met drie of meer sterre kom ook voor. Om redes van stabiliteit groepeer sulke sterre hulle gewoonlik in hiërargiese stelle van dubbelsterre wat om mekaar wentel.<ref>{{cite book | first1=Victor G. | last1=Szebehely | last2=Curran | first2=Richard B. | year=1985 | title=Stability of the Solar System and Its Minor Natural and Artificial Bodies | publisher=Springer | isbn=90-277-2046-0 }}</ref> Groter groepe bekend as [[sterreswerm]]s word ook aangetref. Hulle wissel van los sterverbindings met net ’n paar sterre tot enorme [[bolswerm]]s met honderdduisende sterre. Daar is lank aangeneem dat die meeste sterre in veelvoudige, swaartekraggebonde stelsels voorkom. Dit geld veral vir [[Sterreklassifikasie#Klas O|Klas O-]] en [[Sterreklassifikasie#Klas B|Klas B]]-sterre met ’n groot massa – daar word geglo 80% van hulle is deel van stelsels met meer as een ster. Hoe kleiner die sterre, hoe kleiner is die kans egter dat hulle in so ’n stelsels voorkom. Net 25% van alle [[rooidwerg]]e het sover bekend metgeselle. Aangesien 85% van alle sterre rooidwerge is, is die meeste sterre in die Melkweg waarskynlik enkelsterre.<ref>{{cite press release | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | date=30 Januarie 2006 | url=http://www.cfa.harvard.edu/news/2006/pr200611.html | title=Most Milky Way Stars Are Single | accessdate=2006-07-16 }}</ref> Sterre is nie eweredig oor die [[heelal]] versprei nie, maar kom voor in [[sterrestelsel]]s saam met [[gas]] en [[Ruimtestof|stof]]. ’n Tipiese sterrestelsel bevat honderdmiljarde sterre en daar is meer as 100&nbsp;miljard sterrestelsels in die sigbare heelal.<ref>{{cite web |title=What is a galaxy? How many stars in a galaxy / the Universe? |publisher=Royal Greenwich Observatory |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/faqs/what-is-a-galaxy-how-many-stars-in-a-galaxy-how-many-stars/galaxies-in-the-universe |access-date=18 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151109083127/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/faqs/what-is-a-galaxy-how-many-stars-in-a-galaxy-how-many-stars/galaxies-in-the-universe |archive-date= 9 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In ’n sterretelling in 2010 is geskat dat daar 300&nbsp;sekstiljoen ({{nowrap|3 × 10²³}}) sterre in die sigbare heelal is.<ref>{{cite news |first=Seth |last=Borenstein |date=1 Desember 2010 |title=Universe's Star Count Could Triple |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/01/tech/main7107200.shtml |access-date=14 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015032113/http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/01/tech/main7107200.shtml |archive-date=15 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel meestal geglo word dat sterre net in sterrestelsels voorkom, is intergalaktiese sterre al ontdek.<ref>{{cite news |title=Hubble Finds Intergalactic Stars |publisher=Hubble News Desk |date=14 Januarie 1997 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ |access-date=6 November 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617175711/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ |archive-date=17 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die naaste ster aan die Aarde buiten die Son is [[Proxima Centauri]], wat sowat 39,9&nbsp;biljoen kilometer of 4,2&nbsp;ligjare weg is. Teen die wentelspoed van die [[Ruimtependeltuig|Space Shuttle]] (8&nbsp;km per sekonde of 30&nbsp;000&nbsp;km per uur), sal dit sowat 150&nbsp;000 jaar duur om dit te bereik. Sulke afstande is tipies in ’n galaktiese skyf, soos dié waarin die [[Sonnestelsel]] hom bevind.<ref>{{cite journal | last1=Holmberg | first1=J. | last2=Flynn | first2=C. | title=The local density of matter mapped by Hipparcos | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=313 | issue=2 | year=2000 | pages=209–216 | bibcode=2000MNRAS.313..209H | doi = 10.1046/j.1365-8711.2000.02905.x |arxiv = astro-ph/9812404 }}</ref> Sterre kan baie nader aan mekaar wees in die middel van ’n sterrestelsel en in ’n bolswerm, of baie verder in ’n [[galaktiese halo]]. Vanweë die relatief groot afstande tussen sterre buite die galaktiese kern is botsings tussen sterre waarskynlik seldsaam. In digter gebiede soos die kern van ’n sterrestelsel kan dit meer dikwels voorkom.<ref name="DarkMatter">{{cite news |title=Astronomers: Star collisions are rampant, catastrophic |publisher=CNN News |date=2 Junie 2000 |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ |access-date=21 Julie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727232615/http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sulke botsings kan [[blou dwaalster]]re tot gevolg hê. Hierdie ongewone sterre het ’n hoër oppervlaktemperatuur as ander hoofreekssterre in die swerm met dieselfde ligsterkte.<ref>{{cite journal | display-authors=1 | first1=J. C. | last1=Lombardi, Jr. | last2=Warren | first2=J. S. | last3=Rasio | first3=F. A. | last4=Sills | first4=A. | last5=Warren | first5=A. R. | title = Stellar Collisions and the Interior Structure of Blue Stragglers | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=568 | issue = 2 | pages=939–953 | bibcode=2002ApJ...568..939L | doi = 10.1086/339060|arxiv = astro-ph/0107388 }}</ref> == Eienskappe == Feitlik alle eienskappe van ’n ster word bepaal deur sy aanvanklike massa, ook sy ligsterkte, grootte, evolusie, leeftyd en eindelike lot. === Ouderdom === Die meeste sterre is tussen 1&nbsp;miljard en 10&nbsp;miljard jaar oud. Sommige sterre kan dalk selfs byna 13,7&nbsp;miljard jaar oud wees, wat sover bekend die ouderdom van die heelal is. Die oudste ster wat nog ontdek is, [[HE 1523-0901|HE&nbsp;1523-0901]], is na raming 13,2&nbsp;miljard jaar oud.<ref>{{cite news | display-authors=1 | last1=Frebel | first1=A. | last2=Norris | first2=J. E. | last3=Christlieb | first3=N. | last4=Thom | first4=C. | last5=Beers | first5=T. C. | last6=Rhee | first6=J | title=Nearby Star Is A Galactic Fossil | publisher=Science Daily | date=11 Mei 2007 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2007/05/070510151902.htm | accessdate=2007-05-10 }}</ref><ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Frebel | first1=Anna | last2=Christlieb | first2=Norbert | last3=Norris | first3=John E. | last4=Thom | first4=Christopher | last5=Beers | first5=Timothy C. | last6=Rhee | first6=Jaehyon | title=Discovery of HE 1523-0901, a Strongly r-Process-enhanced Metal-poor Star with Detected Uranium | journal=Astrophysical Journal Letters| volume=660 | issue=2 | pages=L117–L120 | date=Mei 2007 | doi=10.1086/518122 | bibcode=2007ApJ...660L.117F | arxiv=astro-ph/0703414 }}</ref> Hoe groter die massa van ’n ster, hoe korter is sy leeftyd – hoofsaaklik weens die groot druk op sy kern, wat veroorsaak dat dit waterstof vinniger verbrand. Die sterre met die grootste massa se leeftyd is ’n paar miljoen jaar, terwyl sterre met die kleinste massa, rooidwerge, hul brandstof stadig verbrand en tot honderdmiljarde jare oud kan word.<ref>{{cite web |last1=Naftilan |first1=S. A. |last2=Stetson |first2=P. B. |date=13 Julie 2006 |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-scientists-determi |title=How do scientists determine the ages of stars? Is the technique really accurate enough to use it to verify the age of the universe? |publisher=Scientific American |access-date=11 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101063341/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-scientists-determi |archive-date=1 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Laughlin | first1=G. | last2=Bodenheimer | first2=P. | last3=Adams | first3=F. C. | title=The End of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal | year=1997 | volume=482 | issue=1 | pages=420–432 | bibcode=1997ApJ...482..420L | doi = 10.1086/304125 }}</ref> === Chemiese samestelling === Wanneer sterre tans in die Melkweg vorm, bestaan hulle uit sowat 71% waterstof en 27% helium,<ref>{{cite book | first=Judith A. | last=Irwin | year=2007 | title=Astrophysics: Decoding the Cosmos | publisher=John Wiley and Sons | isbn=0-470-01306-0 | page=78 }}</ref> met ’n klein deeltjie swaarder elemente. Die hoeveelheid swaar elemente word tipies gemeet in terme van die ysterinhoud van die ster se atmosfeer, aangesien yster die algemeenste element is en sy [[Spektraallyn|absorpsielyne]] relatief maklik is om te meet. Omdat stellêre wolke waaruit sterre gevorm word, algaande verryk word met swaarder element van supernova-ontploffings, kan ’n meting van die ster se [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]] gebruik word om vas te stel hoe oud dit is.<ref>{{cite web |date=12 September 2006 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0634/ |title=A "Genetic Study" of the Galaxy |publisher=ESO |access-date=10 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111036/https://www.eso.org/public/news/eso0634/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding van swaarder elemente kan ook ’n aanduiding wees van die moontlikheid van die bestaan van [[eksoplaneet|eksoplanete]].<ref>{{cite journal | last1=Fischer | first1=D. A. | last2=Valenti | first2=J. | title=The Planet-Metallicity Correlation | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=622 | issue=2 | pages=1102–1117 | bibcode=2005ApJ...622.1102F | doi = 10.1086/428383 }}</ref> Die ster met die laagste ysterinhoud wat ooit gemeet is, is die dwerg HE1327-2326, met net 1/200&nbsp;000ste van die Son se ysterinhoud.<ref>{{cite web | date=17 April 2005 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2005/04/050417162354.htm | title=Signatures Of The First Stars | publisher=ScienceDaily | accessdate=2006-10-10 }}</ref> Daarenteen het die metaalryke ster [[Mu Leonis|Mu&nbsp;Leonis]] byna dubbel soveel yster as die Son, terwyl die ster [[14 Herculis]], wat ’n planeet het, byna drie keer soveel yster as die Son het.<ref>{{cite journal | last=Feltzing | first=S. | last2=Gonzalez | first2=G. | title=The nature of super-metal-rich stars: Detailed abundance analysis of 8 super-metal-rich star candidates | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2000 | volume=367 | issue=1 | pages=253–265 | bibcode=2001A&A...367..253F | doi=10.1051/0004-6361:20000477 }}</ref> === Deursnee === [[Lêer:Star-sizes.jpg|duimnael|200px|Daar is groot verskille in die grootte van sterre. Hier is ’n vergelyking van ’n paar sterre en planete. Op die foto's is die regterkantse voorwerp telkens die linkerkantse voorwerp op die volgende foto.]] Omdat sterre so ver van die Aarde af is, lyk hulle almal, buiten die Son, vir die menslike oog soos ligpunte wat flikker vanweë die Aarde se atmosfeer. Die ster met die grootste skynbare grootte benewens die Son is [[R Doradus]], met ’n hoekdeursnee van net 0,057 [[boogsekonde]].<ref>{{cite news |title=The Biggest Star in the Sky |publisher=ESO |date=11 Maart 1997 |url=http://www.eso.org/public/news/eso9706/ |access-date=10 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111026/https://www.eso.org/public/news/eso9706/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skywe van die meeste sterre is te klein om met teleskope van die Aarde af te sien en [[interferometer]]-teleskope is dus nodig om foto's van hulle te neem. Nog ’n manier om die hoekgrootte van sterre te meet is met [[okkultasie]] (verduistering). Deur die verskil in helderheid te meet wanneer dit deur die [[maan]] verduister word of wanneer dit daarna weer verskyn, kan die ster se hoekdeursnee bereken word.<ref>{{cite journal | last1=Ragland | first1=S. | last2=Chandrasekhar | first2=T. | last3=Ashok | first3=N. M. | title=Angular Diameter of Carbon Star Tx-Piscium from Lunar Occultation Observations in the Near Infrared | journal=Journal of Astrophysics and Astronomy | year=1995 | volume=16 | page=332 | bibcode=1995JApAS..16..332R }}</ref> Sterre se grootte kan wissel van neutronsterre, waarvan die deursnee tussen 20 en 40&nbsp;km kan wees, tot superreuse soos Betelgeuse in die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]], wat ’n deursnee van sowat 650 keer dié van die Son het – sowat 900&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km. Betelgeuse het egter ’n baie laer digtheid as die Son.<ref>{{cite web |last=Davis |first=Kate |date=1 Desember 2000 |url=http://www.aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml |title=Variable Star of the Month—December, 2000: Alpha Orionis |publisher=AAVSO |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615074039/http://aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml |archive-date=15 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Kinematika === [[Lêer:Pleiades large.jpg|duimnael|200px|Die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]], ’n [[Sterreswerm|oop sterreswerm]] in die [[sterrebeeld]] [[Bul (sterrebeeld)|Bul]]. Hule beweeg saam deur die ruimte.<ref>{{cite journal | last=Loktin | first=A. V. | title=Kinematics of stars in the Pleiades open cluster | journal=Astronomy Reports | volume=50 | issue=9 | pages=714–721 | month=September | year=2006 | doi=10.1134/S1063772906090058 | bibcode=2006ARep...50..714L }}</ref><br /><small>Bron: Nasa</small>]] Die beweging van ’n ster met betrekking tot die Son kan nuttige inligting verskaf oor die oorsprong en ouderdom van die ster, sowel as die struktuur en evolusie van die omliggende sterrestelsel. Die beweging van sterre kan dui op die [[radiale snelheid]] na of weg van die Son, of die booghoek waarteen dit beweeg (sy [[eiebeweging]]). Radiale snelheid word gemeet deur die [[Doppler-verskuiwing]] van die ster se spektraallyne en word aangedui in km/s. Die eiebeweging word vasgestel deur die meting daarvan in milli-[[boogsekonde]]s per jaar. Deur die [[parallaks]] van ’n ster vas te stel, kan die eiebeweging omreken word in eenhede van snelheid. Sterre met ’n hoë eiebeweging is geneig om relatief naby aan die Son te wees, en dit maak dit maklik om hul parallaks te meet.<ref>{{cite web |date=10 September 1999 |url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |title=Hipparcos: High Proper Motion Stars |publisher=ESA |access-date=10 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801015638/http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |archive-date= 1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Wanneer albei snelhede bekend is, kan die ruimtesnelheid, of die werklike snelheid met betrekking tot die Son, bereken word. Onder nabygeleë sterre het populasie I-sterre gewoonlik laer snelhede as die ouer populasie II-sterre. Die vergelyking van die kinematika van nabygeleë sterre het ook gelei tot die identifikasie van sterverbindings. Dit is waarskynlik groepe sterre met ’n gemeenskaplike punt van oorsprong in reausagtige molekulêre wolke.<ref>{{cite journal | last1=Elmegreen | first1=B. | last2=Efremov | first2=Y. N. | title=The Formation of Star Clusters | journal=American Scientist | year=1999 | volume=86 | issue=3 | page=264 | url=http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1 | accessdate=2006-08-23 | doi=10.1511/1998.3.264 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20050323072521/http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1 | archivedate=2005-03-23 | bibcode=1998AmSci..86..264E | url-status=live }}</ref> === Magneetveld === Die [[magneetveld]] van ’n ster word gevorm in dele van die binnekant waar [[konveksie]]sirkulasie plaasvind. Die sterkte van die veld wissel na gelang van die massa en samestelling van die ster, en die hoeveelheid magnetiese aktiwiteit op die oppervlak hang af van die ster se rotasiesnelheid. Hierdie oppervlakaktiwiteit veroorsaak stervlekke, gebiede van sterk magneetveld en ondernormale oppervlaktemperature. Steropvlammings is uitbarstings van hoë-energie-deeltjies wat ontstaan vanweë dieselfde magnetiese aktiwiteit.<ref>{{cite web | last=Brainerd | first=Jerome James | date=6 Julie 2005 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/observation/XRayCorona.html | title=X-rays from Stellar Coronas | publisher=The Astrophysics Spectator | accessdate= 2007-06-21 }}</ref> Jong, vinnig draaiende sterre neig om ’n groot mate van oppervlakaktiwiteit te hê vanweë hul magneetveld. Die magneetveld kan op die ster se sterwind inwerk en as ’n rem dien sodat die rotasiesnelheid afneem namate die ster ouer word. Ouer sterre soos die Son het ’n baie laer rotasiesnelheid en ’n kleiner mate van oppervlakaktiwiteit.<ref>{{cite web |last=Berdyugina |first=Svetlana V. |year=2005 |url=http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/ |title=Starspots: A Key to the Stellar Dynamo |publisher=Living Reviews |access-date=21 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614003046/http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/ |archive-date=14 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Massa === [[Lêer:Ngc1999.jpg|duimnael|links|200px|Die refleksienewel NGC&nbsp;1999 word helder velig deur V380&nbsp;Orionis (middel), ’n [[veranderlike ster]] met ’n massa van sowat 3,5&nbsp;sonmassas.]] Een van die sterre met die grootste massa sover bekend is [[Eta Carinae]],<ref>{{cite journal | first = Nathan | last = Smith | year = 1998 | url = http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | title = The Behemoth Eta Carinae: A Repeat Offender | publisher = Astronomical Society of the Pacific | journal = Mercury Magazine | volume = 27 | page = 20 | accessdate = 2006-08-13 | archive-date = 2006-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060927091554/http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | url-status = dead }}</ref> – sowat 100–150&nbsp;keer dié van die Son. Dit sal ’n leeftyd van hoogstens ’n paar miljoen jaar hê. ’n Studie van die [[Arches-swerm]] dui daarop dat 150 sonmassas tans die limiet is vir sterre in die heelal.<ref>{{cite news |title=NASA's Hubble Weighs in on the Heaviest Stars in the Galaxy |publisher=NASA News |date=3 Maart 2005 |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html |access-date=4 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212238/https://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die rede vir hierdie beperking is nie heeltemal seker nie, maar dit is deels vanweë die [[Eddington-ligsterkte]] wat die maksimum ligsterkte bepaal wat deur die atmosfeer van ’n ster kan beweeg sonder dat die gasse die ruimte ingeskiet word. Vir ’n ster met die naam [[R136a1]] in die sterreswerm RMC 136a is ’n massa van 265 sonmassas egter gemeet, wat dié beperking in twyfel trek.<ref name=eso20100721>{{cite news |title=Stars Just Got Bigger |publisher=European Southern Observatory |date=21 Julie 2010 |url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/ |access-date=24 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523101516/https://www.eso.org/public/news/eso1030/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens ’n studie is die sterre met ’n groter sonmassa as 150 in die swerm [[R136]] gevorm deur die botsing en samesmelting van sterre met ’n groot massa in dubbelsterstelsels.<ref>{{cite web |work=LiveScience.com |url=http://news.yahoo.com/mystery-monster-stars-solved-monster-mash-161251348.html?_esi=1 |title=Mystery of the 'Monster Stars' Solved: It Was a Monster Mash |first1=Natalie |last1=Wolchover |date=7 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504123648/https://news.yahoo.com/mystery-monster-stars-solved-monster-mash-161251348.html?_esi=1 |archive-date=4 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste sterre wat ná die [[Groot Knal]] gevorm het, het dalk massas van tot 300 sonmassas of meer gehad<ref>{{cite news |title=Ferreting Out The First Stars |publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics |date=22 September 2005 |url=http://www.cfa.harvard.edu/news/2005/pr200531.html |access-date=5 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927235900/http://www.cfa.harvard.edu/news/2005/pr200531.html |archive-date=27 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vanweë die algehele afwesigheid van elemente swaarder as [[litium]] in hul samestelling. Hierdie generasie van supermassiewe populasie III-sterre kom egter nie meer voor nie en hul bestaan is tans net teoreties. Met ’n massa van net 93&nbsp;keer dié van Jupiter is [[AB Doradus|AB&nbsp;Doradus&nbsp;C]], ’n metgesel van AB&nbsp;Doradus&nbsp;A, die kleinste ster bekend wat kernfusie in sy kern ondergaan.<ref>{{cite news |title=Weighing the Smallest Stars |publisher=ESO |date=1 Januarie 2005 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0503/ |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111001/https://www.eso.org/public/news/eso0503/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die teoretiese minimum massa wat ’n ster met dieselfde metaalinhoud as die Son kan hê om steeds kernfusie in sy kern te ondergaan, is sowat 75 [[Jupiter-massa]]s.<ref>{{cite web |first=Alan |last=Boss |date=3 April 2001 |url=http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html |title=Are They Planets or What? |publisher=Carnegie Institution of Washington |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090814045325/http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html |archive-date=14 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="minimum">{{cite web |last=Shiga |first=David |date=17 Augustus 2006 |url=http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html |title=Mass cut-off between stars and brown dwarfs revealed |publisher=New Scientist |access-date=23 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060902015116/http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html |archive-date= 2 September 2006 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> As die metaalinhoud egter baie laag is, kan die minimum grootte van ’n ster sowat 8,3% van die Son se massa of sowat 87 Jupiter-massas wees, volgens ’n onlangse studie van die dofste sterre.<ref name="minimum" /><ref>{{cite news |title=Hubble glimpses faintest stars |publisher=BBC |date=18 Augustus 2006 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5260008.stm |access-date=22 Augustus 2006 |first=Elli |last=Leadbeater |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212302/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5260008.stm |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Kleiner liggame wat [[bruindwerg]]e genoem word, lê in ’n grys gebied tussen sterre en [[gasreus]]e. ’n Ster se radius en massa bepaal die oppervlakswaartekrag. Reusesterre het ’n baie laer oppervlakswaartekrag as hoofreekssterre, terwyl die teenoorgestelde waar is vir kompakte sterre soos witdwerge. Die oppervlakswaartekrag kan die voorkoms van die ster se spektrum beïnvloed: ’n hoër swaartekrag kan breër absorpsielyne veroorsaak.<ref name="new cosmos" /> === Rotasie === Die rotasiesnelheid van sterre kan gemeet word deur spektroskopiese meting, of meer presies bepaal word deur die volging van die rotasietempo van stervlekke (soortgelyk aan [[sonvlek]]ke). Jong sterre kan ’n rotasiesnelheid van meer as 100&nbsp;km/s by die ewenaar hê. Die Klas&nbsp;B-ster [[Achernar]] het byvoorbeeld ’n rotasiesnelheid by sy ewenaar van sowat 225&nbsp;km/s of meer, en dit het dus ’n ewenaardeursnee van meer as 50% die afstand tussen sy pole. Dié rotasiespoed is net onder die kritieke 300&nbsp;km/s-limiet waar ’n ster uitmekaar sou spat.<ref>{{cite news |title=Flattest Star Ever Seen |publisher=ESO |date=11 Junie 2003 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0316/ |access-date=3 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408175309/https://www.eso.org/public/news/eso0316/ |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee roteer die Son net een keer elke 25-35 dae, met ’n ewenaarsnelheid van minder as 2&nbsp;km/s. ’n Ster in die hoofreeks se magneetveld en sterwind verminder die rotasiesnelheid aansienlik.<ref>{{cite web | last=Fitzpatrick | first=Richard | date=February 13, 2006 | url=http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | title=Introduction to Plasma Physics: A graduate course | publisher=The University of Texas at Austin | accessdate=2006-10-04 | archive-date=2010-01-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100104142353/http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | url-status=dead }}</ref> === Temperatuur === Die oppervlaktemperatuur van ’n hoofreeksster word bepaal deur die tempo van energievervaardiging in sy kern asook sy radius, en word dikwels geskat vanaf sy kleurindeks.<ref name="astronomynotes">{{cite web |url=http://www.astronomynotes.com/starprop/s5.htm |title=Properties of Stars: Color and Temperature |access-date=9 Oktober 2007 |last=Strobel |first=Nick |date=20 Augustus 2007 |work=Astronomy Notes |publisher=Primis/McGraw-Hill, Inc. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121075430/http://astronomynotes.com/starprop/s5.htm |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Dit word gewoonlik aangegee as die [[effektiewe temperatuur]], wat die temperatuur is van ’n geïdealiseerde swart liggaam wat energie teen dieselfde helderheid per oppervlakeenheid uitstraal as die ster. Die effektiewe temperatuur is net ’n verteenwoordigende waarde, aangesien die temperatuur toeneem na die ster se kern.<ref>{{cite web |first=Courtney |last=Seligman |work=Self-published |url=http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm |title=Review of Heat Flow Inside Stars |access-date=5 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409004312/http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die temperatuur in die kernstreek van ’n ster is verskeie miljoene [[kelvin]].<ref name="aps_mss">{{cite web | date=16 Februarie 2005 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/stars/MainSequence.html | title=Main Sequence Stars | publisher=The Astrophysics Spectator | accessdate=2006-10-10 }}</ref> Die ster se temperatuur sal die tempo van ionisering van verskeie elemente bepaal, en dit sal lei tot kenmerkende absorpsielyne in die spektrum. Die oppervlaktemperatuur van ’n ster, tesame met sy sigbare [[Magnitude|absolute magnitude]] en absorpsie-eienskappe word gebruik om ’n ster te klassifiseer (sien Klassifikasie hier onder).<ref name="new cosmos" /> ’n Swaar hoofreeksster kan ’n oppervlaktemperatuur van 50&nbsp;000&nbsp;kelvin (K) hê. Kleiner sterre soos die Son het temperature van ’n paar duisend kelvin. Rooireuse het relatief lae temperature van sowat 3&nbsp;600&nbsp;K, maar hulle het ook ’n groot ligsterkte vanweë hul groot oppervlak.<ref name=zeilik>{{cite book | last1=Zeilik | first1=Michael A. | last2=Gregory | first2=Stephan A. | title=Introductory Astronomy & Astrophysics | edition=4th | year=1998 | publisher=Saunders College Publishing | isbn=0-03-006228-4 | page=321 }}</ref> == Straling == Die energie wat sterre voortbring vanweë kernfusie, word die ruimte ingestraal as beide elektromagnetiese en deeltjiestraling. Laasgenoemde vind plaas as die ster se sterwind<ref>{{cite news |last=Koppes |first=Steve |title=University of Chicago physicist receives Kyoto Prize for lifetime achievements in science |publisher=The University of Chicago News Office |date=20 Junie 2003 |url=http://www-news.uchicago.edu/releases/03/030620.parker.shtml |access-date=15 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315190725/http://www-news.uchicago.edu/releases/03/030620.parker.shtml |archive-date=15 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat strome elektries gelaaide deeltjies vanaf die buitenste lae veroorsaak. Die vervaardiging van energie in die kern is die rede dat sterre so helder skyn: elke keer dat twee of meer atoomkerns van een element saamsmelt om ’n atoomkern van ’n nuwe, swaarder element te vorm, word [[gammastraal]]-fotone vrygestel. Hierdie energie word omgesit in ander vorme van elektromagnetiese energie van ’n laer frekwensie, soos visuele lig, teen die tyd dat dit die ster se buitenste lae bereik. Die ster straal ook vorme van elektromagnetiese straling uit wat nie met die blote oog gesien kan word nie. Dit dek inderdaad die hele [[elektromagnetiese spektrum]], van radiogolwe en infrarooistrale tot ultraviolet, [[X-strale]] en gammastrale. Deur die ster se spektrum te bestudeer, kan sterrekundiges die oppervlaktemperatuur en metaalinhoud aflei. As die afstand van die ster deur byvoorbeeld parallaksmeting bekend is, kan die ster se ligsterkte bereken word. Die massa, radius, oppervlakswaartekrag en rotasieperiode kan dan bepaal word gebaseer op stermodelle. Ook die ouderdom van die ster kan bereken word.<ref>{{cite journal | last1=Garnett | first1=D. R. | last2=Kobulnicky | first2=H. A. | title=Distance Dependence in the Solar Neighborhood Age-Metallicity Relation | journal=The Astrophysical Journal | year=2000 | volume=532 | issue= 2 | pages=1192–1196 | doi = 10.1086/308617 | bibcode=2000ApJ...532.1192G|arxiv = astro-ph/9912031 }}</ref> === Ligsterkte === In sterrekunde is die ligsterkte van ’n ster die hoeveelheid lig en ander vorme van stralingsenergie wat dit per tydseenheid uitstraal. Die ligsterkte word bepaal deur die ster se radius en oppervlaktemperatuur. Sommige sterre straal egter nie ’n konstante hoeveelheid energie oor die hele oppervlak uit nie. Die vinnig draaiende ster [[Vega]] het byvoorbeeld ’n groter energievloei by sy pole as by sy ewenaar.<ref>{{cite news |author=Staff |date=10 Januarie 2006 |title=Rapidly Spinning Star Vega has Cool Dark Equator |publisher=National Optical Astronomy Observatory |url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html |access-date=18 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515183048/https://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Magnitude === {| class="wikitable" style="float: right; margin-left: 1em;" |+ ''Aantal sterre per magnitude'' !Skynbare<br />magnitude !Aantal<br />sterre<ref>{{cite web |url=http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html |title=Magnitude |publisher=National Solar Observatory—Sacramento Peak |access-date=23 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206074842/http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html |archive-date= 6 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- style="text-align: center;" ||0 ||4 |- style="text-align: center;" ||1 ||15 |- style="text-align: center;" ||2 ||48 |- style="text-align: center;" ||3 ||171 |- style="text-align: center;" ||4 ||513 |- style="text-align: center;" ||5 ||1 602 |- style="text-align: center;" ||6 ||4 800 |- style="text-align: center;" ||7 ||14 000 |} Hoe kleiner ’n ster se [[magnitude]] is, hoe helderder is dit. Die heel helderste sterre het ’n negatiewe magnitude. ’n Verskil van een magnitude tussen sterre dui op ’n helderheidsverskil van sowat 2,5&nbsp;keer. Die '''skynbare magnitude''' (m) van ’n ster is soos dit van die Aarde af lyk en hang af van die ster se ligsterkte, afstand van die Aarde en die invloed van die Aarde se atmosfeer. '''Absolute magnitude''' (M) hou nader verband met die ster se werklike ligsterkte en stem ooreen met hoe die ster sou gelyk het op ’n vasgestelde afstand van 10&nbsp;parsek (32,6&nbsp;ligjare). Sterre se skynbare en absolute magnitude stem dus nie ooreen nie. Die helderste ster van die Aarde af, [[Sirius]], het byvoorbeeld ’n absolute magnitude van +1,41, maar ’n skynbare magnitude van -1,46. Die tweede helderste ster van die Aarde af, [[Canopus]], het ’n baie groter absolute magnitude van −5,53, maar omdat dit 310 ligjare weg is in vergelyking met Sirius se 8,6 ligjare, is sy skynbare magnitude net –0,72 en lyk hy dus dowwer. Omdat die Son so naby is, het dit ’n skynbare magnitude van −26,7, maar sy absolute magnitude is net +4,83. Soos in 2006 is die ster met die grootste bekende absolute magnitude [[LBV 1806–20]], met ’n waarde van −14,2. Dit is ’n paar miljoen keer helderder as die Son.<ref>{{cite web | last1=Hoover | first1=Aaron | date=15 Januarie 2004 | url=http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807035239/http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | archivedate=2007-08-07 | title=Star may be biggest, brightest yet observed | publisher=HubbleSite | accessdate=2006-06-08 | url-status=live }}</ref> Omdat dit egter 40&nbsp;000 ligjare weg is, kan dit nie van die Aarde af gesien word nie. Die dofste bekende sterre is tans in die sterreswerm [[NGC 6397]]. Die swerm se dofste rooidwergsterre het ’n absolute magnitude van net 26, terwyl ’n witdwerg met ’n magnitude van 28 ook ontdek is.<ref>{{cite web |date=17 Augustus 2006 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2006/37/image/a/ |title=Faintest Stars in Globular Cluster NGC 6397 |publisher=HubbleSite |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729043123/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2006/37/image/a/ |archive-date=29 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Klassifikasie == : ''Hoofartikel: [[Sterreklassifikasie]]'' {| class="wikitable" style="float: left; text-align: center; margin-left: 1em; margin-right: 1em;" |+ ''Spektraalklas/temperatuur''<ref>{{cite web |last=Smith |first=Gene |date=16 April 1999 |url=http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html |title=Stellar Spectra |publisher=University of California, San Diego |access-date=12 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110403074547/http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html |archive-date= 3 April 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ! Klas ! Temperatuur ! Voorbeeld |- style="background: {{Sterkleur|O}}" | O | 33 000&nbsp;K&nbsp;of&nbsp;meer | Zeta Ophiuchi |- style="background: {{Sterkleur|B}}" | B | 10 500–30 000&nbsp;K | Rigel |- style="background: {{Sterkleur|A}}" | A | 7 500–10 000&nbsp;K | Altair |- style="background: {{Sterkleur|F}}" | F | 6 000–7 200&nbsp;K | Procyon&nbsp;A |- style="background: {{Sterkleur|G}}" | G | 5 500–6 000&nbsp;K | Son |- style="background: {{Sterkleur|K}}" | K | 4 000–5 250&nbsp;K | Epsilon Indi |- style="background: {{Sterkleur|M}}" | M | 2 600–3 850&nbsp;K | Proxima Centauri |} Die huidige stelsel van sterreklassifikasie het in die vroeë 20ste eeu ontstaan. Sterre word in ’n klas ingedeel volgens hul spektrum. Dit strek van Klas&nbsp;O, wat baie warm is, tot Klas&nbsp;M, wat koel is. Die hoofklasse in volgorde van afnemende temperatuur is: O, B, A, F, G, K en M. ’n Verskeidenheid seldsame spektrums het ’n spesiale klassifikasie. Die algemeenstes hiervan is Klas&nbsp;L en Klas&nbsp;T vir [[bruindwerg]]e. Elke letter het 10 onderafdelings, genommer van 0 tot 9, in volgorde van afnemende temperatuur.<ref name="spectrum">{{cite web |first=Alan M |last=MacRobert |url=http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html |title=The Spectral Types of Stars |publisher=Sky and Telescope |access-date=19 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022124237/http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html |archive-date=22 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sterre kan verder opgedeel word volgens die ligsterkte-invloede in hul spektraallyne, wat ooreenstem met hul grootte. Dit strek van 0 ([[hiperreus]]e) deur III ([[reusester]]re) tor V ([[hoofreeks]]sterre); sommige skrywers voeg ook VII by ([[witdwerg]]e). Die meeste sterre is hoofreekssterre, wat beteken hulle sit waterstof in helium om vanweë kernfusie. Op ’n grafiek van ligsterkte teenoor spektraaltipe, lê hulle almal in ’n diagonale strook.<ref name="spectrum" /> (Sien die Hertzsprung-Russell-diagram hoër op.) Die Son is ’n hoofreeksster G2V, ’n geeldwerg met ’n gemiddelde temperatuur en grootte. Bykomende letters kan by die klas gevoeg word vir spesiale eienskappe, soos "m" vir buitengewoon sterk metaallyne, "var" vir variasies in die spektraallyne ens. [[Witdwerg]]e het hul eie klas wat met D begin. Dit word onderverdeel in DA, DB, DC, DO, DZ en DQ na gelang van die soorte prominente lyne in hul spektrum. Dit word gevolg deur ’n syfer wat dui op die temperatuurindeks.<ref>{{cite web | url = http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm | title = White Dwarf (wd) Stars | publisher = White Dwarf Research Corporation | accessdate = 2006-07-19 | archive-date = 2009-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091008115925/http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm | url-status = dead }}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Star types.svg|300px|duimnael|Die interne struktuur van hoofreekssterre. Die konveksiesones word aangedui met sirkels met pyltjies en die stralingsones met rooi ligstrale. Van links is ’n rooidwerg, ’n geeldwerg van gemiddelde grootte en ’n swaar blouwit-hoofreeksster.]] Die binnekant van ’n stabiele ster is in ’n toestand van [[hidrostatiese ewewig]]: Die kragte wat op enige deel van die ster inwerk, is ewe groot na binne en buite. Die kragte na binne is swaartekrag en dié na buite is vanweë die druk van binne die ster. Dié druk ontstaan vanweë die temperatuurverskille van die plasma: die buitenste deel is koeler as die kern. Die temperatuur in die kern van ’n hoofreeksster of reusester is minstens in die omgewing van 10⁷&nbsp;[[kelvin|K]]. Dié temperatuur en druk is groot genoeg dat [[kernfusie]] plaasvind en genoeg energie vrygestel word om te voorkom dat die ster verder instort.<ref name="hansen">{{cite book | last1=Hansen | first1=Carl J. | last2=Kawaler | first2=Steven D. | last3=Trimble | first3=Virginia | pages=32–33 | title=Stellar Interiors | publisher=Springer | year=2004 | isbn=0-387-20089-4 }}</ref><ref name="Schwarzschild">{{cite book | first=Martin | last=Schwarzschild | title=Structure and Evolution of the Stars | publisher=Princeton University Press | year=1958 | isbn=0-691-08044-5}}<!-- Book republished by Dover as {{ISBN|0-486-61479-4}}, but ISBN in the cite book template is the one as published by Prin. Univ. Press--></ref> Wanneer atoomkerns in die ster se kern saamsmelt, straal hulle energie uit in die vorm van [[gammastraal|gammastrale]]. Hierdie fotone en die omringende plasma werk op mekaar in en dit verhoog die termiese energie in die kern. Sterre in die hoofreeks sit waterstof in helium om en skep so ’n al hoe groter hoeveelheid helium in die kern. Eindelik is daar meer helium, en energievervaardiging in die kern stop. In plaas daarvan word fusie in sterre van minstens 0,4 [[sonmassa]]s voortgesit in lae rondom die gedegenereerde heliumkern.<ref>{{cite web |url=http://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html |title=Formation of the High Mass Elements |publisher=Smoot Group |access-date=11 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212500/https://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Benewens die hidrostatiese ewewig, handhaaf die binnekant van ’n ster ook ’n energiebalans van [[Termiese straling|termiese ewewig]]. Daar is ’n radiale temperatuurgradiënt regdeur die binnekant wat meebring dat energie na die buitekant vloei. Die vloei van energie uit ’n sterlaag na buite sal presies ooreenstem met die invloei van energie van binne. [[Lêer:Sun parts big.jpg|duimnael|300px|links|Die diagram wys ’n deursnee van die Son.<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Die stralingsone is die gebied in die ster se binnekant waar stralingsoordrag genoeg is om die vloei van energie te handhaaf en die plasma bly dus stabiel. Indien dit nie die geval is nie, sal die plasma onstabiel raak en [[konveksie]] sal plaasvind – so word ’n konveksiesone gevorm. Dit kan byvoorbeeld gebeur in gebiede waar die energievloei baie hoog is, soos naby die kern, of in gebiede van hoë ondeursigtigheid, soos in die buitenste omhulsel.<ref name="Schwarzschild" /> Die voorkoms van konveksie in die buitenste omhulsel van ’n hoofreeksster hang af van die massa. Sterre met ’n massa van ’n paar keer dié van die Son sal ’n konveksiesone diep in die binnekant hê en ’n stralingsone in die buitenste lae. (Sien illustrasie regs.) By kleiner sterre soos die Son werk dit andersom: die konveksiesone is in die buitenste lae.<ref name="imagine">{{cite web |date=1 September 2006 |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html |title=What is a Star? |publisher=Nasa |access-date=11 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141119192647/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html |archive-date=19 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Rooidwerge van minder as 0,4 sonmassa het net ’n konveksiesone, wat die opbou van ’n heliumkern voorkom.<ref name="late stages" /> Die deel van ’n ster wat sigbaar is vir ’n waarnemer, word die fotosfeer genoem. Dit is die laag waar die plasma deusigtig raak vir ligfotone. Van hier raak die energie wat in die kern voortgebring word, vry om na die ruimte te versprei. Dit is in die fotosfeer waar stervlekke, of kolle met ’n laer temperatuur, voorkom. Buite die fotosfeer lê die steratmosfeer. In ’n hoofreeksster soos die Son is die laagste vlak van die atmosfeer die dun chromosfeer waar sonspykers, of vingers warm gas, voorkom en steropvlammings begin. Dit is omring deur ’n oorgangsgebied, waar die temperatuur skerp styg binne ’n afstand van net 100&nbsp;km. Daarbuite lê die korona of ligkrans, ’n hoeveelheid uiters verhitte plasma wat tot verskeie miljoene kilometers ver kan strek.<ref>{{cite press release | publisher=ESO | date=1 Augustus 2001 | title=The Glory of a Nearby Star: Optical Light from a Hot Stellar Corona Detected with the VLT | url=http://www.eso.org/public/news/eso0127/ | accessdate=2006-07-10 }}</ref> Die voorkoms van ’n korona is blykbaar afhanklik van ’n konveksiesone in die buitenste lae van ’n ster.<ref name="imagine" /> Ondanks sy hoë temperatuur straal ’n korona baie min lig uit. Die korona van die Son is gewoonlik net sigbaar tydens ’n [[sonsverduistering]]. Van die korona af strek ’n sterwind van plasmadeeltjies na buite; dit versprei totdat dit in die instellêre medium opgeneem word. By die Son strek die invloed van die [[sonwind]] regdeur die borrelvormige [[heliosfeer]].<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Burlaga | first1=L. F. | last2=Ness | first2=N. F. | last3=Acuña | first3=M. H. | last4=Lepping | first4=R. P. | last5=Connerney | first5=J. E. P. | last6=Stone | first6=E. C. | last7=McDonald | first7=F. B. | title=Crossing the Termination Shock into the Heliosheath: Magnetic Fields | journal=Science | year=2005 | volume=309 | issue=5743 | pages=2027–2029 | doi= 10.1126/science.1117542 | pmid=16179471 | bibcode=2005Sci...309.2027B }}</ref> == Kernfusie == {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=Fusion in the Sun.svg|image2=CNO Cycle.svg|width=180|caption1=Oorsig van die proton-protonketting|caption2=Die koolstof-stikstof-suurstofsiklus}} ’n Verskeidenheid kernfusiereaksies vind plaas in die kern van sterre, afhangend van hul massa en samestelling, as deel van ster-nukleosintese. Die netto massa van die saamgesmelte atoomkerns is kleiner as die som van die aanvanklike komponente. Hierdie verlies aan massa word vrygestel as elektromagnetiese energie, volgens die massa-energieverhouding ''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''².<ref name="sunshine" /> Die waterstof-fusieproses is temperatuursensitief en ’n klein styging in die kerntemperatuur sal ’n aansienlike toename in die fusietempo meebring. Daarom wissel die kerntemperature van hoofreekssterre net van 4&nbsp;miljoen&nbsp;K vir ’n klein Klas&nbsp;M-ster tot 40&nbsp;miljoen&nbsp;K vir ’n swaar Klas&nbsp;O-ster.<ref name="aps_mss"/> In die Son, met ’n kerntemperatuur van 10&nbsp;miljoen&nbsp;K, smelt waterstof saam om helium te vorm in die proton-protonkettingreaksie:<ref name="synthesis">{{cite journal | display-authors=1 | last1=Wallerstein | first1=G. | last2=Iben Jr. | first2=I. | last3=Parker | first3=P. | last4=Boesgaard | first4=A. M. | last5=Hale | first5=G. M. | last6=Champagne | first6=A. E. | last7=Barnes | first7=C. A. | last8=KM-dppeler | first8=F. | last9=Smith | first9=V. V. | last10=Hoffman | first10=R. D. | last11=Timmes | first11=F. X. | last12=Sneden | first12=C. | last13=Boyd | first13=R. N. | last14=Meyer | first14=B. S. | last15=Lambert | first15=D. L. | title=Synthesis of the elements in stars: forty years of progress | journal=Reviews of Modern Physics | year=1999 | volume=69 | issue=4 | pages=995–1084 | url=http://authors.library.caltech.edu/10255/1/WALrmp97.pdf| format=PDF | accessdate=2006-08-04 | doi=10.1103/RevModPhys.69.995 | bibcode=1997RvMP...69..995W}}</ref> : 4¹H → 2²H + 2e⁺ + 2ν_e (4 MeV + 1 MeV) : 2¹H + 2²H → 2³He + 2γ (5,5 MeV) : 2³He → ⁴He + 2¹H (12,9 MeV) Hierdie reaksie het die volgende algehele reaksie tot gevolg: : 4¹H → ⁴He + 2e⁺ + 2γ + 2ν_e (26,7 MeV) waar e⁺ ’n positron is, γ ’n gammastraalfoton, ν_e ’n neutrino, en H en He isotope van waterstof en helium onderskeidelik. Die energie wat deur hierdie reaksie voortgebring word, is in miljoene elektron-volts, wat eintlik net ’n klein hoeveelheid energie is. Enorme hoeveelhede van hierdie reaksies vind egter konstant plaas, en dit bring al die energie voort wat nodig is om die ster se stralingsvermoë te handhaaf. {| class="wikitable" style="float: left; margin-right: 1em;" |+ Minimum stermassa nodig vir fusie |- !Element !Sonmassa |- | Waterstof ||style="text-align: center;"| 0,01 |- | Helium ||style="text-align: center;"| 0,4 |- | Koolstof ||style="text-align: center;"| 5<ref>{{cite journal | last1=Girardi | first1=L. | last2=Bressan | first2=A. | last3=Bertelli | first3=G. | last4=Chiosi | first4=C. | title=Evolutionary tracks and isochrones for low- and intermediate-mass stars: From 0.15 to 7 M_sun, and from Z=0.0004 to 0.03 | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement | year=2000 | volume=141 | issue=3 | pages=371–383 | doi=10.1051/aas:2000126 |arxiv = astro-ph/9910164 |bibcode = 2000A&AS..141..371G }}</ref> |- | Neon ||style="text-align: center;"| 8 |} In swaarder sterre word helium vervaardig in ’n siklus reaksies wat deur koolstof gekataliseer word — die [[koolstof]]-[[stikstof]]-[[suurstof]]siklus.<ref name="synthesis" /> In ouer sterre met ’n kern van 100&nbsp;miljoen&nbsp;K en ’n massa van tussen 0,5 en 10&nbsp;sonmassas, kan helium in koolstof omgesit word in die tripel-alpha-proses, wat die tussenelement [[berillium]] gebruik:<ref name="synthesis" /> : ⁴He + ⁴He + 92 keV → ^8*Be : ⁴He + ^8*Be + 67 keV → ^12*C : ^12*C → ¹²C + γ + 7,4 MeV vir ’n algehele reaksie van: : 3⁴He → ¹²C + γ + 7,2 MeV In baie groot sterre kan swaarder stowwe soos neon en suurstof ook verbrand word in ’n krimpende kern. Die laaste fase in die proses van ster-nukleosintese is wanneer [[silikon]] verbrand word. Dit bring die stabiele [[isotoop]] [[Yster|yster-56]] voort. Geen fusie kan verder plaasvind nie behalwe deur ’n endotermiese proses en daarom kan verdere energie net voortgebring word deurdat die ster instort.<ref name="synthesis" /> == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Van Zyl, J.E. ''Ontsluier die Heelal, 'n Inleiding tot Sterrekunde'', Protea Boekhuis, 2de uitg., Pretoria, 2002. {{ISBN|1-919825-44-4}} * {{cite book | first1=Cliff | last1=Pickover | year=2001 |title=The Stars of Heaven | publisher=Oxford University Press | isbn=0-19-514874-6}} * {{cite book | first1=John | last1=Gribbin | first2=Mary | last2=Gribbin | year=2001 | title=Stardust: Supernovae and Life—The Cosmic Connection | publisher=Yale University Press | isbn=0-300-09097-8}} * {{cite book | first=Stephen | last=Hawking | title=A Brief History of Time | authorlink=Stephen Hawking | year=1988 | publisher=Bantam Books | isbn=0-553-17521-1}} == Eksterne skakels == * {{cite web | last=Kaler | first=James | title=Portraits of Stars and their Constellations | publisher=University of Illinois | url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/sow.html | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=Query star by identifier, coordinates or reference code | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-fid | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=How To Decipher Classification Codes | publisher=Astronomical Society of South Australia | url=http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp | accessdate=2010-08-20 }} {{Commons-kategorie inlyn|Stars|Sterre}} {{Wikt-inlyn|ster}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Star|Engelse Wikipedia]]</small> {{Sterre}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterre| ]] 1186nicrivyjbm5aprhgc4ik0odqpui 2912149 2912136 2026-06-18T08:20:20Z SpesBona 2720 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2896111 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Starsinthesky.jpg|300px|duimnael|’n Stervormende gebied in die [[Groot Magellaanse Wolk]].<br /><small>Bron: Nasa/ESA</small>]] [[Lêer:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|300px|duimnael|’n Foto van die [[Son]], ’n [[Sterreklassifikasie#Klas G|G-tipe]] [[hoofreeks]]ster. (Die kleure is nie eg nie.)]] ’n '''Ster''' is ’n swaar, helder bol [[plasma]] wat deur [[swaartekrag]] byeengehou word. Die naaste ster aan die [[Aarde]] is die [[Son]], wat die bron is van die grootste deel van die [[energie]] op die planeet. Talle ander sterre is snags van die Aarde af sigbaar as hulle nie deur atmosferiese verskynsels verberg word nie. Hulle lyk soos ’n magdom klein ligpunte weens hul geweldige afstand. Die meeste duidelik waarneembare sterre is histories gegroepeer in [[sterrebeeld]]e en [[asterisme]]s, en die helderste sterre het alledaagse name gekry. Sterrekundiges het oor die eeue heen verskeie [[Lys van sterrekundige katalogusse|katalogusse]] saamgestel wat gestandaardiseerde name aan die sterre gee. Vir die grootste deel van sy bestaan skyn ’n ster vanweë die [[kernfusie]] van [[waterstof]] tot [[helium]] in sy kern – dit laat energie vry wat deur die binnekant van die ster beweeg en daarna na die buitenste ruim uitgestraal word. Wanneer ’n ster se waterstof byna op is en hy groot genoeg is, word natuurlike [[element]]e swaarder as helium gevorm, óf deur ster-nukleosintese tydens sy bestaan óf deur supernova-nukleosintese wanneer ’n baie swaar ster ontplof. Sterrekundiges kan die [[massa]], ouderdom, [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]] (chemiese samestelling) en baie ander eienskappe van ’n ster vasstel deur sy beweging deur die ruimte, [[Magnitude|ligsterkte]] en [[elektromagnetiese spektrum|spektrum]] onderskeidelik. Die totale massa van ’n ster bepaal sy [[evolusie]] en wat aan die einde van sy leeftyd daarmee gebeur. Ander eienskappe van ’n ster word bepaal deur sy evolusiegeskiedenis, soos sy deursnee, rotasie, beweging en temperatuur. Met ’n grafiek van die temperatuur van sterre teenoor hul ligsterkte, bekend as ’n [[Hertzsprung-Russell-diagram]] (HR-diagram), kan die ouderdom en evolusiefase van ’n ster bepaal word. Sterre word gevorm uit wolke van hoofsaaklik waterstof, met ook helium en klein hoeveelhede swaarder elemente. Wanneer die ster se kern dig genoeg geword het, word waterstof in helium omgesit deur kernfusie, en energie word in die proses vrygestel.<ref name="sunshine">{{cite web |last=Bahcall |first=John N. |date=29 Junie 2000 |url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html |title=How the Sun Shines |publisher=Nobel Foundation |access-date=30 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616165517/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/articles/fusion/index.html |archive-date=16 Junie 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die res van die ster se binnekant gelei energie weg van die kern deur ’n kombinasie van stralings- en [[konveksie]]prosesse. Die ster se interne druk voorkom dat dit onder sy eie swaartekrag instort. Wanneer al die waterstof by die kern opgebruik is, sit ’n ster met ’n gemiddelde massa soos die Son uit<ref name="late stages">{{cite web |last=Richmond |first=Michael |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |title=Late stages of evolution for low-mass stars |publisher=Rochester Institute of Technology |access-date=4 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200529000432/http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/planneb/planneb.html |archive-date=29 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en word ’n [[rooireus]]. In swaarder sterre vind die samesmelting van swaarder elemente plaas by die kern of in lae om die kern. Die ster ontwikkel dan tot ’n gedegenereerde vorm en laat ’n deel van sy materie in die interstellêre omgewing vry, waar dit ’n nuwe generasie sterre sal vorm met ’n groter verhouding van swaar elemente.<ref>{{cite web | url = http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | title = Stellar Evolution & Death | publisher = NASA Observatorium | accessdate = 2006-06-08 | archive-date = 2008-02-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080210154901/http://observe.arc.nasa.gov/nasa/space/stellardeath/stellardeath_intro.html | url-status = dead }}</ref> Intussen word die kern ’n steroorblyfsel: ’n [[witdwerg]], [[neutronster]] of, as sy massa groot genoeg is, ’n [[swartkolk]]. [[Dubbelster|Dubbel-]] en [[veelvoudige ster]]stelsels bestaan uit twee of meer sterre wat verbind word deur hul swaartekrag en gewoonlik in ’n stabiele baan om mekaar wentel. Wanneer twee sulke sterre baie na aan mekaar lê, kan hul swaartekrag-interaksie ’n groot invloed op hul evolusie hê.<ref name="iben">{{cite journal | last = Iben | first = Icko, Jr. | title=Single and binary star evolution | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1991 | volume=76 | pages=55–114 | bibcode=1991ApJS...76...55I | doi=10.1086/191565 }}</ref> Sterre kan deel vorm van ’n baie groter swaartekraggebonde struktuur, soos ’n [[sterreswerm]] of [[sterrestelsel]]. == Waarneming deur die eeue == [[Lêer:Dibuix de Leo.png|duimnael|220px|links|Mense het in die antieke tyd patrone in die sterre gesien en so het die verskillende [[sterrebeeld]]e ontstaan. Hier is ’n uitbeelding van die [[Leeu (sterrebeeld)|Leeu]] deur [[Johannes Hevelius]].<ref>{{cite book | first=Johannis | last=Hevelius | year=1690 | title=Firmamentum Sobiescianum, sive Uranographia | location=Gdansk }}</ref>]] [[Lêer:LeoCC.jpg|220px|duimnael|links|Die sterrebeeld Leeu soos dit met die blote oog gesien kan word. Die lyne is bygevoeg.]] Sterre was nog altyd baie belangrik vir beskawings oor die hele wêreld. Hulle is gebruik vir [[godsdiens]]praktyke, [[navigasie]] en oriëntasie. Baie antieke sterrekundiges het geglo die sterre lê in vasgestelde posisies aan die hemelsfeer. Hulle het groepe sterre in sterrebeelde gegroepeer en hulle gebruik om die beweging van die [[Planeet|planete]] en die Son te volg.<ref name="forbes">{{cite book | last1=Forbes | first1=George | title=History of Astronomy | publisher=Watts & Co. | location=London | year=1909 | url=http://www.gutenberg.org/ebooks/8172 | isbn=1-153-62774-4 }}</ref> Die beweging van die Son teen die agtergrondsterre (en die horison) is gebruik om kalenders te skep wat vir landboudoeleindes gebruik kon word.<ref>{{cite web |last=Tøndering |first=Claus |url=http://webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html |title=Other ancient calendars |publisher=WebExhibits |access-date=10 Desember 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121041104/http://www.webexhibits.org/calendars/calendar-ancient.html |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die [[Gregoriaanse kalender]], wat vandag feitlik oral ter wêreld gebruik word, is ’n sonkalender gebaseer op die hoek van die Aarde se rotasie-as met betrekking tot die Son. Die oudste akkurate sterkaart is in 1534&nbsp;v.C. in die [[Antieke Egipte|Antieke Egiptiese]] sterrekunde geskep.<ref>{{cite journal | last=von Spaeth | first=Ove | title=Dating the Oldest Egyptian Star Map | journal=Centaurus International Magazine of the History of Mathematics, Science and Technology | year=2000 | volume=42 | issue=3 | pages=159–179 | url=http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | accessdate=2007-10-21 | archive-date=2019-01-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190126001022/http://www.moses-egypt.net/star-map/senmut1-mapdate_en.asp | url-status=dead }}</ref> Die vroegste bekende katalogusse is in die laat 2de millennium v.C. deur die Antieke [[Babilonië|Babiloniese]] sterrekundiges van Mesopotamië saamgestel.<ref name="north 1995 30 31">{{cite book | last=North | first=John | year=1995 | title=The Norton History of Astronomy and Cosmology | location=New York and London | pages=30–31 | publisher=W.W. Norton & Company | isbn=0-393-03656-1 }}</ref> Die eerste sterkatalogus in die [[Griekeland|Griekse]] sterrekunde is in 300&nbsp;v.C. deur [[Aristillus]] saamgestel met die hulp van [[Timocharis]].<ref>{{cite book | last=Murdin | first=P. | year=2000 | month=November | chapter=Aristillus (c. 200 BC) | doi=10.1888/0333750888/3440 | title=Encyclopedia of Astronomy and Astrophysics | bibcode=2000eaa..bookE3440 | isbn=0-333-75088-8 }}</ref> Die sterkatalogus van [[Hipparchos]] (2de eeu v.C.) het 1&nbsp;020 sterre bevat en is gebruik om [[Ptolemeus]] se sterkatalogus saam te stel.<ref>{{cite book | first=Gerd | last=Grasshoff | year=1990 | title=The history of Ptolemy's star catalogue | publisher=Springer | pages=1–5 | isbn=0-387-97181-5 }}</ref> Hipparchos is ook bekend vir die ontdekking van die eerste aangetekende "[[nova]]" (nuwe ster).<ref>{{cite web |first=Antonios D. |last=Pinotsis |title=Astronomy in Ancient Rhodes |publisher=Section of Astrophysics, Astronomy and Mechanics, Department of Physics, University of Athens |url=http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |access-date=2 Junie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170907030222/http://conferences.phys.uoa.gr/jets2008/historical.html |archive-date= 7 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Baie van die sterre en sterrebeelde se name wat vandag gebruik word, kom uit die Griekse sterrekunde. Ondanks die skynbare onveranderlikheid van die lugruim was die [[China|Chinese]] bewus van die feit dat nuwe sterre gevorm kan word.<ref name="clark">{{cite conference | last1=Clark | first1=D. H. | last2=Stephenson | first2=F. R. | title=The Historical Supernovae | booktitle=Supernovae: A survey of current research; Proceedings of the Advanced Study Institute | pages=355–370 | publisher=Dordrecht, D. Reidel Publishing Co | date=June 29, 1981 | location=Cambridge, England | bibcode=1982sscr.conf..355C }}</ref> In 185&nbsp;n.C. was hulle die eerste sterrekundiges wat ’n [[supernova]] gesien en aangeteken het. Dit is nou bekend as die [[SN 185|SN&nbsp;185]].<ref>{{cite journal | last1=Zhao | first1=Fu-Yuan | last2=Strom | first2=R. G. | last3=Jiang | first3=Shi-Yang | title=The Guest Star of AD185 Must Have Been a Supernova | journal=Chinese Journal of Astronomy and Astrophysics | year=2006 | volume=6 | issue=5 | pages=635–640 | doi=10.1088/1009-9271/6/5/17 |bibcode = 2006ChJAA...6..635Z }}</ref> Die helderste gebeurtenis in die ruimte sover bekend was die supernova [[SN 1006|SN&nbsp;1006]], wat in 1006 gesien is en deur die Egiptiese sterrekundige Ali ibn Ridwan en verskeie Chinese sterrekundiges beskryf is.<ref>{{cite web |date=5 Maart 2003 |url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |title=Astronomers Peg Brightness of History's Brightest Star |publisher=NAOA News |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512190611/https://www.noao.edu/outreach/press/pr03/pr0304.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die supernova [[SN 1054|SN&nbsp;1054]], waaruit die [[Krap-newel]] ontstaan het, is ook deur Chinese en [[Islam]]itiese sterrekundiges waargeneem.<ref name="SN1054">{{cite web |last1=Frommert |first1=Hartmut |last2=Kronberg |first2=Christine |date=30 Augustus 2006 |work=SEDS |publisher=University of Arizona |title=Supernova 1054 – Creation of the Crab Nebula |url=http://messier.seds.org/more/m001_sn.html |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424193624/http://www.messier.seds.org/more/m001_sn.html |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="PASP1942">{{cite journal | last=Duyvendak | first=J. J. L. | title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part I. The Ancient Oriental Chronicles | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=54 | issue=318 | pages=91–94 | month=April | year=1942 | bibcode=1942PASP...54...91D | doi=10.1086/125409 }}<br /> {{Cite journal | last=Mayall | first=N. U. | last2=Oort |first2=Jan Hendrik | title=Further Data Bearing on the Identification of the Crab Nebula with the Supernova of 1054 A.D. Part II. The Astronomical Aspects | journal=Publications of the Astronomical Society of the Pacific | volume=54 | issue=318 | pages=95–104 | month=April | year=1942 | bibcode=1942PASP...54...95M | doi=10.1086/125410 }}</ref><ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Brecher | first1=K. | last2=Fesen | first2=R. A. | last3=Maran | first3=S. P. | last4=Brandt | first4=J. C. | year=1983 | title=Ancient records and the Crab Nebula supernova | journal=The Observatory | volume=103 | pages=106–113 | bibcode=1983Obs...103..106B }}</ref> [[Middeleeue|Middeleeuse]] Islamitiese sterrekundiges het [[Arabies]]e name aan baie sterre gegee wat vandag nog gebruik word, en hulle het verskeie instrumente ontwerp waarmee die posisie van die sterre vasgestel kon word. Hulle het ook verskeie sterkatalogusse opgestel, soos die ''Boek van die Sterre'' (964) deur die Persiese sterrekundige [[Al Soefi|Abd al-Rahman al-Soefi]], wat verskeie sterre, sterreswerms en sterrestelsels (onder meer die [[Andromeda-sterrestelsel]]) waargeneem het.<ref name=Jones>{{cite book | title=Messier's nebulae and star clusters | url=http://books.google.cz/books?id=IuhLR35I9QUC&pg=&dq#v=onepage&q=&f | first=Kenneth Glyn | last=Jones | publisher=Cambridge University Press | year=1991 | isbn=0-521-37079-5 | page=1 }}</ref> Volgens A. Zahoor het die Persiese geleerde Abu Rayhan Biruni die [[Melkweg]] beskryf as talle fragmente wat die eienskappe van [[newel]]agtige sterre het. Hy het ook die [[breedtegraad]] van verskeie sterre tydens ’n [[maan]]sverduistering in 1019 bepaal.<ref>{{cite web | last=Zahoor | first=A. | year=1997 | url=http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | archiveurl=https://web.archive.org/web/20080626074150/http://www.unhas.ac.id/~rhiza/saintis/biruni.html | archivedate=2008-06-26 | title=Al-Biruni | publisher=Hasanuddin University | accessdate=2007-10-21 | url-status=live }}</ref> Vroeë [[Europa|Europese]] sterrekundiges soos [[Tycho Brahe]] het nuwe sterre (later novas genoem) geïdentifiseer en afgelei dat die lugruim nie onveranderlik is nie. In 1584 het Giordano Bruno sommige vroeëre sterrekundiges se mening gedeel dat die sterre soos die Son is en dat van hulle [[eksoplaneet|eksoplanete]], waarskynlik soortgelyk aan die Aarde, kan hê wat om hulle wentel.<ref name="he history">{{cite web |last=Drake |first=Stephen A. |date=17 Augustus 2006 |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |title=A Brief History of High-Energy (X-ray & Gamma-Ray) Astronomy |publisher=NASA HEASARC |access-date=24 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20010604051922/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/heasarc/headates/heahistory.html |archive-date= 4 Junie 2001 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Teen die volgende eeu het sterrekundiges konsensus bereik dat die sterre nes die Son is. Om te verduidelik hoekom die sterre nie ’n swaartekraginvloed op die [[Sonnestelsel]] uitoefen nie, het [[Isaac Newton]] voorgestel dat die sterre eweredig na alle kante toe versprei is.<ref>{{cite web | last=Hoskin | first=Michael | year=1998 | url=http://www.stsci.edu/stsci/meetings/lisa3/hoskinm.html | title=The Value of Archives in Writing the History of Astronomy | publisher=Space Telescope Science Institute | accessdate=2006-08-24 }}</ref> [[Edmond Halley]] het die eerste meting van die [[eiebeweging]] van twee nabygeleë sterre gepubliseer en gewys dat hulle van posisie verander het sedert die tyd van die Antieke Griekse sterrekundiges Ptolemeus en Hipparchos.<ref name="he history" /> [[William Herschel]] was die eerste sterrekundige wat probeer het om die verspreiding van sterre te bepaal. In die 1780's het hy die sterre in ’n reeks metings in 600 verskillende rigtings getel en afgelei dat die getal sterre toeneem in ’n spesifieke rigting, dié van die Melkweg se kern. Sy seun [[John Herschel]] het sy studie in die [[Suidelike Halfrond]] herhaal en ’n soortgelyke toename in dieselfde rigting ontdek.<ref>{{cite journal | last=Proctor | first=Richard A. | title=Are any of the nebulæ star-systems? | journal=Nature | year=1870 | pages=331–333 | url=http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/HistSciTech/HistSciTech-idx?type=div&did=HISTSCITECH.0012.0052.0005&isize=M | issue=13 | doi=10.1038/001331a0 | volume=1 |bibcode = 1870Natur...1..331P }}</ref> William Herschel het ook onder meer vasgestel dat sommige sterre nie net lyk of hulle naby mekaar lê nie, maar dat hulle fisieke metgeselle is wat dubbelsterstelsels vorm. Die weg na [[sterspektroskopie]] is gebaan deur Joseph von Fraunhofer en Angelo Secchi. Deur die spektrum van sterre soos [[Sirius]] met dié van die Son te vergelyk, het hulle verskille ontdek in die sterkte en hoeveelheid [[spektraallyn|absorpsielyne]] – die donker lyne in ’n sterspektrum vanweë die absorpsie van spesifieke frekwensies deur die atmosfeer. In 1865 het Secchi begin om sterre volgens [[Sterreklassifikasie|spektraalklasse]] te klassifiseer.<ref>{{cite web | last=MacDonnell | first=Joseph | url=http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm | title=Angelo Secchi, S.J. (1818–1878) the Father of Astrophysics | publisher=Fairfield University | accessdate=2006-10-02 | archive-date=2011-07-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110721210124/http://www.faculty.fairfield.edu/jmac/sj/scientists/secchi.htm | url-status=dead }}</ref> Die moderne manier van sterreklassifikasie is egter in die 1900's deur [[Annie Cannon]] gevestig. Die eerste direkte meting van ’n ster se afstand (dié van [[61 Cygni|61&nbsp;Cygni]] op 11,4&nbsp;[[ligjare]]) is in 1838 deur Friedrich Bessel gedoen deur middel van die [[parallaks]]-tegniek. In die 19de eeu het die bestudering van dubbelsterre toegeneem. In 1834 het Bessel veranderinge in die eiebeweging van die ster Sirius opgemerk en voorgestel dit het ’n versteekte metgesel. Edward Pickering het in 1899 die eerste spektroskopiese dubbelster ontdek toe hy die periodieke splitsing van die ster [[Mizar]] se spektraallyne oor ’n periode van 104 dae waarneem. Gedetailleerde waarnemings van baie dubbelsterre is gedoen deur sterrekundiges soos William Struve en S.W. Burnham, en so kon die massa van sterre vasgestel word uit die berekenings van hul wentelbane. ’n Oplossing vir die probleem om ’n wentelbaan van dubbelsterre af te lei van teleskopiese waarnemings, is in 1827 deur Felix Savary gevind.<ref>{{cite book | first=Robert G. | last=Aitken | title=The Binary Stars | page=66 | publisher=Dover Publications Inc. | location=New York | year=1964 | isbn=0-486-61102-7 }}</ref> In die 20ste eeu het die wetenskaplike bestudering van sterre met rasse skrede vooruitgegaan. Foto's het waardevolle sterrekundige instrumente geword. Karl Schwarzschild het ontdek dat die kleur van ’n ster, en dus sy temperatuur, vasgestel kan word deur die [[Magnitude|skynbare magnitude]] te vergelyk met die fotografiese magnitude. In 1921 het [[Albert A. Michelson|Albert Michelson]] vir die eerste keer die deursnee van ’n ster gemeet met ’n [[interferometer]].<ref>{{cite journal | last1=Michelson | first1=A. A. | last2=Pease | first2=F. G. | title=Measurement of the diameter of Alpha Orionis with the interferometer | journal=Astrophysical Journal | year=1921 | volume=53 | pages=249–259 | bibcode=1921ApJ....53..249M | doi = 10.1086/142603 }}</ref> Belangrike werk oor die fisiese struktuur van sterre is in die eerste dekades van die 20ste eeu gedoen. In 1913 is die [[Hertzsprung-Russell-diagram]] ontwikkel. Suksesvolle modelle is ontwikkel om die binnekant van sterre en ster-evolusie te verduidelik. [[Cecilia Payne-Gaposchkin]] het in 1925 in haar Ph.D.-tesis eerste voorgestel dat sterre hoofsaaklik uit waterstof en helium bestaan.<ref>{{cite web |url=http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Payne-Gaposchkin,_Cecilia_Helena@861234567.html |title=" Payne-Gaposchkin, Cecilia Helena." CWP |publisher=University of California |access-date=21 Februarie 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191107100412/http://cwp.library.ucla.edu/Phase2/Payne-Gaposchkin,_Cecilia_Helena@861234567.html |archive-date= 7 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Die spektrum van sterre is beter verstaan danksy ontwikkelings in [[kwantumfisika]]. Daardeur kon die chemiese samestelling van die steratmosfeer bepaal word.<ref name="new cosmos">{{cite book | last1=Unsöld | first1=Albrecht | title=The New Cosmos | publisher=Springer | location=New York | year=2001 | edition=5th | pages=180–185, 215–216 | isbn=3-540-67877-8 }}</ref> Met die uitsondering van supernovas, is individuele sterre hoofsaaklik in die [[Plaaslike Groep]] sterrestelsels bestudeer,<ref>e. g. {{cite journal | last1=Battinelli | first1=Paolo | last2=Demers | first2=Serge | last3=Letarte | first3=Bruno | title=Carbon Star Survey in the Local Group. V. The Outer Disk of M31 | journal=The Astronomical Journal | year=2003 | volume=125 | issue=3 | pages=1298–1308 | bibcode=2003AJ....125.1298B | doi = 10.1086/346274 }}</ref> veral in die sigbare deel van die Melkweg (soos gesien kan word in die gedetailleerde sterkatalogusse wat beskikbaar is vir ons sterrestelsel).<ref>{{cite news |title=Millennium Star Atlas marks the completion of ESA's Hipparcos Mission |publisher=ESA |date=8 Desember 1997 |url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS&page=esa_msa |access-date=5 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801015638/http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |archive-date= 1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Sommige sterre in die sterrestelsel M100 van die [[Virgo-sterrestelselswerm]], sowat 100&nbsp;miljoen ligjare van die Aarde af, is egter ook bestudeer.<ref>{{cite web |last1=Villard |first1=Ray |last2=Freedman |first2=Wendy L. |date=26 Oktober 1994 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/ |title=Hubble Space Telescope Measures Precise Distance to the Most Remote Galaxy Yet |publisher=Hubble Site |access-date=5 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160706140607/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1994/1994/49/text/ |archive-date=6 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In die [[Virgo-superswerm|Lokale Superswerm]] is dit moontlik om sterreswerms te sien, en huidige teleskope kan in beginsel dowwe individuele sterre in die Lokale Groep sien,<ref>{{cite news |title=Hubble Completes Eight-Year Effort to Measure Expanding Universe |publisher=Hubble Site |date=25 Mei 1999 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/ |access-date=2 Augustus 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20161219184540/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1999/19/text/ |archive-date=19 Desember 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> maar buite die Lokale Superswerm is nog geen individuele sterre waargeneem nie. == Naamgewing == [[Lêer:John Flamsteed.jpg|duimnael|150px|John Flamsteed]] Die konsep van sterrebeelde het al in die Babiloniese tyd bestaan. Antieke sterrekykers het patrone in die sterre gesien en hulle het dié patrone verbind met sekere aspekte van die natuur en hul [[mite]]s. Twaalf van dié patrone of sterrebeelde lê al langs die sonnebaan (of [[diereriem]]) en hulle het die tekens van [[Astrologie|sterrevoorspelling]] geword.<ref name=koch95>{{cite book | last1=Koch-Westenholz | first1=Ulla | last2=Koch | first2=Ulla Susanne | year=1995 | title=Mesopotamian astrology: an introduction to Babylonian and Assyrian celestial divination | page=163 | volume=19 | series=Carsten Niebuhr Institute Publications | publisher=Museum Tusculanum Press | isbn=87-7289-287-0 }}</ref> Baie van die helder individuele sterre het ook name gekry, veral Arabiese en Latynse name. Die Antieke Grieke het sommige "sterre", nou bekend as [[Planeet|planete]] (van die [[Grieks]]e woord πλανήτης, wat "wandelaar" beteken), verbind met belangrike gode. Die planete [[Mercurius]], [[Venus]], [[Mars]], [[Jupiter]] en [[Saturnus]] het so hul name gekry.<ref name="mythology">{{cite web |last=Coleman |first=Leslie S |url=http://frostydrew.org/papers.dc/papers/paper-myths/ |title=Myths, Legends and Lore |publisher=Frosty Drew Observatory |access-date=15 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410211955/https://frostydrew.org/papers.dc/papers/paper-myths/ |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ([[Uranus]] en [[Neptunus]] het ook gode se name, maar hulle was nie in die antieke tyd bekend nie omdat hulle so dof is en hulle het hul name later gekry.) Omstreeks 1600 is die name van die sterrebeelde gebruik om vir individuele sterre in die ooreenstemmende gebiede name te gee. Die [[Duitsers|Duitse]] sterrekundige [[Johann Bayer]] het ’n reeks sterkaarte geskep en [[Griekse alfabet|Griekse]] letters saam met die [[Genitief|genitiewe]] vorm van die spesifieke sterrebeeld se [[Latyn]]se naam gebruik as name vir die sterre (bv. [[Alpha Centauri]], ook geskryf α&nbsp;Centauri of α&nbsp;Cen). Dit is bekend as [[Bayer-naam|Bayer-name]]. Later is ’n numeringstelsel, wat op die [[regte klimming]] van die sterre geskoei is, bygevoeg in [[John Flamsteed]] se sterkatalogus (bv. [[61 Cygni|61&nbsp;Cygni]]). Dit het bekend geword as [[Flamsteed-naam|Flamsteed-name]].<ref>{{cite web |url=http://www.iau.org/public/naming/ |title=Naming Astronomical Objects |publisher=International Astronomical Union (IAU) |access-date=30 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502120049/http://iau.org/public/naming/ |archive-date=2 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://spider.seds.org/spider/Misc/naming.html |title=Naming Stars |publisher=Students for the Exploration and Development of Space (SEDS) |access-date=30 Januarie 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524072411/http://spider.seds.org/spider/Misc/naming.html |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Soms word sterre in nuwe katalogusse onder ander name opgeneem om die name in die katalogus eenvormig te hou. Dit kry dan gewoonlik ’n spesifieke voorvoegsel, gevolg deur ’n nommer. So het Alpha Centauri&nbsp;A byvoorbeeld ook die name GJ&nbsp;559A ([[Gliese-katalogus|Gliese-Jahreiß-katalogus]]), HD&nbsp;128620 ([[Henry Draper-katalogus]]), HIP&nbsp;71683 ([[Hipparcos|Hipparcos-katalogus]]) ens. Die [[Internasionale Astronomiese Unie]] (IAU) is die enigste erkende liggaam wat name aan hemelliggame kan gee.<ref name=space_law09>{{cite book | last1=Lyall | first1=Francis | last2=Larsen | first2=Paul B. | title=Space Law: A Treatise | page=176 | publisher=Ashgate Publishing, Ltd | year=2009 | isbn=0-7546-4390-5 | chapter=Chapter 7: The Moon and Other Celestial Bodies }}</ref> Sommige private maatskappye verkoop stername, maar dit word nie deur die IAU erken of gebruik nie.<ref name=andersen10>{{cite web |first=Johannes |last=Andersen |title=Buying Stars and Star Names |publisher=International Astronomical Union |url=http://www.iau.org/public/buying_star_names/ |access-date=24 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508082903/http://www.iau.org/public/buying_star_names/ |archive-date= 8 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Meeteenhede == Hoewel sterparameters uitgedruk kan word in die [[SI-stelsel|metrieke stelsel]], is dit gewoonlik geriefliker om massa, ligsterkte en radius in eenhede uit te druk wat op die Son se eienskappe gebaseer is: : {| | [[sonmassa]]: | {{val|1|ul=mson}} = {{val|1.9891|e=30|ul=kg}}<ref name="constants">{{cite journal | last1=Sackmann | first1=I.-J. | last2=Boothroyd | first2=A. I. | title=Our Sun. V. A Bright Young Sun Consistent with Helioseismology and Warm Temperatures on Ancient Earth and Mars | journal=The Astrophysical Journal | year=2003 | volume=583 | issue=2 | pages=1024–1039 | bibcode=2003ApJ...583.1024S | doi=10.1086/345408 |arxiv = astro-ph/0210128 }}</ref> |- | [[sonligsterkte]]: | {{val|1|ul=lson}} = {{val|3.827|e=26|ul=W}}<ref name="constants" /> |- | [[sonradius]]: | {{val|1|ul=rson}} = {{val|6.9891|e=8|ul=m}}<ref>{{cite journal | last1=Tripathy | first1=S. C. | last2=Antia | first2=H. M. | title=Influence of surface layers on the seismic estimate of the solar radius | journal=Solar Physics | year=1999 | volume=186 | issue=1/2 | pages=1–11 | bibcode=1999SoPh..186....1T | doi = 10.1023/A:1005116830445 }}</ref> |} Lang afstande soos ’n groot ster se radius of tussen dubbelsterre word dikwels uitgedruk in terme van [[Astronomiese eenheid|astronomiese eenhede]] (AE) – 1&nbsp;AE is min of meer die gemiddelde afstand tussen die Aarde en die Son (150&nbsp;miljoen&nbsp;km). == Vorming en evolusie == Sterre word gevorm in gebiede waar die digtheid van die interstellêre medium hoër is. Sulke gebiede word [[molekulêre wolk]]e genoem en bestaan hoofsaaklik uit [[waterstof]], met sowat 23–28% [[helium]] en ’n paar persent swaarder [[element]]e. ’n Voorbeeld van so ’n stervormende gebied is die [[Orion-newel]].<ref>{{cite journal | last=Woodward | first=P. R. | title=Theoretical models of star formation | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1978 | volume=16 | issue=1 | pages=555–584 | doi = 10.1146/annurev.aa.16.090178.003011 | bibcode=1978ARA&A..16..555W }}</ref> As swaar sterre uit die wolke vorm, word die res van die wolk weggedryf. Hulle [[Ioon|ioniseer]] ook die waterstof en so word ’n [[H II-gebied]] gevorm. === Protosterre === [[Lêer:Witness the Birth of a Star.jpg|duimnael|250px|’n Kunstenaarsvoorstelling van die vorming van ’n nuwe ster binne-in ’n molekulêre wolk.<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Stervorming begin wanneer die swaartekrag van die molekulêre wolk onstabiel raak weens skokgolwe van nabygeleë [[supernova]]s (massiewe sterontploffings) of weens die botsing van verskillende molekulêre wolke of [[sterrestelsel]]s. Wanneer die gebied ’n voldoende digtheid bereik, begin dit onder sy eie swaartekrag instort.<ref>{{cite book | first=Michael David | last=Smith | year=2004 | title=The Origin of Stars | publisher=Imperial College Press | isbn=1-86094-501-5 | pages=57–68 }}</ref> Terwyl dit gebeur, word individuele ophopings van digte stof en gas gevorm. Wanneer die ophopings instort en die digtheid toeneem, word die swaartekragenergie omgesit in hitte, en die temperatuur styg. Wanneer die protoster-wolk min of meer die stabiele toestand van [[hidrostatiese ewewig]] bereik het, word ’n protoster by die kern gevorm.<ref>{{cite web |last=Seligman |first=Courtney |url=http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm |title=Slow Contraction of Protostellar Cloud |work=Selfgepubliseer |access-date=5 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190510084526/http://courtneyseligman.com/text/stars/starevol2.htm |archive-date=10 Mei 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die instorting duur sowat 10-15 miljoen jaar. Hierdie voor-[[hoofreeks]]sterre word dikwels omring deur ’n [[protoplanetêre skyf]]. Vroeë sterre van minder as 2&nbsp;[[sonmassa]]s word [[T Tauri-ster]]re genoem en dié met ’n groter massa [[Herbig Ae/Be-ster]]re. Hierdie nuwe sterre skiet strale gas uit met hul rotasie-as langs, wat die draaimomentum van die instortende ster verminder en klein kolle newelagtigheid tot gevolg het.<ref>{{cite conference | last1=Bally | first1=J. | last2=Morse | first2=J. | last3=Reipurth | first3=B. | year = 1996 | title=The Birth of Stars: Herbig-Haro Jets, Accretion and Proto-Planetary Disks | booktitle = Science with the Hubble Space Telescope – II. Proceedings of a workshop held in Paris, France, December 4–8, 1995 | editor1-last=Benvenuti | editor1-first=Piero | editor2-first=F. D. | editor2-last=Macchetto | editor3-first=Ethan J. | editor3-last=Schreier | publisher=Space Telescope Science Institute | page=491 | bibcode=1996swhs.conf..491B }}</ref><ref name=smith04>{{cite book | first=Michael David | last=Smith | title=The origin of stars | page=176 | year=2004 | isbn=1-86094-501-5 | publisher=Imperial College Press | unused_data=publisherImperial College Press }}</ref> Hierdie strale, tesame met uitstralings van nabygeleë swaar sterre, kan help om die omringende wolk waarin die ster gevorm is, weg te dryf.<ref>{{cite news |first=Tom |last=Megeath |date=11 Mei 2010 |title=Herschel finds a hole in space |url=http://www.esa.int/esaCP/SEMFEAKPO8G_index_0.html |publisher=ESA |access-date=17 Mei 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020174616/http://www.esa.int/esaCP/SEMFEAKPO8G_index_0.html |archive-date=20 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Hoofreeksfase === [[Lêer:HRDiagram af.png|duimnael|230px|links|’n Voorbeeld van ’n [[Hertzsprung-Russell-diagram]].]] Tydens 90% van ’n ster se bestaan sit hy waterstof in helium om vanweë [[kernfusie]]. Sulke sterre word [[hoofreeks]]sterre of dwergsterre genoem. Die hoeveelheid helium in ’n ster se kern sal mettertyd toeneem, so ook die tempo van kernfusie en die ster se temperatuur en ligsterkte.<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Mengel | first1=J. G. | last2=Demarque | first2=P. | last3=Sweigart | first3=A. V. | last4=Gross | first4=P. G. | title=Stellar evolution from the zero-age main sequence | journal=Astrophysical Journal Supplement Series | year=1979 | volume=40 | pages=733–791 | bibcode=1979ApJS...40..733M | doi = 10.1086/190603 }}</ref> Daar word byvoorbeeld geraam dat die Son se ligsterkte met sowat 40% toegeneem het sedert dit 4,6&nbsp;miljard (4,6&nbsp;×&nbsp;10⁹) jaar gelede ’n hoofreeksster geword het.<ref name="sun_future">{{cite journal | last1=Sackmann | first1=I.J. | last2=Boothroyd | first2=A.I. | last3=Kraemer | first3=K.E. | title=Our Sun. III. Present and Future | page=457 | journal=Astrophysical Journal | year=1993 | volume=418 | bibcode=1993ApJ...418..457S | doi = 10.1086/173407}}</ref> Elke ster ontwikkel ’n [[sterwind]] van deeltjies wat veroorsaak dat gas voortdurend na die ruimte uitvloei. Vir die meeste sterre is die hoeveelheid massa wat hulle so verloor nietig. Die Son verloor jaarliks 10⁻¹⁴&nbsp;sonmassas,<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Wood | first1=B. E. | last2=Müller | first2=H.-R. | last3=Zank | first3=G. P. | last4=Linsky | first4=J. L. | title=Measured Mass-Loss Rates of Solar-like Stars as a Function of Age and Activity | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=574 | issue=1 | pages=412–425 | doi = 10.1086/340797 | bibcode=2002ApJ...574..412W |arxiv = astro-ph/0203437 }}</ref> of sowat 0,01% van sy totale massa oor sy hele bestaan. Baie swaar sterre kan egter 10⁻⁷ tot 10⁻⁵&nbsp;sonmassas per jaar verloor, en dit beïnvloed hul evolusie in ’n groot mate.<ref>{{cite journal | last1=de Loore | first1=C. | last2=de Greve | first2=J. P. | last3=Lamers | first3=H. J. G. L. M. | title=Evolution of massive stars with mass loss by stellar wind | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1977 | volume=61 | issue=2 | pages=251–259 | bibcode=1977A&A....61..251D }}</ref> Sterre wat aanvanklik meer as 50&nbsp;sonmassas is, kan in die tyd dat hulle ’n hoofreeksster is, meer as die helfte van hul totale massa verloor.<ref>{{cite web |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/stellar-evolution/the-evolution-of-stars-between-50-and-100-times-the-mass-of-the-sun |title=The evolution of stars between 50 and 100 times the mass of the Sun |publisher=Royal Greenwich Observatory |access-date=7 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924091938/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/stellar-evolution/the-evolution-of-stars-between-50-and-100-times-the-mass-of-the-sun |archive-date=24 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Hoe lank ’n ster in die hoofreeks bly, hang grootliks af van die hoeveelheid gas wat dit het vir kernfusie en die tempo waarteen dit die gas opgebruik, dus sy aanvanklike massa en ligsterkte. Die Son se leeftyd word op sowat 10&nbsp;miljard jaar gereken. Swaar sterre gebruik hul gas vinniger op en hul leeftyd is dus korter. Kleiner sterre van minder as 0,25&nbsp;sonmassas ([[rooidwerg]]e) kan feitlik hul hele massa as brandstof gebruik, terwyl sterre van sowat 1&nbsp;sonmassa net sowat 10% van hul massa kan gebruik. Daarom kan sterre van sowat 0,25&nbsp;sonmassa sowat ’n biljoen (10¹²) jaar lank bestaan volgens berekeninge vir ster-evolusie, terwyl sterre van 0,08&nbsp;sonmassas se leeftyd sowat 12&nbsp;biljoen jaar is.<ref name=adams>{{cite conference | last=Adams | first=Fred C. | coauthors=Laughlin, Gregory; Graves, Genevieve J. M | title=Red Dwarfs and the End of the Main Sequence | booktitle=Gravitational Collapse: From Massive Stars to Planets | pages=46–49 | publisher=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | url=http://www.astroscu.unam.mx/rmaa/RMxAC..22/PDF/RMxAC..22_adams.pdf | accessdate = 2008-06-24 }}</ref> Benewens massa kan elemente swaarder as helium ’n belangrike rol speel in die evolusie van sterre. In sterrekunde word al sulke elemente [[Metaal (astronomie)|metale]] genoem. Die metaalinhoud (dus chemiese samestelling) het ’n invloed op die tyd waarin ’n ster sy brandstof verbrand, beheer die vorming van [[magneetveld]]e<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Pizzolato | first1=N. | last2=Ventura | first2=P. | last3=D'Antona | first3=F. | last4=Maggio | first4=A. | last5=Micela | first5=G. | last6=Sciortino | first6=S. | title=Subphotospheric convection and magnetic activity dependence on metallicity and age: Models and tests | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2001 | volume=373 | issue=2 | pages=597–607 | doi=10.1051/0004-6361:20010626 | bibcode=2001A&A...373..597P}}</ref> en verander die sterkte van die sterwind.<ref>{{cite web |date=18 Junie 2004 |url=http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html |title=Mass loss and Evolution |publisher=UCL Astrophysics Group |access-date=26 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20041122143115/http://www.star.ucl.ac.uk/groups/hotstar/research_massloss.html |archive-date=22 November 2004 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Ouer [[Metaal (astronomie)#Populasie I, II en III|populasie II-sterre]] het aansienlik minder metale as die nuwer populasie I-sterre vanweë die samestelling van die molekulêre wolk waaruit hulle ontstaan het. Hierdie wolke word mettertyd metaalryker namate ouer sterre aan die einde van hul leeftyd dele van hul atmosfeer afskud. === Ná die hoofreeksfase === Wat met ’n ster aan die einde van sy leeftyd gebeur, hang van sy aanvanklike massa af. ==== Gemiddelde massa ==== Wanneer ’n hoofreeksster ’n massa van sowat 0,3&nbsp;M_☉ tot 8&nbsp;M_☉ het, ontwikkel hy in ’n [[rooireus]].<ref name=endms>[http://iopscience.iop.org/0004-637X/482/1/420/fulltext/ The End of the Main Sequence], Gregory Laughlin, Peter Bodenheimer en Fred C. Adams, ''The Astrophysical Journal'', '''482''' (10 Junie 1997), ble. 420–432.</ref> Sy hoofreeksfase eindig wanneer feitlik al die waterstof in sy kern opgebruik is. Kernreaksies in die kern stop en die kern begin krimp onder sy swaartekrag. Dit verhit ’n laag net buite die kern, waar nog waterstof oor is, en waterstoffusie word in dié laag voortgesit. Die hoër temperatuur lei tot ’n verhoogde reaksietempo, en dit vervaardig genoeg energie dat die ster se ligsterkte met ’n faktor van 1&nbsp;000 – 10&nbsp; 000 toeneem. Die buitenste lae van die ster sit baie uit en so begin die rooireusfase. Vanweë die uitsetting van die buitenste lae word die energie wat in die kern vervaardig word, oor ’n baie groter oppervlak versprei, en dit veroorsaak ’n laer oppervlaktemperatuur, vandaar die rooi (eintlik oranje) kleur van sulke sterre. Wat hierna gebeur, hang weer eens van die massa af. Die Son en rooireuse met ’n massa van minder as 2&nbsp;M_☉<ref name="bibcode|1994A&AS..105...29F">{{bibcode|1994A&AS..105...29F}}</ref> se kern sal dig genoeg word dat die druk van binne sal voorkom dat die kern verder krimp. Die kern sal al hoe warmer word totdat dit ’n temperatuur van sowat 10⁸&nbsp;K bereik – dis warm genoeg sodat die helium in die kern kan begin saamsmelt om [[koolstof]] te vorm. Die ster is dan nie meer ’n rooireus nie. Wanneer die ster al die helium in sy kern opgebruik het, duur die fusie voort in ’n laag om die warm kern van [[koolstof]] en [[suurstof]]. Die ster volg dan ’n evolusie wat ooreenstem met die oorspronklike rooireusfase, maar teen ’n hoër oppervlaktemperatuur. Die kern van ’n ster met ’n gemiddelde massa sal nie warm genoeg word om koolstoffusie te begin nie en die ster sal sy buitenste lae wegstoot om ’n [[planetêre newel]] te vorm. Sy kern sal nou ontbloot wees en dit sal ’n [[witdwerg]]ster word. Die massa is nie groot genoeg dat verdere krimping kan plaasvind nie.<ref>{{cite journal | last1=Liebert | first1=J. | title=White dwarf stars | journal=Annual review of astronomy and astrophysics | year=1980 | volume=18 | issue=2 | pages=363–398 | bibcode=1980ARA&A..18..363L | doi = 10.1146/annurev.aa.18.090180.002051}}</ref> Witdwerge sal oor ’n lang tydperk eindelik ontwikkel tot hipotetiese [[swartdwerg]]e. Sterre met ’n massa van tussen sowat 0,2&nbsp;M_☉ en 0,5&nbsp;M_☉<ref name="bibcode|1994A&AS..105...29F" /> se kern sal nie warm genoeg word om heliumfusie te begin nie. Hulle sal hul buitenste lae wegstoot en ’n witdwerg word sonder om helium te verbrand. ==== Klein massa ==== ’n Ster met ’n baie klein massa sal biljoene jare lank sy waterstof verbrand<ref name="late stages" /> en later ook warmer en helderder word, maar nooit tot ’n rooireus ontwikkel nie. Dit sal eindelik koeler en dowwer word. ==== Groot massa ==== [[Lêer:Crab Nebula.jpg|duimnael|200px|Die [[Krap-newel]], die oorblyfsels van ’n supernova wat omstreeks 1050&nbsp;n.C. gesien is.]] Sterre met ’n baie groot massa ontwikkel in [[superreus]]esterre. Weens hul groot massa is hul leeftyd baie kort – tussen ’n paar honderdduisend en sowat 30&nbsp;miljoen jaar.<ref>{{cite web |last=Richmond |first=Michael |url=http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/star_age/star_age.html |title=Stellar evolution on the main sequence |access-date=24 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200512184126/http://spiff.rit.edu/classes/phys230/lectures/star_age/star_age.html |archive-date=12 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Wanneer die waterstof in hul kern opgebruik is, sit hulle uit nes sterre van medium grootte. Anders as laasgenoemde sterre, kan hulle elemente swaarder as helium verbrand. Hulle stoot dus nie hul buitenste lae weg as die helium op is nie en verloor nie genoeg massa om ’n witdwerg te word nie. Wanneer die helium in die kern opgebruik is, krimp dit totdat die temperatuur en druk groot genoeg is dat [[koolstof]]-fusie kan plaasvind. Daarna vind die fusie van [[neon]], [[suurstof]] en [[silikon]] plaas. Naby die einde van die ster se leeftyd word fusie voortgesit in ’n reeks lae (soos in ’n ui) in die ster. In elke laag vind die samesmelting van ’n ander element plaas – die buitenste laag is waterstof, gevolg deur helium ens.<ref>{{cite web |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/what-is-a-star |title=What is a star? |publisher=Royal Greenwich Observatory |access-date=7 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151025044353/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/stars/what-is-a-star |archive-date=25 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die laaste fase word bereik wanneer die ster [[yster]] in sy kern begin vervaardig. Aangesien ysterkerns ’n [[Bindingsenergie|sterker binding]] het as enige swaarder kerns, sal enige fusie verder as yster geen energie vrystel nie; inteendeel, die proses sal energie gebruik. Net so, omdat hulle ’n sterker binding het as alle ligter kerns, sal energie nie vrygestel word deur [[splyting]] nie.<ref name="hinshaw">{{cite web |last=Hinshaw |first=Gary |date=23 Augustus 2006 |url=http://map.gsfc.nasa.gov/universe/rel_stars.html |title=The Life and Death of Stars |publisher=NASA WMAP Mission |access-date=1 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528205730/https://map.gsfc.nasa.gov/universe/rel_stars.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Samesmelting duur voort totdat die ysterkern so groot is dat dit nie meer sy eie massa kan dra nie en eindelik instort. Die skok van die skielike instorting veroorsaak dat die res van die ster ontplof in ’n [[supernova]]. Supernovas is so helder dat hulle vir ’n kort rukkie helderder kan wees as die hele sterrestelsel waarin die ster lê. Die grootste deel van die ster word weggeblaas deur die ontploffing, en [[newel]]s soos die [[Krap-newel]] word gevorm.<ref name="supernova" /> Dit wat van die ster oorbly, sal ’n [[neutronster]] word of, in die geval van die grootste sterre (groot genoeg dat die steroorblyfsel ’n massa van rofweg 4&nbsp;M_☉ het), ’n [[swartkolk]].<ref>{{cite journal | last1=Fryer | first1=C. L. | title=Black-hole formation from stellar collapse | journal=Classical and Quantum Gravity | year=2003 | volume=20 | issue=10 | pages=S73–S80 | doi = 10.1088/0264-9381/20/10/309 | bibcode=2003CQGra..20S..73F}}</ref> Die buitenste lae van die ster wat weggeblaas is, bevat swaar elemente wat weer in nuwe sterre opgeneem kan word. Dié swaar elemente maak ook die vorming van rotsagtige planete moontlik. Supernovas en sterwinde speel ’n belangrike rol in die vorming van die interstellêre medium.<ref name="supernova">{{cite web |date=6 April 2006 |url=http://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html |title=Introduction to Supernova Remnants |publisher=Goddard Space Flight Center |access-date=16 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528205721/https://heasarc.gsfc.nasa.gov/docs/objects/snrs/snrstext.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verspreiding == [[Lêer:Sirius A and B artwork.jpg|links|duimnael|250px|’n Kunstenaarsvoorstelling van ’n [[witdwerg]]ster in ’n wentelbaan om [[Sirius]].<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Sterre kom nie net individueel voor nie, maar ook in swaartekraggebonde groepe. Die mees algemene stelsel met meer as een ster is ’n [[dubbelster]], maar [[veelvoudige ster]]stelsels met drie of meer sterre kom ook voor. Om redes van stabiliteit groepeer sulke sterre hulle gewoonlik in hiërargiese stelle van dubbelsterre wat om mekaar wentel.<ref>{{cite book | first1=Victor G. | last1=Szebehely | last2=Curran | first2=Richard B. | year=1985 | title=Stability of the Solar System and Its Minor Natural and Artificial Bodies | publisher=Springer | isbn=90-277-2046-0 }}</ref> Groter groepe bekend as [[sterreswerm]]s word ook aangetref. Hulle wissel van los sterverbindings met net ’n paar sterre tot enorme [[bolswerm]]s met honderdduisende sterre. Daar is lank aangeneem dat die meeste sterre in veelvoudige, swaartekraggebonde stelsels voorkom. Dit geld veral vir [[Sterreklassifikasie#Klas O|Klas O-]] en [[Sterreklassifikasie#Klas B|Klas B]]-sterre met ’n groot massa – daar word geglo 80% van hulle is deel van stelsels met meer as een ster. Hoe kleiner die sterre, hoe kleiner is die kans egter dat hulle in so ’n stelsels voorkom. Net 25% van alle [[rooidwerg]]e het sover bekend metgeselle. Aangesien 85% van alle sterre rooidwerge is, is die meeste sterre in die Melkweg waarskynlik enkelsterre.<ref>{{cite press release | publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics | date=30 Januarie 2006 | url=http://www.cfa.harvard.edu/news/2006/pr200611.html | title=Most Milky Way Stars Are Single | accessdate=2006-07-16 }}</ref> Sterre is nie eweredig oor die [[heelal]] versprei nie, maar kom voor in [[sterrestelsel]]s saam met [[gas]] en [[Ruimtestof|stof]]. ’n Tipiese sterrestelsel bevat honderdmiljarde sterre en daar is meer as 100&nbsp;miljard sterrestelsels in die sigbare heelal.<ref>{{cite web |title=What is a galaxy? How many stars in a galaxy / the Universe? |publisher=Royal Greenwich Observatory |url=http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/faqs/what-is-a-galaxy-how-many-stars-in-a-galaxy-how-many-stars/galaxies-in-the-universe |access-date=18 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151109083127/http://www.rmg.co.uk/explore/astronomy-and-time/astronomy-facts/faqs/what-is-a-galaxy-how-many-stars-in-a-galaxy-how-many-stars/galaxies-in-the-universe |archive-date= 9 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In ’n sterretelling in 2010 is geskat dat daar 300&nbsp;sekstiljoen ({{nowrap|3 × 10²³}}) sterre in die sigbare heelal is.<ref>{{cite news |first=Seth |last=Borenstein |date=1 Desember 2010 |title=Universe's Star Count Could Triple |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/01/tech/main7107200.shtml |access-date=14 Julie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131015032113/http://www.cbsnews.com/stories/2010/12/01/tech/main7107200.shtml |archive-date=15 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hoewel meestal geglo word dat sterre net in sterrestelsels voorkom, is intergalaktiese sterre al ontdek.<ref>{{cite news |title=Hubble Finds Intergalactic Stars |publisher=Hubble News Desk |date=14 Januarie 1997 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ |access-date=6 November 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617175711/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/1997/02/text/ |archive-date=17 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die naaste ster aan die Aarde buiten die Son is [[Proxima Centauri]], wat sowat 39,9&nbsp;biljoen kilometer of 4,2&nbsp;ligjare weg is. Teen die wentelspoed van die [[Ruimtependeltuig|Space Shuttle]] (8&nbsp;km per sekonde of 30&nbsp;000&nbsp;km per uur), sal dit sowat 150&nbsp;000 jaar duur om dit te bereik. Sulke afstande is tipies in ’n galaktiese skyf, soos dié waarin die [[Sonnestelsel]] hom bevind.<ref>{{cite journal | last1=Holmberg | first1=J. | last2=Flynn | first2=C. | title=The local density of matter mapped by Hipparcos | journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society | volume=313 | issue=2 | year=2000 | pages=209–216 | bibcode=2000MNRAS.313..209H | doi = 10.1046/j.1365-8711.2000.02905.x |arxiv = astro-ph/9812404 }}</ref> Sterre kan baie nader aan mekaar wees in die middel van ’n sterrestelsel en in ’n bolswerm, of baie verder in ’n [[galaktiese halo]]. Vanweë die relatief groot afstande tussen sterre buite die galaktiese kern is botsings tussen sterre waarskynlik seldsaam. In digter gebiede soos die kern van ’n sterrestelsel kan dit meer dikwels voorkom.<ref name="DarkMatter">{{cite news |title=Astronomers: Star collisions are rampant, catastrophic |publisher=CNN News |date=2 Junie 2000 |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ |access-date=21 Julie 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130727232615/http://archives.cnn.com/2000/TECH/space/06/02/stellar.collisions/ |archive-date=27 Julie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sulke botsings kan [[blou dwaalster]]re tot gevolg hê. Hierdie ongewone sterre het ’n hoër oppervlaktemperatuur as ander hoofreekssterre in die swerm met dieselfde ligsterkte.<ref>{{cite journal | display-authors=1 | first1=J. C. | last1=Lombardi, Jr. | last2=Warren | first2=J. S. | last3=Rasio | first3=F. A. | last4=Sills | first4=A. | last5=Warren | first5=A. R. | title = Stellar Collisions and the Interior Structure of Blue Stragglers | journal=The Astrophysical Journal | year=2002 | volume=568 | issue = 2 | pages=939–953 | bibcode=2002ApJ...568..939L | doi = 10.1086/339060|arxiv = astro-ph/0107388 }}</ref> == Eienskappe == Feitlik alle eienskappe van ’n ster word bepaal deur sy aanvanklike massa, ook sy ligsterkte, grootte, evolusie, leeftyd en eindelike lot. === Ouderdom === Die meeste sterre is tussen 1&nbsp;miljard en 10&nbsp;miljard jaar oud. Sommige sterre kan dalk selfs byna 13,7&nbsp;miljard jaar oud wees, wat sover bekend die ouderdom van die heelal is. Die oudste ster wat nog ontdek is, [[HE 1523-0901|HE&nbsp;1523-0901]], is na raming 13,2&nbsp;miljard jaar oud.<ref>{{cite news | display-authors=1 | last1=Frebel | first1=A. | last2=Norris | first2=J. E. | last3=Christlieb | first3=N. | last4=Thom | first4=C. | last5=Beers | first5=T. C. | last6=Rhee | first6=J | title=Nearby Star Is A Galactic Fossil | publisher=Science Daily | date=11 Mei 2007 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2007/05/070510151902.htm | accessdate=2007-05-10 }}</ref><ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Frebel | first1=Anna | last2=Christlieb | first2=Norbert | last3=Norris | first3=John E. | last4=Thom | first4=Christopher | last5=Beers | first5=Timothy C. | last6=Rhee | first6=Jaehyon | title=Discovery of HE 1523-0901, a Strongly r-Process-enhanced Metal-poor Star with Detected Uranium | journal=Astrophysical Journal Letters| volume=660 | issue=2 | pages=L117–L120 | date=Mei 2007 | doi=10.1086/518122 | bibcode=2007ApJ...660L.117F | arxiv=astro-ph/0703414 }}</ref> Hoe groter die massa van ’n ster, hoe korter is sy leeftyd – hoofsaaklik weens die groot druk op sy kern, wat veroorsaak dat dit waterstof vinniger verbrand. Die sterre met die grootste massa se leeftyd is ’n paar miljoen jaar, terwyl sterre met die kleinste massa, rooidwerge, hul brandstof stadig verbrand en tot honderdmiljarde jare oud kan word.<ref>{{cite web |last1=Naftilan |first1=S. A. |last2=Stetson |first2=P. B. |date=13 Julie 2006 |url=http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-scientists-determi |title=How do scientists determine the ages of stars? Is the technique really accurate enough to use it to verify the age of the universe? |publisher=Scientific American |access-date=11 Mei 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131101063341/http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=how-do-scientists-determi |archive-date=1 November 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite journal | last1=Laughlin | first1=G. | last2=Bodenheimer | first2=P. | last3=Adams | first3=F. C. | title=The End of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal | year=1997 | volume=482 | issue=1 | pages=420–432 | bibcode=1997ApJ...482..420L | doi = 10.1086/304125 }}</ref> === Chemiese samestelling === Wanneer sterre tans in die Melkweg vorm, bestaan hulle uit sowat 71% waterstof en 27% helium,<ref>{{cite book | first=Judith A. | last=Irwin | year=2007 | title=Astrophysics: Decoding the Cosmos | publisher=John Wiley and Sons | isbn=0-470-01306-0 | page=78 }}</ref> met ’n klein deeltjie swaarder elemente. Die hoeveelheid swaar elemente word tipies gemeet in terme van die ysterinhoud van die ster se atmosfeer, aangesien yster die algemeenste element is en sy [[Spektraallyn|absorpsielyne]] relatief maklik is om te meet. Omdat stellêre wolke waaruit sterre gevorm word, algaande verryk word met swaarder element van supernova-ontploffings, kan ’n meting van die ster se [[Metaal (astronomie)|metaalinhoud]] gebruik word om vas te stel hoe oud dit is.<ref>{{cite web |date=12 September 2006 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0634/ |title=A "Genetic Study" of the Galaxy |publisher=ESO |access-date=10 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111036/https://www.eso.org/public/news/eso0634/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die verhouding van swaarder elemente kan ook ’n aanduiding wees van die moontlikheid van die bestaan van [[eksoplaneet|eksoplanete]].<ref>{{cite journal | last1=Fischer | first1=D. A. | last2=Valenti | first2=J. | title=The Planet-Metallicity Correlation | journal=The Astrophysical Journal | year=2005 | volume=622 | issue=2 | pages=1102–1117 | bibcode=2005ApJ...622.1102F | doi = 10.1086/428383 }}</ref> Die ster met die laagste ysterinhoud wat ooit gemeet is, is die dwerg HE1327-2326, met net 1/200&nbsp;000ste van die Son se ysterinhoud.<ref>{{cite web | date=17 April 2005 | url=http://www.sciencedaily.com/releases/2005/04/050417162354.htm | title=Signatures Of The First Stars | publisher=ScienceDaily | accessdate=2006-10-10 }}</ref> Daarenteen het die metaalryke ster [[Mu Leonis|Mu&nbsp;Leonis]] byna dubbel soveel yster as die Son, terwyl die ster [[14 Herculis]], wat ’n planeet het, byna drie keer soveel yster as die Son het.<ref>{{cite journal | last=Feltzing | first=S. | last2=Gonzalez | first2=G. | title=The nature of super-metal-rich stars: Detailed abundance analysis of 8 super-metal-rich star candidates | journal=Astronomy & Astrophysics | year=2000 | volume=367 | issue=1 | pages=253–265 | bibcode=2001A&A...367..253F | doi=10.1051/0004-6361:20000477 }}</ref> === Deursnee === [[Lêer:Star-sizes.jpg|duimnael|200px|Daar is groot verskille in die grootte van sterre. Hier is ’n vergelyking van ’n paar sterre en planete. Op die foto's is die regterkantse voorwerp telkens die linkerkantse voorwerp op die volgende foto.]] Omdat sterre so ver van die Aarde af is, lyk hulle almal, buiten die Son, vir die menslike oog soos ligpunte wat flikker vanweë die Aarde se atmosfeer. Die ster met die grootste skynbare grootte benewens die Son is [[R Doradus]], met ’n hoekdeursnee van net 0,057 [[boogsekonde]].<ref>{{cite news |title=The Biggest Star in the Sky |publisher=ESO |date=11 Maart 1997 |url=http://www.eso.org/public/news/eso9706/ |access-date=10 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111026/https://www.eso.org/public/news/eso9706/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die skywe van die meeste sterre is te klein om met teleskope van die Aarde af te sien en [[interferometer]]-teleskope is dus nodig om foto's van hulle te neem. Nog ’n manier om die hoekgrootte van sterre te meet is met [[okkultasie]] (verduistering). Deur die verskil in helderheid te meet wanneer dit deur die [[maan]] verduister word of wanneer dit daarna weer verskyn, kan die ster se hoekdeursnee bereken word.<ref>{{cite journal | last1=Ragland | first1=S. | last2=Chandrasekhar | first2=T. | last3=Ashok | first3=N. M. | title=Angular Diameter of Carbon Star Tx-Piscium from Lunar Occultation Observations in the Near Infrared | journal=Journal of Astrophysics and Astronomy | year=1995 | volume=16 | page=332 | bibcode=1995JApAS..16..332R }}</ref> Sterre se grootte kan wissel van neutronsterre, waarvan die deursnee tussen 20 en 40&nbsp;km kan wees, tot superreuse soos Betelgeuse in die sterrebeeld [[Jagter (sterrebeeld)|Jagter]], wat ’n deursnee van sowat 650 keer dié van die Son het – sowat 900&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km. Betelgeuse het egter ’n baie laer digtheid as die Son.<ref>{{cite web |last=Davis |first=Kate |date=1 Desember 2000 |url=http://www.aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml |title=Variable Star of the Month—December, 2000: Alpha Orionis |publisher=AAVSO |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100615074039/http://aavso.org/vstar/vsots/1200.shtml |archive-date=15 Junie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> === Kinematika === [[Lêer:Pleiades large.jpg|duimnael|200px|Die [[Plejades (sterreswerm)|Plejades]], ’n [[Sterreswerm|oop sterreswerm]] in die [[sterrebeeld]] [[Bul (sterrebeeld)|Bul]]. Hule beweeg saam deur die ruimte.<ref>{{cite journal | last=Loktin | first=A. V. | title=Kinematics of stars in the Pleiades open cluster | journal=Astronomy Reports | volume=50 | issue=9 | pages=714–721 | month=September | year=2006 | doi=10.1134/S1063772906090058 | bibcode=2006ARep...50..714L }}</ref><br /><small>Bron: Nasa</small>]] Die beweging van ’n ster met betrekking tot die Son kan nuttige inligting verskaf oor die oorsprong en ouderdom van die ster, sowel as die struktuur en evolusie van die omliggende sterrestelsel. Die beweging van sterre kan dui op die [[radiale snelheid]] na of weg van die Son, of die booghoek waarteen dit beweeg (sy [[eiebeweging]]). Radiale snelheid word gemeet deur die [[Doppler-verskuiwing]] van die ster se spektraallyne en word aangedui in km/s. Die eiebeweging word vasgestel deur die meting daarvan in milli-[[boogsekonde]]s per jaar. Deur die [[parallaks]] van ’n ster vas te stel, kan die eiebeweging omreken word in eenhede van snelheid. Sterre met ’n hoë eiebeweging is geneig om relatief naby aan die Son te wees, en dit maak dit maklik om hul parallaks te meet.<ref>{{cite web |date=10 September 1999 |url=http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |title=Hipparcos: High Proper Motion Stars |publisher=ESA |access-date=10 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160801015638/http://www.rssd.esa.int/index.php?project=HIPPARCOS |archive-date= 1 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Wanneer albei snelhede bekend is, kan die ruimtesnelheid, of die werklike snelheid met betrekking tot die Son, bereken word. Onder nabygeleë sterre het populasie I-sterre gewoonlik laer snelhede as die ouer populasie II-sterre. Die vergelyking van die kinematika van nabygeleë sterre het ook gelei tot die identifikasie van sterverbindings. Dit is waarskynlik groepe sterre met ’n gemeenskaplike punt van oorsprong in reausagtige molekulêre wolke.<ref>{{cite journal | last1=Elmegreen | first1=B. | last2=Efremov | first2=Y. N. | title=The Formation of Star Clusters | journal=American Scientist | year=1999 | volume=86 | issue=3 | page=264 | url=http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1 | accessdate=2006-08-23 | doi=10.1511/1998.3.264 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20050323072521/http://www.americanscientist.org/template/AssetDetail/assetid/15714/page/1 | archivedate=2005-03-23 | bibcode=1998AmSci..86..264E | url-status=live }}</ref> === Magneetveld === Die [[magneetveld]] van ’n ster word gevorm in dele van die binnekant waar [[konveksie]]sirkulasie plaasvind. Die sterkte van die veld wissel na gelang van die massa en samestelling van die ster, en die hoeveelheid magnetiese aktiwiteit op die oppervlak hang af van die ster se rotasiesnelheid. Hierdie oppervlakaktiwiteit veroorsaak stervlekke, gebiede van sterk magneetveld en ondernormale oppervlaktemperature. Steropvlammings is uitbarstings van hoë-energie-deeltjies wat ontstaan vanweë dieselfde magnetiese aktiwiteit.<ref>{{cite web | last=Brainerd | first=Jerome James | date=6 Julie 2005 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/observation/XRayCorona.html | title=X-rays from Stellar Coronas | publisher=The Astrophysics Spectator | accessdate= 2007-06-21 }}</ref> Jong, vinnig draaiende sterre neig om ’n groot mate van oppervlakaktiwiteit te hê vanweë hul magneetveld. Die magneetveld kan op die ster se sterwind inwerk en as ’n rem dien sodat die rotasiesnelheid afneem namate die ster ouer word. Ouer sterre soos die Son het ’n baie laer rotasiesnelheid en ’n kleiner mate van oppervlakaktiwiteit.<ref>{{cite web |last=Berdyugina |first=Svetlana V. |year=2005 |url=http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/ |title=Starspots: A Key to the Stellar Dynamo |publisher=Living Reviews |access-date=21 Junie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614003046/http://solarphysics.livingreviews.org/Articles/lrsp-2005-8/ |archive-date=14 Junie 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Massa === [[Lêer:Ngc1999.jpg|duimnael|links|200px|Die refleksienewel NGC&nbsp;1999 word helder velig deur V380&nbsp;Orionis (middel), ’n [[veranderlike ster]] met ’n massa van sowat 3,5&nbsp;sonmassas.]] Een van die sterre met die grootste massa sover bekend is [[Eta Carinae]],<ref>{{cite journal | first = Nathan | last = Smith | year = 1998 | url = http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | title = The Behemoth Eta Carinae: A Repeat Offender | publisher = Astronomical Society of the Pacific | journal = Mercury Magazine | volume = 27 | page = 20 | accessdate = 2006-08-13 | archive-date = 2006-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060927091554/http://www.astrosociety.org/pubs/mercury/9804/eta.html | url-status = dead }}</ref> – sowat 100–150&nbsp;keer dié van die Son. Dit sal ’n leeftyd van hoogstens ’n paar miljoen jaar hê. ’n Studie van die [[Arches-swerm]] dui daarop dat 150 sonmassas tans die limiet is vir sterre in die heelal.<ref>{{cite news |title=NASA's Hubble Weighs in on the Heaviest Stars in the Galaxy |publisher=NASA News |date=3 Maart 2005 |url=http://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html |access-date=4 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212238/https://www.nasa.gov/home/hqnews/2005/mar/HQ_05071_HST_galaxy.html |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die rede vir hierdie beperking is nie heeltemal seker nie, maar dit is deels vanweë die [[Eddington-ligsterkte]] wat die maksimum ligsterkte bepaal wat deur die atmosfeer van ’n ster kan beweeg sonder dat die gasse die ruimte ingeskiet word. Vir ’n ster met die naam [[R136a1]] in die sterreswerm RMC 136a is ’n massa van 265 sonmassas egter gemeet, wat dié beperking in twyfel trek.<ref name=eso20100721>{{cite news |title=Stars Just Got Bigger |publisher=European Southern Observatory |date=21 Julie 2010 |url=http://www.eso.org/public/news/eso1030/ |access-date=24 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523101516/https://www.eso.org/public/news/eso1030/ |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Volgens ’n studie is die sterre met ’n groter sonmassa as 150 in die swerm [[R136]] gevorm deur die botsing en samesmelting van sterre met ’n groot massa in dubbelsterstelsels.<ref>{{cite web |work=LiveScience.com |url=http://news.yahoo.com/mystery-monster-stars-solved-monster-mash-161251348.html?_esi=1 |title=Mystery of the 'Monster Stars' Solved: It Was a Monster Mash |first1=Natalie |last1=Wolchover |date=7 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190504123648/https://news.yahoo.com/mystery-monster-stars-solved-monster-mash-161251348.html?_esi=1 |archive-date=4 Mei 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die eerste sterre wat ná die [[Groot Knal]] gevorm het, het dalk massas van tot 300 sonmassas of meer gehad<ref>{{cite news |title=Ferreting Out The First Stars |publisher=Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics |date=22 September 2005 |url=http://www.cfa.harvard.edu/news/2005/pr200531.html |access-date=5 September 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927235900/http://www.cfa.harvard.edu/news/2005/pr200531.html |archive-date=27 September 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> vanweë die algehele afwesigheid van elemente swaarder as [[litium]] in hul samestelling. Hierdie generasie van supermassiewe populasie III-sterre kom egter nie meer voor nie en hul bestaan is tans net teoreties. Met ’n massa van net 93&nbsp;keer dié van Jupiter is [[AB Doradus|AB&nbsp;Doradus&nbsp;C]], ’n metgesel van AB&nbsp;Doradus&nbsp;A, die kleinste ster bekend wat kernfusie in sy kern ondergaan.<ref>{{cite news |title=Weighing the Smallest Stars |publisher=ESO |date=1 Januarie 2005 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0503/ |access-date=13 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111001/https://www.eso.org/public/news/eso0503/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die teoretiese minimum massa wat ’n ster met dieselfde metaalinhoud as die Son kan hê om steeds kernfusie in sy kern te ondergaan, is sowat 75 [[Jupiter-massa]]s.<ref>{{cite web |first=Alan |last=Boss |date=3 April 2001 |url=http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html |title=Are They Planets or What? |publisher=Carnegie Institution of Washington |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090814045325/http://www.carnegieinstitution.org/News4-3,2001.html |archive-date=14 Augustus 2009 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref name="minimum">{{cite web |last=Shiga |first=David |date=17 Augustus 2006 |url=http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html |title=Mass cut-off between stars and brown dwarfs revealed |publisher=New Scientist |access-date=23 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060902015116/http://www.newscientistspace.com/article/dn9771-mass-cutoff-between-stars-and-brown-dwarfs-revealed.html |archive-date= 2 September 2006 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> As die metaalinhoud egter baie laag is, kan die minimum grootte van ’n ster sowat 8,3% van die Son se massa of sowat 87 Jupiter-massas wees, volgens ’n onlangse studie van die dofste sterre.<ref name="minimum" /><ref>{{cite news |title=Hubble glimpses faintest stars |publisher=BBC |date=18 Augustus 2006 |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5260008.stm |access-date=22 Augustus 2006 |first=Elli |last=Leadbeater |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212302/http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/5260008.stm |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Kleiner liggame wat [[bruindwerg]]e genoem word, lê in ’n grys gebied tussen sterre en [[gasreus]]e. ’n Ster se radius en massa bepaal die oppervlakswaartekrag. Reusesterre het ’n baie laer oppervlakswaartekrag as hoofreekssterre, terwyl die teenoorgestelde waar is vir kompakte sterre soos witdwerge. Die oppervlakswaartekrag kan die voorkoms van die ster se spektrum beïnvloed: ’n hoër swaartekrag kan breër absorpsielyne veroorsaak.<ref name="new cosmos" /> === Rotasie === Die rotasiesnelheid van sterre kan gemeet word deur spektroskopiese meting, of meer presies bepaal word deur die volging van die rotasietempo van stervlekke (soortgelyk aan [[sonvlek]]ke). Jong sterre kan ’n rotasiesnelheid van meer as 100&nbsp;km/s by die ewenaar hê. Die Klas&nbsp;B-ster [[Achernar]] het byvoorbeeld ’n rotasiesnelheid by sy ewenaar van sowat 225&nbsp;km/s of meer, en dit het dus ’n ewenaardeursnee van meer as 50% die afstand tussen sy pole. Dié rotasiespoed is net onder die kritieke 300&nbsp;km/s-limiet waar ’n ster uitmekaar sou spat.<ref>{{cite news |title=Flattest Star Ever Seen |publisher=ESO |date=11 Junie 2003 |url=http://www.eso.org/public/news/eso0316/ |access-date=3 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200408175309/https://www.eso.org/public/news/eso0316/ |archive-date=8 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In teenstelling hiermee roteer die Son net een keer elke 25-35 dae, met ’n ewenaarsnelheid van minder as 2&nbsp;km/s. ’n Ster in die hoofreeks se magneetveld en sterwind verminder die rotasiesnelheid aansienlik.<ref>{{cite web | last=Fitzpatrick | first=Richard | date=February 13, 2006 | url=http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | title=Introduction to Plasma Physics: A graduate course | publisher=The University of Texas at Austin | accessdate=2006-10-04 | archive-date=2010-01-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100104142353/http://farside.ph.utexas.edu/teaching/plasma/lectures/lectures.html | url-status=dead }}</ref> === Temperatuur === Die oppervlaktemperatuur van ’n hoofreeksster word bepaal deur die tempo van energievervaardiging in sy kern asook sy radius, en word dikwels geskat vanaf sy kleurindeks.<ref name="astronomynotes">{{cite web |url=http://www.astronomynotes.com/starprop/s5.htm |title=Properties of Stars: Color and Temperature |access-date=9 Oktober 2007 |last=Strobel |first=Nick |date=20 Augustus 2007 |work=Astronomy Notes |publisher=Primis/McGraw-Hill, Inc. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191121075430/http://astronomynotes.com/starprop/s5.htm |archive-date=21 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Dit word gewoonlik aangegee as die [[effektiewe temperatuur]], wat die temperatuur is van ’n geïdealiseerde swart liggaam wat energie teen dieselfde helderheid per oppervlakeenheid uitstraal as die ster. Die effektiewe temperatuur is net ’n verteenwoordigende waarde, aangesien die temperatuur toeneem na die ster se kern.<ref>{{cite web |first=Courtney |last=Seligman |work=Self-published |url=http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm |title=Review of Heat Flow Inside Stars |access-date=5 Julie 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409004312/http://cseligman.com/text/stars/heatflowreview.htm |archive-date=9 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die temperatuur in die kernstreek van ’n ster is verskeie miljoene [[kelvin]].<ref name="aps_mss">{{cite web | date=16 Februarie 2005 | url=http://www.astrophysicsspectator.com/topics/stars/MainSequence.html | title=Main Sequence Stars | publisher=The Astrophysics Spectator | accessdate=2006-10-10 }}</ref> Die ster se temperatuur sal die tempo van ionisering van verskeie elemente bepaal, en dit sal lei tot kenmerkende absorpsielyne in die spektrum. Die oppervlaktemperatuur van ’n ster, tesame met sy sigbare [[Magnitude|absolute magnitude]] en absorpsie-eienskappe word gebruik om ’n ster te klassifiseer (sien Klassifikasie hier onder).<ref name="new cosmos" /> ’n Swaar hoofreeksster kan ’n oppervlaktemperatuur van 50&nbsp;000&nbsp;kelvin (K) hê. Kleiner sterre soos die Son het temperature van ’n paar duisend kelvin. Rooireuse het relatief lae temperature van sowat 3&nbsp;600&nbsp;K, maar hulle het ook ’n groot ligsterkte vanweë hul groot oppervlak.<ref name=zeilik>{{cite book | last1=Zeilik | first1=Michael A. | last2=Gregory | first2=Stephan A. | title=Introductory Astronomy & Astrophysics | edition=4th | year=1998 | publisher=Saunders College Publishing | isbn=0-03-006228-4 | page=321 }}</ref> == Straling == Die energie wat sterre voortbring vanweë kernfusie, word die ruimte ingestraal as beide elektromagnetiese en deeltjiestraling. Laasgenoemde vind plaas as die ster se sterwind<ref>{{cite news |last=Koppes |first=Steve |title=University of Chicago physicist receives Kyoto Prize for lifetime achievements in science |publisher=The University of Chicago News Office |date=20 Junie 2003 |url=http://www-news.uchicago.edu/releases/03/030620.parker.shtml |access-date=15 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180315190725/http://www-news.uchicago.edu/releases/03/030620.parker.shtml |archive-date=15 Maart 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> wat strome elektries gelaaide deeltjies vanaf die buitenste lae veroorsaak. Die vervaardiging van energie in die kern is die rede dat sterre so helder skyn: elke keer dat twee of meer atoomkerns van een element saamsmelt om ’n atoomkern van ’n nuwe, swaarder element te vorm, word [[gammastraal]]-fotone vrygestel. Hierdie energie word omgesit in ander vorme van elektromagnetiese energie van ’n laer frekwensie, soos visuele lig, teen die tyd dat dit die ster se buitenste lae bereik. Die ster straal ook vorme van elektromagnetiese straling uit wat nie met die blote oog gesien kan word nie. Dit dek inderdaad die hele [[elektromagnetiese spektrum]], van radiogolwe en infrarooistrale tot ultraviolet, [[X-strale]] en gammastrale. Deur die ster se spektrum te bestudeer, kan sterrekundiges die oppervlaktemperatuur en metaalinhoud aflei. As die afstand van die ster deur byvoorbeeld parallaksmeting bekend is, kan die ster se ligsterkte bereken word. Die massa, radius, oppervlakswaartekrag en rotasieperiode kan dan bepaal word gebaseer op stermodelle. Ook die ouderdom van die ster kan bereken word.<ref>{{cite journal | last1=Garnett | first1=D. R. | last2=Kobulnicky | first2=H. A. | title=Distance Dependence in the Solar Neighborhood Age-Metallicity Relation | journal=The Astrophysical Journal | year=2000 | volume=532 | issue= 2 | pages=1192–1196 | doi = 10.1086/308617 | bibcode=2000ApJ...532.1192G|arxiv = astro-ph/9912031 }}</ref> === Ligsterkte === In sterrekunde is die ligsterkte van ’n ster die hoeveelheid lig en ander vorme van stralingsenergie wat dit per tydseenheid uitstraal. Die ligsterkte word bepaal deur die ster se radius en oppervlaktemperatuur. Sommige sterre straal egter nie ’n konstante hoeveelheid energie oor die hele oppervlak uit nie. Die vinnig draaiende ster [[Vega]] het byvoorbeeld ’n groter energievloei by sy pole as by sy ewenaar.<ref>{{cite news |author=Staff |date=10 Januarie 2006 |title=Rapidly Spinning Star Vega has Cool Dark Equator |publisher=National Optical Astronomy Observatory |url=http://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html |access-date=18 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515183048/https://www.noao.edu/outreach/press/pr06/pr0603.html |archive-date=15 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Magnitude === {| class="wikitable" style="float: right; margin-left: 1em;" |+ ''Aantal sterre per magnitude'' !Skynbare<br />magnitude !Aantal<br />sterre<ref>{{cite web |url=http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html |title=Magnitude |publisher=National Solar Observatory—Sacramento Peak |access-date=23 Augustus 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206074842/http://www.nso.edu/PR/answerbook/magnitude.html |archive-date= 6 Februarie 2008 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> |- style="text-align: center;" ||0 ||4 |- style="text-align: center;" ||1 ||15 |- style="text-align: center;" ||2 ||48 |- style="text-align: center;" ||3 ||171 |- style="text-align: center;" ||4 ||513 |- style="text-align: center;" ||5 ||1 602 |- style="text-align: center;" ||6 ||4 800 |- style="text-align: center;" ||7 ||14 000 |} Hoe kleiner ’n ster se [[magnitude]] is, hoe helderder is dit. Die heel helderste sterre het ’n negatiewe magnitude. ’n Verskil van een magnitude tussen sterre dui op ’n helderheidsverskil van sowat 2,5&nbsp;keer. Die '''skynbare magnitude''' (m) van ’n ster is soos dit van die Aarde af lyk en hang af van die ster se ligsterkte, afstand van die Aarde en die invloed van die Aarde se atmosfeer. '''Absolute magnitude''' (M) hou nader verband met die ster se werklike ligsterkte en stem ooreen met hoe die ster sou gelyk het op ’n vasgestelde afstand van 10&nbsp;parsek (32,6&nbsp;ligjare). Sterre se skynbare en absolute magnitude stem dus nie ooreen nie. Die helderste ster van die Aarde af, [[Sirius]], het byvoorbeeld ’n absolute magnitude van +1,41, maar ’n skynbare magnitude van -1,46. Die tweede helderste ster van die Aarde af, [[Canopus]], het ’n baie groter absolute magnitude van −5,53, maar omdat dit 310 ligjare weg is in vergelyking met Sirius se 8,6 ligjare, is sy skynbare magnitude net –0,72 en lyk hy dus dowwer. Omdat die Son so naby is, het dit ’n skynbare magnitude van −26,7, maar sy absolute magnitude is net +4,83. Soos in 2006 is die ster met die grootste bekende absolute magnitude [[LBV 1806–20]], met ’n waarde van −14,2. Dit is ’n paar miljoen keer helderder as die Son.<ref>{{cite web | last1=Hoover | first1=Aaron | date=15 Januarie 2004 | url=http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070807035239/http://www.napa.ufl.edu/2004news/bigbrightstar.htm | archivedate=2007-08-07 | title=Star may be biggest, brightest yet observed | publisher=HubbleSite | accessdate=2006-06-08 | url-status=live }}</ref> Omdat dit egter 40&nbsp;000 ligjare weg is, kan dit nie van die Aarde af gesien word nie. Die dofste bekende sterre is tans in die sterreswerm [[NGC 6397]]. Die swerm se dofste rooidwergsterre het ’n absolute magnitude van net 26, terwyl ’n witdwerg met ’n magnitude van 28 ook ontdek is.<ref>{{cite web |date=17 Augustus 2006 |url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2006/37/image/a/ |title=Faintest Stars in Globular Cluster NGC 6397 |publisher=HubbleSite |access-date=8 Junie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160729043123/http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2006/37/image/a/ |archive-date=29 Julie 2016 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> == Klassifikasie == : ''Hoofartikel: [[Sterreklassifikasie]]'' {| class="wikitable" style="float: left; text-align: center; margin-left: 1em; margin-right: 1em;" |+ ''Spektraalklas/temperatuur''<ref>{{cite web |last=Smith |first=Gene |date=16 April 1999 |url=http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html |title=Stellar Spectra |publisher=University of California, San Diego |access-date=12 Oktober 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110403074547/http://casswww.ucsd.edu/public/tutorial/Stars.html |archive-date= 3 April 2011 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> ! Klas ! Temperatuur ! Voorbeeld |- style="background: {{Sterkleur|O}}" | O | 33 000&nbsp;K&nbsp;of&nbsp;meer | Zeta Ophiuchi |- style="background: {{Sterkleur|B}}" | B | 10 500–30 000&nbsp;K | Rigel |- style="background: {{Sterkleur|A}}" | A | 7 500–10 000&nbsp;K | Altair |- style="background: {{Sterkleur|F}}" | F | 6 000–7 200&nbsp;K | Procyon&nbsp;A |- style="background: {{Sterkleur|G}}" | G | 5 500–6 000&nbsp;K | Son |- style="background: {{Sterkleur|K}}" | K | 4 000–5 250&nbsp;K | Epsilon Indi |- style="background: {{Sterkleur|M}}" | M | 2 600–3 850&nbsp;K | Proxima Centauri |} Die huidige stelsel van sterreklassifikasie het in die vroeë 20ste eeu ontstaan. Sterre word in ’n klas ingedeel volgens hul spektrum. Dit strek van Klas&nbsp;O, wat baie warm is, tot Klas&nbsp;M, wat koel is. Die hoofklasse in volgorde van afnemende temperatuur is: O, B, A, F, G, K en M. ’n Verskeidenheid seldsame spektrums het ’n spesiale klassifikasie. Die algemeenstes hiervan is Klas&nbsp;L en Klas&nbsp;T vir [[bruindwerg]]e. Elke letter het 10 onderafdelings, genommer van 0 tot 9, in volgorde van afnemende temperatuur.<ref name="spectrum">{{cite web |first=Alan M |last=MacRobert |url=http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html |title=The Spectral Types of Stars |publisher=Sky and Telescope |access-date=19 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131022124237/http://www.skyandtelescope.com/howto/basics/3305876.html |archive-date=22 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Sterre kan verder opgedeel word volgens die ligsterkte-invloede in hul spektraallyne, wat ooreenstem met hul grootte. Dit strek van 0 ([[hiperreus]]e) deur III ([[reusester]]re) tor V ([[hoofreeks]]sterre); sommige skrywers voeg ook VII by ([[witdwerg]]e). Die meeste sterre is hoofreekssterre, wat beteken hulle sit waterstof in helium om vanweë kernfusie. Op ’n grafiek van ligsterkte teenoor spektraaltipe, lê hulle almal in ’n diagonale strook.<ref name="spectrum" /> (Sien die Hertzsprung-Russell-diagram hoër op.) Die Son is ’n hoofreeksster G2V, ’n geeldwerg met ’n gemiddelde temperatuur en grootte. Bykomende letters kan by die klas gevoeg word vir spesiale eienskappe, soos "m" vir buitengewoon sterk metaallyne, "var" vir variasies in die spektraallyne ens. [[Witdwerg]]e het hul eie klas wat met D begin. Dit word onderverdeel in DA, DB, DC, DO, DZ en DQ na gelang van die soorte prominente lyne in hul spektrum. Dit word gevolg deur ’n syfer wat dui op die temperatuurindeks.<ref>{{cite web | url = http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm | title = White Dwarf (wd) Stars | publisher = White Dwarf Research Corporation | accessdate = 2006-07-19 | archive-date = 2009-10-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20091008115925/http://www.physics.uq.edu.au/people/ross/ph3080/whitey.htm | url-status = dead }}</ref> == Struktuur == [[Lêer:Star types.svg|300px|duimnael|Die interne struktuur van hoofreekssterre. Die konveksiesones word aangedui met sirkels met pyltjies en die stralingsones met rooi ligstrale. Van links is ’n rooidwerg, ’n geeldwerg van gemiddelde grootte en ’n swaar blouwit-hoofreeksster.]] Die binnekant van ’n stabiele ster is in ’n toestand van [[hidrostatiese ewewig]]: Die kragte wat op enige deel van die ster inwerk, is ewe groot na binne en buite. Die kragte na binne is swaartekrag en dié na buite is vanweë die druk van binne die ster. Dié druk ontstaan vanweë die temperatuurverskille van die plasma: die buitenste deel is koeler as die kern. Die temperatuur in die kern van ’n hoofreeksster of reusester is minstens in die omgewing van 10⁷&nbsp;[[kelvin|K]]. Dié temperatuur en druk is groot genoeg dat [[kernfusie]] plaasvind en genoeg energie vrygestel word om te voorkom dat die ster verder instort.<ref name="hansen">{{cite book | last1=Hansen | first1=Carl J. | last2=Kawaler | first2=Steven D. | last3=Trimble | first3=Virginia | pages=32–33 | title=Stellar Interiors | publisher=Springer | year=2004 | isbn=0-387-20089-4 }}</ref><ref name="Schwarzschild">{{cite book | first=Martin | last=Schwarzschild | title=Structure and Evolution of the Stars | publisher=Princeton University Press | year=1958 | isbn=0-691-08044-5}}<!-- Book republished by Dover as {{ISBN|0-486-61479-4}}, but ISBN in the cite book template is the one as published by Prin. Univ. Press--></ref> Wanneer atoomkerns in die ster se kern saamsmelt, straal hulle energie uit in die vorm van [[gammastraal|gammastrale]]. Hierdie fotone en die omringende plasma werk op mekaar in en dit verhoog die termiese energie in die kern. Sterre in die hoofreeks sit waterstof in helium om en skep so ’n al hoe groter hoeveelheid helium in die kern. Eindelik is daar meer helium, en energievervaardiging in die kern stop. In plaas daarvan word fusie in sterre van minstens 0,4 [[sonmassa]]s voortgesit in lae rondom die gedegenereerde heliumkern.<ref>{{cite web |url=http://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html |title=Formation of the High Mass Elements |publisher=Smoot Group |access-date=11 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410212500/https://aether.lbl.gov/www/tour/elements/stellar/stellar_a.html |archive-date=10 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Benewens die hidrostatiese ewewig, handhaaf die binnekant van ’n ster ook ’n energiebalans van [[Termiese straling|termiese ewewig]]. Daar is ’n radiale temperatuurgradiënt regdeur die binnekant wat meebring dat energie na die buitekant vloei. Die vloei van energie uit ’n sterlaag na buite sal presies ooreenstem met die invloei van energie van binne. [[Lêer:Sun parts big.jpg|duimnael|300px|links|Die diagram wys ’n deursnee van die Son.<br /><small>Bron: Nasa</small>]] Die stralingsone is die gebied in die ster se binnekant waar stralingsoordrag genoeg is om die vloei van energie te handhaaf en die plasma bly dus stabiel. Indien dit nie die geval is nie, sal die plasma onstabiel raak en [[konveksie]] sal plaasvind – so word ’n konveksiesone gevorm. Dit kan byvoorbeeld gebeur in gebiede waar die energievloei baie hoog is, soos naby die kern, of in gebiede van hoë ondeursigtigheid, soos in die buitenste omhulsel.<ref name="Schwarzschild" /> Die voorkoms van konveksie in die buitenste omhulsel van ’n hoofreeksster hang af van die massa. Sterre met ’n massa van ’n paar keer dié van die Son sal ’n konveksiesone diep in die binnekant hê en ’n stralingsone in die buitenste lae. (Sien illustrasie regs.) By kleiner sterre soos die Son werk dit andersom: die konveksiesone is in die buitenste lae.<ref name="imagine">{{cite web |date=1 September 2006 |url=http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html |title=What is a Star? |publisher=Nasa |access-date=11 Julie 2006 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141119192647/http://imagine.gsfc.nasa.gov/docs/science/know_l2/stars.html |archive-date=19 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Rooidwerge van minder as 0,4 sonmassa het net ’n konveksiesone, wat die opbou van ’n heliumkern voorkom.<ref name="late stages" /> Die deel van ’n ster wat sigbaar is vir ’n waarnemer, word die fotosfeer genoem. Dit is die laag waar die plasma deusigtig raak vir ligfotone. Van hier raak die energie wat in die kern voortgebring word, vry om na die ruimte te versprei. Dit is in die fotosfeer waar stervlekke, of kolle met ’n laer temperatuur, voorkom. Buite die fotosfeer lê die steratmosfeer. In ’n hoofreeksster soos die Son is die laagste vlak van die atmosfeer die dun chromosfeer waar sonspykers, of vingers warm gas, voorkom en steropvlammings begin. Dit is omring deur ’n oorgangsgebied, waar die temperatuur skerp styg binne ’n afstand van net 100&nbsp;km. Daarbuite lê die korona of ligkrans, ’n hoeveelheid uiters verhitte plasma wat tot verskeie miljoene kilometers ver kan strek.<ref>{{cite press release | publisher=ESO | date=1 Augustus 2001 | title=The Glory of a Nearby Star: Optical Light from a Hot Stellar Corona Detected with the VLT | url=http://www.eso.org/public/news/eso0127/ | accessdate=2006-07-10 }}</ref> Die voorkoms van ’n korona is blykbaar afhanklik van ’n konveksiesone in die buitenste lae van ’n ster.<ref name="imagine" /> Ondanks sy hoë temperatuur straal ’n korona baie min lig uit. Die korona van die Son is gewoonlik net sigbaar tydens ’n [[sonsverduistering]]. Van die korona af strek ’n sterwind van plasmadeeltjies na buite; dit versprei totdat dit in die instellêre medium opgeneem word. By die Son strek die invloed van die [[sonwind]] regdeur die borrelvormige [[heliosfeer]].<ref>{{cite journal | display-authors=1 | last1=Burlaga | first1=L. F. | last2=Ness | first2=N. F. | last3=Acuña | first3=M. H. | last4=Lepping | first4=R. P. | last5=Connerney | first5=J. E. P. | last6=Stone | first6=E. C. | last7=McDonald | first7=F. B. | title=Crossing the Termination Shock into the Heliosheath: Magnetic Fields | journal=Science | year=2005 | volume=309 | issue=5743 | pages=2027–2029 | doi= 10.1126/science.1117542 | pmid=16179471 | bibcode=2005Sci...309.2027B }}</ref> == Kernfusie == {{Multiple image|direction=vertical|align=right|image1=Fusion in the Sun.svg|image2=CNO Cycle.svg|width=180|caption1=Oorsig van die proton-protonketting|caption2=Die koolstof-stikstof-suurstofsiklus}} ’n Verskeidenheid kernfusiereaksies vind plaas in die kern van sterre, afhangend van hul massa en samestelling, as deel van ster-nukleosintese. Die netto massa van die saamgesmelte atoomkerns is kleiner as die som van die aanvanklike komponente. Hierdie verlies aan massa word vrygestel as elektromagnetiese energie, volgens die massa-energieverhouding ''E''&nbsp;=&nbsp;''mc''².<ref name="sunshine" /> Die waterstof-fusieproses is temperatuursensitief en ’n klein styging in die kerntemperatuur sal ’n aansienlike toename in die fusietempo meebring. Daarom wissel die kerntemperature van hoofreekssterre net van 4&nbsp;miljoen&nbsp;K vir ’n klein Klas&nbsp;M-ster tot 40&nbsp;miljoen&nbsp;K vir ’n swaar Klas&nbsp;O-ster.<ref name="aps_mss"/> In die Son, met ’n kerntemperatuur van 10&nbsp;miljoen&nbsp;K, smelt waterstof saam om helium te vorm in die proton-protonkettingreaksie:<ref name="synthesis">{{cite journal | display-authors=1 | last1=Wallerstein | first1=G. | last2=Iben Jr. | first2=I. | last3=Parker | first3=P. | last4=Boesgaard | first4=A. M. | last5=Hale | first5=G. M. | last6=Champagne | first6=A. E. | last7=Barnes | first7=C. A. | last8=KM-dppeler | first8=F. | last9=Smith | first9=V. V. | last10=Hoffman | first10=R. D. | last11=Timmes | first11=F. X. | last12=Sneden | first12=C. | last13=Boyd | first13=R. N. | last14=Meyer | first14=B. S. | last15=Lambert | first15=D. L. | title=Synthesis of the elements in stars: forty years of progress | journal=Reviews of Modern Physics | year=1999 | volume=69 | issue=4 | pages=995–1084 | url=http://authors.library.caltech.edu/10255/1/WALrmp97.pdf| format=PDF | accessdate=2006-08-04 | doi=10.1103/RevModPhys.69.995 | bibcode=1997RvMP...69..995W}}</ref> : 4¹H → 2²H + 2e⁺ + 2ν_e (4 MeV + 1 MeV) : 2¹H + 2²H → 2³He + 2γ (5,5 MeV) : 2³He → ⁴He + 2¹H (12,9 MeV) Hierdie reaksie het die volgende algehele reaksie tot gevolg: : 4¹H → ⁴He + 2e⁺ + 2γ + 2ν_e (26,7 MeV) waar e⁺ ’n positron is, γ ’n gammastraalfoton, ν_e ’n neutrino, en H en He isotope van waterstof en helium onderskeidelik. Die energie wat deur hierdie reaksie voortgebring word, is in miljoene elektron-volts, wat eintlik net ’n klein hoeveelheid energie is. Enorme hoeveelhede van hierdie reaksies vind egter konstant plaas, en dit bring al die energie voort wat nodig is om die ster se stralingsvermoë te handhaaf. {| class="wikitable" style="float: left; margin-right: 1em;" |+ Minimum stermassa nodig vir fusie |- !Element !Sonmassa |- | Waterstof ||style="text-align: center;"| 0,01 |- | Helium ||style="text-align: center;"| 0,4 |- | Koolstof ||style="text-align: center;"| 5<ref>{{cite journal | last1=Girardi | first1=L. | last2=Bressan | first2=A. | last3=Bertelli | first3=G. | last4=Chiosi | first4=C. | title=Evolutionary tracks and isochrones for low- and intermediate-mass stars: From 0.15 to 7 M_sun, and from Z=0.0004 to 0.03 | journal=Astronomy and Astrophysics Supplement | year=2000 | volume=141 | issue=3 | pages=371–383 | doi=10.1051/aas:2000126 |arxiv = astro-ph/9910164 |bibcode = 2000A&AS..141..371G }}</ref> |- | Neon ||style="text-align: center;"| 8 |} In swaarder sterre word helium vervaardig in ’n siklus reaksies wat deur koolstof gekataliseer word — die [[koolstof]]-[[stikstof]]-[[suurstof]]siklus.<ref name="synthesis" /> In ouer sterre met ’n kern van 100&nbsp;miljoen&nbsp;K en ’n massa van tussen 0,5 en 10&nbsp;sonmassas, kan helium in koolstof omgesit word in die tripel-alpha-proses, wat die tussenelement [[berillium]] gebruik:<ref name="synthesis" /> : ⁴He + ⁴He + 92 keV → ^8*Be : ⁴He + ^8*Be + 67 keV → ^12*C : ^12*C → ¹²C + γ + 7,4 MeV vir ’n algehele reaksie van: : 3⁴He → ¹²C + γ + 7,2 MeV In baie groot sterre kan swaarder stowwe soos neon en suurstof ook verbrand word in ’n krimpende kern. Die laaste fase in die proses van ster-nukleosintese is wanneer [[silikon]] verbrand word. Dit bring die stabiele [[isotoop]] [[Yster|yster-56]] voort. Geen fusie kan verder plaasvind nie behalwe deur ’n endotermiese proses en daarom kan verdere energie net voortgebring word deurdat die ster instort.<ref name="synthesis" /> == Sien ook == [[Lêer:Sun Star.svg|20px]] '''[[Portaal:Sterrekunde|Sterrekundeportaal]]''' == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Verdere leesstof == * Van Zyl, J.E. ''Ontsluier die Heelal, 'n Inleiding tot Sterrekunde'', Protea Boekhuis, 2de uitg., Pretoria, 2002. {{ISBN|1-919825-44-4}} * {{cite book | first1=Cliff | last1=Pickover | year=2001 |title=The Stars of Heaven | publisher=Oxford University Press | isbn=0-19-514874-6}} * {{cite book | first1=John | last1=Gribbin | first2=Mary | last2=Gribbin | year=2001 | title=Stardust: Supernovae and Life—The Cosmic Connection | publisher=Yale University Press | isbn=0-300-09097-8}} * {{cite book | first=Stephen | last=Hawking | title=A Brief History of Time | authorlink=Stephen Hawking | year=1988 | publisher=Bantam Books | isbn=0-553-17521-1}} == Eksterne skakels == * {{cite web | last=Kaler | first=James | title=Portraits of Stars and their Constellations | publisher=University of Illinois | url=http://stars.astro.illinois.edu/sow/sow.html | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=Query star by identifier, coordinates or reference code | work=SIMBAD | publisher=Centre de Données astronomiques de Strasbourg | url=http://simbad.u-strasbg.fr/simbad/sim-fid | accessdate=2010-08-20 }} * {{cite web | title=How To Decipher Classification Codes | publisher=Astronomical Society of South Australia | url=http://www.assa.org.au/sig/variables/classifications.asp | accessdate=2010-08-20 }} {{Commons-kategorie inlyn|Stars|Sterre}} {{Wikt-inlyn|ster}} * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Star|Engelse Wikipedia]]</small> {{Sterre}} {{Voorbladster}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterre| ]] qt7rfw5cymrmz21d8emijmvcyd0o4ga 0 28576 2911933 2566958 2026-06-17T12:48:11Z Jcb 223 2911933 wikitext text/x-wiki {{Politieke party inligting | party_naam = Partido Independentista Puertorriqueño | afkorting = PIP | party_logo = [[Beeld:Flag_of_the_Puerto_Rican_Independence_Party.svg|180px|senter|'''PIP''' [[Vlag]]]] | leier = [[Ruben Berrios]] (''Erepresident'' – [[Die Sosialistiese Internasionaal]] | gestig = [[20 Oktober]] [[1946]] | ideologie = Nasionalisties, Soewereinisties en Sosiaal-Demokraties | hoofkwartiere = 963 Ave. Roosevelt <br /> [[San Juan]] <br /> [[Puerto Rico]] <br /> 00920-2901 | internasionaal = [[Die Sosialistiese Internasionaal]] | webwerf = www.independencia.net/ingles/welcome.html }} Die '''Puerto Ricaanse Onafhanklikheidsparty''' ([[Spaans]]: Partido Independentista Puertorriqueño of PIP) is 'n politieke party wat vir [[Puerto Rico]] se onafhanklikheid van die [[VSA]] strewe.<ref>Berrios-Martinez, Ruben; “Puerto rico—Lithuania in Reverse?”; The Washington Post, Pg. A23; May 23, 1990.</ref> Dit is een van die drie groot politieke partye in die land en ook die tweede oudste.<ref>The New York Times; Mar 18, 1949, pg. 13.</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ceepur.org/sobreCee/comisionados/PIP/index.htm |title=Puerto Rico State Electoral Commission (CEE) |access-date=20 Augustus 2008 |archive-date= 2 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080102183350/http://www.ceepur.org/sobreCee/comisionados/PIP/index.htm |url-status=dead }}</ref> Die huidige leier is [[Rubén Berríos Martínez]]. == Geskiedenis == Die party is begin as die verkiesingsvleuel van die Puerto Ricaanse Pro-onafhanklikheidsbeweging. Dit is die grootste van die onafhanklike partye en die enigste een wat op die stembrief verskyn gedurende verkiesings (ander kandidate moet per hand bygevoeg word). === Stigting === Die party is gestig op [[20 Oktober]] [[1946]] deur [[Gilberto Concepción de Gracia]] (oorlede in [[1968]]). Hy was oortuig dat die onafhanklikheidsbeweging "verraai" is deur die Partido Popular Democrático, waarvan die oorspronklike doel onafhanklikheid was. === FBI === Die VSA se Federal Bureau of Investigation ([[FBI]]) se gebruik om enige persoon of organisasie dop te hou wat Puerto Rico se onafhanklikheid voorstaan, is deur die FBI se topleierskap erken.<ref name="diario">{{Cite web |url=http://www.eldiariony.com/noticias/detail.aspx?section=25&desc=Editorial&id=1794932 |title=El Diario La Prensa; Editorial: "Constructing an Enemy"; 17 Januarie 2008 |access-date=20 Augustus 2008 |archive-date=23 Februarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080223002159/http://www.eldiariony.com/noticias/detail.aspx?section=25&desc=Editorial&id=1794932 |url-status=dead }}</ref> Dit word genoem in 1,8 miljoen dokumente, waarvan net 'n klein deel in [[2000]] uitgereik is.<ref>{{Cite web |url=http://www.pr-secretfiles.net/organizations_info.html?detail=8 |title=FBI Files on the Puerto Rican Independence Party – case # SJ-100-4014 – Center for Puerto Rican Studies, Hunter College, City University of New York (CUNY) |access-date=20 Augustus 2008 |archive-date=20 Oktober 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071020034750/http://pr-secretfiles.net/organizations_info.html?detail=8 |url-status=dead }}</ref><ref name=autogenerated2>{{Cite web |url=http://www.pr-secretfiles.net/index.html |title=FBI Files on Organizations: Formerly secret, classifed files produced by the Federal Bureau of Investigation (FBI) from the 1930s to the 1990s documenting FBI surveillance and persecution activities targeting Puerto Rican organizations and individuals; CUNY. |access-date=20 Augustus 2008 |archive-date= 9 Januarie 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109233442/http://www.pr-secretfiles.net/index.html |url-status=dead }}</ref> Die destydse direkteur van die FBI, [[Louis Freeh]], het in 'n ongekende stap erken in watter mate die FBI van die 1930's tot die 1990's aan onwettige, en moontlik misdadige, aksies deelgeneem het en dat hulle dalk daardeur die grondwetlike regte van die Puerto Ricane geskend het.<ref name="diario" /> === verkiesing 2020 === Vir die 2020-verkiesing was Juan Dalmau die party se kandidaat. Hy het 175 402 stemme gekry en in die vierde plek gekom, met 'n rekord van 13,58% van die stemme, die tweede beste verkiesingsprestasie in die geskiedenis van die PIP. Met die Movimiento Victoria Ciudadana (Citizens Victory Movement) wat 179 265 stemme behaal het en in die derde plek kom met 13,95% van die stemme, is dit die grootste deel van die Puerto Ricaanse stemme (27,53%) wat ooit deur linkse partye in Puerto Rico verkry is. == Party se vlag en simbool == [[Beeld:IntSosialiste.jpg|duimnael|130px|links|Amptelike simbool van die PIP se supra-nasionale affiliasie, die [[Sosialistiese Internasionaal]] (SI); die grootste organisasie van politieke partye wêreldwyd, waarvan die PIP lid is.]] [[Beeld:Flag_of_the_Puerto_Rican_Independence_Party.svg|duimnael|200px|Die PIP se vlag is a Skandinawiese wit kruis op 'n groen vlag; as gevolg hiervan en die party se toewyding om die omgewing te beskerm en tot volhoubare ontwikkeling, word dit deur die publiek en ook op stembriewe die "groen party" genoem.]] Vir die PIP dui die vlag se groen kleur op hoop vir die verwerwing van vryheid, en die wit kruis op die party se opofferings vir en toewyding aan demokrasie. "Noorse Kruis"-vlae, of "Latynse Kruis"-vlae is 'n algemene ontwerp in die Skandinawiese lande en ander dele van die wêreld, en teoreties behoort die PIP se embleem tot hierdie groep vlae. Die PIP se vlag is gebaseer op die eerste nasionale vlag wat ooit deur Puerto Ricane gebruik is, en is ook die huidige vlag van die munisipaliteit van [[Lares]]. Lares is waar die eerste relatiewe suksesvolle poging van rewolusionêre inval in Puerto Rico, die ''Grito de Lares'', plaasgevind het op Woensdag [[23 September]] [[1868]]. Die Lares-vlag is ook soortgelyk aan die vlag van die [[Dominikaanse Republiek]], aangesien die Grito se meesterbrein, [[Ramon Emeterio Betances]], nie net die Dominikaanse pro-onafhanklikheidstryd bewonder het nie, maar ook 'n afstammeling was van Dominikane. Die nasionalistiese oproer was die fondament vir ander oproere wat gevolg het, insluitend die Grito de Yara in [[Kuba]] en die 1 Maart-beweging (3•1 운동) op [[1 Maart]] [[1919]] in [[Korea]]. == Eksterne skakels == * www.independencia.net/ingles/welcome.html – Amptelike webwerf van die PIP == Bronne == {{Verwysings}} [[Kategorie:Politieke partye in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Puerto Rico]] 54arbbpynm6vifslfhy4184lj80j3xm 0 32086 2912104 2789811 2026-06-18T07:27:46Z AFM 21229 /* Bronne */ 2912104 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Universiteit |naam = Randse Afrikaanse Universiteit |beeld = UJ APK-2.JPG |beeldbyskrif = Die hoofkampus van die Randse Afrikaanse Universiteit en latere Kingswaykampus van die Universiteit van Johannesburg |latyn_naam = |leuse = |leuseafr = |leuseeng = |gestig = [[24 Februarie]] [[1968]] |gesluit = [[31 Desember]] [[2004]] |tipe = Openbare universiteit |affiliasie = |befondsing = |amptenaar_in_beheer = |voorsitter = |voorsittende beampte= |kanselier = |president = |visie-president = |superintendent = |provoos = |visie_kanselier = |rektor = |prinsipaal = |dekaan = |direkteur = |fakulteit = |personeel = |studentetal = |voorgraadse studente= |nagraadse studente = |doktoraal = |ander = |ligging = [[Auckland Park]], [[Johannesburg]], [[Gauteng]] |stad = [[Auckland Park]], [[Johannesburg]] |provinsie = [[Gauteng]] |land = [[Suid-Afrika]] |coor = {{Koördinate|26|11|05|S|27|59|51|O|tipe:landmark|aansig=inlyn,titel}} |kampus = |voormalige_name = |free_label = |free = |sport = |kleure = Groen en Grys <br> {{color box|#28553E}} {{color box|#A79DA1}} |bynaam = |gelukbringer = [[Hoephoep]] |affiliasies = |webtuiste = |logo = |voetnotas = }} Die '''Randse Afrikaans Universiteit''' ('''RAU''') was ’n [[Afrikaans]]e instelling vir hoër onderwys en navorsing wat [[Johannesburg]] en omliggende omgewing bedien het. Die universiteit is op 24 Februarie 1968 gestig en in 2004 ontbind om op 1 Januarie 2005 saam met die [[Vista-universiteit]] en die Technikon Witwatersrand ’n nuwe universiteit, naamlik die [[Universiteit van Johannesburg]], te vorm. == Geskiedenis == In die twee dekades ná die Tweede Vryheidsoorlog het die stroom verarmde Afrikaners wat vanuit die platteland na die [[Witwatersrand]] getrek het gegroei sonder dat die getal Afrikaanssprekendes 'n noemenswaardige styging getoon het, soos blyk uit die feit dat die gemeentes van Afrikaanse Kerke in Johannesburg byna geen groei getoon het nie. Dat 'n hele geslag Afrikaners aan die Rand in dié tyd verlore gegaan en verengels het, was onder meer aan die gebrek aan Afrikaanse onderwysinstellings te wyte.<ref>Randse Afrikaanse Universiteit: Jaarboek 1982, bl. 51</ref> Die prentjie het eers vanaf die 1920's en veral in die tyd van die [[Groot Depressie]] begin verander toe die eerste Afrikaanse hoërskole aan die Rand geopen het – die [[Hoërskool Voortrekker, Boksburg|Hoërskool Voortrekker]] in [[Boksburg]] in Januarie 1920 en [[Helpmekaar-kollege|Helpmekaar-Hoërskool]] in Johannesburg en [[Hoërskool Monument]] op [[Krugersdorp]] in 1921. Kort ná die Tweede Wêreldoorlog was daar aan die Witwatersrand net ses Afrikaansmedium- vergeleke met 26 Engelsmedium-hoërskole, benewens 19 tegniese en handelskole waar albei landstale as onderrigmedium gebruik is.{{feit}} Die groei van Afrikaansmedium-hoërskole het geleidelik die bevolkingsaanwas van Afrikaanssprekendes begin weerspieël. So het die getal Afrikaners aan die Rand tussen 1936 en 1960 met 167 persent gegroei, teenoor 60 persent in Suid-Afrika as geheel. Teen die begin van die 1980's was sowat 'n vyfde van die land se Afrikanerbevolking (ongeveer 450&nbsp;000) aan die Rand saamgetrek. In vergelyking met Engelssprekende Suid-Afrikaners is die intellektuele potensiaal van dié groot bevolkingskonsentrasie egter om maatskaplike en ekonomiese redes onderbenut. In Suid-Afrika as geheel was die persentasie Engelssprekendes, wat gematrikuleer het of 'n akademiese graad verwerf het, twee maal so groot as die persentasie Afrikaanssprekendes. Aan die Rand was die Afrikaners se agterstand in dié opsig selfs nog groter aangesien baie Afrikaanse leerlinge die skool verlaat het voordat hulle matriek kon verwerf, terwyl baie matrikulante dit nie kon bekostig om akademiese opleiding aan 'n universiteit te volg nie. Vir Afrikanerleiers het dit in die 1950's duidelik geword dat hoëronderwysinstellings binne makliker bereik van Randse Afrikaanssprekendes opgerig moes word om na-uurse studie vir studente, wat reeds 'n beroep beoefen het, en voltydse studie vir studente, wat nog in hul ouerhuise kon inwoon, moontlik te maak. Die lang veldtog vir 'n Afrikaanse onderwyskollege of universiteit is in drie fases gevoer. Die eerste veldtog tussen 1956 en 1961 het sy hoogtepunt bereik met die stigting van die [[Goudstadse Onderwyskollege]] in Februarie 1961. Gedurende die tweede fase tussen 1961 en 1965 is onderhandelinge gevoer met die Universiteit van Suid-Afrika. Die finale veldtog in 1965 en 1966 was gerig op die verkryging van 'n eie, onafhanklike Afrikaansmediumuniversiteit.{{feit}} Terwyl ook plaaslike gemeenskappe buite Johannesburg op die daarstelling van 'n Afrikaanse universiteit aangedring het, was die destydse blanke regering se beleid om bestaande blanke instellings vir tersiêre onderwys uit te brei om in die groeiende behoeftes te voorsien eerder as om nuwe universiteite te stig. Eers met die aankondiging op 13 Februarie 1963 van die stigting van 'n nuwe, tweetalige [[Universiteit van Port Elizabeth|universiteit in Port Elizabeth]] is hierdie beleid gewysig, veral in die lig van bevindings van 'n kommissie van ondersoek wat deur die minister van onderwys benoem is. Op 5 November 1963 het 468 afgevaardigdes tydens ’n kongres eenparig besluit om ’n Afrikaanse universiteit op te rig. {{feit}} Daar is ook voorgestel om met die [[Universiteit van Suid-Afrika]] (Unisa) te onderhandel om sy setel van Pretoria na Johannesburg te verplaas om daar 'n tweeledige funksie uit te oefen – dié van 'n residensiële Afrikaanse universiteit én dié van 'n eksterne universiteit. Die regering se huiwering om tot die stigting van heeltemal nuwe universiteite oor te gaan sou so omseil kon word. Op 4 Augustus 1965 het die destydse minister van onderwys, sen. [[Jan de Klerk]], bekendgemaak dat die kabinet besluit het dat Unisa se setel in Pretoria sou bly en sy toestemming verleen tot die voorgestelde stigting van 'n onafhanklike Afrikaansmediumuniversiteit vir die Witwatersrand met sy setel in Johannesburg. In 1966 het die kabinet besluit op 'n kampusterrein in [[Auckland Park]]. Die eerste studente het op 3 Februarie 1966 vir registrasie aangemeld, en op 24 Februarie van dié jaar het die amptelike opening van die Randse Afrikaanse Universiteit (RAU) met net meer as 700 geregistreerde studente en die inhuldiging van sy eerste kanselier (die destydse minister van finansies en latere derde Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika), dr. [[Nicolaas Johannes Diederichs|N. Diederichs]], plaasgevind. Die eerste rektor was prof. [[Gerrit Viljoen]]. Die eerste kampus was geleë in ’n brouery in [[Braamfontein]]. Die nuwe kampus en geboue in Auckland Park is amptelik op [[24 Mei]] [[1975]] in gebruik geneem. Met verloop van tyd het die universiteit ’n dubbelmediuminstelling geword wat byna alle kursusse in Afrikaans sowel as Engels aangebied het. == Fakulteite == Die fakulteite van die RAU was soos volg: * Fakulteit van Ekonomiese- en Bestuurswetenskappe * Fakulteit van Regte * Fakulteit van Wetenskap * Fakulteit van Ingenieurswese * Fakulteit van Lettere en Wysbegeerte * Fakulteit van Gesondheidswetenskappe == Bekende alumni == * [[Francois Pienaar]], Wêreldbeker-rugbykaptein (1995) * [[Neil Sandilands]], akteur. * [[Bryan Habana]], rugbyspeler * [[Cobus Grobbelaar]], rugbyspeler == Bronne == * Klee, J. 2010, "Die verwesenliking van 'n Afrikanerdroom"- die stigting van die Randse Afrikaanse Universiteit, 1955-1968, ''New Contree'', vol. 60, pp. 110-131. * Klee, J. 2017, The establishment of the Rand Afrikaans University (RAU), 1955-1975: A centrepiece in education of a modernising Afrikaner livelihood, PhD-proefskrif: Noordwes-universiteit. * Klee, J. 2019, White identity development at the Rand Afrikaans University (RAU) from 1965-1968 through the use of language and religion, ''New Contree'', vol. 83, pp. 20-39. * Klee, J. & Van Eeden, E.S. 2018, Contemplating the approach of RAU’s founders towards radically transforming Afrikaans speaker identity in taking economic responsibility, ''Joernaal vir Eietydse Geskiedenis'', vol. 43, no. 3, pp. 104-122. * Klee, J. 2014, 'Thaba RAU, die bergspits-RAU is bereik' - Dr P.J. Meyer se aandeel in die stigting van RAU, 1955-1968, ''Tydskrif vir [[Kultuurgeskiedenis]]'', vol. 21, no. 1, pp. 88-105. * Klee, J. 2023, Prof Dr G Van N Viljoen’s Rand Afrikaans University - A Vision For Academic Excellence And Inclusivity, ''Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'', vol. 30, no. 2, pp. 22-38. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Johannesburg]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse universiteite]] oadw4z88nyuf2m38kimzbbsja3b9627 0 34934 2911936 2897289 2026-06-17T13:00:39Z Jcb 223 2911936 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Python logo and wordmark.svg|duimnael|Logo van Python]] '''Python''' is 'n hoëvlak-, [[oopbron]]-[[programmeertaal]] wat deur [[Guido van Rossum]] vrygestel is in [[1991]]. Python se ontwerpsfilosofie is om so eenvoudig as moontlik te wees om te lees, en laat 'n programmeerder dus toe om 'n programmatiese funksie uit te voer met minder lyne kode as wat tipies moontlik sou wees in ander tale, bv. [[C]]. 'n Goeie voorbeeld van Python se klem op eenvoudigheid is die feit dat blokke kode nie tussen hakkies geskryf word nie, maar eerder staatmaak op 'n sekere hoeveelheid spasies om blokke kode saam te groepeer. == Geskiedenis == Python het posgevat in die laat 1980's<ref name="artima">http://www.artima.com/intv/pythonP.html</ref> en die implementering daarvan deur Guido van Rossum het in Desember 1989 begin<ref>http://python-history.blogspot.com/2009/01/brief-timeline-of-python.html</ref> by die Sentrum vir Informatika en Wiskunde (CWI) in Nederland. Die taal was bedoel om 'n 'n verbetering van die ABC-taal te wees, wat sagteware-uitsonderings kan hanteer en kan werk met die Amoeba bedryfstelsel. Van Rossum is Python se hoofontwikkelaar en het steeds die grootste sê in die huidige ontwikkeling en vooruitgaan van Python. Die Python-gemeenskap aanvaar sy besluite en het hom die titel gegee van ''lewenslange welwillende diktator''. Python 2.0 is vrygestel op 16 Oktober 2000 en het 'n verskeidenheid nuwe eienskappe gebied, insluitend verbeterde geheuebestuur (''garbage collector'') en ondersteuning vir Unicode. Na die vrystelling van die weergawe het die ontwikkelingsproses verander en is die gebruikersgemeenskap aktief ingelig en betrek.<ref>https://docs.python.org/whatsnew/2.0.html</ref> Python 3.0 (populêre vroeë name sluit in Python 3000 en py3k) is na 'n lang toetsperiode op 3 Desember 2008 vrygestel. Dit het baie nuwe eienskappe gebied, maar het nie die vorige weergawes van Python ondersteun nie. Die meerderheid van sy verbeterde eienskappe is dus geïmplementeer op die meer bruikbare weergawes Python 2.6.x en 2.7.x <ref>https://www.python.org/dev/peps/pep-3000/</ref> == Filosofie van Python == Die kernfilosofie van Python word opgesom in die artikel ''The Zen of Python(PEP 20)'' wat die volgende aforismes insluit: * Beeldskoon is beter as lelik * Eksplisiet is beter as implisiet * Eenvoudig is beter as kompleks * Kompleks is beter as ingewikkeld * Leesbaarheid is belangrik Python is ontwerp om hoogs uitbreibaar te wees, eerder as om die meerderheid gewenste funskionaliteit direk in die taal in te bou. Van Rossum se plan was juis om 'n programmeertaal met 'n klein kern van sleutelwoorde te ontwikkel wat ondersteun word deur 'n groot standaardbiblioteek en maklik uitbreibaar is. Hy het gevoel dit was deel van die probleme van ABC , wat die teenoorgestelde ontwerpstyl gevolg het.<ref name="artima" /> Die sogenaamde Python metodiek van programmering verwerp uitbundige sintaks (soos gebruik deur die Perl taal) ten gunste van yler , minder deurmekaar stellings. In die woorde van Alex Martelli: "Om iets te beskryf as slim word ''nie'' geneem as 'n kompliment in die Python kultuur ''nie.''"<ref>http://shop.oreilly.com/product/9780596007973.do</ref>Verder verwerp Python filosofie die "meer as een manier om dit te doen" benadering wat Perl gebruik ten gunste van 'n "daar behoort een – en verkieslik net een – voor die hand liggende manier te wees om dit te doen" benadering.<ref>https://www.python.org/dev/peps/pep-0020/</ref> Een van Python se doelwitte is dat gebruiker dit moet geniet om Python te gebruik. Voorbeelde en leermateriaal sal gereeld na ''spam'' en ''eggs'' verwys eerder as na die meer tradisionele ''foo'' en ''bar.''<ref>{{Cite web |url=http://insidetech.monster.com/training/articles/8114-15-ways-python-is-a-powerful-force-on-the-web |title=argiefkopie |access-date= 4 Augustus 2016 |archive-date= 6 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150906104126/http://insidetech.monster.com/training/articles/8114-15-ways-python-is-a-powerful-force-on-the-web |url-status=dead }}</ref><ref>https://docs.python.org/2/library/pprint.html</ref> Die Pythongemeenskap het hul eie styl van programmering, wat hulle beskou as 'n minimalistiese en hoogsleesbare taal. Goeie Python kode is maklik om te verstaan en pas goed in met die taal self. Dit staan teenoor taal wat moeilik is om te verstaan of voel asof dit oorvertaal is van 'n ander programmeringstaal. == Sintaks == Python is bedoel om 'n hoogsleesbare taal te wees en is baie na aan natuurlike taal. Dit maak minimale gebruik van leestekens en verkies om meer sleutelwoorde te gebruik. Python het ook minder sintaktiese uitsonderings en spesiale gevalle as 'n taal soos [[C (programmeertaal)]]. Python volg die ''Principle of Least Astonishment'' wat impliseer dat kode behoort te doen wat jy van 'n natuurlike taal sou verwag. === Inkeping === Python maak gebruik van inkeping (horisontale spasiëring) eerder as sleutelwoorde of krulhakies om die einde van blokke stellings aan te dui (byvoorbeeld die inhoud van 'n lus sal alles dieselfde hoeveelheid inkeping hê). Na sekere stellings moet daar verder ingekeep word (byvoorbeeld na 'n if-stelling). Die inkeping moet verminder word na die einde van die huidige blokkode. Die ingekeepte kode na 'n stelling word na verwys as daardie stelling se blok, byvoorbeeld na <code>if x > 5: print "Hello"</code> , sal <code>print "Hello"</code>die if-blok wees. === Stellings en beheer van programvloei === Python maak onder andere van die volgende stellings gebruik: * Die <code>if</code>-stelling sal voorwaardelik 'n blokkode uitvoer, wat gebruik kan word saam met die <code>else</code> en <code>elif</code> stellings om meer ingewikkelde voorwaardes te skep * Die <code>for</code>-stelling, wat iterasie oor sekere objekte toelaat. Dit sal dan elke element in die object aan 'n veranderlike heg vir gebruik in die herhaalde kode. * Die <code>while</code>-stelling sal 'n blok kode uitvoer solank as wat sy voorwaarde as waar evalueer * Die <code>try</code>-stelling laat mens toe om sagtewareuitsonderings te verhoed en dan met afsonderlike kode na die <code>except</code>-stelling te hanteer. Dit verseker ook dat alle kode in die <code>finally</code>-blok altyd sal hardloop ongeag hoe die blok verlaat word. * Die <code>class</code>-stelling, wat 'n blok kode uitvoer en dan die gedefinieerde name heg daaraan. Hierdie word gebruik vir objekgeoriënteerde programmering. * Die <code>def</code>-stelling definieer 'n funksie of metode * Die <code>with</code> -stelling wat 'n sekere blok kode omsluit binne 'n sekere konteks (byvoorbeeld, dit kan kode bestuur tot 'n sekere leêr ingelees is en toegemaak is). * Die <code>pass</code>-stelling wat gebruik word wanneer die program niks moet doen nie. Dit word benodig om leë blokke kode te skep. * Die <code>assert</code>-stelling, wat gebruik word tydens ontfouting om te kyk vir sekere kondisies wat geldig moet wees * Die <code>yield</code>-stelling wat 'n waarde teruggee vanaf 'n ''generator'' funksie. * Die <code>import</code>-stelling, wat gebruik kan word om modules beskikbaar te maak in die huidige lêer * Die <code>print</code>-stelling word gebruik om afvoer te lewer. Verander na die <code>print()</code>-funksie in Python 3. === Uitdrukkings === Python gebruik uitdrukkings wat ooreenstem met soortgelyke tale soos [[C (programmeertaal)|C]] en [[Java (programmeertaal)|Java]], terwyl dit ook unieke uitdrukkings het. * Optelling, aftrekking en vermenigvuldiging bly die selfde, maar deling se gedrag verskil(verwys na die Wiskunde afdeling). Python het ook die <code>**</code> operator om getalle tot 'n gewenste mag te verhef. * Vanaf Python 3.5 word matriksvermenigvuldiging met die <code>@</code> operator ondersteun, teenoor C en Java wat dit as biblioteekfunksies bied. Vroeër weergawes van Python het ook metodes eerder as 'n operator gebruik.<ref>https://www.python.org/dev/peps/pep-0465/</ref><ref>https://www.python.org/downloads/release/python-351/</ref> * In Python sal <code>==</code> altyd die waardes van twee objekte vergelyk, terwyl in Java dit nommers se waarde vergelyk<ref>http://docs.oracle.com/javase/specs/jls/se8/html/jls-15.html#jls-15.21.1</ref> en objekte se verwysings vergelyk.<ref>http://docs.oracle.com/javase/specs/jls/se8/html/jls-15.html#jls-15.21.3</ref> Waarde vergelykings kan in Java op objekte uitgevoer word met die <code>equals()</code> metode terwyl Python gebruik maak van die <code>is</code> operator om objekte se verwysings te vergelyk. * Python gebruik <code>and</code>, <code>or</code>, <code>not</code> vir boolse uitdrukkings eerder as die meer algemene <code>&&</code>, <code>||</code>, <code>!</code> wat in C en Java gebruik word. === Wiskunde === Python het die standaard C wiskundige operators (<code>+</code>, <code>-</code>, <code>*</code>, <code>/</code>, <code>%</code>). Dit het ook die <code>**</code> operator om getalle tot 'n sekere mag te verhef , soos byvoorbeeld <code>5**3 == 125</code> en <code>9**0.5 == 3.0</code> , asook 'n matriks vermenigvuldiging operator <code>@</code> wat bygevoeg was in weergawe 3.5.<ref>http://legacy.python.org/dev/peps/pep-0465/</ref> Hoe Python deling uitvoer het merkwaardig verander oor nuwe weergawes:<ref>https://www.python.org/dev/peps/pep-0238/</ref> * Python 2.1 en vroeër weergawes gebruik C se deelmetodiek. Die <code>/</code> operator sal heelgetaldeling toepas as beide getalle heelgetalle is , en sal 'n float as antwoord gee andersins. Byvoorbeeld <code>7 / 3 == 2</code> maar <code>7.0 / 3.0 == 2.3333...</code> . Wanneer 'n heelgetal deur 'n ander een gedeel word, sal die antwoord af of opgerond word na nul toe, soos in die volgende voorbeelde: <code>7 / 3 == 2</code> en <code>-7 / 3 == -2</code> . * Python 2.2 het heelgetaldeling verander of af te rond na die limiet van negatiewe oneindig m.a.w: <code>7 / 3 == 2</code> en <code>-7 / 3 == -3</code>. Daar was ook 'n laerafronding operator <code>//</code> bekendgestel. Enige program kan <code>__future__ import division</code> gebruik om Python 3.0 se reëls vir deling toe te gebruik in daardie program. * Python 3.0 het <code>/</code> verander om altyd 'n float as antwoord te gee. Met betrekking tot Python , vir alle weergawes voor 3.0 is <code>/</code> ''klassiekedeling'' , in weergawe is <code>/</code> ''regtedeling'' en is <code>//</code> ''vloerdeling.'' Python se metodiek om af te rond na negatief oneindigwyk af van die algemene metodiek gebruik deur meeste tale, maar stem better oor een met die werking van Python. Byoorbeeld, dit beteken dat die vergelyking <code>(a+b) // b == a // b + 1</code> altyd waar is. Dit beteken ook dat die vergelyking <code>b * (a // b) + a % b == a</code> geldig is vir beide positiewe en negatiewe oneindig. Om hierdie vergelyking geldig te hou beteken dit dat die resultaat van <code>a % b</code> in die half oop interval [0 , b) sal wees as b 'n positiewe heelgetal is en in die interval (b , 0] lê indien b negatief is.<ref>http://python-history.blogspot.com/2010/08/why-pythons-integer-division-floors.html</ref> Python bied die <code>round</code> funksie om 'n float af te rond na die naaste heelgetal. Wanneer die getal persies tussen twee heelgetalle is, sal weergawes voor 3 wegrond van nul as: <code>round(0.5)</code> is 1.0, <code>round(-0.5)</code> is −1.0.<ref>https://docs.python.org/library/functions.html#round</ref> Python 3 rond af na die naaste ewegetal: <code>round(1.5)</code> is 2, <code>round(2.5)</code> is 2.<ref>https://docs.python.org/py3k/library/functions.html#round</ref> Python laat boolse uitdrukkings tot met meervoudige verhoudings in 'n manier wat soortgelyk is as die algemene gebruik in wiskunde. Byvoorbeeld, die uitdrukking <code>a < b < c</code> toets eers of <code>a</code> kleiner is as <code>b</code> en daarna of <code>b</code> kleiner is <code>c</code>. Tale wat vanaf C afgelei is sal die uitdrukking ander evalueer: in C sal <code>a < b</code> eers ge-evalueer word wat sal resulteer in 0 (onwaar) of 1(waar) en daardie resultaat sal dan vergelyk word met <code>c</code>. Python het uitgebreide ingeboude ondersteuning om jou wiskunde aan te pas tot 'n arbitrêre hoeveelheid desimale plekke. Integers word omgeskakel vanaf die gewone vaste hoeveelheid desimale plekke integers( gewoonlik 32 or 64 bisse) na 'n aribitrêre hoeveelheid plekke, wat ooreenstem met die Python tipe <code>long</code> soos nodig. Hierdie getale word met 'n "L" geonderskei wanneer hulle as teks afgevoer word.<ref>https://docs.python.org/2.7/library/stdtypes.html</ref> Daar is ook 'n <code>Decimal</code> klas wat die gebruiker toelaat om arbitrêre hoeveelhede desimale plekke te gebruik saam met 'n verskeidenheid afrond metodes.<ref>https://www.python.org/dev/peps/pep-0327/</ref> Die <code>Fraction</code> tipe in die <code>fractions</code> module skep arbitrêre grotes vir rasionele getalle.<ref>https://docs.python.org/2.6/whatsnew/2.6.html</ref> Weens Python se uitgebreide wiskundigebiblioteek word dit gereeld gebruik vir wetenskaplike doeleindes om te help met probleme soos data verwerking en manipuleering. == Biblioteke == Python het 'n groot standaardbiblioteek,<ref>https://www.simform.com/nodejs-vs-python/#:~:text=in%20the%20world.%C2%A0-,Python,-Python%E2%80%99s%20libraries%20are</ref> wat gereeld aangewys word as een van Python se sterk punte.<ref>{{Cite web |url=http://www.oracle.com/technetwork/articles/piotrowski-pythoncore-084049.html |title=argiefkopie |access-date=28 Julie 2016 |archive-date= 2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402124435/https://www.oracle.com/technetwork/articles/piotrowski-pythoncore-084049.html |url-status=dead }}</ref> Hierdie biblioteek bied funksies wat help met 'n verskeidenheid rekenaarprobleme. Hierdie groot biblioteek is deel van die Python-filosofie wat die gebruiker soveel as moontlik van die nodige hulp bied. Vir internetgebaseerde toepassings, word baie van die standaard formatte en protokolle (soos MIME en HTTP) geöndersteun. Daar word modules ingesluit om visuele gebruikerintervlakke te skep, sowel as databasisse, pseudolukrake getal kiessing, wiskunde met 'n arbitrêre hoeveelheid desimale plekke,<ref>https://www.python.org/dev/peps/pep-0327/</ref> manipuleering van standaarduitdrukkings en eenheidstoetsing. Dele van die standaardbiblioteek word volgens spesifieke spesifikasies opgestel, byvoorbeeld die implementering van die Web Server Gateway Interface (WSGI), bekend as <code>wsgiref</code>, word beskryf deur PEP 333.<ref>https://www.python.org/dev/peps/pep-0333/</ref> maar meeste modules is nie so opgestel nie. Hulle word dan gespesifiseer volgens hul kode, interne dokumentasie en toetsprogramme (indien ingesluit). Die standaardbilbioteek is nie nodig om Python te hardloop nie. Byvoorbeeld Blender 2.48 los meeste daarvan uit. Sedert Januarie 2016, bied die Python Pakket Indeks (die amptelike bewaarplek vir derde-party Python sagteware) meer as 72000 pakkette wat 'n verskeidenheid funksionaliteit bied, insluitend: * toetsraamwerke, gereedskap vir dokumentering, stelselbeheer , metodes om data van webbladsye te verkry * visuele gebruikersintervlakke, databasisse, netwerkvermoëns en kommuniekasietegnieke. * wetenskaplike bewerkings , teksverwerking en beeldverwerking == Naam == Python se naam is afgelei vanaf die televisiereeks [[Monty Python's Flying Circus]],<ref>https://docs.python.org/2/faq/general.html#why-is-it-called-python</ref> en daar is gereeld Monty Python verwysings in voorbeeldkode. Die voorvoegsel ''Py'' word gebruik om te wys dat iets verwant is aan Python. Voorbeelde van die gebruik van hierdie voorvoegsel in die name van Python toepassings sluit in ''PyGame'' (wat soos die naam voorstel gebruik word om speeltjies te skep) , ''PyS60'' wat werk as 'n implementering van die ''Symbian S60'' bedryfstelsel , ''PyQt'' en ''PyGTK'' wat QT en GTK bind aan Python en ''PyPy'' 'n implementering van Python wat geskryf is in Python. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Programmeertale]] 60dwosud1uwkrerct33taco26d3x4l1 0 35214 2911996 2573969 2026-06-17T18:45:15Z Cromenio 204402 2911996 wikitext text/x-wiki {{Infoboks stad |beeld =Koppelpoort amersfoort.JPG |kaart =Dutch Municipality Amersfoort 2006.png |wapen =Amersfoort wapen.svg |vlag =Amersfoort vlag.svg |land =Nederland |administratiewe gewes=Utrecht (provinsie)|Utrecht |oppervlakte =63,78 km² |bevolking =145&nbsp;000 |bevolkingsjaar =2010 |bevolkingsdigtheid =2263 inw./km² |tydsone = [[Middel-Europese Tyd|MET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |somertyd =[[Middel-Europese Somertyd|MEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |burgemeester = Lucas Bolsius ([[CDA]]) |party = |webwerf =[http://www.amersfoort.nl amersfoort.nl] |commons =[[:commons:category:Amersfoort|Amersfoort]] |koördinate =52° 9' N 5° 23' E |stigting =1028 |bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse1 = |inhoud bevolkingkeuse2 =}} :''Hierdie artikel handel oor die stad in [[Nederland]]. Vir die artikel oor die gelyknamige Suid-Afrikaanse dorp, sien [[Amersfoort, Mpumalanga]].'' '''Amersfoort''' is op een na die grootste [[stad]] van die [[Nederland]]se provinsie [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]]. Die munisipaliteit het sowat 145&nbsp;000 inwoners (2010). Amersfoort is aan die [[Eemrivier]] geleë. == Bevolking == Teen die begin van die [[19e eeu]] het Amersfoort maar nog 9&nbsp;000 inwoners gehad. Amersfoort het in 'n kort tydjie enorm gegroei tot die status van "groeistad". In 1970 tel die stad 75&nbsp;000 inwoners en in 2008 woon daar ruim 140&nbsp;000 mense in Amersfoort. Tydens 'n munisipale herindeling is die munisipaliteit [[Hoogland]] in sy geheel en [[Leusden]] en [[Hoevelaken]] deels deur Amersfoort geabsorbeer. [[Vathorst]] word in die toekoms die grootste distrik. Teen 2016 groei Amersfoort tot ongeveer 160&nbsp;000 inwoners. == Bekende boorlinge == * [[Johannes Heesters]] (1903-2011), sanger en akteur {{Saadjie}} {{Munisipaliteite in Utrecht}} {{Normdata}} [[Kategorie:Munisipaliteite in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Nedersettings in Utrecht (provinsie)]] [[Kategorie:Stede in Nederland]] t46d9onqwmt6sowoa0ydws5f0w0pm0q 2 39044 2912007 2908448 2026-06-17T19:25:54Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912007 wikitext text/x-wiki {{Babel|af|en-4|de-1|}} [[Beeld:User Oesjaar.png|duimnael|regs|Oesjaar]] {{Gebruiker Gebruikersboksies omraam| {{Gebruikersbydraes|20100}} {{Sjabloon:Gebruikersnederigheid|20100}} [[Lêer:Editor - lapis matter iii.jpg|centre|duimnael|[[:en:Wikipedia:Service awards#Vanguard Editor (or Grand_Gom, the Highest Togneme of the Encyclopedia)|"Vanguard Editor" of Grand Gom (sien onder)]]<br />(17 jaar, 276&nbsp;000+)<br /><small>Toegeken deur Aliwal2012</small>]] [[Lêer:Gom.jpg|regs|duimnael|[[:en:Wikipedia:Vanguard Editor|"Vanguard Editor" or Grand Gom,]]<br />is the Highest Togneme of the Encyclopedia and since 2025 Oesjaar is entitled to keep the floor plan of The Great Library of Alecyclopedias, including its ancient access keys.]] {{vyftienjaargemeenskap}} {{Gebruiker Suid-Afrika}} {{Gebruiker administrateur}} {{Gebruiker burokraat}} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Andorra |land=Andorra |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Belgium |land=België |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Botswana |land=Botswana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Brazil |land=Brasilië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Democratic Republic of the Congo |land=Demokratiese Republiek die Kongo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Denmark |land=Denemarke |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Germany |land=Duitsland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Egypt |land=Egipte |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=England |land=Engeland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ethiopia |land=Ethiopië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Finland |land=Finland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=France |land=Frankryk |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ghana |land=Ghana |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Italy |land=Italië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Ivory Coast |land=Ivoorkus |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Kenya |land=Kenia |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Lesotho |land=Lesotho |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritania |land=Mauritanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mauritius |land=Mauritius |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mexico |land=Mexico |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Morocco |land=Morocco |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Mozambique |land=Mosambiek |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Namibia |land=Namibië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Netherlands |land=Nederland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Norway |land=Noorweë |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Senegal |land=Senegal |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Scotland |land=Skotland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Spain |land=Spanje |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Swaziland |land=Swaziland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Sweden |land=Swede |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Switzerland |land=Switserland |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Tanzania |land=Tanzanië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Togo |land=Togo |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} {{Gebruiker_besoekland |id_agtergrond=lavender |id_fontgrootte=12px |id_fontkleur=#000000 |en_land=Zambia |land=Zambië |info_fontgroote=12px |info_fontkleur=#000000 |info_agtergrond=#ffffff }} }} [[Lêer:Translation Barnstar.svg|thumb|Thank you for reviewing the translation of the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines. Your work helps to ensure a high quality text will be available to the community.]] Ons het tans '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artikels. In my eerste 10 jaar (bereik op 6/1/2019) betrokke hier het ek reeds 5264 artikels geskep! Die 10 jaar was ongelooflik; wat 'n avontuur! Na 15 jaar (bereik op 6/1/2024) het ek 14,628 artikels en 1,156 kategorieë geskep, 225 066 verbeteringe gedoen en 30 535 verbeteringe op Wikidata gedoen! Dit is 'n voorreg! * Ek het op 12/01/2019 die 100,000 wysiging mylpaal op globale Wiki bereik! * Op 28/04/2019 het ek my 100,000ste wysiging op die Afrikaanse Wiki aangebring! * Op 18/11/2019 het ek my 110,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring. * Op 22/12/2020 skep ek my 6,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aloe bussei]]''. * Op 6/1/2021 verwerf ek '''Grootmeesterredakteur''' status met my twaalfde jaar hier! * Op 11/1/2021 het ek my 135,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring. * Op 29/1/2021 het ek my 130,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 3/3/2021 het ek my 140,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring. * Op 14/5/2021 het ek my 135,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 12/6/2021 skep ek my 7,000ste artikel. * Op 15/7/2021 het ek my 150,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 30/7/2021 het ek my 140,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 17/9/2021 skep ek my 8,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Pauridia curculigoides]]'' * Op 16/10/2021 het ek my 160,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 21/1/2022 skep ek my 9,000ste artikel, 'n baie nederige ''[[Aspalathus spiculata]]'' * Op 30/1/2022 het ek my 150,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 1/3/2022 het ek my 170,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 9/7/2022 het ek my 10,000ste artikel geskep: [[Lunar Orbiter 2]]! * Op 4/8/2022 het ek my 180,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 14/8/2022 het ek my 160,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 28/11/2022 het ek my 190,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 20/12/2022 het ek my 170,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 16/02/2023 het ek my 200,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 30/3/2023 het ek my 12,000ste artikel geskep: [[Senegalia donaldi‎]]! * Op 4/6/2023 het ek my 180,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 26/06/2023 het ek my 210,000ste wysiging op globale Wikipedia aangebring! * Op 26/07/2023 het ek my 13,000ste artikel geskep: [[Pterocarpus dubius]]! * Op 1/11/2023 het ek my 14,000ste artikel geskep: [[Holothrix culveri]]! * Op 26/12/2023 het ek my 190,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 18/2/2024 het ek my 15,000ste artikel geskep: [[Malephora pienaarii]]! * Op 15/7/2024 het ek my 16,000ste artikel geskep: [[Xylopia letestui]]! * Op 19/7/2024 het ek my 200,000ste wysiging op die Afrikaanse Wikipedia aangebring! * Op 6/12/2024 het ek my 17,000ste artikel geskep: [[Oxalis semiloba]]! * Op 15/6/2025 het ek my 18,000ste artikel geskep: [[Cyathula braunii]]! * Op 4/11/2025 het ek my 19,000ste artikel geskep: [[Grewia oncopetala]]! * Op 31/5/2026 het ek my 20,000ste artikel geskep: [[Campanulaceae]]! == Voorbladartikels == My doelwit van 'n voorbladartikel is bereik toe die [[Boeing B-17 Flying Fortress]] op 4 November 2019 op die voorblad gepryk het! * Op 1 Januarie 2020 verskyn my tweede voorbladartikel: [[Turboskroef]]! * In week 8 van 2020 het my derde voorbladartikel verskyn: [[Sherman Firefly]]. * In week 48 van 2020 het my vierde voorbladartikel verskyn: [[Tiger I-tenk]]. * In week 2 van 2021 het my vyfde voorbladartikel verskyn: [[Mariner 4]]. * In week 14 van 2021 het my sesde voorbladartikel verskyn: [[Pioneer 11]]. * In week 35 van 2021 het my sewende voorbladartikel verskyn: [[USS Maryland (BB-46)]]. * In week 29 van 2022 het my agste voorbladartikel verskyn: [[Centurion (tenk)]]. * In week 49 van 2022 het my negende voorbladartikel verskyn: [[USS Franklin (CV-13)]]. * In week 3 van 2023 het my tiende voorbladartikel verskyn: [[8,8 cm-Flak 18/36/37/41]]. * In week 51 van 2023 het my elfde voorbladartikel verskyn: [[Apollo 8]]. * In week 39 van 2024 het my twaalfde voorbladartikel verskyn: [[Geostasionêre wentelbaan]]. * In week 35 van 2025 het my dertiende voorbladartikel verskyn: [[Consolidated B-24 Liberator]]. * In week 16 van 2026 het my veertiende voorbladartikel verskyn: [[Apollo 13]]. Groete! Ek het begin [[bergfiets]]ry omrede my perd verdrink het tydens [[waterpolo]]! == Notas == {{div col|colwidth=22em}} * ''Annonaceae'' * ''[[Annona]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Artabotrys]]'' - foto's gelaai * ''[[Monanthotaxis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Hexalobus]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Monodora]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Xylopia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Monoon]]'' <uitheems> * ''[[Polyalthia]]'' <uitheems> * ''Picrodendraceae'' * ''[[Androstachys]]'' - foto's gelaai. * ''[[Hyaenanche]]'' - foto's gelaai. * ''Phyllanthaceae'' * ''[[Antidesma]]'' * ''[[Bridelia]]'' * ''[[Cleistanthus]]'' * ''[[Flueggea]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. * ''[[Heywoodia]]'' - foto gelaai en spesie geskep; montipies. * ''[[Hymenocardia]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Lachnostylis]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Margaritaria]]'' - foto's gelaai en spesies geskep. * ''[[Phyllanthus]]'' * ''[[Pseudolachnostylis]]''- monotipies, foto gelaai. * ''[[Pseudophyllanthus]]'' - monotipies, foto gelaai. * ''Peraceae'' * ''[[Clutia]]'' - foto's gelaai maar nie alle spesies geskep nie. {{div col end}} == Ander dinge == * [[Gladiolus merianellus]] * [[Gladiolus jonquilliodorus]] * [[Protea venusta]] Hibried? * [[Moraea loubseri]] * [https://www.prolingua.org.za/dokumente/Plastiekwoordeboek.pdf Plastiekwoordeboek] * [https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2024/Candidates/Deon_Steyn Kandidaat] * [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia_talk:WikiProject_Tree_of_Life Tree of Life] == UCI == https://extranet.uci.ch/Commissaires/default.aspx 411zwh6q7t2kwrsaokkwrov3sw8nbcv 0 40456 2911937 1844055 2026-06-17T13:01:59Z Jcb 223 2911937 wikitext text/x-wiki [[Quebec]] was vir 200 jaar, sedert [[1759]] van die huidige standaardtaal in [[Frankryk]] afgesny, as gevolg van die Britse besetting van [[Kanada]]. Dit het ’n groot invloed op die [[Frans]]e taal in Quebec gehad. Die [[Frans]] wat vandag in Quebec gepraat word, verskil sterk van die taal in Frankryk. Slegs ’n klein persentasie van die mense in Quebec praat Frans soos in Frankryk en hulle vorm die akademiese elite.<ref>R.Y. Bourhis: Language Policies and Language Attitudes: Le Monde de la Francophonie. E.B. Ryan & H. Giles (reds.), Attitude Towards Language Variation, Social and Applied Contexts. London: Edward Arnold, 1982, bl. 57.</ref> Die taalkwessie het in die 20ste eeu tot hewige debatte gelei in Quebec. Daar was mense wat van mening was dat daar in Quebec 'n nuwe taal tot stand gekom het en dat hierdie taal geen bande meer met Frankryk en die Franse taal het nie. Verskillende omgangsvariëteite het in [[Kanada]] ontstaan, waarvan sommige van hierdie variëteite sterk gekreoliseer was. Die voorstanders van ’n eie taal in Kanada was van mening dat een van hierdie variëteite ontwikkel moes word tot ’n eie inheemse Quebecse taal. Hierdie groep was van mening dat die mense van Quebec ’n eie identiteit gevorm het en dat Parys nie meer as taalmodel kon dien nie. Die elite in Quebec het hierdie ontwikkeling met mag en mening probeer smoor. == Aansluiting by Frans == Onder leiding van ''La société du parler français au Canada'' was kampanjes veral in skole georganiseer, om kinders aan te moedig om Europese Frans as model te gebruik, maar weinig sukses is behaal. Die toestand verander egter drasties gedurende die sestigerjare van die 20ste eeu, toe onderwysers, parlementslede, sakelui en amptenare begin besef het dat die Paryse model daadwerklik gepropageer en nagestreef móét word ten einde die verengelsing in Kanada teë te gaan<ref>R. Willemyns: Quebec en Vlaanderen: Overeenkomsten en Verschillen. Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, aflevering 1, 106-131, 1989, bl. 119.</ref> Die groot kultuurskat van die Franse taal en die prestige daarvan sou help om te voorkom dat die inwoners van Quebec verengels. === Taalraad === In [[1961]] gee die regering opdrag aan ''Office de la langue française'' (taalraad) om ’n program uit te werk waarvolgens die Quebecse Frans aansluiting moes soek by Franse Frans .<ref>A. d’Anglejan: Language Planning in Quebec: An historical overview and future trends. R.Y. Bourhis (red.), Conflict and Language Planning in Quebec. Clevedon: Multilangual Matters, 29-52, 1984, bl. 31</ref>). Die ''Office de la langue française'' moes ook die spreektaal van die Quebeccers stuur in die rigting van Europese Frans. "Radio Canada" sou dan ook 'n waardevolle bydra gelewer het in die propagering van die Paryse model.<ref name="w120">R. Willemyns: Quebec en Vlaanderen: Overeenkomsten en Verschillen. Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, aflevering 1, 106-131, 1989, bl. 120.</ref> In [[1974]] word ’n nuwe beslissing deur die taalraad geneem. Die taalraad het verklaar dat Quebec en Frankryk gelyke vennote is, ongeag die rigting waarin die Franse taal mag evolueer en dat daar na taaleenheid gestreef moet word. Met ''gelyke vennote'' is wel erkenning gegee aan die bestaan van ’n eie inheemse taal in Quebec. Nogtans is bepaal dat Quebec die geskrewe en gesproke taalgebruik van Frankryk op die voet sou volg.<ref>D. Daoust: Francization and Terminology Change in Quebec Business Firms. R.Y. Bourhis (red.), Conflict and Language Planning in Quebec. Clevedon: Mulitilangual Matters, 81-113, 1984, bl. 83.</ref> === Aanbeveling === Die taalgebruik in die staatsdiens en die media het die Paryse model so goed moontlik bemark. Die navolging van die Paryse model het egter onder veral die lae sosiale vlakke stadig gevorder, in teenstelling tot die intellektuele. Dit is vandag steeds so, dat die omgangstaal nog skerp verskil van die taal wat deur die intellektuele elite gepropageer word. Tog het talle tipiese Quebecse uitdrukkinge sedert 1960 begin verdwyn, ten gunste van die Paryse model.<ref name="w120" /> == Die twee taalvariëteite van Quebec == In Quebec kan vandag gekies word tussen een van twee taalmodelle – as skryf en spreektaal. Enersyds is daar die ''modèle populaire'' of ''Québécois'', wat gebaseer is op die gesproke taal, soos dit uit die taal van die vroeëre immigrante ontwikkel het. In hierdie model kom argaïese en kreoolse taalverskynsels voor. Andersyds is daar die ''modèle élitaire'', wat veral op Europese Frans gerig is, waarvoor Parys model staan.<ref>R. Willemyns: Quebec en Vlaanderen: Overeenkomsten en Verschillen. Verslagen en Mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, aflevering 1, 106-131, 1989, bl. 118.</ref> Die verskille tussen ''Québécois'' en Franse Frans is egter groter as die verskille tussen Brasiliaanse Portugees en Europese Portugees. Daarom is baie mense in Quebec van mening dat hulle nie Europese Frans as model moet volg nie, maar die inheemse ''Québécois'' as taalmodel moet dien.<ref>D. Daoust: Francization and Terminology Change in Quebec Business Firms. R.Y. Bourhis (red.), Conflict and Language Planning in Quebec. Clevedon: Mulitilangual Matters, 81-113, 1984, bl. 58.</ref> In Quebec word vandag 'n gesproke standaard aanvaar, wat van Europese Frans verskil. Hierdie variëteit simboliseer 'n duidelike Quebecse identiteit.<ref>M. Hellar: The Politics of Codeswitching: Progress and Consequences of Ethnic Mobilization. E.S.F. Scientific Networks, Papers for the Workshop on Impact and Consequences: Broader Considerations. Brussels: European Science Foundation Network on Codeswitching, 53-78, 1991, bl. 71.</ref> Die bestaan van 'n eie inheemse kultuurtaal in Quebec, hou egter nie taalskeuring in met Franse Frans nie. Beide Québécois en Franse Frans, staan onder gesag van één taalakademie, naamlik die ''Académie Française''. == Verwysings == {{Verwysings|2}} [[Kategorie:Frans]] [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Tale van Kanada]] mlwn1ncwpb19aesu4p7jet3cjle0g0f 0 42819 2911961 2865643 2026-06-17T16:05:45Z Jmabel 129196 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Body Surfing The Wedge Newport Beach CA photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Body Surfing The Wedge Newport Beach CA photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 2911961 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Bodysurfing 2008.jpg|duimnael|300px|Lyfbranderry in [[San Diego]] in Januarie 2008]] '''Lyfbranderry''' ([[Engels]]: ''bodysurfing'') is die kuns en [[sport]] om branders te ry sonder die benutting van toerusting soos 'n [[branderplank]] of lyfplank. Lyfbranderryers sal normaalweg slegs swemvinne gebruik om hulself in die water mee voort te stu. Sommige beoefenaars van die sport sal ook 'n klein bordjie in hul hand gebruik om oor die water te skeer en te help met posisionering op die oppervlak van die brander. Hierdie toerusting help ook om ekstra spoed op die brander te genereer. Gevorderde lyfbranderryers voer dikwels ook toertjies op die branders uit.<ref name="eos">{{Cite web |url=http://encyclopediaofsurfing.com/entries/bodysurfing |title=argiefkopie |access-date= 9 September 2014 |archive-date=11 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911001938/http://encyclopediaofsurfing.com/entries/bodysurfing |url-status=dead }}</ref> == Bekende plekke == Die beste branders vir die beoefening van lyfbranderry is sterk, silindriese branders wat vinnig breek oor 'n sandbodem.<ref name="eos" /> Bekende lyfbranderryplekke sluit in Sandy Beach en Makapuu op Oahu-eiland ([[Hawaii]]), en die Wedge by Newport Beach in [[Kalifornië]].<ref name="eos" /> Point Panic is 'n plek op Oahu-eiland wat uitsluitlik vir die gebruik van lyfbranderryers gereserveer is.<ref>http://www.hawaiinewsnow.com/story/5479040/new-rules-protect-bodysurfers-at-point-panic</ref> == Kompetisies == Die lyfbranderrywêreldkampioenskappe vind jaarliks in Augustus by Oceanside in Kalifornië plaas.<ref>{{Cite web |url=http://www.worldbodysurfing.org/contest_info.html |title=argiefkopie |access-date= 9 September 2014 |archive-date=30 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730081812/http://www.worldbodysurfing.org/contest_info.html |url-status=dead }}</ref> Die Pipeline Bodysurfing Classic is nog 'n bekende lyfbranderrykompetisie wat jaarliks in Januarie by die Pipeline op die eiland Oahu (Hawaii) gehou is, maar waarvan die organiseerders se aansoeke om 'n permit vir eksklusiewe toegang tot die Pipeline ontspanningsarea vir die duur van die kompetisie sedert 2011 herhaaldelik geweier is.<ref>http://www.pipebodysurf.com/testimony_to_city_3.12.14.pdf</ref> Robin Möhr het in 2010 die eerste persoon geword om as lyfbranderryer die reusagtige branders by Dungeons in [[Houtbaai]] naby [[Kaapstad]] aan te durf.<ref>{{Cite web |url=http://www.wavescape.co.za/news/breaking-news/hand-guns-at-dawn.html |title=argiefkopie |access-date= 9 September 2014 |archive-date= 3 September 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140903110925/http://www.wavescape.co.za/news/breaking-news/hand-guns-at-dawn.html |url-status=dead }}</ref> Hy moes 'n handskeerbordjie gebruik om genoeg spoed te genereer om die branders te kon vang en suksesvol te ry. == Tydskrif == ''Swell Lines'' is die eerste tydskrif uitsluitlik gemik op lyfbranderry. Dit word sedert Maart 2014 maandeliks aanlyn gepubliseer en bevat normaalweg vyf kort artikels oor onder andere lyfbranderry-gebeure, toerusting, en bekende persoonlikhede in die sport.<ref>{{Cite web |url=http://swelllinesmag.com/ |title=swelllinesmag |access-date=11 November 2016 |archive-date= 9 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109110427/https://swelllinesmag.com/ |url-status=dead }}</ref> == Fotogalery == <gallery> Body Surfing The Wedge Newport Beach CA photo Don Ramey Logan.jpg|Lyfbranderry op groot branders by Wedge, Kalifornië Bodysurf Lajolla.jpg|Lyfbranderry in La Jolla, Kalifornië Bodysurfing 1 2008.jpg|Lyfbranderryer in San Diego in Januarie 2008 Bodysurfing 3 2008.jpg|'n Lyfbranderryer Bodysurfing 6 2008.jpg| </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronnelys == * "Secrets of a Kahuna Bodysurfer:A Spiritual Adventure Guide" deur Lani E Lowel (1999/2006) * ''The Art of Bodysurfing'' deur Robert Gardner (1972) * ''Bodysurf'' deur Hugo Verlomme en Laurent Masurel (2002) * ''The Art of Wave Riding'' deur Ron Drummond (1931) * ''The Encyclopedia of Surfing'', 2005, Matt Warshaw, Harcourt Books, {{ISBN|0-15-100579-6}} == Eksterne skakels == {{Commonskat|Bodysurfing}} * [http://swelllinesmag.com/ Swell Lines (aanlyntydskrif)] * [http://encyclopediaofsurfing.com/entries/bodysurfing Inskrywing oor lyfbranderry in die Encyclopedia of Surfing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140911001938/http://encyclopediaofsurfing.com/entries/bodysurfing |date=11 September 2014 }} * [http://www.worldbodysurfing.org/ World Bodysurfing Championships] * [http://www.surffestival.org/ International Surf Festival Los Angeles, Kalifornië] * [http://www.youtube.com/watch?v=od8zY5JEVMk Video van 'n lyfbranderry kompetisie in Brasilië], {{Normdata}} [[Kategorie:Sport]] [[Kategorie:Watersporte]] f4243pjad9a192g2k54cqubaapl90i1 0 45175 2912116 2873354 2026-06-18T07:45:35Z Jcb 223 2912116 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Símbolo da tribo de Rúben.jpg|duimnael|regs|Die stam van Ruben se simbool.]] '''Ruben''' of '''Re'uven''' (Hebreeus '''רְאוּבֵן''') volgens [[Genesis]], is die eerste (en oudste) seun van [[Jakob]] en Lea. Hy is die stamvader van die Israelitiese Stam van Ruben. == Naam == In die teks vanuit die [[Torah]] word twee verskillende naamverklarings omtrent die naam ''Ruben'' verstrek, waaruit die tekskenners vanuit onderskeie bronne, hetsy Jahwisties of Elohisties, vermeld.<ref>''New American Bible'', voetnota by Genesis 29:32</ref> Die eerste verklaring wat deur die Tora aan die hand gedoen word, is dat die naam verwys na waar die HERE Lea se ellende raakgesien het, vanweë haar status as Jakob se mindergunstelingvrou. Dit dui daarop dat die naamverklaring van ''Ruben'' uit ''raa beonyi'' voortspruit, wat ''HY het my ellende aangesien'' beteken. Die tweede verklaring is dat die naam verwys na Lea se hoop om Jakob, deur die geboorte van Ruben, se liefde te wen. Dit behels dat die naam uit ''yeehabani'' afgelei is, wat ''hy sal my liefhê'' beteken. ’n Ander Hebreeuse sinsnede waarmee ''Ruben'' in die besonder ooreenstem, is ''ra'a ben'', wat die betekenis ''aanskou, ’n seun'' dra, wat so deur die klassieke rabbynse letterkunde uitgelê word, hoewel party van hierdie bronne aanvoer dat Lea hierdie benaming gebruik het om op ’n beduidende onderskeid tussen Ruben en Esau, sy oom, te sinspeel.<ref name="Jewish Encyclopedia">''Jewish Encyclopedia''</ref><ref>''Bereshit'' 7b</ref> Sommige kenners vermoed dat die laaste medeklinker van die naam oorspronklik ’n ''l'' moes gewees het (wat na aan die ''n'' van die Oud-Hebreeuse alfabet verwant is).<ref>Cheyne and Black, ''Encyclopedia Biblica''</ref> Josephus gee die naam as ''Reubel'' weer, wat dus die moontlikheid laat dat Ruben se naam ’n stamverwant van die Arabiese benaming ''Ra'abil'' is, wat ''wolwe'' beteken. == Bybelse verwysings == Daar word kortliks in die Tora beskryf dat Ruben met Bilha, Ragel se diensmaagd, geslagsgemeenskap gehad het.<ref>Genesis 35:22</ref> Omrede sy vader met Bilha, as byvrou, dieselfde gehandel het, wat tot die geboorte van Ruben se halfbroers, Dan en [[Náftali]], gelei het, word hierdie daad deur die klassieke rabbynse bronne as bloedskande beskou.<ref name="Jewish Encyclopedia" /> Die Tora voer aan dat Ruben se gedrag Jakob so toornig laat ontvlam het dat hy Ruben se eersgeboortereg aan Josef oorgedra het. Die eersgeboortereg, volgens die klassieke rabbynse bronne, het die reg vir die afstammelinge (die Stam van Ruben) gegee om oor die ander stamme te heers (dit is aan Juda oorgedra) sowel as priesterskap (dit is aan Levi oorgedra). Sommige van hierdie bronne voer egter aan dat Ruben nie werklik geslagsgemeenskap met Bilha gehad het nie, maar eenvoudig sy moeder, Lea, verdedig het, ten koste van Bilha, wat sodoende Jakob ontstoke gelaat het. Daar is in hierdie bronne opgeteken dat, ná die dood van Ragel (Jakob se gunstelingvrou), Jakob ’n poging aangewend het om Bilha se bed nader aan syne te skuif, wat Ruben weer weggeskuif het. Ruben het, volgens die klassieke rabbynse geskrifte, onmiddellik berou oor sy dade in verband met Bilha getoon, en was dus die ''eerste boetvaardige''. Aanvanklik, volgens hierdie bronne, was Ruben berouhebbend deur in die geheim te oorpeins en hom van vleis en wyn te weerhou. Toe Juda oor die Tamar-saak gebieg het, het Ruben met sý daad vorendag gekom, sodat sy broers nie vir hul optredes gestraf sou word nie. Die klassieke bronne vermeld ook dat die HERE vir Ruben, ter beloning van sy vrywillige boetedoening en bekentenis, [[Hosea]] as ’n afstammeling gegee het, en vir Ruben ook ’n beloning in die toekomstige wêreld gegee het. Hoewel Ruben deel van die sameswering teen Josef was, het hy die ander broers oorreed om Josef nie om die lewe te bring nie, Josef probeer red,<ref>Genesis 37:20-22</ref> en later tot die gevolgtrekking gekom dat die verknorsing waarin hy en sy ander broers in Egipte beland het, hul verdiende loon was.<ref>Genesis 42:22</ref> Volgens klassieke rabbynse letterkunde word Ruben uitgebeeld as iemand met ’n sterk verantwoordelikheidsin oor sy broers (omrede hy die oudste is) en wat kwaad geword het toe hy ontdek dat Josef soek geraak het, omrede sy broers Josef aan [[Ismaeliete]] verkoop het<ref>Genesis 37:28a</ref> (Jahwistiese weergawe<ref name="Jewish Encyclopedia, Joseph">''Jewish Encyclopedia'', ''Joseph''</ref>) of toe Josef deur Midianiete gevind en weggevoer is<ref>Genesis 37:28b</ref> (Elohistiese weergawe<ref name="Jewish Encyclopedia, Joseph" />). Volgens die rabbynse letterkunde was die eerste toevlugstede in die Stam van Ruben se grondgebied geleë, omrede Ruben (as enkeling) probeer het om Josef uit die hand van sy broers te red.<ref>''Jewish Encyclopedia'', ''Reuben''</ref> Klassieke rabbynse bronne getuig dat Ruben op die 9de dag van Kislef gebore is, en op ’n ouderdom van 125 heengegaan het.<ref name="Jewish Encyclopedia" /> Die midrastiese Boek van Jasher omskryf Ruben se begrafnis as volg: hy is in ’n doodskis neergelê, waarna hy later na Israel teruggeneem en daar ter aarde bestel is. == Veronderstellings == Sommige Bybelkenners voer ewenwel aan dat ''Ruben as Stamvader'' as ’n ‘‘postdiksie’’ gereken moet word; as ’n naamgeër-beeldspraak wat ’n oorsaakleer verskaf hoe die stam met al die ander stamme van die Israelitiese bondgenootskap mee verband hou.<ref>''Peake's commentary on the Bible''</ref> Met Lea as stammoeder, bedink Bybelkenners dat die teksskrywers geglo het dat die Stam van Ruben deel was van die oorspronklike Israelitiese bondgenootskap, ewenwel ’n antieke Minaeaanse inskrywing na ’n Arabiese stam genaamd r-b-n (klinkers weggelaat) verwys.<ref>''Cheyne and Black'', ''Encyclopedia Biblica''</ref><ref>The inscription is Glaser 302, from ''Hadakan''</ref> == Ruben se seuns == Ruben het, volgens [[Genesis]] 46:9, vier seuns gehad: Henog, Pallu, Hesron en Karmi. Daar word geen melding van sy vrou(e) se naam gemaak nie. == Literatuur == * Die Bybel (1953-Vertaling) * Reinecker, Fritz: Lexikon zur Bibel. R. Brockhaus Verlag, Wuppertal 1981. {{ISBN|3-417-24528-1}} == Sien ook == * [[Lys van persone in die Bybel]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{en-vertaal|Reuben (Bible)}} {{Normdata}} [[Kategorie:Stamvaders uit die Hebreeuse Bybel]] [[Kategorie:Stamvaders uit die Ou Testament]] pida1ne8dl8b502fxq0n5vxaqleom20 0 46331 2912106 2866217 2026-06-18T07:30:28Z AFM 21229 2912106 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Aleksander Brückner | bynaam = | beeld = Aleksander Brückner (98443413).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Aleksander Brückner in 1939 | geboortenaam = | geboortedatum = [[29 Januarie]] [[1856]] | geboorteplek = Berezhany, [[Oostenryk-Hongarye]] (tans [[Oekraïne]]) | dood_datum = {{SDEO|1856|1|29|1939|5|24}} | sterfteplek = [[Berlyn]], [[Nazi-Duitsland]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Pole}} | beroep = Skolier van Slawiese tale en letterkunde (Slawistiek), filoloog, leksikograaf en historikus van die letterkunde | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Aleksander Brückner''' (* [[29 Januarie]] [[1856]], † [[24 Mei]] [[1939]]) was 'n [[Pole|Poolse]] [[Slawistiek|slawis]], filoloog, [[leksikograaf]] en literatuurhistorikus. Hy word by die voorste slawiste van die laat 19de en vroeë 20ste eeu gereken en was die eerste geleerde wat volledige monografieë oor die [[Pools]]e taal- en [[kultuurgeskiedenis]] saamgestel het. Hy het meer as 1&nbsp;500 titels gepubliseer en die 14de eeuse "Heiligkruis-preke" ontdek. == Lewe == Brückner is in Brzeżany, 'n Galisiese dorp in die Habsburgse Oostenryk, as seun van 'n Oostenryks-Pools gesin gebore. Hy het sy akademiese opleiding as student van Omelian Ohonovsky aan die Universiteit van Lemberg (L'viv), as student van Frank Miklošič aan die Universiteit van Wene en as student van Vatroslav Jagić aan die [[Berlyn]]se Friedrich-Wilhelms-universiteit ontvang. Hy het aanvanklik aan die Universiteit van Lemberg gedoseer. In [[1876]] het hy sy doktoraat aan die Universiteit van Wene verwerf en twee jaar later met 'n werk oor Slawiese nedersettings rondom [[Maagdenburg]] (''Die slawischen Aussiedlungen in der Altmark und im Magdeburgischen'') gehabiliteer. Vanaf [[1881]] was hy dosent in Berlyn waar hy dekades lank (1881-1924) die leerstoel vir Slawiese filologie beklee het. Hy was lid van die meeste geleerde verenigings, waaronder die Poolse ''Akademia Umiejętności'' in [[Krakow]], die Keiserlike Akademie van Wetenskappe in [[Sint Petersburg]], die Wetenskaplike Sjeftsjenko-Genootskap in Lemberg en die Bulgaarse Akademie van Wetenskappe, asook akademieë in [[Praag]] en [[Belgrado]]. Brückner het 'n groot aantal werke oor die geskiedenis van die [[Slawiese tale]] en letterkunde in sowel Pools asook [[Duits]] geskryf waarby hy hom veral op die Poolse taal, volkskultuur, antieke [[Slawiese mitologie|Slawiese]] en Baltiese mitologie asook die geskiedenis van die Poolse en Russiese literatuur toegespits het. Sy beduidendste publikasies sluit 'n werk oor die geskiedenis van die Poolse taal (Lemberg 1906), verskeie monografieë oor die geskiedenis van die Poolse literatuur in Pools en Duits, 'n geskiedenis van die Russiese literatuur, 'n etimologiese woordeboek van die Poolse taal (''Słownik etymologiczny języka polskiego'', 1927), werke oor die Slawiese en Baltiese mitologie, 'n ensiklopedie van Ou Pole, en 'n werk in vier boekdele oor die geskiedenis van die Poolse kultuur (Krakow, 1930-46) in. Brückner was 'n spesialis vir die vroeë periodes van die Poolse en Slawiese kultuur en die ontdekker, vertolker en redakteur van die oudste manuskrip in Pools, die "Heiligkruis-preke". Hy het oor 'n ongeëwenaarde kennis van Middeleeuse Poolse literatuur beskik wat hy uit die oorspronklike handskrifte ontsluit het, en was 'n deskundige vir Poolse literatuur uit die Renaissance- en vroeë moderne tydperk. Brückner het groot moeite gedoen om die prestige van die vroeë Slawiese literatuur by Duitsers (met wie hy saamgewerk het) en Pole (met wie hy gesimpatiseer het) te verhoog. Hy het krities teenoor die Russiese outokrasie en die destydse gesentraliseerde Russiese staat gestaan, maar ook teenoor liberale kringe in [[Rusland]] soos die Konstitusionele Demokratiese Party wat voorstanders van 'n gesentraliseerde stelsel was en hulle teen sowel 'n federale bedeling asook nasionale outonomie vir nie-Russiese volke in die Russiese Ryk uitgespreek het. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] het hy met die Sentrale Moondhede (die [[Duitse Keiserryk]] en Oostenryk-Hongarye) gesimpatiseer, maar was gekant teen die reëlings wat in die Verdrag van Brest-Litowsk getref is - volgens hom was dié verdrag teen die nuut herstelde Poolse staat gerig en het in sy geboortestreek van Oos-Galisië te veel konsessies aan die [[Oekraïne]] gemaak. Nogtans het hy steeds eerder in sy akademiese werk as in politiek belang gestel. Wat een van die sentrale kwessies binne die Slawistiek betref, was hy daarvan oortuig dat die Slawiese en [[Baltiese tale]] in hul vroegste stadium 'n gemeenskaplike oorsprongstaal gehad het. Hy het derhalwe steeds die bande tussen Balte en [[Slawe]] beklemtoon. Die oorsprongsgebied van die Slawe is deur hom verder weswaarts geplaas as deur die meeste ander slawiste - volgens hom was dit in die gebied van die huidige Pole geleë. Hy was daarvan oortuig dat die Slawiese apostels, Cyrillus en Methodius, self die idee gehad het om hul sendingwerk deur te voer, terwyl hy die beweerde uitnodiging uit Morawië as minder belangrik in hierdie verband geag het. In 'n polemiek met die Oekraïense historikus Mychajlo Serhijovyč Hruševs'kyj het hy die teorie van 'n Nordiese afkoms van die Roes gesteun en die taalkundige en historiese bewyse vir hulle verbintenis met [[Skandinawië]] as bewys aangevoer. Ná die ''Tweede Wêreldoorlog'' het hy in [[1924]] as universiteitsprofessor afgetree en hom veral aan sy skryfwerk gewy. In hierdie periode het hy beknopte historiese oorsigte oor die Poolse kultuur en taal gepubliseer, veral die Oud-Poolse periode. Sy laaste boek, 'n kort sintetiese geskiedenis van die Poolse kultuur in Duits, het ná sy afsterwe in Berlyn ongepubliseer gebly. == Werke in Duits == * ''Litu-Slavische Studien, Die Slavischen Fremdwörter im Litauischen'' Alexander Brückner, Weimar 1877 * ''Randglossen zur kaschubischen Frage, Archiv für slavische Philologie 1899'' * ''Geschichte der russischen Litteratur, Leipzig 1905 * ''Russische Literaturgeschichte'', 2 boekdele, Berlyn/Leipzig 1919 * ''Polnische Literaturgeschichte'', Berlyn/Leipzig 1920 * ''Geschichte der polnischen Literatur'', Leipzig 1922 * ''Die Slaven. Religionsgeschichtliches Lesebuch'', Tübingen 1926 == Verwysings == {{CommonsKategorie}} * Jan Otrębski, "Aleksander Bruckner w dziesiątą rocznicę śmierci," ''Slavia occidentalis'', XX (1960), 1-46. * H. Pohrt, "Beiträge zum Wirken des Slawisten Aleksander Brückner in Berlin, 1881-1939), ''Zeitschrift für Slawistik'', XV (1970), 90-102. * W. Kosny, "Aleksander Brückner: Ein polnischer Slavist in Berlin als 'Dolmetscher der Geister'", ''Zeitschrift für Slawistik'', XXXVI (1991) 381-91. * Wiktor Weintraub, "Aleksander Brückner (1856-1939)," in ''Nation and History: Polish Historians from the Enlightenment to the Second World War'', edited by Peter Brock, John D. Stanley, and Piotr J. Wrobel (Toronto: University of Toronto Press, 2006), bl. 197-212. Artikel in Engels. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bruckner, Aleksander}} [[Kategorie:Poolse taalkundiges]] [[Kategorie:Geboortes in 1856]] [[Kategorie:Sterftes in 1939]] [[Kategorie:Leksikografie]] 4vj90j98uq2oi3d23fnwxq5g9s1pzoi 0 46809 2912107 2831463 2026-06-18T07:31:11Z AFM 21229 /* Akademiese sistematiek */ 2912107 wikitext text/x-wiki '''Filologie''' (afgelei van die [[Antieke Grieks]] φιλολογία (''filología'') "liefde vir die woord") is 'n sambreelterm vir die [[taalkunde]] en literatuurwetenskap van 'n spesifieke taal of taalgroep, volgens sy wyer betekenis ook vir die kultuur van 'n volk insoverre dit sy taal en literatuur raak. In sy nouer betekenis verwys die term na die versameling en metodiese bewerking van die literêre oorlewering wat die basis vir filologie in sy wyer betekenis vorm aangesien dit die bewerkte materiaal op 'n wetenskaplike manier toeganklik maak vir verdere navorsing. == Akademiese sistematiek == Filologie as 'n studieveld word algemeen verdeel in taalkunde en literatuurwetenskap, met randgebiede soos volkskunde, regsgeskiedenis, [[kultuurgeskiedenis]] en godsdienswetenskap. Terwyl in Suid-Afrika gewoonlik net 'n baie beperkte aantal moderne tale op universiteitsvlak gestudeer kan word waarby byvoorbeeld Duits, Frans en Spaans in 'n departement van moderne tale verenig word, verdeel Europese universiteite die studieveld meestal in die vakgebiede lewende tale en literature van Europa en Noord-Amerika (moderne of nuwe filologie), en klassieke Griekse en Romeinse filologie. Die meeste moderne filologieë is vanuit die klassieke filologie ontwikkel. == Geskiedenis == Die eerste wetenskaplike navorsing oor taal en literatuur is in die antieke [[Athene]], later ook in [[Alexandrië]] gedoen. Gedurende die tydperk van die Humanisme het die filologie tot 'n algemene wetenskap van die antieke kultuur ontwikkel. Die wetenskaplike metodes van die klassieke filologie is in die 19de eeu ook op ander tale toegepas - aanvanklik op die Middeleeuse, later ook op moderne lewende tale. Intussen is daar vir elke nasionale literatuur 'n eie filologie ontwikkel. Vanweë die groot omvang van die materiaal spesialiseer filoloë hulle dikwels in literatuur- of taalwetenskap. Die nuwe of moderne filologieë - waaronder Anglistiek, Germanistiek, [[Slawistiek]] en Romanistiek - is veral gedurende die tydperke van die Verligting en die [[Romantiek]] ontwikkel. Hulle het later die basis vir nuwe vakgebiede soos Neerlandistiek (met Nederlands, Afrikaans en Fries), Roemenistiek en Lusitanistiek (met Europese en Brasiliaanse Portugees) gevorm. == Oorsig oor die verskillende vakgebiede == # Klassieke filologieë #* Filologie van die Ou Testament #* Bisantynistiek #* Graecistiek #* Hebreïstiek #* Klassieke filologie #* Latinistiek #* Middellatynse filologie # Moderne filologieë – Europa #* Anglistiek (met Amerikanistiek) #* Baltistiek #* Finno-Oegristiek (veral Hungarologie en Fennistiek) #* Germanistiek (met Neerlandistiek) #* Kaukasiologie #* Keltologie #* Neograecistiek #* Romanistiek (met onder meer Hispanistiek, Lusitanistiek, Katalanistiek) #* [[Slawistiek]] (met onder meer Russistiek, Polonistiek, Serbokroatistiek) #* Skandinawistiek # Oosterse filologie, Asiatiese en Afrika-wetenskappe #* Afrikanistiek #* Egitologie #* Oud-Oosterse filologie (met onder meer Assirologie, Elamistiek) #* Arabistiek #* Ethiopistiek #* Dravidistiek (veral Tamilistiek) #* Indologie #* Iranistiek #* Japanologie #* Judaïstiek #* Koreanistiek #* Mongolistiek #* Sinologie #* Suidoos-Asiatiese wetenskappe (met onder meer Viëtnamistiek) #* Tibetologie #* Turkologie # Filologieë van Amerika en Australië/Oseanië #* Oud-Amerikanistiek #* Latynamerikanistiek # Oorkoepelende filologieë #* Indo-Europese filologie #* Vergelykende taalwetenskap == Sien ook == {{Wikt|filologie}} * [[Taalkunde]] *[[Letterkunde]] {{Normdata}} [[Kategorie:Filologie| ]] b4140cdk89u5jw4v3eo4woeb7dkgdo0 0 50363 2911939 2911781 2026-06-17T13:16:48Z JMK 649 geskiedenis 2911939 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Mkuze | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | latd = 27 |latm = 37 |lats = | longd = 32 |longm = 02 |longs = | provinsie = KwaZulu-Natal | distrik = Umkhanyakude | munisipaliteit = Jozini | stigtingsdatum = | regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 92.8% | persent_kleurling = 0.5% | persent_asiër = 1.1% | persent_wit = 4.5% | persent_ander = 1.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Zoeloe]] | demographics2_info1 = 91.2% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 3.1% | demographics2_title3 = | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 5.7% | poskode = 3965 | poskode2 = 3965 | skakelkode = 035 | sensuskode = 583093 | webwerf = }} '''Mkuze''' is 'n klein dorp in noordoostelike [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê sowat 350&nbsp;km noord van [[Durban]] en 50&nbsp;km van [[Hluhluwe]]. Die [[N2]] nasionale pad gaan verby Mkuze. Daar is ook 'n vliegveld en spoorweghalte. ==Geografie== Mkuze, op die oewer van die gelyknamige [[Mkuzerivier|rivier]], lê in die moot waardeur die [[N2 (Suid-Afrika)|N2-roete]] sy weg baan. Die Rooirante lê binnelands en wes van N2, en die [[Lebomboberge|Ubombo-reeks]] digby aan die oostekant. Twee prominente landmerke is weerskante van die rivier geleë, naamlik Gaza-kop aan die noordekant, en eTshaneni, oftewel Spookberg, aan die suidekant. Hier is oor die jare heen vreemde ligte en flikkerende vure in die rotsskeure en teen die kruinkranse opgemerk, en vreemde geluide is ook gehoor. Aldus het [[Henry Rider Haggard|Rider Haggard]] in sy boek “Nada the Lily” geskryf: “Dit is 'n groot en vreemde berg. Dit spook ook en word derhalwe Spookberg genoem, en bo-op is 'n grys, ruwe piek, gevorm soos die kop van 'n ou vrou.”<ref name="rut1">{{cite web |last1=Rutherfoord |first1=Craig |title=History: The Legend of Ghost Mountain |url= https://www.ghostmountaininn.co.za/the-inn/the-legend-of-ghost-mountain/ |website=ghostmountaininn.co.za |publisher=Ghost Mountain Inn |access-date=16 Junie 2026 |date=2026}}</ref> ==Tradisies en geskiedenis== 'n Deel van die [[Ndwandwe]]-stam, onder leiding van die Gaza-familie, het hul tuiste aan die bergvoet gehad totdat hulle in 1819 deur [[Shaka]] verower is, en hul stamhoof, [[Soshangana]], met sy volgelinge na Mosambiek ontvlug het.<ref name="rut1"/> Daar het die Shangaan-stam 'n nuwe tuisland vir hulself verower. Liggame van hul gestorwe hoofmanne is egter steeds op Spookberg te begrawe, spesifiek in 'n grot wat geslagte lank deur die stam as finale rusplek benut is. Die oorskot van sowel Soshongana as sy opvolgers is met hul afsterwe al die pad na Spookberg teruggedra. Hul gemummifiseerde liggame is in swart bulvelle toegedraai, en die draers moes snags reis en bedags skuiling opsoek om nie deur die Zoeloes gewaar te word nie.<ref name="rut1"/> In 1884, ná die dood van [[Cetshwayo]], het die [[Slag van Spookberg]] in die poort oos van die dorp plaasgevind, toe opponerende Zoeloefaksies hier slaags geraak het. == Sien ook == * [[Phongolo-natuurreservaat]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] <gallery mode="packed" heights="220"> Lêer:Mkuze impala.jpg|'n [[Rooibok]] in [[Mkhuze-wildreservaat]]. Lêer:Ghost mountain mkuze sunset.jpg|Mkuze se lughawe (MZQ/FAMU) met Spookberg in die agtergrond. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{KwaZulu-Natal saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC27}} [[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]] 0ky71ivfa5we6wdovzs6beay98s4yd3 2911940 2911939 2026-06-17T13:18:27Z JMK 649 2911940 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Mkuze | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | latd = 27 |latm = 37 |lats = | longd = 32 |longm = 02 |longs = | provinsie = KwaZulu-Natal | distrik = Umkhanyakude | munisipaliteit = Jozini | stigtingsdatum = | regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 92.8% | persent_kleurling = 0.5% | persent_asiër = 1.1% | persent_wit = 4.5% | persent_ander = 1.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Zoeloe]] | demographics2_info1 = 91.2% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 3.1% | demographics2_title3 = | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 5.7% | poskode = 3965 | poskode2 = 3965 | skakelkode = 035 | sensuskode = 583093 | webwerf = }} '''Mkuze''' is 'n klein dorp in noordoostelike [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê sowat 350&nbsp;km noord van [[Durban]] en 50&nbsp;km van [[Hluhluwe]]. Die [[N2]] nasionale pad gaan verby Mkuze. Daar is ook 'n vliegveld en spoorweghalte. ==Geografie== Mkuze, op die oewer van die gelyknamige [[Mkuzerivier|rivier]], lê in die moot waardeur die [[N2 (Suid-Afrika)|N2-roete]] sy weg baan. Die Rooirante lê binnelands en wes van N2, en die [[Lebomboberge|Ubombo-reeks]] digby aan die oostekant. Twee prominente landmerke is weerskante van die rivier geleë, naamlik Gaza-kop aan die noordekant, en eTshaneni, oftewel Spookberg, aan die suidekant. Hier is oor die jare heen vreemde ligte en flikkerende vure in die rotsskeure en teen die kruinkranse opgemerk, en vreemde geluide is ook gehoor. Aldus het [[Henry Rider Haggard|Rider Haggard]] in sy boek “Nada the Lily” geskryf: “Dit is 'n groot en vreemde berg. Dit spook ook en word derhalwe Spookberg genoem, en bo-op is 'n grys, ruwe piek, gevorm soos die kop van 'n ou vrou.”<ref name="rut1">{{cite web |last1=Rutherfoord |first1=Craig |title=History: The Legend of Ghost Mountain |url= https://www.ghostmountaininn.co.za/the-inn/the-legend-of-ghost-mountain/ |website=ghostmountaininn.co.za |publisher=Ghost Mountain Inn |access-date=16 Junie 2026 |date=2026}}</ref> ==Tradisies en geskiedenis== 'n Deel van die [[Ndwandwe]]-stam, onder leiding van die Gaza-familie, het hul tuiste aan die bergvoet gehad totdat hulle in 1819 deur [[Shaka]] verower is, en hul stamhoof, [[Soshangana]], met sy volgelinge na Mosambiek ontvlug het.<ref name="rut1"/> Daar het die Shangaan-stam 'n nuwe tuisland vir hulself verower. Liggame van hul gestorwe hoofmanne is egter steeds op Spookberg te begrawe, spesifiek in 'n grot wat geslagte lank deur die stam as finale rusplek benut is. Die oorskot van sowel Soshangana as sy opvolgers is met hul afsterwe al die pad na Spookberg teruggedra. Hul gemummifiseerde liggame is in swart bulvelle toegedraai, en die draers moes snags reis en bedags skuiling opsoek om nie deur die Zoeloes gewaar te word nie.<ref name="rut1"/> In 1884, ná die dood van [[Cetshwayo]], het die [[Slag van Spookberg]] in die poort oos van die dorp plaasgevind, toe opponerende Zoeloefaksies hier slaags geraak het. == Sien ook == * [[Phongolo-natuurreservaat]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] <gallery mode="packed" heights="220"> Lêer:Mkuze impala.jpg|'n [[Rooibok]] in [[Mkhuze-wildreservaat]]. Lêer:Ghost mountain mkuze sunset.jpg|Mkuze se lughawe (MZQ/FAMU) met Spookberg op die agtergrond </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{KwaZulu-Natal saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC27}} [[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]] ae4purvdrk2d71562bpiy1l6435d9o2 2911942 2911940 2026-06-17T13:36:14Z JMK 649 bewaring 2911942 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Suid-Afrikaanse dorp | naam = Mkuze | inheemse_naam = | ander_naam = | nedersetting_tipe = [[Dorp]] | beeld_stadsilhoeët = | beeldbyskrif = | latd = 27 |latm = 37 |lats = | longd = 32 |longm = 02 |longs = | provinsie = KwaZulu-Natal | distrik = Umkhanyakude | munisipaliteit = Jozini | stigtingsdatum = | regeringstipe = [[Plaaslike Munisipaliteit]] | leier_party = [[ANC]] | leiertitel = | leiernaam = | oppervlakvoetnotas = | oppervlak_totaal_km2 = | hoogte_m = | bevolking_totaal = | bevolking_soos_op = 2011 | bevolkingvoetnotas = | demografie1_voetnotas = | persent_swart = 92.8% | persent_kleurling = 0.5% | persent_asiër = 1.1% | persent_wit = 4.5% | persent_ander = 1.1% <!-- demografie (deel 2) --> | demografie2_voetnotas = | demographics2_title1 = [[Zoeloe]] | demographics2_info1 = 91.2% | demographics2_title2 = [[Engels]] | demographics2_info2 = 3.1% | demographics2_title3 = | demographics2_info3 = | demographics2_title4 = | demographics2_info4 = | demographics2_title5 = Ander | demographics2_info5 = 5.7% | poskode = 3965 | poskode2 = 3965 | skakelkode = 035 | sensuskode = 583093 | webwerf = }} '''Mkuze''' is 'n klein dorp in noordoostelike [[KwaZulu-Natal]], [[Suid-Afrika]]. Die dorp lê sowat 350&nbsp;km noord van [[Durban]] en 50&nbsp;km van [[Hluhluwe]]. Die [[N2]] nasionale pad gaan verby Mkuze. Daar is ook 'n vliegveld en spoorweghalte. Verskillende bewaringsgebiede is in die omgewing. ==Geografie== Mkuze, op die oewer van die gelyknamige [[Mkuzerivier|rivier]], lê in die moot waardeur die [[N2 (Suid-Afrika)|N2-roete]] sy weg baan. Die Rooirante lê binnelands en wes van N2, en die [[Lebomboberge|Ubombo-reeks]] digby aan die oostekant. Twee prominente landmerke is weerskante van die rivier geleë, naamlik Gaza-kop aan die noordekant, en eTshaneni, oftewel Spookberg, aan die suidekant. Hier is oor die jare heen vreemde ligte en flikkerende vure in die rotsskeure en teen die kruinkranse opgemerk, en vreemde geluide is ook gehoor. Aldus het [[Henry Rider Haggard|Rider Haggard]] in sy boek “Nada the Lily” geskryf: “Dit is 'n groot en vreemde berg. Dit spook ook en word derhalwe Spookberg genoem, en bo-op is 'n grys, ruwe piek, gevorm soos die kop van 'n ou vrou.”<ref name="rut1">{{cite web |last1=Rutherfoord |first1=Craig |title=History: The Legend of Ghost Mountain |url= https://www.ghostmountaininn.co.za/the-inn/the-legend-of-ghost-mountain/ |website=ghostmountaininn.co.za |publisher=Ghost Mountain Inn |access-date=16 Junie 2026 |date=2026}}</ref> ==Tradisies en geskiedenis== 'n Deel van die [[Ndwandwe]]-stam, onder leiding van die Gaza-familie, het hul tuiste aan die bergvoet gehad totdat hulle in 1819 deur [[Shaka]] verower is, en hul stamhoof, [[Soshangana]], met sy volgelinge na Mosambiek ontvlug het.<ref name="rut1"/> Daar het die Shangaan-stam 'n nuwe tuisland vir hulself verower. Liggame van hul gestorwe hoofmanne is egter steeds op Spookberg begrawe, spesifiek in 'n grot wat geslagte lank deur die stam as finale rusplek benut is. Die oorskot van sowel Soshangana as sy opvolgers is met hul afsterwe al die pad na Spookberg teruggedra. Hul gemummifiseerde liggame is in swart bulvelle toegedraai, en die draers moes snags reis en bedags skuiling opsoek om nie deur die Zoeloes gewaar te word nie.<ref name="rut1"/> In 1884, ná die dood van [[Cetshwayo]], het die [[Slag van Spookberg]] in die poort oos van die dorp plaasgevind, toe opponerende Zoeloefaksies hier slaags geraak het. ==Natuurbewaring== Die Ubomboberg-natuurreservaat lê aan die rivier se noordoewer, en die noordelike ingang van Manyoni- Privaat Natuurreservaat (die voormalige Zoeloeland-renosterreservaat) is net suid van die dorp. Die ingang tot [[Mkhuze-wildreservaat]] is 16km buite die dorp. == Sien ook == * [[Phongolo-natuurreservaat]] * [[Lys van dorpe in Suid-Afrika]] <gallery mode="packed" heights="220"> Lêer:Mkuze impala.jpg|'n [[Rooibok]] in [[Mkhuze-wildreservaat]]. Lêer:Ghost mountain mkuze sunset.jpg|Mkuze se lughawe (MZQ/FAMU) met Spookberg op die agtergrond </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{KwaZulu-Natal saadjie}} {{Suid-Afrikaanse distriksmunisipaliteit navbox|DC27}} [[Kategorie:Nedersettings in KwaZulu-Natal]] 5af39qls12x9y9dm54ab8a7qykjmqbv 0 52152 2912051 2385262 2026-06-18T01:47:46Z DimiDimi 173061 ([[c:GR|GR]]) [[File:Conmebol-Letra.png]] → [[File:Conmebol text logo 2021.svg]] replaced with SVG 2912051 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas2 |naam = CONMEBOL |kleur = |titel = |beeld = Conmebol text logo 2021.svg |beeld_wydte = 200px |beeld_onderskrif = Kenteken van CONMEBOL |beeld2 = |beeld2_wydte = |beeld2_onderskrif = |opskrif1 = [[Portugees|Portugese]] naam |1 = ''Confederação Sul-Americana de Futebol'' |opskrif2 = [[Spaans]]e naam |2 = ''Confederación Sudamericana de Fútbol'' |opskrif3 = Vasteland |3 = [[Suid-Amerika]] |opskrif4 = [[Sport]]soorte |4 = [[Sokker]] |opskrif5 = Gestig op |5 = 9 Julie 1916 |opskrif6 = Gestig in |6 = [[Buenos Aires]], [[Argentinië]] |opskrif7 = President |7 = Alejandro Domínguez |opskrif8 = Adjunkpresidente |8 = Laureano González<br />Claudio Tapia<br />Arturo Salah |opskrif9 = Tesourier |9 = Rolando López |opskrif10 = Sambreelorganisasie |10 = [[FIFA]] |opskrif11 = Setel |11 = Luque, naby [[Asunción]], [[Paraguay]] |opskrif12 = Lede |12 = 10 |opskrif13 = [[Amptelike taal|Amptelike tale]] |13 = Portugees en Spaans |opskrif14 = Amptelike webwerf |14 = [https://www.conmebol.com/ ''conmebol.com''] |opskrif15 = |15 = |opskrif16 = |16 = |opskrif17 = |17 = |opskrif18 = |18 = |opskrif19 = |19 = |opskrif20 = |20 = }} '''CONMEBOL''' is die ''Suid-Amerikaanse Sokkerassosiasie'' ([[Portugees]]: ''Confederação Sul-Americana de Futebol''; [[Spaans]]: ''Confederación Sudamericana de Fútbol''). CONMEBOL is die kontinentale beheerliggaam vir [[sokker|assosiasiesokker]] in [[Suid-Amerika]] en is een van [[FIFA]] se ses kontinentale konfederasies. Die konfederasie is op [[9 Julie]] [[1916]] gestig en hulle hoofkantoor is in Luque, naby [[Asunción]], [[Paraguay]], geleë. Die [[Amptelike taal|amptelike tale]] is Portugees en Spaans en sedert 2016 is Alejandro Domínguez die president van die CONMEBOL. == Lidlande == [[Lêer:CONMEBOL member associations map.svg|duimnael|links|Kaart van die verskillende sokkerbonde, lidlande van CONMEBOL in groen]] [[Lêer:CONMEBOL orthographic projection Mapa CONMEBOL.png|duimnael|links|Kaart van die lidlande]] [[Lêer:Asunción - Edificio CSF.JPG|duimnael|Hoofkantoor van CONMEBOL in Luque, [[Paraguay]]]] {| | style="vertical-align:top; width:12%;"| * {{vlagland|Argentinië}} * {{vlagland|Bolivië}} * {{vlagland|Brasilië}} * {{vlagland|Chili}} * {{vlagland|Colombia}} | style="vertical-align:top; width:7%;"| * {{vlagland|Ecuador}} * {{vlagland|Paraguay}} * {{vlagland|Peru}} * {{vlagland|Uruguay}} * {{vlagland|Venezuela}} |} == Presidente == {| class="wikitable" style="text-align:center" ! Presidentskap ! President ! Van ! Tot ! Nasionaliteit |- | 1 | Héctor Rivadavia Gómez | 1916 | 1936 | {{vlagland|Uruguay}} |- | 2 | Luis O. Salesi | 1936 | 1939 | {{vlagland|Argentinië}} |- | 3 | Luis Valenzuela Hermosilla | 1939 | 1955 | {{vlagland|Chili}} |- | 4 | Carlos Dittborn | 1955 | 1957 | {{vlagland|Chili}} |- | 5 | José Ramos de Freitas | 1957 | 1959 | {{vlagland|Brasilië}} |- | 6 | Fermín Sorhueta | 1959 | 1961 | {{vlagland|Uruguay}} |- | 7 | Raúl H. Colombo | 1961 | 1966 | {{vlagland|Argentinië}} |- | 8 | Teófilo Salinas Fuller | 1966 | 1986 | {{vlagland|Peru}} |- | 9 | Nicolás Leoz | 1986 | 2013 | {{vlagland|Paraguay}} |- | 10 | Eugenio Figueredo | 2013 | 2014 | {{vlagland|Uruguay}} |- | 11 | Juan Ángel Napout | 2014 | 2015 | {{vlagland|Paraguay}} |- | waarnemend | Wilmar Valdez | 2015 | 2016 | {{vlagland|Uruguay}} |- | 12 | Alejandro Domínguez | 2016 | ''hede'' | {{vlagland|Paraguay}} |} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{es}} {{pt}} [https://www.conmebol.com/ CONMEBOL se amptelike webtuiste] {{Normdata}} [[Kategorie:CONMEBOL| ]] [[Kategorie:Sokkerbeheerliggaam]] b2iepj5shdh34ygqzya6f8ex4c2et8w 0 54672 2912009 2909969 2026-06-17T19:36:09Z Jmabel 129196 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:HMSQueenMary photo D Ramey Logan.JPG]] → [[File:HMSQueenMary photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 2912009 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''City of Long Beach'''<br /><small>''The Aquatic Capital of America''</small><br /> [[Lêer:Long beach3.jpg|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Wapen''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:LA County Incorporated Areas Long Beach highlighted.svg|170px|center]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Seal of Long Beach, California.png|75px|center]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of the United States.svg|20px]] [[Verenigde State]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Deelstaat''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Lêer:Flag of California.svg|20px]] [[Kalifornië]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[County (Verenigde State)|County]]''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Los Angeles County]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|33|48|N|118|9|W}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Gestig in''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[1880]] as ''Willmore City'' |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Geïnkorporeer op''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[13 Desember]] [[1897]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Oppervlakte:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 133,2 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 0 m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (Sensus 2010) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 492&nbsp;682 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 3&nbsp;698,8/vk km |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | PST ([[UTC]] -8) <br /> Somertyd: PDT (UTC -7) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Klimaat''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Tipe | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Mediterreens |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse temperatuur | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 18,5&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gem. temp. Januarie/Julie | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 13,9 / 23,2&nbsp;°C |- | &nbsp;- Gemiddelde jaarlikse neerslae | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 328,7 mm |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Robert Garcia |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike Webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [http://www.longbeach.gov ''longbeach.gov''] |- style="border-top:1px solid #999;" |} [[Lêer:HMSQueenMary photo Don Ramey Logan.jpg|duimnael|links|Die redery ''[[Cunard Line]]'' se befaamde [[Art Deco]]-plesierboot ''HMS Queen Mary'' lê sedert Desember 1967 permanent in Long Beach as museum-, hotel- en restaurantskip voor anker. Dit het lankal een van die ikoniese besienswaardighede van Suid-Kalifornië geword]] '''Long Beach''' is die sewende grootste stedelike nedersetting in die [[Verenigde State|Amerikaanse]] [[deelstaat]] [[Kalifornië]], geleë aan die monding van die [[Los Angeles-rivier]] in die [[Stille Oseaan]] in [[Suid-Kalifornië]]. Die stadsnaam is afgelei van die wit sandstrand wat oor 'n afstand van 5,5 myl (9 km) strek.<ref>''Eyewitness Travel California''. London: Doring Kindersley 2016, bl. 135</ref> Long Beach se hawe het tot een van die besigstes ter wêreld ontwikkel en is tans die tweede grootste houerhawe in die VSA. Danksy die [[Ru-olie|olievelde]], wat hier aan- en aflandig ontgin word, is Long Beach daarnaas ook 'n sentrum van die oliebedryf. Ander belangrike plaaslike nywerhede sluit vliegtuie, motoronderdele, elektroniese en oudiovisuele toerusting en meubels in. Die ekonomiese ontwikkeling van die stad is nou gekoppel aan die groei van die plaaslike hoëtegnologie- en lug- en ruimtevaartbedrywe. As deel van die metropolitaanse gebied van [[Los Angeles]]-Long Beach-[[Santa Ana, Kalifornië|Santa Ana]] - Long Beach is sowat 40 kilometer suid van Los Angeles se middestad geleë - het L.B., soos dit in die omgangstaal bekend staan, steeds in die skadu van sy groter susterstad gestaan. In die 1970's was Long Beach veral berug vir sy naglewe-distrikte wat talle seelui gelok het. Intussen is sy hawegeriewe tot van die bestes wêreldwyd herontwikkel, en talle nuwe bouprojekte is aangepak wat van Long Beach 'n stad van baie hoë lewensgehalte maak. Queensway Bay, 'n nuwe buurt langs die Stille Oseaankus, is een van die grootste bouprojekte in die geskiedenis van Kalifornië. == Geografie en klimaat == Long Beach is sowat 40 km (25 myl) suid van die middestad van Los Angeles geleë. Volgens die Verenigde State se Sensusburo beloop die totale oppervlakte van Long Beach 133,2 km² of 51,4 vierkante myl, waarvan 130,3 km² land en 2,9 km² water is. Signal City, 'n onafhanklike stad, is as 'n [[enklawe]] temidde van Long Beach se stadsgebied geleë. [[Lêer:Long Beach CA Photo Don Ramey Logan.jpg|duimnael|links|Die stadshorison van Long Beach]] Die grootste deel van Long Beach het 'n Mediterreense tot halfdroë klimaat met baie sonskyndae. Vanweë die ligging aan die [[Stille Oseaan]] is Long Beach gedurende die somermaande dikwels in lae wolke en mis gehul wat oornag vorm en gewoonlik teen namiddag weer opklaar. Die seewind, wat dikwels vanuit die Stille Oseaan waai, het 'n matigende invloed op somertemperature. Hittegolwe en bedompige toestande kom selde gelyktydig voor sodat die somerhitte nouliks ongemaklik is. Die stad se geografiese ligging effens oos van die Palos Verdes-skiereiland en die kuslyn, wat in Long Beach merendeels in suidelike rigting loop, dra daartoe by dat weerspatrone merkbaar van dié van aangrensende nedersettings in die noorde en suide verskil. Die Palos Verdes-berge vorm 'n natuurlike versperring vir lugstrome wat in 'n oos-wesrigting beweeg en die instroming van vogtige lug wat in ander kusstede in [[Los Angeles County]], soos byvoorbeeld Manhattan Beach en [[Santa Monica, Kalifornië|Santa Monica]], waargeneem kan word. Net soos in ander Suid-Kaliforniese streke val [[reën]] hoofsaaklik in die wintermaande. Swaar reënbuie sak uit tydens storms, maar Long Beach kry minder neerslae as nedersettings naby die San Gabriel- of San Bernardino-berge wat verder landwaarts lê. == Geskiedenis == [[Lêer:SkylineofLongbeach.jpg|duimnael|Die middestad van Long Beach]] Net vyftig jaar nadat [[Christophorus Columbus]] Amerika ontdek het, het 'n Spaanse ekspedisie onder leiding van die [[Portugese|Portugees]] João Rodrigues Cabrilho ([[Spaans]]e skryfwyse: Juan Rodríguez Cabrillo; omstreeks 1499-1543) in die kusgebied van die huidige Long Beach voor anker gelê. Cabrilho het die gebied ''Bahia de los Fumos'' ("Rookbaai") genoem - na aanleiding van die vure wat deur inheemse Indiane tydens hul jagtogte op konyne in die grasvelde ontstook is. Hierdie vure het groot rookwolke afgegee. Long Beach se moderne geskiedenis het met die grondskenking begin wat in 1784 aan die soldaat Manuel Nieto oorhandig is. Sy oorspronklike ''rancho'' of landgoed is deur sy nakomelinge opgedeel sodat die huidige stadsgebied uiteindelik deel uitgemaak het van twee ranchos, Los Cerritos en Los Alamitos. Los Cerritos is in 1866 aan Lewellyn Bixby verkoop en vervolgens deur sy broer Jotham bestuur. Die Bixby-familie was bekende plaaseienaars wat grootliks bygedra het tot die groei van Long Beach en vandag steeds 'n prominente rol speel. In 1880 het Long Beach se eerste eiendomsontwikkelaar, William Erwin Willmore, 'n boorling van [[Engeland]], 'n deel van Los Cerritos onderverdeel. Met die aankoms van twee groepe setlaars twee jaar later is die nedersetting (''township'') Willmore City gevestig. Nog twee jaar later was daar slegs 'n tiental geboue in die nuwe nedersetting. Nadat sy projek geblyk het om onsuksesvol te wees, het Willmore na [[Arizona]] verhuis. Nuwe setlaars het nogtans na die gebied gestroom, veral nadat strawwe mededinging tussen twee spoorwegmaatskappye, die nuutgestigte ''Santa Fe Railroad'' en die ouer ''Southern Pacific Railroad'', groot getalle besoekers na Long Beach gelok het, en in 1888 is die nedersetting met altesaam 59 geboue en 'n skool onder sy nuwe naam City of Long Beach geïnkorporeer. Ontevredenheid oor die prohibisie en hoë belastingtariewe was die rede vir 'n kortstondige disinkorporasie in 1897. Inwoners het nog in dieselfde jaar ten gunste van reïnkorporasie gestem. Met die opening van ''Pacific Electric'' se elektriese tremstelsel in 1902 het Long Beach as kommersiële sentrum en strandoord vinnig begin groei. In die eerste dekade van die 20ste eeu was dit een van die snelste groeiende stede in die Verenigde State.<ref>{{Cite web |url=http://www.bluffheights.org/2012/01/a-brief-history-of-long-beach/ |title=''Bluff Heights Neighborhood Association: A Brief History of Long Beach. Besoek op 29 April 2018'' |access-date=29 April 2018 |archive-date=17 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190917151842/http://www.bluffheights.org/2012/01/a-brief-history-of-long-beach/ |url-status=dead }}</ref> == Boukuns == [[Lêer:Long Beach Pier 1905.png|duimnael|Long Beach se hawehoof omstreeks 1905]] [[Lêer:LongBeach-1907.jpg|duimnael|Die strandpromenade in 1907]] [[Lêer:Balboa films studios.jpg|duimnael|Die ''Balboa Films''-ateljee]] Long Beach se middestad en belangrikste besienswaardighede is wes van die hawegeriewe langs die Stille Oseaankus geleë, met uitgestrekte woongebiede in 'n vlakte wat noordwaarts tot South Central Los Angeles strek en as eiendomsprojekte met meer of min eenvormige enkelgesinhuise ontwikkel is. Hierdie residensiële buurte kontrasteer met sorgvuldig gerestoureerde historiese boukuns en moderne toringgeboue van [[staal]] en [[glas]] in die middestad rondom Pine Avenue en Shoreline Drive. Hier word van die merkwaardigste geboue uit die vroeë 19de eeu as ook die vermaakgeriewe aangetref wat van Long Beach, ondanks sy ligging naby die hawe en sy nywerheidsgebiede, 'n gewilde strandoord gemaak het. Vanaf 1902 het Long Beach se hawehoof met die omliggende vermaaklikheidsbuurt ontstaan wat as ''The Pike'' bekendstaan en destyds danksy nabygeleë tuimeltreine soos ''Jack Rabbit Racer'' en ''Salt Water Plunge'' van toeriste gekrioel het wat vir 'n rit tougestaan het - asook skare straatsmouse.<ref>JD Dickey: ''The Rough Guide to Los Angeles & Southern California''. Tweede uitgawe. London: Rough Guides 2011, bl. 156</ref> == Rolprentbedryf == In 1910 het die ''California Motion Picture Manufacturing Company'' 'n rolprentateljee in Long Beach op die hoek van 6th Street en Alamitos Avenue opgerig - die eerste ateljee wat wes van [[Chicago]] ontstaan het in 'n tydperk toe [[New York Stad]] nog die spilpunt van die Amerikaanse rolprentbedryf was. In April 1913 het H. M. Horkheimer saam met sy broer Elwood geërfde geld aangewend om die ateljee te koop. Die ''Balboa Amusement Producing Company'' (ook bekend as ''Balboa Studios''), wat hulle vervolgens hier gevestig het, het in die volgende vyf jaar meer as 1&nbsp;000 rolprente vervaardig waarvan net sowat 'n tiende bewaar gebly het. Bekende akteurs, wat in dié tyd rolle in die gebroeders Horkheimer se stomfilms vertolk het, sluit Fatty Arbuckle en Buster Keaton in. [[Charlie Chaplin]] het drie keer besoeke aan die ateljee gebring - om Arbuckle se rolprentopnames by te woon en om meer oor die bestuur van 'n rolprentateljee te wete te kom. Sy verworwe kennis het Chaplin aangewend vir sy eie nuut gestigte onderneming - [[United Artists]]. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ;Geskiedenis * [http://hslb.org/ ''Historical Society of Long Beach''] ;Strande * [https://www.californiabeaches.com/southern/los-angeles-county/long-beach/ ''California Beaches: Long Beach''] {{Normdata}} [[Kategorie:Nedersettings in Kalifornië]] ks59catsnxt55k2in2xp5yuz57sq7p1 0 57716 2912120 2910641 2026-06-18T07:55:47Z Jcb 223 2912120 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2015.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Engeland}}<br />{{vlagland|Wallis}} | datums = 18 September – 31 Oktober | nasies = 20 (96 kwalifiseer) | kampioen = {{NZLru}} | naaswenner = {{AUSru}} | derdeplek = {{RSAru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 2477805 | drieë = 271 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] (97)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/stats/players?metric=points&event=1238 |title=Rugby World Cup 2015: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] (8)<ref name="Most_Points" /> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2015''' ([[Engels]]: ''2015 Rugby World Cup''; [[Wallies]]: ''Cwpan Rygbi’r Byd 2015'') is van 18 September tot 31 Oktober 2015 in [[Engeland]] en [[Wallis]] beslis. Dit was die agtste [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die vierde in die [[Noordelike Halfrond]]. Engeland het voorheen tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] as medegasheer opgetree; albei toernooie is saam met die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] [[Frankryk]], [[Ierland]], [[Skotland]] en Wallis aangebied. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003, 2007 en 2011 het onveranderd gebly en 20 nasionale [[rugby]]spanne het aan die Rugbywêreldbeker 2015 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2011-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis was daar geen debutante nie. Tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] gekwalifiseer het. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2015 is Nieu-Seeland, Australië, Suid-Afrika en Ierland as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/2576356-rugby-world-cup-2015-odds-betting-tips-group-stage-scenarios-and-predictions |title=Rugby World Cup 2015: Odds and Group-Stage Scenarios |publisher=Bleacher Report |author=Trevor Murray |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die verdedigende kampioen Nieu-Seeland het die eindstryd op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] in [[Londen]] teen Australië met 34–17 gewen en sodoende sy derde wêreldtitel ingepalm. Daarmee het Nieu-Seeland die eerste nasionale rugbyspan geword wat die beker kon verdedig en ook vir ’n derde keer kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens was dit die tweede eindstryd in die toernooigeskiedenis wat twee spanne van die [[Suidelike Halfrond]] gesien het, ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]], en die eerste halfeindrondte sonder spanne van die Noordelike Halfrond.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |title=Rugby World Cup 2015: Rugby Championship downs Six Nations |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 Oktober 2015 |accessdate=15 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015112717/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |archive-date=15 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twickenham het ná [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] die tweede rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die [[Rugbywêreldbeker 1991|1991-toernooi]] – gehuisves het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/ground/16145.html |title=Twickenham Stadium |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Suid-Afrika het in die derde en Argentinië in die vierde plek geëindig. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Die wedstryd tussen Japan en Suid-Afrika tydens die openingsnaweek, waarin Japan die beslissende [[Drie (sport)|drie]] in [[ekstra tyd]] teen die gunsteling Suid-Afrika kon druk, word algemeen as die “grootste ontsteltenis” in die rugbygeskiedenis beskou.<ref name="RSAvJPN">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |author=Rob Stevens |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens het dié toernooi van die begin af baie media-aandag geniet. Die gasheer Engeland is ná nederlae teen Wallis en Australië reeds in die groepfase uitgeskakel; dit was die eerste keer in die toernooigeskiedenis wat ’n nominale gasheer nie tot die uitklopfase kon vorder nie. Daarbenewens was Japan, as gevolg van minder bonuspunte, die eerste span met drie oorwinnings wat nie tot die kwarteindrondte kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/11/usa-japan-rugby-world-cup-match-report |title=Japan sign off with third win of the tournament by beating the USA |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref name="JPNvVSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492412 |title=Rugby World Cup 2015: Japan beat USA in final pool game |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met meer as vier miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2015 die mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi in dié tyd. Altesaam is daar sowat 2,47 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 51&nbsp;621 toeskouers gelok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2015/ |title=2015 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://pulse-static-files.s3.amazonaws.com/worldrugby/document/2016/05/24/8a6dcadc-8da6-4cc1-8d89-b324614cefa4/Rugby_World_Cup_-_Post_event_Final_Report_(low_res).pdf |title=The economic impact of Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Toewysing == [[Lêer:Rwc15 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2015]] Die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby (tot 2014: Internasionale Rugbyraad) het tot op 15 Augustus 2008 vir bode van belangstellende lande wat die Rugbywêreldbeker 2015 of Rugbywêreldbeker 2019 wou aanbied tyd gegee. Tot op hierdie datum was slegs ’n formele verklaring sonder gedetailleerde planne voldoende. ’n Rekord van tien lande het vervolgens hulle belangstelling vir een van die twee toernooie aangekondig: [[Australië]], Engeland, [[Ierland]], [[Italië]], [[Jamaika]], Japan, [[Rusland]], [[Skotland]], [[Suid-Afrika]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 & 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Van hierdie tien lande het ses hulle kandidatuur in die eerste helfte van 2009 teruggetrek. Engeland, Italië, Japan en Suid-Afrika was vervolgens die moontlike kandidaatlande; met Engeland en Japan as gunstelinge.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8126952.stm |title=England set to get 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Rugbyraad wat op 28 Julie 2009 in [[Dublin]] gehou is, is die Rugbywêreldbeker 2015 aan Engeland toegeken, terwyl die Rugbywêreldbeker 2019 aan Japan toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5925771/England-to-host-2015-Rugby-World-Cup-with-Japan-chosen-for-2019.html |title=England to host 2015 Rugby World Cup with Japan chosen for 2019 |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Steve Wilson |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8170488.stm |title=England will host 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Engeland was daarmee vir die tweede keer ná [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] (nominale) gasheer van ’n rugbywêreldbekertoernooi. Die Rugbywêreldbeker 2015 het tot die [[Verenigde Koninkryk]] se “Dekade van Sport” met groot sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2012]] en [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], [[Statebondspele]] 2014 in [[Glasgow]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] (wat egter aan Rusland toegewys is) en [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis behoort.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/5926689/England-2015-will-be-best-Rugby-World-Cup-ever-says-RFU-chief-Francis-Baron.html |title=England 2015 will be best Rugby World Cup ever, says RFU chief Francis Baron |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |title=World Athletics Championships 2017 the latest addition to Britain's golden decade of sport |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Josie Ensor |date=11 November 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |title=Golden decade of sport in Britain starts now |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Andrew Baker |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Naas die nominale gasheer Engeland, wat ook met sy deelname aan die kwarteindrondte van die Rugbywêreldbeker 2011 gekwalifiseer het, het ook die ander sewe deelnemers aan die kwarteindrondte en die vier derdeplek-spanne van die 2011-groepfase vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer. Vervolgens is agt van die 20 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering uitgespeel. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk is vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika, Asië en Oseanië. Die oorblywende plek is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/49725/the-road-to-rugby-world-cup-2015 |title=The road to Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Desember 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 96 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Engeland en Wallis. Die volgende spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer: Engeland as gasheer en kwarteindrondtespan 2011, Nieu-Seeland as verdedigende kampioen, Frankryk as naaswenner en Australië as derde plek in 2011, Wallis as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Ierland, Suid-Afrika en Argentinië, asook die derde plekke in die groepfase Skotland, Samoa, Tonga en Italië. In Augustus 2013 het [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met ’n algehele telling van 40–20 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nationalpost.com/sports/canada-qualifies-for-2015-rugby-world-cup-with-win-over-u-s |title=Canada qualifies for 2015 Rugby World Cup with win over U.S. |publisher=National Post |date=24 Augustus 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Amerikas 2 is in Maart die volgende jaar gevul toe die Verenigde State [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] met ’n algehele telling van 59–40 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In dieselfde maand het [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1 gekwalifiseer en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] as Europa 2.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2012%2F14 |title=European Nations Cup 2012–2014 – Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twee maande later het [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] die enigste Asiatiese toekenning gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tokyoweekender.com/art_and_culture/entertainment-art_and_culture/sports-fitness/japan-clinches-spot-in-the-2015-rugby-world-cup/ |title=Japan Clinches Spot in the 2015 Rugby World Cup |publisher=Tokyo Weekender |author=Alec Jordan |date=27 Mei 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Junie 2014 is [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] bevestig as as kwalifiseerder van Oseanië as Oseanië 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/28065735 |title=RWC 2015: Fiji face Wales & England in World Cup Pool A |publisher=[[BBC]] |date=28 Junie 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Een maand later het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir sy vyfde agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer toe die span die Afrikabeker met ’n beter punteverskil beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Uruguay het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] met ’n algehele telling van 57–49 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die finale toernooi gekwalifiseer. Dieselfde 20 lande het ook aan die toernooi in 2003 deelgeneem. Uruguay, wat Rusland vervang het, is die enigste verandering in die 20-span-lys van die Rugbywêreldbeker 2011. [[Lêer:World Map 2015 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 96 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2011-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{ENGru}} |'''Nominale gasheer''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{AUSru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |A |- |{{FRAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{IRLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{ITAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{NZLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{SAMru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |B |- |{{SCOru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{TGAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{WALru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |A |- |{{FIJru}} |Oseanië 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Vierde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{JPNru}} |Asië 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |- |{{CANru}} |Amerikas 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |D |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{ROMru}} |Europa 2 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{URUru}} |Uitspeelwenner |Derde |[[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{USAru}} |Amerikas 2 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |} == Stadions == [[Lêer:Old Trafford inside 20060726 1.jpg|duimnael|Anders as oorspronklik beplan kon Manchester se Old Trafford tydens die Rugbywêreldbeker 2015 nie gebruik word nie]] Ná die besluit van die Internasionale Rugbyraad op 28 Julie 2009 is die voorgestelde stadions vir die toernooi bekendgestel. Op 2 Mei 2013 is die finale plekke saam met die toernooiformaat bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2066509.html |title=RWC 2015 venues and schedule announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Mei 2013 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111033040/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2066509.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Elf stadions is in Engeland gekies, terwyl die [[Millenium-stadion]] in Wallis geleë is. Reeds in 2011 het die IRR die gebruik van die Millenium-stadion weens sy kapasiteit en ligging goedgekeur, ondanks die feit dat dit buite die gasheerland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/wales/rugby/story/140367.html |title=Millennium Stadium confirmed as RWC'15 venue |publisher=ESPNscrum |date=24 Mei 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Slegs twee plekke ([[Kingsholm-stadion]] en [[Sandy Park]]) is spesifiek vir rugby ontwerp; twee is nasionale rugbystadions ([[Twickenham-stadion|Twickenham]] en Millennium); twee is veeldoelig ([[Wembley-stadion|Wembley]] en [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]) en die ander sewe is sokkerstadions.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5926074/Rugby-World-Cup-guide-to-England-2015-stadiums.html |title=Rugby World Cup: guide to England 2015 stadiums |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Voorgestelde stadions wat nie die kortlys gemaak het nie, sluit in [[Stadium of Light]] in [[Sunderland]], [[Coventry Building Society Arena|Ricoh Arena]] in [[Coventry]], das [[St. Mary’s-stadion]] in [[Southampton]], [[Pride Park-stadion]] in [[Derby, Engeland|Derby]], [[Anfield]] in [[Liverpool]] en [[Ashton Gate-stadion]] in [[Bristol]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/9595617/Rugby-World-Cup-2015-long-list-of-potential-venues-named-but-Leicesters-Welford-Road-left-out.html |titel=Rugby World Cup 2015: long list of potential venues named – but Leicester's Welford Road left out |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=8 Oktober 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In April 2013 het [[Manchester United|Manchester United FC]] uit ’n ooreenkoms onttrek dat wedstryde op [[Old Trafford]] gespeel kan word. Die rede hiervoor is dat die stadion reeds bespreek was vir [[Rugby League]]-wedstryde en die Grand Finale daarvan en dat hulle nie die speeloppervlak beskadig wil hê nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2013/apr/02/manchester-united-snub-rugby-world-cup |title=Manchester United pass up chance to host Rugby World Cup over pitch fears |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=2 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met Rugby World Cup Limited wat graag wedstryde in Noordwes-Engeland wou sien, is [[Manchester City FC]] genader oor die verhuring van die [[Stad Manchester-stadion]] as plaasvervanger. Manchester City sou gasheer wou speel vir slegs een wedstryd gedurende die sokkerseisoen, twee minder as wat vir Old Trafford beplan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9970460/2015-Rugby-World-Cup-can-only-persuade-Manchester-City-to-host-one-game.html |title=2015 Rugby World Cup can only persuade Manchester City to host one game |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Ben Rumsby |date=3 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 2 Mei 2013 is die stadions vir die toernooi bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11082182/Rugby-World-Cup-2015-venues.html |title=Rugby World Cup 2015 venues |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=3 Junie 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twickenham was gasheer vir die eindstryd, die twee halfeindstryde, een kwarteindstryd en vier groepwedstryde, waaronder die openingswedstryd. Die Millennium-stadion het twee kwarteindstryde en ses groepwedstryde gekry en Wembley die vierde een. Die Londense Olimpiese Stadion het die bronseindstryd en vier groepwedstryde gehuisves. Al die ander stadions is vir groepwedstryde gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5926074/Rugby-World-Cup-guide-to-England-2015-stadiums.html |title=Rugby World Cup: guide to England 2015 stadiums |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3| {{vlagikoon|Engeland}} [[Londen]], [[Groter Londen]] ! {{vlagikoon|Wallis}} [[Cardiff]], [[Wallis]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]], [[Tyne and Wear]] |- | [[Twickenham-stadion|Twickenham]] | [[Wembley-stadion|Wembley]] | [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]] | [[Millennium-stadion|Millennium]] | [[St. James’ Park]] |- | <small>{{Koördinate|51|27|22|N|0|20|30|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Twickenham-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|33|21|N|0|16|47|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Wembley-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|32|19|N|0|00|59|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Olimpiese Stadion (Londen)}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|40|N|3|11|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Millennium-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|54|58|32|N|1|37|18|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=St. James’ Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''82&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''90&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''54&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''74&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''52&nbsp;387''' |- | [[Lêer:Twickehnam Pitch.jpg|150px]] | [[Lêer:Wembley Stadium interior.jpg|150px]] | [[Lêer:London Olympic Stadium Interior - April 2012.jpg|150px]] | [[Lêer:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|150px]] | [[Lêer:St James Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! rowspan=10 colspan=3| {{Location map+ |Engeland |float=center |width=400 |length=800 |caption= |places= {{Location map~ |Engeland |lat=51.555862 |long=-0.279561 |label=<div style="font-size:70%;">[[Wembley-stadion|Wembley]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.555021 |long=-0.108528 |label=<div style="font-size:70%;">[[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]</div>|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=54.975556 |long=-1.621667 |label=[[St. James’ Park]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.777778 |long=-1.572222 |label=[[Elland Road]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.478056 |long=-3.1825 |label=[[Millennium-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.455999 |long=-0.341585 |label=<div style="font-size:70%;">[[Twickenham-stadion|Twickenham]]</div>|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.7008 |long=-3.7067 |label=[[Sandy Park]]|position=bottom}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.483056 |long=-2.200278 |label=[[Stad Manchester-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.871668 |long=-2.242778 |label=[[Kingsholm-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.009444 |long=-0.733333 |label=[[Stadion MK]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.620278 |long=-1.142222 |label=[[King Power-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.861822 |long=-0.083278 |label=[[Falmer-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.509167 |long=-1.884722 |label=[[Villa Park]]|position=left}} }} ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] |- | [[Stad Manchester-stadion]] | [[Villa Park]] |- | <small>{{Koördinate|53|28|59|N|2|12|1|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stad Manchester-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|52|30|33|N|1|53|5|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Villa Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''47&nbsp;805''' | Kapasiteit: '''42&nbsp;788''' |- | [[Lêer:Eastlands East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:Villa Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leicester]], [[Leicestershire]] |- | [[Elland Road]] | [[King Power-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|53|46|40|N|1|34|20|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Elland Road}}</small> | <small>{{Koördinate|52|37|13|N|1|8|32|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=King Power-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''37&nbsp;900''' | Kapasiteit: '''32&nbsp;262''' |- | [[Lêer:Elland Road, East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:The Walkers Stadium, Leicester - geograph.org.uk - 143206.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Milton Keynes]], [[Buckinghamshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Brighton]], [[Oos-Sussex]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Gloucester]], [[Gloucestershire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Exeter]], [[Devon]] |- | [[Stadion MK]] | [[Falmer-stadion]] | [[Kingsholm-stadion]] | [[Sandy Park]] |- | <small>{{Koördinate|52|00|34|N|00|44|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stadion MK}}</small> | <small>{{Koördinate|50|51|42|N|0|4|59.80|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Falmer-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|52|18|N|2|14|34|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Kingsholm-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|50|42|33.51|N|3|28|3.26|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Sandy Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''32&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;750''' | Kapasiteit: '''16&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''10&nbsp;744''' |- | [[Lêer:StadiumMKEnglandU21.jpg|150px]] | [[Lêer:Falmer Stadium - League debut.jpg|150px]] | [[Lêer:Kingsholm in 2007.jpg|150px]] | [[Lêer:Sandy park stadium exeter.jpg|150px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Calverley Street, Leeds (11th August 2015).jpg|duimnael|Calverley-straat in Leeds, Wes-Yorkshire, op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] Die Rugbywêreldbeker 2015 is oor 44 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 18 September 2015 afgeskop op Twickenham met die openingswedstryd tussen die nominale gasheer Engeland en Fidji. Die toernooi het geëindig by dieselfde stadion op 31 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Australië, waartydens die All Blacks die Webb Ellis-beker verdedig het. === Kalender === Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2015 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />18 ! scope=col |Sa<br />19 ! scope=col |So<br />20 ! scope=col |Ma<br />21 ! scope=col |Di<br />22 ! scope=col |Wo<br />23 ! scope=col |Do<br />24 ! scope=col |Vr<br />25 ! scope=col |Sa<br />26 ! scope=col |So<br />27 ! scope=col |Ma<br />28 ! scope=col |Di<br />29 ! scope=col |Wo<br />30 ! scope=col |Do<br />1 ! scope=col |Vr<br />2 ! scope=col |Sa<br />3 ! scope=col |So<br />4 ! scope=col |Ma<br />5 ! scope=col |Di<br />6 ! scope=col |Wo<br />7 ! scope=col |Do<br />8 ! scope=col |Vr<br />9 ! scope=col |Sa<br />10 ! scope=col |So<br />11 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 18 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />12 ! scope=col |Di<br />13 ! scope=col |Wo<br />14 ! scope=col |Do<br />15 ! scope=col |Vr<br />16 ! scope=col |Sa<br />17 ! scope=col |So<br />18 ! scope=col |Ma<br />19 ! scope=col |Di<br />20 ! scope=col |Wo<br />21 ! scope=col |Do<br />22 ! scope=col |Vr<br />23 ! scope=col |Sa<br />24 ! scope=col |So<br />25 ! scope=col |Ma<br />26 ! scope=col |Di<br />27 ! scope=col |Wo<br />28 ! scope=col |Do<br />29 ! scope=col |Vr<br />30 ! scope=col |Sa<br />31 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| bgcolor=#d6325b| '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 18 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 31 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Tate modern london 2001 02.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2015 het op 3 Desember 2012 in die Londense [[Tate Modern]] plaasgevind]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 lande wat in vier groepe van vyf spanne gedeel is met dieselfde formaat as wat in 2003, 2007 en 2011 gebruik is. Die loting vir die groepfase was op 3 Desember 2012, gedurende die kwalifisering, in die Londense [[Tate Modern]] waar die twaalf regstreekse kwalifiseerders in drie groepe gedeel is na aanleiding van hulle posisie op die IRR-ranglys. Die loting het plaasgevind ná die [[Noordelike Halfrond]] se [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] wat op 1 Desember klaar was en van die ranglys ná die toetsreeks gebruik gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |title=Top four settled for RWC 2015 pool draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 November 2012 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111034548/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9719286/Rugby-World-Cup-2015-draw-England-drawn-with-Wales-and-Australia-in-Group-of-death.html |title=Rugby World Cup 2015 draw: England drawn with Wales and Australia in 'Group of death' |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die loting se vroeë datum, drie jaar voor die toernooi, is gekritiseer en die wêreldbeheerliggaam het belowe om die volgende rugbywêreldbekertoernooi se loting nader aan die toernooi te laat plaasvind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/aug/18/rugby-world-cup-2019-draw |title=Rugby World Cup: draw for 2019 set to take place closer to tournament |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=18 Augustus 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2011 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die IRR-ranglys op 1 Desember 2012: * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die oorblywende twee groepe bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Oseanië 1, Europa 1, Asië 1 en Amerikas 1 * '''Groep 5:''' Afrika 1, Europa 2, Amerikas 2 en uitspeelwedstrydwenner Die groepe is soos volg (in hakies is die ranglysplasing vóór die loting):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |title=England drawn to face Wales and Australia in pool stage |publisher=Itv.com |date=27 Mei 2011 |accessdate=13 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513091855/http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |archive-date=13 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/dec/03/rugby-world-cup-draw-2015 |title=Wales make cheeky offer to host England at 2015 Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{NZLru}} <small>(1)</small> * {{RSAru}} <small>(2)</small> * {{AUSru}} <small>(3)</small> * {{FRAru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{ENGru}} <small>(5)</small> * {{IRLru}} <small>(6)</small> * {{SAMru}} <small>(7)</small> * {{ARGru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{WALru}} <small>(9)</small> * {{ITAru}} <small>(10)</small> * {{TGAru}} <small>(11)</small> * {{SCOru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Amerikas 1 ({{CANru}}) * Asië 1 ({{JPNru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Oseanië 1 ({{FIJru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Amerikas 2 ({{USAru}}) * Europa 2 ({{ROMru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{URUru}}) }} |} Ná die loting op 3 Desember 2012 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20572822 |title=Rugby World Cup: Wales, Ireland, England and Scotland learn fate |publisher=[[BBC]] |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hulle groep in [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]]).</ref><br /> {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2011 is Engeland die gasheer en sou die land op grond daarvan gekwalifiseer het.</ref><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<br /> {{URUru}} | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<br /> {{USAru}} | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{NAMru}} | {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{CANru}}<br /> {{ROMru}} |} === Groepfase === [[Lêer:Cardiff Castle rugby ball 2015 RWC.jpg|duimnael|’n Reuse rugbybal, ''Match XV'' – die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2015 – by die Cardiff-kasteel in Wallis op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] [[Lêer:RUGBY WORLD CUP 2015 (17844444888).jpg|duimnael|[[Land Rover]], borg van die Rugbywêreldbeker 2015, by die aanbieding van die [[Webb Ellis-beker]]]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003, 2007 en 2011 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het drie regstreekse kwalifiseerders van die Rugbywêreldbeker 2011 bevat, met die ander twee plekke wat deur die kwalifiseringstelsel gevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |title=Tournament Rules |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928072157/https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |archive-date=28 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby gehad het (soos gepubliseer op 12 Oktober 2015) die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2015-effek op 2019-kwalifisering === Soos tydens die rugbywêreldbekertoernooie van 2007 en 2011 het die beste drie spanne in elke groep regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 2019 in Japan gekwalifiseer. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Frankryk, Georgië, Ierland, Italië, Japan, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == [[Lêer:Victoria Place - Rugby World Cup 2015 Official Store.jpg|duimnael|Amptelike 2015 Rugbywêreldbeker-winkel]] Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2015 is in vyf fases verdeel. Die eerste-fase-kaartjies is op 1 Januarie 2014 vrygestel toe oorsese aanhangers die geleentheid gebied is om verskeie kaartjiepakkette aan te skaf. Op 1 Februarie 2014 is gasvryheidspakkette vrygestel. In Mei en Junie dieselfde jaar is aanhangers die geleentheid gegee om kaartjies by rugbyklubs te koop. In September 2014 is met die algemene kaartjieverkoop begin en vanaf November 2014 is in die laaste fase die oorblywende kaartjies vrygestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |title=2.3 million tickets for Rugby World Cup 2015 |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 November 2013 |accessdate=3 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203034714/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober 2014 is daar aangekondig dat daar reeds 950&nbsp;000 van die 2,4 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29736815 |title=Rugby World Cup 2015: Sales reached 950,000 in September |publisher=[[BBC]] |date=23 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar 2,47 miljoen kaartjies verkoop, wat die 2007-toernooi se 2,25 miljoen oorskry en die 2011-toernooi se 1,6 miljoen uitoorlê.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/business-34578804 |title=Rugby World Cup 2015 hailed as commercial success |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wêreldwye vennote van die toernooi was [[Heineken]], [[Land Rover]], [[Société Générale]], [[DHL]], [[Emirates]] en [[Mastercard]], en die amptelike borge sluit in [[Coca-Cola]], [[Canon]] en [[Toshiba]].<ref name=Sponsor_Family>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |title=RWC Sponsor Family |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=21 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141121073335/https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |archive-date=21 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[William Gilbert (rugby)|Gilbert]] het die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die ''Match XV''-wedstrydbal is deurgaans in die toernooi gebruik. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by rugbywêreldbekertoernooie voort nadat die maatskappy die ''Barbarian''- (1995), ''Revolution''- (1999), ''Xact''- (2003), ''Synergie''- (2007) en ''Virtuo''-balle (2011) vir vorige toernooie verskaf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/pages/rugbymemories |title=Gilbert Rugby Memories |publisher=Gilbert |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met Gilbert was die amptelike verskaffers [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], [[Clifford Chance]], [[Ernst & Young|EY]], [[Unilever|Dove]] en [[Duracell]].<ref name=Sponsor_Family /> == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === ’n Paneel van twaalf skeidsregters, sewe lynregters en vier televisieskeidsregters is vir die groepfase ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/65914 |title=Match officials announced for Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=7 April 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} JP Doyle <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} George Clancy <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} John Lacey <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Jérôme Garcès <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Pascal Gaüzère <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Romain Poite <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Glen Jackson <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Pollock <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Craig Joubert]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jaco Peyper]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Owens <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Argentinië}} Federico Anselmi <small>([[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Angus Gardner <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Mathieu Raynal <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Marius Mitrea <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mike Fraser <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Stuart Berry]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Leighton Hodges <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> ; Televisieskeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} George Ayoub <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Graham Hughes <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ben Skeen <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shaun Veldsman <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 31 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 31 Augustus 2015 aan Wêreldrugby voorgelê word. Nadat die span voorgelê is, kon ’n beseerde speler vervang word, maar so ’n speler is nie toegelaat om weer by die span aan te sluit nie. Daar was ook ’n uitstaanperiode van 48 uur voordat die nuwe speler toegelaat is om die veld in te neem. Gevolglik sal ’n plaasvervanger wat op die vooraand van ’n wedstryd in die span ingeroep is, nie toegelaat word om in daardie wedstryd te speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |title=The strict 48-hour rule Warren Gatland must abide by if Wales face a World Cup hooking crisis |publisher=Wales Online |author=Anthony Woolford |date=1 September 2015 |accessdate=11 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011144746/http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |archive-date=11 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2019. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2019 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland met 33–13 op Twickenham in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{AUSru}} |4||4||0||0||141||35||+106||17||1||'''17''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{WALru}} |4||3||0||1||111||62||+49||11||1||'''13''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{ENGru}} |4||2||0||2||133||75||+58||16||3||'''11''' |- |style="text-align:left;"|{{FIJru}} |4||1||0||3||84||101||–17||10||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{URUru}} |4||0||0||4||30||226||–196||2||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 35–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14184 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (2), [[Billy Vunipola]]<br />'''Doelskoppe:''' [[George Ford]], [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[George Ford]] (2), [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]], [[Ben Volavola]]<br />'''Kaart:''' [[Nikola Matawalu]] {{Geelkaart|13|23}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;015 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (Eng) | notas = [[Ben Youngs]] (Eng) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/90987 |title=Ben Youngs to win 50th cap in England's World Cup opener |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14185 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Samson Lee]], [[Cory Allen]] (3), [[Hallam Amos]], [[Gareth Davies]] (2), [[Justin Tipuric]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Priestland]] (7) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Felipe Berchesi]] (3) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;887 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Cory Allen]] (Wal) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275205.html |title=Wales vs. Uruguay: Weakened Wales still too strong for unknown Uruguay |publisher=ESPNscrum |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Cory Allen]] (Wal) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 28–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14186 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]] (2), [[Sekope Kepu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Tevita Kuridrani]] {{Geelkaart|73|80+}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Doelskop:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 67&nbsp;253 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[David Pocock]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 25–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14187 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Jonny May]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (7) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;129 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Biggar]] (Wal) | notas = Dit is die eerste keer sedert Frankryk se 12–17-nederlaag teen Argentinië tydens die 2007-toernooi wat die gasheer nie ’n groepwedstryd kon wen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |title= Wounded Wales turn the tables |publisher=ESPNscrum |date=26 September 2015 |accessdate=4 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004175001/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |archive-date=4 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 65–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14188 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sean McMahon]] (2), [[Joe Tomane]], [[Dean Mumm]], [[Henry Speight]], [[Ben McCalman]] (2), [[Drew Mitchell]] (2), [[Matt Toomua]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Quade Cooper]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Quade Cooper]] {{Geelkaart|15|25}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]] | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;605 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Sean McMahon]] (Aus) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Diego Magno]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Drew Mitchell]] word die eerste Australiese rugbyspeler wat twaalf rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/27/australia-uruguay-rugby-world-cup-match-report |title=Drew Mitchell breaks Australia tries record in trouncing of Uruguay |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Uruguay is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 23–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14189 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gareth Davies]], [[Scott Baldwin]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Vereniki Goneva]]<br />'''Doelskop:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ben Volavola]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;576 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = [[Taulupe Faletau]] en [[Dan Lydiate]] (albei Wal), asook [[Akapusi Qera]] (Fij) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * <span style="color:red">''Fidji is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 13–33 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14190 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Anthony Watsonn]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Owen Farrell]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Bernard Foley]] (2), [[Matt Giteau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (4) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;010 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Joe Launchbury]] (Eng) | notas = Dit is Australië se hoogste oorwinning oor Engeland in dié tyd in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/03/england-australia-rugby-world-cup-match-report |title=England put to the sword after Australia’s Bernard Foley cuts loose |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Australië en Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34413339 |title=England out of Rugby World Cup as Australia win 33–13 |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/oct/04/england-crash-out-of-rugby-world-cup |title=England crash out of Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Owen Gibson |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland word die eerste gasheer sedert Wallis in 1991,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3259951/THE-NUMBERS-GAME-Stuart-Lancaster-s-England-record-doesn-t-make-pretty-reading-Rugby-World-Cup-exit.html |title=THE NUMBERS GAME: Stuart Lancaster's England record doesn't make for pretty reading after the Rugby World Cup exit |publisher=[[Daily Mail]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |title=Beale, not Foley, to blame for England's early exit? |publisher=[[Reuters]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=20 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020210009/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die eerste Engelse span en die eerste voormalige kampioen wat nie tot die uitklopfase kon vorder nie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3258915/England-13-33-Wallabies-RWC-2015-Bernard-Foley-breaks-English-hearts-hosts-crash-Rugby-World-Cup.html |title=England 13–33 Australia: Bernard Foley breaks English hearts with two first-half tries as hosts are sent crashing out of the World Cup |publisher=[[Daily Mail]] |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 47–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14191 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]] (2), [[Nemia Kenatale]], [[Leone Nakarawa]], [[Tevita Cavubati]], [[Kini Murimurivalu]], [[Nemani Nadolo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nemani Nadolo]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|66|76}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Carlos Arboleya]], [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Doelskop:''' [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Strafdoel:''' [[Alejo Durán]]<br />'''Kaarte:''' [[Agustín Ormaechea]] {{Geelkaart|3|13}}, {{Rooikaart|0|66}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 30&nbsp;048 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Leone Nakarawa]] (Fij) | notas = [[Mario Sagario]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Agustín Ormaechea]] (Uru) ontvang in die 66ste minuut ’n rooikaart omdat hy woedend op die Fidjiaan [[Tevita Cavubati]] se drie gereageer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34440373 |title=Rugby World Cup 2015: Fiji 47–15 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Jonathan Jurejko |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 15–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14192 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (5)<br />'''Kaarte:''' [[Will Genia]] {{Geelkaart|57|67}}, [[Dean Mumm]] {{Geelkaart|60|70}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Alex Cuthbert]] {{Geelkaart|77|80+}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;863 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = Sedert Wallis se 6–0-oorwinning in 1947 is dit die eerste toetswedstryd tussen Australië en Wallis waarin albei spanne nie daarin kon slaag om ’n drie te druk nie.'' * ''Sedert Ierland se 2011-oorwinning oor Australië met 15–6 is dit die eerste rugbywêreldbekerwedstryd waarin albei spanne nie ’n drie kon druk nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 60–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14193 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Anthony Watson]] (2), [[Nick Easter]] (3), [[Henry Slade]], [[Jack Nowell]] (3), [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (4), [[George Ford]] | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]]<br />'''Kaart:''' [[Santiago Vilaseca]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stad Manchester-stadion]], [[Manchester]] | bywoning = 50&nbsp;778 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Nick Easter]] (Eng) | notas = [[Alejo Corral]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |title=Preview: England vs. Uruguay – Lancaster loosens up as hosts bow out |publisher=ESPNscrum |author=Michael Beattie |date=9 Oktober 2015 |accessdate=2 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802045538/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |archive-date=2 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Nick Easter]] en [[Jack Nowell]] (albei Eng) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Nick Easter word die oudste rugbyspeler in dié tyd wat ’n internasionale driekuns kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492568 |title=Rugby World Cup 2015: England 60–3 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (4).jpg|duimnael|Suid-Afrika klop die VSA met 64–0 op die Olimpiese stadion in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{RSAru}} |4||3||0||1||176||56||+120||23||4||'''16''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{SCOru}} |4||3||0||1||136||93||+43||14||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{JPNru}} |4||3||0||1||98||100||–2||9||0||'''12''' |- |style="text-align:left;" |{{SAMru}} |4||1||0||3||69||124||–55||7||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{USAru}} |4||0||0||4||50||156||–106||5||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 32–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14194 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Francois Louw]], [[Bismarck du Plessis]], [[Lood de Jager]], [[Adriaan Strauss]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Pat Lambie]] (2), [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Pat Lambie]], [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Coenie Oosthuizen]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Michael Leitch]], [[Ayumu Goromaru]], [[Karne Hesketh]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (5) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;290 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) | notas = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref name="RSAvJPN"/><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275111.html |title=Japan vs South Africa: Springboks hoping to start with a bang |publisher=ESPNscrum |author=Rob Bartlett |date=18 September 2015 |accessdate=21 Januarie 2024}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste nederlaag ooit teen ’n vlak-twee-span.'' * ''Dit is Japan se tweede oorwinning oor ’n [[SANZAAR]]-span. }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 25–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14195 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Nanai-Williams]], [[Ofisa Treviranus]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (4), [[Michael Stanley]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Chris Wyles]], [[Chris Baumann]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;178 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Nanai-Williams]] (Sam) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 45–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14196 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[John Hardie]], [[Mark Bennett]] (2), [[Tommy Seymour]], [[Finn Russell]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskop:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Kaart:''' [[Kotaro Matsushima]] {{Geelkaart|23|33}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;354 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Greig Laidlaw]] (Sko) | notas = [[Josh Strauss]] (Sko) het sy toetsdebuut gemaak. }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 46–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14197 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]] (3), [[Schalk Burger]], [[Schalk Brits]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]], [[Pat Lambie]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Michael Stanley]] (2) | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;526 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Handré Pollard]] (RSA) | notas = [[Adriaan Strauss]] (RSA) en [[Census Johnston]] (Sam) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''[[George Pisi|George]], [[Ken Pisi|Ken]] en [[Tusi Pisi]] (almal Sam) word die eerste drie broers wat tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd uitdraf.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/sep/26/south-africa-v-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=South Africa v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Barry Glendenning |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[JP Pietersen]] (RSA) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 39–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14198 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Visser]], [[Sean Maitland]], [[WP Nel]], [[Matt Scott]], [[Duncan Weir]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]], [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Stuart Hogg]], [[Finn Russell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Titi Lamositele]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (3) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;521 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Stuart Hogg]] (Sko) | notas = <span style="color:red">Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 5–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14200 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Paul Perez]]<br />'''Kaarte:''' [[Faifili Levave]] {{Geelkaart|16|26}}, [[Sakaria Taulafo]] {{Geelkaart|19|29}}, [[Filo Paulo]] {{Geelkaart|78|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Akihito Yamada]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (4) | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 29&nbsp;019 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = [[Atsushi Hiwasa]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit is Japan se hoogste oorwinning oor Samoa in dié tyd.'' * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 34–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14199 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Schalk Burger]], [[JP Pietersen]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Jannie du Plessis]] {{Geelkaart|34|44}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Tommy Seymour]]<br />'''Doelskop:''' [[Greig Laidlaw]]<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (2), [[Duncan Weir]]<br />'''Kaart:''' [[Greig Laidlaw]] {{Geelkaart|53|63}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;900 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Lood de Jager]] (RSA) | notas = [[Alasdair Dickinson]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 64–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14202 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian de Allende]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Bryan Habana]] (3), [[Bismarck du Plessis]], [[Francois Louw]] (2), [[Jesse Kriel]], [[Lwazi Mvovo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (4), [[Morné Steyn]] (3) | wegpunte = | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 54&nbsp;658 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Rudy Paige]] (RSA) en [[Joe Taufeteʻe]] (VSA) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Bryan Habana]] (RSA) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Bryan Habana word ná [[Jonah Lomu]] (NZL) die tweede rugbyspeler wat 15 rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref name="RSAvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34467962 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 64–0 USA |publisher=[[BBC]] |author=Matt Davis |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat vir die vierde keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte afstaan nie.''<ref name="RSAvUSA" /> * ''Dit is die Verenigde State se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref name="RSAvUSA" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903918/South-Africa-vs-USA-Rugby-World-Cup-live.html |title=South Africa 64 USA 0 – Springboks through to World Cup quarter-finals as Bryan Habana scores hat-trick |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 33–36 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14203 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tusi Pisi]], [[Manu Leiataua]], [[Rey Lee-Lo]], [[Motu Matu’u]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tusi Pisi]], [[Patrick Fa’apale]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Tommy Seymour]], [[John Hardie]], [[Greig Laidlaw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ryan Wilson]] {{Geelkaart|28|38}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 51&nbsp;982 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[John Hardie]] (Sko) | notas = [[Richie Gray]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Sean Lamont]] word die tweede Skotse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryde speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/sport/13840055.sean-lamont-far-best-scotland-rugby-team-played-not-underestimate-us/ |title=Sean Lamont: This is by far the best Scotland rugby team I've played in, do not underestimate us |publisher=The Herald |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Skotland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33721776 |title=Rugby World Cup: Samoa v Scotland |publisher=[[BBC]] |authors=Mike Henson, Jonathan Jurejko |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/10/scotland-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=Scotland v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{USAru-r}} | telling = 18–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14205 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Takudzwa Ngwenya]], [[Chris Wyles]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Eric Fry]] {{Geelkaart|61|71}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kotaro Matsushima]], [[Yoshikazu Fujita]], [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (3) | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;517 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = Japan word die eerste nie-vlak-een-span wat drie rugbywêreldbekerwedstryde kon wen.''<ref name="JPNvVSA" /> * ''Japan word ook die eerste span wat ondanks drie oorwinnings nie tot die uitklopfase kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA" /> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:15-09 RWC New Zealand vs Argentina 036 (21580002625).jpg|duimnael|Nieu-Seeland klop Argentinië met 26–16 op Wembley in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{NZLru}} |4||4||0||0||174||49||+125||25||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ARGru}} |4||3||0||1||179||70||+109||22||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{GEOru}} |4||2||0||2||53||123||–70||5||0||'''8''' |- |style="text-align:left;" |{{TGAru}} |4||1||0||3||70||130||–60||8||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{NAMru}} |4||0||0||4||70||174||–104||8||1||'''1''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 10–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14206 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fetu’u Vainikolo]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoel:''' [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Giorgi Tkhilaisjwili]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Merab Kwirikasjwili]] {{Geelkaart|73|80+}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;200 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = [[Sjalwa Soetiasjwili]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Fetu’u Vainikolo]] word die eerste Tongaanse rugbyspeler wat sy 14de drie druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34302591 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 10–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Merab Kwirikasjwili]] word die eerste Georgiese rugbyspeler wat in sy 85ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |title=Georgia spring first surprise by taking down Tonga |publisher=ESPNscrum |date=19 September 2015 |accessdate=27 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327024632/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Vasil Lobzhanidse]] word op 18 jaar en 340 dae die jongste rugbyspeler in dié tyd wat tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/92527 |title=Georgia introduce young blood into team to face Tonga |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 26–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14208 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Aaron Smith]], [[Sam Cane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Richie McCaw]] {{Geelkaart|30|40}}, [[Conrad Smith]] {{Geelkaart|37|47}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Guido Petti Pagadizábal]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Pablo Matera]] {{Geelkaart|10|20}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;019 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Brodie Retallick]] (NZL) | notas = Die gehoor van 89&nbsp;019 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/95779 |title=Record Rugby World Cup attendance at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland se beginspan is die mees ervare 15 spelers in dié tyd wat ’n rugbywêreldbekerwedstryd begin.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |title=All Blacks name most experienced ever XV to take on Pumas |publisher=[[Reuters]] |date=18 September 2015 |accessdate=26 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526035921/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Nieu-Seeland versuim vir die eerste keer om ’n bonuspunt aan te teken. }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 58–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14209 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Victor Vito]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Malakai Fekitoa]], [[Beauden Barrett]], [[Julian Savea]] (2), [[Ben Smith]], [[Codie Taylor]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Beauden Barrett]] (4), [[Colin Slade]]<br />'''Strafdoel:''' [[Beauden Barrett]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Johan Deysel]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Jaco Engels]] {{Geelkaart|57|67}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 51&nbsp;820 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Richie McCaw]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 17de rugbywêreldbekerwedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/24/new-zealand-namibia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand made to work for World Cup win by tough-tackling Namibia |publisher=[[The Guardian]] |author=Sean Ingle |date=24 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14211 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomás Lavanini]], [[Tomás Cubelli]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Santiago Cordero]] (2), [[Martín Landajo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (3), [[Marcelo Bosch]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Mamoeka Gorgodse]] {{Geelkaart|45|55}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;256 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Santiago Cordero]] (Arg) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 35–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14212 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Telusa Veainu]] (2), [[Jack Ram]] (2), [[Latiume Fosita]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Vunga Lilo]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Vunga Lilo]], [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[Jacques Burger]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3) | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 10&nbsp;103 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jack Ram]] (TGA) | notas = Tonga word die eerste span wat twee kapteins tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd benoem.'' * ''Namibië druk vir die eerste keer drie drieë tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="TGAvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34375765 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 35–21 Namibia |publisher=[[BBC]] |author=Brent Pilnick |date=29 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit was Tonga se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/tonga-claim-their-biggest-ever-rugby-world-cup-win-over-gutsy-but-winless-romania |title=Tonga claim their biggest-ever Rugby World Cup victory over gutsy but winless Romania |publisher=Planet Rugby |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Kurt Morath]] oortref [[Pierre Hola]] se vorige rekord van 317 punte en word Tonga se beste puntemaker.''<ref name="TGAvNAM" /> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 43–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14213 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Waisake Naholo]], [[Julian Savea]] (3), [[Dane Coles]], [[Kieran Read]], [[Malakai Fekitoa]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Beka Tsiklauri]]<br />'''Doelskop:''' [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Strafdoel:''' [[Lasja Malaghoeradse]] | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 69&nbsp;187 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/02/new-zealand-georgia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand beat Georgia to reach World Cup quarter-finals |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34405188 |title=Rugby World Cup 2015: New Zealand 43-10 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Phil Dawkes |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 45–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14215 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Joaquín Tuculet]], [[Juan Imhoff]], [[Nicolás Sánchez]], [[Julián Montoya]], [[Santiago Cordero]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kurt Morath]], [[Soane Tonga’uiha]]<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (2) | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 29&nbsp;124 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33720220 |title=Rugby World Cup: Argentina v Tonga |publisher=[[BBC]] |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="ARGvTGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/argentina-v-tonga-rugby-world-cup-live?filterKeyEvents=false&page=with%3Ablock-56112f23e4b02d70c46aa241 |title=Argentina v Tonga: Rugby World Cup – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Tonga is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="ARGvTGA" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NAMru-r}} | telling = 16–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14216 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaarte:''' [[Raoul Larson]] {{Geelkaart|45|55}}, [[Aranos Coetzee]] {{Geelkaart|50|60}}, [[Renaldo Bothma]] {{Geelkaart|51|61}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Jaba Bregwadse]] {{Geelkaart|35|45}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;156 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tinus du Plessis]] (Nam) | notas = [[Alexander Todua]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] oortref [[Jaco Coetzee]] se vorige rekord van 335 punte en word Namibië se beste puntemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34450575 |title=Rugby World Cup 2015: Namibia 16–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Neil Johnston |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die defensiewe bonuspunt is Namibië se eerste bonuspunt tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903922/Namibia-vs-Georgia-Rugby-World-Cup-live.html |title=Namibia 16 Georgia 17 – Mamuka Gorgodze leads Lelos to victory but Nambia claim first ever World Cup point |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 47–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14217 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Smith]], [[Tony Woodcock]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Sonny Bill Williams]], [[Sam Cane]], [[Ma’a Nonu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Kieran Read]] {{Geelkaart|38|48}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Paul Ngauamo]] {{Geelkaart|70|80}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;985 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = [[Ma’a Nonu]] word die sesde Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/09/new-zealand-v-tonga-rugby-world-cup-2015-live |title=New Zealand 47–9 Tonga: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Butler |date=9 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 64–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14218 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Juan Martín Hernández]], [[Matías Moroni]], [[Horacio Agulla]], [[Facundo Isa]], [[Lucas Noguera Paz]], [[Matías Alemanno]], [[Leonardo Senatore]], [[Julián Montoya]], [[Tomás Cubelli]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Santiago González Iglesias]] (4), [[Juan Pablo Socino]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Santiago González Iglesias]]<br />'''Kaart:''' [[Marcelo Bosch]] {{Geelkaart|53|63}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[JC Greyling]], [[Eugene Jantjies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (2)<br />'''Kaarte:''' [[J. C. Greyling]] {{Geelkaart|11|21}}, [[Tinus du Plessis]] {{Geelkaart|76|80+}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 30&nbsp;198 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Horacio Agulla]] (Arg) | notas = [[Martín Landajo]] (ARG) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Johnny Redelinghuys]] word die eerste Namibiese rugbyspeler wat in sy 50ste toetswedstryd speel. }} ==== Groep D ==== [[Lêer:Ireland vs Canada 2015 RWC (3).jpg|duimnael|Ierland klop Kanada op die Millennium-stadion in Cardiff met 50–7]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{IRLru}} |4||4||0||0||134||35||+99||16||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{FRAru}} |4||3||0||1||120||63||+57||12||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ITAru}} |4||2||0||2||74||88||–14||7||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{ROMru}} |4||1||0||3||60||129||–69||7||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{CANru}} |4||0||0||4||58||131||–73||7||2||'''2''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 50–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14220 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Seán O’Brien]], [[Iain Henderson]], [[Jonathan Sexton]], [[David Kearney]], [[Sean Cronin]], [[Rob Kearney]], [[Jared Payne]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonathan Sexton]] (3), [[Ian Madigan]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Kaart:''' [[Paul O’Connell]] {{Geelkaart|42|52}} | wegpunte = '''Drie:''' [[D.T.H. van der Merwe]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Kaart:''' [[Jamie Cudmore]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 68&nbsp;523 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jonathan Sexton]] (Irl) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 32–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14221 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rabah Slimani]], [[Nicolas Mas]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (5), [[Scott Spedding]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Giovanbattista Venditti]]<br />'''Doelskop:''' [[Tommaso Allan]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 76&nbsp;232 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Louis Picamoles]] (Fra) | notas = [[Martin Castrogiovanni]] word die eerste Italiaanse rugbyspeler wat in sy 114de toetswedstryd speel. }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 38–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14222 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sofiane Guitoune]] (2), [[Yannick Nyanga]], [[Wesley Fofana]], [[Gaël Fickou]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morgan Parra]] (3), [[Rory Kockott]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Valentin Ursache]]<br />'''Strafdoele:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Paulică Ion]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 50&nbsp;626 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Wesley Fofana]] (Fra) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 23–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14224 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Michele Rizzo]], [[Gonzalo Garcia]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Matt Evans]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;120 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[D.T.H. van der Merwe]] (Kan) | notas = [[Mauro Bergamasco]] (Ita) word ná [[Brian Lima]] (Sam) die tweede rugbyspeler wat tydens vyf agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooie verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/26/italy-canada-rugby-world-cup-match-report |title=Italy fire up their World Cup campaign with comeback win over Canada |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 44–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14225 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tommy Bowe]] (2), [[Keith Earls]] (2), [[Rob Kearney]], [[Chris Henry]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Ovidiu Tonița]]<br />'''Doelskop:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Strafdoel:''' [[Valentin Calafeteanu]]<br />'''Kaart:''' [[Minya Csaba Gál]] {{Geelkaart|61|71}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;267 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Keith Earls]] (Irl) | notas = Dit was die 300ste rugbywêreldbekerwedstryd.'' * ''Die gehoor van 89&nbsp;267 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/101616 |title=RWC 2015 breaks another record at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34369681 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 44–10 Romania |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 41–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14227 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Wesley Fofana]], [[Guilhem Guirado]], [[Rabah Slimani]], [[Pascal Papé]], [[Rémy Grosso]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (4), [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Aaron Carpenter]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Nanyak Dala]] {{Geelkaart|72|80+}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 28&nbsp;145 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Frédéric Michalak]] (Fra) | notas = [[Remy Grosso]] maak sy toetsbuiging vir Frankryk en druk sy eerste internasionale drie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34395554 |title=Rugby World Cup 2015: France 41–18 Canada |publisher=[[BBC]] |date=1 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 16–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14228 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Keith Earls]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Peter O’Mahony]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 53&nbsp;187 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Iain Henderson]] (Irl) | notas = <span style="color:green">Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34428715 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 16-9 Italy |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/ireland-v-italy-rugby-world-cup-2015-live |title=Ireland v Italy: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{CANru-r}} | telling = 15–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14229 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Jeff Hassler]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoel:''' [[Gordon McRorie]]<br />'''Kaart:''' [[Jebb Sinclair]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mihai Macovei]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Cătălin Fercu]] {{Geelkaart|20|30}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 27&nbsp;153 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jeff Hassler]] (Kan) | notas = [[Mihai Lazăr]] en [[Valentin Popîrlan]] (albei Rom) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''Roemenië behaal die grootste terugkeer in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |title=Vlaicu completes dramatic comeback for Romania |publisher=ESPNscrum |date=6 Oktober 2015 |accessdate=18 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218203725/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |archive-date=18 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 32–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14231 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Leonardo Sarto]], [[Edoardo Gori]], [[Tommaso Allan]], [[Alessandro Zanni]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Adrian Apostol]] (2), [[Valentin Popîrlan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Johan van Heerden]] {{Geelkaart|16|26}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;450 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Edoardo Gori]] (Ita) | notas = [[Tudorel Bratu]] (Rom) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Andrei Rădoi]] (Rom) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 9–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14232 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]] (2), [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Kearney]], [[Conor Murray]]<br />'''Doelskop:''' [[Ian Madigan]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (2), [[Ian Madigan]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 72&nbsp;163 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Seán O’Brien]] (Irl) | notas = [[Louis Picamoles]] (Fra) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} === Uitklopfase === [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Eindrondte | RD1-header01 = 17 Oktober – Twickenham | RD1-team01 = '''{{RSAru}}''' | RD1-score01 = '''23''' | RD1-team02 = {{WALru}} | RD1-score02 = 19 | RD1-header02 = 17 Oktober – Millennium | RD1-team03 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score03 = '''62''' | RD1-team04 = {{FRAru}} | RD1-score04 = 13 | RD1-header03 = 18 Oktober – Millennium | RD1-team05 = {{IRLru}} | RD1-score05 = 20 | RD1-team06 = '''{{ARGru}}''' | RD1-score06 = '''43''' | RD1-header04 = 18 Oktober – Twickenham | RD1-team07 = '''{{AUSru}}''' | RD1-score07 = '''35''' | RD1-team08 = {{SCOru}} | RD1-score08 = 34 | RD2-header01 = 24 Oktober – Twickenham | RD2-team01 = {{RSAru}} | RD2-score01 = 18 | RD2-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score02 = '''20''' | RD2-header02 = 25 Oktober – Twickenham | RD2-team03 = {{ARGru}} | RD2-score03 = 15 | RD2-team04 = '''{{AUSru}}''' | RD2-score04 = '''29''' | RD3-header01 = 31 Oktober – Twickenham | RD3-team01 = '''{{NZLru}}''' | RD3-score01 = '''34''' | RD3-team02 = {{AUSru}} | RD3-score02 = 17 | RD3-header02 = 30 Oktober – Olimpiese Stadion | RD3-team03 = '''{{RSAru}}''' | RD3-score03 = '''24''' | RD3-team04 = {{ARGru}} | RD3-score04 = 13 }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 23–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14226 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fourie du Preez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Biggar]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 79&nbsp;572 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Schalk Burger]] (RSA) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 62–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14230 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Brodie Retallick]], [[Nehe Milner-Skudder]], [[Julian Savea]] (3), [[Jerome Kaino]], [[Kieran Read]], [[Tawera Kerr-Barlow]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (7)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Louis Picamoles]]<br />'''Doelskop:''' [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]], [[Morgan Parra]]<br />'''Kaart:''' [[Louis Picamoles]] {{Geelkaart|47|57}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 71&nbsp;619 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Julian Savea]] (NZL) | notas = Dit is die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62–13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat nege drieë tydens ’n uitklopwedstryd druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3277418/All-Blacks-62-13-France-Les-Bleus-given-nine-try-masterclass-champions-set-Rugby-World-Cup-semi-final-South-Africa.html |title=All Blacks 62–13 France: Les Bleus given a nine-try masterclass as champions set up Rugby World Cup semi-final with South Africa |publisher=[[Daily Mail]] |author=Matt Lawton |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Julian Savea word ná [[Jonah Lomu]] (albei NZL) en [[Bryan Habana]] (RSA) die derde rugbyspeler wat agt rugbywêreldbekerdrieë druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/73124508/rugby-world-cup-julian-savea-shrugs-off-jonah-lomu-comparison |title=Rugby World Cup: Julian Savea shrugs off Jonah Lomu comparison |publisher=Stuff |author=Toby Robson |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 13:00 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 20–43 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14223 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Luke Fitzgerald]], [[Jordi Murphy]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Matías Moroni]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Joaquín Tuculet]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ramiro Herrera]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 72&nbsp;316 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit is Argentinië se eerste oorwinning oor Ierland sedert hulle 30–15-oorwinning tydens die 2007-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34561309 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 20–43 Argentina |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Argentinië se hoogste oorwinning in dié tyd oor Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/18/ireland-argentina-rugby-world-cup-quarter-final-joe-schmidt |title=Ireland 20–43 Argentina: how World Cup quarter-final was won and lost |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 35–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14219 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Ashley-Cooper]], [[Drew Mitchell]] (2), [[Michael Hooper]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Peter Horne]], [[Tommy Seymour]], [[Mark Bennett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Sean Maitland]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 77&nbsp;110 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Matt Giteau]] (Aus) | notas = [[Fraser Brown]] en [[Tim Swinson]] (albei Sko) is oorspronklik in die beginspan benoem, maar nadat [[Ross Ford]] en [[Jonny Gray]] se skorsings vir drie wedstryde opgehef is, is hulle enkele minute voor afskop van die wedstryd in die beginspan benoem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/114956 |title=Ross Ford and Jonny Gray back in Scotland starting team |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Matt Giteau]] en [[Stephen Moore]] word die sewende en agtste Australiese rugbyspelers onderskeidelik wat in hulle 100ste toetswedstryd speel.'' * ''Die 34 punte is die meeste wat Skotland in dié tyd teen Australië kon aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/18/australia-v-scotland-rugby-world-cup-2015-live |title=Australia v Scotland: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná die wedstryd het Wêreldrugby ’n verklaring oor skeidsregter Craig Joubert se omstrede toekenning van ’n laat strafdoel vir Australië uitgereik. Die verslag het tot die gevolgtrekking gekom dat hoewel Joubert destyds nie die televisiewedstrydbeampte kon geraadpleeg het nie, sy besluit in werklikheid verkeerd was, aangesien die herhaling gewys het dat die Australiese Nick Phipps die bal gespeel het voordat die Skot Jon Welsh dit ontvang het. Die regte oproep moes ’n skrum vir Australië vir die oorspronklike klopjag gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/115761 |title=World Rugby Statement: Match officials’ performance review (Australia v Scotland) |publisher=rugbyworldcup.com |date=19 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 18–20 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14214 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5), [[Patrick Lambie]]<br />'''Kaart:''' [[Bryan Habana]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Jerome Kaino]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Jerome Kaino]] {{Geelkaart|39|49}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;090 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Smith]] (NZL) | notas = Nieu-Seeland word die eerste span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1987-, 1995- en 2011-eindstryde verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34594462 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 18–20 New Zealand |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=24 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Australië in 2003 en Engeland in 2007 word Nieu-Seeland ook die derde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal.'' * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 13 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.<ref name="auto">{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-unchanged-final |title=Rugby: All Blacks unchanged for final |publisher=Otago Daily Times |date=30 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 15–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14210 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Tomás Lavanini]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Simmons]], [[Adam Ashley-Cooper]] (3)<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;025 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) | notas = [[Michael Hooper]] word ná slegs 3 jaar en 140 dae ná sy toetsdebuut die vinnigste rugbyspeler wat in sy 50ste wedstryd speel en ook die jongste Australiese rugbyspeler wat dié mylpaal bereik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-wallabies-flanker-michael-hooper-brings-up-his-50th-test-against-argentina/news-story/3ae74012fc93bd5a67c0c144a002b9fe |title=Rugby World Cup: Wallabies flanker Michael Hooper brings up his 50th Test against Argentina |publisher=Fox Sports Australia |author=Iain Payten |date=23 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[James Slipper]] word die eerste Australiese [[stut]] wat in sy 73ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/five-key-matchups-between-the-wallabies-and-argentina-in-the-rugby-world-cup-semifinal/news-story/4528b66b17114e12d51b0767ba905f72 |title=Rugby World Cup 2015 semi-final: five key match-ups between the Wallabies and Argentina |publisher=Fox Sports |author=Christy Doran |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Ná Nieu-Seeland een dag vroeër word Australië die tweede span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1991-, 1999- en 2003-eindstryde verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34616563 |title=Rugby World Cup: Australia beat Argentina to reach final |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 30 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (GMT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 24–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14204 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]], [[Eben Etzebeth]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Juan Pablo Orlandi]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Kaart:''' [[Tomás Cubelli]] {{Geelkaart|5|15}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], Londen | bywoning = 55&nbsp;925 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Patrick Lambie]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/Rugby/WorldCup/Habana-praises-50-Test-cap-Lambie-20151031 |title=Habana praises 50-Test cap Lambie |publisher=[[Nuus24]] |author=Garrin Lambley |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 31 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (GMT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 34–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14201 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nehe Milner-Skudder]], [[Ma’a Nonu]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Ben Smith]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;125 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Carter]] (NZL) | notas = Sedert die 1995-eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika is dit die tweede wat tussen twee spanne van die Suidelike Halfrond beslis is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/european-sides-on-high-alert-of-last-eight-exodus-at-rugby-world-cup-1.26066 |title=European sides on high alert of last-eight exodus at Rugby World Cup |publisher=The National |author=Geoffrey Riddle |date=16 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat sy wêreldtitel verdedig en sy derde titel inpalm.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11967573/Its-official-this-New-Zealand-side-are-the-greatest-rugby-union-team-ever.html |title=It's official – this New Zealand side are the greatest rugby union team ever |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Paul Hayward |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Nieu-Seeland die titel oorsee kon wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3298198/New-Zealand-34-17-Australia-Blacks-claim-record-Rugby-World-Cup-crown-tries-Nehe-Milner-Skudder-Ma-Nonu-Beauden-Barrett-settle-Southern-hemisphere-final.html |title=New Zealand 34–17 Australia: All Blacks claim record third Rugby World Cup crown as tries from Nehe Milner-Skudder, Ma’a Nonu and Beauden Barrett settle all-Southern hemisphere final |publisher=[[Daily Mail]] |author=Oliver Holt |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die 51 aangetekende punte is die meeste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''[[Ben Smith]] (NZL) word die eerste rugbyspeler wat ’n geelkaart in ’n eindstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-2023-final-south-africa-beat-new-zealand-yellow-cards-history-news-reaction-sam-cane-red-card/news-story/ce3561c1132f739aac942b0299b2cf53 |title=‘Honestly fed up’: Ex-All Blacks rage at refs after card frenzy turns RWC final ‘boring as hell’ |publisher=Fox Sports |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal (NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 14 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.''<ref name="auto" /> * ''14 Nieu-Seelandse rugbyspelers sluit by vyf Australiërs en een Suid-Afrikaner aan as tweemalige rugbywêreldbekerkampioene. Richie McCaw word die eerste kaptein wat twee rugbywêreldbekertoernooie wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/the-legendary-list-of-two-time-rugby-world-cup-winners |title=The LEGENDARY list of two-time Rugby World Cup winners |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=14 November 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland wen die Rugbywêreldbeker 2015 sonder ’n verlore wedstryd. }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2015 |- |align=center|'''{{NZLru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2015.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623084405/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2015: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || C || 7 || 7 || 0 || 0 || 290 || 39 || 28 || 11 || 2 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || A || 7 || 6 || 0 || 1 || 222 || 28 || 17 || 16 || 0 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || B || 7 || 5 || 0 || 2 || 241 || 26 || 15 || 25 || 2 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || C || 7 || 4 || 0 || 3 || 250 || 27 || 23 || 21 || 2 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || D || 5 || 4 || 0 || 1 || 154 || 18 || 14 || 12 || 0 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || D || 5 || 3 || 0 || 2 || 133 || 13 || 13 || 14 || 0 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 170 || 17 || 14 || 19 || 0 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || A || 5 || 3 || 0 || 2 || 130 || 12 || 11 || 15 || 1 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || B || 4 || 3 || 0 || 1 || 98 || 9 || 7 || 13 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 133 || 16 || 10 || 10 || 1 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 74 || 7 || 6 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 53 || 5 || 5 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 84 || 10 || 8 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 70 || 8 || 3 || 8 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 69 || 7 || 5 || 10 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 60 || 7 || 5 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || C || 4 || 0 || 0 || 4 || 70 || 8 || 6 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{CANru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 58 || 7 || 4 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{USAru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 50 || 5 || 2 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{URUru}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 30 || 2 || 1 || 6 || 0 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2439 || 271 || 197 || 224 || 8 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] | 97 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Handré Pollard]] | 93 |- |rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Bernard Foley]] |rowspan="2"| 82 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dan Carter]] |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Greig Laidlaw]] | 79 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Ayumu Goromaru]] | 58 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Dan Biggar]] | 56 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Italië}} [[Tommaso Allan]] | 44 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] | 43 |- | 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 40 |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 8 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Nehe Milner-Skudder]] | 6 |- |rowspan="4"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bryan Habana]] |rowspan="4"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Gareth Davies]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[JP Pietersen]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Juan Imhoff]] |- |rowspan="4"| 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Ashley-Cooper]] |rowspan="4"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Drew Mitchell]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Kanada}} [[D.T.H. van der Merwe]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Tommy Seymour]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2015]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Simon Barclay |title=Rugby World Cup 1987–2015: Complete Match Results & Statistics |publisher=Silverthorn Publishing |year=2015 |isbn=978-1-326-46806-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2015 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2015}} * {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview Amptelike Rugbywêreldbekerwebwerf] * {{en}} [http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/series/164205.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPNscrum * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/164205/season/2015 Rugby World Cup Standings – 2015] * {{en}} [http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees Rugbywêreldbekerskeidsregters] by RugbyRefs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401160106/http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees |date=1 April 2015}} * {{en}} {{IMDb-titel|3055036|2015 Rugby World Cup}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2015}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2015}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Wallis]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Engeland]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Wallis]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2015]] [[Kategorie:Sport in 2015]] 0lx1oqa63zbuhy8v08j5ma9ug0a6xbq 2912121 2912120 2026-06-18T07:56:01Z Jcb 223 2912121 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2015.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Engeland}}<br />{{vlagland|Wallis}} | datums = 18 September – 31 Oktober | nasies = 20 (96 kwalifiseer) | kampioen = {{NZLru}} | naaswenner = {{AUSru}} | derdeplek = {{RSAru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 2477805 | drieë = 271 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] (97)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/stats/players?metric=points&event=1238 |title=Rugby World Cup 2015: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] (8)<ref name="Most_Tries">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/stats/players?metric=tries&event=1238 |title=Rugby World Cup 2015: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2015''' ([[Engels]]: ''2015 Rugby World Cup''; [[Wallies]]: ''Cwpan Rygbi’r Byd 2015'') is van 18 September tot 31 Oktober 2015 in [[Engeland]] en [[Wallis]] beslis. Dit was die agtste [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die vierde in die [[Noordelike Halfrond]]. Engeland het voorheen tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] as medegasheer opgetree; albei toernooie is saam met die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] [[Frankryk]], [[Ierland]], [[Skotland]] en Wallis aangebied. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003, 2007 en 2011 het onveranderd gebly en 20 nasionale [[rugby]]spanne het aan die Rugbywêreldbeker 2015 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2011-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis was daar geen debutante nie. Tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] gekwalifiseer het. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2015 is Nieu-Seeland, Australië, Suid-Afrika en Ierland as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/2576356-rugby-world-cup-2015-odds-betting-tips-group-stage-scenarios-and-predictions |title=Rugby World Cup 2015: Odds and Group-Stage Scenarios |publisher=Bleacher Report |author=Trevor Murray |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die verdedigende kampioen Nieu-Seeland het die eindstryd op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] in [[Londen]] teen Australië met 34–17 gewen en sodoende sy derde wêreldtitel ingepalm. Daarmee het Nieu-Seeland die eerste nasionale rugbyspan geword wat die beker kon verdedig en ook vir ’n derde keer kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens was dit die tweede eindstryd in die toernooigeskiedenis wat twee spanne van die [[Suidelike Halfrond]] gesien het, ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]], en die eerste halfeindrondte sonder spanne van die Noordelike Halfrond.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |title=Rugby World Cup 2015: Rugby Championship downs Six Nations |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 Oktober 2015 |accessdate=15 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015112717/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |archive-date=15 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twickenham het ná [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] die tweede rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die [[Rugbywêreldbeker 1991|1991-toernooi]] – gehuisves het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/ground/16145.html |title=Twickenham Stadium |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Suid-Afrika het in die derde en Argentinië in die vierde plek geëindig. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Die wedstryd tussen Japan en Suid-Afrika tydens die openingsnaweek, waarin Japan die beslissende [[Drie (sport)|drie]] in [[ekstra tyd]] teen die gunsteling Suid-Afrika kon druk, word algemeen as die “grootste ontsteltenis” in die rugbygeskiedenis beskou.<ref name="RSAvJPN">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |author=Rob Stevens |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens het dié toernooi van die begin af baie media-aandag geniet. Die gasheer Engeland is ná nederlae teen Wallis en Australië reeds in die groepfase uitgeskakel; dit was die eerste keer in die toernooigeskiedenis wat ’n nominale gasheer nie tot die uitklopfase kon vorder nie. Daarbenewens was Japan, as gevolg van minder bonuspunte, die eerste span met drie oorwinnings wat nie tot die kwarteindrondte kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/11/usa-japan-rugby-world-cup-match-report |title=Japan sign off with third win of the tournament by beating the USA |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref name="JPNvVSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492412 |title=Rugby World Cup 2015: Japan beat USA in final pool game |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met meer as vier miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2015 die mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi in dié tyd. Altesaam is daar sowat 2,47 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 51&nbsp;621 toeskouers gelok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2015/ |title=2015 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://pulse-static-files.s3.amazonaws.com/worldrugby/document/2016/05/24/8a6dcadc-8da6-4cc1-8d89-b324614cefa4/Rugby_World_Cup_-_Post_event_Final_Report_(low_res).pdf |title=The economic impact of Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Toewysing == [[Lêer:Rwc15 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2015]] Die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby (tot 2014: Internasionale Rugbyraad) het tot op 15 Augustus 2008 vir bode van belangstellende lande wat die Rugbywêreldbeker 2015 of Rugbywêreldbeker 2019 wou aanbied tyd gegee. Tot op hierdie datum was slegs ’n formele verklaring sonder gedetailleerde planne voldoende. ’n Rekord van tien lande het vervolgens hulle belangstelling vir een van die twee toernooie aangekondig: [[Australië]], Engeland, [[Ierland]], [[Italië]], [[Jamaika]], Japan, [[Rusland]], [[Skotland]], [[Suid-Afrika]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 & 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Van hierdie tien lande het ses hulle kandidatuur in die eerste helfte van 2009 teruggetrek. Engeland, Italië, Japan en Suid-Afrika was vervolgens die moontlike kandidaatlande; met Engeland en Japan as gunstelinge.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8126952.stm |title=England set to get 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Rugbyraad wat op 28 Julie 2009 in [[Dublin]] gehou is, is die Rugbywêreldbeker 2015 aan Engeland toegeken, terwyl die Rugbywêreldbeker 2019 aan Japan toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5925771/England-to-host-2015-Rugby-World-Cup-with-Japan-chosen-for-2019.html |title=England to host 2015 Rugby World Cup with Japan chosen for 2019 |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Steve Wilson |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8170488.stm |title=England will host 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Engeland was daarmee vir die tweede keer ná [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] (nominale) gasheer van ’n rugbywêreldbekertoernooi. Die Rugbywêreldbeker 2015 het tot die [[Verenigde Koninkryk]] se “Dekade van Sport” met groot sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2012]] en [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], [[Statebondspele]] 2014 in [[Glasgow]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] (wat egter aan Rusland toegewys is) en [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis behoort.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/5926689/England-2015-will-be-best-Rugby-World-Cup-ever-says-RFU-chief-Francis-Baron.html |title=England 2015 will be best Rugby World Cup ever, says RFU chief Francis Baron |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |title=World Athletics Championships 2017 the latest addition to Britain's golden decade of sport |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Josie Ensor |date=11 November 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |title=Golden decade of sport in Britain starts now |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Andrew Baker |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Naas die nominale gasheer Engeland, wat ook met sy deelname aan die kwarteindrondte van die Rugbywêreldbeker 2011 gekwalifiseer het, het ook die ander sewe deelnemers aan die kwarteindrondte en die vier derdeplek-spanne van die 2011-groepfase vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer. Vervolgens is agt van die 20 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering uitgespeel. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk is vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika, Asië en Oseanië. Die oorblywende plek is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/49725/the-road-to-rugby-world-cup-2015 |title=The road to Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Desember 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 96 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Engeland en Wallis. Die volgende spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer: Engeland as gasheer en kwarteindrondtespan 2011, Nieu-Seeland as verdedigende kampioen, Frankryk as naaswenner en Australië as derde plek in 2011, Wallis as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Ierland, Suid-Afrika en Argentinië, asook die derde plekke in die groepfase Skotland, Samoa, Tonga en Italië. In Augustus 2013 het [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met ’n algehele telling van 40–20 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nationalpost.com/sports/canada-qualifies-for-2015-rugby-world-cup-with-win-over-u-s |title=Canada qualifies for 2015 Rugby World Cup with win over U.S. |publisher=National Post |date=24 Augustus 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Amerikas 2 is in Maart die volgende jaar gevul toe die Verenigde State [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] met ’n algehele telling van 59–40 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In dieselfde maand het [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1 gekwalifiseer en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] as Europa 2.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2012%2F14 |title=European Nations Cup 2012–2014 – Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twee maande later het [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] die enigste Asiatiese toekenning gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tokyoweekender.com/art_and_culture/entertainment-art_and_culture/sports-fitness/japan-clinches-spot-in-the-2015-rugby-world-cup/ |title=Japan Clinches Spot in the 2015 Rugby World Cup |publisher=Tokyo Weekender |author=Alec Jordan |date=27 Mei 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Junie 2014 is [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] bevestig as as kwalifiseerder van Oseanië as Oseanië 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/28065735 |title=RWC 2015: Fiji face Wales & England in World Cup Pool A |publisher=[[BBC]] |date=28 Junie 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Een maand later het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir sy vyfde agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer toe die span die Afrikabeker met ’n beter punteverskil beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Uruguay het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] met ’n algehele telling van 57–49 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die finale toernooi gekwalifiseer. Dieselfde 20 lande het ook aan die toernooi in 2003 deelgeneem. Uruguay, wat Rusland vervang het, is die enigste verandering in die 20-span-lys van die Rugbywêreldbeker 2011. [[Lêer:World Map 2015 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 96 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2011-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{ENGru}} |'''Nominale gasheer''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{AUSru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |A |- |{{FRAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{IRLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{ITAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{NZLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{SAMru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |B |- |{{SCOru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{TGAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{WALru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |A |- |{{FIJru}} |Oseanië 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Vierde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{JPNru}} |Asië 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |- |{{CANru}} |Amerikas 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |D |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{ROMru}} |Europa 2 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{URUru}} |Uitspeelwenner |Derde |[[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{USAru}} |Amerikas 2 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |} == Stadions == [[Lêer:Old Trafford inside 20060726 1.jpg|duimnael|Anders as oorspronklik beplan kon Manchester se Old Trafford tydens die Rugbywêreldbeker 2015 nie gebruik word nie]] Ná die besluit van die Internasionale Rugbyraad op 28 Julie 2009 is die voorgestelde stadions vir die toernooi bekendgestel. Op 2 Mei 2013 is die finale plekke saam met die toernooiformaat bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2066509.html |title=RWC 2015 venues and schedule announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Mei 2013 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111033040/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2066509.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Elf stadions is in Engeland gekies, terwyl die [[Millenium-stadion]] in Wallis geleë is. Reeds in 2011 het die IRR die gebruik van die Millenium-stadion weens sy kapasiteit en ligging goedgekeur, ondanks die feit dat dit buite die gasheerland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/wales/rugby/story/140367.html |title=Millennium Stadium confirmed as RWC'15 venue |publisher=ESPNscrum |date=24 Mei 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Slegs twee plekke ([[Kingsholm-stadion]] en [[Sandy Park]]) is spesifiek vir rugby ontwerp; twee is nasionale rugbystadions ([[Twickenham-stadion|Twickenham]] en Millennium); twee is veeldoelig ([[Wembley-stadion|Wembley]] en [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]) en die ander sewe is sokkerstadions.<ref name="guide">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5926074/Rugby-World-Cup-guide-to-England-2015-stadiums.html |title=Rugby World Cup: guide to England 2015 stadiums |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Voorgestelde stadions wat nie die kortlys gemaak het nie, sluit in [[Stadium of Light]] in [[Sunderland]], [[Coventry Building Society Arena|Ricoh Arena]] in [[Coventry]], das [[St. Mary’s-stadion]] in [[Southampton]], [[Pride Park-stadion]] in [[Derby, Engeland|Derby]], [[Anfield]] in [[Liverpool]] en [[Ashton Gate-stadion]] in [[Bristol]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/9595617/Rugby-World-Cup-2015-long-list-of-potential-venues-named-but-Leicesters-Welford-Road-left-out.html |titel=Rugby World Cup 2015: long list of potential venues named – but Leicester's Welford Road left out |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=8 Oktober 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In April 2013 het [[Manchester United|Manchester United FC]] uit ’n ooreenkoms onttrek dat wedstryde op [[Old Trafford]] gespeel kan word. Die rede hiervoor is dat die stadion reeds bespreek was vir [[Rugby League]]-wedstryde en die Grand Finale daarvan en dat hulle nie die speeloppervlak beskadig wil hê nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2013/apr/02/manchester-united-snub-rugby-world-cup |title=Manchester United pass up chance to host Rugby World Cup over pitch fears |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=2 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met Rugby World Cup Limited wat graag wedstryde in Noordwes-Engeland wou sien, is [[Manchester City FC]] genader oor die verhuring van die [[Stad Manchester-stadion]] as plaasvervanger. Manchester City sou gasheer wou speel vir slegs een wedstryd gedurende die sokkerseisoen, twee minder as wat vir Old Trafford beplan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9970460/2015-Rugby-World-Cup-can-only-persuade-Manchester-City-to-host-one-game.html |title=2015 Rugby World Cup can only persuade Manchester City to host one game |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Ben Rumsby |date=3 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 2 Mei 2013 is die stadions vir die toernooi bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11082182/Rugby-World-Cup-2015-venues.html |title=Rugby World Cup 2015 venues |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=3 Junie 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twickenham was gasheer vir die eindstryd, die twee halfeindstryde, een kwarteindstryd en vier groepwedstryde, waaronder die openingswedstryd. Die Millennium-stadion het twee kwarteindstryde en ses groepwedstryde gekry en Wembley die vierde een. Die Londense Olimpiese Stadion het die bronseindstryd en vier groepwedstryde gehuisves. Al die ander stadions is vir groepwedstryde gebruik.<ref name="guide" /> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3| {{vlagikoon|Engeland}} [[Londen]], [[Groter Londen]] ! {{vlagikoon|Wallis}} [[Cardiff]], [[Wallis]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]], [[Tyne and Wear]] |- | [[Twickenham-stadion|Twickenham]] | [[Wembley-stadion|Wembley]] | [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]] | [[Millennium-stadion|Millennium]] | [[St. James’ Park]] |- | <small>{{Koördinate|51|27|22|N|0|20|30|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Twickenham-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|33|21|N|0|16|47|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Wembley-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|32|19|N|0|00|59|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Olimpiese Stadion (Londen)}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|40|N|3|11|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Millennium-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|54|58|32|N|1|37|18|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=St. James’ Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''82&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''90&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''54&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''74&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''52&nbsp;387''' |- | [[Lêer:Twickehnam Pitch.jpg|150px]] | [[Lêer:Wembley Stadium interior.jpg|150px]] | [[Lêer:London Olympic Stadium Interior - April 2012.jpg|150px]] | [[Lêer:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|150px]] | [[Lêer:St James Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! rowspan=10 colspan=3| {{Location map+ |Engeland |float=center |width=400 |length=800 |caption= |places= {{Location map~ |Engeland |lat=51.555862 |long=-0.279561 |label=<div style="font-size:70%;">[[Wembley-stadion|Wembley]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.555021 |long=-0.108528 |label=<div style="font-size:70%;">[[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]</div>|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=54.975556 |long=-1.621667 |label=[[St. James’ Park]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.777778 |long=-1.572222 |label=[[Elland Road]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.478056 |long=-3.1825 |label=[[Millennium-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.455999 |long=-0.341585 |label=<div style="font-size:70%;">[[Twickenham-stadion|Twickenham]]</div>|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.7008 |long=-3.7067 |label=[[Sandy Park]]|position=bottom}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.483056 |long=-2.200278 |label=[[Stad Manchester-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.871668 |long=-2.242778 |label=[[Kingsholm-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.009444 |long=-0.733333 |label=[[Stadion MK]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.620278 |long=-1.142222 |label=[[King Power-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.861822 |long=-0.083278 |label=[[Falmer-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.509167 |long=-1.884722 |label=[[Villa Park]]|position=left}} }} ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] |- | [[Stad Manchester-stadion]] | [[Villa Park]] |- | <small>{{Koördinate|53|28|59|N|2|12|1|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stad Manchester-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|52|30|33|N|1|53|5|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Villa Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''47&nbsp;805''' | Kapasiteit: '''42&nbsp;788''' |- | [[Lêer:Eastlands East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:Villa Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leicester]], [[Leicestershire]] |- | [[Elland Road]] | [[King Power-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|53|46|40|N|1|34|20|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Elland Road}}</small> | <small>{{Koördinate|52|37|13|N|1|8|32|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=King Power-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''37&nbsp;900''' | Kapasiteit: '''32&nbsp;262''' |- | [[Lêer:Elland Road, East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:The Walkers Stadium, Leicester - geograph.org.uk - 143206.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Milton Keynes]], [[Buckinghamshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Brighton]], [[Oos-Sussex]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Gloucester]], [[Gloucestershire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Exeter]], [[Devon]] |- | [[Stadion MK]] | [[Falmer-stadion]] | [[Kingsholm-stadion]] | [[Sandy Park]] |- | <small>{{Koördinate|52|00|34|N|00|44|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stadion MK}}</small> | <small>{{Koördinate|50|51|42|N|0|4|59.80|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Falmer-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|52|18|N|2|14|34|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Kingsholm-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|50|42|33.51|N|3|28|3.26|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Sandy Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''32&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;750''' | Kapasiteit: '''16&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''10&nbsp;744''' |- | [[Lêer:StadiumMKEnglandU21.jpg|150px]] | [[Lêer:Falmer Stadium - League debut.jpg|150px]] | [[Lêer:Kingsholm in 2007.jpg|150px]] | [[Lêer:Sandy park stadium exeter.jpg|150px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Calverley Street, Leeds (11th August 2015).jpg|duimnael|Calverley-straat in Leeds, Wes-Yorkshire, op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] Die Rugbywêreldbeker 2015 is oor 44 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 18 September 2015 afgeskop op Twickenham met die openingswedstryd tussen die nominale gasheer Engeland en Fidji. Die toernooi het geëindig by dieselfde stadion op 31 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Australië, waartydens die All Blacks die Webb Ellis-beker verdedig het. === Kalender === Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2015 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />18 ! scope=col |Sa<br />19 ! scope=col |So<br />20 ! scope=col |Ma<br />21 ! scope=col |Di<br />22 ! scope=col |Wo<br />23 ! scope=col |Do<br />24 ! scope=col |Vr<br />25 ! scope=col |Sa<br />26 ! scope=col |So<br />27 ! scope=col |Ma<br />28 ! scope=col |Di<br />29 ! scope=col |Wo<br />30 ! scope=col |Do<br />1 ! scope=col |Vr<br />2 ! scope=col |Sa<br />3 ! scope=col |So<br />4 ! scope=col |Ma<br />5 ! scope=col |Di<br />6 ! scope=col |Wo<br />7 ! scope=col |Do<br />8 ! scope=col |Vr<br />9 ! scope=col |Sa<br />10 ! scope=col |So<br />11 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 18 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />12 ! scope=col |Di<br />13 ! scope=col |Wo<br />14 ! scope=col |Do<br />15 ! scope=col |Vr<br />16 ! scope=col |Sa<br />17 ! scope=col |So<br />18 ! scope=col |Ma<br />19 ! scope=col |Di<br />20 ! scope=col |Wo<br />21 ! scope=col |Do<br />22 ! scope=col |Vr<br />23 ! scope=col |Sa<br />24 ! scope=col |So<br />25 ! scope=col |Ma<br />26 ! scope=col |Di<br />27 ! scope=col |Wo<br />28 ! scope=col |Do<br />29 ! scope=col |Vr<br />30 ! scope=col |Sa<br />31 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| bgcolor=#d6325b| '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 18 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 31 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Tate modern london 2001 02.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2015 het op 3 Desember 2012 in die Londense [[Tate Modern]] plaasgevind]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 lande wat in vier groepe van vyf spanne gedeel is met dieselfde formaat as wat in 2003, 2007 en 2011 gebruik is. Die loting vir die groepfase was op 3 Desember 2012, gedurende die kwalifisering, in die Londense [[Tate Modern]] waar die twaalf regstreekse kwalifiseerders in drie groepe gedeel is na aanleiding van hulle posisie op die IRR-ranglys. Die loting het plaasgevind ná die [[Noordelike Halfrond]] se [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] wat op 1 Desember klaar was en van die ranglys ná die toetsreeks gebruik gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |title=Top four settled for RWC 2015 pool draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 November 2012 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111034548/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9719286/Rugby-World-Cup-2015-draw-England-drawn-with-Wales-and-Australia-in-Group-of-death.html |title=Rugby World Cup 2015 draw: England drawn with Wales and Australia in 'Group of death' |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die loting se vroeë datum, drie jaar voor die toernooi, is gekritiseer en die wêreldbeheerliggaam het belowe om die volgende rugbywêreldbekertoernooi se loting nader aan die toernooi te laat plaasvind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/aug/18/rugby-world-cup-2019-draw |title=Rugby World Cup: draw for 2019 set to take place closer to tournament |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=18 Augustus 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2011 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die IRR-ranglys op 1 Desember 2012: * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die oorblywende twee groepe bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Oseanië 1, Europa 1, Asië 1 en Amerikas 1 * '''Groep 5:''' Afrika 1, Europa 2, Amerikas 2 en uitspeelwedstrydwenner Die groepe is soos volg (in hakies is die ranglysplasing vóór die loting):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |title=England drawn to face Wales and Australia in pool stage |publisher=Itv.com |date=27 Mei 2011 |accessdate=13 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513091855/http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |archive-date=13 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/dec/03/rugby-world-cup-draw-2015 |title=Wales make cheeky offer to host England at 2015 Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{NZLru}} <small>(1)</small> * {{RSAru}} <small>(2)</small> * {{AUSru}} <small>(3)</small> * {{FRAru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{ENGru}} <small>(5)</small> * {{IRLru}} <small>(6)</small> * {{SAMru}} <small>(7)</small> * {{ARGru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{WALru}} <small>(9)</small> * {{ITAru}} <small>(10)</small> * {{TGAru}} <small>(11)</small> * {{SCOru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Amerikas 1 ({{CANru}}) * Asië 1 ({{JPNru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Oseanië 1 ({{FIJru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Amerikas 2 ({{USAru}}) * Europa 2 ({{ROMru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{URUru}}) }} |} Ná die loting op 3 Desember 2012 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20572822 |title=Rugby World Cup: Wales, Ireland, England and Scotland learn fate |publisher=[[BBC]] |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hulle groep in [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]]).</ref><br /> {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2011 is Engeland die gasheer en sou die land op grond daarvan gekwalifiseer het.</ref><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<br /> {{URUru}} | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<br /> {{USAru}} | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{NAMru}} | {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{CANru}}<br /> {{ROMru}} |} === Groepfase === [[Lêer:Cardiff Castle rugby ball 2015 RWC.jpg|duimnael|’n Reuse rugbybal, ''Match XV'' – die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2015 – by die Cardiff-kasteel in Wallis op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] [[Lêer:RUGBY WORLD CUP 2015 (17844444888).jpg|duimnael|[[Land Rover]], borg van die Rugbywêreldbeker 2015, by die aanbieding van die [[Webb Ellis-beker]]]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003, 2007 en 2011 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het drie regstreekse kwalifiseerders van die Rugbywêreldbeker 2011 bevat, met die ander twee plekke wat deur die kwalifiseringstelsel gevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |title=Tournament Rules |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928072157/https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |archive-date=28 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby gehad het (soos gepubliseer op 12 Oktober 2015) die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2015-effek op 2019-kwalifisering === Soos tydens die rugbywêreldbekertoernooie van 2007 en 2011 het die beste drie spanne in elke groep regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 2019 in Japan gekwalifiseer. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Frankryk, Georgië, Ierland, Italië, Japan, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == [[Lêer:Victoria Place - Rugby World Cup 2015 Official Store.jpg|duimnael|Amptelike 2015 Rugbywêreldbeker-winkel]] Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2015 is in vyf fases verdeel. Die eerste-fase-kaartjies is op 1 Januarie 2014 vrygestel toe oorsese aanhangers die geleentheid gebied is om verskeie kaartjiepakkette aan te skaf. Op 1 Februarie 2014 is gasvryheidspakkette vrygestel. In Mei en Junie dieselfde jaar is aanhangers die geleentheid gegee om kaartjies by rugbyklubs te koop. In September 2014 is met die algemene kaartjieverkoop begin en vanaf November 2014 is in die laaste fase die oorblywende kaartjies vrygestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |title=2.3 million tickets for Rugby World Cup 2015 |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 November 2013 |accessdate=3 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203034714/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober 2014 is daar aangekondig dat daar reeds 950&nbsp;000 van die 2,4 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29736815 |title=Rugby World Cup 2015: Sales reached 950,000 in September |publisher=[[BBC]] |date=23 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar 2,47 miljoen kaartjies verkoop, wat die 2007-toernooi se 2,25 miljoen oorskry en die 2011-toernooi se 1,6 miljoen uitoorlê.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/business-34578804 |title=Rugby World Cup 2015 hailed as commercial success |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wêreldwye vennote van die toernooi was [[Heineken]], [[Land Rover]], [[Société Générale]], [[DHL]], [[Emirates]] en [[Mastercard]], en die amptelike borge sluit in [[Coca-Cola]], [[Canon]] en [[Toshiba]].<ref name=Sponsor_Family>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |title=RWC Sponsor Family |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=21 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141121073335/https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |archive-date=21 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[William Gilbert (rugby)|Gilbert]] het die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die ''Match XV''-wedstrydbal is deurgaans in die toernooi gebruik. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by rugbywêreldbekertoernooie voort nadat die maatskappy die ''Barbarian''- (1995), ''Revolution''- (1999), ''Xact''- (2003), ''Synergie''- (2007) en ''Virtuo''-balle (2011) vir vorige toernooie verskaf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/pages/rugbymemories |title=Gilbert Rugby Memories |publisher=Gilbert |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met Gilbert was die amptelike verskaffers [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], [[Clifford Chance]], [[Ernst & Young|EY]], [[Unilever|Dove]] en [[Duracell]].<ref name=Sponsor_Family /> == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === ’n Paneel van twaalf skeidsregters, sewe lynregters en vier televisieskeidsregters is vir die groepfase ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/65914 |title=Match officials announced for Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=7 April 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} JP Doyle <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} George Clancy <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} John Lacey <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Jérôme Garcès <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Pascal Gaüzère <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Romain Poite <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Glen Jackson <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Pollock <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Craig Joubert]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jaco Peyper]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Owens <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Argentinië}} Federico Anselmi <small>([[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Angus Gardner <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Mathieu Raynal <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Marius Mitrea <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mike Fraser <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Stuart Berry]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Leighton Hodges <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> ; Televisieskeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} George Ayoub <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Graham Hughes <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ben Skeen <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shaun Veldsman <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 31 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 31 Augustus 2015 aan Wêreldrugby voorgelê word. Nadat die span voorgelê is, kon ’n beseerde speler vervang word, maar so ’n speler is nie toegelaat om weer by die span aan te sluit nie. Daar was ook ’n uitstaanperiode van 48 uur voordat die nuwe speler toegelaat is om die veld in te neem. Gevolglik sal ’n plaasvervanger wat op die vooraand van ’n wedstryd in die span ingeroep is, nie toegelaat word om in daardie wedstryd te speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |title=The strict 48-hour rule Warren Gatland must abide by if Wales face a World Cup hooking crisis |publisher=Wales Online |author=Anthony Woolford |date=1 September 2015 |accessdate=11 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011144746/http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |archive-date=11 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2019. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2019 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland met 33–13 op Twickenham in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{AUSru}} |4||4||0||0||141||35||+106||17||1||'''17''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{WALru}} |4||3||0||1||111||62||+49||11||1||'''13''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{ENGru}} |4||2||0||2||133||75||+58||16||3||'''11''' |- |style="text-align:left;"|{{FIJru}} |4||1||0||3||84||101||–17||10||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{URUru}} |4||0||0||4||30||226||–196||2||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 35–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14184 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (2), [[Billy Vunipola]]<br />'''Doelskoppe:''' [[George Ford]], [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[George Ford]] (2), [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]], [[Ben Volavola]]<br />'''Kaart:''' [[Nikola Matawalu]] {{Geelkaart|13|23}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;015 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (Eng) | notas = [[Ben Youngs]] (Eng) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/90987 |title=Ben Youngs to win 50th cap in England's World Cup opener |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14185 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Samson Lee]], [[Cory Allen]] (3), [[Hallam Amos]], [[Gareth Davies]] (2), [[Justin Tipuric]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Priestland]] (7) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Felipe Berchesi]] (3) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;887 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Cory Allen]] (Wal) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275205.html |title=Wales vs. Uruguay: Weakened Wales still too strong for unknown Uruguay |publisher=ESPNscrum |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Cory Allen]] (Wal) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 28–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14186 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]] (2), [[Sekope Kepu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Tevita Kuridrani]] {{Geelkaart|73|80+}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Doelskop:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 67&nbsp;253 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[David Pocock]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 25–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14187 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Jonny May]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (7) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;129 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Biggar]] (Wal) | notas = Dit is die eerste keer sedert Frankryk se 12–17-nederlaag teen Argentinië tydens die 2007-toernooi wat die gasheer nie ’n groepwedstryd kon wen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |title= Wounded Wales turn the tables |publisher=ESPNscrum |date=26 September 2015 |accessdate=4 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004175001/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |archive-date=4 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 65–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14188 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sean McMahon]] (2), [[Joe Tomane]], [[Dean Mumm]], [[Henry Speight]], [[Ben McCalman]] (2), [[Drew Mitchell]] (2), [[Matt Toomua]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Quade Cooper]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Quade Cooper]] {{Geelkaart|15|25}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]] | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;605 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Sean McMahon]] (Aus) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Diego Magno]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Drew Mitchell]] word die eerste Australiese rugbyspeler wat twaalf rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/27/australia-uruguay-rugby-world-cup-match-report |title=Drew Mitchell breaks Australia tries record in trouncing of Uruguay |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Uruguay is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 23–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14189 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gareth Davies]], [[Scott Baldwin]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Vereniki Goneva]]<br />'''Doelskop:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ben Volavola]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;576 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = [[Taulupe Faletau]] en [[Dan Lydiate]] (albei Wal), asook [[Akapusi Qera]] (Fij) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * <span style="color:red">''Fidji is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 13–33 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14190 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Anthony Watsonn]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Owen Farrell]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Bernard Foley]] (2), [[Matt Giteau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (4) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;010 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Joe Launchbury]] (Eng) | notas = Dit is Australië se hoogste oorwinning oor Engeland in dié tyd in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/03/england-australia-rugby-world-cup-match-report |title=England put to the sword after Australia’s Bernard Foley cuts loose |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Australië en Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34413339 |title=England out of Rugby World Cup as Australia win 33–13 |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/oct/04/england-crash-out-of-rugby-world-cup |title=England crash out of Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Owen Gibson |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland word die eerste gasheer sedert Wallis in 1991,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3259951/THE-NUMBERS-GAME-Stuart-Lancaster-s-England-record-doesn-t-make-pretty-reading-Rugby-World-Cup-exit.html |title=THE NUMBERS GAME: Stuart Lancaster's England record doesn't make for pretty reading after the Rugby World Cup exit |publisher=[[Daily Mail]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |title=Beale, not Foley, to blame for England's early exit? |publisher=[[Reuters]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=20 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020210009/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die eerste Engelse span en die eerste voormalige kampioen wat nie tot die uitklopfase kon vorder nie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3258915/England-13-33-Wallabies-RWC-2015-Bernard-Foley-breaks-English-hearts-hosts-crash-Rugby-World-Cup.html |title=England 13–33 Australia: Bernard Foley breaks English hearts with two first-half tries as hosts are sent crashing out of the World Cup |publisher=[[Daily Mail]] |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 47–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14191 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]] (2), [[Nemia Kenatale]], [[Leone Nakarawa]], [[Tevita Cavubati]], [[Kini Murimurivalu]], [[Nemani Nadolo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nemani Nadolo]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|66|76}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Carlos Arboleya]], [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Doelskop:''' [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Strafdoel:''' [[Alejo Durán]]<br />'''Kaarte:''' [[Agustín Ormaechea]] {{Geelkaart|3|13}}, {{Rooikaart|0|66}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 30&nbsp;048 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Leone Nakarawa]] (Fij) | notas = [[Mario Sagario]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Agustín Ormaechea]] (Uru) ontvang in die 66ste minuut ’n rooikaart omdat hy woedend op die Fidjiaan [[Tevita Cavubati]] se drie gereageer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34440373 |title=Rugby World Cup 2015: Fiji 47–15 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Jonathan Jurejko |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 15–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14192 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (5)<br />'''Kaarte:''' [[Will Genia]] {{Geelkaart|57|67}}, [[Dean Mumm]] {{Geelkaart|60|70}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Alex Cuthbert]] {{Geelkaart|77|80+}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;863 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = Sedert Wallis se 6–0-oorwinning in 1947 is dit die eerste toetswedstryd tussen Australië en Wallis waarin albei spanne nie daarin kon slaag om ’n drie te druk nie.'' * ''Sedert Ierland se 2011-oorwinning oor Australië met 15–6 is dit die eerste rugbywêreldbekerwedstryd waarin albei spanne nie ’n drie kon druk nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 60–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14193 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Anthony Watson]] (2), [[Nick Easter]] (3), [[Henry Slade]], [[Jack Nowell]] (3), [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (4), [[George Ford]] | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]]<br />'''Kaart:''' [[Santiago Vilaseca]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stad Manchester-stadion]], [[Manchester]] | bywoning = 50&nbsp;778 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Nick Easter]] (Eng) | notas = [[Alejo Corral]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |title=Preview: England vs. Uruguay – Lancaster loosens up as hosts bow out |publisher=ESPNscrum |author=Michael Beattie |date=9 Oktober 2015 |accessdate=2 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802045538/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |archive-date=2 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Nick Easter]] en [[Jack Nowell]] (albei Eng) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Nick Easter word die oudste rugbyspeler in dié tyd wat ’n internasionale driekuns kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492568 |title=Rugby World Cup 2015: England 60–3 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (4).jpg|duimnael|Suid-Afrika klop die VSA met 64–0 op die Olimpiese stadion in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{RSAru}} |4||3||0||1||176||56||+120||23||4||'''16''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{SCOru}} |4||3||0||1||136||93||+43||14||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{JPNru}} |4||3||0||1||98||100||–2||9||0||'''12''' |- |style="text-align:left;" |{{SAMru}} |4||1||0||3||69||124||–55||7||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{USAru}} |4||0||0||4||50||156||–106||5||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 32–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14194 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Francois Louw]], [[Bismarck du Plessis]], [[Lood de Jager]], [[Adriaan Strauss]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Pat Lambie]] (2), [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Pat Lambie]], [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Coenie Oosthuizen]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Michael Leitch]], [[Ayumu Goromaru]], [[Karne Hesketh]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (5) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;290 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) | notas = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref name="RSAvJPN"/><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275111.html |title=Japan vs South Africa: Springboks hoping to start with a bang |publisher=ESPNscrum |author=Rob Bartlett |date=18 September 2015 |accessdate=21 Januarie 2024}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste nederlaag ooit teen ’n vlak-twee-span.'' * ''Dit is Japan se tweede oorwinning oor ’n [[SANZAAR]]-span. }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 25–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14195 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Nanai-Williams]], [[Ofisa Treviranus]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (4), [[Michael Stanley]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Chris Wyles]], [[Chris Baumann]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;178 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Nanai-Williams]] (Sam) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 45–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14196 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[John Hardie]], [[Mark Bennett]] (2), [[Tommy Seymour]], [[Finn Russell]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskop:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Kaart:''' [[Kotaro Matsushima]] {{Geelkaart|23|33}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;354 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Greig Laidlaw]] (Sko) | notas = [[Josh Strauss]] (Sko) het sy toetsdebuut gemaak. }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 46–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14197 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]] (3), [[Schalk Burger]], [[Schalk Brits]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]], [[Pat Lambie]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Michael Stanley]] (2) | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;526 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Handré Pollard]] (RSA) | notas = [[Adriaan Strauss]] (RSA) en [[Census Johnston]] (Sam) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''[[George Pisi|George]], [[Ken Pisi|Ken]] en [[Tusi Pisi]] (almal Sam) word die eerste drie broers wat tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd uitdraf.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/sep/26/south-africa-v-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=South Africa v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Barry Glendenning |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[JP Pietersen]] (RSA) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 39–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14198 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Visser]], [[Sean Maitland]], [[WP Nel]], [[Matt Scott]], [[Duncan Weir]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]], [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Stuart Hogg]], [[Finn Russell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Titi Lamositele]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (3) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;521 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Stuart Hogg]] (Sko) | notas = <span style="color:red">Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 5–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14200 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Paul Perez]]<br />'''Kaarte:''' [[Faifili Levave]] {{Geelkaart|16|26}}, [[Sakaria Taulafo]] {{Geelkaart|19|29}}, [[Filo Paulo]] {{Geelkaart|78|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Akihito Yamada]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (4) | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 29&nbsp;019 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = [[Atsushi Hiwasa]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit is Japan se hoogste oorwinning oor Samoa in dié tyd.'' * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 34–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14199 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Schalk Burger]], [[JP Pietersen]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Jannie du Plessis]] {{Geelkaart|34|44}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Tommy Seymour]]<br />'''Doelskop:''' [[Greig Laidlaw]]<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (2), [[Duncan Weir]]<br />'''Kaart:''' [[Greig Laidlaw]] {{Geelkaart|53|63}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;900 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Lood de Jager]] (RSA) | notas = [[Alasdair Dickinson]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 64–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14202 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian de Allende]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Bryan Habana]] (3), [[Bismarck du Plessis]], [[Francois Louw]] (2), [[Jesse Kriel]], [[Lwazi Mvovo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (4), [[Morné Steyn]] (3) | wegpunte = | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 54&nbsp;658 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Rudy Paige]] (RSA) en [[Joe Taufeteʻe]] (VSA) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Bryan Habana]] (RSA) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Bryan Habana word ná [[Jonah Lomu]] (NZL) die tweede rugbyspeler wat 15 rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref name="RSAvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34467962 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 64–0 USA |publisher=[[BBC]] |author=Matt Davis |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat vir die vierde keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte afstaan nie.''<ref name="RSAvUSA" /> * ''Dit is die Verenigde State se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref name="RSAvUSA" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903918/South-Africa-vs-USA-Rugby-World-Cup-live.html |title=South Africa 64 USA 0 – Springboks through to World Cup quarter-finals as Bryan Habana scores hat-trick |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 33–36 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14203 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tusi Pisi]], [[Manu Leiataua]], [[Rey Lee-Lo]], [[Motu Matu’u]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tusi Pisi]], [[Patrick Fa’apale]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Tommy Seymour]], [[John Hardie]], [[Greig Laidlaw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ryan Wilson]] {{Geelkaart|28|38}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 51&nbsp;982 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[John Hardie]] (Sko) | notas = [[Richie Gray]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Sean Lamont]] word die tweede Skotse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryde speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/sport/13840055.sean-lamont-far-best-scotland-rugby-team-played-not-underestimate-us/ |title=Sean Lamont: This is by far the best Scotland rugby team I've played in, do not underestimate us |publisher=The Herald |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Skotland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33721776 |title=Rugby World Cup: Samoa v Scotland |publisher=[[BBC]] |authors=Mike Henson, Jonathan Jurejko |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/10/scotland-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=Scotland v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{USAru-r}} | telling = 18–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14205 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Takudzwa Ngwenya]], [[Chris Wyles]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Eric Fry]] {{Geelkaart|61|71}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kotaro Matsushima]], [[Yoshikazu Fujita]], [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (3) | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;517 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = Japan word die eerste nie-vlak-een-span wat drie rugbywêreldbekerwedstryde kon wen.''<ref name="JPNvVSA" /> * ''Japan word ook die eerste span wat ondanks drie oorwinnings nie tot die uitklopfase kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA" /> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:15-09 RWC New Zealand vs Argentina 036 (21580002625).jpg|duimnael|Nieu-Seeland klop Argentinië met 26–16 op Wembley in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{NZLru}} |4||4||0||0||174||49||+125||25||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ARGru}} |4||3||0||1||179||70||+109||22||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{GEOru}} |4||2||0||2||53||123||–70||5||0||'''8''' |- |style="text-align:left;" |{{TGAru}} |4||1||0||3||70||130||–60||8||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{NAMru}} |4||0||0||4||70||174||–104||8||1||'''1''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 10–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14206 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fetu’u Vainikolo]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoel:''' [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Giorgi Tkhilaisjwili]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Merab Kwirikasjwili]] {{Geelkaart|73|80+}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;200 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = [[Sjalwa Soetiasjwili]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Fetu’u Vainikolo]] word die eerste Tongaanse rugbyspeler wat sy 14de drie druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34302591 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 10–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Merab Kwirikasjwili]] word die eerste Georgiese rugbyspeler wat in sy 85ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |title=Georgia spring first surprise by taking down Tonga |publisher=ESPNscrum |date=19 September 2015 |accessdate=27 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327024632/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Vasil Lobzhanidse]] word op 18 jaar en 340 dae die jongste rugbyspeler in dié tyd wat tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/92527 |title=Georgia introduce young blood into team to face Tonga |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 26–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14208 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Aaron Smith]], [[Sam Cane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Richie McCaw]] {{Geelkaart|30|40}}, [[Conrad Smith]] {{Geelkaart|37|47}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Guido Petti Pagadizábal]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Pablo Matera]] {{Geelkaart|10|20}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;019 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Brodie Retallick]] (NZL) | notas = Die gehoor van 89&nbsp;019 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/95779 |title=Record Rugby World Cup attendance at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland se beginspan is die mees ervare 15 spelers in dié tyd wat ’n rugbywêreldbekerwedstryd begin.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |title=All Blacks name most experienced ever XV to take on Pumas |publisher=[[Reuters]] |date=18 September 2015 |accessdate=26 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526035921/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Nieu-Seeland versuim vir die eerste keer om ’n bonuspunt aan te teken. }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 58–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14209 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Victor Vito]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Malakai Fekitoa]], [[Beauden Barrett]], [[Julian Savea]] (2), [[Ben Smith]], [[Codie Taylor]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Beauden Barrett]] (4), [[Colin Slade]]<br />'''Strafdoel:''' [[Beauden Barrett]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Johan Deysel]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Jaco Engels]] {{Geelkaart|57|67}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 51&nbsp;820 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Richie McCaw]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 17de rugbywêreldbekerwedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/24/new-zealand-namibia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand made to work for World Cup win by tough-tackling Namibia |publisher=[[The Guardian]] |author=Sean Ingle |date=24 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14211 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomás Lavanini]], [[Tomás Cubelli]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Santiago Cordero]] (2), [[Martín Landajo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (3), [[Marcelo Bosch]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Mamoeka Gorgodse]] {{Geelkaart|45|55}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;256 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Santiago Cordero]] (Arg) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 35–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14212 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Telusa Veainu]] (2), [[Jack Ram]] (2), [[Latiume Fosita]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Vunga Lilo]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Vunga Lilo]], [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[Jacques Burger]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3) | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 10&nbsp;103 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jack Ram]] (TGA) | notas = Tonga word die eerste span wat twee kapteins tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd benoem.'' * ''Namibië druk vir die eerste keer drie drieë tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="TGAvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34375765 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 35–21 Namibia |publisher=[[BBC]] |author=Brent Pilnick |date=29 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit was Tonga se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/tonga-claim-their-biggest-ever-rugby-world-cup-win-over-gutsy-but-winless-romania |title=Tonga claim their biggest-ever Rugby World Cup victory over gutsy but winless Romania |publisher=Planet Rugby |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Kurt Morath]] oortref [[Pierre Hola]] se vorige rekord van 317 punte en word Tonga se beste puntemaker.''<ref name="TGAvNAM" /> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 43–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14213 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Waisake Naholo]], [[Julian Savea]] (3), [[Dane Coles]], [[Kieran Read]], [[Malakai Fekitoa]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Beka Tsiklauri]]<br />'''Doelskop:''' [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Strafdoel:''' [[Lasja Malaghoeradse]] | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 69&nbsp;187 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/02/new-zealand-georgia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand beat Georgia to reach World Cup quarter-finals |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34405188 |title=Rugby World Cup 2015: New Zealand 43-10 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Phil Dawkes |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 45–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14215 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Joaquín Tuculet]], [[Juan Imhoff]], [[Nicolás Sánchez]], [[Julián Montoya]], [[Santiago Cordero]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kurt Morath]], [[Soane Tonga’uiha]]<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (2) | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 29&nbsp;124 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33720220 |title=Rugby World Cup: Argentina v Tonga |publisher=[[BBC]] |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="ARGvTGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/argentina-v-tonga-rugby-world-cup-live?filterKeyEvents=false&page=with%3Ablock-56112f23e4b02d70c46aa241 |title=Argentina v Tonga: Rugby World Cup – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Tonga is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="ARGvTGA" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NAMru-r}} | telling = 16–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14216 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaarte:''' [[Raoul Larson]] {{Geelkaart|45|55}}, [[Aranos Coetzee]] {{Geelkaart|50|60}}, [[Renaldo Bothma]] {{Geelkaart|51|61}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Jaba Bregwadse]] {{Geelkaart|35|45}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;156 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tinus du Plessis]] (Nam) | notas = [[Alexander Todua]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] oortref [[Jaco Coetzee]] se vorige rekord van 335 punte en word Namibië se beste puntemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34450575 |title=Rugby World Cup 2015: Namibia 16–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Neil Johnston |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die defensiewe bonuspunt is Namibië se eerste bonuspunt tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903922/Namibia-vs-Georgia-Rugby-World-Cup-live.html |title=Namibia 16 Georgia 17 – Mamuka Gorgodze leads Lelos to victory but Nambia claim first ever World Cup point |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 47–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14217 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Smith]], [[Tony Woodcock]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Sonny Bill Williams]], [[Sam Cane]], [[Ma’a Nonu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Kieran Read]] {{Geelkaart|38|48}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Paul Ngauamo]] {{Geelkaart|70|80}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;985 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = [[Ma’a Nonu]] word die sesde Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/09/new-zealand-v-tonga-rugby-world-cup-2015-live |title=New Zealand 47–9 Tonga: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Butler |date=9 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 64–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14218 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Juan Martín Hernández]], [[Matías Moroni]], [[Horacio Agulla]], [[Facundo Isa]], [[Lucas Noguera Paz]], [[Matías Alemanno]], [[Leonardo Senatore]], [[Julián Montoya]], [[Tomás Cubelli]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Santiago González Iglesias]] (4), [[Juan Pablo Socino]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Santiago González Iglesias]]<br />'''Kaart:''' [[Marcelo Bosch]] {{Geelkaart|53|63}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[JC Greyling]], [[Eugene Jantjies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (2)<br />'''Kaarte:''' [[J. C. Greyling]] {{Geelkaart|11|21}}, [[Tinus du Plessis]] {{Geelkaart|76|80+}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 30&nbsp;198 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Horacio Agulla]] (Arg) | notas = [[Martín Landajo]] (ARG) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Johnny Redelinghuys]] word die eerste Namibiese rugbyspeler wat in sy 50ste toetswedstryd speel. }} ==== Groep D ==== [[Lêer:Ireland vs Canada 2015 RWC (3).jpg|duimnael|Ierland klop Kanada op die Millennium-stadion in Cardiff met 50–7]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{IRLru}} |4||4||0||0||134||35||+99||16||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{FRAru}} |4||3||0||1||120||63||+57||12||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ITAru}} |4||2||0||2||74||88||–14||7||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{ROMru}} |4||1||0||3||60||129||–69||7||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{CANru}} |4||0||0||4||58||131||–73||7||2||'''2''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 50–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14220 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Seán O’Brien]], [[Iain Henderson]], [[Jonathan Sexton]], [[David Kearney]], [[Sean Cronin]], [[Rob Kearney]], [[Jared Payne]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonathan Sexton]] (3), [[Ian Madigan]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Kaart:''' [[Paul O’Connell]] {{Geelkaart|42|52}} | wegpunte = '''Drie:''' [[D.T.H. van der Merwe]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Kaart:''' [[Jamie Cudmore]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 68&nbsp;523 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jonathan Sexton]] (Irl) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 32–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14221 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rabah Slimani]], [[Nicolas Mas]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (5), [[Scott Spedding]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Giovanbattista Venditti]]<br />'''Doelskop:''' [[Tommaso Allan]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 76&nbsp;232 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Louis Picamoles]] (Fra) | notas = [[Martin Castrogiovanni]] word die eerste Italiaanse rugbyspeler wat in sy 114de toetswedstryd speel. }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 38–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14222 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sofiane Guitoune]] (2), [[Yannick Nyanga]], [[Wesley Fofana]], [[Gaël Fickou]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morgan Parra]] (3), [[Rory Kockott]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Valentin Ursache]]<br />'''Strafdoele:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Paulică Ion]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 50&nbsp;626 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Wesley Fofana]] (Fra) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 23–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14224 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Michele Rizzo]], [[Gonzalo Garcia]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Matt Evans]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;120 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[D.T.H. van der Merwe]] (Kan) | notas = [[Mauro Bergamasco]] (Ita) word ná [[Brian Lima]] (Sam) die tweede rugbyspeler wat tydens vyf agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooie verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/26/italy-canada-rugby-world-cup-match-report |title=Italy fire up their World Cup campaign with comeback win over Canada |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 44–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14225 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tommy Bowe]] (2), [[Keith Earls]] (2), [[Rob Kearney]], [[Chris Henry]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Ovidiu Tonița]]<br />'''Doelskop:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Strafdoel:''' [[Valentin Calafeteanu]]<br />'''Kaart:''' [[Minya Csaba Gál]] {{Geelkaart|61|71}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;267 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Keith Earls]] (Irl) | notas = Dit was die 300ste rugbywêreldbekerwedstryd.'' * ''Die gehoor van 89&nbsp;267 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/101616 |title=RWC 2015 breaks another record at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34369681 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 44–10 Romania |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 41–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14227 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Wesley Fofana]], [[Guilhem Guirado]], [[Rabah Slimani]], [[Pascal Papé]], [[Rémy Grosso]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (4), [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Aaron Carpenter]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Nanyak Dala]] {{Geelkaart|72|80+}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 28&nbsp;145 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Frédéric Michalak]] (Fra) | notas = [[Remy Grosso]] maak sy toetsbuiging vir Frankryk en druk sy eerste internasionale drie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34395554 |title=Rugby World Cup 2015: France 41–18 Canada |publisher=[[BBC]] |date=1 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 16–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14228 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Keith Earls]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Peter O’Mahony]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 53&nbsp;187 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Iain Henderson]] (Irl) | notas = <span style="color:green">Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34428715 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 16-9 Italy |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/ireland-v-italy-rugby-world-cup-2015-live |title=Ireland v Italy: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{CANru-r}} | telling = 15–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14229 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Jeff Hassler]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoel:''' [[Gordon McRorie]]<br />'''Kaart:''' [[Jebb Sinclair]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mihai Macovei]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Cătălin Fercu]] {{Geelkaart|20|30}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 27&nbsp;153 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jeff Hassler]] (Kan) | notas = [[Mihai Lazăr]] en [[Valentin Popîrlan]] (albei Rom) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''Roemenië behaal die grootste terugkeer in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |title=Vlaicu completes dramatic comeback for Romania |publisher=ESPNscrum |date=6 Oktober 2015 |accessdate=18 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218203725/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |archive-date=18 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 32–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14231 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Leonardo Sarto]], [[Edoardo Gori]], [[Tommaso Allan]], [[Alessandro Zanni]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Adrian Apostol]] (2), [[Valentin Popîrlan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Johan van Heerden]] {{Geelkaart|16|26}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;450 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Edoardo Gori]] (Ita) | notas = [[Tudorel Bratu]] (Rom) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Andrei Rădoi]] (Rom) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 9–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14232 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]] (2), [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Kearney]], [[Conor Murray]]<br />'''Doelskop:''' [[Ian Madigan]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (2), [[Ian Madigan]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 72&nbsp;163 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Seán O’Brien]] (Irl) | notas = [[Louis Picamoles]] (Fra) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} === Uitklopfase === [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Eindrondte | RD1-header01 = 17 Oktober – Twickenham | RD1-team01 = '''{{RSAru}}''' | RD1-score01 = '''23''' | RD1-team02 = {{WALru}} | RD1-score02 = 19 | RD1-header02 = 17 Oktober – Millennium | RD1-team03 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score03 = '''62''' | RD1-team04 = {{FRAru}} | RD1-score04 = 13 | RD1-header03 = 18 Oktober – Millennium | RD1-team05 = {{IRLru}} | RD1-score05 = 20 | RD1-team06 = '''{{ARGru}}''' | RD1-score06 = '''43''' | RD1-header04 = 18 Oktober – Twickenham | RD1-team07 = '''{{AUSru}}''' | RD1-score07 = '''35''' | RD1-team08 = {{SCOru}} | RD1-score08 = 34 | RD2-header01 = 24 Oktober – Twickenham | RD2-team01 = {{RSAru}} | RD2-score01 = 18 | RD2-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score02 = '''20''' | RD2-header02 = 25 Oktober – Twickenham | RD2-team03 = {{ARGru}} | RD2-score03 = 15 | RD2-team04 = '''{{AUSru}}''' | RD2-score04 = '''29''' | RD3-header01 = 31 Oktober – Twickenham | RD3-team01 = '''{{NZLru}}''' | RD3-score01 = '''34''' | RD3-team02 = {{AUSru}} | RD3-score02 = 17 | RD3-header02 = 30 Oktober – Olimpiese Stadion | RD3-team03 = '''{{RSAru}}''' | RD3-score03 = '''24''' | RD3-team04 = {{ARGru}} | RD3-score04 = 13 }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 23–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14226 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fourie du Preez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Biggar]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 79&nbsp;572 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Schalk Burger]] (RSA) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 62–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14230 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Brodie Retallick]], [[Nehe Milner-Skudder]], [[Julian Savea]] (3), [[Jerome Kaino]], [[Kieran Read]], [[Tawera Kerr-Barlow]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (7)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Louis Picamoles]]<br />'''Doelskop:''' [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]], [[Morgan Parra]]<br />'''Kaart:''' [[Louis Picamoles]] {{Geelkaart|47|57}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 71&nbsp;619 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Julian Savea]] (NZL) | notas = Dit is die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62–13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat nege drieë tydens ’n uitklopwedstryd druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3277418/All-Blacks-62-13-France-Les-Bleus-given-nine-try-masterclass-champions-set-Rugby-World-Cup-semi-final-South-Africa.html |title=All Blacks 62–13 France: Les Bleus given a nine-try masterclass as champions set up Rugby World Cup semi-final with South Africa |publisher=[[Daily Mail]] |author=Matt Lawton |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Julian Savea word ná [[Jonah Lomu]] (albei NZL) en [[Bryan Habana]] (RSA) die derde rugbyspeler wat agt rugbywêreldbekerdrieë druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/73124508/rugby-world-cup-julian-savea-shrugs-off-jonah-lomu-comparison |title=Rugby World Cup: Julian Savea shrugs off Jonah Lomu comparison |publisher=Stuff |author=Toby Robson |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 13:00 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 20–43 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14223 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Luke Fitzgerald]], [[Jordi Murphy]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Matías Moroni]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Joaquín Tuculet]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ramiro Herrera]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 72&nbsp;316 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit is Argentinië se eerste oorwinning oor Ierland sedert hulle 30–15-oorwinning tydens die 2007-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34561309 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 20–43 Argentina |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Argentinië se hoogste oorwinning in dié tyd oor Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/18/ireland-argentina-rugby-world-cup-quarter-final-joe-schmidt |title=Ireland 20–43 Argentina: how World Cup quarter-final was won and lost |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 35–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14219 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Ashley-Cooper]], [[Drew Mitchell]] (2), [[Michael Hooper]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Peter Horne]], [[Tommy Seymour]], [[Mark Bennett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Sean Maitland]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 77&nbsp;110 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Matt Giteau]] (Aus) | notas = [[Fraser Brown]] en [[Tim Swinson]] (albei Sko) is oorspronklik in die beginspan benoem, maar nadat [[Ross Ford]] en [[Jonny Gray]] se skorsings vir drie wedstryde opgehef is, is hulle enkele minute voor afskop van die wedstryd in die beginspan benoem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/114956 |title=Ross Ford and Jonny Gray back in Scotland starting team |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Matt Giteau]] en [[Stephen Moore]] word die sewende en agtste Australiese rugbyspelers onderskeidelik wat in hulle 100ste toetswedstryd speel.'' * ''Die 34 punte is die meeste wat Skotland in dié tyd teen Australië kon aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/18/australia-v-scotland-rugby-world-cup-2015-live |title=Australia v Scotland: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná die wedstryd het Wêreldrugby ’n verklaring oor skeidsregter Craig Joubert se omstrede toekenning van ’n laat strafdoel vir Australië uitgereik. Die verslag het tot die gevolgtrekking gekom dat hoewel Joubert destyds nie die televisiewedstrydbeampte kon geraadpleeg het nie, sy besluit in werklikheid verkeerd was, aangesien die herhaling gewys het dat die Australiese Nick Phipps die bal gespeel het voordat die Skot Jon Welsh dit ontvang het. Die regte oproep moes ’n skrum vir Australië vir die oorspronklike klopjag gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/115761 |title=World Rugby Statement: Match officials’ performance review (Australia v Scotland) |publisher=rugbyworldcup.com |date=19 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 18–20 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14214 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5), [[Patrick Lambie]]<br />'''Kaart:''' [[Bryan Habana]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Jerome Kaino]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Jerome Kaino]] {{Geelkaart|39|49}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;090 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Smith]] (NZL) | notas = Nieu-Seeland word die eerste span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1987-, 1995- en 2011-eindstryde verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34594462 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 18–20 New Zealand |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=24 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Australië in 2003 en Engeland in 2007 word Nieu-Seeland ook die derde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal.'' * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 13 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.<ref name="auto">{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-unchanged-final |title=Rugby: All Blacks unchanged for final |publisher=Otago Daily Times |date=30 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 15–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14210 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Tomás Lavanini]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Simmons]], [[Adam Ashley-Cooper]] (3)<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;025 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) | notas = [[Michael Hooper]] word ná slegs 3 jaar en 140 dae ná sy toetsdebuut die vinnigste rugbyspeler wat in sy 50ste wedstryd speel en ook die jongste Australiese rugbyspeler wat dié mylpaal bereik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-wallabies-flanker-michael-hooper-brings-up-his-50th-test-against-argentina/news-story/3ae74012fc93bd5a67c0c144a002b9fe |title=Rugby World Cup: Wallabies flanker Michael Hooper brings up his 50th Test against Argentina |publisher=Fox Sports Australia |author=Iain Payten |date=23 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[James Slipper]] word die eerste Australiese [[stut]] wat in sy 73ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/five-key-matchups-between-the-wallabies-and-argentina-in-the-rugby-world-cup-semifinal/news-story/4528b66b17114e12d51b0767ba905f72 |title=Rugby World Cup 2015 semi-final: five key match-ups between the Wallabies and Argentina |publisher=Fox Sports |author=Christy Doran |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Ná Nieu-Seeland een dag vroeër word Australië die tweede span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1991-, 1999- en 2003-eindstryde verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34616563 |title=Rugby World Cup: Australia beat Argentina to reach final |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 30 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (GMT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 24–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14204 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]], [[Eben Etzebeth]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Juan Pablo Orlandi]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Kaart:''' [[Tomás Cubelli]] {{Geelkaart|5|15}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], Londen | bywoning = 55&nbsp;925 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Patrick Lambie]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/Rugby/WorldCup/Habana-praises-50-Test-cap-Lambie-20151031 |title=Habana praises 50-Test cap Lambie |publisher=[[Nuus24]] |author=Garrin Lambley |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 31 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (GMT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 34–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14201 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nehe Milner-Skudder]], [[Ma’a Nonu]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Ben Smith]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;125 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Carter]] (NZL) | notas = Sedert die 1995-eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika is dit die tweede wat tussen twee spanne van die Suidelike Halfrond beslis is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/european-sides-on-high-alert-of-last-eight-exodus-at-rugby-world-cup-1.26066 |title=European sides on high alert of last-eight exodus at Rugby World Cup |publisher=The National |author=Geoffrey Riddle |date=16 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat sy wêreldtitel verdedig en sy derde titel inpalm.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11967573/Its-official-this-New-Zealand-side-are-the-greatest-rugby-union-team-ever.html |title=It's official – this New Zealand side are the greatest rugby union team ever |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Paul Hayward |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Nieu-Seeland die titel oorsee kon wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3298198/New-Zealand-34-17-Australia-Blacks-claim-record-Rugby-World-Cup-crown-tries-Nehe-Milner-Skudder-Ma-Nonu-Beauden-Barrett-settle-Southern-hemisphere-final.html |title=New Zealand 34–17 Australia: All Blacks claim record third Rugby World Cup crown as tries from Nehe Milner-Skudder, Ma’a Nonu and Beauden Barrett settle all-Southern hemisphere final |publisher=[[Daily Mail]] |author=Oliver Holt |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die 51 aangetekende punte is die meeste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''[[Ben Smith]] (NZL) word die eerste rugbyspeler wat ’n geelkaart in ’n eindstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-2023-final-south-africa-beat-new-zealand-yellow-cards-history-news-reaction-sam-cane-red-card/news-story/ce3561c1132f739aac942b0299b2cf53 |title=‘Honestly fed up’: Ex-All Blacks rage at refs after card frenzy turns RWC final ‘boring as hell’ |publisher=Fox Sports |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal (NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 14 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.''<ref name="auto" /> * ''14 Nieu-Seelandse rugbyspelers sluit by vyf Australiërs en een Suid-Afrikaner aan as tweemalige rugbywêreldbekerkampioene. Richie McCaw word die eerste kaptein wat twee rugbywêreldbekertoernooie wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/the-legendary-list-of-two-time-rugby-world-cup-winners |title=The LEGENDARY list of two-time Rugby World Cup winners |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=14 November 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland wen die Rugbywêreldbeker 2015 sonder ’n verlore wedstryd. }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2015 |- |align=center|'''{{NZLru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2015.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623084405/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2015: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || C || 7 || 7 || 0 || 0 || 290 || 39 || 28 || 11 || 2 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || A || 7 || 6 || 0 || 1 || 222 || 28 || 17 || 16 || 0 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || B || 7 || 5 || 0 || 2 || 241 || 26 || 15 || 25 || 2 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || C || 7 || 4 || 0 || 3 || 250 || 27 || 23 || 21 || 2 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || D || 5 || 4 || 0 || 1 || 154 || 18 || 14 || 12 || 0 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || D || 5 || 3 || 0 || 2 || 133 || 13 || 13 || 14 || 0 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 170 || 17 || 14 || 19 || 0 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || A || 5 || 3 || 0 || 2 || 130 || 12 || 11 || 15 || 1 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || B || 4 || 3 || 0 || 1 || 98 || 9 || 7 || 13 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 133 || 16 || 10 || 10 || 1 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 74 || 7 || 6 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 53 || 5 || 5 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 84 || 10 || 8 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 70 || 8 || 3 || 8 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 69 || 7 || 5 || 10 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 60 || 7 || 5 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || C || 4 || 0 || 0 || 4 || 70 || 8 || 6 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{CANru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 58 || 7 || 4 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{USAru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 50 || 5 || 2 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{URUru}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 30 || 2 || 1 || 6 || 0 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2439 || 271 || 197 || 224 || 8 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] | 97 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Handré Pollard]] | 93 |- |rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Bernard Foley]] |rowspan="2"| 82 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dan Carter]] |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Greig Laidlaw]] | 79 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Ayumu Goromaru]] | 58 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Dan Biggar]] | 56 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Italië}} [[Tommaso Allan]] | 44 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] | 43 |- | 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 40 |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Tries" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 8 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Nehe Milner-Skudder]] | 6 |- |rowspan="4"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bryan Habana]] |rowspan="4"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Gareth Davies]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[JP Pietersen]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Juan Imhoff]] |- |rowspan="4"| 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Ashley-Cooper]] |rowspan="4"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Drew Mitchell]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Kanada}} [[D.T.H. van der Merwe]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Tommy Seymour]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2015]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Simon Barclay |title=Rugby World Cup 1987–2015: Complete Match Results & Statistics |publisher=Silverthorn Publishing |year=2015 |isbn=978-1-326-46806-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2015 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2015}} * {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview Amptelike Rugbywêreldbekerwebwerf] * {{en}} [http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/series/164205.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPNscrum * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/164205/season/2015 Rugby World Cup Standings – 2015] * {{en}} [http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees Rugbywêreldbekerskeidsregters] by RugbyRefs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401160106/http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees |date=1 April 2015}} * {{en}} {{IMDb-titel|3055036|2015 Rugby World Cup}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2015}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2015}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Wallis]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Engeland]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Wallis]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2015]] [[Kategorie:Sport in 2015]] tta0ig5zkzcgipf23ag3o39udoy0wk6 2912122 2912121 2026-06-18T07:57:20Z Jcb 223 2912122 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rugbywêreldbeker | kenteken = Rugbywêreldbeker 2015.svg | kentekengrootte = | gasheer = {{vlagland|Engeland}}<br />{{vlagland|Wallis}} | datums = 18 September – 31 Oktober | nasies = 20 (96 kwalifiseer) | kampioen = {{NZLru}} | naaswenner = {{AUSru}} | derdeplek = {{RSAru}} | wedstryde = 48 | bywoning = 2477805 | drieë = 271 | toppuntebehaler = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] (97)<ref name="Most_Points">{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/stats/players?metric=points&event=1238 |title=Rugby World Cup 2015: Player Stats |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> | meeste drieë = {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] (8)<ref name="Most_Points" /> | vorige = [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] | volgende = [[Rugbywêreldbeker 2019|2019]] }} Die '''Rugbywêreldbeker 2015''' ([[Engels]]: ''2015 Rugby World Cup''; [[Wallies]]: ''Cwpan Rygbi’r Byd 2015'') is van 18 September tot 31 Oktober 2015 in [[Engeland]] en [[Wallis]] beslis. Dit was die agtste [[rugbywêreldbeker]]toernooi van die vierjaarlikse rugbywêreldkampioenskap wat deur [[Wêreldrugby]] aangebied word en die vierde in die [[Noordelike Halfrond]]. Engeland het voorheen tydens die [[Rugbywêreldbeker 1991]] en [[Rugbywêreldbeker 1999]] as medegasheer opgetree; albei toernooie is saam met die destydse [[Sesnasies-toernooi|Vyfnasies]] [[Frankryk]], [[Ierland]], [[Skotland]] en Wallis aangebied. [[Lêer:Rugby World Cup Trophy.JPG|duimnael|links|upright|Die [[Webb Ellis-beker]] waarom meegeding is]] Die toernooi se formaat van 2003, 2007 en 2011 het onveranderd gebly en 20 nasionale [[rugby]]spanne het aan die Rugbywêreldbeker 2015 deelgeneem: die twaalf regstreekse kwalifiseerders van die 2011-toernooi ([[Argentynse nasionale rugbyspan|Argentinië]], [[Wallabies|Australië]], [[Engelse nasionale rugbyspan|Engeland]], [[Franse nasionale rugbyspan|Frankryk]], [[Ierse nasionale rugbyspan|Ierland]], [[Italiaanse nasionale rugbyspan|Italië]], [[All Blacks|Nieu-Seeland]], [[Samoaanse nasionale rugbyspan|Samoa]], [[Skotse nasionale rugbyspan|Skotland]], [[Springbokke|Suid-Afrika]], [[Tongaanse nasionale rugbyspan|Tonga]] en [[Walliese nasionale rugbyspan|Wallis]]), saam met die agt beste spanne van die kwalifisering ([[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]], [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]], [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]], [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]], [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]], [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]], [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] en die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]]). Vir die eerste keer in die toernooigeskiedenis was daar geen debutante nie. Tydens die Rugbywêreldbeker 2015 is 48 wedstryde gespeel, waaronder 40 tydens die groepfase en agt tydens die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in vier groepe van vyf elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep gespeel het. Die twee beste spanne van elke groep het hierna vir die kwarteindrondte gekwalifiseer, terwyl die drie beste spanne van elke groep – altesaam twaalf spanne – regstreeks vir die volgende [[Rugbywêreldbeker 2019]] in [[Japan]] gekwalifiseer het. Voor die afskop van die Rugbywêreldbeker 2015 is Nieu-Seeland, Australië, Suid-Afrika en Ierland as gunstelinge op die titel beskou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://bleacherreport.com/articles/2576356-rugby-world-cup-2015-odds-betting-tips-group-stage-scenarios-and-predictions |title=Rugby World Cup 2015: Odds and Group-Stage Scenarios |publisher=Bleacher Report |author=Trevor Murray |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die verdedigende kampioen Nieu-Seeland het die eindstryd op [[Twickenham-stadion|Twickenham]] in [[Londen]] teen Australië met 34–17 gewen en sodoende sy derde wêreldtitel ingepalm. Daarmee het Nieu-Seeland die eerste nasionale rugbyspan geword wat die beker kon verdedig en ook vir ’n derde keer kon wen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/31/new-zealand-australia-rugby-world-cup-final-match-report |title=New Zealand retain Rugby World Cup with ruthless display against Australia |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Daarbenewens was dit die tweede eindstryd in die toernooigeskiedenis wat twee spanne van die [[Suidelike Halfrond]] gesien het, ná die [[Rugbywêreldbeker 1995]] in [[Suid-Afrika]], en die eerste halfeindrondte sonder spanne van die Noordelike Halfrond.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |title=Rugby World Cup 2015: Rugby Championship downs Six Nations |publisher=[[The New Zealand Herald]] |date=18 Oktober 2015 |accessdate=15 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015112717/https://www.nzherald.co.nz/sport/rugby-world-cup-2015-rugby-championship-downs-six-nations/KKBRLAAJPRDBSQS5RPRNZ23I6U/?c_id=4&objectid=11531305 |archive-date=15 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Twickenham het ná [[Edenparkstadion|Edenpark]] in [[Auckland]] die tweede rugbystadion geword wat die rugbywêreldbekereindwedstryd vir meer as een keer – ná die [[Rugbywêreldbeker 1991|1991-toernooi]] – gehuisves het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/ground/16145.html |title=Twickenham Stadium |publisher=ESPNscrum |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Suid-Afrika het in die derde en Argentinië in die vierde plek geëindig. Namibië is ná vier nederlae reeds in die groepfase uitgeskakel. Die wedstryd tussen Japan en Suid-Afrika tydens die openingsnaweek, waarin Japan die beslissende [[Drie (sport)|drie]] in [[ekstra tyd]] teen die gunsteling Suid-Afrika kon druk, word algemeen as die “grootste ontsteltenis” in die rugbygeskiedenis beskou.<ref name="RSAvJPN">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34269878 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 32–34 Japan |publisher=[[BBC]] |author=Rob Stevens |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Vervolgens het dié toernooi van die begin af baie media-aandag geniet. Die gasheer Engeland is ná nederlae teen Wallis en Australië reeds in die groepfase uitgeskakel; dit was die eerste keer in die toernooigeskiedenis wat ’n nominale gasheer nie tot die uitklopfase kon vorder nie. Daarbenewens was Japan, as gevolg van minder bonuspunte, die eerste span met drie oorwinnings wat nie tot die kwarteindrondte kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/11/usa-japan-rugby-world-cup-match-report |title=Japan sign off with third win of the tournament by beating the USA |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref name="JPNvVSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492412 |title=Rugby World Cup 2015: Japan beat USA in final pool game |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=11 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met meer as vier miljard televisiekykers wêreldwyd was die Rugbywêreldbeker 2015 die mees gesiene rugbywêreldbekertoernooi in dié tyd. Altesaam is daar sowat 2,47 miljoen kaartjies vir die 48 wedstryde verkoop, waarmee elke wedstryd gemiddeld 51&nbsp;621 toeskouers gelok het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbypass.com/rugby-world-cup/history/rwc-2015/ |title=2015 Rugby World Cup in Review |publisher=Rugby Pass |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://pulse-static-files.s3.amazonaws.com/worldrugby/document/2016/05/24/8a6dcadc-8da6-4cc1-8d89-b324614cefa4/Rugby_World_Cup_-_Post_event_Final_Report_(low_res).pdf |title=The economic impact of Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Toewysing == [[Lêer:Rwc15 submission of interest.png|duimnael|400px|Kaart van die kandidaatlande vir die Rugbywêreldbeker 2015]] Die wêreldbeheerliggaam Wêreldrugby (tot 2014: Internasionale Rugbyraad) het tot op 15 Augustus 2008 vir bode van belangstellende lande wat die Rugbywêreldbeker 2015 of Rugbywêreldbeker 2019 wou aanbied tyd gegee. Tot op hierdie datum was slegs ’n formele verklaring sonder gedetailleerde planne voldoende. ’n Rekord van tien lande het vervolgens hulle belangstelling vir een van die twee toernooie aangekondig: [[Australië]], Engeland, [[Ierland]], [[Italië]], [[Jamaika]], Japan, [[Rusland]], [[Skotland]], [[Suid-Afrika]] en [[Wallis]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/7564403.stm |title=IRB confirm 2015 & 2019 host bids |publisher=[[BBC]] |date=15 Augustus 2008 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Van hierdie tien lande het ses hulle kandidatuur in die eerste helfte van 2009 teruggetrek. Engeland, Italië, Japan en Suid-Afrika was vervolgens die moontlike kandidaatlande; met Engeland en Japan as gunstelinge.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8126952.stm |title=England set to get 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=1 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Tydens ’n spesiale vergadering van die Internasionale Rugbyraad wat op 28 Julie 2009 in [[Dublin]] gehou is, is die Rugbywêreldbeker 2015 aan Engeland toegeken, terwyl die Rugbywêreldbeker 2019 aan Japan toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5925771/England-to-host-2015-Rugby-World-Cup-with-Japan-chosen-for-2019.html |title=England to host 2015 Rugby World Cup with Japan chosen for 2019 |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Steve Wilson |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/rugby_union/8170488.stm |title=England will host 2015 World Cup |publisher=[[BBC]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Engeland was daarmee vir die tweede keer ná [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]] (nominale) gasheer van ’n rugbywêreldbekertoernooi. Die Rugbywêreldbeker 2015 het tot die [[Verenigde Koninkryk]] se “Dekade van Sport” met groot sporttoernooie soos die [[Olimpiese Somerspele 2012]] en [[Paralimpiese Somerspele 2012]] in [[Londen]], [[Statebondspele]] 2014 in [[Glasgow]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] (wat egter aan Rusland toegewys is) en [[Krieketwêreldbeker 2019]] in Engeland en Wallis behoort.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/5926689/England-2015-will-be-best-Rugby-World-Cup-ever-says-RFU-chief-Francis-Baron.html |title=England 2015 will be best Rugby World Cup ever, says RFU chief Francis Baron |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/8881266/World-Athletics-Championships-2017-the-latest-addition-to-Britains-golden-decade-of-sport.html |title=World Athletics Championships 2017 the latest addition to Britain's golden decade of sport |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Josie Ensor |date=11 November 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/olympics/london-2012/5926942/Golden-decade-of-sport-in-Britain-starts-now.html |title=Golden decade of sport in Britain starts now |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Andrew Baker |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === Naas die nominale gasheer Engeland, wat ook met sy deelname aan die kwarteindrondte van die Rugbywêreldbeker 2011 gekwalifiseer het, het ook die ander sewe deelnemers aan die kwarteindrondte en die vier derdeplek-spanne van die 2011-groepfase vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer. Vervolgens is agt van die 20 plekke van die toernooi tydens die kwalifisering uitgespeel. Die kwalifiseringstoernooi is in vyf streeksgroepe verdeel: [[Rugby Afrika|Afrika]], [[Rugby Amerikas Noord|Noord-Amerika]] saam met [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]], [[Asië Rugby|Asië]], [[Rugby Europa|Europa]] en [[Oseanië Rugby|Oseanië]]. Twee plekke elk is vir die nasionale spanne van die Amerikas en Europa gereserveer en een elk vir Afrika, Asië en Oseanië. Die oorblywende plek is tydens ’n interkontinentale kwalifiseringsrondte beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/49725/the-road-to-rugby-world-cup-2015 |title=The road to Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=23 Desember 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> As die regstreekse klassifiseerders getel word, het 96 spanne in aanmerking gekom vir kwalifisering vir die finale toernooi in Engeland en Wallis. Die volgende spanne het regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer: Engeland as gasheer en kwarteindrondtespan 2011, Nieu-Seeland as verdedigende kampioen, Frankryk as naaswenner en Australië as derde plek in 2011, Wallis as halfeindrondtespan, die spanne van die kwarteindrondte Ierland, Suid-Afrika en Argentinië, asook die derde plekke in die groepfase Skotland, Samoa, Tonga en Italië. In Augustus 2013 het [[Kanadese nasionale rugbyspan|Kanada]] as Amerikas 1 gekwalifiseer toe hulle die [[Verenigde State se nasionale rugbyspan|Verenigde State]] met ’n algehele telling van 40–20 verslaan het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://nationalpost.com/sports/canada-qualifies-for-2015-rugby-world-cup-with-win-over-u-s |title=Canada qualifies for 2015 Rugby World Cup with win over U.S. |publisher=National Post |date=24 Augustus 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Amerikas 2 is in Maart die volgende jaar gevul toe die Verenigde State [[Uruguaanse nasionale rugbyspan|Uruguay]] met ’n algehele telling van 59–40 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/172?Stagione=2015 |title=2015 Rugby World Cup – American qualifiers |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In dieselfde maand het [[Georgiese nasionale rugbyspan|Georgië]] as Europa 1 gekwalifiseer en [[Roemeense nasionale rugbyspan|Roemenië]] as Europa 2.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/7?Stagione=2012%2F14 |title=European Nations Cup 2012–2014 – Division 1A |publisher=rugbyarchive.net |date=2021 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twee maande later het [[Japannese nasionale rugbyspan|Japan]] die enigste Asiatiese toekenning gewen.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.tokyoweekender.com/art_and_culture/entertainment-art_and_culture/sports-fitness/japan-clinches-spot-in-the-2015-rugby-world-cup/ |title=Japan Clinches Spot in the 2015 Rugby World Cup |publisher=Tokyo Weekender |author=Alec Jordan |date=27 Mei 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In Junie 2014 is [[Fidjiaanse nasionale rugbyspan|Fidji]] bevestig as as kwalifiseerder van Oseanië as Oseanië 1.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/28065735 |title=RWC 2015: Fiji face Wales & England in World Cup Pool A |publisher=[[BBC]] |date=28 Junie 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Een maand later het [[Namibiese nasionale rugbyspan|Namibië]] vir sy vyfde agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooi gekwalifiseer toe die span die Afrikabeker met ’n beter punteverskil beklink het.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyarchive.net/compseasons/47?Stagione=2014 |title=2014 Africa Cup |publisher=rugbyarchive.net |date=2022 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Uruguay het deur heruitdunning gekwalifiseer nadat die span [[Russiese nasionale rugbyspan|Rusland]] met ’n algehele telling van 57–49 geklop het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29585805 |title=Rugby World Cup 2015: Uruguay beat Russia in play-off to qualify |publisher=[[BBC]] |date=11 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 20 spanne het vir die finale toernooi gekwalifiseer. Dieselfde 20 lande het ook aan die toernooi in 2003 deelgeneem. Uruguay, wat Rusland vervang het, is die enigste verandering in die 20-span-lys van die Rugbywêreldbeker 2011. [[Lêer:World Map 2015 RWC qualif.png|duimnael|400px|Spanne wat aan die kwalifiseringstoernooi deelgeneem en die wat regstreeks gekwalifiseer het; altesaam 96 spanne het deelgeneem. {{columns-list|2| {{sleutel|#FF8C00|[[Rugby Afrika|Afrika]]}} {{sleutel|#00FF00|[[Rugby Amerikas Noord|Noord-]] en [[Suid-Amerika Rugby|Suid-Amerika]]}} {{sleutel|#FF00FF|[[Asië Rugby|Asië]]}} {{sleutel|#0000FF|[[Rugby Europa|Europa]]}} {{sleutel|#FFFF00|[[Oseanië Rugby|Oseanië]]}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#f00|Gasheer}} {{sleutel|#07f|Twaalf beste spanne van die 2011-toernooi}} {{sleutel|#0d0|Wenner van die plaaslike kwalifisering}} {{sleutel|#ff0|Versuim om te kwalifiseer}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie !Groep |- |{{ENGru}} |'''Nominale gasheer''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{ARGru}} |rowspan="11"|'''Regstreeks''' |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |C |- |{{AUSru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]])</small> |A |- |{{FRAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Naaswenner <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{IRLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{ITAru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{NZLru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{SAMru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]])</small> |B |- |{{SCOru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Vierde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |B |- |{{RSAru}} |Sesde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |'''Kampioen''' <small>([[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |B |- |{{TGAru}} |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{WALru}} |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Derde plek <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]])</small> |A |- |{{FIJru}} |Oseanië 1 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]])</small> |A |- |{{GEOru}} |Europa 1 |Vierde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{JPNru}} |Asië 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |- |{{CANru}} |Amerikas 1 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Kwarteindrondte <small>([[Rugbywêreldbeker 1991|1991]])</small> |D |- |{{NAMru}} |Afrika 1 |Vyfde |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |C |- |{{ROMru}} |Europa 2 |Agtste |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1995|1995]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |D |- |{{URUru}} |Uitspeelwenner |Derde |[[Rugbywêreldbeker 2003|2003]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]])</small> |A |- |{{USAru}} |Amerikas 2 |Sewende |[[Rugbywêreldbeker 2011|2011]] |Groepfase <small>([[Rugbywêreldbeker 1987|1987]], [[Rugbywêreldbeker 1991|1991]], [[Rugbywêreldbeker 1999|1999]], [[Rugbywêreldbeker 2003|2003]], [[Rugbywêreldbeker 2007|2007]], [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]])</small> |B |} == Stadions == [[Lêer:Old Trafford inside 20060726 1.jpg|duimnael|Anders as oorspronklik beplan kon Manchester se Old Trafford tydens die Rugbywêreldbeker 2015 nie gebruik word nie]] Ná die besluit van die Internasionale Rugbyraad op 28 Julie 2009 is die voorgestelde stadions vir die toernooi bekendgestel. Op 2 Mei 2013 is die finale plekke saam met die toernooiformaat bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2066509.html |title=RWC 2015 venues and schedule announced |publisher=rugbyworldcup.com |date=2 Mei 2013 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111033040/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2066509.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Elf stadions is in Engeland gekies, terwyl die [[Millenium-stadion]] in Wallis geleë is. Reeds in 2011 het die IRR die gebruik van die Millenium-stadion weens sy kapasiteit en ligging goedgekeur, ondanks die feit dat dit buite die gasheerland is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/wales/rugby/story/140367.html |title=Millennium Stadium confirmed as RWC'15 venue |publisher=ESPNscrum |date=24 Mei 2011 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Slegs twee plekke ([[Kingsholm-stadion]] en [[Sandy Park]]) is spesifiek vir rugby ontwerp; twee is nasionale rugbystadions ([[Twickenham-stadion|Twickenham]] en Millennium); twee is veeldoelig ([[Wembley-stadion|Wembley]] en [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]) en die ander sewe is sokkerstadions.<ref name="guide">{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/5926074/Rugby-World-Cup-guide-to-England-2015-stadiums.html |title=Rugby World Cup: guide to England 2015 stadiums |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=28 Julie 2009 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Voorgestelde stadions wat nie die kortlys gemaak het nie, sluit in [[Stadium of Light]] in [[Sunderland]], [[Coventry Building Society Arena|Ricoh Arena]] in [[Coventry]], das [[St. Mary’s-stadion]] in [[Southampton]], [[Pride Park-stadion]] in [[Derby, Engeland|Derby]], [[Anfield]] in [[Liverpool]] en [[Ashton Gate-stadion]] in [[Bristol]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/9595617/Rugby-World-Cup-2015-long-list-of-potential-venues-named-but-Leicesters-Welford-Road-left-out.html |titel=Rugby World Cup 2015: long list of potential venues named – but Leicester's Welford Road left out |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=8 Oktober 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> In April 2013 het [[Manchester United|Manchester United FC]] uit ’n ooreenkoms onttrek dat wedstryde op [[Old Trafford]] gespeel kan word. Die rede hiervoor is dat die stadion reeds bespreek was vir [[Rugby League]]-wedstryde en die Grand Finale daarvan en dat hulle nie die speeloppervlak beskadig wil hê nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2013/apr/02/manchester-united-snub-rugby-world-cup |title=Manchester United pass up chance to host Rugby World Cup over pitch fears |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=2 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Met Rugby World Cup Limited wat graag wedstryde in Noordwes-Engeland wou sien, is [[Manchester City FC]] genader oor die verhuring van die [[Stad Manchester-stadion]] as plaasvervanger. Manchester City sou gasheer wou speel vir slegs een wedstryd gedurende die sokkerseisoen, twee minder as wat vir Old Trafford beplan is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9970460/2015-Rugby-World-Cup-can-only-persuade-Manchester-City-to-host-one-game.html |title=2015 Rugby World Cup can only persuade Manchester City to host one game |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Ben Rumsby |date=3 April 2013 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Op 2 Mei 2013 is die stadions vir die toernooi bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11082182/Rugby-World-Cup-2015-venues.html |title=Rugby World Cup 2015 venues |publisher=[[Daily Telegraph]] |date=3 Junie 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Twickenham was gasheer vir die eindstryd, die twee halfeindstryde, een kwarteindstryd en vier groepwedstryde, waaronder die openingswedstryd. Die Millennium-stadion het twee kwarteindstryde en ses groepwedstryde gekry en Wembley die vierde een. Die Londense Olimpiese Stadion het die bronseindstryd en vier groepwedstryde gehuisves. Al die ander stadions is vir groepwedstryde gebruik.<ref name="guide" /> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3| {{vlagikoon|Engeland}} [[Londen]], [[Groter Londen]] ! {{vlagikoon|Wallis}} [[Cardiff]], [[Wallis]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Newcastle upon Tyne|Newcastle]], [[Tyne and Wear]] |- | [[Twickenham-stadion|Twickenham]] | [[Wembley-stadion|Wembley]] | [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]] | [[Millennium-stadion|Millennium]] | [[St. James’ Park]] |- | <small>{{Koördinate|51|27|22|N|0|20|30|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Twickenham-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|33|21|N|0|16|47|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Wembley-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|32|19|N|0|00|59|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Olimpiese Stadion (Londen)}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|40|N|3|11|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Millennium-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|54|58|32|N|1|37|18|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=St. James’ Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''82&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''90&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''54&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''74&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''52&nbsp;387''' |- | [[Lêer:Twickehnam Pitch.jpg|150px]] | [[Lêer:Wembley Stadium interior.jpg|150px]] | [[Lêer:London Olympic Stadium Interior - April 2012.jpg|150px]] | [[Lêer:Inside the Millennium Stadium, Cardiff.jpg|150px]] | [[Lêer:St James Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! rowspan=10 colspan=3| {{Location map+ |Engeland |float=center |width=400 |length=800 |caption= |places= {{Location map~ |Engeland |lat=51.555862 |long=-0.279561 |label=<div style="font-size:70%;">[[Wembley-stadion|Wembley]]</div>|position=top|mark=Arrows 12x12 s.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.555021 |long=-0.108528 |label=<div style="font-size:70%;">[[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]]</div>|position=right|mark=Arrows 12x12 w.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=54.975556 |long=-1.621667 |label=[[St. James’ Park]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.777778 |long=-1.572222 |label=[[Elland Road]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.478056 |long=-3.1825 |label=[[Millennium-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.455999 |long=-0.341585 |label=<div style="font-size:70%;">[[Twickenham-stadion|Twickenham]]</div>|position=bottom|mark=Arrows 12x12 n.svg}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.7008 |long=-3.7067 |label=[[Sandy Park]]|position=bottom}} {{Location map~ |Engeland |lat=53.483056 |long=-2.200278 |label=[[Stad Manchester-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=51.871668 |long=-2.242778 |label=[[Kingsholm-stadion]]|position=left}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.009444 |long=-0.733333 |label=[[Stadion MK]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.620278 |long=-1.142222 |label=[[King Power-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=50.861822 |long=-0.083278 |label=[[Falmer-stadion]]|position=right}} {{Location map~ |Engeland |lat=52.509167 |long=-1.884722 |label=[[Villa Park]]|position=left}} }} ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] |- | [[Stad Manchester-stadion]] | [[Villa Park]] |- | <small>{{Koördinate|53|28|59|N|2|12|1|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stad Manchester-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|52|30|33|N|1|53|5|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Villa Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''47&nbsp;805''' | Kapasiteit: '''42&nbsp;788''' |- | [[Lêer:Eastlands East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:Villa Park.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Leicester]], [[Leicestershire]] |- | [[Elland Road]] | [[King Power-stadion]] |- | <small>{{Koördinate|53|46|40|N|1|34|20|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Elland Road}}</small> | <small>{{Koördinate|52|37|13|N|1|8|32|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=King Power-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''37&nbsp;900''' | Kapasiteit: '''32&nbsp;262''' |- | [[Lêer:Elland Road, East Stand.jpg|150px]] | [[Lêer:The Walkers Stadium, Leicester - geograph.org.uk - 143206.jpg|150px]] |- ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Milton Keynes]], [[Buckinghamshire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Brighton]], [[Oos-Sussex]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Gloucester]], [[Gloucestershire]] ! {{vlagikoon|Engeland}} [[Exeter]], [[Devon]] |- | [[Stadion MK]] | [[Falmer-stadion]] | [[Kingsholm-stadion]] | [[Sandy Park]] |- | <small>{{Koördinate|52|00|34|N|00|44|00|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Stadion MK}}</small> | <small>{{Koördinate|50|51|42|N|0|4|59.80|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Falmer-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|51|52|18|N|2|14|34|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Kingsholm-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|50|42|33.51|N|3|28|3.26|W|type:landmark_region:GB|aansig=inlyn|name=Sandy Park}}</small> |- | Kapasiteit: '''32&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''30&nbsp;750''' | Kapasiteit: '''16&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''10&nbsp;744''' |- | [[Lêer:StadiumMKEnglandU21.jpg|150px]] | [[Lêer:Falmer Stadium - League debut.jpg|150px]] | [[Lêer:Kingsholm in 2007.jpg|150px]] | [[Lêer:Sandy park stadium exeter.jpg|150px]] |}</center> == Formaat == [[Lêer:Calverley Street, Leeds (11th August 2015).jpg|duimnael|Calverley-straat in Leeds, Wes-Yorkshire, op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] Die Rugbywêreldbeker 2015 is oor 44 dae tussen 20 verskillende spanne oor 48 wedstryde beslis. Dit het op 18 September 2015 afgeskop op Twickenham met die openingswedstryd tussen die nominale gasheer Engeland en Fidji. Die toernooi het geëindig by dieselfde stadion op 31 Oktober met die eindstryd tussen Nieu-Seeland en Australië, waartydens die All Blacks die Webb Ellis-beker verdedig het. === Kalender === Die volgende tabel dui die Rugbywêreldbeker 2015 se daaglikse program aan. ’n Rooi blokkie dui op beide die openings- en sluitingseremonie, ’n pers blokkie op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />September/Oktober ! scope=col |Vr<br />18 ! scope=col |Sa<br />19 ! scope=col |So<br />20 ! scope=col |Ma<br />21 ! scope=col |Di<br />22 ! scope=col |Wo<br />23 ! scope=col |Do<br />24 ! scope=col |Vr<br />25 ! scope=col |Sa<br />26 ! scope=col |So<br />27 ! scope=col |Ma<br />28 ! scope=col |Di<br />29 ! scope=col |Wo<br />30 ! scope=col |Do<br />1 ! scope=col |Vr<br />2 ! scope=col |Sa<br />3 ! scope=col |So<br />4 ! scope=col |Ma<br />5 ! scope=col |Di<br />6 ! scope=col |Wo<br />7 ! scope=col |Do<br />8 ! scope=col |Vr<br />9 ! scope=col |Sa<br />10 ! scope=col |So<br />11 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 18 -->| bgcolor=#d6325b | '''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 11 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep C <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 1 |- align=center |align=left|Groep D <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Oktober ! scope=col |Ma<br />12 ! scope=col |Di<br />13 ! scope=col |Wo<br />14 ! scope=col |Do<br />15 ! scope=col |Vr<br />16 ! scope=col |Sa<br />17 ! scope=col |So<br />18 ! scope=col |Ma<br />19 ! scope=col |Di<br />20 ! scope=col |Wo<br />21 ! scope=col |Do<br />22 ! scope=col |Vr<br />23 ! scope=col |Sa<br />24 ! scope=col |So<br />25 ! scope=col |Ma<br />26 ! scope=col |Di<br />27 ! scope=col |Wo<br />28 ! scope=col |Do<br />29 ! scope=col |Vr<br />30 ! scope=col |Sa<br />31 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 31 -->| bgcolor=#d6325b| '''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 18 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 25 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#3399ff| '''1''' <!-- 31 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepfase}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Bronseindstryd}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === [[Lêer:Tate modern london 2001 02.jpg|duimnael|Die loting vir die Rugbywêreldbeker 2015 het op 3 Desember 2012 in die Londense [[Tate Modern]] plaasgevind]] Die eerste rondte, of die groepfase, het 20 lande wat in vier groepe van vyf spanne gedeel is met dieselfde formaat as wat in 2003, 2007 en 2011 gebruik is. Die loting vir die groepfase was op 3 Desember 2012, gedurende die kwalifisering, in die Londense [[Tate Modern]] waar die twaalf regstreekse kwalifiseerders in drie groepe gedeel is na aanleiding van hulle posisie op die IRR-ranglys. Die loting het plaasgevind ná die [[Noordelike Halfrond]] se [[2012 eindjaarrugbytoetsreeks]] wat op 1 Desember klaar was en van die ranglys ná die toetsreeks gebruik gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |title=Top four settled for RWC 2015 pool draw |publisher=rugbyworldcup.com |date=26 November 2012 |accessdate=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111034548/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid=2064446.html |archive-date=11 November 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/international/england/9719286/Rugby-World-Cup-2015-draw-England-drawn-with-Wales-and-Australia-in-Group-of-death.html |title=Rugby World Cup 2015 draw: England drawn with Wales and Australia in 'Group of death' |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Brendan Gallagher |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die loting se vroeë datum, drie jaar voor die toernooi, is gekritiseer en die wêreldbeheerliggaam het belowe om die volgende rugbywêreldbekertoernooi se loting nader aan die toernooi te laat plaasvind.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/aug/18/rugby-world-cup-2019-draw |title=Rugby World Cup: draw for 2019 set to take place closer to tournament |publisher=[[The Guardian]] |author=Robert Kitson |date=18 Augustus 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die lootstelsel van vorige rugbywêreldbekertoernooie is behou met die twaalf regstreekse kwalifiseerders uit 2011 wat op die lotingsdag aan hulle onderskeie groepe toegewys is, gebaseer op hulle plek op die IRR-ranglys op 1 Desember 2012: * '''Groep 1:''' Die vier beste gekeurde spanne * '''Groep 2:''' Die vier naasbeste gekeurde spanne * '''Groep 3:''' Die vier laagste regstreekse kwalifiseerders Die oorblywende twee groepe bestaan uit die agt bykomende spanne, met die toewysing in elke groep gebaseer op die vorige Rugbywêreldbekertoernooi: * '''Groep 4:''' Oseanië 1, Europa 1, Asië 1 en Amerikas 1 * '''Groep 5:''' Afrika 1, Europa 2, Amerikas 2 en uitspeelwedstrydwenner Die groepe is soos volg (in hakies is die ranglysplasing vóór die loting):<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |title=England drawn to face Wales and Australia in pool stage |publisher=Itv.com |date=27 Mei 2011 |accessdate=13 Mei 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130513091855/http://www.itv.com/rugby/rugby-world-cup-2015-draw/ |archive-date=13 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2012/dec/03/rugby-world-cup-draw-2015 |title=Wales make cheeky offer to host England at 2015 Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| |- style="text-align:left" !style="width:10em"|Groep 1 !style="width:10em"|Groep 2 !style="width:10em"|Groep 3 !style="width:14em"|Groep 4 !style="width:12em"|Groep 5 |- style="vertical-align:top" |{{plainlist| * {{NZLru}} <small>(1)</small> * {{RSAru}} <small>(2)</small> * {{AUSru}} <small>(3)</small> * {{FRAru}} <small>(4)</small> }} |{{plainlist| * {{ENGru}} <small>(5)</small> * {{IRLru}} <small>(6)</small> * {{SAMru}} <small>(7)</small> * {{ARGru}} <small>(8)</small> }} |{{plainlist| * {{WALru}} <small>(9)</small> * {{ITAru}} <small>(10)</small> * {{TGAru}} <small>(11)</small> * {{SCOru}} <small>(12)</small> }} |{{plainlist| * Amerikas 1 ({{CANru}}) * Asië 1 ({{JPNru}}) * Europa 1 ({{GEOru}}) * Oseanië 1 ({{FIJru}}) }} |{{plainlist| * Afrika 1 ({{NAMru}}) * Amerikas 2 ({{USAru}}) * Europa 2 ({{ROMru}}) * Uitspeelwedstrydwenner ({{URUru}}) }} |} Ná die loting op 3 Desember 2012 lyk die groepe soos volg:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/20572822 |title=Rugby World Cup: Wales, Ireland, England and Scotland learn fate |publisher=[[BBC]] |date=3 Desember 2012 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] !width=25%|[[#Groep C|Groep C]] !width=25%|[[#Groep D|Groep D]] |- | {{AUSru}}<ref group="n" name="auto">Regstreekse kwalifiseerder (derde in hulle groep in [[Rugbywêreldbeker 2011|2011]]).</ref><br /> {{ENGru}}<ref group="n" name="auto" /><ref group="n">Benewens regstreekse kwalifisering as gevolg van sy prestasie in 2011 is Engeland die gasheer en sou die land op grond daarvan gekwalifiseer het.</ref><br /> {{WALru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{FIJru}}<br /> {{URUru}} | {{RSAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SAMru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{SCOru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{JPNru}}<br /> {{USAru}} | {{NZLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ARGru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{TGAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{GEOru}}<br /> {{NAMru}} | {{FRAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{IRLru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{ITAru}}<ref group="n" name="auto" /><br /> {{CANru}}<br /> {{ROMru}} |} === Groepfase === [[Lêer:Cardiff Castle rugby ball 2015 RWC.jpg|duimnael|’n Reuse rugbybal, ''Match XV'' – die amptelike rugbybal van die Rugbywêreldbeker 2015 – by die Cardiff-kasteel in Wallis op die vooraand van die Rugbywêreldbeker 2015]] [[Lêer:RUGBY WORLD CUP 2015 (17844444888).jpg|duimnael|[[Land Rover]], borg van die Rugbywêreldbeker 2015, by die aanbieding van die [[Webb Ellis-beker]]]] Soos in die rugbywêreldbekertoernooie van 2003, 2007 en 2011 is die 20 spanne wat vir die Rugbywêreldbeker 2015 gekwalifiseer het in vier groepe verdeel. Die groepe is verdeel van Groep A tot Groep D en elke groep het bestaan uit vyf spanne. Elke groep het drie regstreekse kwalifiseerders van die Rugbywêreldbeker 2011 bevat, met die ander twee plekke wat deur die kwalifiseringstelsel gevul is. Elke land het een keer teen elke ander span in sy groep gespeel: elke land het dus vier wedstryde tydens die groepfase gespeel. Klassifisering binne elke groep was gegrond op die volgende puntestelsel: * vier wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * twee vir ’n gelykopuitslag; * geen vir ’n nederlaag; * Een bonuspunt vir die druk van vier of meer [[Drie (sport)|drieë]], of ’n nederlaag met sewe punte of minder.<ref name=rules>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |title=Tournament Rules |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=28 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150928072157/https://www.rugbyworldcup.com/tournament-rules |archive-date=28 September 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Bonuspunte wat bydra tot spanne se versamelde wedstrydpuntetelling is toegeken in elkeen van die volgende omstandighede (een wedstrydpunt vir elke geval): * ’n span druk vier of meer drieë (ongeag van die wedstryduitslag); * ’n span verloor met sewe punte (’n verdoelde drie) of minder.<ref name="rules" /> Aan die einde van die groepfase is die spanne gerangskik van die eerste na die vyfde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne wat na die kwarteindrondte deurgedring het. As twee of meer spanne ewe veel punte behaal het, is ’n kriteriastelsel gebruik om te bepaal watter span ’n hoër rang gehad het. Die kriteriastelsel het berus op ’n gedetailleerde analise van die wedstryde waaraan die spanne deelgeneem het. As geen uitslag met die stelsel bereik kon word nie, is die span wat die hoër rang op die amptelike ranglys van Wêreldrugby gehad het (soos gepubliseer op 12 Oktober 2015) die hoër rang toegeken.<ref name="rules" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af het die toernooi ’n uitklopformaat aangeneem wat uit agt wedstryde bestaan het: vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n derdeplekwedstryd en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe het na die uitklopfase deurgedring. Groepwenners het teen naaswenners in ander groepe in die kwarteindstryde gespeel, byvoorbeeld: die wenner van Groep A het teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A gespeel. Spanne van dieselfde groep sou dus eers in óf die klein finale óf die eindstryd kon herontmoet het. Elke wedstryd in die uitklopfase moes met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná tagtig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag was, is daar verder gespeel om te bepaal wie die wenner is. Aanvanklik is daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, tien minute in elke rigting: as daar dan steeds geen wenner was nie, is daar vir tien minute gespeel in ’n uitklopformaat, waar die eerste span wat daarin geslaag het om punte aan te teken, gewen het. As daar steeds nie ’n wenner was ná 110 minute nie is die wenner bepaal deur ’n stelskopkompetisie.<ref name="rules" /> === 2015-effek op 2019-kwalifisering === Soos tydens die rugbywêreldbekertoernooie van 2007 en 2011 het die beste drie spanne in elke groep regstreeks vir die volgende Rugbywêreldbeker 2019 in Japan gekwalifiseer. Hulle was Argentinië, Australië, Engeland, Frankryk, Georgië, Ierland, Italië, Japan, Nieu-Seeland, Skotland, Suid-Afrika en Wallis. == Kaartjies en borgskappe == [[Lêer:Victoria Place - Rugby World Cup 2015 Official Store.jpg|duimnael|Amptelike 2015 Rugbywêreldbeker-winkel]] Kaartjies vir die Rugbywêreldbeker 2015 is in vyf fases verdeel. Die eerste-fase-kaartjies is op 1 Januarie 2014 vrygestel toe oorsese aanhangers die geleentheid gebied is om verskeie kaartjiepakkette aan te skaf. Op 1 Februarie 2014 is gasvryheidspakkette vrygestel. In Mei en Junie dieselfde jaar is aanhangers die geleentheid gegee om kaartjies by rugbyklubs te koop. In September 2014 is met die algemene kaartjieverkoop begin en vanaf November 2014 is in die laaste fase die oorblywende kaartjies vrygestel.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |title=2.3 million tickets for Rugby World Cup 2015 |publisher=rugbyworldcup.com |date=27 November 2013 |accessdate=3 Desember 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203034714/http://www.rugbyworldcup.com/home/news/newsid%3D2069664.html |archive-date=3 Desember 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In Oktober 2014 is daar aangekondig dat daar reeds 950&nbsp;000 van die 2,4 miljoen kaartjies verkoop is.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/29736815 |title=Rugby World Cup 2015: Sales reached 950,000 in September |publisher=[[BBC]] |date=23 Oktober 2014 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Altesaam is daar 2,47 miljoen kaartjies verkoop, wat die 2007-toernooi se 2,25 miljoen oorskry en die 2011-toernooi se 1,6 miljoen uitoorlê.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/news/business-34578804 |title=Rugby World Cup 2015 hailed as commercial success |publisher=[[BBC]] |date=21 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Die wêreldwye vennote van die toernooi was [[Heineken]], [[Land Rover]], [[Société Générale]], [[DHL]], [[Emirates]] en [[Mastercard]], en die amptelike borge sluit in [[Coca-Cola]], [[Canon]] en [[Toshiba]].<ref name=Sponsor_Family>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |title=RWC Sponsor Family |publisher=rugbyworldcup.com |accessdate=21 November 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141121073335/https://www.rugbyworldcup.com/sponsor-family |archive-date=21 November 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[William Gilbert (rugby)|Gilbert]] het die rugbyballe vir die toernooi verskaf en die ''Match XV''-wedstrydbal is deurgaans in die toernooi gebruik. Dit sit Gilbert se betrokkenheid by rugbywêreldbekertoernooie voort nadat die maatskappy die ''Barbarian''- (1995), ''Revolution''- (1999), ''Xact''- (2003), ''Synergie''- (2007) en ''Virtuo''-balle (2011) vir vorige toernooie verskaf het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.gilbertrugby.com/pages/rugbymemories |title=Gilbert Rugby Memories |publisher=Gilbert |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> Saam met Gilbert was die amptelike verskaffers [[Canterbury of New Zealand|Canterbury]], [[Clifford Chance]], [[Ernst & Young|EY]], [[Unilever|Dove]] en [[Duracell]].<ref name=Sponsor_Family /> == Betrokkenes == === Wedstrydbeamptes === ’n Paneel van twaalf skeidsregters, sewe lynregters en vier televisieskeidsregters is vir die groepfase ingespan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.world.rugby/news/65914 |title=Match officials announced for Rugby World Cup 2015 |publisher=[[Wêreldrugby]] |date=7 April 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> {{col-begin}} {{col-2}} ; Skeidsregters * {{vlagikoon|Engeland}} [[Wayne Barnes]] <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} JP Doyle <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} George Clancy <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Ierland|rugby}} John Lacey <small>([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Ierland]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Jérôme Garcès <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Pascal Gaüzère <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Romain Poite <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Glen Jackson <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Chris Pollock <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Craig Joubert]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Jaco Peyper]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Nigel Owens <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> {{col-2}} ; Lynregters * {{vlagikoon|Argentinië}} Federico Anselmi <small>([[Argentynse Rugbyunie|Argentinië]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Angus Gardner <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Frankryk}} Mathieu Raynal <small>([[Franse Rugbyfederasie|Frankryk]])</small> * {{vlagikoon|Italië}} Marius Mitrea <small>([[Italiaanse Rugbyfederasie|Italië]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Mike Fraser <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Stuart Berry]] <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wallis}} Leighton Hodges <small>([[Walliese Rugbyunie|Wallis]])</small> ; Televisieskeidsregters * {{vlagikoon|Australië}} George Ayoub <small>([[Rugby Australia|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Graham Hughes <small>([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Ben Skeen <small>([[Nieu-Seeland Rugby|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shaun Veldsman <small>([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|Suid-Afrika]])</small> {{col-end}} === Spanne === Elke land kon 31 spelers vir die toernooi kies. Die spanne moes teen 31 Augustus 2015 aan Wêreldrugby voorgelê word. Nadat die span voorgelê is, kon ’n beseerde speler vervang word, maar so ’n speler is nie toegelaat om weer by die span aan te sluit nie. Daar was ook ’n uitstaanperiode van 48 uur voordat die nuwe speler toegelaat is om die veld in te neem. Gevolglik sal ’n plaasvervanger wat op die vooraand van ’n wedstryd in die span ingeroep is, nie toegelaat word om in daardie wedstryd te speel nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |title=The strict 48-hour rule Warren Gatland must abide by if Wales face a World Cup hooking crisis |publisher=Wales Online |author=Anthony Woolford |date=1 September 2015 |accessdate=11 Oktober 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151011144746/http://www.walesonline.co.uk/sport/rugby/rugby-news/strict-48-hour-rule-warren-9968431 |archive-date=11 Oktober 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die kwarteindrondte én regstreeks vir die [[Rugbywêreldbeker 2019]]. |- | style="background:#ffc;"|Uit die toernooi geskakel, maar kwalifiseer regstreeks vir die Rugbywêreldbeker 2019. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die Rugbywêreldbeker 2019 mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. === Groepfase === 20 spanne het aan die groepfase deelgeneem. Die twee beste spanne in elke groep het na die uitklopfase deurgedring, terwyl die drie beste spanne regstreeks vir die volgende toernooi gekwalifiseer het. ==== Groep A ==== [[Lêer:England vs Australia 2015 RWC (2).jpg|duimnael|Australië klop Engeland met 33–13 op Twickenham in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{AUSru}} |4||4||0||0||141||35||+106||17||1||'''17''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{WALru}} |4||3||0||1||111||62||+49||11||1||'''13''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{ENGru}} |4||2||0||2||133||75||+58||16||3||'''11''' |- |style="text-align:left;"|{{FIJru}} |4||1||0||3||84||101||–17||10||1||'''5''' |- |style="text-align:left;"|{{URUru}} |4||0||0||4||30||226||–196||2||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 18 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 35–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14184 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (2), [[Billy Vunipola]]<br />'''Doelskoppe:''' [[George Ford]], [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[George Ford]] (2), [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]], [[Ben Volavola]]<br />'''Kaart:''' [[Nikola Matawalu]] {{Geelkaart|13|23}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;015 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Mike Brown (rugbyspeler)|Mike Brown]] (Eng) | notas = [[Ben Youngs]] (Eng) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/90987 |title=Ben Youngs to win 50th cap in England's World Cup opener |publisher=rugbyworldcup.com |date=18 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14185 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Samson Lee]], [[Cory Allen]] (3), [[Hallam Amos]], [[Gareth Davies]] (2), [[Justin Tipuric]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Rhys Priestland]] (7) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Felipe Berchesi]] (3) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;887 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Cory Allen]] (Wal) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275205.html |title=Wales vs. Uruguay: Weakened Wales still too strong for unknown Uruguay |publisher=ESPNscrum |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Cory Allen]] (Wal) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns">{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |title=Statsguru / Test matches / Player records / Rugby World Cup / Tries scored: greater than or equal to 3 |publisher=ESPNscrum |accessdate=3 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181103210211/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;filter=advanced;orderby=date;template=results;triesmin1=3;triesval1=tries;trophy=17;type=player;view=match |archive-date=3 November 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 28–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14186 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]] (2), [[Sekope Kepu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Tevita Kuridrani]] {{Geelkaart|73|80+}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Doelskop:''' [[Nemani Nadolo]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nemani Nadolo]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 67&nbsp;253 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[David Pocock]] (Aus) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 25–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14187 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Jonny May]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Owen Farrell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (7) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;129 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Biggar]] (Wal) | notas = Dit is die eerste keer sedert Frankryk se 12–17-nederlaag teen Argentinië tydens die 2007-toernooi wat die gasheer nie ’n groepwedstryd kon wen nie.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |title= Wounded Wales turn the tables |publisher=ESPNscrum |date=26 September 2015 |accessdate=4 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004175001/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/276185.html |archive-date=4 Oktober 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 65–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14188 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sean McMahon]] (2), [[Joe Tomane]], [[Dean Mumm]], [[Henry Speight]], [[Ben McCalman]] (2), [[Drew Mitchell]] (2), [[Matt Toomua]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Quade Cooper]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Quade Cooper]] {{Geelkaart|15|25}} | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]] | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;605 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Sean McMahon]] (Aus) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Diego Magno]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Drew Mitchell]] word die eerste Australiese rugbyspeler wat twaalf rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/27/australia-uruguay-rugby-world-cup-match-report |title=Drew Mitchell breaks Australia tries record in trouncing of Uruguay |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Aylwin |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Uruguay is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{WALru-r}} | telling = 23–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14189 Verslag] | weg = {{FIJru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Gareth Davies]], [[Scott Baldwin]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Vereniki Goneva]]<br />'''Doelskop:''' [[Ben Volavola]]<br />'''Strafdoele:''' [[Ben Volavola]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 71&nbsp;576 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = [[Taulupe Faletau]] en [[Dan Lydiate]] (albei Wal), asook [[Akapusi Qera]] (Fij) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * <span style="color:red">''Fidji is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 13–33 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14190 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Anthony Watsonn]]<br />'''Doelskop:''' [[Owen Farrell]]<br />'''Strafdoele:''' [[Owen Farrell]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Owen Farrell]] {{Geelkaart|71|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Bernard Foley]] (2), [[Matt Giteau]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (4) | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 81&nbsp;010 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Joe Launchbury]] (Eng) | notas = Dit is Australië se hoogste oorwinning oor Engeland in dié tyd in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/03/england-australia-rugby-world-cup-match-report |title=England put to the sword after Australia’s Bernard Foley cuts loose |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Australië en Wallis vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34413339 |title=England out of Rugby World Cup as Australia win 33–13 |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Engeland is hiermee uit die toernooi geskakel.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2015/oct/04/england-crash-out-of-rugby-world-cup |title=England crash out of Rugby World Cup |publisher=[[The Guardian]] |author=Owen Gibson |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Engeland word die eerste gasheer sedert Wallis in 1991,<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3259951/THE-NUMBERS-GAME-Stuart-Lancaster-s-England-record-doesn-t-make-pretty-reading-Rugby-World-Cup-exit.html |title=THE NUMBERS GAME: Stuart Lancaster's England record doesn't make for pretty reading after the Rugby World Cup exit |publisher=[[Daily Mail]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |title=Beale, not Foley, to blame for England's early exit? |publisher=[[Reuters]] |date=5 Oktober 2015 |accessdate=20 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191020210009/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-england-rankings/beale-not-foley-to-blame-for-englands-early-exit-idUKKCN0RZ1TT20151005 |archive-date=20 Oktober 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> die eerste Engelse span en die eerste voormalige kampioen wat nie tot die uitklopfase kon vorder nie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3258915/England-13-33-Wallabies-RWC-2015-Bernard-Foley-breaks-English-hearts-hosts-crash-Rugby-World-Cup.html |title=England 13–33 Australia: Bernard Foley breaks English hearts with two first-half tries as hosts are sent crashing out of the World Cup |publisher=[[Daily Mail]] |date=3 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FIJru-r}} | telling = 47–15 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14191 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]] (2), [[Nemia Kenatale]], [[Leone Nakarawa]], [[Tevita Cavubati]], [[Kini Murimurivalu]], [[Nemani Nadolo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nemani Nadolo]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Campese Ma’afu]] {{Geelkaart|66|76}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Carlos Arboleya]], [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Doelskop:''' [[Agustín Ormaechea]]<br />'''Strafdoel:''' [[Alejo Durán]]<br />'''Kaarte:''' [[Agustín Ormaechea]] {{Geelkaart|3|13}}, {{Rooikaart|0|66}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 30&nbsp;048 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Leone Nakarawa]] (Fij) | notas = [[Mario Sagario]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Agustín Ormaechea]] (Uru) ontvang in die 66ste minuut ’n rooikaart omdat hy woedend op die Fidjiaan [[Tevita Cavubati]] se drie gereageer het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34440373 |title=Rugby World Cup 2015: Fiji 47–15 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Jonathan Jurejko |date=6 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 15–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14192 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (5)<br />'''Kaarte:''' [[Will Genia]] {{Geelkaart|57|67}}, [[Dean Mumm]] {{Geelkaart|60|70}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Alex Cuthbert]] {{Geelkaart|77|80+}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 80&nbsp;863 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Gareth Davies]] (Wal) | notas = Sedert Wallis se 6–0-oorwinning in 1947 is dit die eerste toetswedstryd tussen Australië en Wallis waarin albei spanne nie daarin kon slaag om ’n drie te druk nie.'' * ''Sedert Ierland se 2011-oorwinning oor Australië met 15–6 is dit die eerste rugbywêreldbekerwedstryd waarin albei spanne nie ’n drie kon druk nie. }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{ENGru-r}} | telling = 60–3 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14193 Verslag] | weg = {{URUru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Anthony Watson]] (2), [[Nick Easter]] (3), [[Henry Slade]], [[Jack Nowell]] (3), [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Owen Farrell]] (4), [[George Ford]] | wegpunte = '''Strafdoel:''' [[Felipe Berchesi]]<br />'''Kaart:''' [[Santiago Vilaseca]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Stad Manchester-stadion]], [[Manchester]] | bywoning = 50&nbsp;778 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Nick Easter]] (Eng) | notas = [[Alejo Corral]] (Uru) speel in sy 50ste toetswedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |title=Preview: England vs. Uruguay – Lancaster loosens up as hosts bow out |publisher=ESPNscrum |author=Michael Beattie |date=9 Oktober 2015 |accessdate=2 Augustus 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160802045538/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/277919.html |archive-date=2 Augustus 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Nick Easter]] en [[Jack Nowell]] (albei Eng) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Nick Easter word die oudste rugbyspeler in dié tyd wat ’n internasionale driekuns kon aanteken.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34492568 |title=Rugby World Cup 2015: England 60–3 Uruguay |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Groep B ==== [[Lêer:South Africa vs USA 2015 RWC (4).jpg|duimnael|Suid-Afrika klop die VSA met 64–0 op die Olimpiese stadion in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{RSAru}} |4||3||0||1||176||56||+120||23||4||'''16''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{SCOru}} |4||3||0||1||136||93||+43||14||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{JPNru}} |4||3||0||1||98||100||–2||9||0||'''12''' |- |style="text-align:left;" |{{SAMru}} |4||1||0||3||69||124||–55||7||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{USAru}} |4||0||0||4||50||156||–106||5||0||'''0''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 32–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14194 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Francois Louw]], [[Bismarck du Plessis]], [[Lood de Jager]], [[Adriaan Strauss]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Pat Lambie]] (2), [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Pat Lambie]], [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Coenie Oosthuizen]] {{Geelkaart|79|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Michael Leitch]], [[Ayumu Goromaru]], [[Karne Hesketh]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (5) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;290 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) | notas = [[Fumiaki Tanaka]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref name="RSAvJPN"/><ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275111.html |title=Japan vs South Africa: Springboks hoping to start with a bang |publisher=ESPNscrum |author=Rob Bartlett |date=18 September 2015 |accessdate=21 Januarie 2024}}</ref> * ''Dit is Suid-Afrika se eerste nederlaag ooit teen ’n vlak-twee-span.'' * ''Dit is Japan se tweede oorwinning oor ’n [[SANZAAR]]-span. }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 25–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14195 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Nanai-Williams]], [[Ofisa Treviranus]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (4), [[Michael Stanley]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Chris Wyles]], [[Chris Baumann]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2) | stadion = [[Falmer-stadion]], [[Brighton]] | bywoning = 29&nbsp;178 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tim Nanai-Williams]] (Sam) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 45–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14196 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[John Hardie]], [[Mark Bennett]] (2), [[Tommy Seymour]], [[Finn Russell]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskop:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Strafdoel:''' [[Ayumu Goromaru]]<br />'''Kaart:''' [[Kotaro Matsushima]] {{Geelkaart|23|33}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;354 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Greig Laidlaw]] (Sko) | notas = [[Josh Strauss]] (Sko) het sy toetsdebuut gemaak. }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 46–6 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14197 Verslag] | weg = {{SAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]] (3), [[Schalk Burger]], [[Schalk Brits]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]], [[Pat Lambie]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Michael Stanley]] (2) | stadion = [[Villa Park]], [[Birmingham]] | bywoning = 39&nbsp;526 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Handré Pollard]] (RSA) | notas = [[Adriaan Strauss]] (RSA) en [[Census Johnston]] (Sam) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''[[George Pisi|George]], [[Ken Pisi|Ken]] en [[Tusi Pisi]] (almal Sam) word die eerste drie broers wat tydens ’n rugbywereldbekerwedstryd uitdraf.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/sep/26/south-africa-v-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=South Africa v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Barry Glendenning |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[JP Pietersen]] (RSA) teken ’n driekuns aan.<ref name="Driekuns" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SCOru-r}} | telling = 39–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14198 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tim Visser]], [[Sean Maitland]], [[WP Nel]], [[Matt Scott]], [[Duncan Weir]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Finn Russell]], [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Stuart Hogg]], [[Finn Russell]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Titi Lamositele]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (3) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;521 | skeidsregter = Chris Pollock ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Stuart Hogg]] (Sko) | notas = <span style="color:red">Die Verenigde State is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 5–26 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14200 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Paul Perez]]<br />'''Kaarte:''' [[Faifili Levave]] {{Geelkaart|16|26}}, [[Sakaria Taulafo]] {{Geelkaart|19|29}}, [[Filo Paulo]] {{Geelkaart|78|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Akihito Yamada]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (4) | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 29&nbsp;019 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = [[Atsushi Hiwasa]] (JPN) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''Dit is Japan se hoogste oorwinning oor Samoa in dié tyd.'' * <span style="color:red">''Samoa is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 3 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 34–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14199 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Schalk Burger]], [[JP Pietersen]], [[Bryan Habana]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Kaart:''' [[Jannie du Plessis]] {{Geelkaart|34|44}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Tommy Seymour]]<br />'''Doelskop:''' [[Greig Laidlaw]]<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (2), [[Duncan Weir]]<br />'''Kaart:''' [[Greig Laidlaw]] {{Geelkaart|53|63}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;900 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Lood de Jager]] (RSA) | notas = [[Alasdair Dickinson]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 64–0 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14202 Verslag] | weg = {{USAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Damian de Allende]], [[Drie (sport)#Strafdrie|Strafdrie]], [[Bryan Habana]] (3), [[Bismarck du Plessis]], [[Francois Louw]] (2), [[Jesse Kriel]], [[Lwazi Mvovo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Handré Pollard]] (4), [[Morné Steyn]] (3) | wegpunte = | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 54&nbsp;658 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Rudy Paige]] (RSA) en [[Joe Taufeteʻe]] (VSA) het hulle toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Bryan Habana]] (RSA) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Bryan Habana word ná [[Jonah Lomu]] (NZL) die tweede rugbyspeler wat 15 rugbywêreldbekerdrieë druk.''<ref name="RSAvUSA">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34467962 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 64–0 USA |publisher=[[BBC]] |author=Matt Davis |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Suid-Afrika word die eerste span wat vir die vierde keer in ’n rugbywêreldbekerwedstryd geen punte afstaan nie.''<ref name="RSAvUSA" /> * ''Dit is die Verenigde State se ergste rugbywêreldbekernederlaag in dié tyd.''<ref name="RSAvUSA" /> * <span style="color:green">''Suid-Afrika vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903918/South-Africa-vs-USA-Rugby-World-Cup-live.html |title=South Africa 64 USA 0 – Springboks through to World Cup quarter-finals as Bryan Habana scores hat-trick |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 10 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{SAMru-r}} | telling = 33–36 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14203 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tusi Pisi]], [[Manu Leiataua]], [[Rey Lee-Lo]], [[Motu Matu’u]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tusi Pisi]], [[Patrick Fa’apale]]<br />'''Strafdoele:''' [[Tusi Pisi]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Tommy Seymour]], [[John Hardie]], [[Greig Laidlaw]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ryan Wilson]] {{Geelkaart|28|38}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 51&nbsp;982 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[John Hardie]] (Sko) | notas = [[Richie Gray]] (Sko) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Sean Lamont]] word die tweede Skotse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryde speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.heraldscotland.com/sport/13840055.sean-lamont-far-best-scotland-rugby-team-played-not-underestimate-us/ |title=Sean Lamont: This is by far the best Scotland rugby team I've played in, do not underestimate us |publisher=The Herald |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Skotland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33721776 |title=Rugby World Cup: Samoa v Scotland |publisher=[[BBC]] |authors=Mike Henson, Jonathan Jurejko |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Japan is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/10/scotland-samoa-rugby-world-cup-2015-live |title=Scotland v Samoa: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=10 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{USAru-r}} | telling = 18–28 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14205 Verslag] | weg = {{JPNru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Takudzwa Ngwenya]], [[Chris Wyles]]<br />'''Doelskop:''' [[AJ MacGinty]]<br />'''Strafdoele:''' [[AJ MacGinty]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Eric Fry]] {{Geelkaart|61|71}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kotaro Matsushima]], [[Yoshikazu Fujita]], [[Amanaki Lelei Mafi]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ayumu Goromaru]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ayumu Goromaru]] (3) | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;517 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Ayumu Goromaru]] (JPN) | notas = Japan word die eerste nie-vlak-een-span wat drie rugbywêreldbekerwedstryde kon wen.''<ref name="JPNvVSA" /> * ''Japan word ook die eerste span wat ondanks drie oorwinnings nie tot die uitklopfase kon vorder nie.<ref name="JPNvUSA" /> }} ==== Groep C ==== [[Lêer:15-09 RWC New Zealand vs Argentina 036 (21580002625).jpg|duimnael|Nieu-Seeland klop Argentinië met 26–16 op Wembley in Londen]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{NZLru}} |4||4||0||0||174||49||+125||25||3||'''19''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{ARGru}} |4||3||0||1||179||70||+109||22||3||'''15''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{GEOru}} |4||2||0||2||53||123||–70||5||0||'''8''' |- |style="text-align:left;" |{{TGAru}} |4||1||0||3||70||130||–60||8||2||'''6''' |- |style="text-align:left;" |{{NAMru}} |4||0||0||4||70||174||–104||8||1||'''1''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 10–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14206 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fetu’u Vainikolo]]<br />'''Doelskop:''' [[Kurt Morath]]<br />'''Strafdoel:''' [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Giorgi Tkhilaisjwili]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Merab Kwirikasjwili]] {{Geelkaart|73|80+}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;200 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = [[Sjalwa Soetiasjwili]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Fetu’u Vainikolo]] word die eerste Tongaanse rugbyspeler wat sy 14de drie druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34302591 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 10–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Nabil Hassan |date=19 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Merab Kwirikasjwili]] word die eerste Georgiese rugbyspeler wat in sy 85ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |title=Georgia spring first surprise by taking down Tonga |publisher=ESPNscrum |date=19 September 2015 |accessdate=27 Maart 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200327024632/http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/story/275225.html |archive-date=27 Maart 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''[[Vasil Lobzhanidse]] word op 18 jaar en 340 dae die jongste rugbyspeler in dié tyd wat tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd verskyn.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/92527 |title=Georgia introduce young blood into team to face Tonga |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 20 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 26–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14208 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Aaron Smith]], [[Sam Cane]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Kaarte:''' [[Richie McCaw]] {{Geelkaart|30|40}}, [[Conrad Smith]] {{Geelkaart|37|47}} | wegpunte = '''Drie:''' [[Guido Petti Pagadizábal]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Pablo Matera]] {{Geelkaart|10|20}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;019 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Brodie Retallick]] (NZL) | notas = Die gehoor van 89&nbsp;019 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/95779 |title=Record Rugby World Cup attendance at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=20 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland se beginspan is die mees ervare 15 spelers in dié tyd wat ’n rugbywêreldbekerwedstryd begin.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |title=All Blacks name most experienced ever XV to take on Pumas |publisher=[[Reuters]] |date=18 September 2015 |accessdate=26 Mei 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200526035921/https://uk.reuters.com/article/uk-rugby-union-world-newzealand/all-blacks-name-most-experienced-ever-xv-to-take-on-pumas-idUKKCN0RI17X20150918 |archive-date=26 Mei 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> * ''Nieu-Seeland versuim vir die eerste keer om ’n bonuspunt aan te teken. }} {{rugbywedstryd | datum = 24 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 58–14 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14209 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Victor Vito]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Malakai Fekitoa]], [[Beauden Barrett]], [[Julian Savea]] (2), [[Ben Smith]], [[Codie Taylor]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Beauden Barrett]] (4), [[Colin Slade]]<br />'''Strafdoel:''' [[Beauden Barrett]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Johan Deysel]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Jaco Engels]] {{Geelkaart|57|67}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 51&nbsp;820 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.'' * ''[[Richie McCaw]] word die eerste Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 17de rugbywêreldbekerwedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/24/new-zealand-namibia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand made to work for World Cup win by tough-tackling Namibia |publisher=[[The Guardian]] |author=Sean Ingle |date=24 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 54–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14211 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tomás Lavanini]], [[Tomás Cubelli]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Santiago Cordero]] (2), [[Martín Landajo]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (3), [[Marcelo Bosch]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (2)<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]] | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Mamoeka Gorgodse]] {{Geelkaart|45|55}} | stadion = [[Kingsholm-stadion|Kingsholm]], [[Gloucester]] | bywoning = 14&nbsp;256 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Santiago Cordero]] (Arg) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 29 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{TGAru-r}} | telling = 35–21 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14212 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Telusa Veainu]] (2), [[Jack Ram]] (2), [[Latiume Fosita]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Vunga Lilo]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Vunga Lilo]], [[Kurt Morath]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[Jacques Burger]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3) | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 10&nbsp;103 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jack Ram]] (TGA) | notas = Tonga word die eerste span wat twee kapteins tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd benoem.'' * ''Namibië druk vir die eerste keer drie drieë tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref name="TGAvNAM">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34375765 |title=Rugby World Cup 2015: Tonga 35–21 Namibia |publisher=[[BBC]] |author=Brent Pilnick |date=29 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit was Tonga se meeste punte in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/tonga-claim-their-biggest-ever-rugby-world-cup-win-over-gutsy-but-winless-romania |title=Tonga claim their biggest-ever Rugby World Cup victory over gutsy but winless Romania |publisher=Planet Rugby |date=8 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Kurt Morath]] oortref [[Pierre Hola]] se vorige rekord van 317 punte en word Tonga se beste puntemaker.''<ref name="TGAvNAM" /> * <span style="color:red">''Namibië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 2 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 43–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14213 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Waisake Naholo]], [[Julian Savea]] (3), [[Dane Coles]], [[Kieran Read]], [[Malakai Fekitoa]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Beka Tsiklauri]]<br />'''Doelskop:''' [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Strafdoel:''' [[Lasja Malaghoeradse]] | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 69&nbsp;187 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Mamuka Gorgodze]] (Geo) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/oct/02/new-zealand-georgia-rugby-world-cup-match-report |title=New Zealand beat Georgia to reach World Cup quarter-finals |publisher=[[The Guardian]] |author=Paul Rees |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * <span style="color:green">''Nieu-Seeland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34405188 |title=Rugby World Cup 2015: New Zealand 43-10 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Phil Dawkes |date=2 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Georgië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 45–16 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14215 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Joaquín Tuculet]], [[Juan Imhoff]], [[Nicolás Sánchez]], [[Julián Montoya]], [[Santiago Cordero]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (4) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Kurt Morath]], [[Soane Tonga’uiha]]<br />'''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (2) | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 29&nbsp;124 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit was die eerste toetswedstryd tussen die twee spanne.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/live/rugby-union/33720220 |title=Rugby World Cup: Argentina v Tonga |publisher=[[BBC]] |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Argentinië vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref name="ARGvTGA">{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/argentina-v-tonga-rugby-world-cup-live?filterKeyEvents=false&page=with%3Ablock-56112f23e4b02d70c46aa241 |title=Argentina v Tonga: Rugby World Cup – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Tonga is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref name="ARGvTGA" /> }} {{rugbywedstryd | datum = 7 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NAMru-r}} | telling = 16–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14216 Verslag] | weg = {{GEOru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Doelskop:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]]<br />'''Strafdoele:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (3)<br />'''Kaarte:''' [[Raoul Larson]] {{Geelkaart|45|55}}, [[Aranos Coetzee]] {{Geelkaart|50|60}}, [[Renaldo Bothma]] {{Geelkaart|51|61}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mamoeka Gorgodse]], [[Lasja Malaghoeradse]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Merab Kwirikasjwili]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Merab Kwirikasjwili]]<br />'''Kaart:''' [[Jaba Bregwadse]] {{Geelkaart|35|45}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;156 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Tinus du Plessis]] (Nam) | notas = [[Alexander Todua]] (Geo) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] oortref [[Jaco Coetzee]] se vorige rekord van 335 punte en word Namibië se beste puntemaker.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34450575 |title=Rugby World Cup 2015: Namibia 16–17 Georgia |publisher=[[BBC]] |author=Neil Johnston |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die defensiewe bonuspunt is Namibië se eerste bonuspunt tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11903922/Namibia-vs-Georgia-Rugby-World-Cup-live.html |title=Namibia 16 Georgia 17 – Mamuka Gorgodze leads Lelos to victory but Nambia claim first ever World Cup point |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Giles Mole |date=7 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 9 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 47–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14217 Verslag] | weg = {{TGAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Ben Smith]], [[Tony Woodcock]], [[Nehe Milner-Skudder]] (2), [[Sonny Bill Williams]], [[Sam Cane]], [[Ma’a Nonu]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (6)<br />'''Kaart:''' [[Kieran Read]] {{Geelkaart|38|48}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Kurt Morath]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Paul Ngauamo]] {{Geelkaart|70|80}} | stadion = [[St. James’ Park]], [[Newcastle upon Tyne]] | bywoning = 50&nbsp;985 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Nehe Milner-Skudder]] (NZL) | notas = [[Ma’a Nonu]] word die sesde Nieu-Seelandse rugbyspeler wat in sy 100ste toetswedstryd speel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/09/new-zealand-v-tonga-rugby-world-cup-2015-live |title=New Zealand 47–9 Tonga: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Michael Butler |date=9 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 12:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 64–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14218 Verslag] | weg = {{NAMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Juan Martín Hernández]], [[Matías Moroni]], [[Horacio Agulla]], [[Facundo Isa]], [[Lucas Noguera Paz]], [[Matías Alemanno]], [[Leonardo Senatore]], [[Julián Montoya]], [[Tomás Cubelli]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Santiago González Iglesias]] (4), [[Juan Pablo Socino]] (4)<br />'''Strafdoel:''' [[Santiago González Iglesias]]<br />'''Kaart:''' [[Marcelo Bosch]] {{Geelkaart|53|63}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Johann Tromp]], [[JC Greyling]], [[Eugene Jantjies]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Theuns Kotzé (rugbyspeler)|Theuns Kotzé]] (2)<br />'''Kaarte:''' [[J. C. Greyling]] {{Geelkaart|11|21}}, [[Tinus du Plessis]] {{Geelkaart|76|80+}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 30&nbsp;198 | skeidsregter = Pascal Gaüzère ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Horacio Agulla]] (Arg) | notas = [[Martín Landajo]] (ARG) speel in sy 50ste toetswedstryd.'' * ''[[Johnny Redelinghuys]] word die eerste Namibiese rugbyspeler wat in sy 50ste toetswedstryd speel. }} ==== Groep D ==== [[Lêer:Ireland vs Canada 2015 RWC (3).jpg|duimnael|Ierland klop Kanada op die Millennium-stadion in Cardiff met 50–7]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;v|Punte vir}} !width=25|{{Afkorting|P&nbsp;t|Punte teen}} !width=25|{{Afkorting|+/−|Punteverskil}} !width=25|{{Afkorting|D&nbsp;v|Drieë vir}} !width=25|{{Afkorting|BP|Bonuspunte}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{IRLru}} |4||4||0||0||134||35||+99||16||2||'''18''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;" |{{FRAru}} |4||3||0||1||120||63||+57||12||2||'''14''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;" |{{ITAru}} |4||2||0||2||74||88||–14||7||2||'''10''' |- |style="text-align:left;" |{{ROMru}} |4||1||0||3||60||129||–69||7||0||'''4''' |- |style="text-align:left;" |{{CANru}} |4||0||0||4||58||131||–73||7||2||'''2''' |} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 50–7 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14220 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Seán O’Brien]], [[Iain Henderson]], [[Jonathan Sexton]], [[David Kearney]], [[Sean Cronin]], [[Rob Kearney]], [[Jared Payne]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Jonathan Sexton]] (3), [[Ian Madigan]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Kaart:''' [[Paul O’Connell]] {{Geelkaart|42|52}} | wegpunte = '''Drie:''' [[D.T.H. van der Merwe]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Kaart:''' [[Jamie Cudmore]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 68&nbsp;523 | skeidsregter = Glen Jackson ([[Nieu-Seeland Rugby|NZL]]) | speler van die wedstryd = [[Jonathan Sexton]] (Irl) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 19 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 32–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14221 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Rabah Slimani]], [[Nicolas Mas]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (5), [[Scott Spedding]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Giovanbattista Venditti]]<br />'''Doelskop:''' [[Tommaso Allan]]<br />'''Strafdoel:''' [[Tommaso Allan]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], [[Londen]] | bywoning = 76&nbsp;232 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Louis Picamoles]] (Fra) | notas = [[Martin Castrogiovanni]] word die eerste Italiaanse rugbyspeler wat in sy 114de toetswedstryd speel. }} {{rugbywedstryd | datum = 23 September 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 38–11 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14222 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Sofiane Guitoune]] (2), [[Yannick Nyanga]], [[Wesley Fofana]], [[Gaël Fickou]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Morgan Parra]] (3), [[Rory Kockott]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Valentin Ursache]]<br />'''Strafdoele:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Paulică Ion]] {{Geelkaart|30|40}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 50&nbsp;626 | skeidsregter = [[Jaco Peyper]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Wesley Fofana]] (Fra) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 26 September 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 23–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14224 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Michele Rizzo]], [[Gonzalo Garcia]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Matt Evans]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2) | stadion = [[Elland Road]], [[Leeds]] | bywoning = 33&nbsp;120 | skeidsregter = George Clancy ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[D.T.H. van der Merwe]] (Kan) | notas = [[Mauro Bergamasco]] (Ita) word ná [[Brian Lima]] (Sam) die tweede rugbyspeler wat tydens vyf agtereenvolgende rugbywêreldbekertoernooie verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/2015/sep/26/italy-canada-rugby-world-cup-match-report |title=Italy fire up their World Cup campaign with comeback win over Canada |publisher=[[The Guardian]] |author=Gerard Meagher |date=26 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Kanada is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 27 September 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 44–10 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14225 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Tommy Bowe]] (2), [[Keith Earls]] (2), [[Rob Kearney]], [[Chris Henry]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drie:''' [[Ovidiu Tonița]]<br />'''Doelskop:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Strafdoel:''' [[Valentin Calafeteanu]]<br />'''Kaart:''' [[Minya Csaba Gál]] {{Geelkaart|61|71}} | stadion = [[Wembley-stadion|Wembley]], [[Londen]] | bywoning = 89&nbsp;267 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Keith Earls]] (Irl) | notas = Dit was die 300ste rugbywêreldbekerwedstryd.'' * ''Die gehoor van 89&nbsp;267 is die hoogste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/101616 |title=RWC 2015 breaks another record at Wembley Stadium |publisher=rugbybworldcup.com |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34369681 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 44–10 Romania |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=27 September 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Roemenië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 1 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 41–18 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14227 Verslag] | weg = {{CANru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Wesley Fofana]], [[Guilhem Guirado]], [[Rabah Slimani]], [[Pascal Papé]], [[Rémy Grosso]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Frédéric Michalak]] (4), [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Frédéric Michalak]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Aaron Carpenter]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoele:''' [[Nathan Hirayama]] (2)<br />'''Kaart:''' [[Nanyak Dala]] {{Geelkaart|72|80+}} | stadion = [[Stadion MK]], [[Milton Keynes]] | bywoning = 28&nbsp;145 | skeidsregter = JP Doyle ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Frédéric Michalak]] (Fra) | notas = [[Remy Grosso]] maak sy toetsbuiging vir Frankryk en druk sy eerste internasionale drie.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34395554 |title=Rugby World Cup 2015: France 41–18 Canada |publisher=[[BBC]] |date=1 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:green">''Frankryk vorder hiermee tot die kwarteindrondte.</span> }} {{rugbywedstryd | datum = 4 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 16–9 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14228 Verslag] | weg = {{ITAru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Keith Earls]]<br />'''Doelskop:''' [[Jonathan Sexton]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (3)<br />'''Kaart:''' [[Peter O’Mahony]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (3) | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], [[Londen]] | bywoning = 53&nbsp;187 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Iain Henderson]] (Irl) | notas = <span style="color:green">Ierland vorder hiermee tot die kwarteindrondte.''</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34428715 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 16-9 Italy |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * <span style="color:red">''Italië is hiermee uit die toernooi geskakel.</span><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/04/ireland-v-italy-rugby-world-cup-2015-live |title=Ireland v Italy: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=4 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 6 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{CANru-r}} | telling = 15–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14229 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[D.T.H. van der Merwe]], [[Jeff Hassler]]<br />'''Doelskop:''' [[Nathan Hirayama]]<br />'''Strafdoel:''' [[Gordon McRorie]]<br />'''Kaart:''' [[Jebb Sinclair]] {{Geelkaart|72|80+}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Mihai Macovei]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Cătălin Fercu]] {{Geelkaart|20|30}} | stadion = [[King Power-stadion|King Power]], [[Leicester]] | bywoning = 27&nbsp;153 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Jeff Hassler]] (Kan) | notas = [[Mihai Lazăr]] en [[Valentin Popîrlan]] (albei Rom) speel in hulle 50ste toetswedstryd.'' * ''Roemenië behaal die grootste terugkeer in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekerwedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |title=Vlaicu completes dramatic comeback for Romania |publisher=ESPNscrum |date=6 Oktober 2015 |accessdate=18 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191218203725/http://en.espn.co.uk/scrum/rugby/story/277625.html |archive-date=18 Desember 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 14:30 (BST) | tuis = {{ITAru-r}} | telling = 32–22 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14231 Verslag] | weg = {{ROMru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Leonardo Sarto]], [[Edoardo Gori]], [[Tommaso Allan]], [[Alessandro Zanni]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Tommaso Allan]] (3)<br />'''Strafdoele:''' [[Tommaso Allan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Adrian Apostol]] (2), [[Valentin Popîrlan]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Florin Vlaicu]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Florin Vlaicu]]<br />'''Kaart:''' [[Johan van Heerden]] {{Geelkaart|16|26}} | stadion = [[Sandy Park]], [[Exeter]] | bywoning = 11&nbsp;450 | skeidsregter = Romain Poite ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Edoardo Gori]] (Ita) | notas = [[Tudorel Bratu]] (Rom) het sy toetsdebuut gemaak.'' * ''[[Andrei Rădoi]] (Rom) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} {{rugbywedstryd | datum = 11 Oktober 2015 | tyd = 16:45 (BST) | tuis = {{FRAru-r}} | telling = 9–24 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14232 Verslag] | weg = {{IRLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]] (2), [[Morgan Parra]] | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Kearney]], [[Conor Murray]]<br />'''Doelskop:''' [[Ian Madigan]]<br />'''Strafdoele:''' [[Jonathan Sexton]] (2), [[Ian Madigan]] (2) | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], [[Cardiff]] | bywoning = 72&nbsp;163 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Seán O’Brien]] (Irl) | notas = [[Louis Picamoles]] (Fra) speel in sy 50ste toetswedstryd. }} === Uitklopfase === [[Lêer:Crowds along Lambton Quay watching the 2015 RWC All Blacks victory parade (Codie Taylor, Julian Savea, TJ Perenara).jpg|duimnael|Nieu-Seeland nadat hulle in 2015 as die wêreldkampioen gekroon is]] {{Wedstrydskema laatste 8 | RD1 = Kwarteindrondte | RD2 = Halfeindrondte | RD3 = Eindrondte | RD1-header01 = 17 Oktober – Twickenham | RD1-team01 = '''{{RSAru}}''' | RD1-score01 = '''23''' | RD1-team02 = {{WALru}} | RD1-score02 = 19 | RD1-header02 = 17 Oktober – Millennium | RD1-team03 = '''{{NZLru}}''' | RD1-score03 = '''62''' | RD1-team04 = {{FRAru}} | RD1-score04 = 13 | RD1-header03 = 18 Oktober – Millennium | RD1-team05 = {{IRLru}} | RD1-score05 = 20 | RD1-team06 = '''{{ARGru}}''' | RD1-score06 = '''43''' | RD1-header04 = 18 Oktober – Twickenham | RD1-team07 = '''{{AUSru}}''' | RD1-score07 = '''35''' | RD1-team08 = {{SCOru}} | RD1-score08 = 34 | RD2-header01 = 24 Oktober – Twickenham | RD2-team01 = {{RSAru}} | RD2-score01 = 18 | RD2-team02 = '''{{NZLru}}''' | RD2-score02 = '''20''' | RD2-header02 = 25 Oktober – Twickenham | RD2-team03 = {{ARGru}} | RD2-score03 = 15 | RD2-team04 = '''{{AUSru}}''' | RD2-score04 = '''29''' | RD3-header01 = 31 Oktober – Twickenham | RD3-team01 = '''{{NZLru}}''' | RD3-score01 = '''34''' | RD3-team02 = {{AUSru}} | RD3-score02 = 17 | RD3-header02 = 30 Oktober – Olimpiese Stadion | RD3-team03 = '''{{RSAru}}''' | RD3-score03 = '''24''' | RD3-team04 = {{ARGru}} | RD3-score04 = 13 }} ==== Kwarteindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 23–19 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14226 Verslag] | weg = {{WALru}} | tuispunte = '''Drie:''' [[Fourie du Preez]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5)<br />'''Skepdoel:''' [[Handré Pollard]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Gareth Davies]]<br />'''Doelskop:''' [[Dan Biggar]]<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Biggar]] (3)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Biggar]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 79&nbsp;572 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Schalk Burger]] (RSA) | notas = }} {{rugbywedstryd | datum = 17 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (BST) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 62–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14230 Verslag] | weg = {{FRAru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Brodie Retallick]], [[Nehe Milner-Skudder]], [[Julian Savea]] (3), [[Jerome Kaino]], [[Kieran Read]], [[Tawera Kerr-Barlow]] (2)<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (7)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]] | wegpunte = '''Drie:''' [[Louis Picamoles]]<br />'''Doelskop:''' [[Morgan Parra]]<br />'''Strafdoele:''' [[Scott Spedding]], [[Morgan Parra]]<br />'''Kaart:''' [[Louis Picamoles]] {{Geelkaart|47|57}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 71&nbsp;619 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Julian Savea]] (NZL) | notas = Dit is die hoogste oorwinning in dié tyd tydens ’n uitklopwedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34541264 |title=Rugby World Cup: New Zealand beat France 62–13 to reach semis |publisher=[[BBC]] |author=Ben Dirs |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat nege drieë tydens ’n uitklopwedstryd druk.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3277418/All-Blacks-62-13-France-Les-Bleus-given-nine-try-masterclass-champions-set-Rugby-World-Cup-semi-final-South-Africa.html |title=All Blacks 62–13 France: Les Bleus given a nine-try masterclass as champions set up Rugby World Cup semi-final with South Africa |publisher=[[Daily Mail]] |author=Matt Lawton |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Julian Savea]] (NZL) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Julian Savea word ná [[Jonah Lomu]] (albei NZL) en [[Bryan Habana]] (RSA) die derde rugbyspeler wat agt rugbywêreldbekerdrieë druk.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.stuff.co.nz/sport/rugby/all-blacks/73124508/rugby-world-cup-julian-savea-shrugs-off-jonah-lomu-comparison |title=Rugby World Cup: Julian Savea shrugs off Jonah Lomu comparison |publisher=Stuff |author=Toby Robson |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 13:00 (BST) | tuis = {{IRLru-r}} | telling = 20–43 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14223 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Luke Fitzgerald]], [[Jordi Murphy]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Ian Madigan]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Ian Madigan]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Matías Moroni]], [[Juan Imhoff]] (2), [[Joaquín Tuculet]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Nicolás Sánchez]] (4)<br />'''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Ramiro Herrera]] {{Geelkaart|17|27}} | stadion = [[Millennium-stadion|Millennium]], Cardiff | bywoning = 72&nbsp;316 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Nicolás Sánchez]] (Arg) | notas = Dit is Argentinië se eerste oorwinning oor Ierland sedert hulle 30–15-oorwinning tydens die 2007-toernooi.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34561309 |title=Rugby World Cup 2015: Ireland 20–43 Argentina |publisher=[[BBC]] |author=John Haughey |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is Argentinië se hoogste oorwinning in dié tyd oor Ierland.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/blog/2015/oct/18/ireland-argentina-rugby-world-cup-quarter-final-joe-schmidt |title=Ireland 20–43 Argentina: how World Cup quarter-final was won and lost |publisher=[[The Guardian]] |author=James Riach |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 18 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{AUSru-r}} | telling = 35–34 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14219 Verslag] | weg = {{SCOru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Adam Ashley-Cooper]], [[Drew Mitchell]] (2), [[Michael Hooper]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Bernard Foley]] (2) | wegpunte = '''Drieë:''' [[Peter Horne]], [[Tommy Seymour]], [[Mark Bennett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Greig Laidlaw]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Greig Laidlaw]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Sean Maitland]] {{Geelkaart|42|52}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 77&nbsp;110 | skeidsregter = [[Craig Joubert]] ([[Suid-Afrikaanse Rugbyunie|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Matt Giteau]] (Aus) | notas = [[Fraser Brown]] en [[Tim Swinson]] (albei Sko) is oorspronklik in die beginspan benoem, maar nadat [[Ross Ford]] en [[Jonny Gray]] se skorsings vir drie wedstryde opgehef is, is hulle enkele minute voor afskop van die wedstryd in die beginspan benoem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/114956 |title=Ross Ford and Jonny Gray back in Scotland starting team |publisher=rugbybworldcup.com |date=17 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Matt Giteau]] en [[Stephen Moore]] word die sewende en agtste Australiese rugbyspelers onderskeidelik wat in hulle 100ste toetswedstryd speel.'' * ''Die 34 punte is die meeste wat Skotland in dié tyd teen Australië kon aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/sport/live/2015/oct/18/australia-v-scotland-rugby-world-cup-2015-live |title=Australia v Scotland: Rugby World Cup 2015 – as it happened |publisher=[[The Guardian]] |author=Dan Lucas |date=18 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná die wedstryd het Wêreldrugby ’n verklaring oor skeidsregter Craig Joubert se omstrede toekenning van ’n laat strafdoel vir Australië uitgereik. Die verslag het tot die gevolgtrekking gekom dat hoewel Joubert destyds nie die televisiewedstrydbeampte kon geraadpleeg het nie, sy besluit in werklikheid verkeerd was, aangesien die herhaling gewys het dat die Australiese Nick Phipps die bal gespeel het voordat die Skot Jon Welsh dit ontvang het. Die regte oproep moes ’n skrum vir Australië vir die oorspronklike klopjag gewees het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.rugbyworldcup.com/news/115761 |title=World Rugby Statement: Match officials’ performance review (Australia v Scotland) |publisher=rugbyworldcup.com |date=19 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Halfeindrondte ==== {{rugbywedstryd | datum = 24 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 18–20 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14214 Verslag] | weg = {{NZLru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (5), [[Patrick Lambie]]<br />'''Kaart:''' [[Bryan Habana]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Jerome Kaino]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Jerome Kaino]] {{Geelkaart|39|49}} | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;090 | skeidsregter = Jérôme Garcès ([[Franse Rugbyfederasie|Fra]]) | speler van die wedstryd = [[Ben Smith]] (NZL) | notas = Nieu-Seeland word die eerste span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1987-, 1995- en 2011-eindstryde verskyn het.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34594462 |title=Rugby World Cup 2015: South Africa 18–20 New Zealand |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=24 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Ná Australië in 2003 en Engeland in 2007 word Nieu-Seeland ook die derde verdedigende kampioen wat die eindstryd haal.'' * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 13 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.<ref name="auto">{{en}} {{cite web |url=https://www.odt.co.nz/sport/rugby/rugby-all-blacks-unchanged-final |title=Rugby: All Blacks unchanged for final |publisher=Otago Daily Times |date=30 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} {{rugbywedstryd | datum = 25 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (BST) | tuis = {{ARGru-r}} | telling = 15–29 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14210 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Strafdoele:''' [[Nicolás Sánchez]] (5)<br />'''Kaart:''' [[Tomás Lavanini]] {{Geelkaart|26|36}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[Rob Simmons]], [[Adam Ashley-Cooper]] (3)<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (3)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;025 | skeidsregter = Wayne Barnes ([[Engelse Rugbyvoetbalunie|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) | notas = [[Michael Hooper]] word ná slegs 3 jaar en 140 dae ná sy toetsdebuut die vinnigste rugbyspeler wat in sy 50ste wedstryd speel en ook die jongste Australiese rugbyspeler wat dié mylpaal bereik.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-wallabies-flanker-michael-hooper-brings-up-his-50th-test-against-argentina/news-story/3ae74012fc93bd5a67c0c144a002b9fe |title=Rugby World Cup: Wallabies flanker Michael Hooper brings up his 50th Test against Argentina |publisher=Fox Sports Australia |author=Iain Payten |date=23 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[James Slipper]] word die eerste Australiese [[stut]] wat in sy 73ste toetswedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/five-key-matchups-between-the-wallabies-and-argentina-in-the-rugby-world-cup-semifinal/news-story/4528b66b17114e12d51b0767ba905f72 |title=Rugby World Cup 2015 semi-final: five key match-ups between the Wallabies and Argentina |publisher=Fox Sports |author=Christy Doran |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Adam Ashley-Cooper]] (Aus) teken ’n driekuns aan.''<ref name="Driekuns" /> * ''Ná Nieu-Seeland een dag vroeër word Australië die tweede span wat vier eindstryde haal, nadat hulle in die 1991-, 1999- en 2003-eindstryde verskyn het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/rugby-union/34616563 |title=Rugby World Cup: Australia beat Argentina to reach final |publisher=[[BBC]] |author=Tom Fordyce |date=25 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Bronseindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 30 Oktober 2015 | tyd = 20:00 (GMT) | tuis = {{RSAru-r}} | telling = 24–13 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14204 Verslag] | weg = {{ARGru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[JP Pietersen]], [[Eben Etzebeth]]<br />'''Doelskop:''' [[Handré Pollard]]<br />'''Strafdoele:''' [[Handré Pollard]] (4) | wegpunte = '''Drie:''' [[Juan Pablo Orlandi]]<br />'''Doelskop:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Strafdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Skepdoel:''' [[Nicolás Sánchez]]<br />'''Kaart:''' [[Tomás Cubelli]] {{Geelkaart|5|15}} | stadion = [[Olimpiese Stadion (Londen)|Olimpiese Stadion]], Londen | bywoning = 55&nbsp;925 | skeidsregter = John Lacey ([[Ierse Rugbyvoetbalunie|Irl]]) | speler van die wedstryd = [[Damian de Allende]] (RSA) | notas = [[Patrick Lambie]] (RSA) speel in sy 50ste toetswedstryd.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/Rugby/WorldCup/Habana-praises-50-Test-cap-Lambie-20151031 |title=Habana praises 50-Test cap Lambie |publisher=[[Nuus24]] |author=Garrin Lambley |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> }} ==== Eindstryd ==== {{rugbywedstryd | datum = 31 Oktober 2015 | tyd = 16:00 (GMT) | tuis = {{NZLru-r}} | telling = 34–17 | rapport = [https://www.world.rugby/beta/en/match/14201 Verslag] | weg = {{AUSru}} | tuispunte = '''Drieë:''' [[Nehe Milner-Skudder]], [[Ma’a Nonu]], [[Beauden Barrett]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Dan Carter]] (2)<br />'''Strafdoele:''' [[Dan Carter]] (4)<br />'''Skepdoel:''' [[Dan Carter]]<br />'''Kaart:''' [[Ben Smith]] {{Geelkaart|52|62}} | wegpunte = '''Drieë:''' [[David Pocock]], [[Tevita Kuridrani]]<br />'''Doelskoppe:''' [[Bernard Foley]] (2)<br />'''Strafdoel:''' [[Bernard Foley]] | stadion = [[Twickenham-stadion|Twickenham]], Londen | bywoning = 80&nbsp;125 | skeidsregter = Nigel Owens ([[Walliese Rugbyunie|Wal]]) | speler van die wedstryd = [[Dan Carter]] (NZL) | notas = Sedert die 1995-eindstryd tussen Nieu-Seeland en Suid-Afrika is dit die tweede wat tussen twee spanne van die Suidelike Halfrond beslis is.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/european-sides-on-high-alert-of-last-eight-exodus-at-rugby-world-cup-1.26066 |title=European sides on high alert of last-eight exodus at Rugby World Cup |publisher=The National |author=Geoffrey Riddle |date=16 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland word die eerste span wat sy wêreldtitel verdedig en sy derde titel inpalm.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/rugbyunion/rugby-world-cup/11967573/Its-official-this-New-Zealand-side-are-the-greatest-rugby-union-team-ever.html |title=It's official – this New Zealand side are the greatest rugby union team ever |publisher=[[Daily Telegraph]] |author=Paul Hayward |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Dit is die eerste keer wat Nieu-Seeland die titel oorsee kon wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.dailymail.co.uk/sport/rugbyunion/article-3298198/New-Zealand-34-17-Australia-Blacks-claim-record-Rugby-World-Cup-crown-tries-Nehe-Milner-Skudder-Ma-Nonu-Beauden-Barrett-settle-Southern-hemisphere-final.html |title=New Zealand 34–17 Australia: All Blacks claim record third Rugby World Cup crown as tries from Nehe Milner-Skudder, Ma’a Nonu and Beauden Barrett settle all-Southern hemisphere final |publisher=[[Daily Mail]] |author=Oliver Holt |date=31 Oktober 2015 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Die 51 aangetekende punte is die meeste in dié tyd tydens ’n rugbywêreldbekereindstryd.'' * ''[[Ben Smith]] (NZL) word die eerste rugbyspeler wat ’n geelkaart in ’n eindstryd ontvang.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.foxsports.com.au/rugby/rugby-world-cup/rugby-world-cup-2023-final-south-africa-beat-new-zealand-yellow-cards-history-news-reaction-sam-cane-red-card/news-story/ce3561c1132f739aac942b0299b2cf53 |title=‘Honestly fed up’: Ex-All Blacks rage at refs after card frenzy turns RWC final ‘boring as hell’ |publisher=Fox Sports |date=29 Oktober 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''[[Sonny Bill Williams]], [[Jerome Kaino]] en [[Sam Whitelock]] (almal (NZL) word die eerste drie rugbyspelers wat 14 agtereenvolgende rugbywêreldbekeroorwinnings aanteken.''<ref name="auto" /> * ''14 Nieu-Seelandse rugbyspelers sluit by vyf Australiërs en een Suid-Afrikaner aan as tweemalige rugbywêreldbekerkampioene. Richie McCaw word die eerste kaptein wat twee rugbywêreldbekertoernooie wen.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.planetrugby.com/news/the-legendary-list-of-two-time-rugby-world-cup-winners |title=The LEGENDARY list of two-time Rugby World Cup winners |publisher=Planet Rugby |author=Dylan Coetzee |date=14 November 2023 |accessdate=28 Oktober 2024}}</ref> * ''Nieu-Seeland wen die Rugbywêreldbeker 2015 sonder ’n verlore wedstryd. }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Rugbywêreldkampioen 2015 |- |align=center|'''{{NZLru}}''' |} == Statistiek == === Finale puntestand === Hierdie tabel toon die finale puntestand van al 20 deelnemende nasionale rugbyspanne in die Rugbywêreldbeker 2015.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |title=Rugby Union – Statsguru – Test matches – Team records |publisher=ESPNscrum |accessdate=23 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200623084405/http://stats.espnscrum.com/statsguru/rugby/stats/index.html?class=1;orderby=won;spanmax1=31+Dec+2015;spanmin1=01+Jan+2015;spanval1=span;template=results;trophy=17;type=team |archive-date=23 Junie 2020 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:2015 Rugby World Cup (men) results.svg|duimnael|400px|Uitslag van die Rugbywêreldbeker 2015: {{columns-list|2| {{sleutel|#fd0|Kampioen}} {{sleutel|#880|Naaswenner}} {{sleutel|#c96|Derde plek}} {{sleutel|#07f|Vierde plek}} {{sleutel|#0d0|Kwarteindrondte}} {{sleutel|#f55|Groepfase}} {{sleutel|#e0e0e0|Nie deelgeneem nie}}}}]] {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=25|Rang !width=165|Span !width=25|Groep !width=25|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=25|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=25|{{Afkorting|G|Gelykop}} !width=25|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=25|{{Afkorting|P|Punte}} !width=25|Drieë !width=25|Doelskoppe !width=25|Strafdoele !width=25|Skepdoele |- style="background:#fd0" | 1 || style="text-align:left;"|{{NZLru}} || C || 7 || 7 || 0 || 0 || 290 || 39 || 28 || 11 || 2 |- style="background:#880;" | 2 || style="text-align:left;"|{{AUSru}} || A || 7 || 6 || 0 || 1 || 222 || 28 || 17 || 16 || 0 |- style="background:#c96;" | 3 || style="text-align:left;"|{{RSAru}} || B || 7 || 5 || 0 || 2 || 241 || 26 || 15 || 25 || 2 |- style="background:#07f;" | 4 || style="text-align:left;"|{{ARGru}} || C || 7 || 4 || 0 || 3 || 250 || 27 || 23 || 21 || 2 |- | colspan="12"| '''In die kwarteindrondte uitgeskakel''' |- style="background:#0d0" | 5 || style="text-align:left;"|{{IRLru}} || D || 5 || 4 || 0 || 1 || 154 || 18 || 14 || 12 || 0 |- style="background:#0d0" | 6 || style="text-align:left;"|{{FRAru}} || D || 5 || 3 || 0 || 2 || 133 || 13 || 13 || 14 || 0 |- style="background:#0d0" | 7 || style="text-align:left;"|{{SCOru}} || B || 5 || 3 || 0 || 2 || 170 || 17 || 14 || 19 || 0 |- style="background:#0d0" | 8 || style="text-align:left;"|{{WALru}} || A || 5 || 3 || 0 || 2 || 130 || 12 || 11 || 15 || 1 |- | colspan="12"| '''In die groepfase uitgeskakel''' |- style="background:#f55" | 9 || style="text-align:left;"|{{JPNru}} || B || 4 || 3 || 0 || 1 || 98 || 9 || 7 || 13 || 0 |- style="background:#f55" | 10 || style="text-align:left;"|{{ENGru}} || A || 4 || 2 || 0 || 2 || 133 || 16 || 10 || 10 || 1 |- style="background:#f55" | 11 || style="text-align:left;"|{{ITAru}} || D || 4 || 2 || 0 || 2 || 74 || 7 || 6 || 9 || 0 |- style="background:#f55" | 12 || style="text-align:left;"|{{GEOru}} || C || 4 || 2 || 0 || 2 || 53 || 5 || 5 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 13 || style="text-align:left;"|{{FIJru}} || A || 4 || 1 || 0 || 3 || 84 || 10 || 8 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 14 || style="text-align:left;"|{{TGAru}} || C || 4 || 1 || 0 || 3 || 70 || 8 || 3 || 8 || 0 |- style="background:#f55" | 15 || style="text-align:left;"|{{SAMru}} || B || 4 || 1 || 0 || 3 || 69 || 7 || 5 || 10 || 0 |- style="background:#f55" | 16 || style="text-align:left;"|{{ROMru}} || D || 4 || 1 || 0 || 3 || 60 || 7 || 5 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 17 || style="text-align:left;"|{{NAMru}} || C || 4 || 0 || 0 || 4 || 70 || 8 || 6 || 6 || 0 |- style="background:#f55" | 18 || style="text-align:left;"|{{CANru}} || D || 4 || 0 || 0 || 4 || 58 || 7 || 4 || 5 || 0 |- style="background:#f55" | 19 || style="text-align:left;"|{{USAru}} || B || 4 || 0 || 0 || 4 || 50 || 5 || 2 || 7 || 0 |- style="background:#f55" | 20 || style="text-align:left;"|{{URUru}} || A || 4 || 0 || 0 || 4 || 30 || 2 || 1 || 6 || 0 |- class="sortbottom" bgcolor="#EFEFEF" style="font-weight:bold;" | || style="text-align:left;"|Algeheel || || 48 || || || || 2439 || 271 || 197 || 224 || 8 |} === Meeste punte en drieë === {| class="toptextcells" | Meeste punte aangeteken:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! ! Naam ! Punte |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Nicolás Sánchez]] | 97 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Handré Pollard]] | 93 |- |rowspan="2"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Bernard Foley]] |rowspan="2"| 82 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Dan Carter]] |- | 5 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Greig Laidlaw]] | 79 |- | 6 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Japan}} [[Ayumu Goromaru]] | 58 |- | 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Dan Biggar]] | 56 |- | 8 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Italië}} [[Tommaso Allan]] | 44 |- | 9 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Engeland}} [[Owen Farrell]] | 43 |- | 10 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 40 |} | Meeste drieë gedruk:<ref name="Most_Points" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! ! Naam ! Drieë |- | 1 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Julian Savea]] | 8 |- | 2 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} [[Nehe Milner-Skudder]] | 6 |- |rowspan="4"| 3 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[Bryan Habana]] |rowspan="4"| 5 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Wallis}} [[Gareth Davies]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Suid-Afrika}} [[JP Pietersen]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Argentinië}} [[Juan Imhoff]] |- |rowspan="4"| 7 |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Adam Ashley-Cooper]] |rowspan="4"| 4 |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Australië}} [[Drew Mitchell]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Kanada}} [[D.T.H. van der Merwe]] |- |style="text-align:left;"| {{vlagikoon|Skotland}} [[Tommy Seymour]] |} |} == Sien ook == {{Portaal|Rugby|Ru ball.svg}} * [[Krieketwêreldbeker 2015]] == Notas == <references group="n" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronnelys == * {{en}} {{cite book |author=Simon Barclay |title=Rugby World Cup 1987–2015: Complete Match Results & Statistics |publisher=Silverthorn Publishing |year=2015 |isbn=978-1-326-46806-4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2015 Rugby World Cup|Rugbywêreldbeker 2015}} * {{en}} [https://www.rugbyworldcup.com/2019/archive/2015/overview Amptelike Rugbywêreldbekerwebwerf] * {{en}} [http://en.espn.co.uk/2015-rugby-world-cup/rugby/series/164205.html?template=results Volledige uitslae en statistiek] by ESPNscrum * {{en}} [https://www.espn.co.uk/rugby/table/_/league/164205/season/2015 Rugby World Cup Standings – 2015] * {{en}} [http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees Rugbywêreldbekerskeidsregters] by RugbyRefs.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150401160106/http://www.rugbyrefs.com/wiki/index.php/Rugby_World_Cup_Referees |date=1 April 2015}} * {{en}} {{IMDb-titel|3055036|2015 Rugby World Cup}} {{Rugbywêreldbekerstadions 2015}} {{Springbokke (2015 Rugbywêreldbeker)}} {{Navigasie Rugbywêreldbeker}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:Rugbywereldbeker 2015}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Geskiedenis van Wallis]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Engeland]] [[Kategorie:Rugbykompetisies in Wallis]] [[Kategorie:Rugbywêreldbeker|2015]] [[Kategorie:Sport in 2015]] baywkq4gryv1n8840n510pubajt7j8u 0 60473 2912052 2824189 2026-06-18T04:07:48Z CommonsDelinker 1161 "Skyline_of_Sanchong,_New_Taipei_2024.jpg" is verwyder omdat dit in Commons deur [[c:User:Krd|Krd]] verwyder is omrede: No permission since 10 June 2026 2912052 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Nieu-Taipei'''<br />新北市<br />''Sin-pak Tshī''<br /> [[Lêer:New Taipei montage.png|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Taiwan ROC political division map New Taipei City.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:New Taipei City seal.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of New Taipei City.svg|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Republiek China}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe gewes''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Noord-Taiwan |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|25|1|N|121|47|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Desember]] [[2010]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsiale stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 25 Oktober 1945 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Oppervlakte]]:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;052,57 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (Januarie 2023) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;004&nbsp;367 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;000/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 8&nbsp;535&nbsp;000 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +8 (CST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Hou Yu-ih ([[Kuomintang|KMT]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://foreigner.ntpc.gov.tw/ ''New Taipei''] |} '''Nieu-Taipei''', soms ook '''Xinbei''' genoem, amptelike [[Engels]]e naam: '''New Taipei City''' ([[Chinees]]: 新北市, [[pinyin]]: ''Xīnběi Shì''; [[Taiwannees]]: ''Sin-pak Tshī''), is die grootste [[stad]] van die [[Republiek China]] op die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] met 'n bevolking van sowat vier miljoen. Nieu-Taipei het in Desember 2010 met die samesmelting van alle 29 stede en munisipaliteite in die voormalige landelike Taipei-distrik ontstaan. Dit is 'n spesiale munisipaliteit in die noordelike deel van die [[eilandstaat]] en word regstreeks deur die nasionale regering bestuur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.president.gov.tw/Page/106 |title=Government organizations |publisher=Presidentskantoor van die Republiek China (Taiwan) |accessdate=23 Julie 2025}}</ref> Sy stadsgebied behels 'n aansienlike deel van Taiwan se noordelike kuslyn langs die [[Oos-Chinese See]] en omsluit die Taipei-bekken met die hoofstad [[Taipei]]. Dit word in die noordooste deur Keelung, die Yilan-distrik in die suidooste en die Taoyuan-distrik in die suidweste begrens. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|New Taipei|Nieu-Taipei}} * {{en}} {{Wikivoyage|New_Taipei|Nieu-Taipei}} * {{en}} [https://foreigner.ntpc.gov.tw/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Tai-pei|title=New Taipei City|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=30 Mei 2025}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in die Republiek China]] atbrr4pqdthb486ui31f6f1eh19bfre 2912150 2912052 2026-06-18T08:30:24Z SpesBona 2720 + Prent 2912150 wikitext text/x-wiki {| align="right" cellpadding="2" cellspacing="0" style="border:1px solid #88a; background:#CEDAF2; padding:5px; font-size: 85%; margin: 0 0 0.5em 1em; border-collapse:collapse;" ! align="center" colspan="2" style="color: #000000; background: #f7f8ff; padding: 4px; font-size:170%;" | '''Nieu-Taipei'''<br />新北市<br />''Sin-pak Tshī''<br /> [[Lêer:New Taipei montage.png|280px]] |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;border-bottom:1px solid #999" | '''Kaart''' |style="border-left:1px solid #999"| '''Seël''' |- style="background:white" |rowspan=6| [[Lêer:Taiwan ROC political division map New Taipei City.svg|180px|senter]] |- style="background: white" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:New Taipei City seal.svg|75px|senter]] |- style="background: #f7f8ff;border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="background: #CEDAF2; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999;border-top:1px solid #999"| '''Vlag''' |- style="background: white; border-top:1px solid #999;" |style="border-left:1px solid #999"| [[Lêer:Flag of New Taipei City.svg|90px|raam|senter]] |- style="background: #f7f8ff; border-top:1px solid #999; text-align:center;" |style="border-left:1px solid #999"| |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Land''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{vlagland|Republiek China}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Administratiewe gewes''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Noord-Taiwan |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Koördinate''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | {{Koördinate|25|1|N|121|47|O}} |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Stigting''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[Desember]] [[2010]] |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Provinsiale stadstatus''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 25 Oktober 1945 |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''[[Oppervlakte]]:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;052,57 [[vierkante kilometer|vk km]] |- | &nbsp;'''Hoogte bo seevlak''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | - m |- style="border-top:1px solid #999;" |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Bevolking:''' | style="background: #f7f8ff" | &nbsp; |- | &nbsp;- Totaal (Januarie 2023) | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 4&nbsp;004&nbsp;367 |- | &nbsp;- Bevolkingsdigtheid | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 2&nbsp;000/vk km |- | &nbsp;- Metropolitaanse gebied | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | 8&nbsp;535&nbsp;000 |- |&nbsp;'''Tydsone''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [[UTC]] +8 (CST) |- style="border-top:1px solid #999;" |- |&nbsp;'''Burgemeester''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | Hou Yu-ih ([[Kuomintang|KMT]]) |- style="border-top:1px solid #999;" |&nbsp;'''Amptelike webwerf''' | style="background: #f7f8ff; text-align:center;" | [https://foreigner.ntpc.gov.tw/ ''New Taipei''] |} '''Nieu-Taipei''', soms ook '''Xinbei''' genoem, amptelike [[Engels]]e naam: '''New Taipei City''' ([[Chinees]]: 新北市, [[pinyin]]: ''Xīnběi Shì''; [[Taiwannees]]: ''Sin-pak Tshī''), is die grootste [[stad]] van die [[Republiek China]] op die eiland [[Taiwan (eiland)|Taiwan]] met 'n bevolking van sowat vier miljoen. Nieu-Taipei het in Desember 2010 met die samesmelting van alle 29 stede en munisipaliteite in die voormalige landelike Taipei-distrik ontstaan. Dit is 'n spesiale munisipaliteit in die noordelike deel van die [[eilandstaat]] en word regstreeks deur die nasionale regering bestuur.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://english.president.gov.tw/Page/106 |title=Government organizations |publisher=Presidentskantoor van die Republiek China (Taiwan) |accessdate=23 Julie 2025}}</ref> [[Lêer:New Taipei Skyline 2018.jpg|duimnael|links|Nieu-Taipei se stadshorison]] Sy stadsgebied behels 'n aansienlike deel van Taiwan se noordelike kuslyn langs die [[Oos-Chinese See]] en omsluit die Taipei-bekken met die hoofstad [[Taipei]]. Dit word in die noordooste deur Keelung, die Yilan-distrik in die suidooste en die Taoyuan-distrik in die suidweste begrens. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|New Taipei|Nieu-Taipei}} * {{en}} {{Wikivoyage|New_Taipei|Nieu-Taipei}} * {{en}} [https://foreigner.ntpc.gov.tw/ Amptelike webwerf] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/place/Tai-pei|title=New Taipei City|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=30 Mei 2025}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kusstede]] [[Kategorie:Nedersettings in die Republiek China]] g43a0bz1n81sgaa96dv1b4cexe55cap 0 62628 2911986 1886820 2026-06-17T17:53:42Z Morne 672 /* Afsterwe */ 2911986 wikitext text/x-wiki [[Lêer:John Pears.jpg|duimnael|regs|230px|Ds. John Pears.]] Ds. '''John Pears''' ([[1790]] - [[Somerset-Oos]], [[18 Junie]] [[1866]]) was een van die eerste [[Skotse predikante in die NG kerk|Skotse predikante]] wat goewerneur lord [[Charles Somerset]] na [[Suid-Afrika]] laat kom het om enersyds die tekort aan predikante te help verlig maar andersyds veral lidmate van die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] te help verengels. == Onderwyser in Skotland == Pears het sy teologiese opleiding aan die [[Universiteit van Aberdeen]] in [[Skotland]] ontvang. Voor hy predikant geword het, was hy onderwyser van 'n kerkskool in Kirkcaldy, waar hy omstreeks 1815 in noue aanraking gekom het met Edward Irving, 'n later berugte Skotse predikant na wie sy aanhangers, die Irvingiane, genoem is. Dit was 'n soort Apostoliese sekte wat daarop uit was om die verskillende kerkgenootskappe in een kerk saam te smelt en in dié sekte was 'n eienaardige mengsel van Roomse en Protestantse beginsels. Al is dit onbekend of Irving se opvattings 'n invloed op Pears gehad het, was hulle nietemin heg bevriend en het nog gereeld gekorrespondeer selfs tot aan Irving se dood in 1834, toe Pears reeds vyf jaar in Suid-Afrika was. In Kirkcaldy kom Pears ook in aanraking met die Skotse skrywer en geskiedkundige Thomas Carlyle, wat in sy ''Reminiscences'' oor Irving melding maak van Pears as "a cheerful scatterbrained creature who went ultimately as preacher or professor of something to the Cape of Good Hope". == Predikant in Engeland == In 1817 eksamineer die ring van Kirkcaldy vir Pears en word hy toegelaat tot die evangeliebediening. Hy vertrek na [[Northumberland]] in Engeland waar hy as 'n Presbiteriaanse predikant deur die ring van Newcastle georden word en arbei enige jare lank in Alnwick. Later was hy ook werksaam in Shields en Sunderland in Durhamshire. In 1829 het hy na die Kaap gekom en is hy aangestel as leraar van die Skotse setlaars wat in 1820 na Suid-Afrika gekom en hulle in 'n klein gemeenskap aan die Baviaansrivier gaan vestig het. In samewerking met die Boeremense daar is onder die Skotte, waarvan die Pringles 'n vername familie was, die NG gemeente [[Glen Lynden]] gestig. == Leraar op Glen Lynden == Pears land op [[3 Maart]] [[1829]] in [[Kaapstad]] en kom op [[1 Mei]] daardie jaar op [[Glen Lynden]] aan. Kort daarna is 'n kerkraad bestaande uit ses lede, waarvan twee van Skotse herkoms was, aangestel. Die gemeente was geldelik baie sleg daaraan toe, want die totale kollektes tydens eredienste was vir die eerste halfjaar geëindig [[31 Desember]] [[1829]] slegs £5&nbsp;8s.&nbsp;10¾d. Die dienste is om die beurt in Hollands en Engels gehou, hoewel Pears se kennis en veral sy uitspraak van Hollands baie swak was. In April 1830 is hy erken as lid van die Derde Ring ([[Graaff-Reinet]]). Alles was egter nie in die haak met sy toelating tot die [[Nederduitse Gereformeerde Kerk]] nie, maar die ongereeldheid is reggestel en op [[2 Julie]] [[1830]] is hy behoorlik deur die aktuarius van die Sinode gelegitimeer. Die legitimasie het plaasgevind tydens sy besoek aan [[Kaapstad]], waarheen hy gereis het om met sy bruid, ene mej. Aschraft, wat uit [[Skotland]] aangekom het, in die huwelik te tree. == Professor in Kaapstad == Pears het nie na Glen Lynden teruggekeer nie aangesien hy hom verkiesbaar gestel het vir 'n hoogleraarskap aan die destydse S.A. Kollege, voorloper van die [[Universiteit van Kaapstad]]. Hy word daardie jaar nog aangestel as hoogleraar in klassieke en Engelse letterkunde. ''Het Z.A. Tijdschrift'' van 1833 maak melding van 'n Engelse openingsrede deur prof. Pears in verband met die Kollege in die ou Gereformeerde Kerk gehou "over het belangrijkheid en noodzakelijkheid eener beschaafde opvoeding onder alle standen en klassen in de maatschappij". Ongelukkig het die Kollege 'n gebrek aan fondse ervaar en so kom daar 'n einde aan Pears se hoogleraarskap in 1835. Hy het enkele jare lank in Kaapstad gebly waar hy 'n privaat skool bedryf het "op die Buitencingel". Tydens sy verblyf in die Kaap was hy lid en voorsitter van die plaaslik opgerigte "Christian Instruction Society", wie se doel dit was om minderbevoorregtes en veral gekleurdes 'n Christelike opvoeding te bied. == Aanstelling in Albanie == Op [[27 Februarie]] [[1836]] het die kerkraad van die [[NG gemeente Albanie]] besluit "om den behoeftigen toestand van deze gemeente wegens het gebrek aan een vasten leeraar aan het Gouvernement voor te dragen en te verzoeken dat het Zijne Excellentie behagen moge den WelEerw. Heer John Pears tot dat ampt aan te stellen". In antwoord hierop is gesê dat "it was not in His Ex. the Gorvernor's power to appoint Mr. Pears as prayed for. His Excellency was, however, prepared and desirous to make an arrangement under which Mr. Pears would have been enabled to undertake provisionally the charge of the Dutch Reformed Congregation at Albany in conjunction with that of the Government Free School at Grahamstown, but it was declined finally about the close of last month (July, 1836)." Hierop is dieselfde versoek herhaal in Memorie aan "Zijner Majesteits Secretaris voor de Coloniën" en uiteindelik, eers drie jaar later, toegestaan. == Op Somerset-Oos == [[Lêer:Eerste kerk Somerset-Oos.jpg|duimnael|regs|230px|Die hoeksteen van die eerste NG kerkie op Somerset-Oos is [[25 Desember]] [[1830]] gelê. Die toring is eers later aangebou. Die nuwe kerk is vyf jaar ná Pears se dood in 1871 ingewy.]] [[Lêer:Pastorie Somerset-Oos.jpg|duimnael|links|230px|In 1834 besluit die kerkraad om die ou Wesleyaanse kapel op te knap en as pastorie in te rig. Hier het ds. en mev. Pears ook gewoon.]] [[Lêer:Gill-kollege plan.jpg|duimnael|regs|230px|Ds. Pears was nou betrokke by die oprigting van [[Gill-kollege]]. Dié skets is gemaak twee jaar voor die skool in gebruik geneem is.]] Pears het skaars twee jaar in Albanie gearbei, want toe ds. [[George Morgan]] van [[NG gemeente Somerset-Oos|Somerset-Oos]] 'n beroep aanneem na die Skotse Kerk in Kaapstad en Pears as opvolger in die Oos-Kaap aangestel word. Ds. [[Andrew Murray sr.|Andrew Murray]] van die [[NG gemeente Graaff-Reinet]] het hom op [[24 Oktober]] [[1841]] bevestig. Hy hou twee intreepreker: 'n Hollandse oor [[2 Korintiërs]] 4:1 en 'n Engelse oor Kaj. 1:21b. Die volgende jaar is Pears saam met ouderling afgevaardig na die Sinode in Kaapstad, maar toe hulle op [[Port Elizabeth]] aankom, het die skip reeds vertrek en moes hulle die reis laat vaar. Somerset-Oos het jare lank gebuk gegaan onder sware skuld van Rds. 15&nbsp;124. Pogings om geld van die regering te kry, was vrugteloos. Die gemeente moes dit self bydra. In 1847 is besluit om 'n orrel vir die kerk aan te koop, maar weens die koste moes die plas prysgegee word. In 1852 op [[6 April]] het die gemeente fees gevier "Ter herinnering aan de invoering van de Christelijke Godsdienst in Zuid Afrika bij de 200ste verjaring van de vestiging der Volksplanting aan de Kaap de Goede Hoop". Gedurende die [[Agtste Grensoorlog]], in 1852, is die kerkgebou gebruik as 'n kruit- en waghuis deur die troepe, waaroor die kerkraad baie ongelukkig was. Op [[Somerset-Oos]] het Pears gearbei tot aan sy dood. Hoewel hy meer vloeiend in sy moedertaal as in Holland was, wat hy toe hy reeds betreklik oud was in Suid-Afrika kom aanleer het, het hy die evangelie steeds ywerig in albei tale verkondig. Hy het ook hartlik deelgeneem aan alles wat die belange van die gemeente en van die Kerk kon bevorder. Die lang afstande in die gemeente het hy te perd afgelê. Deur sy ywerige medewerking het die [[Gill-kollege]] op [[Somerset-Oos]] tot stand gekom, terwyl sy vrou 'n meisieskool gestig het. Behalwe sy eie gemeente het hy ook op gesette tye die nuutgestigte [[NG gemeente Queenstown]] en die [[NG gemeente Pearston]], wat na hom vernoem is, bedien. Sy seereis na Kaapstad om die Sinodesitting van 1862 by te woon, het hom amper sy lewe gekos toe die stoomskip "The Waldensian" op die rotse aan die kus naby [[Bredasdorp]] geloop het op [[13 Oktober]] van daardie jaar. Hy en sy vrou en kinders en mede-skipbreukelinge is wonderbaarlik almal gered. == Karakterisering == Pears was nie 'n welsprekende prediker nie, maar hy was 'n goeie en getroue herder. Ds. [[E.Z.J. de Beer]], wat hom goed geken het en deur hom op die eerste admissie-eksamen tot die [[Kweekskool]] voorberei is, het in sy "Ambtsbroeders naar den hemel verhuise" van hom geskryf: "Ds. Pears was 'n man van grote geleerdheid. Hij wist veel van allerlei en alleman, feiten, gebeurtenissen, gezegde van sprekers, van schrijvers. Dan had hij zijne eigene opiniën over zaken en personen, meer nog over zaken dan over personen, en die opiniën waren des hoorens en des bedenkens waard. Temeer daar hij ze niet gaf alsof hij wilde zeggen 'daar aan de andere zijde van mijn muur groeit geen gras, is alles buiten de wildernis', maar liever alsof hij uw opinie over het onderhavige wilde uitlokken. Zijn stof raakte nooit op, maar ook zijne gereedschap om van u te ontvangen bleef even groot aldoor." == Afsterwe == Pears was ruim 24 jaar lank op [[Somerset-Oos]] werksaam. Hy word beskryf as 'n man met forse liggaamsbou, massief, breedgeskouer en imposant, dog in die loop van jare is sy kragte gesloop deur die gebreke van die ouderdom. Op 'n keer was hy as afgevaardigde van die Graaff-Reinetse Ring na 'n vergadering van die Sinodale Kommissie in Kaapstad op reis toe hy ernstig siek geword het. Selfs na sy terugkeer moes hy die gevolge hiervan lank verduur. Hy herstel maar in 1866 is hy weer deur krankheid oorval, wat hewig maar nie van lange duur was nie, want hy sterf op [[18 Junie]] daardie jaar in sy [[pastorie]]. Reeds die volgende dag is hy in die ommuring van die kerkgebou waarin hy so lank die evangelie verkondig het, begrawe. Vier predikante van die NG, Presbiteriaanse en Wesleyaanse Kerk het aan die begrafnisplegtigheid deelgeneem. Sy weduwee het hom nie lank oorleef nie. Sy word beskryf as 'n "welopgevoede vrou met 'n edele karakter". 'n Seun en vier dogters is uit die huwelik gebore. Deur die meisieskool wat sy op die dorp opgerig het, het sy 'n goeie en geseënde invloed uitgeoefen. Sy is agt maande ná haar man in Februarie 1867 by haar dogter in Kaffrarië oorlede. == Bronne == * [[Andries Dreyer|Dreyer, eerw. A]]. 1935.''Gedenkboek van die Nederduits-Gereformeerde Kerk Somerset Oos''. Kaapstad: Cape Times Beperk. * [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952. {{DEFAULTSORT:Pears, John}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse predikante]] [[Kategorie:Predikante van die Nederduitse Gereformeerde Kerk]] [[Kategorie:Geboortes in 1790]] [[Kategorie:Sterftes in 1866]] ozta4qfomw8vs354ycczbag96v8sunt 0 63743 2912050 2904589 2026-06-18T01:40:18Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912050 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Apple Inc. |kenteken = [[Lêer:Apple logo black.svg|80px]]<br /><br />[[Lêer:Aerial view of Apple Park dllu.jpg|240px]] |tipe = Openbaar |stigting = 1 April 1976 <small>(geïnkorporeer op 3 Januarie 1977 as Apple Computer, Inc.)</small> |ligging_stad = Applekampus, Infinte Loop 1, Cupertino, [[Kalifornië]] |ligging_land = [[VSA]] |liggings = 500+ winkels <small>(2020)</small> |sleutelpersone = [[Tim Cook]] ([[Hoof- uitvoerende beampte|HUB]])<br />[[Arthur Levinson]] (Voorsitter)<br />Sir [[Jonathan Ive]] (SVP, Industriële ontwerp)<br />[[Steve Jobs]] (Voorsitter 1976–1985/2011, HUB 1997–2011 †) |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = Rekenaarapparatuur<br />Rekenaarprogrammatuur<br />Verbruikerselektronika<br />Digitale verspreiding |produkte = Macintosh • iPod • iPhone • iPad • Apple Watch • Apple TV • Apple TV+ • HomePod • macOS • iOS • iPadOS • watchOS • tvOS • iLife • iWork • Final Cut Pro • Logic Pro • GarageBand • Shazam • Siri |dienste = App Store • Apple Arcade • Apple Card • Apple Music • Beats 1 • Apple News+ • Apple Pay • Apple Pay Cash • Apple Store • Genius Bar • Apple TV+ • Apple Books • iCloud • iMessage • iTunes Store • Mac App Store |inkomste = {{verlies}} VS$ 260,174 miljard <small>(FJ 2019)</small><ref>[https://s2.q4cdn.com/470004039/files/doc_financials/2019/ar/_10-K-2019-(As-Filed).pdf ''Jaarverslag 2019. Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> |bedryfsinkomste = {{verlies}} VS$ 63,930 miljard <small>(FJ 2019)</small> |netto_inkomste = {{verlies}} VS$ 55,256 miljard <small>(FJ 2019)</small> |getal_werknemers = 137&nbsp;000 <small>(soos op 28 September 2019)</small><ref>[https://d18rn0p25nwr6d.cloudfront.net/CIK-0000320193/1a919118-a594-44f3-92f0-4ecca47b1a7d.pdf ''Jaarverslag vir die fiskale jaar wat op 28 September 2019 geëindig het'']</ref> |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = [[Braeburn Capital]]<br />[[Filemaker Inc.]]<br />[[Anobit]] |slagspreuk = |tuisblad = [http://www.apple.com/ www.apple.com] |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Apple Inc.''' (gelys op [[NASDAQ]] as AAPL, voorheen bekend as '''Apple Computer, Inc.''') is ’n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] [[multinasionale korporasie]] wat [[rekenaar]]s, verbruikerselektronika, [[bedryfsstelsel]]s en [[programmatuur]] [[ontwerp]], vervaardig en – naas tradisionele kleinhandelkanale – ook in sy eie aanlyn- en straatwinkels (''Apple Stores'') bemark. Apple se hardewaretoestelle word – in teenstelling met dié van ander vervaardigers – rondom die onderneming se eie [[sagteware]] ontwikkel om volledige versoenbaarheid van alle komponente te verseker. Veiligheid en modernisties-estetiese ontwerpe is ander streng kriteria. {{Kombi-beeld|Steve Wozniak by Gage Skidmore 2.jpg|Mac mini mid2010 front.jpg|Jonathan Ive (OTRS).jpg| |align=left |width=200px |caption1=Die Kaliforniese rekenaaringenieur [[Steve Wozniak]], medestigter van Apple Inc. en dryfkrag agter die ontwikkeling van die eerste persoonlike rekenaar, noem sy geesdrif vir die wetenskapsfiksie-televisiereeks ''[[Star Trek]]'' as 'n bron van inspirasie by die stigting van sy onderneming. |caption2=Apple-hardeware soos die ''Mac mini'' (bo) en enkele komponente van die sagteware is byna dertig jaar lank deur die hoofontwerpbeampte, die Brit [[Jonathan Ive]] (onder) ontwerp, onder meer volgens [[Bauhaus]]-beginsels }} In die 1970’s was Apple een van die eerste vervaardigers van [[persoonlike rekenaar]]s wat danksy sy bemarkingstrategie vir sy [[Macintosh]]-reeks ’n beslissende bydrae tot die kommersiële sukses van tuisrekenaars gelewer het. In die 1980’s het die maatskappy nog eens ’n baanbrekersrol by die invoering van grafiese koppelvlakke en [[rekenaarmuis]]e vervul. Met die bekendstelling van die iPod in 2001, die [[slimfoon]] iPhone in 2007, die [[tabletrekenaar]] iPad in 2010 en die slimhorlosie Apple Watch in 2015 het Apple sy sakebelange ook na ander produkvelde uitgebrei. Sy programmatuur sluit die volgende in: die [[macOS]]-[[bedryfstelsel]]; die [[iTunes]]-mediaspeler; die [[iLife]]-pakket van multimedia- en kreatiwiteitsprogrammatuur; die [[iWork]]-pakket van produktiwiteitsprogrammatuur; [[Aperture (programmatuur)|Aperture]], ’n professionele fotografiepakket; [[Final Cut Studio]], ’n reeks van professionele en rolprentindustrieprogrammatuurprodukte; Logic Studio, ’n reeks van musiekproduksieprogrammatuur; die [[Safari (webblaaier)|Safari]]-webblaaier; en [[iOS]] en [[iPadOS]], die mobiele [[Bedryfstelsel (inligtingstegnologie)|bedryfstelsels]] vir Apple se slimfone en tabletrekenaars. Apple Inc. is die grootste beursgenoteerde maatskappy in die wêreld deur markkapitalisasie, die eerste onderneming waarvan die markwaarde die $1-biljoenkerf oorskry het, asook die grootste tegnologiemaatskappy in die wêreld gemeet aan omset en wins. In die fiskale jaar 2019 was die omset op die wêreldmark $260 miljard - 'n styging van 3&nbsp;000 persent teenoor 2004. Apple se omset is intussen selfs groter as dié van sommige van die voorste rolspelers in die motorbedryf soos Daimler, Ford of Honda.<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/39388/umfrage/umsatz-von-apple-seit-2004/#statisticContainer ''Statista.com, 1 November 2019: Umsatz von Apple Inc. weltweit in den Geschäftsjahren von 2004 bis 2019 (in Milliarden US-Dollar). Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> In die tweede kwartaal van 2020 is 49,7 persent van Apple se omset deur ''iPhone''-verkope gegenereer.<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/312602/umfrage/umsatzanteile-der-produktgruppen-an-apples-gesamtumsatz-nach-quartalen/ ''Statista.com, 4 Mei 2020: Umsatzanteile der Produktgruppen an Apples Gesamtumsatz vom 1. Geschäftsquartal 2011 bis zum 2. Geschäftsquartal 2020. Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> In die eerste kwartaal van 2020 is 36,7 miljoen eenhede wêreldwyd verkoop.<ref>[https://de.statista.com/statistik/daten/studie/12743/umfrage/absatz-von-apple-iphones-seit-dem-jahr-2007-nach-quartalen/ ''Statista.com, 5 Mei 2020: Absatz von Apple iPhones weltweit vom 2. Quartal 2007 bis zum 1. Quartal 2020 (in Millionen Stück). Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> Die tydskrif ''Fortune'' het Apple in 2020 vir die dertiende jaar in 'n reeks as die mees bewonderde maatskappy in die wêreld benoem.<ref>[https://fortune.com/worlds-most-admired-companies/ ''Fortune.com: World’s Most Admired Companies. Besoek op 12 Mei 2020'']</ref> ''Fortune'' se ranglys is gebaseer op 'n meningspeiling onder byna 3&nbsp;800 hoof uitvoerende beamptes, direkteurs en ontleders. Die Apple-handelsmerk was in 2019 die waardevolste ter wêreld, nog voor Google en [[Amazon.com|Amazon]], met $234,241 miljard volgens Interbrand se ''Best Global Brands''-verslag wat op 17 Oktober 2019 gepubliseer is.<ref>[https://www.msn.com/en-gb/money/news/the-most-valuable-brands-in-the-world-revealed/ar-AAITOku?ocid=spartanntp ''MSN Money – Yahoo! Finance: The most valuable brands in the world revealed. Besoek op 17 Oktober 2019'']</ref> Die maatskappy het hulself egter ook heelwat kritiek op die hals gehaal weens die werkstoestande van kontrakteurs en weens hul omgewings- en sakepraktyke.<ref name="wpsweatshop">{{en}} {{Cite document |last=Musgrove |first=Mike |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/06/15/AR2006061501898.html |title=Hongerfabriektoestande by iPod-fabriek aangegee |work=The Washington Post |date=16 Junie 2006 |ref=harv |postscript=<!-- None -->}}</ref><ref name="iwclimate">{{cite news |url=http://www.informationweek.com/news/hardware/mac/showArticle.jhtml?articleID=207601672 |title=Omgewingsgroep tref Apple |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617031848/http://www.informationweek.com/news/hardware/mac/showArticle.jhtml?articleID=207601672 |archive-date=17 Junie 2010 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 3 April 2012 }}</ref> Ná sy stigting op 1 April 1976 in Cupertino, [[Kalifornië]] en sy inkorporasie op 3 Januarie 1977<ref name="orgincpr">{{en}} [http://phx.corporate-ir.net/phoenix.zhtml?c=107357&p=irol-faq#corpinfo1 Apple Beleggersverhoudings FAQ] {{Webarchive|url=http://arquivo.pt/wayback/20091016060336/http://phx.corporate-ir.net/phoenix.zhtml?c=107357&p=irol-faq#corpinfo1 |date=16 Oktober 2009 }}, Apple Inc. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> het die maatskappy vir die eerste dertig jaar as Apple Computer, Inc. bekend gestaan. Die woord “Computer” is op 9 Januarie 2007 van die naam verwyder,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://ccbn.10kwizard.com/cgi/convert/pdf/APPLEINC8K.pdf?pdf=1&repo=tenk&ipage=4589126&num=-2&pdf=1&xml=1&cik=320193&odef=8&rid=12&quest=1&dn=2&dn=3 |title=Form 8-K SEC Filing |date=10 Januarie 2007 |format=PDF |accessdate=8 Desember 2007 |archive-date=17 Mei 2016 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517184225/http://ccbn.10kwizard.com/cgi/convert/pdf/APPLEINC8K.pdf?pdf=1&repo=tenk&ipage=4589126&num=-2&pdf=1&xml=1&cik=320193&odef=8&rid=12&quest=1&dn=2&dn=3 |url-status=dead }}</ref> aangesien die tradisionele fokus van persoonlike rekenaars na verbruikerselektronika verskuif het.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2007/01/09/technology/09cnd-iphone.html |last=Markoff |first=John |authorlink=John Markoff |title=Nuwe mobiele foon dui Apple se ambisie aan |date=9 Januarie 2007 |access-date=9 Januarie 2007 |work=The New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525231038/https://www.nytimes.com/2007/01/09/technology/09cnd-iphone.html |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Geskiedenis == === 1976–1980: die vroeë jare === ;Historiese agtergrond Die persoonlike rekenaar as tegnologiese innovasie het sy historiese oorsprong, net soos die internet, in tegnologieë wat gedurende die 1960's ontwikkel is, onder meer danksy grootskaalse befondsing deur die Amerikaanse Departement van Verdediging. Die blote idee van persoonlike rekenaars is deur groot vervaardigers soos IBM aanvanklik as absurd verwerp. Dit was jong baanbreker-ondernemings soos Apple, Commodore en Tandy wat in die laat 1970's en vroeë 1970's die eerste klaargeboude rekenaars vir privaat middelklasgebruikers bemark het. [[Lêer:Apple II advertisement Dec 1977 page 1.jpg|duimnael|links|'n Advertensie vir die Apple II-tafelrekenaar wat in 1977 geloods is en onder meer in die tydskrif ''Byte'' verskyn het]] Die eerste rekenaars was uitsluitlik as duur monteerstelle beskikbaar wat deur geesdriftiges self saamgebou en geprogrammeer moes word. 'n Klein informele vereniging van rekenaargeesdriftiges, wat hulself ''Homebrew Computer Club'' genoem het, het met sy byeenkomste, wat tussen Maart 1975 en Desember 1986 in Menlo Park, San Mateo County, Kalifornië plaasgevind het (Gordon French, medestigter van die klub, het die eerste byeenkoms in sy motorhuis gereël nadat hulle die MITS Altair 8800 mikrorekenaar in hande gekry het), sou 'n belangrike rol speel by die ontwikkeling van mikrorekenaars vir tuisgebruik en die groei van Kalifornië se groot industriële inligtingstegnologiekompleks ''Silicon Valley''. Klublede het onderdele, stroombane, inligting en ervarings met die selfbou van rekenars gedeel. Die eerste byeenkoms was vir Steve Wozniak die inspirasie vir die ontwerp van die Apple I-rekenaar. ;Stigting en Apple I [[Lêer:Apple I.jpg|duimnael|regs|Die Apple I, die jong onderneming se eerste produk, is aanvanklik as selfboustel bemark. Anders as destyds beskikbare rekenaars in die laer pryssegment, wat instruksies per skakelaars en lampies ontvang het, het die Apple I oor poorte beskik waarmee 'n sleutelbord en skerm daaraan gekoppel kon word. Teks is in swart-en-wit vertoon. Die eienaar van hierdie eenheid het ’n sleutelbord en ’n houtkis bygevoeg.]] [[Lêer:Apple II Plus, Museum of the Moving Image.jpg|duimnael|Die Apple II plus is deur Steve Wozniak ontwerp<br /><small>''Museum of the Moving Image, New York''</small>]] Apple is op 1 April 1976 deur [[Steve Jobs]], [[Steve Wozniak]] en [[Ronald Wayne]] gestig<ref name=AppleConf>{{en}} {{cite book|last=Linzmayer |first=Ronald W. |title=Apple Confidential: The Real Story of Apple Computer, Inc. |publisher=No Starch Press |year=1999 |url=http://extras.denverpost.com/books/chap0411h.htm}}</ref> om die [[Apple I]] persoonlike rekenaarpakket te verkoop. Die jong onderneming is deur [[Mike Markkula]], 'n [[Ingenieurswese|ingenieur]], sakeman en belegger wat later die amp van hoof uitvoerende beampte van Apple sou beklee, met risikokapitaal ondersteun. Wozniak het die rekenaars in die motorhuis van Jobs se ouers in [[Palo Alto]] met die hand gebou<ref>{{cite news |url=http://www.smh.com.au/news/laptops--desktops/wozniak-tells-his-side-of-the-story/2006/09/28/1159337270259.html |title=Apple medestigter vertel sy kant van die verhaal |work=Sydney Morning Herald |date=28 September 2006 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803062121/http://www.smh.com.au/news/laptops--desktops/wozniak-tells-his-side-of-the-story/2006/09/28/1159337270259.html |archive-date= 3 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=6167297 ’n Gesprek met rekenaarpionier Steve Wozniak] NPR. 29 September 2006.</ref> en hulle later by die plaaslike ''Homebrew Rekenaarklub'' vir die eerste keer aan die publiek vertoon.<ref>{{en}} Wozniak, Stephen. [http://www.atariarchives.org/deli/homebrew_and_how_the_apple.php Homebrew en hoe die Apple ontstaan het], ''Digital Deli''. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Die Apple I is verkoop as ’n [[moederbord]] (met [[SVE]], [[Ewetoeganklike geheue|RAM]] en basiese tekstuele videoskyfies)—veel minder as wat vandag as ’n rekenaar beskou word.<ref>{{en}} Kahney, Leander. [https://web.archive.org/web/20121105210359/http://www.wired.com/gadgets/mac/multimedia/2002/11/56426 Herbou ’n Apple van die verlede], ''[[Wired (tydskrif)|Wired]]'', 19 November 2002.</ref> Altesaam 200 eksemplare van die Apple I, wat oorspronklik as selfboustel ontwerp is, is vanaf Julie 1976 verkoop vir $666,66 (met inflasie aangepas na $2&nbsp;723 in 2012)<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7091190.stm |title=BBC Nuus: Geskiedenis van tegnologie |access-date=19 Januarie 2008 |date=15 November 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191003202603/http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7091190.stm |archive-date= 3 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://staging.computerhistory.org/exhibits/highlights/apple1.shtml |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070326115844/http://staging.computerhistory.org/exhibits/highlights/apple1.shtml |archivedate=26 Maart 2007 |title=Rekenaargeskiedenismuseum (ComputerHistory.org) |accessdate=19 Januarie 2008 |url-status=dead }}</ref><ref>{{en}} [http://www.g4tv.com/gamemakers/episodes/3781/Apple_II.html Game Makers (TV-program)]: Apple II. Uitgesaai op 6 Januarie 2005.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.macmothership.com/gallery/newads7/1976apple1.jpg |title=Prent van oorspronklike advertensie met die prys op $666.66 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115222510/http://www.macmothership.com/gallery/newads7/1976apple1.jpg |archive-date=15 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="iWoz">{{en}} Wozniak, Steven: "iWoz", bl. 180. W.W. Norton, 2006. {{ISBN|978-0-393-06143-7}}</ref> Apple is op 3 Januarie 1977 geïnkorporeer,<ref name="orgincpr" /> sonder Wayne, wat die risiko as te groot geag en sy aandele van tien persent in die maatskappy twaalf dae later aan Jobs en Wozniak verkoop het vir $800. Die risiko vir hom was 'n lening wat Steve Jobs aangegaan het en sy kontrak met 'n onderneming wat onderdele sou verskaf. Wayne het die leweransier se betroubaarheid in twyfel getrek en was as jong vader met 'n huis nie bereid om borg te staan nie.<ref>[https://www.cnbc.com/2018/08/02/why-ronald-wayne-sold-his-10-percent-stake-in-apple-for-800-dollars.html ''CNBC.com, 2 Augustus 2018: Apple just hit a $1 trillion market cap—here’s why its little-known third co-founder sold his 10% stake for $800. Besoek op 8 Mei 2020'']</ref> Sy aandele sou in 2018 $95 miljard werd gewees het.<ref>[https://www.macworld.co.uk/feature/apple/history-of-apple-steve-jobs-mac-3606104/ ''Macworld.co.uk: The History of Apple- The foundation of Apple. Besoek op 8 Mei 2020'']</ref> Wayne het sy besluit nogtans nooit betreur nie. Hy het later verduidelik dat hy geen waarde aan rykdom sou heg nie en dat dit van hom net die welvarendste man op die begraafplaas sou gemaak het. Ook het hy vir homself binne die jong onderneming geen kans gesien vir selfverwesenliking nie. Apple het aan hom sy eerste embleem sowel as die teks vir die akte van oprigting, wat uit sy pen gekom het, te danke. Multimiljoenêr Mike Markkula het noodsaaklike sakekundigheid en befondsing van $250&nbsp;000 gedurende die inkorporering van Apple verskaf.<ref>{{en}} {{cite journal |url=http://money.cnn.com/1998/01/06/technology/apple_chrono/ |title=Apple-kronologie |accessdate=11 September 2008 |date=6 Januarie 1998 |work=Fortune tydskrif |publisher=CNN |ref=harv |archive-date=11 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131111080135/http://money.cnn.com/1998/01/06/technology/apple_chrono/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |title=Apple Inc. |url=http://ca.encarta.msn.com/encyclopedia_761552652/apple_inc_.html |work=MSN Encarta |access-date=2 Maart 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121111041120/http://www.webcitation.org/query?id=1257008017205735 |archive-date=11 November 2012 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> ; Apple II Die [[Apple II-familie|Apple II]] is op 16 April 1977 bekendgestel tydens die eerste Weskusrekenaarjaarmark. Die Apple II-reeks is as 'n oop stelsel ontwerp – alle belangrike konstruksiebesonderhede is gepubliseer. Hierdie beginsel is later deur IBM oorgeneem en as ''IBM PC'' bemark. Dit het van die grootste mededingers, die TRS-80 en [[Commodore PET]] verskil deurdat dit ’n karakterselgebaseerde kleurgrafika en oop rekenaarargitektuur ingesluit het. Terwyl vroeë modelle gewone kassetbandjies as opslagapparate gebruik het, is dit vervang met die bekendstelling van ’n 5&nbsp;1/4&nbsp;duim [[slapskyf]]dryf en koppelvlak, die "Disk II".<ref>{{cite web |title=Apple II Geskiedenis Hoofstuk 4 |url=http://apple2history.org/history/ah04/ |author=Steven Weyhrich |date=21 April 2002 |access-date=18 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200411054755/https://apple2history.org/history/ah04/ |archive-date=11 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Apple II is gekies om die werkskermplatform vir die eerste ''killer app'' van die sakewêreld, die ''VisiCalc'' sigbladprogram.<ref name="lemvc">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/visicalc-origin-bricklin.html VisiCalc en die opgang van die Apple II], ''Low End Mac'', 22 September 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> VisiCalc het ’n besigheidsmark vir Apple geskep en het tuisgebruikers ’n bykomende rede gegee om ’n Apple II te koop — versoenbaarheid met die kantoor.<ref name="lemvc" /> Volgens Brian Bagnall het Apple sy verkoopsyfers baie oordryf en was hulle baie ver agter Commodore en Tandy totdat Visicalc verskyn het.<ref>{{en}} {{cite book |last=Bagnall |first=Brian |title=On the Edge: The Spectacular Rise and Fall of Commodore |year=2005 |publisher= Variant Press |isbn=978-0-9738649-0-8 |pages=109–112}}</ref><ref>{{en}} [http://www.jeremyreimer.com/total_share.html Persoonlike Rekenaar markaandele: 1975–2004] Die syfers toon Mac hoër, maar dit is nie net een model nie.</ref> ; Apple III Teen die einde van die 1970’s het Apple rekenaarontwerpers en ’n produksielyn gehad. Die maatskappy het die noodlottige ''Apple III'' in Mei 1980 bekendgestel in ’n poging om met [[IBM]] en [[Microsoft]] mee te ding in die sake en korporatiewe rekenaarmark.<ref>{{en}} Coventry, Joshua. [http://lowendmac.com/coventry/06/apple-iii-failure.html Apple III Chaos: Wat gebeur het toe Apple probeer toetree het tot die sakemark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170525082233/http://lowendmac.com/coventry/06/apple-iii-failure.html |date=25 Mei 2017 }}, ''Low End Mac'', 1 September 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Jobs en verskeie Apple-werknemers, insluitend [[Jef Raskin]] het Xerox PARC in Desember 1979 besoek om die Xerox Alto te besigtig. Xerox het die Apple-ingenieurs drie dae toegang tot die PARC-fasiliteite gegee in ruil vir die opsie om 100&nbsp;000 aandele (800&nbsp;000 gesplete-aangepaste aandele) van Apple teen die voornoteringsprys van $10 per aandeel te koop.<ref>{{cite web |url=http://www.fool.com/news/foth/2000/foth000918.htm |title=Fool.com: Hoe Xerox die rekenaaroorlog verbeur het |work=The Motley Fool |author=Landley, Rob |date=18 September 2000 |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170529131527/http://www.fool.com/news/foth/2000/foth000918.htm |archive-date=29 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Jobs was onmiddellik daarvan oortuig dat alle toekomstige rekenaars ’n grafiese gebruikerskoppelvlak (GGK) sou gebruik en die ontwikkeling van ’n GGK vir die Apple Lisa het begin.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.worldofapple.com/archives/2006/03/30/apple-at-30-1976-to-1986/ |title=Apple op 30&nbsp;– 1976 tot 1986 |work=World of Apple |accessdate=12 Augustus 2008 |archive-date=20 Oktober 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081020204611/http://news.worldofapple.com/archives/2006/03/30/apple-at-30-1976-to-1986/ |url-status=dead }}</ref> Toe Apple genoteer is, het dit meer kapitaal gegenereer as enige beursbekendstelling sedert die [[Ford Motormaatskappy]] in 1956 en het dit oombliklik meer miljoenêrs (ongeveer 300) as enige ander maatskappy in die geskiedenis geskep.<ref>{{en}} ''Infinite Loop'' Michale S. Malone {{ISBN|978-1-85410-638-4}}</ref> === 1981–1985: Lisa en Macintosh === [[Lêer:Macintosh, Google NY office computer museum.jpg|duimnael|Die eerste [[Macintosh]] 128K, vrygestel in 1984<br /><small>''Uitstalling in die Google-kantoor in New York''</small>]] Steve Jobs het in 1978 begin werk aan die Apple Lisa maar in 1982 is hy weens binnegevegte in die Lisaspan laat gaan en het hy Jef Raskin se laekoste-rekenaarprojek, die [[Macintosh]] oorgeneem. ’n Bendeoorlog het uitgebreek tussen Lisa se “korporatiewe hemde” en Jobs se “seerowers” oor watter produk eerste verskeep gaan word en Apple sou red. Lisa het in 1983 gewen en die eerste persoonlike rekenaar met ’n GGK geword wat aan die publiek verkoop is, maar was ’n kommersiële mislukking weens sy betreklik hoë prys van $9&nbsp;995 en beperkte beskikbare programmatuur.<ref name="lemlisa">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/05/apple-lisa-history.html ’n Geskiedenis van Apple se Lisa, 1979–1986], ''Low End Mac'', 6 Oktober 2005. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Slegs sowat 10&nbsp;000 eenhede is verkoop. In 1984 het Apple die Macintosh bekendgestel. Hierdie debuut is aangekondig deur die-nou-bekende $1.5-miljoen televisieadvertensie “1984”. Die regisseur was [[Ridley Scott]] en is vertoon gedurende die derde kwart van Super Bowl XVIII op 22 Januarie 1984<ref>{{cite web |url=http://www.duke.edu/~tlove/mac.htm |title=Apple's 1984: Die bekendstelling van die Macintosh in die kulturele geskiedenis van persoonlike rekenaars |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014051705/http://www.duke.edu/~tlove/mac.htm |archive-date=14 Oktober 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> en word nou beskou as ’n waterskeidingsgebeurtenis in Apple se sukses<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/tech/columnist/kevinmaney/2004-01-28-maney_x.htm |title=Apple se ‘1984’ Super Bowl advertensie is steeds ’n waterskeidingsgebeurtenis |work=USA Today |date=28 Januarie 2004 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120423195612/http://www.usatoday.com/tech/columnist/kevinmaney/2004-01-28-maney_x.htm |archive-date=23 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 4 April 2012 }}</ref> en ’n “meesterstuk”.<ref name="masterpiece">{{cite news |url=http://edition.cnn.com/2006/SHOWBIZ/02/02/eye.ent.commercials/ |title=Waarom 2006 nie soos ‘1984’ is nie |access-date=10 Mei 2008 |last=Leopold |first=Todd |date=3 Februarie 2006 |work=[[CNN]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191022000031/http://edition.cnn.com/2006/SHOWBIZ/02/02/eye.ent.commercials/ |archive-date=22 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref name="cellini">{{cite news |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_hb197/is_200401/ai_n5556112 |title=Die storie agter Apple se ‘1984’ TV-advertensie: Loerbroer is 20 |access-date=9 Mei 2008 |last=Cellini |first=Adelia |year=2004 |work=[[Macworld]] 21.1, bl. 18 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151105120047/http://findarticles.com/p/articles/mi_hb197/is_200401/ai_n5556112 |archive-date=5 November 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Macintosh het aanvanklik goed verkoop maar opvolgverkope was minder suksesvol<ref name="lem1985">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/1002.html Totsiens Woz en Jobs: Hoe die eerste Apple-era in 1985 geëindig het], ''Low End Mac'', 2 Oktober 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> weens die hoë prys en beperkte verskeidenheid van programmatuur. Die masjien se lot het verander met die bekendstelling van die LaserWriter, die eerste PostScript [[laserdrukker]] wat teen ’n bekostigbare prys aangebied is, en PageMaker, ’n vroeë werkskermpubliseringspakket. Die Mac was veral veelvermoënd in hierdie mark weens die gevorderde grafiese moontlikhede, wat noodwendig ingebou is om die intuïtiewe Macintosh GGK te skep. Daar is gesuggereer dat die kombinasie van hierdie drie produkte verantwoordelik was vir die skepping van die mark vir werkskermpublisering.<ref>{{cite web |url=http://desktoppub.about.com/cs/beginners/f/when_dtp.htm |title=Wanneer is werkskermpublisering uitgevind? |access-date=30 April 2007 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204223526/http://desktoppub.about.com/cs/beginners/f/when_dtp.htm |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 1985 het ’n magstryd ontstaan tussen Jobs en die [[Hoof- uitvoerende beampte|HUB]], John Sculley, wat twee jaar vantevore aangestel is.<ref name="lemsculley">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/john-sculley-years-apple.html Groeiende Apple met die Macintosh: Die Sculley-jare], ''Low End Mac'', 22 Februarie 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Apple se direksie het aan Sculley opdrag gegee om Jobs te “beteuel” en om sy vermoë om duur eskapades in ongetoetste produkte te lanseer, te beperk. In plaas daarvan om hom aan Sculley se instruksie te onderwerp, het Jobs probeer om hom van die leierskapsrol by Apple te verdryf. Sculley het uitgevind dat Jobs ’n magsoorname probeer organiseer en het ’n raadsvergadering byeengeroep waarop Apple se raad van die direksie Sculley se kant gekies het en Jobs van sy bestuurspligte onthef het.<ref name="lem1985" /> Jobs het bedank by Apple en dieselfde jaar NeXT Inc. gestig.<ref>{{en}} {{cite news |last=Spector |first=G. |title=Apple se Jobs begin nuwe firma, teiken opvoedingsmark |work=PC Week |page=109 |date=24 September 1985}}</ref> === 1986–1993: Opkoms en val === [[Lêer:Apple-macintosh-portable hg.jpg|duimnael|links|Die [[Macintosh Portable]] was Apple se eerste “draagbare” Macintosh-rekenaar, vrygestel in 1989.]] Apple het ’n duur les geleer na die vrystelling van die lywige Macintosh Portable in 1989 en het in 1991 die [[PowerBook]] bekendgestel. Die Macintosh Portable is ontwerp om net so kragtig as ’n gewone Macintosh te wees maar het 7.5 kilogram geweeg met ’n batterylewe van 12 uur. Dieselfde jaar het Apple sy System 7, ’n groot opgradering van die bedryfstelsel, bekendgestel, wat kleur tot die koppelvlak gevoeg het en nuwe netwerkvermoëns beskikbaar gemaak het. Dit het tot in 2001 die argitektoniese basis vir [[Mac OS]] gebly. Die sukses van die Powerbook en ander produkte het verhoogde omset meegebring.<ref name="lemsculley" /> Dit het vir ’n ruk gelyk of Apple niks verkeerd kon doen nie en hulle het gedurig vars nuwe produkte bekendgestel wat gevolg is deur groter winste. Die tydskrif ''MacAddict'' het die periode tussen 1989 en 1991 die “eerste goue era” van die Macintosh gedoop. Na die sukses van die [[Macintosh LC]] het Apple die Centris-reeks, ’n minder goeie Quadra-aanbieding en die noodlottige Performa-reeks bekendgestel. Die Performa-reeks is in verskeie verwarrende opstellings en programmatuurbundels verkoop om mededinging te vermy met verskeie verbruikerswinkels soos Sears, Price Club en Wal-Mart, wat die primêre handelaars was vir hierdie modelle. Die resultaat was rampspoedig vir Apple omdat klante nie die verskil tussen die modelle verstaan het nie.<ref name="vawperforma">{{cite web |title=Macintosh Performa |url=http://www.vectronicsappleworld.com/profiles/performa.html |publisher=Vectronics Apple World |access-date=29 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130419164519/http://www.vectronicsappleworld.com/profiles/performa.html |archive-date=19 April 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Gedurende hierdie tydperk het Apple geëksperimenteer met ’n aantal ander mislukte verbruikersgeteikende produkte insluitend [[digitale kamera]]s, draagbare CD-spelers, luidsprekers, televisiespeletjies en TV-toestelle. Groot hulpbronne is gewy aan die probleemgeteisterde Newtonafdeling. Apple het die Apple II-reeks as te duur om te vervaardig beskou, dit het ook te veel aandag afgelei van die goedkoop Macintosh.<ref name="apple2history11">{{cite web |url=http://apple2history.org/history/ah11.html#11 |title=Apple II Geskiedenis Hoofstuk 11 |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100710013959/http://apple2history.org/history/ah11.html |archive-date=10 Julie 2010 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> In 1990 het Apple die Macintosh LC bekendgestel met ’n enkele uitbreidingsgleuf vir die Apple IIe-kaart om Apple II-gebruikers te verhuis na die Macintosh-platform.<ref name="apple2history11" /> Apple het in 1993 opgehou om die Apple IIe te verkoop. [[Microsoft]] het die mark bly oorheers met hulle [[Microsoft Windows|Windows]], en gefokus op die lewering van programmatuur aan goedkoop gerieflike persoonlike rekenaars; terwyl Apple ’n rykontwerpte, dog duur ervaring gebied het.<ref>{{cite web |url=http://www.roughlydrafted.com/RD/Q4.06/3EC02E78-FD4D-4CDF-92A0-9C4CBDFAB3D2.html |title=1990–1995: Waarom die wêreld Windows gebruik het |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126011006/http://www.roughlydrafted.com/RD/Q4.06/3EC02E78-FD4D-4CDF-92A0-9C4CBDFAB3D2.html |archive-date=26 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple het gesteun op sy hoë winsgrens en het nooit ’n duidelike antwoord op Windows ontwerp nie. In plaas daarvan het hulle Microsoft gedagvaar omdat hulle ’n grafiese gebruikerskoppelvlak gebruik het wat soortgelyk was aan die Apple Lisa (Apple Computer, Inc. v. Microsoft Corporation).<ref name="lemms">{{en}} Hormby, Thomas. [http://lowendmac.com/orchard/06/apple-vs-microsoft.html Die Apple vs. Microsoft GGK-geding], ''Low End Mac'', 25 Augustus 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Die regsgeding het jare geduur voordat dit uiteindelik verwerp is. Terselfdertyd het ’n string produkmislukkings en gemiste doeldatums Apple se reputasie gekelder en Sculley is vervang deur [[Michael Splinder]].<ref>{{cite web |url=http://lowendmac.com/orchard/06/michael-spindler-apple.html |title=Michael Spindler: Die Peter-beginsel by Apple |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170204224658/http://lowendmac.com/orchard/06/michael-spindler-apple.html |archive-date=4 Februarie 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === 1994–1997: Pogings tot hervorming === [[Lêer:Newton-IMG 0320 cleanup.JPG|duimnael|regs|Die [[Apple Newton|Newton]] was Apple se eerste intree in die PDA-markte, asook een van die eerste in die industrie. Ten spyte daarvan dat dit ’n finansiële mislukking was ten tyde van die vrystelling, het dit gehelp om die weg te baan vir die [[Palm Pilot]] en Apple se eie [[iPhone]] en [[iPad]] in die toekoms.]] Teen die vroeë 1990’s het Apple alternatiewe platforms vir die Macintosh ontwikkel, soos die A/UX. Apple het ook begin eksperimenteer met die voorsiening van ’n slegs-Mac aanlynportaal wat hulle eWorld genoem het wat ontwikkel is in samewerking met America Online en ontwerp is as ’n Mac-vriendelike alternatief vir ander aanlyn dienste soos [[Compuserve]]. Die Macintosh-platform het self ouderwets geraak aangesien dit nie gebou was vir multitaakverwerking nie en verskeie belangrike programmatuurroetines is direk in die apparatuur geprogrammeer. Apple het ook mededinging van OS/2 en [[UNIX]]-verskaffers soos [[Sun Microsystems]]. Die Macintosh moes vervang word met ’n nuwe platform, of dit moes herbewerk word om met kragtiger hardeware te werk.<ref>{{cite web |url=http://www.roughlydrafted.com/RD/Home/B8DA34A3-333B-4204-BDF3-E74608998702.html |title=1990–1995: Teen die muur |access-date=14 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116083152/http://www.roughlydrafted.com/RD/Home/B8DA34A3-333B-4204-BDF3-E74608998702.html |archive-date=16 November 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 1994 het Apple met IBM en Motorola in die AIM-alliansie saamgewerk. Die doel was om ’n muwe rekenaarplatform (die PowerPC Reference Platform (PReP)) te skep, wat IBM en Motorola se hardeware sou gebruik saam met Apple se programmatuur. Die AIM-alliansie het gehoop dat PReP se werkverrigting en Apple se programmatuur die persoonlike rekenaar in die stof sou laat byt, en in die proses teenstand teen Microsoft bied. In dieselfde jaar het Apple die Power Macintosh bekendgestel, die eerste van vele Applerekenaars wat IBM se PowerPC-verwerker sou gebruik.<ref>{{cite web |url=http://www.apple-history.com/body.php?page=gallery&model=6100&performa=off&sort=date&order=ASC&range= |title=Power Macintosh 6100 |access-date=12 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20070911010221/http://www.apple-history.com/body.php?page=gallery |archive-date=11 September 2007 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> In 1996 is Michael Splinder vervang met Gil Amelio as HUB. Amelio het baie veranderinge by Apple gemaak, insluitend breedvoerige afleggings.<ref>{{en}} Chaffin, Bryan. [http://www.macobserver.com/article/2001/02/06.13.shtml "Voormalige Apple HUB Gil Amelio kry ’n nuwe HUB-pos"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128173134/https://www.macobserver.com/article/2001/02/06.13.shtml |date=28 November 2017 }}, The Mac Observer, 6 Februarie 2001. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> Na veelvuldige mislukte pogings om Mac OS te verbeter, eers met die Taligent-projek en later met Copland en Gershwin, het Amelio besluit om NeXT en die NeXTSTEP-bedryfstelsel te koop en Steve Jobs na Apple terug te lok as adviseur.<ref>{{en}} {{cite web |title=Apple Computer, Inc. finaliseer verkryging van NeXT Software Inc. |url=http://product.info.apple.com/pr/press.releases/1997/q2/970207.pr.rel.next.html |publisher=Apple Inc. |accessdate=25 Junie 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010724014721/http://product.info.apple.com/pr/press.releases/1997/q2/970207.pr.rel.next.html |archivedate=24 Julie 2001 |date=7 Februarie 1997 |url-status=dead }}</ref> Op 9 Julie 1997 is Amelio afgedank deur die raad van die direksie nadat die aandeleprys die laagste in drie jaar was en die maatskappy verlammende finansiële verliese gely het. Jobs het die tussentydse HUB geword en begin om die maatskappy se produklyn te herstruktureer. By die Macworld Expo in 1997 het Steve Jobs aangekondig dat Apple met Microsoft sou saamwerk om nuwe weergawes van [[Microsoft Office]] vir die Macintosh vry te stel, en dat Microsoft ’n belegging van $150-miljoen in nie-stemgeregtigde Apple-aandele gemaak het.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/ca/press/1997/08/AppleMicrosoft.html Microsoft en Apple bevestig toewyding om volgende generasie programmatuur vir Macintish te ontwikkel], Apple Inc., 6 Augustus 1997.</ref> Op 10 November 1997 het Apple die Apple-aanlynwinkel bekend gestel, gekoppel aan ’n nuwe gebou-op-bestelling vervaardigingstrategie.<ref>{{en}} Harreld, Heather. [http://www.fcw.com/print/3_1/news/64412-1.html?type=pf "Apple key tegnologie, agentskapklante in Next-transaksie"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206061012/http://www.fcw.com/print/3_1/news/64412-1.html?type=pf |date= 6 Desember 2008 }}, Federal Computer Week, 5 Januarie 1997. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} {{cite news |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-5564882_ITM |title=Apple onthul nuwe bemarkingstrategie |accessdate=15 Augustus 2008 |work=Knight Ridder/Tribune News Service |date=10 November 1997 |archiveurl=https://archive.ph/20120630125917/http://www.accessmylibrary.com/search/?q=Apple%20unveils%20new%20marketing%20strategy.(Originated%20from%20Knight-Ridder%20Newspapers) |archivedate=30 Junie 2012 |url-status=live }}</ref> === 1998–2005: Terug na winsgewendheid === [[Lêer:Applestore-NYC.jpg|duimnael|Apple-winkel in Fifth Avenue, [[New York Stad|New York]]]] [[Lêer:The Apple Store Flag 5022877197.jpg|duimnael|Die Apple-vlag. ''Apple Store'', [[Regent Street]], [[Londen]]]] Op 15 Augustus 1998 het Apple ’n nuwe alles-in-een-rekenaar soortgelyk aan die Macintosh 128K bekendgestel: die [[iMac]]. Die ontwerpspan van die iMac is gelei deur [[Jonathan Ive]] wat later ook die [[iPod]] en [[iPhone]] ontwerp het.<ref name="levgrossman">{{en}} [[Lev Grossman|Grossman, Lev]]. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1576854,00.html Die Apple Van Jou Oor] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130824184225/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1576854,00.html |date=24 Augustus 2013 }}, [[Time (tydskrif)|Time]], 12 Januarie 2007. URL besoek op 1 Februarie 2007.</ref><ref>{{en}} Wilson, Greg. [https://web.archive.org/web/20080228235549/http://www.nydailynews.com/news/2007/01/14/2007-01-14_private_icreator_is_genius_behind_apples.html Private iSkepper is genie agter Apple se politoer], ''[[New York Daily News]]'', 14 Januarie 2007. URL besoek op 1 Februarie 2007.</ref> Die iMac het met moderne tegnologie en ’n unieke ontwerp gespog en het amper 800&nbsp;000 eenhede in die eerste vyf maande verkoop.<ref name="800kimacs">{{cite web |url=http://www.apple.com/ca/press/1999/01/iMac_Sales.html |title=800 000 iMacs verkoop in eerste 139 dae |publisher=Apple Inc. |access-date=15 Augustus 2008 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120126211426/http://www.apple.com/ca/press/1999/01/iMac_Sales.html |archive-date=26 Januarie 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Gedurende hierdie tydperk het Apple verskeie maatskappye gekoop om ’n portefeulje van professionele en verbruikersgeoriënteerde digitale produksieprogrammatuur te skep. In 1998 het Apple die aankoop van Macromedia se [[Final Cut Pro|Final Cut]]-programmatuur aangekondig en daardeur sy uitbreiding in die mark van digitale videoredigering ingewy.<ref>{{en}} Sarkar, Pia. [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2002/02/25/BU107610.DTL&type=tech "Vriende en Vyande/ Ten spyte van gekibbel, het Apple en Adobe voordeel getrek uit elkander"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111117090721/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2002/02/25/BU107610.DTL&type=tech |date=17 November 2011 }}, SFGate, 25 Februarie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> Die volgende jaar het Apple twee videoredigeringsprodukte bekendgestel: [[iMovie]] vir verbruikers en vir beroepslui, [[Final Cut Pro]], wat gevorder het tot ’n noemenswaardige videoredigeringsprogram, met 800,000 geregistreerde gebruikers vroeg in 2007.<ref>{{cite news |url=http://news.cnet.com/2100-1046-6176170.html |title=Apple stal Final Cut Studio 2 uit |first=Greg |last=Sandoval |date=15 April 2007 |access-date=4 Desember 2007 |work=CNET |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141108080544/http://news.cnet.com/2100-1046-6176170.html |archive-date=8 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2002 het Apple [[Nothing Real]] gekoop om hulle gevorderde digitale samestellingstoepassing "Shake" te bekom,<ref>{{en}} Chaffin, Bryan. [http://www.macobserver.com/article/2002/02/07.6.shtml "Apple Shake: Apple Koop Nothing Real, ’n topklas samstellingsprogrammatuurskepper"], The Mac Observer, 7 Februarie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> asook Emagic vir hulle musiekproduktiwiteitstoepassing Logic, wat gelei het tot die ontwikkeling van die verbruikersvlak [[GarageBand]]-toepassing.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2002/jul/01emagic.html Apple bekom Emagic], Apple, 1 Julie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} Deitrich, Andy. [http://arstechnica.com/reviews/apps/garageband.ars Garage Band: Deel 1], ars technica, 2 Februarie 2004. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> [[iPhoto]] se vrystelling dieselfde jaar het die [[iLife]]-pakket voltooi.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2002/jan/07iphoto.html Apple Stel iPhoto Bekend], Apple Inc., 7 Januarie 2002. URL besoek op 15 Augustus 2008.</ref> [[Mac OS X]], gebaseer op NeXT se OPENSTEP en BSD Unix is op 24 Maart 2001 vrygestel, na jare se ontwikkeling. Dit was gemik op verbruikers en beroepslui en het gepoog om die stabiliteit, betroubaarheid en veiligheid van [[Unix]] te kombineer met die maklike gebruik wat gekom het met ’n opgeknapte gebruikerskoppelalvk. Om gebruikers by te staan in die migrasie van [[Mac OS 9]], het die nuwe bedryfstelsel die gebruik van OS 9 toegestaan deur Mac OS X se Classic-omgewing.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/support/tiger/classic/ Mac OS X v10.4 Tiger Classic-omgewing] Apple Inc.</ref> Op 19 Mei 2001 het Apple sy eerste winkels in [[Virginië]] en Kalifornië geopen.<ref>{{cite web |url=http://www.ifoapplestore.com/stores/chronology_2001-2003.html |title=ifo Apple Store – Apple Stores 2001–2003 |publisher=Ifoapplestore.com |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130809132752/http://www.ifoapplestore.com/stores/chronology_2001-2003.html |archive-date= 9 Augustus 2013 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Op 9 Julie het Apple Spruce Technologies, ’n DVD-skeppingsmaatskappy, bekom. Op 23 Oktober van dieselfde jaar het Apple die [[iPod]] digitale oudiospeler aangekondig en teen 10 November die nuwe produk begin verkoop. Die produk was ’n wegholsukses&nbsp;— meer as 100-miljoen eenhede is binne ses jaar verkoop.<ref>{{en}} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4625262.stm Apple geniet volgehoue vraag na iPod], ''BBC News'', 18 Januarie 2006. URL besoek op 27 April 2007.</ref><ref>{{en}} Cantrell, Amanda. [http://money.cnn.com/2006/03/29/technology/apple_anniversary/?cnn=yes Apple se verstommende terugkeerverhaal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171205192309/http://money.cnn.com/2006/03/29/technology/apple_anniversary/?cnn=yes |date= 5 Desember 2017 }}, ''CNN'', 29 Maart 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> In 2003 is Apple se [[iTunes Store]], wat aanlynmusiekaflaaie teen $0.99 per liedjie en integrasie met die iPod gebied het, bekendgestel. Die diens het vinnig die markleier in aanlynmusiekdienste geword met meer as 5 miljard aflaaie teen 19 Junie 2008.<ref>{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2008/06/19itunes.html iTunes Store Tref Five Miljard Liedjies], ''Apple Inc.'', 19 Junie 2008. URL besoek op 3 September 2008.</ref> Sedert 2001 het Apple se ontwerpspan toenemend afstand gedoen van die gebruik van deursigtige gekleurde plastiek soos aanvanklik gebruik is in die iMac G3. Dit het begin met die [[Titaan (element)|titaan]] [[PowerBook]] en is opgevolg met die wit [[iBook]] in polikarbonaat en die platpaneel iMac.<ref>{{en}} [https://web.archive.org/web/20081206023640/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-10738727_ITM "Apple knap iBook op. Network World (Mei, 2001)"], Network World, 2 Mei 2001. URL besoek op 19 Augustus 2008.</ref><ref>{{en}} Magee, Mike. [http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1013993/imac-all-in-one-is-a-trinity "iMac "Alles-in-Een" is ’n drie-eenheid&nbsp;– The INQUIRER"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610014027/http://www.theinquirer.net/inquirer/news/1013993/imac-all-in-one-is-a-trinity |date=10 Junie 2011 }}, The Inquirer, 26 Januarie 2002. URL besoek op 19 Augustus 2008.</ref> === 2005–2007: Oorgang na Intel === [[Lêer:MacBook Pro.jpg|duimnael|links|Die [[MacBook Pro]] (15.4" breëskerm) was Apple se eerste skootrekenaar met ’n Intel mikroverwerker. Dit is in Januarie 2006 aangekondig en was gemik op die professionele mark]] [[Lêer:Business man with graph chart on iPad.jpg|duimnael|links|'n Sakeman bekyk 'n grafiek op sy iPad-tabletrekenaar. Tien jaar ná die invoering van die iPad in 2010 was Apple met 'n markaandeel van 31,4 persent nog steeds die onbetwiste leier op die mark vir tabletrekenaars – 'n mark wat die onderneming self geskep het. Binne tien jaar is byna 'n halfmiljard iPads wêreldwyd verkoop<ref>{{de}} [https://de.statista.com/infografik/20624/marktanteil-der-fuehrenden-hersteller-am-weltweiten-tablet-absatz/ de.statista.com, 27 Januarie 2020: 10 Jahre iPad – iPad behauptet sich als Marktführer. Besoek op 27 Januarie 2020]</ref>]] By die tematoespraak van die Wêreldwye Ontwikkelaarskonferensie op 6 Junie 2005 het Steve Jobs aangekondig dat Apple sou begin om [[Intel]]-gebaseerde Mac-rekenaars in 2006 te vervaardig.<ref name="printel">{{en}} [http://www.apple.com/pr/library/2005/jun/06intel.html Apple gaan van 2006 af Intel Micro-verwerkers gebruik], ''Apple Inc.'', 6 Junie 2005. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Op 10 Januarie 2006 het die nuwe MacBook Pro en iMac die eerste rekenaars geword om Intel se [[Core Duo]] SVE te gebruik. Teen 7 Augustus 2006, meer as ’n jaar gouer as wat aangekondig is, het Apple die hele Mac-produklyn oorgeskakel na Intel-skyfies.<ref name="printel" /> Die [[Power Mac]], iBook en PowerBook-handelsmerke is laat vaar gedurende die oorskakeling; die [[Mac Pro]], [[MacBook]] en [[MacBook Pro]] was onderskeidelik die opvolgers.<ref>{{cite news |author=Bobbie Johnson |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2006/aug/10/applemacs.guardianweeklytechnologysection |title=Power Mac na Mac Pro |work=The Guardian |location=London |date=10 Augustus 2006 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130217013646/http://www.guardian.co.uk/technology/2006/aug/10/applemacs.guardianweeklytechnologysection |archive-date=17 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/pr/library/2006/may/16macbook.html |title=Apple stel nuwe MacBook bekend met Intel Core Duo verwerkers |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609073739/http://www.apple.com/pr/library/2006/may/16macbook.html |archive-date=9 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 29 April 2009 het [[The Wall Street Journal]] berig dat Apple sy eie span ingenieurs begin saamstel het om mikroskyfies te ontwerp.<ref>{{cite news |url=http://online.wsj.com/article/SB124104666426570729.html |title=In 'n belangrike verskuiwing, stel Apple sy eie span saam om skyfies te ontwerp – WSJ.com |work=The Wall Street Journal |date=30 April 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131002143817/http://online.wsj.com/article/SB124104666426570729.html |archive-date=2 Oktober 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Apple het ook “Boot Camp” bekendgestel om gebruikers te help om [[Windows XP]] of [[Windows Vista]] op hulle Intel Macs naas Mac OS X te installeer.<ref>{{cite news |url=http://www.businessweek.com/technology/ByteOfTheApple/blog/archives/2006/04/news_flash_appl.html |title=Nuusflits: Apple stel “Boot Camp” bekend om Windows XP op Mac te laat werk |date=5 April 2006 |access-date=18 Augustus 2008 |first=Arik |last=Hesseldahl |work=BusinessWeek |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111114164303/http://www.businessweek.com/technology/ByteOfTheApple/blog/archives/2006/04/news_flash_appl.html |archive-date=14 November 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple se sukses gedurende hierdie periode was duidelik te sien aan hulle aandeleprys. Tussen vroeg-2003 en 2006 het die prys van Apple se aandele meer as tienvoudig verdubbel, van ongeveer $6 per aandeel (verdeel-aangepas) tot meer as $80. In Januarie 2006 het Apple se [[beurswaarde]] dié van [[Dell]] verbygesteek.<ref name="model">{{en}} Gamet, Jeff. [http://www.macobserver.com/stockwatch/2006/01/16.1.shtml Apple steek Dell se beurswaarde verby] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128173617/https://www.macobserver.com/stockwatch/2006/01/16.1.shtml |date=28 November 2017 }}, ''MacObserver'', 16 Januarie 2006. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Nege jaar vroeër het Dell se HUB, [[Michael Dell]] gesê dat indien hy aan die stuur van Apple was, hy “dit sou sluit en die geld aan die aandelehouers sou teruggee.”<ref>{{en}} Singh, Jal. [http://news.cnet.com/Dell-Apple-should-close-shop/2100-1001_3-203937.html?hhTest=1 Dell: Apple moet sluit], ''CNET News'', 6 Oktober 1997. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Hoewel Apple se markaandeel in rekenaars toegeneem het, het dit ver agter mededingers gebly wat Microsoft Windows gebruik, met slegs ongeveer 8% van rekenaars en skootrekenaars in die VSA.<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2009/08/30/business/media/30ad.html?em |work=The New York Times |title=Haai, Rekenaar, wie het jou geleer om terug te veg? |first=Devin |last=Leonard |date=30 Augustus 2009 |access-date=30 Maart 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191007145945/https://www.nytimes.com/2009/08/30/business/media/30ad.html?em |archive-date=7 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === 2007–2011: iPhone, iPod Touch en iPad === [[Lêer:Steve Jobs Headshot 2010-CROP.jpg|duimnael|Steve Jobs stel die iPhone 4 tydens die ''Worldwide Developers Conference (WWDC)'' in 2010 bekend]] [[Lêer:Apple Store Frankfurt after death of Steve Jobs.jpg|duimnael|Apple-winkel in [[Frankfurt am Main]] nadat Steve Jobs se afsterwe bekend gemaak is]] Jobs het in sy tematoespraak tydens die [[Macworld-ekspo]] op 9 Januarie 2007 aangekondig dat Apple Computer, Inc. van daardie punt af aan bekend sou staan as Apple Inc. omdat rekenaars nie meer die maatskappy se hooffokus was nie en dat die fokus verskuif het na mobiele elektroniese toestelle. Tydens dieselfde gebeurtenis is die [[iPhone]] asook [[Apple TV]] bekendgestel.<ref name="MW2007">{{cite web |url=http://www.apple.com/hotnews/articles/2007/01/mwsf/ |title=Apple – Warm Nuus – Macworld 2007 |publisher=Apple.com |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101011223304/http://www.apple.com/hotnews/articles/2007/01/mwsf/ |archive-date=11 Oktober 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die volgende dag het Apple se aandele gestyg na $97.80; die hoogste tot nog toe. In Mei het Apple se aandeelprys die $100-kerf oorskry.<ref>{{en}} [http://www.macnn.com/articles/07/04/26/analyst.raised.aapl.target/ AAPL skiet verby $100, teiken is $140], ''MacNN'', 26 April 2007. URL besoek op 10 Julie 2007.</ref> In ’n artikel van 6 Februarie 2007 op Apple se webblad, skryf Steve Jobs dat Apple bereid sou wees om musiek op die iTunes-winkel te verkoop sonder [[digitale regtebeheer]] (wat liedjies op derdeparty-spelers sou toelaat) indien platemaatskappye sou instem om die tegnologie vry te stel.<ref name="NewsMax">{{en}} [[Steve Jobs|Jobs, Steve]]. [http://www.apple.com/hotnews/thoughtsonmusic/ Ideë oor musiek], ''Apple Inc.'', 6 Februarie 2007. URL besoek op 2 Maart 2007.</ref> Op 2 April 2007 het Apple en [[EMI]] saam die verwydering van digitale regtebeheer van EMI se katalogus in die iTunes-winkel aangekondig. Dit sou in Mei begin.<ref>{{cite web |url=http://www.macworld.com/article/57098/2007/04/drmfree.html |title=Apple, EMI bied hoër-kwaliteit gratis aflaaie sonder digitale regtebeheer |work=Playlist Magazine |date=2 April 2007 |access-date=29 November 2010 |last=Dalrymple |first=Jim |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104152526/http://www.macworld.com/article/57098/2007/04/drmfree.html |archive-date=4 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander platemaatskappye het later in die jaar dieselfde gedoen. In Julie 2008 het Apple die "App Store" van stapel gestuur sodat derdeparty-ontwikkelaars hul toepassings vir die iPhone en [[iPod Touch]] kon verkoop.<ref>{{en}} Flandez, Raymund. [http://online.wsj.com/article/SB121789232442511743.html?mod=googlenews_wsj "Programmeerders ding mee vir iPhone-gebruikers by Apple-blad"], [[The Wall Street Journal]]. URL besoek op 16 Augustus 2008.</ref> Binne ’n maand het die winkel 60 miljoen toepassings verkoop en op ’n daaglikse basis gemiddeld $1-miljoen ingebring, met Jobs wat gespekuleer het dat die winkel ’n miljard-dollarbesigheid vir Apple sou word.<ref>{{en}} McLaughlin, Kevin. [http://www.crn.com/software/210002313 "Apple se Jobs wel op oor Toepwinkel se sukses"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100301213959/http://crn.com/software/210002313 |date= 1 Maart 2010 }}, ChannelWeb, 11 Augustus 2008. URL besoek op 16 Augustus 2008.</ref> Drie maande later is aangekondig dat Apple die derde grootste verskaffer van selfone in die wêreld geword het weens die gewildheid van die iPhone.<ref>{{cite news |url=http://www.wired.com/epicenter/2008/10/with-iphone-app/ |title=Jobs: Apple is derde grootste selfoon verskaffer |author=Chen, Brian |publisher=Mac Life |date=26 Februarie 2009 |access-date=1 Maart 2009 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111185853/http://www.wired.com/epicenter/2008/10/with-iphone-app/ |archive-date=11 November 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 16 Desember 2008 het Apple aangekondig dat na 20 jaar van bywoning van Macworld, 2009 die laaste jaar sou wees dat Apple die [[Macworld-ekspo]] sou bywoon en dat Phil Schiller die tematoespraak sou lewer in plaas van Jobs.<ref>{{en}} [http://www.doeswhat.com/2008/12/16/chunkier-sidekick-to-replace-jobs-at-macworld/ "Gesette handlanger gaan Jobs vervang by Macworld"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128172858/http://www.doeswhat.com/2008/12/16/chunkier-sidekick-to-replace-jobs-at-macworld/ |date=28 November 2017 }}, DoesWhat. URL besoek op 16 Desember 2008.</ref> Ongeveer ’n maand later, op 14 Januarie 2009, het ’n interne Applememo van Jobs aangekondig dat hy vir ses maande met verlof sou gaan tot einde Junie 2009, weens gesondheidsredes en om die maatskappy toe te laat om op hul produkte te fokus, sonder dat hulle die media hoef te hanteer wat uitvra na Jobs se gesondheid.<ref>{{cite web |url=http://www.saintscomputer.com/apple-macbook-servis.html |title=Apple Servis |access-date=14 Januarie 2009 |date=14 Januarie 2009 |work=Apple |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422152733/https://www.saintscomputer.com/apple-macbook-servis.html/ |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ten spyte van Jobs se afwesigheid het Apple sy beste nie-vakansiekwartaal (die eerste kwart van 2009) gedurende die resessie aangeteken met ’n inkomste van $8.16-miljard en ’n wins van $1.21-miljard.<ref>{{cite web |url=http://www.betanews.com/article/Apple-reports-the-best-nonholiday-quarter-in-its-history/1240433273 |title=Apple rapporteer die beste nie-vakansiekwartaal in sy geskiedenis |publisher=Betanews |date=22 April 2009 |access-date=22 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20090425074450/http://www.betanews.com/article/Apple-reports-the-best-nonholiday-quarter-in-its-history/1240433273 |archive-date=25 April 2009 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Op 27 Januarie 2010, na jare van bespiegeling en veelvuldige beweerde “lekkasies”, het Apple ’n grootskerm, tabletagtige mediatoestel bekend as die iPad bekendgestel. Die iPad werk met dieselfde aanraakgebaseerde bedryfstelsel as wat die iPhone gebruik en baie van dieselfde toepassings is versoenbaar met die iPad. Dit het met die bekendstelling aan die iPad ’n groot toepassingskatalogus gebied met min ontwikkelingstyd voor die vrystelling. Later daardie jaar, op 3 April 2010, is die iPad in die VSA vrygestel en op daardie dag is daar meer as 300,000 eenhede verkoop en meer as 500,000 in die eerste week.<ref>{{en}} {{cite press release |url=http://www.apple.com/pr/library/2010/04/05ipad.html |title=Apple verkoop meer as 300,000 iPads op die eerste dag |publisher=Apple Inc. |date=10 April 2010}}</ref> In Mei van daardie jaar het Apple se beurswaarde sy grootste mededinger, Microsoft s’n vir die eerste keer sedert 1989 verbygesteek.<ref>{{en}} {{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/10168684.stm |title=Apple steek Microsoft verby om grootste tegnologiemaatskappy te word |date=27 Mei 2010|accessdate=29 Mei 2010 |work=BBC News |publisher=BBC}}</ref> Apple het die vierde generasie [[iPhone]] vrygestel wat video-oproepe, multitaakverwerking en ’n nuwe ongeïsoleerde vlekvrye staalontwerp, wat gedien het as die selfoon se antenne, gehad het. As gevolg van hierdie nuwe antenne het sommige iPhone 4-gebruikers ’n swakker sein gerapporteer wanneer die selfoon op ’n spesifieke manier vasgehou word. Na baie mediadekking, ook van hoofstroom-nuusorganisasies, het Apple ’n perskonferensie gehou waar hulle aan eienaars van die selfone ’n gratis rubberbuffer, wat bewese die seinprobleem omseil het, gebied het. Later daardie jaar het Apple weer hul iPod-reeks van MP3-spelers opgeknap om ’n [[iPod Nano]] met multi-aanraking, ’n [[iPod Touch]] met [[FaceTime]] en ’n [[iPod Shuffle]] met knoppies ingesluit het.<ref>{{cite web |url=http://reviews.cnet.com/mp3-players/apple-ipod-touch-third/4505-6490_7-33770783.html |title=CNET oorsig van iPod Touch |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019184257/http://reviews.cnet.com/mp3-players/apple-ipod-touch-third/4505-6490_7-33770783.html |archive-date=19 Oktober 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="yahoo1">{{en}} {{cite news |url=http://news.yahoo.com/s/ap/20100901/ap_on_hi_te/us_tec_apple |title=Apple stel nuwe TV-boks bekend vir die huur van rolprente, televisievertonings |publisher=News.yahoo.com |accessdate=2 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100902211653/http://news.yahoo.com/s/ap/20100901/ap_on_hi_te/us_tec_apple |archivedate= 2 September 2010 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |author=Apple Inc. |url=http://www.apple.com/pr/library/2010/09/01ipodnano.html |title=Apple herontwerp iPod nano met multi-aanrakingskoppelvlak |publisher=Apple.com |date=1 September 2010 |access-date=11 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110501093958/http://www.apple.com/pr/library/2010/09/01ipodnano.html |archive-date=1 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Oktober 2010 het Apple-aandele ’n buitengewone hoogte getref en meer as $300 bereik.<ref>{{cite web |url=http://mashable.com/2010/10/13/apple-shares-hit-300/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+Mashable+%28Mashable%29 |title=Apple-aandele bereik $300 |date=13 Oktober 2010 |access-date=13 Oktober 2010 |work=[[Mashable]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121205225344/http://mashable.com/2010/10/13/apple-shares-hit-300/?utm_source=feedburner |archive-date=5 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In aanvulling hierby het Apple op 20 Oktober hulle [[MacBook Air]]-skootrekenaars en [[iLife]]-pakket van toepassings opgedateer en [[Mac OS X Lion]] bekendgestel.<ref name='october20releasepcmag'>{{cite news |first=Chloe |last=Albanesius |title=Apple onthul iLife ’11 met nuwe iPhoto, iMovie, GarageBand |date=20 Oktober 2010 |publisher=PC Magazine |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2371168,00.asp |work=PC Magazine |access-date=20 Oktober 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180813004730/https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2371168,00.asp |archive-date=13 Augustus 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 6 Januarie 2011 het die maatskappy hul [[Mac App Store|Mac-toepwinkel]], ’n digitale programmatuurverspreidingsplatform soortgelyk aan die bestaande iOS-toepwinkel, bekendgestel.<ref name="1-6-10-PCMAG-MACAPPSTORE">{{cite news |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2375320,00.asp |title=Apple se Mac-toepwinkel: Prekties |access-date=6 Januarie 2011 |date=6 Januarie 2011 |work=PC Magazine |publisher=PC Magazine |first=Michael |last=Muchmore |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190104145616/https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2375320,00.asp |archive-date=4 Januarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple was te sien in die dokumentêr [[Something Ventured (rolprent)|Something Ventured]] wat in 2011 gepremière het. === 2011–huidig: Post–Steve Jobs era === [[Lêer:Tim Cook 2009 cropped.jpg|duimnael|links|200px|In November 2011 het Tim Cook Steve Jobs opgevolg as Apple se hoof uitvoerende beampte – en die uitdaging bemeester om in sy voetspore te volg: Apple se slimfoon ''iPhone'' word die suksesvolste produk ooit, die vraag na Apple se dienste groei buitensporig - en Apple Inc. word in 2012 die eerste onderneming ter wêreld met 'n markwaarde van meer as $1 biljoen<ref>Leander Kahney: ''Tim Cook. The Genius Who Took Apple to the Next Level''. Penguin Business 2019, bl. x</ref>]] [[Lêer:iPhone 6 (front).jpg|duimnael|'n iPhone 6 kan 3,36 miljard instruksies per sekonde verwerk. Sy spoed sou groot genoeg wees om 120 miljoen [[Apollo-program|Apollo-maansendings]] gelyktydig te bestuur – die navigasie-rekenaar van [[Apollo 11]], wat in 1969 op die [[maan]] geland het, het 'n frekwensie van slegs 0,043&nbsp;MHz gehad<ref>''Mac Life'', nommer 218, Oktober 2019, bl. 13</ref>]] [[Lêer:MacBook Pro 2016 (Unsplash).jpg|duimnael|'n Skootrekenaar uit die Macbook Pro-reeks (modeljaar 2016)]] [[Lêer:Apple Watch-.jpg|duimnael|Die Apple Watch-slimhorlosie is Tim Cook se eerste groot sukses sonder enige bydrae deur Steve Jobs]] Op 17 Januarie 2011 het ’n interne Applememo van Jobs aangekondig dat hy weer met verlof wil gaan vir ’n onbepaalde periode, sodat hy op sy gesondheid kan fokus. [[Tim Cook]], hoofbedryfsbeampte, het Jobs se dag-tot-dag bedrywighede by Apple oorgeneem alhoewel Jobs steeds “betrokke sou bly in groot strategiese besluite vir die maatskappy.”<ref name="JobsLeave2011">{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-12205173 |title=Applebaas Steve Jobs neem ‘mediese verlof’ |publisher=BBC News |url=http://www.bbc.co.uk |date=17 Januarie 2011 |access-date=17 Januarie 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429163528/https://www.bbc.co.uk/ |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple het die waardevolste verbruikergerigte handelsmerk in die wêreld geword.<ref>{{cite web |author=9 Mei 2011 deur Lauren Indvik 49 |url=http://mashable.com/2011/05/09/apple-google-brandz-study |title=Apple Nou Wêreld se Waardevolste Handelsmerk [STUDY&#93; |publisher=Mashable.com |date=9 Mei 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190403110200/https://mashable.com/2011/05/09/apple-google-brandz-study/ |archive-date=3 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In Junie 2011 het Jobs op verrassende wyse die podium betree en [[iCloud]] bekendgestel. iCloud is ’n aanlyn bergings- en sinkroniseringsfunksie vir musiek, foto’s, lêers en programmatuur wat MobileMe, Apple se vorige poging om inhoud te sinkroniseer, vervang het.<ref>{{en}} Miguel Helft, The New York Times. "[http://www.nytimes.com/2011/06/07/technology/07apple.html?_r=1&ref=technology Apple stel ‘Cloud’ musiek en bergingsdiens bekend]." 6 Junie 2011. URL besoek op 7 Junie 2011.</ref> Dit sou die laaste produkbekendstelling wees waar Jobs teenwoordig was. Daar word gemeen dat Apple só ’n mate van doeltreffendheid bereik het in hul voorsieningsketting<ref>{{cite web |author=Pascal-Emmanuel Gobry |url=http://www.businessinsider.com/apple-supply-chain-2011-7 |title=Apple se… Eksklusiewe Voorsieningsketting van Gevorderde Tegnologie [Is&#93; Letterlik Jare Voor Enigiemand Anders Op Die Planeet |publisher=Businessinsider.com |date=4 Julie 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191013000851/https://www.businessinsider.com/apple-supply-chain-2011-7 |archive-date=13 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> dat die maatskappy ’n [[monopsonie]] bedryf (een koper, baie verkopers) in dat hulle terme aan hul verskaffers kan dikteer.<ref>{{en}} {{cite news |last=Elmer |first=Philip |url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/07/05/how-apple-became-a-monopsonist/ |title=Hoe Apple ’n monoponis reword het – Apple 2.0 – Fortune Tech |publisher=Tech.fortune.cnn.com |date=5 Julie 2011 |accessdate=7 Oktober 2011 |archive-date= 3 Februarie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140203140149/http://tech.fortune.cnn.com/2011/07/05/how-apple-became-a-monopsonist |url-status=dead }}</ref><ref name="supply">{{cite news |title=Apple se Voorsieningskettinggeheim? Skat Lasers |url=http://www.businessweek.com/magazine/apples-supplychain-secret-hoard-lasers-11032011.html |access-date=4 November 2011 |newspaper=Bloomberg Businessweek |quote=Die iPhonemaker spandeer uitbundig op alle steppe van die vervaardigingsproses waardeur dit ’n groot bedryfsvoordeel verkry |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110152217/http://www.businessweek.com/magazine/apples-supplychain-secret-hoard-lasers-11032011.html |archive-date=10 Januarie 2015 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Vir ’n kort rukkie in Julie 2011, weens die skuldplafonkrisis in die VSA, was Apple se finansiële reserwes groter as dié van die Amerikaanse Regering.<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/technology-14340470 |title=BBC Nuus – Apple het meer kontant as VSA |publisher=BBC |date=29 Julie 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200421181310/https://www.bbc.co.uk/news/technology-14340470 |archive-date=21 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 24 Augustus 2011 het Jobs as HUB van Apple bedank.<ref>{{en}} {{cite news |last=Primack |first=Doug |title=Gevalle Apple: Steve Jobs bedank |url=http://finance.fortune.cnn.com/2011/08/24/fallen-apple-steve-jobs-resigns/ |accessdate=24 Augustus 2011 |work=CNN |archive-date=26 September 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926040400/http://finance.fortune.cnn.com/2011/08/24/fallen-apple-steve-jobs-resigns/ |url-status=dead }}</ref> Hy is vervang deur Tim Cook en Jobs het die voorsitter van Apple geword. Voor dit het Apple nie ’n voorsitter gehad nie maar eerder twee mede-leidende direkteure, [[Andrea Jung]] en [[Arthur D. Levinson]] gehad. Hulle het daardie titels behou totdat Levinson in November die Voorsitter van die Raad geword het.<ref>{{cite web |url=http://www.ethiopianreview.com/index/20113/?p=25598 |title=Ontmoet Apple se Raad van Direkteure |publisher=Ethiopianreview.com |date=25 Augustus 2011 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120928000035/http://www.ethiopianreview.com/index/20113/?p=25598 |archive-date=28 September 2012 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Op 4 Oktober 2011 het Apple die [[iPhone 4S]] bekendgestel met ’n verbeterde kamera met 1080p video-opname, ’n dubbelkern A5-skyfie wat grafika 7 keer vinniger as die A4 kan hanteer, ’n “[[intelligente programmatuurassistent]]” genaamd [[Siri (programmatuur)|Siri]] en data uit ’n wolk met [[iCloud]].<ref name="iP4S US unlocked">{{cite web |title=iPhone 4S – Apple Store (U.S.) |url=http://store.apple.com/us/browse/home/shop_iphone/family/iphone/iphone4s?mco=MjU5MTk4NzE |publisher=Apple Inc. |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120626100950/http://store.apple.com/us/browse/home/shop_iphone/family/iphone/iphone4s?mco=MjU5MTk4NzE |archive-date=26 Junie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name=dan>{{cite web |last=Ionescu |first=Daniel |url=http://www.pcworld.com/article/241372/iphone_4s_preorders_begin.html |title=iPhone 4S vooruitbestelling begin |publisher=Pcworld.com |date=7 Oktober 2011 |access-date=22 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222204728/http://www.pcworld.com/article/241372/iphone_4s_preorders_begin.html |archive-date=22 Februarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Een dag later, op 5 Oktober 2011, het Apple aangekondig dat Jobs oorlede is. Dit was die einde van ’n era vir Apple Inc.<ref name="CNN">{{cite news |url=http://www.cnn.com/2011/10/05/us/obit-steve-jobs/index.html?iref=BN1&hpt=hp_t1 |title=Steve Jobs, Applestigter, oorlede |publisher=CNN |date=5 Oktober 2011 |access-date=5 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160506213911/http://www.cnn.com/2011/10/05/us/obit-steve-jobs/index.html?iref=BN1 |archive-date=6 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="press_release">{{cite news |url=http://www.apple.com/pr/library/2011/10/05Statement-by-Apples-Board-of-Directors.html |title=Verklaring dear Apple se Raad van die Direksie |publisher=Apple Inc. |access-date=6 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170318203558/http://www.apple.com/pr/library/2011/10/05Statement-by-Apples-Board-of-Directors.html |archive-date=18 Maart 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die iPhone 4S is amptelik op 14 Oktober 2011 bekendgestel. Op 29 Oktober 2011 het Apple C3 Technologies, ’n karteringsmaatskappy, vir $240-miljoen bekom. C3 is die derde karteringsmaatskappy wat Apple gekoop het.<ref>{{cite news |url=http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2395555,00.asp#fbid=et5kCXxABGs |title=Apple Bekom C3 Technologies, een stap nader aan nuwe kaarttoepassing |author=Murphy, David |access-date=30 Oktober 2011 |publisher=PC Magazine |date=29 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170913225324/https://www.pcmag.com/article2/0,2817,2395555,00.asp |archive-date=13 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 10 Januarie 2012 het Apple [[Anobit]], ’n Israeliese hardewaremaatskappy wat eiendomsgeheueseintegnologie ontwikkel en verskaf wat die werkverrigting verbeter van flitsgeheues wat in iPhones en iPads gebruik word, vir $390-miljoen bekom.<ref>{{en}} [http://www.bloomberg.com/news/2012-01-11/apple-is-said-to-acquire-israeli-component-maker-anobit-for-390-million.html Apple bekom blykbaar Israeliese onterdeelmaker Anobit Technologies vir ongeveer $390-miljoen]. URL besoek op 13 Januarie 2012</ref> Op 19 Januarie 2012 het Apple se [[Phil Schiller]] iBooks-handboeke vir iOS en [[iBooks Author]] vir Mac OS X in New York bekendgestel.<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/pr/library/2012/01/19Apple-Reinvents-Textbooks-with-iBooks-2-for-iPad.html |title=Apple herontwerp handboeke met iBooks 2 vir iPad – Nuwe iBooks Author laat almal toe om pragtige handboeke te skep |publisher=Apple.com |date=19 Januarie 2012 |access-date=22 Februarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170408012531/http://www.apple.com/pr/library/2012/01/19Apple-Reinvents-Textbooks-with-iBooks-2-for-iPad.html |archive-date=8 April 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Dit was Apple se eerste groot aankondiging sedert Jobs se afsterwe. Jobs was daarvan oortuig dat digitale teksboeke gedrukte media in die onderwyssektor uiteindelik sou vervang en het hierdie digitale leesrewolusie ook in sy biografie aangekondig. Op 18 Januarie 2018 kondig Apple in reaksie op 'n omvattende hervorming van die Amerikaanse belastingwetgewing aan dat die grootste deel van sy buitelandse kontantreserwes, wat op meer as 250 miljard VSA-$ beraam word en as winste op buitelandse markte verdien is, terug na die Verenigde State oorgedra sal word. Daarnaas het die onderneming die ongekende bedrag van 38 miljard VSA-$ as belasting betaal en grootskaalse beleggings in die VSA in die vooruitsig gestel – waaronder die bou van 'n vervaardigingsaanleg buite Kalifornië. Binne 'n tydperk van vyf jaar sal Apple $350 miljard bydra tot die Amerikaanse ekonomie.<ref>[https://www.cnbc.com/2018/01/17/apple-announces-350-billion-investment-20k-jobs-over-5-years.html ''CNBC.com, 17 Januarie 2018: Apple announces plans to repatriate billions in overseas cash, says it will contribute $350 billion to the US economy over the next 5 years. Besoek op 8 November 2019'']</ref> Apple erken op sy webtuiste sy verantwoordelikheid om belastingverpligtinge na te kom en beskryf homself as die grootste belastingbetaler ter wêreld.<ref>[https://www.apple.com/newsroom/2017/11/the-facts-about-apple-tax-payments/ ''Apple.com: Newsroom, 6 November 2017 – The facts about Apple’s tax payments. Besoek op 5 November 2019'']</ref> Die onderneming het daarnaas in November 2019 bekend gemaak dat dit $2,5 miljard sal bydra om Kalifornië se knellende behuisingstekort te verlig.<ref>[https://www.npr.org/2019/11/04/776014095/apple-pledges-2-5-billion-to-combat-californias-housing-crisis ''NPR, 4 November 2019: Apple Pledges $2.5 Billion To Combat California's Housing Crisis. Besoek op 8 November 2019'']</ref> == Korporatiewe sake == Gedurende die Mac se vroeë geskiedenis het Apple in die algemeen geweier om die heersende industriestandaarde vir hardeware aan te neem en het hulle eerder hul eie ontwerp.<ref>{{cite web |url=http://lawlor.cs.uaf.edu/~olawlor/ref/mac_ports/index.html |title=Mac Ports |publisher=Lawlor.cs.uaf.edu |date=17 Maart 2001 |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525081647/http://lawlor.cs.uaf.edu/~olawlor/ref/mac_ports/index.html |archive-date=25 Mei 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie neiging is grotendeels hersien in die vroeë 1990’s met Apple se aanneming van die Randkomponent Interverbind-bus in die 7500/8500/9500 en Power Macs. Sedertdien het Apple USB, AGP, HyperTransport, Wi-Fi en ander industriestandaarde in sy rekenaars ingebou en in sommige gevalle, soos met die aanvaarding van USB, kan hy selfs gesien word as ’n leier.<ref>{{cite web |url=http://www.ibm.com/developerworks/power/library/pa-spec7.html |title=Standaarde en spesifikasies: die in en uit van USB |publisher=IBM |date=26 April 2005 |author=Seebach, Peter |access-date=29 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101108030849/http://www.ibm.com/developerworks/power/library/pa-spec7.html |archive-date= 8 November 2010 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> FireWire is ’n industriestandaard wat sy oorsprong by Apple het. Nadat dit as IEEE 1394 gestandaardiseer is, is dit wyd aangeneem.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.1394ta.org/consumers/WhatIsFireWire.html |title=1394 Handelsvereniging: Wat is 1394? |access-date= 1 November 2012 |archive-date= 4 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404152533/http://www.1394ta.org/consumers/WhatIsFireWire.html |url-status=dead }}</ref> Apple het derdeparty-bybehore verkoop sedert die eerste Apple Store geopen is.<ref>{{cite web |url=http://www.apple.com/pr/library/2003/may/20retail.html |title=Apple teken tweede herdenking van winkels aan |publisher=Apple.com |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110515131914/http://www.apple.com/pr/library/2003/may/20retail.html |archive-date=15 Mei 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Nikon en Canon het selfs per geleentheid van hul digitale kamera’s daar verkoop. Adobe, een van Apple se oudste programmatuurvennote,<ref>{{cite web |url=http://www.macworld.com/article/59940/2007/09/adobeandapple.html |title=Opinie: Adobe se DNA is deel van Apple |publisher=Macworld |access-date=7 Oktober 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20120104162206/http://www.macworld.com/article/59940/2007/09/adobeandapple.html |archive-date=4 Januarie 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> verkoop ook hul Mac-verenigbare programmatuur en [[Microsoft]] hul Microsoft Office vir die Mac. Boeke van John Wiley & Sons wat die ''For Dummies'' instruksionele reeks publiseer, is egter ’n noemenswaardige uitsondering. Die uitgewer se boekreeks is in 2005 van Apple se winkels verban omdat Steve Jobs nie met hul besluit om ’n ongemagtigde biografie oor hom, getiteld ''iCon'', te publiseer, saamgestem het nie.<ref>{{cite web |last=Hafner |first=Katie |url=http://www.nytimes.com/2005/04/30/technology/30apple.html |title=Steve Jobs se resensie van sy biografie: verbied dit |publisher=[[The New York Times]] |date=30 April 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150508225234/http://www.nytimes.com/2005/04/30/technology/30apple.html |archive-date=8 Mei 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Na die bekendstelling van die [[iBookstore]] het Apple die verkoop van fisiese boeke aanlyn en in die Apple-winkels gestaak. === Hoofkwartier === [[Lêer:Apple Headquarters in Cupertino.jpg|duimnael|Apple Campus in Cupertino, Kalifornië was tussen 1993 en 2017 die maatskappy se hoofkwartier. Dit huisves steeds van Apple se kantore en laboratoria]] [[Lêer:Apple park cupertino 2019.jpg|duimnael|'n Lugaansig van Apple Park (vroeër Apple Campus 2) wat sedert 2017 as nuwe hoofkwartier dien]] [[Lêer:Apple Park Visitor Center 1 2017-11-29.jpg|duimnael|Vlakby Apple Park het 'n moderne besoekersentrum ontstaan wat oop staan vir die algemene publiek, die ''Apple Park Vistor Center'']] Apple Inc. se vorige korporatiewe hoofkwartier Apple Campus is in die middel van Silikonvallei geleë te Infinite Loop 1-6, Cupertino, Kalifornië. Hierdie kampus huisves ses geboue wat in totaal 79&nbsp;000&nbsp;m² beslaan en is in 1993 deur Sobrato Development Cos gebou.<ref>{{cite news |url=http://sanjose.bizjournals.com/sanjose/stories/2005/10/03/story4.html |first=Sharon |last=Simonson |title=Apple verorber Cupertino kantoorruimte |date=2 Oktober 2005 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20100811164932/http://sanjose.bizjournals.com/sanjose/stories/2005/10/03/story4.html |archive-date=11 Augustus 2010 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 2 November 2012 }}</ref> Apple het filiale in lande met ’n lae belastingkoers soos [[Ierland]], [[Nederland]], [[Luxemburg]] en die [[Britse Maagde-eilande]] om die belasting wat hy betaal, te verminder. Volgens die ''New York Times'' was Apple onder die eerste tegnologiemaatskappye om oorsese verkoopsmense in lande met ’n hoë belastingkoers aan te wys op ’n manier waarmee die maatskappy produkte namens lande met ’n lae belastingkoers op ’n ander kontinent kan verkoop om sodoende inkomstebelasting te vermy. Apple was ’n pionier van ’n rekenkundige tegniek bekend as “Dubbel Iers met ’n Nederlandse Toebroodjie,” wat belasting verminder deur winste deur eers Ierse, dan Nederlandse en dan Karibbiese filiale om te lei. In 2006 het Apple planne bekendgemaak om ’n tweede kampus van 200&nbsp;000&nbsp;m² te bou wat saamgestel sou wees uit verskeie aangrensende erwe. Latere aankope het dit tot 710&nbsp;000&nbsp;m² vergroot. Die nuwe kampus, ook in Cupertino, is ongeveer 1,6&nbsp;km oos van die oorspronklike kampus af.<ref>{{en}} {{cite web |title=Die Baai-area: Apple Inc. |work=traveldk.com |publisher=Dorling Kindersley Limited |url=http://traveldk.com/san-francisco/bay-area/member/apple-inc |accessdate=7 Mei 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080618233109/http://traveldk.com/san-francisco/bay-area/member/apple-inc |archivedate=18 Junie 2008 |url-status=live }}</ref> Die nuwe kampusgebou is deur die Britse argitek [[Norman Foster]] ontwerp.<ref>{{cite web |title=Apple se nuwe hoofkwartier sal deur Norman Foster ontwerp word |work=Inhabitat |url=http://inhabitat.com/apples-new-headquarters-will-be-designed-by-norman-foster/ |access-date=9 Junie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130120941/https://inhabitat.com/apples-new-headquarters-will-be-designed-by-norman-foster/ |archive-date=30 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 7 Junie 2011 het Steve Jobs ’n voorlegging aan die stadsraad van Cupertino gedoen waarin hy die argitektoniese ontwerp van die nuwe gebou en omgewing aan hulle blootgelê het. Die plan is dat die nuwe kampus 13&nbsp;000 werknemers kan huisves in een sentrale vierverdieping sirkelvormige gebou (met ’n kafeteria wat ongeveer 3&nbsp;000 sitplekke bied) wat omring is deur ’n uitgebreide landskap (met parkering hoofsaaklik ondergronds en die res gesentraliseer in ’n parkade). Daar sal ook addisionele geboue soos ’n ouditorium, navorsings- en ontwikkelingsfasiliteite, ’n gesondheidsentrum en ’n spesiale kragopwekker as primêre elektrisiteitsbron wees (aangedryf deur natuurlike gasse en ander omgewingsvriendelike metodes). Apple se hoofkwartier vir Europa, die Midde-Ooste en Afrika (EMOA) is in [[Cork]] in die suide van [[Ierland]].<ref name="autogenerated2">{{cite news |title=Apple gaan 500 werksgeleenthede in Cork skep |work=BBC News |url=http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17782206 |access-date=21 April 2012 |date=20 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327131915/https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-17782206 |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="humphries1">{{cite news |title=Apple kondig 500 nuwe werksgeleentede in Ierland aan |work=Reuters |url=http://uk.reuters.com/article/2012/04/20/us-apple-ireland-idUKBRE83J0PI20120420 |access-date=21 April 2012 |first=Conor |last=Humphries |date=20 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20151122214724/http://uk.reuters.com/article/2012/04/20/us-apple-ireland-idUKBRE83J0PI20120420 |archive-date=22 November 2015 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=In Apple |work=Apple-webblad |url=http://www.apple.com/de/jobs/cork/cust_service.html |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502040534/http://www.apple.com/de/jobs/cork/cust_service.html |archive-date=2 Mei 2013 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Apple gaan 500 nuwe werksgeleenthede skep omdat vraak na produkte styg |work=Irish Independent |url=http://www.independent.ie/business/technology/apple-to-create-500-jobs-as-demand-for-products-soars-3087871.html |access-date=21 April 2012 |first1=Ralph |last1=Riegel |first2=Anne-Marie |last2=Walsh |date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130203005226/http://www.independent.ie/business/technology/apple-to-create-500-jobs-as-demand-for-products-soars-3087871.html |archive-date=3 Februarie 2013 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Apple verwerp Greenpeace se aansprake na Cork-protes |work=Irish Examiner |url=http://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/apple-rejects-greenpeace-claims-after-cork-protest-547997.html |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023023208/https://www.irishexaminer.com/breakingnews/ireland/apple-rejects-greenpeace-claims-after-cork-protest-547997.html |archive-date=23 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=Greenpeace hou Apple-protes |work=Irish Times |url=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2012/0418/breaking24.html |access-date=18 April 2012 |first1=Barry |last1=Roche |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120102528/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2012/0418/breaking24.html |archive-date=20 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |title=Greenpeace-protes teiken Apple se hoofkwartier |work=Belfast Telegraph |url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/republic-of-ireland/green-protest-targets-apples-hq-16146651.html |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116035723/http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/republic-of-ireland/green-protest-targets-apples-hq-16146651.html |archive-date=16 Januarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die fasiliteit, wat in 1980 geopen is, was Apple se eerste kantoor buite die Verenigde State.<ref>{{cite web |title=Hy sal die voëls uit die bome betower |work=Irish Examiner |url=http://www.irishexaminer.com/ireland/kfgbsnsnmhoj/rss2/ |access-date=21 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190327102355/https://www.irishexaminer.com/ireland/kfgbsnsnmhoj/rss2/ |archive-date=27 Maart 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple Verkope Internasionaal, wat al Apple se internasionale verkope buite die VSA hanteer, is ook geleë by Apple se kampus in Cork<ref>{{cite web |title=Bloomberg Businessweek-profiel van Apple Verkope Internasionaal |work=Bloomberg Businessweek |url=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=26016763l |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501232104/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=26016763l |archive-date=1 Mei 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> saam met Apple Verspreiding Internasionaal, wat Apple se internasionale verspreidingsnetwerk beheer.<ref>{{cite web |title=Apple se Ierse webblad met kontakbesonderhede vir Apple Verspreiding Internasionaal by Cork |work=Apple Website |url=http://www.apple.com/ie/contact/ |access-date=18 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200424044427/https://www.apple.com/ie/contact/ |archive-date=24 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Korporatiewe kultuur === [[Lêer:Apple, l'empire de l'évasion fiscale.jpg|duimnael|links|Attac, 'n nie-regeringorganisasie wat krities staan teenoor [[globalisering]], het – nadat Apple Inc. van belastingontduiking in Ierland beskuldig is (of belastingvoordele getrek het uit die Ierse regering se omstrede amptelike beleid van beleggingsbevordering) – sy eie voorstelling van Apple se hoofkwartier ontwikkel]] [[Lêer:Cuddling with multiple devices.jpg|duimnael|'n Jong vrou voel blykbaar tuis in die Apple-ekostelsel]] Apple was een van verskeie hoogs suksesvolle maatskappye wat in die 1970’s gestig is wat ook die tradisionele opvattings van wat ’n korporatiewe kultuur behoort wees in organisatoriese hiërargie gebuig het. Ander hoogs suksesvolle firmas met soortgelyke kulturele aspekte van dieselfde era sluit [[Southwest Airlines]] en [[Microsoft]] in. Aanvanklik het die maatskappy teenoor meer besadigde maatskappye soos [[IBM]] gestaan weens die invloed van die stigters; Steve Jobs het dikwels kaalvoet in die kantoor rondgeloop, selfs nadat Apple ’n Fortune 500-maatskappy geword het. Teen die tyd van die “1984”-televisieadvertensie het hierdie eienskap belangrik geword in terme van sy onderskeiding van ander maatskappye.<ref>{{cite web |last=Deutschman |first=Alan |title=Die huidige en toekomstige Steve Jobs |url=http://www.salon.com/technology/books/2000/10/11/jobs_excerpt/ |work=Salon.com |access-date=22 November 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202183854/http://www.salon.com/technology/books/2000/10/11/jobs_excerpt/ |archive-date= 2 Desember 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Soos wat die maatskappy gegroei het en deur verskeie hoof uitvoerende beamptes gelei is, elk met sy eie idee van wat Apple moet wees, het van die oorspronklike karakter verlore gegaan, maar Apple het steeds ’n reputasie dat indiwidualiteit en uitnemendheid gekweek word. Op dié manier word talentvolle mense by die maatskappy betrek. Apple het ’n program genaamd Apple Fellows begin wat die beste werknemers herken en diegene wat ’n buitengewone bydrea op tegniese of leierskapsvlak in persoonlike rekenaars gelewer het terwyl hulle by die maatskappy was. Die Apple Fellowship is toegeken aan ’n aantal indiwidue onder wie verskeie baanbrekers in die veld van rekenaartegnologie en gebruikerskoppelvlakke. Verskeie werknemers van Apple het genoem dat projekte sonder Jobs se betrokkenheid dikwels langer vat as projekte waarby hy betrokke was.<ref name="cultofmacwork">{{cite web |url=http://www.cultofmac.com/what-its-like-to-work-at-apple |title=Hoe dit is om by Apple te werk |first=John |last=Brownlee |date=7 Julie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725052719/http://www.cultofmac.com/what-its-like-to-work-at-apple |archive-date=25 Julie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Ander skep ’n beeld van Jobs “wat in die gange met ’n vlammewerper in die hand loop terwyl hy aan mense vra of hulle aan [[MobileMe]] werk.”<ref name="guardianworkingatapple">{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/technology/2009/jan/02/apple-macworld-lookback |title=Geniet die vertoning, vermy die vlammewerper: lewe binne Apple |first=Chuq |last=von Rospach |date=2 Januarie 2009 |location=London |work=The Guardian |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20130211071341/http://www.guardian.co.uk/technology/2009/jan/02/apple-macworld-lookback |archive-date=11 Februarie 2013 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> By Apple is die werknemers spesialiste wat nie blootgestel is aan funksies buiten hul gebied van kundigheid nie. Jobs het dit gesien as ’n manier waarop die beste werknemers in hul gebied in elke rol aangewend kon word. Die ligging van die kampusse en die uitleg van die winkels is deur ’n persoon gedoen wat geen beheer gehad het oor die inhoud van die winkels nie. Dit is die teenoorgestelde van die korporatiewe kultuur van [[General Electric]] wat bestuurders opgelei het wat iets van alles kan doen.<ref name="autogenerated1">{{en}} {{cite news |last=Lashinsky |first=Adam |url=http://tech.fortune.cnn.com/2011/08/25/how-apple-works-inside-the-worlds-biggest-startup/ |title=Hoe Apple werk: binne die wêreld se grootste bedryf |publisher=Tech.fortune.cnn.com |accessdate=24 Desember 2011 |archive-date= 2 Januarie 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120102064844/http://tech.fortune.cnn.com/2011/08/25/how-apple-works-inside-the-worlds-biggest-startup/ |url-status=dead }}</ref> Onder die leierskap van Tim Cook wat in 1998 by Apple aangesluit het, het Apple ’n uiters doeltreffende en effektiewe voorsieningsketting ontwikkel wat vir vier jaar in ’n ry as die beste in die wêreld beskou is. Die maarskappy se vervaardiging, aankope en logistiek stel dit in staat om reuse produkbekendstellings uit te voer sonder om groot, winsondermynende voorrade te onderhou; Apple se winsgrens word op 40 persent geskat, vergeleke met 10-20 persent vir die meeste ander hardewaremaatskappye in 2011. Cook se fokus op die maatskappy se operasionele voorsprong dra die slagspreuk: “Niemand wil suur melk koop nie”.<ref name="supply" /><ref>{{cite web |url=http://business.financialpost.com/2011/11/09/ruthlessness-and-lasers-apples-supply-chain-revealed/ |title=Meedoënloosheid en lasers: Apple se voorsieningsketting geopenbaar |publisher=Business.financialpost.com |access-date=24 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113030731/http://business.financialpost.com/2011/11/09/ruthlessness-and-lasers-apples-supply-chain-revealed/ |archive-date=13 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die maatskappy het tot die laat 1990’s sy produkte bemark met die feit dat dit in Amerika vervaardig is. As gevolg van uitkontrakteringsinisiatiewe in die 2000’s word amper al die vervaardiging nou buite Amerika gedoen. Volgens ’n verslag van die ''New York Times'', “glo bronne binne Apple dat die groot skaal van oorsese fabrieke asook die buigbaarheid, ywer en industriële vaardighede van buitelandse werkers hul Amerikaanse eweknieë verbygesteek het, soveel so dat “Vervaardig in die V.S.A.” nie meer ’n lewensvatbare opsie vir die meeste Apple-produkte is nie.”<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2012/01/22/business/apple-america-and-a-squeezed-middle-class.html?pagewanted=all |work=The New York Times |first1=Charles |last1=Duhigg |first2=Keith |last2=Bradsher |title=Apple, Amerika en ’n benoude middelklas |date=21 Januarie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200118044548/https://www.nytimes.com/2012/01/22/business/apple-america-and-a-squeezed-middle-class.html?pagewanted=all |archive-date=18 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> === Verkoopkanale === Sedert Augustus 2012 het Apple meer as 500 Apple Store-winkels 25 lande geopen. Iets meer as die helfte van die winkels is in die Verenigde State geleë. Apple-winkels is in 44 van die 50 deelstate en die Distrik van Columbia ([[Washington, D.C.|Washington, DC]]) geopen. === Politieke druk === In 2019 het sowel die Chinese asook die Russiese regerings politieke druk op Apple Inc. uitgeoefen. Vir Russiese gebruikers van Apple-sagteware word die [[Krim|Krim-skiereiland]] sedert November 2019 op rekenaarskerms as Russiese staatsgebied vertoon.<ref>{{Cite web |url=https://t3n.de/news/druck-moskau-apple-zeigt-krim-1228396/ |title=''digital pioneers, 28 November 2019: Nach Druck aus Moskau: Apple zeigt Krim nun als russisches Staatsgebiet. Besoek op 28 November 2019'' |access-date=28 November 2019 |archive-date=28 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191128203514/https://t3n.de/news/druck-moskau-apple-zeigt-krim-1228396/ |url-status=dead }}</ref> === Finansies === [[Lêer:Cib-apple-pay (CoreUI Icons v1.0.0).svg|duimnael|160px|Met die mobiele betaalstelsel ''Apple Pay'', wat in Oktober 2014 vir mobiele Apple-toestelle (destyds die iPhone 6) ingevoer is, bevorder die onderneming 'n kontantlose samelewing. Die stelsel ding op die mark met ''Google Pay'', wat aan Android-slimfone gekoppel is, en ander kleiner stelsels mee]] In die boekjaar wat in September 2011 geëindig het, het Apple nuwe hoogtes bereik deur ’n omset van $108 miljard (drasties meer as die $65 miljard in 2010) en naastenby $82 miljard in kontantreserwes. Apple het hierdie resultate behaal ten spyte van ’n kleiner markaandeel in sekere produkkategorieë.<ref>{{cite web |url=http://www.ft.com/intl/cms/s/2/6a7cac22-31db-11e1-9be2-00144feabdc0.html?ftcamp=rss#axzz1iGo2qA2S |title=Apple in wedren om voor te bly in 2012 |date=29 Desember 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160809055627/http://www.ft.com/intl/cms/s/2/6a7cac22-31db-11e1-9be2-00144feabdc0.html?ftcamp=rss |archive-date=9 Augustus 2016 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 20 Augustus 2012 het Apple afgesluit met ’n rekordaandeleprys van $665,15.<ref>{{en}} http://www.google.com/finance?q=AAPL</ref> Met 936&nbsp;596&nbsp;000 uitgereikte aandele (soos op 30 Junie 2012),<ref>{{en}} http://files.shareholder.com/downloads/AAPL/1987632841x0x585701/beacb369-cb95-4950-acf4-4fbfa3569ec6/Q3_2012_Form_10-Q_As-Filed_.pdf</ref> het die maatskappy dus ’n beurswaarde van $622,98 miljard gehad. Dit is die hoogste nominale markwaarde wat nóg bereik is deur ’n maatskappy wat privaat handel dryf en het die rekord van Microsoft in 1999 verbygesteek. Apple se kontantreserwes was vroeg in 2018 met $267,2 miljard byna so groot soos die Amerikaanse regering s'n ($271 miljard) - ondanks die uitbetaling van dividende en die terugkoop van aandele ter waarde van byna $220 miljard.<ref>Kahney (2019), bl. x</ref> Op 3 Augustus 2018 was Apple die grootste openbaar verhandelde korporasie ter wêreld deur markkapitalisasie. Op 2 Augustus 2018 word Apple die eerste beursverhandelde Amerikaanse maatskappy wat 'n $1 biljoen markwaarde bereik het.<ref name="1t-CNBC">{{cite news |url=https://www.cnbc.com/2018/08/02/apple-hits-1-trillion-in-market-value.html |title=Apple just hit a $1 trillion market cap |last=Salinas |first=Sara |date=2 Augustus 2018 |publisher=[[CNBC]] |access-date=2 Augustus 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528131244/https://www.cnbc.com/2018/08/02/apple-hits-1-trillion-in-market-value.html |archive-date=28 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref name="1t-Guardian">{{cite web |first=Rob |last=Davies |title=Apple becomes world's first trillion dollar company |url=https://www.theguardian.com/technology/2018/aug/02/apple-becomes-worlds-first-trillion-dollar-company |website=[[The Guardian]] |date=2 Augustus 2018 |access-date=2 Augustus 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200428201743/https://www.theguardian.com/technology/2018/aug/02/apple-becomes-worlds-first-trillion-dollar-company |archive-date=28 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Apple was op die beste Fortune 500-ranglys van die grootste Amerikaanse ondernemings in 2018 as nommer 4.<ref>{{cite web |url=http://fortune.com/fortune500/list/ |title=Fortune 500 Companies 2018: Who Made the List |website=Fortune |access-date=9 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190701022736/http://fortune.com/fortune500/list/ |archive-date=1 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Verdere leesstof == * Gil Amelio, William L. Simon (1999), ''On the Firing Line: My 500 Days at Apple'' {{ISBN|978-0-88730-919-9}} * Jim Carlton, ''Apple: The Inside Story of Intrigue, Egomania and Business Blunders'' {{ISBN|978-0-88730-965-6}} * Alan Deutschman (2000), ''The Second Coming of Steve Jobs'', Broadway, {{ISBN|978-0-7679-0432-2}} * Andy Hertzfeld (2004), ''Revolution in the Valley'', O'Reilly Books {{ISBN|978-0-596-00719-5}} * Paul Kunkel, ''AppleDesign: The Work of the Apple Industrial Design Group'' {{ISBN|978-1-888001-25-9}} * Steven Levy (1994), ''Insanely Great: The Life and Times of Macintosh, the Computer That Changed Everything'' {{ISBN|978-0-14-029177-3}} * Owen Linzmayer (2004), ''Apple Confidential 2.0'', No Starch Press {{ISBN|978-1-59327-010-0}} * Michael S. Malone (1999), ''Infinite Loop'' {{ISBN|978-0-385-48684-2}} * Frank Rose (1990), ''West of Eden: The End of Innocence at Apple Computer'', Penguin Books {{ISBN|978-0-14-009372-8}} * John Sculley, John A. Byrne (1987) ''Odyssey: Pepsi to Apple'', HarperCollins, {{ISBN|978-0-06-015780-7}} * Steve Wozniak, Gina Smith (2006), ''iWoz: From Computer Geek to Cult Icon: How I Invented the Personal Computer, Co-Founded Apple, and Had Fun Doing It'', W. W. Norton & Company, {{ISBN|978-0-393-06143-7}} * Jeffrey S. Young (1988). ''Steve Jobs, The Journey is the Reward'', Lynx Books, {{ISBN|978-1-55802-378-9}} * Jeffrey S. Young, William L. Simon (2005), ''iCon Steve Jobs: The Greatest Second Act in the History of Business'', John Wiley & Sons, {{ISBN|978-0-471-72083-6}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Apple Inc.}} ;Amptelike webtuistes ---- * {{en}} [https://www.apple.com/ ''Amptelike webwerf''] ;Ensiklopediese inligting ---- * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Apple-Inc|title=Apple Inc.|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=10 Mei 2020}} ;Werkatmosfeer ---- * [https://www.businessinsider.com/early-photos-of-apple-first-employees-offices-2017-1?r=DE&IR=T ''Business Insider, 14 Januarie 2017: Early photos of life at Apple with Steve Jobs, from the company's first few employees''] * [https://www.businessinsider.com/apple-employees-best-worst-working-for-apple-2016-12?r=DE&IR=T ''Business Insider, 14 Desember 2016: Apple employees break their vow of secrecy to describe the best — and worst — things about working for Apple''] ;Byte Magazine - Internet Archive ---- * [https://archive.org/details/byte-magazine ''Collection''] * [https://archive.org/details/byte-magazine-1984-02/mode/2up ''Byte Magazine Vol. 9, No. 2, February 1984: Apple's Macintosh''] ;VintageApple.org - Information from the early Apple era ---- * [https://vintageapple.org/byte/ ''Vintage Byte Magazine Library''] * [https://vintageapple.org/macworld/ ''Vintage Macworld Magazine Library''] * [https://vintageapple.org/macuser/ ''Vintage MacUser Magazine Library''] == Notas == {{en-vertaal|Apple Inc.}} {{Apple-sagteware}} {{NASDAQ-100}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Apple| ]] hpo7c1a37wvrqe2yc15m422vttybs8g 0 65695 2912151 2902346 2026-06-18T08:34:54Z Oesjaar 7467 /* Verwysings */ Korrekte kategorie. 2912151 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | EOO = >500 000 | name = Bosboomvaring | status = | image = Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG | image_width = 230px | image_caption = ''Cyathea capensis'' in Kaapstad | national_number = 2<ref name="iSpot_trees">{{cite web |url=http://www.ispotnature.org/TreesSA |title=iSpot: South African Tree Common Names |access-date=16 Junie 2017 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |archive-date=21 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Pteridophyta]] | classis = [[Pteridopsida]] | ordo = [[Cyatheales]] | familia = [[Cyatheaceae]] | genus = ''[[Cyathea]]'' | subgenus = ''[[Cyathea subg. Cyathea|Cyathea]]'' | sectio = ''[[Cyathea sect. Alsophila|Alsophila]]'' | species = '''''C. capensis''''' | binomial = ''Cyathea capensis'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | subdivision_ranks = [[Subspesie]] | subdivision = *''C. c. capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. E. Smith, 1793</small> *''C. c. polypodioides'' <small>(Swartz) Conant, 1983</small> | synonyms = *''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} Die '''bosboomvaring''' (''Cyathea capensis'') - voorheen bekend as ''Alsophila capensis'' - is 'n [[boomvaring]] in die genus ''[[Cyathea]]'', een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronne == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathea|capensis]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] m2b4fb9txrd9y76zsex8nd84e5sbadi 2912154 2912151 2026-06-18T09:02:13Z Oesjaar 7467 Kom ons kyk... 2912154 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | EOO = >500 000 | name = Bosboomvaring | status = | image = Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG | image_width = 230px | image_caption = ''Cyathea capensis'' in Kaapstad | national_number = 2<ref name="iSpot_trees">{{cite web |url=http://www.ispotnature.org/TreesSA |title=iSpot: South African Tree Common Names |access-date=16 Junie 2017 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |archive-date=21 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Pteridophyta]] | classis = [[Pteridopsida]] | ordo = [[Cyatheales]] | familia = [[Cyatheaceae]] | genus = ''[[Cyathea]]'' | subgenus = ''[[Cyathea subg. Cyathea|Cyathea]]'' | sectio = ''[[Cyathea sect. Alsophila|Alsophila]]'' | species = '''''C. capensis''''' | binomial = ''Cyathea capensis'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | subdivision_ranks = [[Subspesie]] | subdivision = *''C. c. capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. E. Smith, 1793</small> *''C. c. polypodioides'' <small>(Swartz) Conant, 1983</small> | synonyms = *''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bosboomvaring | image = | taxon = Cyathea capensis | authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | synonyms =*''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} Die '''bosboomvaring''' (''Cyathea capensis'') - voorheen bekend as ''Alsophila capensis'' - is 'n [[boomvaring]] in die genus ''[[Cyathea]]'', een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathea|capensis]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] ax24igkh57x8ii76j0pd2d8zoyfu638 2912155 2912154 2026-06-18T09:07:52Z Oesjaar 7467 Tot verdere kennisgewing... 2912155 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | EOO = >500 000 | name = Bosboomvaring | status = | image = Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG | image_width = 230px | image_caption = ''Cyathea capensis'' in Kaapstad | national_number = 2<ref name="iSpot_trees">{{cite web |url=http://www.ispotnature.org/TreesSA |title=iSpot: South African Tree Common Names |access-date=16 Junie 2017 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |archive-date=21 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Pteridophyta]] | classis = [[Pteridopsida]] | ordo = [[Cyatheales]] | familia = [[Cyatheaceae]] | genus = ''[[Cyathea]]'' | subgenus = ''[[Cyathea subg. Cyathea|Cyathea]]'' | sectio = ''[[Cyathea sect. Alsophila|Alsophila]]'' | species = '''''C. capensis''''' | binomial = ''Cyathea capensis'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | subdivision_ranks = [[Subspesie]] | subdivision = *''C. c. capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. E. Smith, 1793</small> *''C. c. polypodioides'' <small>(Swartz) Conant, 1983</small> | synonyms = *''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} <nowiki> {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bosboomvaring | image = | taxon = Cyathea capensis | authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | synonyms =*''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} </nowiki> Die '''bosboomvaring''' (''Cyathea capensis'') - voorheen bekend as ''Alsophila capensis'' - is 'n [[boomvaring]] in die genus ''[[Cyathea]]'', een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathea|capensis]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 6ae1bmvqytve8ydcyrd7bsiq9dycxu4 2912156 2912155 2026-06-18T09:08:47Z Oesjaar 7467 En... 2912156 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | EOO = >500 000 | name = Bosboomvaring | status = | image = Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG | image_width = 230px | image_caption = ''Cyathea capensis'' in Kaapstad | national_number = 2<ref name="iSpot_trees">{{cite web |url=http://www.ispotnature.org/TreesSA |title=iSpot: South African Tree Common Names |access-date=16 Junie 2017 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |archive-date=21 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Pteridophyta]] | classis = [[Pteridopsida]] | ordo = [[Cyatheales]] | familia = [[Cyatheaceae]] | genus = ''[[Cyathea]]'' | subgenus = ''[[Cyathea subg. Cyathea|Cyathea]]'' | sectio = ''[[Cyathea sect. Alsophila|Alsophila]]'' | species = '''''C. capensis''''' | binomial = ''Cyathea capensis'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | subdivision_ranks = [[Subspesie]] | subdivision = *''C. c. capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. E. Smith, 1793</small> *''C. c. polypodioides'' <small>(Swartz) Conant, 1983</small> | synonyms = *''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} </nowiki> {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bosboomvaring | image = | taxon = Cyathea capensis | authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | synonyms =*''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} <nowiki> Die '''bosboomvaring''' (''Cyathea capensis'') - voorheen bekend as ''Alsophila capensis'' - is 'n [[boomvaring]] in die genus ''[[Cyathea]]'', een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathea|capensis]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] s0agnm099xqkdpq68iuls5rfa5nord4 2912158 2912156 2026-06-18T09:09:23Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912158 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | EOO = >500 000 | name = Bosboomvaring | status = | image = Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG | image_width = 230px | image_caption = ''Cyathea capensis'' in Kaapstad | national_number = 2<ref name="iSpot_trees">{{cite web |url=http://www.ispotnature.org/TreesSA |title=iSpot: South African Tree Common Names |access-date=16 Junie 2017 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |archive-date=21 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Pteridophyta]] | classis = [[Pteridopsida]] | ordo = [[Cyatheales]] | familia = [[Cyatheaceae]] | genus = ''[[Cyathea]]'' | subgenus = ''[[Cyathea subg. Cyathea|Cyathea]]'' | sectio = ''[[Cyathea sect. Alsophila|Alsophila]]'' | species = '''''C. capensis''''' | binomial = ''Cyathea capensis'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | subdivision_ranks = [[Subspesie]] | subdivision = *''C. c. capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. E. Smith, 1793</small> *''C. c. polypodioides'' <small>(Swartz) Conant, 1983</small> | synonyms = *''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} <nowiki> {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bosboomvaring | image = | taxon = Cyathea capensis | authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | synonyms =*''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} </nowiki> Die '''bosboomvaring''' (''Cyathea capensis'') - voorheen bekend as ''Alsophila capensis'' - is 'n [[boomvaring]] in die genus ''[[Cyathea]]'', een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathea|capensis]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] 6ae1bmvqytve8ydcyrd7bsiq9dycxu4 2912159 2912158 2026-06-18T09:11:42Z Oesjaar 7467 Tot later... 2912159 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | EOO = >500 000 | name = Bosboomvaring | status = | image = Cyathea Capenis - TreeFern - Cape Town.JPG | image_width = 230px | image_caption = ''Cyathea capensis'' in Kaapstad | national_number = 2<ref name="iSpot_trees">{{cite web |url=http://www.ispotnature.org/TreesSA |title=iSpot: South African Tree Common Names |access-date=16 Junie 2017 |language=sv |archive-url=https://web.archive.org/web/20170621164532/http://www.ispotnature.org/TreesSA |archive-date=21 Junie 2017 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> | regnum = [[Plantae]] | divisio = [[Pteridophyta]] | classis = [[Pteridopsida]] | ordo = [[Cyatheales]] | familia = [[Cyatheaceae]] | genus = ''[[Cyathea]]'' | subgenus = ''[[Cyathea subg. Cyathea|Cyathea]]'' | sectio = ''[[Cyathea sect. Alsophila|Alsophila]]'' | species = '''''C. capensis''''' | binomial = ''Cyathea capensis'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]] ''fil.'') J. E. Smith, 1793 | subdivision_ranks = [[Subspesie]] | subdivision = *''C. c. capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. E. Smith, 1793</small> *''C. c. polypodioides'' <small>(Swartz) Conant, 1983</small> | synonyms = *''Polypodium capense'' <small>Linnaeus ''fil.'', 1781</small> *''Hemitelia capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') Kaulfuss, 1824</small> *''Alsophila capensis'' <small>(Linnaeus ''fil.'') J. Smith, 1842</small> *''Cyathea polypodioides'' <small>Swartz, 1817</small> }} Die '''bosboomvaring''' (''Cyathea capensis'') - voorheen bekend as ''Alsophila capensis'' - is 'n [[boomvaring]] in die genus ''[[Cyathea]]'', een van slegs twee [[spesie]]s in [[Suid-Afrika]]. Die boom word tot 3 meter hoog en die blare 2 tot 3 m lank. Die plant groei in immergroen woude en kom voor vanaf [[Knysna]] ooswaarts deur [[KwaZulu-Natal]], [[Mpumalanga]] tot in [[Limpopo]]. Die blaartjies se rande is fyn getand; aan die onderkant is daar een sonus per lob. Die blaarbasis is in die laer blaartjies gewysig om fyn wortelagtige ''aflebieë'' te vorm. Die boom se FSA-nommer is 2.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Sien ook == {{Commons-kategorie|Cyathea capensis}} * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Bronnelys == * ''Algemene gids tot BOME''. Keith, Paul & Meg Coates Palgrave. 2000. {{ISBN|1-86872-527-8}} * ''Watter Boom is dit?'' Eugene Moll 2013 {{ISBN|978 1 77007 832 1}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Saadjie}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Cyathea|capensis]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] azr974dw1xetgi8ia2mcoq270gdi76t 0 74353 2912069 2445199 2026-06-18T06:15:02Z KeMang?? 89500 Sotho-naam ingevoeg. Sal binnekort die artikle in Sesotho vertaal want mens kry Ouvolk in my gebied. 2912069 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Groot gordelakkedis | image = Cordylus giganteus.jpg | image caption = ''Cordylus giganteus'' | status = VU | status_system = IUCN2.3 | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | familia = [[Cordylidae]] | genus = ''[[Cordylus]]'' | species = '''''C. giganteus''''' | binomial = ''Cordylus giganteus'' | binomial_authority = Andrew Smith, 1844 | synonyms = Ouvolk, sonkyker, skurwejantjie,phakathalle<br />''Smaug giganteus'' }} Die '''groot gordelakkedis''' (''Cordylus giganteus'', ook bekend as '''sonkyker''' en '''skurwejantjie''')<ref name="HAT6">{{cite book |last= |first= |title=[[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]], 6de uitgawe |date=2015 |publisher=Pearson |language=Afrikaans |isbn=978-1-77025-700-9}}</ref> is die grootste [[spesie]] van [[gordelakkedis]]se. Dit is ook bekend as ''ouvolk'' in [[Afrikaans]]e gemeenskappe, ''mbedhla'' in [[Zoeloe]] en ''patagaly'' in [[Sotho]]. Engelse name vir die Groot gordelakkedis sluit in: ''Giant Girdled Lizard'', ''sungazer'', ''giant spiny-tailed lizard'' en ''giant zonure''. Anders as die ander rotsbewoner-lede van die [[Cordylidae]]-familie, woon die groot gordelakkedisse in selfgemaakte tonnels in die sanderige grond van grasvelde in die Noord-[[Vrystaat]] en [[Mpumalanga]] van Suid-Afrika. Hul ander benaming, ''sonkykers'', is afkomstig van hul gewoonte om voor hulle tonnels se ingange te sit en na die son te staar, terwyl hulle die son se hitte in hul liggame opneem. Hulle is hoofsaaklik insekvreters en vang motte, skoenlappers en [[sprinkaan|sprinkane]]; maar mag ook af en toe klein gewerweldes vreet. Hulle reproduseer slegs elke twee tot drie jaar, en slegs een of twee kleintjies word per broeisiklus grootgemaak. Ouvolk se grootste bedreiging is habitat-vernietiging a.g.v. [[landbou]]-aktiwiteite, en onwettige versamel vir troeteldier- en [[tradisionele medisyne]]-handel. [[Volwassene]]s word 150 tot 180&nbsp;mm lank van snoet tot anus. Die rug is geel tot donkerbruin van [[kleur]] en die flanke is geel. [[Man]]netjies word uitgeken aan die teenwoordigheid van vergrote skubbe, bekend as generasiekliere, aan die voorpote. Groot gordelakkedisse teel nie maklik in aanhouding nie, dus word wild-gevangde ouvolk uitgevoer na die [[VSA]], [[Europa]] en [[Japan]] waar hulle astronomiese pryse behaal. Byna al hierdie diertjies word onwettig uit Suid-Afrika gesmokkel en het geen van die verlangde [[CITES]]-permitte om hulle in gevangenisskap aan te hou nie. Hulle is so hoogs-bedreig dat as iemand met een in sy besit gevang word sonder 'n permit, is die straf 'n boete van [[Suid-Afrikaanse Rand|R]]100 000 of 10 [[jaar]] gevangenisstraf, of albei. == Galery == <gallery> Cordylus giganteus 2.JPG|''Cordylus giganteus'' in die [[San Diego Dieretuin]]. Cordylus giganteus 1.JPG|''C. giganteus'' in die San Diego Dieretuin. Giantgirdledlizard.jpg|Twee groot gordelakkedisse in die [[Frankfurtse Dieretuin]]. Giant Girdled Lizard Tierpark Hagenbeck Hamburg.jpg|Drie groot gordelakkedisse in Hagenbeck Dieretuin in [[Hamburg]], [[Duitsland]]. Riesengürtelschweif (Cordylus giganteus) (3).JPG|Twee groot gordelakkedisse. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * World Conservation Monitoring Centre 1996. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/5336/all ''Cordylus giganteus'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.iucnredlist.org/ 2006 IUCN Red List of Threatened Species.] Besoek op 28 Julie 2007. * Branch, B., 1998. Field Guide to Snakes and other Reptiles of Southern Africa: Ralph Curtis Books Publishing, Sanibel Island, Florida, 399 p. * Die Burger, 18 Augustus 2017. * Fitzsimons, V. F., 1943. The Lizards of South Africa: Transvaal Museum Memoir, Pretoria. {{en-vertaal|Giant Girdled Lizard}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Akkedisse]] s6cgyvk23fk1z6vdbnibmktnyu6va0j 2912072 2912069 2026-06-18T06:17:31Z KeMang?? 89500 Dis Phakathalle 2912072 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Groot gordelakkedis | image = Cordylus giganteus.jpg | image caption = ''Cordylus giganteus'' | status = VU | status_system = IUCN2.3 | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Reptilia]] | ordo = [[Squamata]] | familia = [[Cordylidae]] | genus = ''[[Cordylus]]'' | species = '''''C. giganteus''''' | binomial = ''Cordylus giganteus'' | binomial_authority = Andrew Smith, 1844 | synonyms = Ouvolk, sonkyker, skurwejantjie,phakathalle<br />''Smaug giganteus'' }} Die '''groot gordelakkedis''' (''Cordylus giganteus'', ook bekend as '''sonkyker''' en '''skurwejantjie''')<ref name="HAT6">{{cite book |last= |first= |title=[[Handwoordeboek van die Afrikaanse Taal]], 6de uitgawe |date=2015 |publisher=Pearson |language=Afrikaans |isbn=978-1-77025-700-9}}</ref> is die grootste [[spesie]] van [[gordelakkedis]]se. Dit is ook bekend as ''ouvolk'' in [[Afrikaans]]e gemeenskappe, ''Mbedhla'' in [[Zoeloe]] en ''Phathakalle'' in [[Sotho]]. Engelse name vir die Groot gordelakkedis sluit in: ''Giant Girdled Lizard'', ''sungazer'', ''giant spiny-tailed lizard'' en ''giant zonure''. Anders as die ander rotsbewoner-lede van die [[Cordylidae]]-familie, woon die groot gordelakkedisse in selfgemaakte tonnels in die sanderige grond van grasvelde in die Noord-[[Vrystaat]] en [[Mpumalanga]] van Suid-Afrika. Hul ander benaming, ''sonkykers'', is afkomstig van hul gewoonte om voor hulle tonnels se ingange te sit en na die son te staar, terwyl hulle die son se hitte in hul liggame opneem. Hulle is hoofsaaklik insekvreters en vang motte, skoenlappers en [[sprinkaan|sprinkane]]; maar mag ook af en toe klein gewerweldes vreet. Hulle reproduseer slegs elke twee tot drie jaar, en slegs een of twee kleintjies word per broeisiklus grootgemaak. Ouvolk se grootste bedreiging is habitat-vernietiging a.g.v. [[landbou]]-aktiwiteite, en onwettige versamel vir troeteldier- en [[tradisionele medisyne]]-handel. [[Volwassene]]s word 150 tot 180&nbsp;mm lank van snoet tot anus. Die rug is geel tot donkerbruin van [[kleur]] en die flanke is geel. [[Man]]netjies word uitgeken aan die teenwoordigheid van vergrote skubbe, bekend as generasiekliere, aan die voorpote. Groot gordelakkedisse teel nie maklik in aanhouding nie, dus word wild-gevangde ouvolk uitgevoer na die [[VSA]], [[Europa]] en [[Japan]] waar hulle astronomiese pryse behaal. Byna al hierdie diertjies word onwettig uit Suid-Afrika gesmokkel en het geen van die verlangde [[CITES]]-permitte om hulle in gevangenisskap aan te hou nie. Hulle is so hoogs-bedreig dat as iemand met een in sy besit gevang word sonder 'n permit, is die straf 'n boete van [[Suid-Afrikaanse Rand|R]]100 000 of 10 [[jaar]] gevangenisstraf, of albei. == Galery == <gallery> Cordylus giganteus 2.JPG|''Cordylus giganteus'' in die [[San Diego Dieretuin]]. Cordylus giganteus 1.JPG|''C. giganteus'' in die San Diego Dieretuin. Giantgirdledlizard.jpg|Twee groot gordelakkedisse in die [[Frankfurtse Dieretuin]]. Giant Girdled Lizard Tierpark Hagenbeck Hamburg.jpg|Drie groot gordelakkedisse in Hagenbeck Dieretuin in [[Hamburg]], [[Duitsland]]. Riesengürtelschweif (Cordylus giganteus) (3).JPG|Twee groot gordelakkedisse. </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * World Conservation Monitoring Centre 1996. [http://www.iucnredlist.org/search/details.php/5336/all ''Cordylus giganteus'']{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. [http://www.iucnredlist.org/ 2006 IUCN Red List of Threatened Species.] Besoek op 28 Julie 2007. * Branch, B., 1998. Field Guide to Snakes and other Reptiles of Southern Africa: Ralph Curtis Books Publishing, Sanibel Island, Florida, 399 p. * Die Burger, 18 Augustus 2017. * Fitzsimons, V. F., 1943. The Lizards of South Africa: Transvaal Museum Memoir, Pretoria. {{en-vertaal|Giant Girdled Lizard}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Akkedisse]] lm4hdoez4tsbo3gfrqqe86mp1pztpkv 0 75229 2912086 2909537 2026-06-18T07:12:56Z Jcb 223 2912086 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Voormalige land |inheemse_naam =''REGNVM ROMANVM'' |gewone_lang_naam =Romeinse monargie |gewone_naam =Rome |kontinent =Europa |gebied =Suid-Europa |land =Italië |era =Antieke tydperk |status = |status_teks = |ryk = |bestaanstydperk =753 v.C.-509 v.C. |jaar_begin =753 v.C. |jaar_einde =509 v.C. |datum_begin = |datum_einde = |gebeurtenis_begin =Stigting van Rome |gebeurtenis_einde =Monargie omvergewerp |gebeurtenis1 = |datum_gebeurtenis1 = |gebeurtenis2 = |datum_gebeurtenis2 = |gebeurtenis3 = |datum_gebeurtenis3 = |gebeurtenis4 = |datum_gebeurtenis4 = |gebeurtenis_voor = |datum_voor = |gebeurtenis_na = |datum_na = |v1 =Koninkryk van Alba Longa |vlag_v1 =Amphora Aineias Ankhises 470 BC Staatliche Antikensammlungen.jpg |v2 = |vlag_v2 = |v3 = |vlag_v3 = |v4 = |vlag_v4 = |v5 = |vlag_v5 = |n1 =Romeinse Republiek |vlag_n1 =Spqrstone.jpg |n2 = |vlag_n2 = |n3 = |vlag_n3 = |n4 = |vlag_n4 = |n5 = |vlag_n5 = |beeld_vlag =Lupa Capitolina, Rome.jpg |vlag = |beeld_wapen = |wapen = |beeld_kaart =Platner - Ancient Rome city growth.jpg |beeld_kaart_byskrif =Kaart van die antieke Romeinse stadsdele |nasionale_leuse = |nasionale_volkslied = |wetgewer=Senaat |godsdiens=[[Romeinse mitologie]] |hoofstad =[[Rome]] |breedtegraad_grade =41 |breedtegraad_minute =53 |breedtegraad_NS =N |lengtegraad_grade =12 |lengtegraad_minute =29 |lengtegraad_OW =O |algemene_tale =[[Ou-Latyn]] |regeringstipe =Monargie |titel_leier =Koning |leier1 =Romulus |jaar_leier1 =753–716 v.C. |leier2 =Numa Pompilius |jaar_leier2 =715–673 v.C. |leier3 =Tullus Hostilius |jaar_leier3 =673–642 v.C. |leier4 =Ancus Marcius |jaar_leier4 =640–616 v.C. |leier5 =Lucius Tarquinius Priscus |jaar_leier5 =616–579 v.C. |leier6 =Servius Tullius |jaar_leier6 =578–535 v.C. |leier7 =Lucius Tarquinius Superbus |jaar_leier7 =535–509 v.C. |leier8 = |jaar_leier8 = |titel_verteenwoordiger = |verteenwoordiger1 = |jaar_verteenwoordiger1= |verteenwoordiger2 = |jaar_verteenwoordiger2= |titel_adjunk = |adjunk = |jaar_adjunk = |adjunk2 = |jaar_adjunk2 = |stat_jaar1 = |stat_bev1 = |stat_opp1 = |bev_digtheid1 = |stat_jaar2 = |stat_bev2 = |stat_opp2 = |bev_digtheid2 = |stat_jaar3 = |stat_bev3 = |stat_opp3 = |bev_digtheid3 = |stat_jaar4 = |stat_bev4 = |stat_opp4 = |bev_digtheid4 = |geldeenheid = }} {{Antieke Rome|right}} Die '''Romeinse monargie''' of '''Romeinse Koninkryk''' ([[Latyn]]s: ''REGNVM ROMANVM'') was die tydperk van die [[Antieke Rome|antieke Romeinse tydperk]], wat gekenmerk is deur 'n monargie as regeringsform met sewe legendariese konings. Die geskiedenis van die koninkryk het met die [[Stigting van Rome]] deur [[Romulus en Remus]] in [[753 v.C.]] met nedersettings rondom die Palts-heuwel langs die [[Tiber]] in Sentraal-Italië begin en met die omverwerping van die konings en die stigting van die Romeinse Republiek omstreeks [[509 v.C.]] geëindig. Min is seker bekend oor die geskiedenis van die koninkryk, soos byna geen geskrewe rekords van daardie tyd oorleef het en die dokumente, wat tydens die [[Romeinse Republiek|republiek]] en [[Romeinse Ryk|keiserryk]] geskryf is, is grootliks gebaseer op legende. Waarskynlik was die sewe heuwels van Rome sedert die [[10de eeu v.C.]] deur Latiners en Sabiners bewoon; naas 600 v.C. het die gebied in die invloedsfeer van die [[Etruskers]] gekom, wat uit die dorpe 'n stad gevormen die monargie gestig het. Volgens oorlewering het [[Romulus]], saam met sy tweelingbroer Remus, die stad [[Rome]] gestig. Daar was egter konflik tussen die broers, eindigend met Romulus wat Remus vermoor en so die alleenheerser geword het. Romulus word gekrediteer met die vestiging van baie van Rome se vroeë instellings, insluitend die [[Senaat]] en die verdeling van die bevolking in [[patrisiërs]] en [[plebejers]]. Sy regering was, volgens oorlewering, gekenmerk deur militêre sukses en die uitbreiding van Romeinse gebied.<ref name="cornell">Cornell, T. J. 1995. The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars. London: Routledge.</ref> Na Romulus se dood is [[Numa Pompilius]] verkies as die tweede koning. Numa was bekend vir sy wysheid en vroomheid. Hy het 'n groot bydrae gelewer tot die Romeinse godsdienstige lewe deur verskeie godsdienstige rites en kalenders te instel. Hy het vrede nagestreef en gefokus op interne ontwikkeling eerder as militêre uitbreiding. Sy regering het die basis gelê vir Rome se latere uitgebreide godsdienstige praktyke en organisasie.<ref name="cornell" /> Die derde koning, [[Tullus Hostilius]], was meer 'n krygsman. Hy het Rome in verskeie suksesvolle oorloë gelei en die Romeinse invloed uitgebrei. Sy bewind is ook gekenmerk deur die vernietiging van [[Alba Longa]], die moederstad van Rome volgens sommige oorlewerings. Hierdie aksie het Rome se posisie as die dominante krag in die streek verder versterk.<ref name="cornell" /> [[Ancus Marcius]], die vierde koning, het die beleid van beide Numa en Tullus gevolg deur hom te beywer vir beide godsdienstige sake en militêre aksies. Hy het Rome uitgebrei deur die Janiculum-heuwel by te voeg en 'n brug oor die [[Tiberrivier]] te bou, wat die handel en kommunikasie bevorder het. Sy regering was 'n tyd van beide territoriale uitbreiding en interne konsolidasie. [[Tarquinius Priscus]], die vyfde koning, was van [[Etruskiese]] oorsprong. Hy het 'n belangrike rol gespeel in die transformasie van [[Rome]] van 'n relatief klein stadstaat na 'n meer betekenisvolle stedelike sentrum. Hy het verskeie openbare werke begin, insluitend die Cloaca Maxima, 'n groot rioolstelsel, en die Circus Maximus, 'n arena vir wa-wedrenne. Sy regering het 'n sterk [[Etruskiese]] invloed op Rome se kultuur en ontwikkeling gebring. [[Servius Tullius]], die sesde koning, word gekrediteer met belangrike hervormings. Hy het die Romeinse samelewing geherorganiseer deur 'n sensus in te stel en die bevolking in verskillende klasse te verdeel gebaseer op rykdom en militêre diens. Hierdie hervormings het die grondslag gelê vir die latere [[Romeinse Republiek]] se sosiale en politieke struktuur. Hy het ook die Romeinse grondgebied uitgebrei en nuwe distrikte by die stad gevoeg.<ref name="cornell" /> Die laaste koning, [[Tarquinius Superbus]], was 'n tirannieke heerser wie se bewind gekenmerk is deur brutaliteit en onderdrukking. Sy regering het gelei tot toenemende ontevredenheid onder die Romeinse bevolking. 'n Insident waar sy seun, Sextus Tarquinius, 'n edelvrou genaamd Lucretia verkrag het, het uiteindelik gelei tot 'n opstand en die verdrywing van die Tarquins in 509 v.C. Hierdie gebeurtenis het die einde van die Romeinse monargie en die begin van die [[Romeinse Republiek]] gemerk.<ref name="cornell" /> Die Romeinse monargie het 'n blywende impak op die ontwikkeling van Rome gehad. Die verskillende konings het elkeen unieke bydraes gelewer, wat Rome se politieke, sosiale, godsdienstige en infrastrukturele groei beïnvloed het. Die tydperk het die fondamente gelê vir die toekomstige Republiek, insluitend die Senaat, die vergaderings van die mense, en die belangrike onderskeid tussen [[patrisiërs]] en [[plebejers]]. Die ervaring van tirannie onder [[Tarquinius Superbus]] het ook die Romeine 'n diepgaande afkeer van koningskap gegee, wat hul toekomstige politieke stelsel sou vorm.<ref name="cornell" /> == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Roman Kingdom}} * {{en}} [http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html "Patria Potestas: a view of suppressed matrilineality in the early legends of Rome"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051203215843/http://www.suppressedhistories.net/secret_history/patriapotestas.html |date= 3 Desember 2005 }} * {{en}} [http://www.roman-empire.net/kings/kings-index.html Die konings van Rome] * {{en}} [http://www.romankingdom.com/ Romeinse geskedenis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919164517/http://www.romankingdom.com/ |date=19 September 2008 }} * {{en}} [http://encarta.msn.com/encyclopedia_761552589/Ancient_Rome.html#p15 Die sewe legendariese konings] {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/5kwPlatg3?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761552589/Ancient_Rome.html#p15 |date=31 Oktober 2009 }} * {{en}} [http://novaroma.org/nr/Main_Page "All Things Roman"] * {{en}} [http://thehistoryofrome.typepad.com/the_history_of_rome/page/2/ "History of Rome podcasts"] == Verwysings == {{verwysings}} [[Kategorie:Romeinse Koninkryk]] 53np4ghd8dl0sysh0uw1h9a085acocy 0 79531 2912180 1740313 2026-06-18T10:39:37Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912180 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} {{geen bronnelys}} [[Lêer:Subtropical.png|duimnael|regs|260px|Gebiede met 'n subtropiese klimaat.]] 'n Vogtige '''subtropiese klimaat''' (Köppen-klimaatklassifikasie CFA of CWA) is 'n sone van subtropiese klimaat wat deur warm, vogtige somers en in die algemeen matig tot koel winters gekenmerk word. Onder Köppen se klimaatdefinisies, dek hierdie klimaatkategorie 'n wye verskeidenheid van eienskappe, veral in terme van die wintertemperature. Die term "subtropiese" kan 'n verkeerde benaming vir plekke in die koeler areas wees. == Beskrywing == Köppen definieer hierdie klimaat as 'n gemiddelde temperatuur van tussen -3 °C (26,6 °F) en 18 °C (64,4 °F) vir die koudste maand, en bo 22 °C (71,6 °F) vir die warmste een. Sommige klimatoloë verkies om 0 °C (32 °F) te gebruik as die laer temperatuur vir die koudste maand se gemiddelde temperatuur. Dit is óf vergesel van 'n droë winter of geen ware droë seisoen nie. Aansienlike neerslag kom in al die seisoene in die meeste gebiede voor, en alhoewel in gebiede wat grens aan semi-droë klimaat (gewoonlik aan die westelike rand), kan onreëlmatige droogtes algemeen intree en dit is katastrofies vir veral die landbou. Winterreënval (en soms sneeu) hou verband met groot storms wat deur die westewinde van wes na oos gebring word. Die meeste somerreën val tydens donderstorms en 'n tropiese storm, orkaan of sikloon. == Oorsig van die verspreiding == Die vogtige subtropiese klimaat lê gewoonlik aan die suidoostelike kant van al die kontinente, oor die algemeen tussen breedtegrade 25° en 40° (noord) en is geneig om geleë te wees aan die kus of naby kusplekke. Maar in sommige gevalle strek die klimaat ver die binneland in, veral in [[China]] en die [[Verenigde State van Amerika]]. == Afrika == In [[Afrika]] word die vogtige subtropiese klimaat in twee afsonderlike gebiede op die [[suidelike halfrond]] van die vasteland gevind. Die CWA klimaat word gevind in meer as 'n groot gedeelte van die binneland van die Midde-en Oos-Afrika-streke. Hierdie gebied sluit in: sentraal [[Angola]], die noordooste van [[Zimbabwe]], die Niassa-, Manica- en Teteprovinsies van [[Mosambiek]], die suidelike Kongoprovinsies, die suidweste van [[Tanzanië]], en die grootste dele van [[Malawi]] en [[Zambië]]. Sommige laer gedeeltes van die Ethiopiese hooglande het ook hierdie klimaat. Die klimaat word ook gevind in die smal kusdele van Suider- en Oos-Suid-Afrika, veral in [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]]. In Suid-Afrika word hierdie klimaatsdele hoofsaaklik beïnvloed deur die vogtige lugmassas wat vanaf die [[Indiese oseaan]] ingevoer word en oor die algemeen meer matige temperature veroorsaak. Dit is veral duidelik in die winter, wanneer die temperature nie so laag daal as in baie ander gebiede in die vogtige subtropiese kategorie nie. <!-- == Sien ook == * [[Subtropics]] * [[Subtropical ridge]] * [[Köppen climate classification]] <ref>[[:en:Subtropics]]</ref> <ref>[[:en:Subtropical ridge]]</ref> <ref>[[:en:Köppen climate classification]]</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} --> [[Kategorie:Klimatologie]] 0n998na00iemlhoji3gqutnaebxkjdg 0 83660 2912096 2760913 2026-06-18T07:23:04Z Jcb 223 2912096 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas militêre eenheid | naam = Rooi Leër | beeld = Red Army Badge.svg | beeld_byskrif = Die Rooi Leër se kenteken | gestig = [[23 Februarie]] [[1918]] | ontbind = [[25 Februarie]] [[1946]] | land = [[Lêer:Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg|23px]] [[Russiese Sosialistiese Federale Sowjetrepubliek|Russiese SFSR]] (1918–1922)<br />{{vlagland|Sowjetunie}} (1922–1946) | weermagdeel = | organisasie = | onderdeel van = Gewapende magte van die Russiese Federasie (1918–1922)<br />Gewapende magte van die USSR (1922–1946) | tipe = Weermag | spesialisasie = | kommandostruktuur = Landmagte en lugmagte | aantal = | hoofkwartier = [[Moskou]], [[Sowjetunie]] | leuse = | mars = | kleur = Rooi | uitrusting = | veldslae = [[Tweede Wêreldoorlog]] * [[Beleg van Leningrad]] * [[Slag van Stalingrad]] | aantal veldslae = | onderskeiding = }} [[Lêer:Red Army flag (Fictitious).svg|duimnael|links|Die Rooi Leër se vlag.]] [[Lêer:Soviet Znamya Pobedy.svg|duimnael|links|Die Rooi Leër se oorwinningsvlag is in Mei 1945 op die [[Reichstag (gebou)|Duitse Reichstag]] gehys.]] Die '''Rooi Leër''' was die weermag van die [[Sowjetunie]] wat kort ná die [[Russiese Rewolusie (1917)|Russiese Rewolusie]] tot stand gebring is. Die amptelike [[Russies]]e naam is ''Рабоче-крестьянская Красная армия'', wat vertaal kan word as die Rooi Arbeiders- en Boereleër. Die Rooi Leër is amptelik op 23 Februarie 1918 gestig. Voor dit was daar reeds 'n Rooi Garde, maar hulle het eerder as 'n soort partypolisie van die [[Bolsjewis]]te as 'n leër gefungeer. [[Leon Trotsky]] word as die stigter en organiseerder van die leër beskou. In 1920 word Michail Toechatsjefski die opperbevelhebber van die Rooi Leër, 'n pos wat hy tot 1937 sou beklee. In hierdie jaar is bykans die hele topbestuur, insluitende Toechatsjefski, as deel van die [[Groot Suiwering]] tereggestel omdat [[Josef Stalin]] vir 'n [[staatsgreep]] gevrees het. Offisiere met laer range is tereggestel, tot dwangarbeid veroordeel of ontslaan. Die party het hierdie poste met politiek betroubare, maar minder bekwame offisiere gevul. As gevolg hiervan het enorme chaos tydens die Duitse aanval op Rusland in 1941 tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] geheers en het die Rooi Leër enorme verliese gely. Tydens die oorlog was maarskalk [[Georgi Zjoekof]] die opperbevelhebber. Onder sy leiding het die Rooi Leër die [[Nazi-Duitsland|Duitsers]] op die oosfront verslaan en dit het tot die val van [[Berlyn]] gelei. Die Rooi Leër het beide 'n militêre en politieke komponent gehad. Vir elke bevelvoerder van 'n reglement was daar ook 'n politieke kommissaris. Die doel hiervan was om te verseker dat offisiere en soldate [[Kommunisme|kommunisties]] geskool bly. Later is die stelsel van politieke kommissarisse afgeskaf. In 1935 het die Raad van Volkskommissarisse (die kabinet van die USSR) vyf persone van die Rooi Leër as maarskalk van die Sowjetunie benoem. Tydens die Tweede Wêreldoorlog is meer generaals tot maarskalk van die Sowjetunie bevorder. In 1946 is die woord 'Rooi' uit die naam gehaal, en het die leër as die ''Sowjet-leër'' bekend gestaan. Verskeie terroristegroepe soos die [[Rote Armee Fraktion]], asook die Japannese Rooi Leër het 'n doelbewuste verwysing na die Rooi Leër in hul naam. == Oorsprong == In September 1917 het [[Vladimir Lenin]] geskryf: "Daar is net een manier om die herstel van die polisie te voorkom, en dit is om 'n volksmilisie te skep en dit met die weermag te versmelt (die staande leër wat vervang moet word deur die bewapening van die totale bevolking)."<ref>{{Citation | last = Lenin | first = Vladmir Ilich | chapter-url = http://www.marx2mao.com/Lenin/TPOR17.html | chapter = Tasks of the Proletariat in our Revolution | title = Collected Works | volume = 24 | publisher = Marx 2 Mao | pages = 55–91 | access-date = 29 Mei 2010}}.</ref> Destyds het die Imperiale Russiese Leër begin ineenstort. Ongeveer 23% (ongeveer 19 miljoen) van die manlike bevolking van die [[Russiese Ryk]] is gemobiliseer; die meeste van hulle was egter nie toegerus met enige wapens nie en het ondersteunende rolle gehad soos die instandhouding van die kommunikasielyne en die basisareas. Die Tsaristiese generaal Nikolay Dukhonin het geskat dat daar 2 miljoen drosters, 1,8 miljoen dooies, 5 miljoen gewondes en 2 miljoen gevangenes was. Hy het geskat dat die oorblywende troepe 10 miljoen tel.<ref>{{Citation | url = http://www.marxistsfr.org/history/ussr/government/red-army/1937/wollenberg-red-army/ch01.htm | title = The Red Army | first = Erich | last = Wollenberg | publisher = Marxists FR | access-date = 28 Mei 2010 | archive-date = 8 Maart 2012 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120308182138/http://www.marxistsfr.org/history/ussr/government/red-army/1937/wollenberg-red-army/ch01.htm | url-status = dead | archivedate = 8 Maart 2012 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120308182138/http://www.marxistsfr.org/history/ussr/government/red-army/1937/wollenberg-red-army/ch01.htm }}.</ref> [[Lêer:Red Guard Vulkan factory.jpg|links|duimnael|Rooiwagte-eenheid van die Vulkan-fabriek]] Terwyl die keiserlike Russiese leër uitmekaar gehaal is, "het dit geblyk dat die rooiwag-eenhede en elemente van die keiserlike leër wat oorgeloop het na die [[Bolsjewis|Bolsjewiste]] se kant gegaan het, heeltemal onvoldoende was vir die taak om die nuwe regering teen eksterne vyande te verdedig." Daarom het die Raad van Volkskommissarisse besluit om die Rooi Leër op 28 Januarie 1918 te stig. Hulle het 'n liggaam "gevorm uit die klasbewuste en beste elemente van die werkersklasse" in die vooruitsig gestel. Alle burgers van die Russiese Republiek van 18 jaar of ouer was in aanmerking. Die rol daarvan is die verdediging "van die Sowjet-owerheid, die skepping van 'n basis vir die transformasie van die staande leër in 'n mag wat sy mag verkry van 'n nasie in gewapende stryd, en verder die skepping van 'n basis vir die ondersteuning van die komende sosialistiese revolusie in Europa." Inskrywing was op voorwaarde dat "waarborge gegee word deur 'n militêre of burgerlike komitee wat binne die gebied van die Sowjetmoondheid funksioneer, of deur party- of vakbondkomitees of, in uiterste gevalle, deur twee persone wat aan een van die bogenoemde organisasies behoort." In die geval van 'n hele eenheid wat by die Rooi Leër wil aansluit, sal 'n "kollektiewe waarborg en die regstellende stem van al sy lede nodig wees."<ref name="marxistsfr.org">{{Citation | chapter-url = http://www.marxistsfr.org/history/ussr/government/red-army/1937/wollenberg-red-army/append01.htm | title = The Red Army | chapter = Appendix 1 – The Scheme for a Socialist Army | type = decree | publisher = The Council of People's Commissars | date = 15 Januarie 1918 | access-date = 28 Mei 2010 | archive-date = 21 Julie 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110721180213/http://www.marxistsfr.org/history/ussr/government/red-army/1937/wollenberg-red-army/append01.htm | url-status = dead | archivedate = 21 Julie 2011 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110721180213/http://www.marxistsfr.org/history/ussr/government/red-army/1937/wollenberg-red-army/append01.htm }}.</ref><ref name="Seventeen">{{Citation | url = http://www.soviethistory.org/index.php?page=subject&SubjectID=1917army&Year=1917 | title = Seventeen Moments | publisher = Soviet History | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20131227183235/http://www.soviethistory.org/index.php?page=subject&SubjectID=1917army&Year=1917 | archive-date = 27 Desember 2013}}.</ref> Omdat die Rooi Leër hoofsaaklik uit [[kleinboer]]e saamgestel is, is die families van diegene wat gedien het, was gewaarborgde rantsoene en bystand met plaaswerk.<ref>{{cite web |url = http://www.soviethistory.org/index.php?page=subject&SubjectID=1917army&Year=1917 |title = 1917: Red Guard into Army |last1 = Siegelbaum |first1 = Lewis |website = Seventeen Moments in Soviet History |access-date = 2014-01-21 |quote = Die Rooi Leër se soldate, oorweldigend kleinboer van oorsprong, het betaling ontvang, maar nog belangriker, hul gesinne is gewaarborg van rantsoene en bystand met plaaswerk.|url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20131227183235/http://www.soviethistory.org/index.php?page=subject&SubjectID=1917army&Year=1917 |archive-date = 27 Desember 2013}}</ref> Sommige kleinboere wat by die huis gebly het, het verlang om by die weermag aan te sluit; mans, saam met sommige vroue, het die werwingsentrums oorstroom. As hulle weggewys word, sal hulle skrootmetaal versamel en versorgingspakkette voorberei. In sommige gevalle sou die geld wat hulle verdien het vir [[tenk]]s vir die weermag gaan.<ref name="autogenerated1">{{Harvnb | Shaw | 1979 | bl = 86–87}}.</ref> Die Raad van Volkskommissarisse het hulself as die opperhoof van die Rooi Leër aangestel, wat die bevel en administrasie van die leër aan die Kommissariaat vir Militêre Sake en die Spesiale Alle-Russiese Kollege binne hierdie kommissariaat delegeer.<ref name="bonch">{{Citation | title = From Tsarist General to Red Army Commander | first = Mikhail | last = Bonch-Bruyevich | others = Vezey, Vladimir transl | publisher = Progress Publishers | year = 1966 | page = 232}}.</ref> Nikolai Krylenko was die opperbevelvoerder-generaal, met Aleksandr Myasnikyan as adjunk.<ref name="bonch" /> Nikolai Podvoisky het die kommissaris vir oorlog geword, Pavel Dybenko, kommissaris vir die vloot. Proshyan, Samoisky, Steinberg is ook as mense se kommissarisse gespesifiseer asook Vladimir Bonch-Bruyevich van die Buro van Kommissarisse. By 'n gesamentlike vergadering van Bolsjewiste en Linkse Sosialisties-Revolusionêre, gehou op 22 Februarie 1918, het Krylenko opgemerk: "Ons het geen weermag nie. Die gedemoraliseerde soldate vlug, paniekbevange, sodra hulle 'n Duitse helm op die horison sien verskyn, hulle artillerie, konvooie en alle oorlogsmateriaal aan die triomfantlik oprukkende vyand oor te gee. Die Rooi Garde-eenhede word soos vlieë opsy gestoot. Ons het geen mag om die vyand te weerstaan nie; net 'n onmiddellike ondertekening van die vredesverdrag sal ons van vernietiging red."<ref name="marxistsfr.org" /> == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bronne == * {{Citation|last=Carrère d'Encausse|first=Hélène|title=The End of the Soviet Empire: The Triumph of the Nations|publisher=Basic Books|year=1992|isbn=0-465-09818-5|url=https://archive.org/details/endofsovietemp00carr}}. * {{Citation|last=Chamberlain|first=William Henry|title=The Russian Revolution: 1917–1921|place=New York|publisher=Macmillan|year=1957|isbn=978-0-6910-0814-1}}. * {{Citation|first=John|last=Erickson|title=The Soviet High Command 1918–41 – A Military-Political History|publisher=MacMillan|place=London|year=1962|oclc=569056}}. * {{Citation|last=Glantz|first=David M|title=Stumbling Colossus: The Red Army on the Eve of World War|year=1998|publisher=University Press of Kansas|isbn=978-0-7006-0879-9}}. * {{Citation|last=Glantz|first=David M|title=Colossus Reborn|publisher=University Press of Kansas|year=2005|isbn=978-0-7006-1353-3|author-mask=3}}. * {{Citation|last=Harrison|first=Richard W.|title=The Russian Way of War: Operational Art, 1904–1940|publisher=University Press of Kansas|year=2001}}. {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van die Sowjetunie]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] [[Kategorie:Weermag]] 1ydjmytjo7k1olb0bjzb7l1bxcujujh 0 85112 2912099 2864400 2026-06-18T07:24:56Z AFM 21229 2912099 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Corbelled House in Fraserburg.jpg|duimnael|270px|'n Replika van 'n korbeelhuis op [[Fraserburg]].]] [[Lêer:Corbelled House on R63 between Carnarvon and Williston.JPG|duimnael|270px|Korbeelhuis tussen [[Carnarvon]] en [[Williston]].]] [[Lêer:Corbelled House on Grootfontein Farm, off the R63 entrance.JPG|duimnael|270px|Korbeelhuis op die plaas Grootfontein.]] [[Lêer:Interior, Corebelled House, Konka Farm, Carnarvon District.JPG|duimnael|270px|Binnekant van die korbeelhuis op die plaas Konka.]] '''Korbeelhuise''' is [[Rondawel|kliprondawels]] wat die pionierboere in die middel van die 19de eeu in die [[Hantam Karoo]] gebou het. Hulle is belangrike oorblyfsels uit die [[kultuurgeskiedenis]] en die geskiedenis van die volksboukunde in [[Suid-Afrika]]. == Korbeel == Korbeel is 'n woord uit die argitektuur wat verwys na 'n uitspringende steen uit 'n muur, skoorsteen of pilaar waarop weer 'n ander baksteen rus. Dit is 'n ouderwetse konstruksiemetode wat veral gebruik is vir die bou van boë en koepels. == Ander gebruikers == Hierdie boumetode kom wydverspreid in die wêreld voor en is 'n eeue-oue boutegniek. Dit is gebruik in antieke [[Egipte]], antieke [[Griekeland]], antieke [[Irak]], [[Indië]], [[Kambodja]] en die [[Majas]] van die [[Andes]]. By die bou van die Russiese kerke van die 12de eeu is die boutegniek benut. Korbeelhuise met koepeldakke wat na 'n byekorf lyk, kom ook in die [[Balkan]], op die [[Iberiese skiereiland]], in die suide van [[Italië]] en die suide van [[Frankryk]] en in [[Ierland]] voor. == Sotho == Die [[Sotho]]-stamme (die [[Ghoya]]) van die huidige [[Vrystaat]] het reeds in die 16de eeu klein byekorfhutte gebou. Hierdie hutjies is saamgegroepeer in 'n kraal. So 'n dorpie word by Doringberg in die [[Willem Pretorius-wildreservaat]] as 'n nasionale gedenkwaardigheid beskerm. == Pionierboere == Toe die blanke trekboere met hul veekuddes die Hantam en die [[Roggeveld]] (in die omgewing van die huidige dorpe [[Williston, Noord-Kaap|Williston]], [[Carnarvon]], [[Fraserburg]], [[Loxton]] en [[Sutherland]]) binnetrek, is hulle in 'n byna boomlose omgewing sonder enige timmerhout en [[Elegia tectorum|dekriet]]. Die enigste boumateriaal was plat klippe, mis van diere en 'n bietjie gras. == Eienskappe van 'n korbeelhuis == Korbeelhuise in die Karoo is tussen 1825 en 1875 gebou, was gewoonlik rond, maar reghoekige geboutjies kom voor. Die [[rondawel]]s was meesal 5m in deursnee, 7m hoog en die mure 75&nbsp;cm dik. Tot op ongeveer 2m is die mure vertikaal gebou. Daarna is die opeenvolgende lae plat klippe ry vir ry effens na binne gepak totdat hulle boontoe amper bymekaar uitgekom het en 'n koepeldak gevorm het. Die oorblywende gat is met 'n groot plat klip gesluit. 'n Mengsel van kaf en grond met water gemeng en geknee tot die korrekte tekstuur verkry is, was die sement. Dikwels is die klippe bloot netjies opmekaar gepak. Teenswoordig is die meeste korbeelhuise wit gekalk. Weens die dik mure en die hoë dak het dit goeie beskerming teen die somerhitte gegee. Die voordeur was gewoonlik 'n bo- en onderdeur en die drempel opvallend hoog bo die grond. Regoor die deur was meesal 'n klein luggat ('n venster) met 'n luik. Die luggat was dikwels skuins sodat die Boesmans nie pyle daardeur in die huise kon inskiet nie. Vloere is gemaak van klei en mis gemeng met osbloed en vet. Deur polering was dit glad en het dit 'n rooibruin glans verwerf. In die bouproses met die onreëlmatige stene het rakke en nissies ontstaan wat handig te pas gekom het. Daar waar die mure begin skeef loop het, is dikwels hanebalke aangebring. Dit sowel as horings aan die mure is gebruik vir die ophang van apparaat, klere en biltong. Boere het aanvanklik net een korbeelhuis gebou en dikwels later 'n 2de of 3de of selfs 'n langwerpige kamer by die oorspronklike rondawels gevoeg. So het elkeen van die huisies sy eie unieke uitleg gekry. == Oorblywende korbeelhuise == Daar is 'n 50 korbeelhuise in die verspreidingsgebied oor. Om voorbeelde van die plattelandse argitektuur vir die nageslag te bewaar, is vyf korbeelhuise tot monumente verklaar. Hulle is almal in die omgewing van Williston op die plase Grootfontein, Arbeidersfontein, Schuinshoogte, Goraas en Stuurmansfontein. Ander goeie voorbeelde is in die Williston-distrik op die plase Droogeputs, Klipkolk, Tkokobos en Konka. By Carnarvon kan van die boustyl op die plaaswerwe van Osfontein, Van Aswegenfontein (Silvery Home) en Vischgat gesien word. Rietvlei, Driefontein en Louw se plaas in die distrik van Fraserburg het huise in die boustyl. Net suid van Sutherland op die plaas Gunsfontein staan 'n korbeelhuis. Tussen Sutherland en Merweville op die plaas Vinkfontein en naby Merweville by Ongeluksfontein is ook korbeelhuise. Ook op die plaas Hartebeesfontein, Sutherland-distrik is nog 'n korbeelhuis. == Bibliografie == {{Commonskat|Corbels in South Africa}} * Die Burger, 5 Augustus 2003. * Fransen, Hans: A guide to the old buildings of the Cape. Kaapstad: Jonathan Ball, 2004. {{ISBN|1-86842-191-0}} * Walton, James: Homes of the trekboers. The vernacular architecture of South Africa. In Lantern, tydskrif vir kennis en kultuur, jaargang 11, nr. 1, Julie-September 1961. * Oberholster, J.J.: Die historiese monumente van Suid-Afrika. Kaapstad: Kultuurstigting Rembrandt van Rijn vir die Raad vir Nasionale Gedenkwaardighede, 1972. {{ISBN|0-620-00191-7}} * Schoeman, Chris: The historical Karoo – traces of the past in South Africa's arid interior. Kaapstad: Zebra Press, 2013. {{ISBN|978-1-77022-568-8}} [[Kategorie:Geboue en strukture in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Monumente en gedenkwaardighede in Suid-Afrika]] sy44z54jljynlis09v8ne7mjntmaiod 14 87145 2912187 1260865 2026-06-18T11:32:28Z JMK 649 +kat 2912187 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Anglo-Zoeloe-oorlog]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Anglo-Zoeloe-oorlog]] [[Kategorie:Zoeloeveldslae]] 3g1idwncgjv2dzsupklip0ehwhh5561 2912189 2912187 2026-06-18T11:34:52Z JMK 649 2912189 wikitext text/x-wiki [[Kategorie:Anglo-Zoeloe-oorlog]] [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika|Anglo-Zoeloe-oorlog]] [[Kategorie:Veldslae van die Zoeloes]] ntulm30csgwpmhartpacqo0idlax2uf 0 95799 2912079 2874452 2026-06-18T06:55:22Z Jcb 223 2912079 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Reza de Wet | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1952|05|11}} | geboorteplek = [[Senekal]], [[Oranje-Vrystaat]], [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1952|05|11|2012|01|27}} | sterfteplek = [[Grahamstad]], [[Oos-Kaap]], [[Suid-Afrika]] | ouers = Hendrik Francois de Wet en Elizabeth Mary Marais | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Suid-Afrika}} | beroep = Skrywer, dramaturg | ander = | bekend = Boeke | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Hertzogprys]] en ander | party = | religie = | huweliksmaat = Lindsay Reardon | kinders = 1 dogter | webblad = | handtekening = }} '''Reza de Wet''' ([[11 Mei]] [[1952]] – [[27 Januarie]] [[2012]]) was 'n [[Afrikaanse skrywer]] en dramaturg, wat in 1994 en 1997 die [[Hertzogprys]] verower het. Sy is 'n nasaat van die skrywer [[Eugene Marais]] en is op [[Senekal]] gebore. Sy was getroud met Lindsay Reardon en hulle het een dogter, Nina, en twee kleinkinders. Sy is aan kanker dood en was tot voor haar afsterwe 'n dosent aan die [[Rhodes-universiteit]] se dramaskool in [[Grahamstad]].<ref>http://www.4-wall.com/authors/authors_w/de_wet/reza_de_wet.htm</ref> == Lewe en werk == Frederica (Reza) de Wet is op 11 Mei 1952 op Senekal in die [[Oranje-Vrystaat]] gebore as die enigste kind van regter Hendrik Francois de Wet en Elizabeth Mary Marais. Van moederskant was sy die agterkleindogter van Charles Marais, wat die ouer broer van [[Eugène Marais]] was. Op driejarige ouderdom verhuis die gesin na [[Bloemfontein]], waar haar pa later regter-president van die Oranje-Vrystaat word. Reza kuier in haar jeug baie by haar ouma op Senekal. Haar ouma was ’n begaafde mezzo-sopraan wat ’n kontrak by [[La Scala]] in [[Italië]] gekry het, maar weens haar ouers se dood tydens die [[Spaanse griep in Suid-Afrika|Groot Griep]] van [[1918]] kon sy dit nie aanvaar nie. Hierdie ervarings en blootstelling maak ’n groot indruk op Reza en sy verwerk dit later in haar dramas. Sy gaan vir twee jaar (op agt- en negejarige ouderdom) in [[Kimberley]] skool en spandeer die res van haar skoolloopbaan in Bloemfontein, waar sy in 1970 aan die Hoër Meisieskool Oranje matrikuleer. Op skool was daar ’n goeie dramavereniging en haar loopbaan as toneelspeler begin reeds hier met ’n produksie van “''Quality Street''”. Haar alma mater stel later ’n jaarlikse dramafees in wat hulle na haar vernoem.<ref>http://esat.sun.ac.za/index.php/Reza_de_Wet</ref> Sy studeer vanaf [[1971]] verder aan die [[Universiteit van die Oranje-Vrystaat]] en behaal in [[1973]] die [[B.A.-graad]] met Drama en Engels as hoofvakke. In hierdie tyd speel sy deurentyd toneel in die Vrystaat, onder meer as Nina in ’n opvoering van [[Anton Tsjechof]] se “''Die seemeeu''”. Op twintigjarige leeftyd ontmoet sy haar toekomstige eggenoot, die Ierse akteur en regisseur Lindsay Reardon, wat een van die stigters van die [[Markteater]] in [[Johannesburg]] was. Sy speel gereeld in hierdie teater terwyl hulle in Parktown in Johannesburg woon. Nadat sy na [[Kaapstad]] verhuis, speel sy talle rolle op die verhoog terwyl sy haar dramastudies voltooi onder Robert Möhr aan die [[Universiteit van Kaapstad]], waar Reza en [[Angelique Rockas]] tydgenote was.<ref>{{cite web |url=http://esat.sun.ac.za/index.php?title=The_Effect_of_Gamma_Rays_on_Man-in-the-moon_Marigolds |title=Die Effek van Gamma Strale directed by Robert Mohr |author=Esat |year=1976 |work=Die Effek van Gamma Strale |via=esat.sun.ac.za |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009122248/https://esat.sun.ac.za/index.php?title=The_Effect_of_Gamma_Rays_on_Man-in-the-moon_Marigolds |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy verwerf ’n Nagraadse Diploma in Drama en later ook ’n B.A. Honneurs-graad in Engelse letterkunde aan die Universiteit van Kaapstad. Sy verhuis terug na Johannesburg en sluit aan by die eksperimentele Arena Company van die Transvaalse Raad vir Uitvoerende Kunste ([[Truk|TRUK]]). In [[1982]] trek Reza, haar man en dogtertjie Nina (gedoop Frederica) na Grahamstad, waar sy klas gee in Drama aan die Rhodes-universiteit en later aangestel word as medeprofessor. Intussen studeer sy verder en verwerf ’n M.A.-graad in Engels met lof aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] met ’n tesis oor die Engelse skrywer [[Henry James]]. Op Grahamstad is sy regisseur van verskeie dramas wat deur die Rhodes-Universiteit se Dramadepartement opgevoer word, insluitende Arthur Miller se “''The Crucible''” ([[1989]]), [[August Strindberg]] se “''The Ghost Sonata''” en haar eie drama “''Heathcliff goes home''” ([[2007]]). Sy werk ook nou saam met Gary Gordon se Physical Theatre Company en skryf tekste vir sy dansdramas. Aan die einde van 2007 tree sy af by Rhodes-universiteit. Sy tree vir die eerste keer in meer as twintig jaar weer as aktrise op wanneer haar drama “''Die see''” in April [[2011]] by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] op [[Oudtshoorn]] opgevoer word. [[Leukemie]] word in Oktober 2011 by haar gediagnoseer en sy is op Vrydagoggend 27 Januarie 2012 in haar slaap in haar huis in Grahamstad oorlede.<ref>Rautenbach, Elmari “Leukemie eis Reza de Wet” “Beeld” 28 Januarie 2012</ref> == Skryfwerk == === Drama === Sy begin skryf toe sy vyf jaar oud is en in substanderd A het sy reeds ’n bloemlesing van ongeveer twintig versies geskryf. Later fokus sy egter haar aandag op drama en haar kennismaking met die Russiese dramaturg [[Anton Tsjechof]] op vyftienjarige ouderdom verander haar idee van drama ingrypend. Haar dramas word gekenmerk daardeur dat dit nie as realisties beskou kan word nie, al speel dit af teen ’n herkenbare agtergrond. Dit moet dus eerder as simbolies geïnterpreteer word, met tegnieke van die teater van die absurde wat ook gebruik word. Die spookagtige en bonatuurlike word ontgin en baie van die dramas het Gotiese eienskappe. Die magiese vind uiting veral in die bevryding wat deur ’n verlosser bewerkstellig word. Jung se filosofie word ook betrek, veral karakters wat die animus en anima-begrippe vergestalt, met die animus wat alles definieer en binne ’n stel reëls plaas, terwyl die anima dinge as vloeiend en veranderend ervaar, gedurig in ’n proses van wording. Só word daar dikwels dan konflik geskep. In [[1985]] trek sy die aandag wanneer haar debuutdrama, “'''''Diepe grond'''''”, by die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] Kampustoneelfees opgevoer word. Hierin neem sy karakters (Alie, Hennie en ou-Melitie) uit [[Alba Bouwer]] se idilliese jeugverhaal “''Stories van Rivierplaas''” en laat hulle twintig jaar later, nadat alles rondom hulle disintegreer, moord en bloedskande pleeg en taamlik sedeloos optree. Hierdie omwenteling beeld die vernietiging van die idilliese, mitiese Suid-Afrikaanse kleintyd uit en parodieer die plaas as ideale omgewing. Na ontsteltenis onder bewonderaars van Bouwer se werk en onderhandeling met belanghebbendes verander sy die name van die hoofkarakters na Soekie, Frikkie en Ou Alina om die koppeling met Bouwer se verhaal te verbreek. Die drama beeld die ware verhaal van rassespanning en aggressie uit teenoor die mite van harmonieuse rasseverhoudinge en gedienstige onderdanigheid van bediendes. Twee kinders vermoor hulle ouers op ’n plaas en bly bloedskandelik agter saam met die swart huishulp, wat soos ’n moeder vir hulle sorg. Die kinders wil die ongeskondenheid van hulle jeug behou en alle aansprake van die eise van die werklikheid ignoreer, waardeur hulle optrede allegories inspraak maak op die politieke aktualiteit van die tagtigerjare. ’n Prokureur (Lourens Grové) word deur die kinders se tant Riekie getaak om ondersoek in te stel na die gebeure op die plaas. Hy daag dan op en vra lastige vrae, waarna hulle hom ook vermoor. Na die moord op Grové keer Soekie en Frikkie terug na hulle rolle en speletjies as kinders, sodat hulle as nie toerekeningsvatbaar gesien kan word. Die ouers verteenwoordig die eng [[Calvinisme|Calvinistiese]] moraliteit, wat ten spyte van hulle dood en afwesigheid steeds in die psige en speletjies van die kinders teenwoordig is. Die “diepe grond” van die titel verwys na die bekende spreekwoord, maar verwys ook na die water waarna hulle soek deur in die grond onder die vloer te grawe.<ref>Brink, André P. “Rapport” 22 Maart 1987</ref><ref>Odendaal, L.B. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 27 no. 3, September 1987</ref><ref>Olivier, Fanie “Rapport” 29 Junie 1986</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 26, no. 4 November 1989</ref><ref>Van Vuuren, Helize “Die Burger” 16 April 1987</ref> Die drama word in [[1986]] by die Markteater opgevoer en vir hierdie opvoering van “''Diepe grond''” ontvang sy ’n Vita-toekenning as dramaturg van die jaar. Die opvoering van die stuk verower sewe Vita-toekennings, terwyl dit ook met ’n AA Mutual-prys bekroon word. Robert Shore van die Dramadepartement van die Universiteit van [[Suid-Kalifornië]] in [[Verenigde State van Amerika|Amerika]] nader haar in [[1990]] vir ’n vertaling van “''Diepe grond''”. Die vertaling word in [[1991]] in [[Los Angeles]] as “''Deep ground''” deur beide die Universiteit van Suid-Kalifornië en die professionele teater opgevoer en in [[2003]] as “''African Gothic''” in [[Sydney]] in [[Australië]]. ’n Rolprent word dan van die drama gemaak onder die titel “''African Gothic''” (vervaardig deur Damon Shalit met Gabriel Bologna as regisseur) en dit debuteer in [[2013]] by die Durbanse internasionale rolprentfees.<ref>http://www.timeslive.co.za/opinion/commentary/2012/02/05/obituary-reza-de-wet-playwright-who-sought-hidden-truths</ref> “'''''Op dees aarde'''''” (subtitel “''’n Plattelandse sprokie''”) word in 1986 by die ATKV Kampustoneelfees opgevoer en delf ook in aspekte van die Afrikanerpsige in. Die situasie is die nasleep van ’n familieskandaal na die buite-egtelike swangerskap van die sestienjarige suster Bybie en haar daaropvolgende dood tydens geboorte. Bybie se naam dui reeds die kinderlike in hierdie persoonlikheid aan, terwyl dit ook verwys na die baba wat sy verwag. Die drama toon verskeie kenmerke van die fabel en word aangebied as “’n plattelandse sprokie”. Elke jaar met haar verjaarsdag kom die dooie Bybie besoek aflê by haar moeder, twee ouer susters (Sophie en Minnie) en tweelingbroer Tokkie. Hierdie verskyning word beleef in die bewussyn van Tokkie, sodat die hele drama ’n ineenstrengeling van realisme en die magiese word. Dit word algaande duidelik dat Bybie en die skande van wat gebeur het die rede is dat Sophie nie met haar verloofde Gys van Graan getrou het nie, want Bybie het Gys se kind verwag. Wanneer Bybie weer kom, wil die twee susters haar vasdruk en die sondigheid uit haar maag sny, toevallig op dieselfde aand wat die ma sterf. Die twee susters verteenwoordig die verskrikking van moraliteit, wat alle vreugde dooddruk. Hierteenoor verteenwoordig Bybie ’n nadoodse staat van vryheid en vreugde, terwyl die imbesiele Tokkie en die kindse Ma in hulle kinderlikheid ook ’n vorm van vryheid ervaar. Die fantastiese speel ’n groot rol, met Bybie wat byvoorbeeld geen letsels oorhou van die aanval op haar nie. Hierdie drama gee filosofiese kritiek op die Calvinistiese idee dat ’n kuise lewe van plesier-onthouding die regte lewensbenadering is. Dit is beter om die verlede af te lê en nie vir die toekoms te lewe nie, maar die huidige aan te gryp en op daardie manier onsterflik deel te wees van die ewige hede.<ref>De Kock, Leon “Rapport” 22 Februarie 1987</ref> “''Op dees aarde''” verower in 1986 ’n Vita-toekenning. “'''''Nag, generaal'''''” is ’n drama oor die [[Anglo-Boereoorlog]] en voltooi die drieluik oor die Afrikanerpsige en eng Calvinistiese lewensbeskouing. Hierdie drama word aanvanklik in [[1988]] opgevoer by die Grahamstad Nasionale Kunstefees en is ook die eerste Afrikaanse drama op die hooffees. Die aksie speel in ’n koeistal af (met implikasie van die geboorte van Christus) in die somer van 1902 kort voor die einde van die Anglo-Boereoorlog. Hier lê die generaal met ’n etterende wond wat hy tydens ’n veldslag opgedoen het, terwyl hy yl oor die heldedood van sy sestienjarige seun op die slagveld. Die generaal, wat as patriargale figuur die tradisionele Afrikaner is, en die lyk van sy seun stel die ou orde voor. Die generaal is egter nou gereduseer tot ’n ylende, hulpelose man wat homself nie meer kan versorg nie, wat die onmag van hierdie orde verteenwoordig. Die kruiedokter Naas (as ’n soort messias) en die generaal se vrou Magda verteenwoordig die nuwe orde. Magda koester ’n wrok teen die generaal omdat hy hul enigste seun, ’n sestienjarige asmalyer, gedwing het om oorlog toe te gaan. In stede van ’n heldedood sterf hy weens angs aan ’n asma-aanval op die slagveld. Magda verlei Naas en bring so hulle eenwording tot stand. Die ou orde sterf af en die nuwe orde begin, met die nuwe orde ’n vermenging van die ou orde en ’n nuwe Afrika-bloedlyn. Terselfdertyd word die tradisionele beeld van die heroïese Boereheld afgetakel.<ref>Hough, Barrie “Rapport” 24 Julie 1988</ref> “''Nag, generaal''” kry in 1989 drie Vita-toekennings, nadat dit onder andere by die Grahamstadse Nasionale Kunstefees opgevoer is. Die oorspronklike titel van hierdie drama was “''Paljasdraer''”, na aanleiding van die karakter Naas wat heling bring. Hierdie drie dramas word saamgebundel in “'''''Vrystaat-trilogie'''''”, waar die Vrystaat nie na ’n geografiese gebied verwys nie, maar eerder ’n mitiese plek waar die Afrikaner se historiese en psigologiese dilemmas hulle afspeel. Die soeke is dus na ’n staat waar die Afrikaner vry kan wees, met die tema van die dramas die bekrompenheid en gevangenskap van Calvinistiese leerstellings soos baie Afrikaners dit vertolk het.<ref>Hough, Barrie “Insig” Julie 1991</ref><ref name="kann">Kannemeyer, J.C. “Op weg na 2000” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 31, no. 2, Mei 1993</ref> “''Vrystaat-trilogie''” word in [[1992]] met die CNA Debuutprys en die Rapportprys bekroon en in [[1994]] saam met “''Trits''” ook met die [[Hertzogprys]].<ref>Hough, Barrie “Reza wen Hertzogprys” “Rapport” 24 April 1994</ref> “'''''Mirakel'''''” word vir die eerste keer in 1992 by die Nico Malan Arena-teater in Kaapstad opgevoer. Dit is ’n drama binne ’n drama, waarin historiese en mistieke verwysings verweef word in die verhaal van ’n reisende Afrikaanse toneelgeselskap gedurende die [[Groot Depressie|depressie]] van die jare dertig. Die hooffiguur is Danté du Pré, wat oënskynlik op die figuur van die bekende akteur André Huguenet gemodelleer is. Die geselskap beoog om op ’n klein dorpie die Middeleeuse mirakelspel “''Elkeman''” in ’n verlate kerk op te voer. Hierdie intertekstuele verband met “''Elkeman''” weerspieël dan die mens in sy konfrontasie met die dood en behandel die temas van afskeid en verganklikheid. Hierin is die kunstenaar die dienaar van die kuns, waarvoor hy ook ellende en armoede sal trotseer.<ref>Botha, Johann “Meisie van Senekal bring ’n mirakel na Kaapse verhoog” “Die Burger” 12 Maart 1993</ref> Benewens Danté bestaan die geselskap uit Salomé (die bejaarde aktrise wie se beste dae verby is), Antoine (’n verbitterde oud-musiekonderwyser) en die verliefde paartjie Abel en die swanger Lenie. Anna is ’n plaaslike sakevrou wat kort na hulle aankoms kos vir die spelers bring. Dit blyk later dat sy eintlik Abel se vrou is. Die swanger Lenie sterf kort voor die finale repetisie aan ’n miskraam, waarvoor Anna waarskynlik verantwoordelik is. Anna neem haar plek in en vertolk in die repetisie met groot talent die rol van die Dood teenoor Abel. Hierna stel Anna die voorwaarde dat sy Abel terugkry in ruil vir die aand se optrede. Danté gee toe en verraai so vir Abel, maar ’n mirakel voltrek hom in Abel en hy is steeds bereid om Elkeman te speel teenoor en in teenwoordigheid van die dood. Danté stuur dan vir Anna in ’n slenter weg om haar foto te laat uitstal en terwyl sy weg is, vlug die geselskap om in die veld voort te speel. Hoewel hulle die dood nie kan ontvlug nie, behou hulle wel hulle sieleheil.<ref>Hough, Barrie “Rapport” 19 Julie 1992”</ref><ref>Olivier, Gerrit “Rapport” 1 Maart 1992</ref> Ten spyte van die gewigtige tema, weef die dramaturg talle geestige momente in die dialoog in. [[Kruik|KRUIK]] se opvoering van “''Mirakel''” verower in 1994 vier ENB Vita-toneelpryse, onder meer vir beste nuwe teks. “'''''Mis'''''” debuteer in 1993 by die Nico Malan Arena-teater in Kaapstad. Die drama se titel verwys na die dieremis waarvan die hoofkarakters ’n lewe maak, asook na die mis van die [[Rooms-Katolieke Kerk]], terwyl die karakters oor die algemeen almal aan misvattings skuldig is en ’n gemis in hulle lewens voel. Dit is ’n moderne mirakelstuk waarin die alledaagse en die magiese verweef word in die verhaal van ’n moeder (Miem) en dogter (Meisie) wat ná die Depressie en kort voor die Tweede Wêreldoorlog oorleef deur boere in die omgewing se mis te verpak. Die afwesige pa is deur die Depressie geknak en nadat hy sy plaas verloor het, bly hy reeds vir sewe jare in stilte bo in die solder. Daar is ’n sirkus in die dorp en die vorige twee jaar het daar in hierdie tyd ’n jong meisie spoorloos verdwyn, elke keer kaalvoet en geklee in haar aannemingsrok. Gertie is ’n oujongnooi onderwyseres wat die aand by die ma en dogter oorbly, bekoor deur die ligte en musiek van die sirkus. Miem is egter openlik gekant teen die immoraliteit en losse sedes wat vir haar deur die sirkus gesimboliseer word. Al drie vroue het ’n intense behoefte aan intimiteit, wat nie in hulle lewens teenwoordig is nie. ’n Blinde polisieman, konstabel Van der Riet, word gestuur om die drie weerlose vroue te beskerm teen die moontlike teenwoordigheid van ’n jongmeisiedief in die dorp. Hy vertel hoe hy as kind sy sig verloor het deur na ’n sonsverduistering te staar. Eindelik word onthul dat die polisieman nie blind is nie en hy word die simboliese verlosser van die jong Meisie wat deur haar ma se bekrompenheid gevange gehou word. Hulle gee hulle in ’n dans oor aan die musiek van die sirkus, waardeur bevryding gesuggereer word, en verdwyn dan. Dwarsdeur is daar egter ’n atmosfeer van die onheilspellende, aangehelp deur die bewustheid van die vorige verdwyning van die jongmeisies. Die polisieman simboliseer ’n narre-Christus as teenvoeter vir die vreesaanjaende God van die afwesige pa.<ref>Botha, Johann “Die Burger” 18 Maart 1993</ref><ref>Fourie, Herman “Cape Times” 18 Maart 1993</ref><ref>Hough, Barrie “Rapport” 18 Julie 1993</ref><ref>Van Zyl, Hannes “Insig” April 1993</ref> “''Mis''” word in 1993 deur KRUIK in die Arena-teater opgevoer en dit word landwyd by skole opgevoer wanneer dit in [[2009]] voorgeskryf word. In [[1993]] word “''Mis''” vereer met ’n Fleur du Cap-prys vir die beste nuwe inheemse drama en ook die [[Dalro]] Dawie Malan-prys vir die beste nuwe Suid-Afrikaanse toneelstuk. “'''''Drif'''''” voltooi hierdie tweede dramatiese siklus, waarin die magiese weereens ’n rol speel met die spoke wat in die drif loop en mense wat in die vol rivier verongeluk. Die titel verwys enersyds na ’n fisieke oorgang oor ’n rivier (wat ook as oorgang na ’n ander lewe oor die rivier Styx gelees kan word), terwyl dit andersyds ook verwys na die emosionele passie wat in verskeie karakters verskuil is.<ref>Botha, Johann “Rapport” 30 Mei 1994</ref> Twee ou susters (Hermien en die boggelrug Sussie) woon in die platteland langs die drif en waarsku die mense om nie deur te trek nie, maar gaan haal agterna die lyke wanneer die waarskuwings verontagsaam word. Die susters het egter donker geheime van mislukte liefde en dwase passie, wat onthul word wanneer ’n geheimsinnige towenaar (Maestro) en sy pragtige assistent (Ezmeralda) ’n nag onder die susters se dak deurbring. Hulle is inderwaarheid kwelgeeste uit die verlede wat karakters in die hede treiter. Soos tipies in die Gotiek speel naamgewing as simbool van oorerwing ’n groot rol, met die volksgeloof wat bepaal dat geeste nie tot ruste kan kom voordat hulle doopname uitgespreek word nie. Sussie se naam word nooit genoem nie, maar die drama bereik ’n klimaks wanneer Meisie (wat onder die skuilnaam Ezmeralda paradeer) se regte naam genoem word. “''Drif''” word in 1994 by die Grahamstadse Kunstefees opgevoer. In 1994 kry dit ’n Fleur du Cap-toekenning as beste nuwe inheemse drama van die jaar en dit verwerf in 1995 sewe Kaapse ENB Vita-teaterpryse, waaronder beste oorspronklike teks. Dit word ook genomineer vir ’n Vita-toekenning as toneelstuk van die jaar en beste produksie van ’n nuwe stuk, terwyl sy op sterkte van hierdie drama ook genomineer word as Suid-Afrikaanse dramaturg van die jaar. Hierdie drie dramas word in “'''''Trits'''''” saamgebundel, wat in 1994 saam met “''Vrystaat-trilogie''” met die Hertzogprys bekroon word.<ref>Erasmus, Elfra “Reza de Wet bekroon met Hertzogprys” “Die Burger” 25 April 1994</ref> Die titel “''Trits''” verwys benewens die drie dramas na die drie elemente wat in die mirakelspel van die Middeleeue verweef is, naamlik die naïewe, die groteske en die wonderbaarlike.<ref>Hough, Barrie “Rapport” 27 Maart 1994</ref><ref>Schutte, H.J. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 33, no.1, Februarie 1995</ref> “'''''Drie susters twee'''''” is ’n vervolg op die bekende drama van [[Anton Tsjechof]], wat onder andere geslaagde opvoerings by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees en in Kaapstad beleef. Die gebeure word twintig jaar later geplaas as in Tsjechof se drama en waar laasgenoemde afgesluit het met die troosteloosheid van ’n bestaan op ’n plattelandse dorp in tsaristiese [[Rusland]], is die Bolsjewistiese Rewolusie in De Wet se drama byna voltrek en het almal in Rusland se lewens onherkenbaar verander. Die familie Prozorof het baie van hulle voorregte verloor en moet nou hulle huis deel met ’n familie uit die proletariaat. Aan die einde van Tsjechof se drama het die oudste suster Olga skoolhoof geword en droom sy daarvan om [[Moskou]] toe te gaan en met enige man te trou; Masja was met Koelighin getroud en was Wersjinin, ’n generaal in die Wit Leër, se minnares; en Irina, die jongste, se geliefde Tusenbach is gedood in ’n tweegeveg. Hulle broer Andrei is getroud met Natasja en het drome om ’n professor in Moskou te word. Tsjechof se drama het geëindig met die susters se lewens in flarde. In De Wet se drama het Olga haar pos as skoolhoof verloor omdat sy nie die rewolusie ondersteun nie; Masja se man Koelighin het selfmoord gepleeg en nou is sy Marofski, ’n generaal in die [[Rooi Leër]], se minnares; terwyl Irina verlief geraak het op die veel ouer Wersjinin, wat op sy beurt vlerksleep by die jonge Sofja, wat die agtienjarige dogter is van Andrei en Natasja. Van Andrei se drome het niks gekom nie, maar deur die bemiddeling van Marofski beklee hy nou ’n pos as dorpsamptenaar. Masja het wel daarin geslaag om uit die platteland te ontsnap en na Moskou te gaan en die handeling speel af tydens haar besoek. Al drie susters is egter steeds vasgevang in die nagevolge van die verkeerde keuses wat hulle in hulle lewens gemaak het. Op subtiele wyse lewer hierdie drama, wat afspeel na die [[Russiese Rewolusie (1917)|Bolsjewistiese rewolusie]] en bewindsverandering, ook kommentaar op eietydse Suid-Afrika, waar die bevoorregte klas wit heersers na die koms van demokrasie ook intussen van die regeringsbeheer afstand moes doen. De Wet slaag goed daarin om die atmosfeer van Tsjechof se styl te behou, met ’n bedrieglik kalm oppervlak wat soms net rimpelings wys van die menslike struweling wat daaragter woed.<ref>Coetser, Johan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 2, Mei 1998</ref><ref>Ferguson, Ian “Insig” Februarie 1997</ref><ref>Olivier, Fanie “Beeld” 3 Maart 1997</ref> In [[1997]] ontvang “''Drie susters twee''” die Hertzogprys<ref>Korrespondent “Reza de Wet wen met drama nog ’n Hertzog-prys” “Beeld” 19 April 1997</ref> en in hierdie jaar word hierdie drama ook bekroon met vier Fleur du Cap-toekennings, insluitende vir beste nuwe inheemse dramateks, terwyl dit in [[1999]] in [[Gauteng]] bekroon word met ’n ENB Vita-toekenning vir die beste produksie. Hierdie drama vorm saam met die Engelse “''Yelena''” en “''On the lake''” ’n derde dramatiese siklus, waarin Anton Tsjechof se werke as metafoor gebruik is. “ In “'''''Broers'''''” word Tsjechof self ’n karakter saam met sy ouer broer Alexander, waarin ’n nag uit hierdie beroemde skrywer se lewe uitgebeeld word. Hul middelste broer Kolja is pas aan tering dood en die beskonke Alexander wil weet waar Anton, ’n dokter, was toe sy broer hom op sy sterfbed nodig gehad het. Saam beleef hulle die pyn van hulle verlede, ook die verhouding wat Anton jare gelede met Alexander se vrou Natalia gehad het. Natalia is steeds tot Anton aangetrokke en Alexander kyk toe hoe Anton haar toenadering weer afwys, toenadering waarna Alexander met sy hele wese smag. Ten spyte van die verwysings na die werklikheid word die drama ’n universele verkenning van familieverhoudings, veral tussen broers.<ref>Bouwer, Anna-Retha “Beeld” 28 September 2006</ref> Hierdie drama debuteer in [[2006]] by die Aardklop Kunstefees en word hier met die Smeltkroesprys vir beste produksie bekroon. Die ongepubliseerde “'''''Verleiding'''''” is nog een van haar dramas en word in 2005 by die KKNK en Woordfees op Stellenbosch opgevoer. Die drama speel af in die hede, waar twee vroue se belangstelling in Eugène Marais lei tot ’n verkenning van Marais se onpeilbaarheid. Die drama verloop in konsentriese sirkels om sy geheimsinnigheid oor te bring. Lizelle van Breda, topstudent van professor Letitia de Swart, verdwyn spoorloos. ’n Koevert gerig aan De Swart word op die bedkassie langs die bed gelaat waar Marais op ’n stadium sy stryd teen dwelmverslawing gevoer het. Die inhoud is spesifieke instruksies en persoonlike toespelings rondom Lizelle se navorsing oor Marais. Verleiding, soos in die titel, kom op verskeie vlakke voor. Die jong student het verlief geraak op Marais en word ’n personifikasie van die Deense verpleegster Anna Hansen wat Marais verpleeg het tydens ’n hersteltydperk van sy dwelmverslawing wat hy in sy broer Charlie se huis op Boshoff in die Vrystaat deurgebring het. De Swart voel verplig om die inhoud van die navorsing met belangstellendes te deel en ’n groot deel van die drama is in die vorm van ’n akademiese lesing met skyfies en videomateriaal, veel meer ’n dramatiese monoloog as konvensionele drama. So word feit en fiksie, hede en verlede, werklikheid en illusie op boeiende wyse met mekaar vermeng. “'''''Blou uur'''''” debuteer in [[2008]] by die Aardklop Kunstefees in Potchefstroom, waar dit met die AngloGold Ashanti Smeltkroesprys vir beste produksie bekroon word. Die regisseur [[Marthinus Basson]] ontvang ook die Aardvarkprys vir grensverskuiwende werk vir die stelontwerp. Dit vertel die verhaal van ’n tante wat onverwags by die verteller se ouma en ma se huis opdaag en dan ’n groot invloed uitoefen op die jong meisie se ontwikkeling. Hoewel daar slegs vrouekarakters in die drama speel, word die gebeure in groot mate oorheers deur die afwesige mans en die vroue se verhoudings met hulle. “''Blou uur''” se handelingsverloop is vernaamlik ’n uitgebreide, nostalgiese terugflits. In die teenwoordige tyd van die opvoering is die Verteller reeds in haar vyftigerjare. Sy het ’n man ontmoet en is onseker of sy haar in ’n verhouding moet begewe. Sy droom van Aunt Celeste en begin so onthou wat baie jare gelede gebeur het, toe sy nog kind was en as Lizzie bekend gestaan het. Hierdie verwysings na drome en die uitlewing van herinnering maak die handeling magies-realisties. Aunt Celeste was die swartskaap in die gesin as gevolg van haar verhouding met ’n man. Ouma het vertel van Celeste se romanse met Gino en hoe sy hom Italië toe gevolg het. In die verteller se herinnering keer Aunt Celeste dan terug uit die vreemde, waarna sy in haar gebrokenheid vir Gino terug verbeel (gedroom) het. Na ’n nag in die koue buite het sy gesterf terwyl sy droom dat sy ’n werklike, romantiese ontmoeting met hom het. Die einde suggereer dat “''Blou uur''” nie net Aunt Celeste se verhaal is nie, maar al vier vrouekarakters se verhaal van vergeefse en tragiese maar tog passievolle soeke na ware liefde. Hulle woorde aan die einde gee blyke van die ongesegde aantrekkingskrag wat die teenwoordige (die Verteller se naamlose besoeker) én afwesige mans (Gino en ook Lizzie se pa, Jean) op die vrouekarakters uitoefen, ten spyte van die hartseer moontlikhede wat in sulke verhoudings skuil. Die vervlegting van droom (magiese) en werklikheid (realisme) dra by tot die tragies-komiese aard van die klimaks en afloop.<ref>Burger, Kobus “Plus” 3 Oktober 2008</ref><ref>Van der Merwe, Mique “Wapad” 30 September 2008</ref> “''Blou uur''” word ook in 2009 by die KKNK opgevoer, waar dit bekroon word met die toekenning van die beste produksie op die fees. “'''''Die see'''''” debuteer by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees op Oudtshoorn in 2011. Drie slawevroue (Ou Vrou, die Vrou en Meisie) word in die laaste jare van die Nederlandse bewind aan die Kaap in klam kelderkamers van die [[Kasteel die Goeie Hoop|Kasteel]] as houvroue aangehou en tree in interaksie met mekaar. Hulle is almal minnaresse van ’n gesiene man in die ou bedeling en almal het ’n onsekere toekoms noudat die nuwe bestel met die Britse inval van 1795 aangebreek het. Ou Vrou was die man se eerste houvrou en toe sy te oud word, het hy haar vervang met Vrou, vir wie hy pas weens haar ouderdom en tanende skoonheid opsy gestoot het ten gunste van die jong Meisie. In die kerker wag hulle op aandag van die bediendes of hul kaptein, terwyl hulle praat oor hulle vergange skoonheid, die ou dae en hoe hulle lewens was voor hulle ontvoer is vir die kaptein se harem. Die drama is egter meer as slegs ’n historiese verhaal oor die gedeelde lot van drie slawevroue aan die Kaap. Hulle gesamentlike ervarings transendeer hulle indiwidualiteit, sodat hulle uiteindelik drie verskillende fases van dieselfde wese, die slaaf-houvrou, verteenwoordig. Meisie verteenwoordig die sluimerende maagd, simbolies van die betowering van dít wat nog onaangeraak is. Die Vrou, die volgende groeifase in ’n vrou se lewe, simboliseer groei, vrugbaarheid en vervulling. Ten laaste is daar die fase van Ou Vrou, simbolies van kennis, wysheid en ook aftakeling en die dood. Die titel van “''Die see''”, met die branders wat aanhoudend teen die mure van die kelder slaan en met nostalgie deur die vroue onthou word, verwys na Jung se kollektiewe onderbewussyn, waar die mens ewig aan die voorgeslagte verbind is. Die drie vroue word dus aspekte of argetipes wat saam die self vorm. Die kelder is dan ’n vertrek wat tradisioneel die argetipe is van die persoonlike onderbewuste. Deur middel van ’n wedergeboorte kan die self dan weer terugkeer tot die geheel, iets wat aan die einde wel gebeur wanneer die Ou Vrou oënskynlik sterf en dan weer in die arms van die Meisie (die argetipiese simbool van wedergeboorte) haar bewussyn herwin.<ref>Van Jaarsveld, Anthea “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 49 no. 2 Lente 2012</ref> === Dramas in Engels === Sy skryf ook etlike dramas in Engels. Haar eerste ernstige geskrif is “'''''Heathcliff and the dancing bear'''''”, na aanleiding van die beroemde roman van [[Emily Brontë]]. Die drama se tema is Heathcliff se jeug voordat hy op Wuthering Heights aangekom het. Sy verwerk hierdie drama en tema later verder in die ongepubliseerde “'''''Heathcliff goes home'''''”, wat sy in 2007 as drama met die Rhodes studente opvoer. “'''''In a different light'''''” word in 1988 in die Markteater in Johannesburg opgevoer en fokus op die verhoudings tussen twee susters en hulle mans, wat mekaar weer na tien jaar sien. Die stuk behandel die intense perspektiefverskuiwings wat in menslike kommunikasie plaasvind, die chaotiese verstrengeling in mekaar se psiges en hoe mense se persoonlikhede verander afhangende van die mense met wie hulle te doen kry. Dit lewer ook kommentaar op ’n deurmekaar verlede.<ref>Elahi, Nushin “Reza de Wet se jongste Engels “Kalender, bylae tot Beeld” 16 Junie 1989</ref> “'''''A worm in the bud'''''” (wat in 1990 aan haar ’n Vita-nominasie as dramaturg van die jaar besorg) word in 1990 by die randfees van die Grahamstadse Kunstefees opgevoer. Hierin word twee Victoriaanse susters, Emma en Katy Bennett, se briewewisseling uitgebeeld. Emma kom na Suid-Afrika om die Boere se vroue en kinders ná die Anglo-Boereoorlog te help en beland as goewernante op ’n boer se Karooplaas. Na Emma se dood raak Katy bewus van haar suster se diepste verlangens en isolasie wanneer sy haar weggesteekte dagboek opspoor. Katy gee dan ’n gedenklesing oor Emma waarin sy die inhoud van die briewe en dagboek gebruik om van haar suster se ervarings te vertel. Hierdeur word gedemonstreer hoe min ’n verfynde en preutse Victoriaanse vrou, wat haar eie seksualiteit onderdruk, die harde werklikheid van ’n Suid-Afrikaanse boereplaas kan verwerk en hanteer. Die drama word later verwerk en as “'''''Fever'''''” gepubliseer. “'''''Yelena'''''” sluit aan by Anton Tsjechof se “''Oom Wanja''” en kan as ’n opvolg van hierdie drama beskou word, hoewel dit selfstandig is en apart van Tsjechof se drama beoordeel kan word.<ref>Burger, Kobus “Nag in die lewe van Tsjechof” “Plus” 14 September 2006</ref> Dit speel af agt jaar na die gebeure in “''Oom Wanja''”, met die susters Yelena en Sonia as hoofkarakters. Yelena het tering en het intussen ook ’n weduwee geword en Sonia en Astrof is intussen getroud, maar die ander karakters se agtergronde het min verander. Vanya is steeds verlief op Yelena en sy het op haar beurt ’n daadwerklike invloed op die ander se lewens. Hierdie drama fokus veral op die karakters se innerlike belewing, wat in hulle desperate soeke na vervulling die buitewêreld aan hulle laat verbygaan. “''Yelena''” word in 1998 by die Grahamstadse Kunstefees opgevoer en kry in daardie jaar die Vita-toekenning as beste nuwe dramateks.<ref>Swart, Simona Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/1998/07/24/2/16.html</ref><ref>Norval, Roline “Reza se ‘Yelena’ is ‘soos kamermusiek’ “Plus” 9 Julie 1998</ref> In 2001 volg “'''''On the lake'''''”, ’n dansdrama wat gebaseer is op “''Die seemeeu''” van Tsjechof. Soos die titel aandui, is die meer by Nina se tuisdorp ’n sentrale metafoor van die stuk se atmosfeer en verbeelding. In “''Drie susters twee''” is daar ’n uitbreiding van gebeure en karakters, terwyl daar in hierdie stuk eerder sprake is van ’n terugblik na gebeure en bespiegeling oor karakters in ’n teks wat veel meer vrae as antwoorde bied. Die drie vroue in hierdie drama is die susters Nina, Pollina en Arkadina, wie se lewens steeds grootliks beïnvloed word deur hulle verlangens, verwyte en herinnerings van die afwesige karakter Kostia, wat tien jaar gelede selfdood is. “''Drie susters twee''”, “''Yelena''” en “''On the lake''” kan beskou word as ’n Russiese trilogie en word as sulks in Engels gepubliseer, naamlik “'''''A Russian trilogy: Three sisters two, Yelena and On the lake'''''”. In 2004 skryf sy in opdrag van Rhodes-Universiteit die drama “'''''Breathing in'''''” vir die universiteit se eeufees. Hierdie Gotiese drama debuteer by die Grahamstadse Kunstefees, waarna dit ook in die Baxter teater in Kaapstad opgevoer word. Die drama is verwant aan “''Nag, generaal''”, aangesien dit dieselfde generaal met dieselfde wond in dieselfde stal is. Daar is ook ’n adjudant met ’n ander naam, maar daar eindig die ooreenkomste. Die oorlog is hier slegs ’n raamwerk en die gebeure kan hulle enige tyd op enige plek afspeel, aangesien dit nie gaan oor die werklikheid nie, maar om ’n botsing tussen twee wêrelde, die magiese en die letterlike. Hierin soek die dominerende ma letterlik bloed om haar tenger dogter se lewe te verleng en draai die intrige om naglopers en vampiere. Hierdie drama verower in [[2005]] ’n Fleur du Cap-toekenning as beste nuwe inheemse drama. Die drama “'''''Concealment'''''” het (soos “''A worm in the bud''”) die Engelse koloniale Suid-Afrika van die [[19de eeu|negentiende eeu]] as agtergrond, met die hoogs konserwatiewe patriargale gemeenskap wat die vrouekarakters se seksualiteit verdring. Amy en haar vader reis van Engeland om Amy se suster May (’n anagram van Amy en in die drama verteenwoordigend van ’n keersy van haar en die wêreld en gemeenskap wat sy verteenwoordig) terug te neem huis toe nadat haar sendelingman John kort gelede aan hitte-uitputting oorlede is. Tot hulle ontsteltenis vind hulle May sonder enige hartseer, met haar uiterlike wat onversorg is en haar velkleur wat baie verdonker het om in te pas by die plaaslike omgewing. May weier om terug te keer Engeland toe en verkies om haar tyd deur te bring in die natuurlike skoonheid van haar maanlig verligte tuin. Dit word duidelik dat daar ’n seksuele verhouding tussen May en die swart tuinier Samuel is, en ernstige vrae oor die omstandighede rondom haar man se skielike dood kom aan die lig. Die komplekse verhouding tussen die verskillende omgewings (Europa teenoor Afrika) en die moraliteit en seksualiteit in die verskillende gemeenskappe verdiep verder wanneer May onthul dat haar vader haar seksueel gemolesteer het toe sy klein was. Reza is ’n aktiewe medewerker aan verskeie produksies van Gary Gordon se Physical Theatre Company en is byvoorbeeld verantwoordelik vir die teks van sy dansdrama “'''''The unspeakable story'''''”, wat aanvanklik in 1994 opgevoer is.  Hierdie stuk handel oor die invloed wat die selfdood van Regina Magritte op haar beroemde kunstenaarseun se lewe en werk uitgeoefen het. ’n Opvoering hiervan verower ’n Vita-toekenning vir “Best collaborative work”. “'''''Lilith'''''” is ’n kort dansdrama van sowat twaalf minute in drie bewegings, wat as onderdeel van “''SFW Autographs on tour''” in 1998 in Grahamstad opgevoer word. Hierdie drama kombineer ’n kontemporêre weergawe van die mite van Lilith met dans. Vir die dansdrama “'''''Bessie’s head'''''” skryf sy beide die teks en lirieke. Soos die titel aandui, is dit ’n ondersoek na die impak wat apartheid gehad het op die emosionele welstand van die skrywer Bessie Head. Sy is in 1937 gebore as kind van ’n swart man en wit vrou en word later van haar ma weggeneem, waarna sy haar toevlug tot drank neem. Desondanks word sy internasionaal bekend as skrywer. Haar werk word wyd vertaal en opgevoer in onder andere die Verenigde State van Amerika, die [[Verenigde Koninkryk]], die [[Tsjeggië|Tsjeggiese Republiek]], [[Holland]], [[Australië]] en regdeur [[Europa]]. “''Diepe grond''” word as “''Deep ground''” in 1990 deur die Universiteit van Suid-Kalifornië en die professionele teater in Los Angeles opgevoer en dit word as “''African Gothic''” in Januarie 2005 in Hollywood opgevoer. Dit beleef ook ’n produksie in Sydney in Australië in 2003. “''Broers''” word as “''The brothers''” gepubliseer en “''Drif''” word vertaal en in 1996 as “''Drift''” en in 2003 as “''Crossing''” by die Grahamstadse Kunstefees opgevoer. Dit is egter eers vanaf 2000 dat Reza waarlik haar stempel ook internasionaal afdruk. ’n Verhoogproduksie van “''Drif''” (“''Crossing''”) het in 2001 in Hammersmith, Engeland op die planke verskyn en afsonderlike produksies van “''Missing''” en “''Miracle''” is vir April en Mei 2001 in Engeland beplan. “''Three sisters two''” is op BBC Radio uitgesaai en in Maart 2001 op BBC World Service, terwyl dit ook in Nederland opgevoer is. Vertalings van haar werk word opgevoer in België, Frankryk, Italië, Hongarye, Spanje en Japan. “''Plays One: Missing, Crossing and Miracle''”, “''Plays Two: African Gothic, Good heavens, Breathing in''”, “''A Russian trilogy: Three sisters two, Yelena and On the lake''”, “''The brothers''” en “''Two plays: Concealment and Fever''” is almal alreeds deur die Britse uitgewer Oberon in Londen gepubliseer. In Februarie 2009 is Reza se stuk “''Three Sisters two''” deur die Koreaanse teatergroep Changpa in die Arko Arts Theatre in Seoel op die planke gebring. In [[2010]] word die Engelse vertaling van “''Mirakel''” (“''Miracle''”) in die Leicester Square-teater in Londen opgevoer, met die bekende Britse aktrise Susannah York in die hoofrol. Hierdie produksie kry goeie resensies in die Britse pers.<ref>{{Cite web |url=http://www.thesouthafrican.com/sa-playwright-reza-de-wets-the-brothers-on-stage-in-london/ |title=argiefkopie |access-date=12 September 2016 |archive-date= 3 Oktober 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181003180004/https://www.thesouthafrican.com/sa-playwright-reza-de-wets-the-brothers-on-stage-in-london/ |url-status=dead }}</ref> Benewens die skryf van dramas en toneelspeel, is sy ook aktief as regisseur van opvoerings en behartig die regie van onder andere “''The crucible''” van Arthur Miller, “''Ghost Sonata''” van August Strindberg en “''Die kersieboord''” van Anton Tsjechof. === Prosa === Met die novelle “''Stil Mathilda''” maak De Wet haar prosadebuut, waar die gebeure in die verlede op die platteland afspeel. Hierin word die kleindorpse versmoring uitgebeeld, met feitlik al die argetipiese karakters wat mens in sulke dorpies kry. Daar is die ondernemer, die kleremaakster wat vir al die vroue in die dorp klere maak en die lustige wewenaar op soek na ’n jong blaar. Mathilda is die kleindogter van die begrafnisondernemer Gerhardus Bam, wie se vrou Alida saam met ’n sirkuswerker weggeloop het. Alida se dogter het ook weggeloop en haar man en haar kind Mathilda net so gelos. Gerhardus sluit haar dus toe om te verhoed dat sy ook wegloop. Soos die titel aandui swyg Mathilda geheel en al en openbaar sy nie haar innerlike in dialoog nie – haar daad van verset is dan om ook toe te gee aan ’n onweerstaanbare drang na vryheid en vervulling en ook pad te gee. Sy keer egter terug, trou en het ’n dogter, Madelein, net om weer pad te gee. Madelein bly agter, maar haar afwesige ma behou sterk invloed oor haar. Madelein oorkom haar eie gevoel van stagnasie deur die verhaal van die familie te skryf na aanleiding van die oorgelewerde dokumentasie van die vorige geslagte.<ref>Ester, Hans “Insig” Maart 1996</ref><ref>Kannemeyer, J.C. “Rapport” 24 Maart 1996</ref><ref name="kann" /><ref>Van Zyl, Ia “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 34 no. 4, November 1996</ref> Hierdie novelle is in 1996 op die kortlys vir die toekenning van die Ou Mutual-prys vir ’n debuutwerk. == Eerbewyse en toekennings == In 1998 word Reza aangewys as een van die oud-Kovsies van die jaar. Sy is een van drie Suid-Afrikaanse dramaturge wat in 1996 na ’n internasionale dramakongres genooi word om van hulle werk voor te lees. Die Hoër Meisieskool Oranje stel in 2007 die Reza de Wet-toneelfees in om aan tieners die geleentheid te bied om die professionele verhoog te beleef. Vanaf 2009 is hierdie fees deel van die ''Volksblad''-Kunstefees. In 2009 word sy by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees vereer met ’n Afrikaans Onbeperk-toekenning vir Vernuwende Denke. In April 2013 vereer die Rhodes-Universiteit se Dramadepartement haar met ’n huldeblyk-opvoering getitel “''Drifting''”, terwyl ander universiteite haar ook op soortgelyke wyse huldig. Rhodes-universiteit stel ook ’n beursfonds met haar naam in om haar nalatenskap te herdenk. Sy verower in totaal meer toekennings as enige ander Suid-Afrikaanse dramaturg, terwyl opvoerings van haar dramas meer as veertig toekennings ontvang. Haar dramas word onder andere vertaal in Engels, Pools, Spaans, Italiaans, Grieks, Tsjeggies, Frans, Duits, Nederlands en Filippyns. == Publikasies == === Afrikaans === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |1986 |Diepe grond |- |1991 |Vrystaat-trilogie |- |1993 |Trits |- |1995 |Stil Mathilda |- |1996 |Drie susters twee |- |2009 |Blou uur |- |2011 |Die see |} === Engels === {| class="wikitable" !Jaar !Naam van publikasie |- |2000 |Plays One: Missing; Crossing: Miracle |- |2002 |Russian trilogy: Three sisters two, Yelena, On the lake |- |2005 |Plays Two: African Gothic; Good heavens; Breathing in |- |2006 |The brothers |- |2007 |Two plays: Concealment; Fever |} == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Bronne == === Vakkundige artikels === *Coetser, J. (2014) ''Die see'' (2011) deur Reza de Wet. 'n slawedrama, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 54(1), pp. 100–118. *Hauptfleisch, T. (2012) Reza de Wet (1952–2012), ''SA Theatre Journal'', 26(1), pp. 182–183. *Keuris, M. (2004) Found in translation- Chekhov revisited by Reza de Wet and Janet Suzman, ''Journal of Literary Studies'', 20(3-4), pp. 278–295. *Keuris, M. (2006) Die rol van die sprokie in Reza de Wet se ''Op dees aarde'' (1987), ''Stilet'', 18(1), pp. 69–85. *Krueger, A. (2010) Keeping it in the family- incest, repression and the fear of the hybrid in Reza de Wet’s English plays, ''Literator'', 31(2), pp. 65–85. *Mouton, M. (1988) Die rol en funksies van die didaskalia in Reza de Wet se ''Diepe grond'', ''Literator'', 9(1), pp. 1–13. *Smuts, J.P. (2001) Dramakroniek Reza de Wet se oeuvre, ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 41(3), pp. 250–259. *Stander, D. (2020) 'n Kritiek op normatiewe konstruksies van ouderdom in vier intertekstueel verbinde tekste- Alba Bouwer se ''Stories van Rivierplaas'', Reza de Wet se ''Diepe Grond'' en ''African Gothic'', ''Tydskrif vir Geesteswetenskappe'', 60(1), pp. 104–120. *Stander, D. (2024) “pure droom en pure spel” - Reza de Wet se ''On the lake - a tragicomic dream play'' as ’n feministiese aansluiting by August Strindberg se dramaturgie, ''Tydskrif vir Nederlands en Afrikaans'', 29(1), pp. 58–74. === Boeke === * Brink, André P. “Aspekte van die nuwe drama” Academica Pretoria en Kaapstad Tweede hersiene uitgawe 1986 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel I” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1998 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 * Van Zyl, Dorothea “Reza de Wet (1953-)” in Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Tydskrifte en koerante === * Aucamp, Hennie “So lyk die Boere se gotiek” “Rapport” 7 Maart 2010 * Boekkooi, Paul “Reza de Wet maak geskiedenis” “Beeld” 24 Junie 1997 * Booyens, Hannelie “Lewende legendes: Reza de Wet” “Plus” 24 September 1999 * Brümmer, Willemien “Die vrou wat al lánkal leef” “By” 26 Maart 2011 * Burger, Kobus “Reza se geraamtes uit die kas” “Plus” 14 Oktober 2008 * Coetzee-Malan, Marietjie “Skryf was ‘soos ’n soort aptyt, amper fisiek’” “Beeld” 3 Februarie 2012 * De Villiers, Riaan “Bedorwe idille” “De Suid-Afrikaan” Herfs 1987 * Le Roux, André “Die Boere in ’n koeistal” “Die Burger” 5 Augustus 1987 * Nieuwoudt, Una “Reza vasgevang in verhoogwêreld se mistiek” “Vroue-Burger” 16 Maart 1994 * Rousseau, Leon “Haar gekrenkte skedonk neem toe eie lewe…” “Rapport” 5 Februarie 2012 * Stehle, Rudolf “Liefde verlaat, kanse verbrou” “Beeld” 10 Junie 2014 * Van Biljon, Madeleine “Stille waters, diepe grond” “Die Burger” 18 Mei 1994 * Van Nierop, Leon “Akteurs trek dalk die wa deur die drif” “Rapport” 21 Julie 2013 === Internet === * Basson, Marthinus Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/02/03/SK/14/hulde4.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901091443/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/02/03/SK/14/hulde4.html |date= 1 September 2012 }} * Boekkooi, Paul Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1997/06/26/4/10.html * Borma, Gabriël Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1997/04/19/4/19.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901090945/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1997/04/19/4/19.html |date= 1 September 2012 }} * Brümmer, Willemien Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/03/26/BJ/4/Reza-BV.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901091435/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/03/26/BJ/4/Reza-BV.html |date= 1 September 2012 }} * Burger, Kobus Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2008/10/15/VB/18/dewet_1412.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901102216/http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2008/10/15/VB/18/dewet_1412.html |date= 1 September 2012 }} * Coetzee, Corné Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/10/04/Z3/6/ccAardReza.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901091310/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2011/10/04/Z3/6/ccAardReza.html |date= 1 September 2012 }} * Coetzee-Malan, Marietjie Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/02/03/SK/14/huldereza.html * Erasmus, Elfra Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/1994/04/25/4/10.html * LitNet ATKV-Skrywersalbum 24 Februarie 2012: www.litnet.co.za * Malan, Marlene Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2012/01/30/RH/10/mmreza.html * Norval, Roline Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/05/20/2/14.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901091414/http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1991/05/20/2/14.html |date= 1 September 2012 }} * Norval, Roline Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/1997/03/27/5/7.html * Rautenbach, Elmari Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/01/28/SK/1/ERRezat.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901091022/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/01/28/SK/1/ERRezat.html |date= 1 September 2012 }} * Rousseau, Leon Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2012/02/05/R2/VI/5febrezadewet.html * Swartz, Lize Die Burger: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/04/04/SK/2/KKNKlsrezadewet.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120901091438/http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2011/04/04/SK/2/KKNKlsrezadewet.html |date= 1 September 2012 }} * Van Huyssteen, Betta Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2012/01/31/VB/7/bvhrezadewet.html * Van Zyl, Dorothea Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2004/07/06/KA/04/04.html {{Sestigers}} {{Normdata}} {{Voorbladster}} {{DEFAULTSORT:de Wet, Reza}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1952]] [[Kategorie:Sterftes in 2012]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Afrikaners]] 0bhh0dxjnqwguoarfk9ige46mmr6093 0 96850 2912109 2702901 2026-06-18T07:32:23Z AFM 21229 /* Bibliografie */ 2912109 wikitext text/x-wiki Die '''Algemeen Nederlands Verbond''' (ANV) is 'n wêreldwye kultuurorganisasie met as doel die smee en behou van kulturele bande tussen [[Nederlands]]sprekende mense. == Europa == Die ANV is in 1895 in [[Brussel]] gestig deur Hippoliet Meert as 'n literêre vereniging sonder politieke oogmerke. Nou is dit in [[Den Haag]] gevestig en val die klem op Nederlandse en Vlaamse samewerking en die behoud en ontplooiing van die Nederlandse taal en kultuur. Veral word aandag gegee aan die voorkoming van die verengelsing van die Nederlandse taal. Sedert 1955 ken die vereniging die '''ANV-Visser Neerlandia-prys''' toe vir prestasies op die gebied van die maatskaplike werk en aan musici en skrywers. Die blad '''Neerlandia''' is die ANV se mondstuk. == Takke in Suid-Afrika == In 1877 op die vooraand van die [[Tweede Vryheidsoorlog]] is 'n tak in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]] gestig met pres. [[Paul Kruger]] en pres. [[M.T. Steyn]] as erelede. Verskeie takke het oor die hele Suider-Afrika vir korter en langer tye bestaan met invloedryke Afrikaners as lede, nl. oud-pres. [[F.W. Reitz]], genl. [[J.C. Smuts]], genl. [[J.B.M. Hertzog]], genl. [[Louis Botha]], dr. [[D.F. Malan]] en senator [[F.S. Malan]]. Ook [[Jan F.E. Cilliers]], [[Totius]] en [[C.M. van den Heever]] was lede. Maar die meeste lede was Nederlandse immigrante. Die Kaapstad-tak dateer uit 1908 en was altyd die sterkste. == Aktiwitiete == Daadwerklike pogings is aangewend om die Nederlandse taal en kultuur in Suider-Afgrika te bevorder. In Kaapstad is 'n Nederlandse biblioteek begin wat later jare opgegaan het in die huidige versameling van SASNEV ([[Huis der Nederlanden]]). Leesboeke is aan skole verskaf en boekpryse en erepennings is toegeken aan leerlinge en studente wat in die eksamens van die Suid-Afrikaanse [[Taalbond]] presteer het. Finansiële steun is aan die [[Potchefstroomse Universiteit vir Christelike Hoër Onderwys]] verskaf. Aan die [[Universiteit van Pretoria]] is met die steun van die ANV 'n professoraat in Nederlands geskep. Beurse is aan Suid-Afrikaanse studente in Nederland toegeken. In Kaapstad is die rederykersgroep Aurora, 'n dramaklub, gestig. Elke jaar is die verjaardae van die Nederlandse koningin en kroonprinses gevier en op 6 April kranse gelê aan die voet van die standbeelde van [[Jan van Riebeeck]] en [[Maria van Riebeeck]]. Na die [[Eerste Wêreldoorlog]] is voedselpakkette na Nederland gestuur. == Politiek neutraal == Alhoewel die doelstelling was om politiek ongebonde te wees, het die ANV tydens die Tweede Vryheidsoorlog die [[Boere]] op verskeie maniere probeer help. Om die verdraaide Engelse beriggewing oor die verloop van die oorlog teen te werk, is artikels geskryf en versprei om die ware verloop van die oorlog bekend te stel. In die jare na die oorlog is hewige kritiek gelewer op lord [[Alfred Milner]] se verengelsingsbeleid. Met die [[Rebellie]] van 1914 was die ANV openlik simpatiek gesind teenoor die Rebelle. == Afrikaner-nasionalisme == Die ANV kon nooit 'n groot aantal Afrikaners as lede werf nie. Aangesien Nederlandse immigrante die voortou geneem het, het die ANV in Suid-Afrika die beeld van 'n eksklusiewe Nederlandse organisasie gehad. Afrikaner-nasionalisme was eksklusief en het nie die bewustheid van 'n stamverband met Nederlandssprekendes ingesluit nie. Afrikaners het hul kultuurbelange begin uitleef en beskerm deur Afrikaner-nasionalistiese organisasies soos die [[Broederbond]], [[Rapportryers]] en die [[ATKV]]. Reeds voor die [[Tweede Vryheidsoorlog]] was daar in die [[ZAR]] in sekere kringe 'n anti-Nederlandse gevoel. == Lees ook == *[[Suid-Afrika Huis]] *[[Maandblad Zuid-Afrika]] *[[Zuid-Afrikaansche Stichting Moederland]] *[[Stigting Studiefonds vir Suid-Afrikaanse Studente]] *[[Nederlands-Zuid-Afrikaanse Vereniging]] == Bibliografie == * de Klerk, P.: Die Algemeen-Nederlands Verbond en die Anglo-Boereoorlog (1899–1902). In: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir [[Kultuurgeskiedenis]], jaargang 8, nr. 2, 1994. * de Klerk, P.: Die Algemeen-Nederlands Verbond en Suid-Afrika, 1906–1940. In: Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis, jaargang 11, nr. 1, 1997. * de Klerk, P.: Die Algemeen-Nederlands Verbond en Suid-Afrika, 1945–1995. In: Joernaal vir Eietydse Geskiedenis, jaargang 21, nr. 1, 1996. * Standard Encyclopaedia of Southern Africa, deel 1. Kaapstad: Nasou, 1970. * www.anv.nl * www.sasnev.co.za [[Kategorie:Internasionale organisasies]] [[Kategorie:Kultuur in Nederland]] [[Kategorie:Nederlands]] b2392qcj3vmuxci3feoppmm1jjohs5c 0 96929 2912103 1534768 2026-06-18T07:27:05Z AFM 21229 2912103 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sammy Marks Family00.jpg|duimnael|280px|Marks en sy familie tydens 'n besoek aan Engeland. Van links na regs: Girlie 1889, Joe 1892, Dolly 1897, Sammy, Louis 1885, Bertha en Phil 1900. Ted 1894 is nie teenwoordig nie.]] Die '''Sammy Marks-versameling''' bestaan uit historiese foto's wat 'n Suid-Afrikaanse gesin se vryetydsbesteding tydens die laat-Victoriaanse en Edwardiaanse tydperk uitbeeld. Hierdie foto's vorm 'n belangrike bron van inligting vir die bestudering van [[kultuurgeskiedenis]]. [[Sammy Marks]], sy vrou en hul 8 kinders het in die huis Zwartkoppies Hall buite [[Pretoria]] gewoon. Hulle was 'n tipiese welgestelde middelklas Engelssprekende gesin in die tyd in Suid-Afrika. 'n Groot aantal informele foto's van die gesin se doen en late het bewaar gebly en word bewaar in die [[Sammy Marks Museum]] wat in die huis gevestig is. Persoonlike briewe van die gesinslede is in die besit van die [[Universiteit van Kaapstad]]. Onderwerpe van die foto's is onder andere verjaardags-, tee- en kinderpartytjies, danse, Kersfeesvierings, onthale van die hoëlui, biljartspel, pieknieks, roei op die plaasdam, reise per motor, besoek aan die warmbron by [[Caledon]], vakansie by [[Muizenberg]], tennis-, croquet-, gholf- en krieketwedstryde en foto's van hul groot personeel. Ander bekende Suid-Afrikaanse fotoversamelings is die [[Elliott-versameling]], die [[Gordon-versameling]], die [[Gribble-versameling]], die [[Ravenscroft-versameling]] en die [[Duggan-Cronin-versameling]]. [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Museums in Suid-Afrika]] 2bncltvdqmgrqfavsdz28nmlmz1oqqf 0 97136 2911977 2854052 2026-06-17T17:18:10Z ~2026-35338-95 209550 chihuahua 2911977 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" cellpadding="2" |+ <span style="font-size:14pt">'''ChihUIHUI'''</span> |- | align=center colspan=2 | {| |- | align=left width=100 | [[Lêer:Flag of Chihuahua.svg|130px|border]] | align=right width=50 | [[Lêer:Coat of arms of Chihuahua.svg|50px]] |- | align=center width=100 | <span style="font-size:8pt">[[Vlae van state van Meksiko|Vlag van Chihuahua]]</span> | align=center width=100 | <span style="font-size:8pt">[[Wapens van state van Meksiko|Wapen van Chihuahua]]</span> |} |- | align=center colspan=2 | [[Lêer:Chihuahua en México.svg|200px]] |- |colspan="2" style="text-align:center;" | <small>[[Deelstate van Meksiko|Sien ander Meksikaanse deelstate]]</small> |- |colspan="2" style="text-align:center;" | Amptelike naam:<br />''Estado Libre y Soberano de Chihuahua''<br /><span style="font-size:7.5pt">("Vrye en onafhanklike staat van Chihuahua")</span> |- |colspan="2" style="text-align:center;" | [[Volkslied]]:<br />''Himno del Estado de Chihuahua'' |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Land]]''' | style="white-space: nowrap;" | {{vlagland|Meksiko}} |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Hoofstad]]''' | style="white-space: nowrap;" | [[Chihuahua (stad)|Chihuahua]] |- | style="white-space: nowrap;" | '''Grootste stad''' | style="white-space: nowrap;" | [[Ciudad Juárez]] |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Munisipaliteit]]e''' | style="white-space: nowrap;" | 67 |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Oppervlakte]]''' | style="white-space: nowrap;" | 247&nbsp;460 km²<ref>{{es}} {{cite web |title=Resumen |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/default.aspx?tema=me&e=08 |publisher=Cuentame INEGI |accessdate=9 Maart 2015 |archive-date= 6 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006163018/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/default.aspx?tema=me&e=08 |url-status=dead }}</ref> (1^ste) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Hoogste punt''' | style="white-space: nowrap;" | [[Cerro Mohinora]] (3&nbsp;300 m<ref>{{es}} {{cite web |title=Relieve |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=08 |publisher=Cuentame INEGI |accessdate=9 Maart 2015 |archive-date= 7 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107031341/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=08 |url-status=dead }}</ref>) |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Bevolking]]''' ([[2012]])<br />&nbsp; - Totaal <br />&nbsp; - [[Bevolkingsdigtheid|Digtheid]] | style="white-space: nowrap;" | <br />3&nbsp;470&nbsp;783<ref>{{es}} {{cite web|title=ENOE|url=http://www.inegi.org.mx/sistemas/tabuladosbasicos/tabtema.aspx?s=est&c=28822|accessdate=9 Maart 2015|archive-date= 6 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106001005/https://www.inegi.org.mx/400.html?aspxerrorpath=%2Fsistemas%2Ftabuladosbasicos%2Ftabtema.aspx|url-status=dead}}</ref> (11^de)<br />14 inw./km² (29^ste) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Demoniem''' | style="white-space: nowrap;" | Chihuahuense |- | style="white-space: nowrap;" | '''Goewerneur''' | style="white-space: nowrap;" | César Duarte Jáquez (PRI) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Senators'''<ref>{{es}} {{cite web |title=Senadores por Chihuahua LXII Legislatura |url=http://www.senado.gob.mx/?ver=int&mn=4&sm=3 |publisher=Senado de la República |accessdate=9 Maart 2015}}</ref> | style="white-space: nowrap;" | Patricio Martínez (PRI)<br />Lilia Merodio Reza (PRI)<br />Javier Corral (PAN) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Stigting''' | style="white-space: nowrap;" | [[6 Julie]] [[1824]]<ref name=diputaciones>{{cite news |title=Las Diputaciones Provinciales |url=http://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf |page=15 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528111641/http://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf |archive-date=28 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 9 Maart 2015 }}</ref> (18^de) |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Menslike ontwikkelingsindeks|MOI]]''' (2010) | style="white-space: nowrap;" | 0,744 – {{kleur|#090|hoog}} (18^de) |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Bruto binnelandse produk|BBP]] ([[Koopkragpariteit|KKP]]''' (2009)<br />&nbsp; - Totaal<br />&nbsp; - Per capita | style="white-space: nowrap;" | <br />20&nbsp;287&nbsp;214&nbsp;218,80 VSA-$<ref name=inegi>{{cite web |title=Mexico en Cifras |url=http://www.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/default.aspx?ent=8 |publisher=INEGI |access-date=9 Maart 2015 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402174256/http://www.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/default.aspx?ent=8 |archive-date=2 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />20&nbsp;287 VSA-$ |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Tydsone]]'''<br />&nbsp; - [[Somertyd]] | style="white-space: nowrap;" | MST ([[UTC-07:00|UTC−7]])<br />MDT ([[UTC-06:00|UTC−6]]) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Poskode''' | style="white-space: nowrap;" | 31, 33 |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[ISO 3166-2]]''' | style="white-space: nowrap;" | MX-CHH |- | style="white-space: nowrap;" | '''Amptelike webwerf''' | style="white-space: nowrap;" | [http://www.chihuahua.gob.mx/ chihuahua.gob.mx] |} '''Chihuihui''' is een van die 31 [[Deelstate van Meksiko|deelstate]] en die grootste deelstaat wat, saam met die [[Meksikostad|Federale Distrik]], die 32 Federale Entiteite van [[Meksiko]] vorm. Die [[hoofstad]] is die gelyknamige stad [[Chihuahua (stad)|Chihuahua]]. Die deelstaat word in die noorde begrens deur [[Nieu-Meksiko]], in die noordooste deur [[Texas]], in die ooste deur [[Coahuila]], die suide deur [[Durango]], die suidweste deur [[Sinaloa]] en die weste deur [[Sonora]]. Die deelstaat het 'n droë klimaat en het nie baie vrugbare grond nie. Die [[Conchosrivier]], 'n sytak van die [[Rio Grande]], is die grootste rivier in die deelstaat. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bron == * ''Collier's Encyclopedia'', Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 6, Bladsy 225. {{Saadjie}} {{Deelstate van Meksiko}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate van Meksiko]] 3x82c4n05y2137ez0ul4mwbs1xe2la4 2911981 2911977 2026-06-17T17:45:06Z Oesjaar 7467 Wysiging deur [[Special:Contributions/~2026-35338-95|~2026-35338-95]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 2854052 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 22em; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" cellpadding="2" |+ <span style="font-size:14pt">'''Chihuahua'''</span> |- | align=center colspan=2 | {| |- | align=left width=100 | [[Lêer:Flag of Chihuahua.svg|130px|border]] | align=right width=50 | [[Lêer:Coat of arms of Chihuahua.svg|50px]] |- | align=center width=100 | <span style="font-size:8pt">[[Vlae van state van Meksiko|Vlag van Chihuahua]]</span> | align=center width=100 | <span style="font-size:8pt">[[Wapens van state van Meksiko|Wapen van Chihuahua]]</span> |} |- | align=center colspan=2 | [[Lêer:Chihuahua en México.svg|200px]] |- |colspan="2" style="text-align:center;" | <small>[[Deelstate van Meksiko|Sien ander Meksikaanse deelstate]]</small> |- |colspan="2" style="text-align:center;" | Amptelike naam:<br />''Estado Libre y Soberano de Chihuahua''<br /><span style="font-size:7.5pt">("Vrye en onafhanklike staat van Chihuahua")</span> |- |colspan="2" style="text-align:center;" | [[Volkslied]]:<br />''Himno del Estado de Chihuahua'' |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Land]]''' | style="white-space: nowrap;" | {{vlagland|Meksiko}} |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Hoofstad]]''' | style="white-space: nowrap;" | [[Chihuahua (stad)|Chihuahua]] |- | style="white-space: nowrap;" | '''Grootste stad''' | style="white-space: nowrap;" | [[Ciudad Juárez]] |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Munisipaliteit]]e''' | style="white-space: nowrap;" | 67 |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Oppervlakte]]''' | style="white-space: nowrap;" | 247&nbsp;460 km²<ref>{{es}} {{cite web |title=Resumen |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/default.aspx?tema=me&e=08 |publisher=Cuentame INEGI |accessdate=9 Maart 2015 |archive-date= 6 Oktober 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006163018/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/default.aspx?tema=me&e=08 |url-status=dead }}</ref> (1^ste) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Hoogste punt''' | style="white-space: nowrap;" | [[Cerro Mohinora]] (3&nbsp;300 m<ref>{{es}} {{cite web |title=Relieve |url=http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=08 |publisher=Cuentame INEGI |accessdate=9 Maart 2015 |archive-date= 7 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107031341/http://cuentame.inegi.gob.mx/monografias/informacion/chih/territorio/relieve.aspx?tema=me&e=08 |url-status=dead }}</ref>) |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Bevolking]]''' ([[2012]])<br />&nbsp; - Totaal <br />&nbsp; - [[Bevolkingsdigtheid|Digtheid]] | style="white-space: nowrap;" | <br />3&nbsp;470&nbsp;783<ref>{{es}} {{cite web|title=ENOE|url=http://www.inegi.org.mx/sistemas/tabuladosbasicos/tabtema.aspx?s=est&c=28822|accessdate=9 Maart 2015|archive-date= 6 Januarie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190106001005/https://www.inegi.org.mx/400.html?aspxerrorpath=%2Fsistemas%2Ftabuladosbasicos%2Ftabtema.aspx|url-status=dead}}</ref> (11^de)<br />14 inw./km² (29^ste) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Demoniem''' | style="white-space: nowrap;" | Chihuahuense |- | style="white-space: nowrap;" | '''Goewerneur''' | style="white-space: nowrap;" | César Duarte Jáquez (PRI) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Senators'''<ref>{{es}} {{cite web |title=Senadores por Chihuahua LXII Legislatura |url=http://www.senado.gob.mx/?ver=int&mn=4&sm=3 |publisher=Senado de la República |accessdate=9 Maart 2015}}</ref> | style="white-space: nowrap;" | Patricio Martínez (PRI)<br />Lilia Merodio Reza (PRI)<br />Javier Corral (PAN) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Stigting''' | style="white-space: nowrap;" | [[6 Julie]] [[1824]]<ref name=diputaciones>{{cite news |title=Las Diputaciones Provinciales |url=http://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf |page=15 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20160528111641/http://biblio.juridicas.unam.mx/libros/6/2920/11.pdf |archive-date=28 Mei 2016 |url-status=live |df=dmy-all |access-date= 9 Maart 2015 }}</ref> (18^de) |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Menslike ontwikkelingsindeks|MOI]]''' (2010) | style="white-space: nowrap;" | 0,744 – {{kleur|#090|hoog}} (18^de) |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Bruto binnelandse produk|BBP]] ([[Koopkragpariteit|KKP]]''' (2009)<br />&nbsp; - Totaal<br />&nbsp; - Per capita | style="white-space: nowrap;" | <br />20&nbsp;287&nbsp;214&nbsp;218,80 VSA-$<ref name=inegi>{{cite web |title=Mexico en Cifras |url=http://www.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/default.aspx?ent=8 |publisher=INEGI |access-date=9 Maart 2015 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20120402174256/http://www.inegi.org.mx/sistemas/mexicocifras/default.aspx?ent=8 |archive-date=2 April 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br />20&nbsp;287 VSA-$ |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[Tydsone]]'''<br />&nbsp; - [[Somertyd]] | style="white-space: nowrap;" | MST ([[UTC-07:00|UTC−7]])<br />MDT ([[UTC-06:00|UTC−6]]) |- | style="white-space: nowrap;" | '''Poskode''' | style="white-space: nowrap;" | 31, 33 |- | style="white-space: nowrap;" | '''[[ISO 3166-2]]''' | style="white-space: nowrap;" | MX-CHH |- | style="white-space: nowrap;" | '''Amptelike webwerf''' | style="white-space: nowrap;" | [http://www.chihuahua.gob.mx/ chihuahua.gob.mx] |} '''Chihuahua''' is een van die 31 [[Deelstate van Meksiko|deelstate]] en die grootste deelstaat wat, saam met die [[Meksikostad|Federale Distrik]], die 32 Federale Entiteite van [[Meksiko]] vorm. Die [[hoofstad]] is die gelyknamige stad [[Chihuahua (stad)|Chihuahua]]. Die deelstaat word in die noorde begrens deur [[Nieu-Meksiko]], in die noordooste deur [[Texas]], in die ooste deur [[Coahuila]], die suide deur [[Durango]], die suidweste deur [[Sinaloa]] en die weste deur [[Sonora]]. Die deelstaat het 'n droë klimaat en het nie baie vrugbare grond nie. Die [[Conchosrivier]], 'n sytak van die [[Rio Grande]], is die grootste rivier in die deelstaat. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bron == * ''Collier's Encyclopedia'', Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 6, Bladsy 225. {{Saadjie}} {{Deelstate van Meksiko}} {{Normdata}} [[Kategorie:Deelstate van Meksiko]] 4yjj1ef648vp8dnjzt6b5o1505jqzqs 0 100603 2912100 2649149 2026-06-18T07:25:37Z AFM 21229 2912100 wikitext text/x-wiki {{TITELAANSIG|''The Secret History''}} {{Boek | titel = ''The Secret History'' | subtitel = | oorspr titel = ''The God of Illusions'' | vertaler = | beeld = | outeur = [[Donna Tartt]] | omslagontwerp = | land = {{vlagland|Verenigde State}} | taal = [[Engels]] | reeks = | onderwerp = | genre = Fiksie | uitgewer = Alfred A. Knopf | uitgewingsdatum = September 1992 | medium = Druk (gebind & sagteband) | bladsye = 544 | grootte_gewig = | oplage = | isbn = 0-679-41032-5 | isbntoeligting = | issn = | voorafgegaan = | vervolg = }} '''''The Secret History''''' is die eerste roman van die [[Verenigde State|Amerikaanse]] skrywer [[Donna Tartt]]. Dit is die eerste keer in 1992 gepubliseer en het onmiddellik 'n topverkoper geword. Die roman se intrige het te doen met 'n hegte groepie antieke [[kultuurgeskiedenis]]-studente. Dit is 'n omgekeerde speurverhaal wat fokus op hoekom 'n moord gepleeg is, eerder as op wie dit gepleeg het. {{Saadjie}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Secret History, The}} [[Kategorie:Engelse romans]] jx9tigwvzjadvfbmsa457vuu8l2a385 0 100729 2912068 2872574 2026-06-18T06:14:11Z Jcb 223 2912068 wikitext text/x-wiki {{Taksoboks | name = Rendier | fossil_range = [[Pleistoseen]] – hede | status = LC | status_ref =<ref name="IUCN" /> | status_system=iucn3.1 | image =20070818-0001-strolling reindeer.jpg | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Mammalia]] | ordo = [[Artiodactyla]] | familia = [[Cervidae]] | subfamilia = [[Capreolinae]] | genus = ''Rangifer'' | genus_authority = (C.H. Smith, 1827) | species = '''''R. tarandus''''' | binomial = ''Rangifer tarandus'' | binomial_authority = (Linnaeus, 1758) | range_map =Rangifer tarandus map.png | range_map_caption = Rendier-habitats in [[Noord-Amerika]] en [[Eurasië]]. | subdivision_ranks = Subspesies | subdivision = Sien teks. }} Die '''rendier''' (''Rangifer tarandus''), in [[Noord-Amerika]] ook bekend as die '''kariboe''',<ref name=Flagstad>{{cite journal|title=Refugial origins of reindeer (''Rangifer tarandus'' L) inferred from mitochondrial DNA sequences|url=http://genome-lab.ucdavis.edu/LabMeeting/Lab_Meeting_Papers/temporary/Flagstad2003Evol.pdf|format=PDF|journal=Evolution|pages=658–670|volume=57|number=3|year=2003|first1=Oystein|last1=Flagstad|first2=Knut H|last2=Roed|accessdate=4 Januarie 2013|pmid=12703955|doi=10.1554/0014-3820(2003)057[0658:roorrt]2.0.co;2|archive-date= 4 September 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060904024954/http://genome-lab.ucdavis.edu/LabMeeting/Lab_Meeting_Papers/temporary/Flagstad2003Evol.pdf|url-status=dead}}</ref> is ’n [[spesie]] [[hertagtiges]] wat [[inheems]] is aan die arktiese, subarktiese, [[toendra]]- en bergstreke van Noord-[[Europa]], [[Siberië]] en [[Noord-Amerika]].<ref name="IUCN" /> Dit sluit bevolkings in wat op dieselfde plek bly en dié wat rondtrek. Die diere word soms ook takbokke genoem, hoewel laasgenoemde term eintlik na alle [[hert]]e verwys. Hoewel hulle oor die algemeen wydverspreid en talryk is,<ref name=IUCN>{{IUCN2008|assessors=Henttonen, H. & Tikhonov, A.|year=2008|id=29742|title=Rangifer tarandus|downloaded=29 April 2010|version=2010.1}}</ref> is sommige [[Spesie|subspesies]] skaars en minstens een het al [[Uitsterwing|uitgesterf]].<ref name="HighArctic">{{cite journal|author=Peter Gravlund, Morten Meldgaard, Svante Pääbo, en Peter Arctander|title= Polyphyletic Origin of the Small-Bodied, High-Arctic Subspecies of Tundra Reindeer (''Rangifer tarandus'')|volume= 10|doi=10.1006/mpev.1998.0525|year=1998|journal=Molecular Phylogenetics and Evolution|issue=2|pages=151–9|pmid=9878226}}</ref><ref name=dawsoni>{{cite journal|author=Byun, S.A.; Koop, B.F. en Reimchen, T.E. |title=Evolution of the Dawson caribou (''Rangifer tarandus dawsoni'')|journal= Can. J. Zool.|volume= 80|issue=5|pages= 956–960|year=2002|doi=10.1139/z02-062}}</ref> Rendiere wissel aansienlik in kleur en grootte. In die meeste bevolkings groei albei geslagte jaarliks nuwe [[gewei]] (takbokhorings), maar in ’n paar spesies het die ooie nie gewei nie. Die ramme se gewei is gewoonlik baie groot. Die jag en aanhou van rendiere (vir die vleis, vel, melk en vervoer) is belangrik vir sommige arktiese en subarktiese volke.<ref name=Burch>{{cite journal|author=Ernest S. Burch, Jr. |jstor=278435|title= The Caribou/Wild Reindeer as a Human Resource|journal=American Antiquity|volume=37|issue= 3 |year=1972|pages=339–368|doi=10.2307/278435}}</ref> In [[Lapland]] trek rendiere sleë,<ref name="Sami">{{cite web |url=http://www.utexas.edu/courses/sami/diehtu/siida/reindeer/Reindeer/reindeer_main.html |title=The Sámi and their reindeer |publisher=University of Texas |location=Austin, Texas |access-date=15 Januarie 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141226180334/http://www.utexas.edu/courses/sami/diehtu/siida/reindeer/Reindeer/reindeer_main.html |archive-date=26 Desember 2014 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> nes die vlieënde rendiere in stories oor [[Kersvader]].<ref>{{cite web|url=http://icr.arcticportal.org/index.php?option=com_content&view=article&id=142:flying-reindeer-and-santa-claus-&catid=2:feature-archive&Itemid=7|title=Flying Reindeer and Santa Claus: Fact, Fiction and Myth|first=Philip |last=Burgess|date=15 December 2008|work=International Centre of Husbandry, Norway|accessdate=15 Januarie 2014}}</ref> Die hele '' tarandus''-spesie word vanweë sy verspreiding en groot bevolkings deur die [[Internasionale Unie vir die Bewaring van die Natuur]] (IUBN) gelys as "laer risiko",<ref>Henttonen, H.; Tikhonov, A. (2008), Rangifer tarandus, International Union for Conservation of Nature, URL besoek op 13 September 2014</ref> hoewel sekere subspesies, bevolkings en troppe in Noord-Amerika aan die afneem is<ref> "Inuit, Inuu, Cree in Quebec and Labrador join forces to protect Ungava caribou: a united and powerful voice that will endeavour to preserve caribou", Nunatsiaq News, 26 April 2013, URL besoek op 14 Januarie 2014</ref><ref>Campbell, M.; Nishi, J.; Boulanger, J. (2010), ''A calving ground photo survey of the Qamanirjuaq migratory barren-ground caribou (Rangifer tarandus groenlandicus)''</ref><ref> McCloskey, Erin (2011), "Caribou", Wolves in Canada, Lone Pines, pp. 72–82, {{ISBN|978-1-55105-872-6}}</ref> en een subspesies, die ikoniese noordelike boslandkariboe, sedert 2002 deur die [[Kanada|Kanadese]] bewaringsvereniging COSEWIC as "bedreig" beskou word.<ref>"Designatable Units for Caribou (Rangifer tarandus) in Canada" (PDF), COSEWIC (Ottawa, Ontario: Committee on the Status of Endangered Wildlife in Canada), 2011: 88, URL besoek op 18 Desember 2013</ref> == Subspesies == Veertien subspesies word erken in ''Mammal Species of the World'' (3de uitg.). Van hulle het twee uitgesterf.<ref name=Grubb2005>{{cite web|last=Grubb|first=Peter|url=http://www.vertebrates.si.edu/msw/mswcfapp/msw/taxon_browser.cfm?msw_id=12727|title=Rangifer tarandus|publisher=Smithsonian: National Museum of Natural History|accessdate=15 Januarie 2014|year=2005|archive-date=16 Januarie 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140116130837/http://www.vertebrates.si.edu/msw/mswcfapp/msw/taxon_browser.cfm?msw_id=12727|url-status=dead}}</ref> Nog drie spesies word deur sommige erken. {| class="wikitable" |+ Subspesies van ''Rangifer tarandus'' ! Subspesie !!Naam !! Afdeling !! Habitat !! Ram se gewig |- | ''R. t. buskensis'' (Millais, 1915) || || Bosland<ref name=Grubb2005 /> || [[Rusland]] en omstreke || Geen data |- | ''R. t. caboti''** (G.M. Allen, 1914)<ref name=Grubb2005 /><ref group=Notas name=n1>Banfield het hierdie klassifikasie in 1961 verwerp. Geist en ander beskou dit egter as ’n geldige subspesie.</ref><ref name=Geist> Geist, V. (2007). ''Defining subspecies, invalid taxonomic tools, and the fate of the woodland caribou''. Rangifer 27 (4).doi:10.7557/2.27.4.315</ref> || || || || |- | ''R. t. caribou'' (Gmelin, 1788) <ref name=Banfield_1961>{{Cite journal|last=Banfield|first=Alexander William Francis|year=1961|title=A Revision of the Reindeer and Caribou, Genus Rangifer| journal=Rammetin of the National Museum of Canada|volume=177|series=Biological Services|number=66}}</ref> || Boslandkariboe || Noordelike woude ||Suid-Kanada en Noordwes-VSA<ref name="HBW">Mattioli, S. (2011). Caribou (''Rangifer tarandus''). pp. 431–432 in: ''Handbook of the Mammals of the World'', vol. 2. Lynx Edicions, Barcelona. {{ISBN|978-84-96553-77-4}}</ref>||Grootste |- | ''R. t. granti''<ref name=Banfield_1961 /> ||Grant-kariboe || [[Toendra]] ||[[Alaska]], [[VSA]] en [[Yukon]], [[Kanada]]|| |- | ''R. t. fennicus'' (Lönnberg, 1909) ||Finse bosrendier || Bosland<ref name=Grubb2005 /> ||Noordwes-Rusland en [[Finland]]<ref name=Sami /><ref name=HBW/> ||150-250 kg |- | '' R. t. groenlandicus'' (Borowski, 1780)<ref name=Banfield_1961 /> || || Toendra ||[[Nunavut]] en [[Noordwestelike gebiede]], Kanada, en Wes-[[Groenland]]|| 150 kg |- | ''R. tarandus osborni''** (J. A. Allen, 1902)<ref group=Notas name=n1/><ref name=Geist/> ||Osborn-kariboe || || [[Brits-Columbië]], Kanada|| Geen data |- | ''R. t. pearsoni'' (Lydekker, 1903) ||Nowaja Zemlja-rendier || Eilandspesie || Nowaja Zemlja, Rusland<ref name=HBW/>|| Geen data |- | ''R. t. pearyi'' (J. A. Allen, 1902)<ref name=Banfield_1961 /> || || Eilandspesie || Arktiese eilande van Nunavut en Noordwestelike gebiede, Kanada<ref name=HBW/>||Kleinste in Noord-Amerika |- | ''R. t. phylarchus'' (Hollister, 1912) || Kamtsjatka-rendier || Bosland<ref name=Grubb2005 /> ||[[Kamtsjatka]] en streke om die [[See van Ochotsk]], Rusland<ref name=HBW/>||Geen data |- | ''R. t. platyrhynchus'' (Vrolik, 1829)||Svalbard-rendier || Eilandspesie ||[[Svalbard]]eilande van [[Noorweë]]<ref name=HBW/>||Kleinste subspesie |- | ''R. t. sibiricus'' (Murray, 1866) || Siberiese toendrarendier || ||[[Siberië]], Rusland<ref name=HBW/>||Geen data |- | ''R. t. tarandus'' (Linnaeus, 1758) – caribou||Bergrendier – kariboe||Toendra of berge ||Arktiese toendra van [[Fennoscandia]]-skiereiland in Noorweë<ref name=Sami /><ref name=HBW/>||Geen data |- | ''R. t. terraenovae''** (Bangs, 1896)<ref name=Grubb2005 /><ref group=Notas name=n1/><ref name=Geist/> || || || || |- | ''R. t. valentinae''**<ref name=Grubb2005 /> || || || [[Oeralgebergte]], Rusland, en [[Altaigebergte]], [[Mongolië]]<ref name=HBW/> ||Geen data |} {| class="wikitable" |+ Uitgestorwe subspesies ! Subspesie !!Naam !! Habitat !! Uitgesterf sedert |- | †'' R. t. dawsoni'' (Thompson-Seton, 1900)<ref name=Banfield_1961 /> || Haida Gwaii-kariboe||[[Haida Gwaii]]||1910 |- | †''R. t. eogroenlandicus'' ||Arktiese rendier || Oos-Groenland||1900 |} Die tabel sluit die ''R. t. caboti'', ''R. t. osborni'' en ''R. t. terraenovae'' in wat volgens ’n studie van 1961<ref name=Banfield_1961 /> nie geldige subspesies is nie, hoewel sommige kenners hulle wel as geldig beskou.<ref name=Geist/> Sommige van hierdie subspesies kan weer verdeel word in [[ekotipe]]s na gelang van verskeie gedragsfaktore – hoofsaaklik habitatgebruik (noordelik, toendra, berg, bergwoude, noordelike woude, bosse ensovoorts en of hulle rondtrek of nie.<ref name=j1>{{cite journal|last1=Festa-Bianchet|first1=M.|last2=Ray|first2=J.C.|last3=Boutin|first3=S.|last4=Côté|first4=S.D.|last5=Gunn|first5=A.|year=2011|title=Conservation of Caribou (''Rangifer tarandus'') in Canada: An Uncertain Future|journal=Canadian Journal of Zoology|volume=89|pages=419–434|doi=10.1139/z11-025#.VM24XMn0Rkg}}</ref><ref name=b1>{{cite web|title=Population Structure and Hybridization of Alaskan Caribou and Reindeer: Integrating Genetics and Local Knowledge|first=Karen H.|last=Mager|publisher=PhD dissertation, University of Alaska Fairbanks|location=Fairbanks, Alaska|url=http://www.uaf.edu/files/rap/Mager_16apr2012_Dissertation-1.pdf|format=PDF|accessdate=27 Desember 2013|year=2012|archive-date=28 Desember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131228010933/http://www.uaf.edu/files/rap/Mager_16apr2012_Dissertation-1.pdf|url-status=dead}}</ref> Die [[Glasiale tyd|glasiale en interglasiale siklusse]] van die Opper-[[Pleistoseen]] het ’n groot invloed op die [[evolusie]] van ''Rangifer tarandus'' en ander Arktiese en sub-Arktiese spesies gehad. Die isolasie van die rendier tydens die [[laaste glasiale tyd]] het "[[Spesievorming|intraspesie]]-verskeidenheid" teweeggebring, veral in die Amerikaanse en Eurasiese deel van die Arktika.<ref name=Flagstad/> == Biologie en gedrag == ===Fisieke kenmerke=== [[Beeld:ReindeerLoosingVelvet.jpg|duimnael|150px|Rendiere verloor jaarliks die fluweellaag van hul gewei, waaronder nuwe gewei uitgroei.]] [[Beeld:Spitsbergen_reindeer01.jpg|duimnael|220px|Svalbard-rendiere met hul kort bene is die kleinste.]] In die meeste bevolkings groei diere van albei geslagte gewei – dit is die enigste [[Cervidae]]-spesie waar ramme én ooie horings kry.<ref name=antlers>[https://web.archive.org/web/20110628183512/http://www.answers.com/topic/new-world-deer-capriolinae-biological-family New World Deer (Capriolinae).] Answers.com</ref> In die [[Skandinawië|Skandinawiese]] bevolkings val ou ramme se gewei in Desember af, jong ramme s’n in die vroeë lente en ooie s’n in die somer. Die gewei het gewoonlik twee verskillende stange of groepe punte, ’n onderste en boonste stang. Daar is aansienlike verskille in die grootte van die gewei van verskillende subspesies (byvoorbeeld klein en dun in die mees noordelike subspesies),<ref name=NorthAmerica/> maar gewoonlik is die ramme se gewei die grootste horings van alle lewende hertsoorte, naas die [[Amerikaanse eland]] (''moose''), en die grootste in vergelyking met die lyf.<ref name=antlers/> Sommige subspesies se gewei kan tot 100&nbsp;cm wyd en 135&nbsp;cm lank word. Die pelskleur verskil ook aansienlik, individueel sowel as tussen seisoene en subspesies. Noordelike bevolkings, wat gewoonlik relatief klein is, is witter en suidelike bevolkings, wat relatief groot is, is donkerder. Dit kan in Noord-Amerika gesien word, waar die mees noordelike subspesie, ''R. t. pearyi'', die witste en kleinste is en die mees suidelike subspesie, ''R. t. caribou'', die donkerste en grootste.<ref name="NorthAmerica">Reid, F. (2006). ''Mammals of North America.'' Peterson Field Guides. {{ISBN|978-0-395-93596-5}}</ref> Die pels het twee lae: ’n digte, wollerige onderlaag en ’n langer bolaag met hol, luggevulde hare. [[Beeld:Mammals of northern Alaska on the Arctic slope (1956) Rangifer arcticus groenlandicus skull.png|duimnael|140px|links|Die rendier se skedel.]] Nes die Amerikaanse eland het die rendier gespesialiseerde neusskelpe wat die oppervlakte in die neusgate drasties vergroot. Inkomende koue lug word deur die dier se liggaamshitte verhit voordat dit die [[long]]e bereik, en water word gekondenseer en opgevang uit die uitgeasemde lug, en so word die ingeasemde lug weer bevog. Rendiere se hoewe pas by die seisoene aan: in die somer, wanneer die toendra sag en nat is, word die voetkussings sponsagtig en verskaf dit ekstra trekbeweging. In die winter word die kussings kleiner en stewiger en so word die rand van die hoef blootgestel; dit kap dan in die ys en harde sneeu om te keer dat die dier gly en om hul gunstelingkos, [[korsmos]], te ontbloot.<ref name=cratering>[http://www.taiga.net/projectcaribou/pdf/allaboutcaribou.PDF All About Caribou] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130706171742/http://taiga.net/projectcaribou/pdf/allaboutcaribou.PDF |date= 6 Julie 2013 }} – Project Caribou</ref><ref name=cratering_image>[http://www.arcticphoto.co.uk/stories/avkas/ry0246-32.htm Foto van ’n rendier wat in die sneeu kos soek] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516185920/http://www.arcticphoto.co.uk/stories/avkas/ry0246-32.htm |date=16 Mei 2013 }}. Arcticphoto.co.uk. URL besoek op 16 September 2011</ref> Die ooie word gewoonlik 162 tot 205&nbsp;cm lank en weeg 80 tot 120&nbsp;kg.<ref name=Alaska>[http://www.adfg.alaska.gov/index.cfm?adfg=caribou.main Kariboe by die departement van vissery en wild in Alaska]. Adfg.state.ak.us. URL besoek op 16 September 2011.</ref> Die ramme is gewoonlik 180 tot 214&nbsp;cm lank (hoewel dit wissel van spesie tot spesie) en weeg sowat 159 tot 182&nbsp;kg.<ref name=Alaska/> Buitengewoon groot ramme kan tot 318&nbsp;kg weeg.<ref name=Alaska/> Die skouerhoogte is sowat 85 tot 150&nbsp;cm en die stert 14 tot 20&nbsp;cm lank. Die rendiere van [[Svalbard]] is die kleinste. Hulle het relatief kort bene en hul skouerhoogte kan so laag as 80&nbsp;cm wees.<ref name=Svalbard>Aanes, R. (2007).''[http://npweb.npolar.no/english/arter/svalbardrein Svalbard reindeer.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180216000640/http://npweb.npolar.no/english/arter/svalbardrein |date=16 Februarie 2018 }}'' Noorweegse Poolinstituut.</ref> Die knieë van baie subspesies is aangepas om ’n klikgeluid te maak wanneer hulle loop.<ref name=clicking>Banfield AWF (1966) "The caribou", pp. 25–28 in ''The Unbelievable Land''. Smith I.N. (red.) Ottawa: Queen's Press, aangehaal in {{cite pmid|18986518}}</ref> Die klank kom uit die [[sening]]s van die knieë en kan 10&nbsp;m ver gehoor word. Die frekwensie van die geluide is een van verskeie tekens wat dui op die dominansie van die mannetjie.<ref>{{cite pmid|18986518}}</ref> ’n Studie deur navorsers van die Universiteitskollege [[Londen]] in 2011 het getoon rendiere kan lig met ’n golflengte van net 320&nbsp;nm sien, aansienlik korter as by mense (400&nbsp;nm). Daar word geglo dit help hulle in die Arktika oorleef omdat voorwerpe wat in normale sigbare lig met die landskap saamsmelt, soos urine en pels, ’n skerp kontras vorm in [[ultraviolet]].<ref name=ultraviolet>[http://www.ucl.ac.uk/news/news-articles/1105/11052502 Reindeer use UV light to survive in the wild]. Ucl.ac.uk (26 Mei 2011). URL besoek op 16 September 2011.</ref> In ’n studie by die Universiteit van [[Tromsø]] is bevestig Arktiese rendiere se oogkleur verander deur die seisoene van [[Goud (kleur)|goud]] tot [[blou]] om hulle te help om [[roofdier]]e te sien.<ref name=Solon>Solon, Olivia. [http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-10/30/reindeer-eyes The science behind the colour-shifting capabilities of Arctic reindeer eyeballs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202142718/http://www.wired.co.uk/news/archive/2013-10/30/reindeer-eyes |date= 2 Desember 2013 }}, ''Wired'', 30 Oktober 13</ref> === Dieet === Rendiere is [[herkouer]]s; hul [[maag]] bestaan uit vier kamers. Hulle vreet in die winter hoofsaaklik [[korsmos]], veral ''Cladonia rangiferina'' (rendiermos), ’n unieke aanpassing onder [[soogdier]]e. Hulle is ook die enigste diere buiten sommige [[slak]]ke by wie die [[ensiem]] [[ligenase]], wat korsmos in [[glukose]] afbreek, al gevind is.<ref>{{cite book|author=Lawrence, Eleanor |title=Henderson's Dictionary of Biology |url=http://books.google.com/books?id=ymGPfl_HDv8C&pg=PA363 |year=2008 |publisher=Pearson Benjamin Cummings Prentice Hall |isbn=978-0-321-50579-8 |pages=363–}}</ref> Hulle vreet ook die blare van [[wilger]]s en [[berk]]e, sowel as gras en riet. Daar is bewyse dat hulle in die lente, wanneer hulle nie baie kos het nie,<ref>[http://www.villrein.no/Factsaboutwildreindeer/Biology/tabid/7041/Default.aspx Biology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029202301/http://www.villrein.no/Factsaboutwildreindeer/Biology/tabid/7041/Default.aspx |date=29 Oktober 2013 }}. Villrein.no. URL besoek op 19 April 2014.</ref> ook klein [[knaagdier]]e, soos [[lemming]]s,<ref>[https://web.archive.org/web/20111107145338/http://www.hww.ca/hww2.asp?id=91 Lemmings] by Hinterland Who's Who</ref> asook vis en voëleiers sal vreet.<ref>Anand-Wheeler, Ingrid (2002) ''Terrestrial Mammals of Nunavut''. Nunavut Wildlife Management Board. {{ISBN|1-55325-035-4}}.</ref> Sommige rendiere vreet laatsomer selfs [[sampioen]]e.<ref>[http://www.folklore.ee/folklore/vol32/siimets.pdf '&#39;The Sun, the Moon and Firmament in Chukchi Mythology and on the Relations of Celestial Bodies and Sacrifice'&#39; by Ülo Siimets at 140]. (PDF). URL besoek op 16 September 2011.</ref> === Voortplanting en lewensiklus === Paring geskied van laat September tot vroeë November. Ramme baklei om die ooie te dek. Twee ramme sal hul gewei ineenstrengel en mekaar wegdruk. Die mees dominante ram kan met 15 tot 20 ooie paar. Hy sal in dié tyd ophou vreet en ’n groot deel van sy liggaamsreserwes verloor.<ref name="animalcorner.co.uk">{{cite web |url=http://www.animalcorner.co.uk/wildlife/caribou.html |title=Caribou at Animal Corner |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318063318/http://animalcorner.co.uk/wildlife/caribou.html |archive-date=18 Maart 2015 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Lammers kan in die daaropvolgende Mei of Junie gebore word. Ná 45 dae kan hulle wei en kos soek, maar suig nog speen tot die volgende herfs, wanneer hulle onafhanklik van die ma word.<ref name="animalcorner.co.uk"/> === Sosial struktuur, migrasie en habitat === [[Beeld:Caribou using antlers.jpg|duimnael|links|Die grootte van die gewei speel ’n groot rol om die hiërargie in die groep te vestig.<ref name="walker">Walker, Matt. (20 Oktober 2009) [http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8314000/8314558.stm Eagles filmed hunting reindeer]. BBC News. URL besoek op 6 September 2018.</ref>]] Sommige Noord-Amerikaanse bevolkings trek tot 5&nbsp;000&nbsp;km per jaar en dek tot 1&nbsp;000&nbsp;000&nbsp;km².<ref name=IUCN/><ref>[http://www.mrnf.gouv.qc.ca/english/wildlife/maps-caribou/ Caribou Migration Monitoring by Satellite Telemetry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120514111934/http://www.mrnf.gouv.qc.ca/english/wildlife/maps-caribou/ |date=14 Mei 2012 }}. Mrnf.gouv.qc.ca. URL besoek op 16 September 2011.</ref> Ander subspesies bly op een plek. In Europa het hulle ’n korter migrasie. Eilandspesies se migrasie is beperk. Migrerende rendiere kan nadelig geraak word deur [[parasiet]]e. Kwaai aantastings kan individuele diere verswak en moontlik hul lewensduur verkort. Die vlak van aantasting wissel egter van bevolking tot bevolking. Infeksies veroorsaak uitdunning, wat kan veroorsaak dat diere nie hul migrasie voltooi nie.<ref name="Bartel Ober">{{cite journal|last1=Bartel|first1=Rebecca|last2=Oberhauser|first2=Karen|last3=De Roode|first3=Jacob|last4=Atizer|first4=Sonya|title=Monarch butterfly migration and parasite transmission in eastern North America|journal=Ecology|date=Februarie 2011|volume=92|issue=2|page=}}</ref> Kariboes lê sowat 19 tot 55&nbsp;km per dag af wanneer hulle migreer en kan tot 60 of 80&nbsp;km/h beweeg.<ref name=IUCN/> Jong kariboes van ’n dag oud kan reeds vinniger as ’n [[Olimpiese Spele|Olimpiese]] snelloper hardloop.<ref name="Hoare 2009 45">{{cite book|last=Hoare|first=Ben|title=Animal Migration|year=2009|publisher=Natural History Museum|location=Londen|isbn=978-0-565-09243-6|page=45}}</ref> Tydens die lentemigrasies sal migrerende groepe verenig en groter troppe van 50&nbsp;000 tot 500&nbsp;000 diere vorm, maar tydens die herfsmigrasies word die groepe kleiner en begin die rendiere paar. In die winter reis die diere na woudstreke om onder die sneeu na kos te soek. Teen die lente beweeg hulle van daar na die gebiede waar hulle lam. ’n Rendier kan maklik en vinnig swem, gewoonlik teen 6,5&nbsp;km/h maar indien nodig tot 10&nbsp;km/h, en migrerende troppe sal nie aarsel om oor ’n groot meer of breë [[rivier]] te swem nie.<ref name=IUCN/> == Ekologie == ===Verspreiding=== Rendiere het aanvanklik in [[Skandinawië]], [[Oos-Europa]], [[Groenland]], [[Rusland]], [[Mongolië]] en Noord-[[China]] noord van die 50ste [[breedtegraad]] voorgekom. In Noord-Amerika is dit aangetref in [[Kanada]], [[Alaska]] en tussen [[Washington (deelstaat)|Washington]] en [[Maine]]. Tydens die Laat [[Pleistoseen]] is hulle in Noord-Amerika so ver suid as [[Nevada]] en [[Tennessee]] aangetref en in Europa tot by [[Spanje]].<ref name="walker" /><ref>{{cite journal |author=Sommer R. S. and Nadachowski A. |title=Glacial refugia of mammals in Europe: evidence from fossil records |journal=Mammal Rev |year=2006 |volume=36 |issue=4 |pages=251–265 |doi=10.1111/j.1365-2907.2006.00093.x}}</ref> Vandag het die rendier uit baie van die historiese streke verdwyn, veral in die suide, waar dit feitlik glad nie meer voorkom nie. Groot bevolkings word steeds in [[Noorweë]], [[Finland]], [[Siberië]], Groenland, Alaska en Kanada aangetref. Tropgroottes wissel van streek tot streek, maar baie bevolkings is deesdae klein en hul wintergebied is kleiner as wat dit was.<ref name=NOAA2013>Russell, D.E.; Gunn, A. (20 November 2013). "Migratory Tundra Rangifer". NOAA Arctic Research Program.</ref> Die grootste bevolking is in Taimir, Rusland; dit wissel tussen 400&nbsp;000 en 1&nbsp;000&nbsp;000. Die tweede grootste, in George River, Kanada, wissel tussen 28&nbsp;000 en 385&nbsp;000. === Vyande === [[Beeld:Reindeer-on-the-rocks.jpg|duimnael|Rendiere staan op die sneeu om weg te kom van bloedsuiende insekte.]] Verskeie roofdiere maak jag op rendiere. [[Steenarend]]e vang lammers en is die diere se grootste vyand in lamgebiede.<ref>Walker, Matt. (20 Oktober 2009) [http://news.bbc.co.uk/earth/hi/earth_news/newsid_8314000/8314558.stm Eagles filmed hunting reindeer]. BBC News. URL besoek op 16 September 2011.</ref> [[Veelvraat|Veelvrate]] sal lammers of lammende ooie vang, sowel as swak volwasse diere. [[Bruinbeer|Bruin-]] en [[Ysbeer|ysbere]] vang rendiere van alle ouderdomme, maar veral swakker diere omdat gesonde rendiere vinniger as bere kan hardloop. [[Wolf|Wolwe]] vang soms groot getalle, veral in die winter.<ref name=yout1>[https://www.youtube.com/watch?v=IbR6avc6_KI Why Finland’s reindeer are dying by the thousands], CNN, 22 Desember 2025</ref> [[Jakkals]]e, [[valk]]e en [[kraai]]e sal karkasse vreet. Bloedsuiende [[insek]]te, soos [[Jeukvlieg|jeukvlieë]] en [[muskiet]]e, is ’n pes in die somer en kan groot stres onder die diere veroorsaak wat kos- en lamgewoontes kan beïnvloed.<ref>{{cite web |url=http://www.learner.org/jnorth/tm/caribou/Predators.html |title=Caribou Foes: Natural Predators in the Wilderness |publisher=Learner.org |access-date=6 September 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180209190733/http://www.learner.org/jnorth/tm/caribou/Predators.html |archive-date=9 Februarie 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ’n Volwasse rendier kan sowat ’n liter bloed per week in die toendra verloor weens bloedsuiende insekte.<ref name="Hoare 2009 45"/> == Notas == {{Reflist|group=Notas}} == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == *{{Commons-kategorie inlyn|Rangifer tarandus}} {{Wikispecies-inlyn|Rangifer tarandus}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Reindeer|Engelse Wikipedia]] {{Taksonbalk}} {{Normdata}} [[Kategorie:Hertagtiges]] 1p2tjjtrtknr09ki7ggs31kaju8tllv 0 101503 2912117 2889636 2026-06-18T07:46:28Z Jcb 223 2912117 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas renjaer | name = Rubens Barrichello | image = Rubens Barrichello 2010 Malaysia.jpg | caption = Barrichello by die [[2010 Maleisiese Grand Prix]] | nationality = {{vlagikoon|Brasilië}} Brasilianer | birth_name = Rubens Gonçalves Barrichello | birth_date = {{Birth date and age|1972|05|23|df=y}} | birth_place = [[São Paulo]], [[Brasilië]] | Years = [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] tot [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] | Old Team = [[Jordan Grand Prix|Jordan]], Stewart, [[Scuderia Ferrari|Ferrari]], [[Honda Racing F1|Honda]], [[Mercedes-Benz|Brawn]], [[WilliamsF1|Williams]] | Races = 326 (322 begin) | Championships= 0 | Wins = 11 | Podiums = 68 | Points = 658 | Poles = 14 | Fastest laps = 17 | First race = [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|1993 Suid-Afrikaanse GP]] | First win = [[2000 Duitse Grand Prix]] | Last win = [[2009 Italiaanse Grand Prix]] | Last race = [[2011 Brasiliaanse Grand Prix]] | Last season = | Last position = }} '''Rubens Barrichello''' (gebore 23 Mei 1972 in [[São Paulo]]) is 'n [[Brasilië|Brasiliaanse]] renjaer wat van [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] tot [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] aan [[Formule Een]] Grands Prix-wedrenne deelgeneem het. Barrichello hou die rekord vir die vierde meeste wedrenne in Formule Een (322), na [[Fernando Alonso]] (425*), sir [[Lewis Hamilton]] (380*) en [[Kimi Räikkönen]] (349). Hy het vir [[Scuderia Ferrari]] gejaag van 2000-2005, met [[Michael Schumacher]] as sy spanmaat, en het groot sukses behaal insluitende kampioenskapsnaaswenner in [[2002 Formule Een-seisoen|2002]] en [[2004 Formule Een-seisoen|2004]]. Hy was ook derde in 2001 en 2009. Gedurende sy ses jaar by Ferrari het Barrichello vyf vervaardigerskampioenskaptitels saam met Schumacher verower, wat op sy beurt vyf bestuurderskampioenskaptitels namekaar gewen het tussen 2000 en 2004. Aan die einde van 2005 verlaat Barrichello Ferrari om 'n kontrak met [[Honda Racing F1|Honda]] te teken. Ná Schumacher se [[aftrede]] aan die einde van 2006 was Barrichello die mees ervare bestuurder op die rooster, en by die [[2008 Turkse Grand Prix]] het hy die mees ervare bestuurder in F1-geskiedenis geword. Hy was die eerste bestuurder om 300 Grands Prix-inskrywings met 300 wegspronge te bereik, in 2010. Hy was ook die voorsitter van die Vereniging van Grand Prix-renjaers in 2010. Barrichello het elf Formule Een Grands Prix gewen. == Vroeë lewe == Die vaderskant van sy familie kom van [[Veneto]], Italië (van die dorp Riese, in die [[Treviso (provinsie)|provinsie Treviso]]).<ref name="a">{{Cite web|url=http://www.teleresponde.com.br/rubens.htm|title=Entrevistado|archive-url=https://web.archive.org/web/20120206075605/http://www.teleresponde.com.br/rubens.htm|archive-date=6 February 2012|access-date=8 February 2016}} Interview: Rubens Barrichello (grandfather)</ref> Sy moederskant van die familie is van Portugese oorsprong. Beide sy vader en oupa word ook Rubens genoem,<ref name="a" /> en Barrichello deel sy vader se verjaarsdag: 23 Mei.<ref name="his">{{Cite web|url=http://www.barrichello.com.br/historia.php?l=2|title=My story, from ''Rubens Barrichello Official site''|archive-url=https://web.archive.org/web/20070406080921/http://www.barrichello.com.br/historia.php?l=2|archive-date=6 April 2007|access-date=2 June 2007}}</ref> Daarom staan Rubens Barrichello bekend as ''Rubinho'' ([[Portugees]] vir ''klein Rubens''), wat ook sy bynaam geword het. Barrichello het vyf knortjortitels in [[Brasilië]] gewen voordat hy na Europa vertrek het om in 1990 in die Formule Vauxhall Lotus-reeks te jaag. In sy eerste jaar het hy die kampioenskap gewen, 'n prestasie wat hy die volgende jaar in die Britse Formule 3-kampioenskap herhaal het deur [[David Coulthard]] te klop. Hy het in 1992 derde in die Formule 3000- kampioenskap geëindig en by die [[Jordan Grand Prix|Jordan Formule Een-span]] aangesluit vir die [[1993 Formule Een-seisoen]]. Gedurende hierdie tyd het Barrichello in [[Cambridge]], [[Cambridgeshire]], [[Verenigde Koninkryk]] gewoon.<ref name="his" /> == Formule Een-loopbaan == === Jordan (1993–1996) === [[Lêer:Rubens_Barrichello_-_Jordan_193_at_the_1993_British_Grand_Prix_(32873446423).jpg|links|duimnael| Barrichello jaag vir [[Jordan Grand Prix|Jordan]] tydens die [[1993 Britse Grand Prix]].]] In Barrichello se derde wedren, die [[1993 Europese Grand Prix]], het hy vanuit die 12de plek in baie nat toestande weggespring, maar was aan die einde van die eerste rondte reeds vierde. Hy was so hoog as tweede geplaas, nadat hy die Williams van [[Damon Hill]] en [[Alain Prost]] verbygesteek het voordat hy 'n brandstofdrukprobleem ondervind het. Sy Jordan se betroubaarheid in 1993 was swak, en hy het min wedrenne voltooi. Barrichello het gereeld beter presteer as sy ervare spanmaats, Ivan Capelli en [[Thierry Boutsen]]. In die [[1993 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] het hy amper sy eerste Grand Prix-punt (en die span se eerste daardie jaar) aangeteken, maar Michael Andretti het hom op die laaste rondte verbygesteek vir die sesde en laaste punteplek. Sy enigste punte van die seisoen was by die [[1993 Japannese Grand Prix|Japannese Grand Prix]] met 'n vyfde plek, voor sy nuwe spanmaat [[Eddie Irvine]]. Hierdie 2 punte plaas hom in die 18de plek op die ranglys. Barrichello het [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] met 'n vierde plek in [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] begin en 'n derde plek by die [[1994 Pasifiese Grand Prix]] in Aida, wat sy eerste podiumplek was. Hierdie resultate plaas Barrichello in die tweede plek op die bestuurdersranglys, agter [[Michael Schumacher]], wat die twee wedrenne gewen het. By die [[1994 San Marino Grand Prix|San Marino Grand Prix]] het hy egter 'n swaar ongeluk gemaak tydens Vrydag se oefening, toe hy teen die muur by die Variante Bassa gebots het en die motor omgeslaan het. Die ongeluk het hom bewusteloos gelaat en sy lewe bedreig, met sy tong wat sy lugweg blokkeer het.<ref>Benson, Andrew. [http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/3605579.stm A death that shocked the world]. BBC Sport. 21 April 2004.</ref> Barrichello het die werk op die baan van Sid Watkins geprys wat sy lewe gered het.<ref>AP. [https://www.espn.com/racing/story/_/id/8372798 "F1 medic Sid Walker dies at 84"]. ESPN Sports. 13 September 2012. Besoek op 8 Junie 2025</ref> Die rennaweek het 'n paar ernstige ongelukke beleef, waarvan twee noodlottig was: Roland Ratzenberger is tydens Saterdag se kwalifiseersessie dood toe hy in sy Simtek by die Villeneuve-draai gebots het, terwyl Barrichello se mentor, [[Ayrton Senna]], Sondag tydens die ren met sy [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] by Tamburello gebots het en ook gesterf het. Barrichello was diep geskok deur die sterftes. Later in die seisoen het hy die voorste wegspringplek by die [[1994 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] ingeneem en 'n paar rondtes by [[1994 Portugese Grand Prix|Estoril]] gelei. Sy voorste wegspringposisie by Spa-Francorchamps het die rekord opgestel vir die jongste jaer om destyds 'n voorste wegspringplek te verseker. Hy het die seisoen met 'n vierde plek in [[1994 Australiese Grand Prix|Adelaide]] afgesluit. Hy het die seisoen algeheel sesde in die Bestuurderskampioenskap met 19 punte afgesluit. Gedurende die 1995 seisoen het Barrichello 'n tweede plek in [[1995 Kanadese Grand Prix|Montreal]] behaal, maar die Jordan-motors was minder betroubaar as in 1994, hoofsaaklik omdat Jordan die fabriekskontrak vir die Peugeot-enjin van die [[McLaren]]span oorgeneem het. In drie wedrenne het hy sewe punte in die laaste rondte verloor — ’n hoëspoedbotsing met Mark Blundell by [[1995 Britse Grand Prix|Silverstone]], en meganiese foute by [[1995 Spaanse Grand Prix|Barcelona]] en in [[1995 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]]. Barrichello het die seisoen in die 11de plek afgesluit met 11 punte, een voor Irvine. Daar was hoë verwagtinge vir 1996. Die sigarethandelsmerk Benson & Hedges het groter borgskap na die span gebring. Barrichello was onder die voorlopers in [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]], die tweede wedren van die seisoen, voordat hy afgetol het nadat sy remme oorverhit het.<ref>Henry, Alan (red.) (1996) ''Autocourse'' Haymarket Publishing p. 110 {{ISBN|1-874557-91-8}}</ref> Soos die seisoen gevorder het, het Jordan egter minder mededingend geword. Barrichello se verhouding met spaneienaar Eddie Jordan het gedurende 1996 versuur, en aan die einde van die jaar, nadat hy gekoppel is aan sterk spanne, insluitend [[Benetton Formula-span|Benetton]] (die sitplek is later deur [[Gerhard Berger]] gevul weens die Oostenryker wat meer borgskap ingebring het), <ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.rubens-barrichello-on-being-pranked-by-senna-and-almost-signing-for-mclaren.YHBcPDs17cJyyUP68OcZO.html|title=F1 PODCAST: Rubens Barrichello on being pranked by Senna and almost signing for McLaren {{!}} Formula 1®|website=formula1.com|language=en|access-date=16 December 2019}}</ref> het hy vertrek na die nuutgestigte Stewart Grand Prix. Sy laaste seisoen by Jordan het 14 punte opgelewer. === Stewart (1997–1999) === [[Lêer:Stewart gp barrichello 1997.jpg|duimnael|links|260px|Barrichello by die [[1997 Kanadese Grand Prix]]]] Stewart se debuutseisoen in 1997 het gereelde betroubaarheidsprobleme opgelewer<ref>{{cite web|url=https://thejudge13.com/2016/02/25/f1-history-1997-stewart-ford-sf01-daring-to-dare/|title=#F1 History: 1997 STEWART-FORD SF01 – Daring to dare|publisher=The Judge 13|date=25 February 2016|access-date=8 May 2019}}</ref> en Barrichello kon slegs drie wedrenne voltooi. Die hoogtepunt was 'n tweede plek in Monaco, wat hom 13de op die punteleer geplaas het. Sy spanmaat Jan Magnussen het geen punte aangeteken nie. In dieselfde jaar is Barrichello op 24 Februarie met Silvana Giaffone getroud. Sy is 'n niggie van die Brasiliaanse Indy Car -bestuurder Felipe Giaffone en 'n niggie van die Stock Car Brasil- kampioene, Affonso Giaffone Filho en Zeca Giaffone. 1998 was nie veel beter vir Stewart nie, met twee vyfde plekke as die span se beste resultate. Ten spyte van die swak betroubaarheid van die motor, het Barrichello konsekwent sy spanmaat Magnussen geklop, wat daartoe gelei het dat laasgenoemde by die [[1998 Franse Grand Prix|Franse Grand Prix]] weggelaat is, en vervang is deur [[Jos Verstappen]], nog 'n spanmaat wat deur Barrichello geklop is. 1999 was 'n baie beter jaar vir die Stewart-span. Barrichello het derde gekwalifiseer by sy [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|tuiswedren in Brasilië]], waar hy [[Michael Schumacher]] se Ferrari geklop het, en selfs 'n paar rondtes gelei het totdat sy enjin naby 'Subida dos Boxes' opgeblaas het. Hy het ook die voorste wegspringplek in die nat kwalifiseringsessie in Frankryk behaal, en drie podiumplekke by die [[1999 San Marino Grand Prix|San Marino]], [[1999 Franse Grand Prix|Franse]] en [[1999 Europese Grand Prix|Europese]] Grands Prix behaal. Laasgenoemde wedren is deur sy spanmaat [[Johnny Herbert]] gewen. Ten spyte hiervan het Barrichello weer oor die algemeen sy spanmaat geklop. Gedurende die jaar het hy die aandag van Ferrari-baas Jean Todt getrek, en hy is vir die 2000-seisoen gekontrakteer. === Ferrari (2000–2005) === [[Lêer:Barrichello_2003.jpg|links|duimnael|290px|Barrichello in sy Ferrari tydens die [[2002 Verenigde State Grand Prix]]]] In 2000 het Barrichello sy eerste Grand Prix-oorwinning behaal by die [[2000 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix]] by [[Hockenheimring|Hockenheim]], toe hy en die span gekies het om op droëweerbande te bly toe dit op 'n deel van die baan gereën het.<ref>{{Cite web|url=https://formula1.ferrari.com/en/happened-today-07-30/|title=Rubens Barrichello's first win|date=30 July 2000|publisher=Formula One Ferrari|access-date=8 May 2019}}</ref> Hierdie riskante besluit het hom by die McLarens laat verbyglip (hulle het gekies om vir natweerbande by die kuipe aan te doen) om die wedren te wen, nadat hy van 18de af op die rooster weggespring het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/german-gp-barrichello-storms-to-first-career-victory/48758/|title=German GP Barrichello storms to first career victory|date=31 July 2000|publisher=Motorsport.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20190508124124/https://www.motorsport.com/f1/news/german-gp-barrichello-storms-to-first-career-victory/48758/|archive-date=8 May 2019|access-date=8 May 2019}}</ref> Dit was die langste wat enige bestuurder in Formule Een se geskiedenis destyds vir 'n eerste Grand Prix-oorwinning gewag het..<ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/formula-1/0/f1-drivers-longest-wait-first-grand-prix-race-win/rubens-barrichello/|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/formula-1/0/f1-drivers-longest-wait-first-grand-prix-race-win/rubens-barrichello/|archive-date=11 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=F1 drivers with longest wait for first Grand Prix win: Who took more races to reach the top than Valtteri Bottas?|newspaper=The Telegraph|date=1 May 2007|access-date=8 May 2019}}</ref> Barrichello het 'n bestendige debuutseisoen vir Ferrari gehad en die meeste wedrenne op die podium voltooi, maar is deur [[Michael Schumacher]], [[Mika Häkkinen]] en [[David Coulthard]] oortref. Barrichello het die seisoen vierde geëindig nadat hy Schumacher ondersteun het in sy stryd teen Häkkinen om die Bestuurderskampioenskap, en het [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] gehelp om die vervaardigerskampioenskap te wen. [[Lêer:Barrichello_(Ferrari)_qualifying_at_USGP_2005.jpg|duimnael| Barrichello kwalifiseer vir die [[2005 Verenigde State Grand Prix]]]] Barrichello het die 2001 seisoen in die derde plek afgesluit, met 'n totaal van 10 podiumplekke en 'n totaal van 56 kampioenskapspunte. Hy het amper 'n oorwinning in Monza behaal, maar dis verspeel deur die Ferrari-kuipespan wat swak gevaar het.<ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2001/sep/17/formulaone.formulaone20011|title=Montoya's first win mature but muted|date=17 September 2001|website=The Guardian|access-date=8 May 2019}}</ref> Hy het die seisoen sonder 'n oorwinning afgesluit, en weer eens het hy 'n belangrike ondersteunende rol vir Schumacher gespeel, hom gehelp om sy tweede bestuurderskampioenskap met Ferrari te wen en die span gehelp om die vervaardigerskampioenskap vir die derde agtereenvolgende jaar te wen. <ref>{{Cite web|url=https://autoweek.com/article/formula-one/rubens-barrichello-michael-schumacher-benefitted-team-orders-win-formula-one|title=RUBENS BARRICHELLO: MICHAEL SCHUMACHER BENEFITED FROM TEAM ORDERS TO WIN FORMULA ONE TITLES|date=20 March 2015|publisher=Autoweek.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Barrichello se sukses by Ferrari het in 2002 voortgeduur, toe hy vier wedrenne vir die span gewen het en 'n loopbaanbeste tweede plek in die Bestuurderskampioenskap behaal het, met 77 kampioenskapspunte. Die jaar is egter gekenmerk deur kontroversie toe Ferrari-spanbevele vereis het dat Barrichello die agtervolgende Schumacher moes toelaat om hom op die laaste pylvak van die [[2002 Oostenrykse Grand Prix|Oostenrykse Grand Prix]] verby te steek om die oorwinning te behaal.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/3027644/Formula-One-Ferrari-team-mate-hands-Schumacher-controversial-victory.html|title=Formula One: Ferrari team-mate hands Schumacher controversial victory|date=12 May 2002|website=The Telegraph|url-access=subscription|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/motorsport/formulaone/3027644/Formula-One-Ferrari-team-mate-hands-Schumacher-controversial-victory.html|archive-date=11 January 2022|access-date=8 May 2019}}</ref> Schumacher het podiumplekke met Barrichello tydens die podiumseremonie omgeruil en Barrichello die wennerstrofee gegee.<ref>{{Cite web|url=http://www.fia.com/mediacentre/Press_Releases/The_FIA/2002/260602-01.html|title=Official FIA Press Release – The 2002 Austrian Grand Prix|date=26 June 2002|publisher=fia.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20061017081855/http://www.fia.com/mediacentre/Press_Releases/The_FIA/2002/260602-01.html|archive-date=17 October 2006|access-date=26 October 2006}}</ref> Die jaers is beboet vir die ontwrigting van die podiumprotokol en Ferrari se blatante spanbevele het daartoe gelei dat die FIA spanbevele vanaf 2003 verbied het.<ref>{{Cite web|url=http://edition.cnn.com/2002/WORLD/europe/05/13/austria.ferrari/index.html|title=F1 summons Schumacher, Barrichello|date=13 May 2002|publisher=CNN|access-date=8 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/sport/2002/may/13/formulaone.formulaone20021|title=FIA summon Ferrari to explain themselves|date=13 May 2002|website=The Guardian|access-date=8 May 2019}}</ref> [[Lêer:2002_Austrian_GP.jpg|regs|duimnael|260px|Barrichello se nommer 2-status by Ferrari is duidelik gemaak nadat hy [[Michael Schumacher]] laat verbysteek het om die [[2002 Oostenrykse Grand Prix]] te wen.]] Barrichello het die [[2003 Formule Een-seisoen|2003-seisoen]] in die vierde plek afgesluit, met 65 punte, insluitend oorwinnings by [[2003 Britse Grand Prix|Silverstone]] en [[2003 Japannese Grand Prix|Suzuka]], en het weer 'n deurslaggewende rol gespeel om Schumacher en Ferrari te help om die bestuurders- en vervaardigerskampioenskappe te wen. In die [[2004 Formule Een-seisoen|2004-seisoen]] het Barrichello in slegs sewe van die eerste dertien wedrenne tweede agter Schumacher geëindig, maar hy het beide die [[2004 Italiaanse Grand Prix]] en die [[2004 Chinese Grand Prix]] gewen om die tweede plek in die kampioenskap in te neem, en die jaar met 114 punte en 14 podiumplekke afgesluit. Alhoewel Barrichello goeie renmotors gehad het gedurende sy Ferrari-era, was sy beste resultaat by sy tuiswedren slegs 'n derde plek in [[2004 Brasiliaanse Grand Prix|2004]]. Hy kon nie daarin slaag om elf van die negentien [[Brasiliaanse Grand Prix|Brasiliaanse Grands Prix]] waaraan hy deelgeneem het, te voltooi nie. In die [[2005 Formule Een-seisoen|2005-seisoen]] het Ferrari nie die pas van vorige jare gehad nie as gevolg van die verandering van bandreëls.<ref name="telegraph053">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2366844/Ferrari-and-BAR-leave-their-dismal-2005-in-rear-mirror.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/2366844/Ferrari-and-BAR-leave-their-dismal-2005-in-rear-mirror.html|archive-date=11 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Ferrari and BAR leave their dismal 2005 in rear mirror|author=Kevin Garside|date=18 October 2005|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=4 September 2011}}</ref> Ferrari het [[Bridgestone|Bridgestone-]]<nowiki/>bande gebruik, wat minder effektief was as dié van hul mededingers op [[Michelin|Michelins]].<ref name="telegraph052">{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/2366844/Ferrari-and-BAR-leave-their-dismal-2005-in-rear-mirror.html|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/sport/2366844/Ferrari-and-BAR-leave-their-dismal-2005-in-rear-mirror.html|archive-date=11 January 2022|url-access=subscription|url-status=live|title=Ferrari and BAR leave their dismal 2005 in rear mirror|author=Kevin Garside|date=18 October 2005|work=[[The Daily Telegraph]]|access-date=4 September 2011}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/sport/motor-racing/schumacher-in-limbo-as-wheels-drop-off-ferrari-490134.html|title=Schumacher in limbo as wheels drop off Ferrari|author=David Tremayne|work=[[The Independent]]|date=10 May 2005|access-date=4 September 2011}}</ref> Barrichello se beste resultate hierdie seisoen was twee tweede plekke in [[2005 Australiese Grand Prix|Melbourne]] en toe by die [[2005 Verenigde State Grand Prix|Verenigde State Grand Prix]] in [[Indianapolis Motor Speedway|Indianapolis]], toe al die Michelin-renmotors ná die formasierondte onttrek het, met slegs ses motors wat in die wedren oorgebly het.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/the-blame-game-2005-united-states-gp-at-indianapolis/611836/|title=The blame game – 2005 United States GP at Indianapolis|date=19 June 2005|publisher=Motorsport|access-date=8 May 2019}}</ref> Hy het die seisoen in die agtste plek in die bestuurdersranglys afgesluit met 38 punte, sy swakste seisoen met Ferrari. In 'n onderhoud met [[Felipe Massa]] in Augustus 2022, het Massa gesê dat Barrichello 'n kontrak met Ferrari gehad het tot in 2006, waarna hy vir die [[2007 Formule Een-seisoen|2007-seisoen]] deur [[Kimi Räikkönen]] vervang sou word. Maar vroeg in 2005 het [[Honda Racing F1|Honda]] hom genader om vir hulle te ry, en ontevrede met die behandeling wat Ferrari hom gegee het, het hulle besluit om die span te vra om sy kontrak in 2005 te beëindig. Hy is dus deur Massa vir die [[2006 Formule Een-seisoen|2006-seisoen vervang.]] <ref>{{Verwysing|title=FELIPE MASSA - Flow #94 🤝 @Flow Sport Club|date=17 August 2022|url=https://www.youtube.com/watch?v=m3lq537XXAo|language=en|access-date=2022-08-18}}</ref> === Honda (2006–2008) === [[Lêer:Rubens_Barrichello_Canada_2006.jpg|links|duimnael|282x282px| Barrichello by die [[2006 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix van 2006]]]] In Augustus 2005 is aangekondig dat hy Ferrari aan die einde van die jaar sou verlaat om by [[Honda Racing F1|Honda]] aan te sluit.<ref>{{cite news|title=BAR Confirm Barrichello for 2006|publisher=Autosport|url=https://www.autosport.com/f1/news/bar-confirm-barrichello-for-2006-5327718/5327718/|date=16 August 2005|access-date=3 November 2021}}</ref> Barrichello se gelukkige nommer is "11", die nommer wat hy op sy kart gehad het toe hy sy eerste wedren gewen het. In 2006 het sy nuwe spanmaat [[Jenson Button]] aan Barrichello die nommer vir sy motor uit welwillendheid gegee. Barrichello is aanvanklik deur Button oortref en het beweer dat die motor nie by sy bestuurstyl pas nie, veral nie tydens remming nie. Na wysigings aan die motor was hy meer mededingend gewees. In [[2006 Monaco Grand Prix|Monaco]] het hy amper sy eerste podiumplek saam met die span behaal, maar toe is hy 'n deurrystraf opgele vir 'n spoedoortreding in die kuipelaan en het hy vierde geëindig. Alhoewel hy 'n podiumplek verloor het, was dit die beste resultaat by die Monaco Grand Prix vir Honda (as span) of enige Japannese span. Met die doel om liefdadigheidsfondse vir die Brasiliaanse kinders in te samel, het Barrichello vir die wedren helmkleure uitgeruil met Tony Kanaan, 'n Brasiliaanse Indy Car- bestuurder en een van sy beste vriende; en in dieselfde naweek het Kanaan in die 2006 Indianapolis 500- wedren gejaag met Barrichello se helmkleur. Barrichello het derde gekwalifiseer vir die [[2006 Chinese Grand Prix|Chinese Grand Prix]], voor Schumacher en Räikkönen. Hy het die seisoen sewende in die bestuurdersranglys afgesluit met 30 punte, 26 agter Button. [[Lêer:Rubens_Barrichello_2007_Britain_2.jpg|regs|duimnael|220x220px| Barrichello ry vir Honda tydens die [[2007 Britse Grand Prix]]]] Barrichello het geen punte gedurende die [[2007 Formule Een-seisoen|2007-seisoen]] aangeteken nie ('n ongekende feit in sy loopbaan), as gevolg van die Honda RA107 se gebrek aan spoed. Ten spyte daarvan dat hy slegs twee keer uitgeval het, was 'n negende plek in die [[2007 Britse Grand Prix|Britse Grand Prix]] sy beste resultaat van die seisoen en hy het slegs een keer in die top 10 gekwalifiseer. Ten spyte hiervan het Honda op 19 Julie 2007 bevestig dat Barrichello vir die [[2008 Formule Een-seisoen|2008-seisoen]] as 'n renjaer by die span sou aanbly.<ref>{{cite news|title=Honda keep Button & Barrichello|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/motorsport/formula_one/6906943.stm|date=19 July 2007|access-date=20 July 2007}}</ref> Dit het hom die geleentheid gegee om aan die vyf wedrenne deel te neem wat hy nodig gehad het om [[Riccardo Patrese]] se rekord te breek vir die bestuurder wat in die meeste Grands Prix-wedrenne weggespring het, 'n rekord wat vir 14 jaar gestaan het. In die eerste wedren van die 2008-seisoen het Barrichello tiende gekwalifiseer, voor Button. Hy het sesde geëindig, maar is gediskwalifiseer omdat hy 'n rooi lig by die kuipeuitgang geïgnoreer het. Hy het ook 'n stop-en-ry-straf tydens die wedren ontvang omdat hy die kuipe binnegegaan het terwyl dit tydens 'n veiligheidsmotorperiode gesluit was. In [[2008 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] het ratkasprobleme sy prestasie belemmer en hy het 13de geëindig. In [[2008 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het hy weer buite die punte geëindig. Die [[2008 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] was Barrichello se 257ste Grand Prix, wat Patrese se rekord van 256 Grand Prix-wedrenne verbeter het en hy die mees ervare jaer in F1-geskiedenis geword het. Die spesifieke Grand Prix waar hy hierdie rekord gebreek het, is betwis, aangesien hy tegnies nie sommige wedrenne, soos die [[2002 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix van 2002]], begin het nie, maar Barrichello en Honda het Turkye gekies as die plek van die amptelike vieringe.<ref>{{cite news|title=Barrichello chooses Turkey for record|work=Autosport|url=http://www.autosport.com/news/grapevine.php/id/66759|date=21 April 2008|access-date=23 April 2008}}</ref> [[Lêer:Rubens_Barrichello_2008_Monaco.jpg|links|duimnael|250x250px| Barrichello ry vir Honda tydens die [[2008 Monaco Grand Prix]]]] In [[2008 Monaco Grand Prix|Monaco]] het hy sy eerste punte sedert 2006 aangeteken en in [[2008 Kanadese Grand Prix|Kanada]] het hy agtereenvolgende punte aangeteken en 7de geëindig nadat hy in die 9de posisie weggespring het. Hy het in sommige rondtes voorgeloop as gevolg van die ontplooiing van die veiligheidsmotor, maar teen die einde van die wedren teruggeval in die orde. By [[2008 Franse Grand Prix|Magny-Cours]] in Frankryk het Barrichello nie sy vertoning van die vorige twee wedrenne herhaal nie en in die 17de plek gekwalifiseer. Na 'n ratkasverandering het hy tot 20ste geval. In die wedren het hy 14de geëindig. By [[2008 Britse Grand Prix|Silverstone]], wat hy as sy tweede tuiste beskou, het hy 16de gekwalifiseer en Button verbygesteek. Met swaar reën op die wedrendag, deur goeie gebruik van 'n uiters nat bande, het hy 3de geëindig en sy eerste podiumplek sedert 2005 behaal. In [[2008 Duitse Grand Prix|Duitsland]] het 'n botsing met [[David Coulthard]] egter sy hoop op punte beëindig. In [[2008 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] is hy deur die leier oorgeslaan en het hy dieselfde vertoning in [[2008 Europese Grand Prix|Valencia]] herhaal. In [[2008 Belgiese Grand Prix|België]] het hy 16de gekwalifiseer, maar moes weens 'n ratkasfout onttrek. Op 'n nat [[2008 Italiaanse Grand Prix|Monza]] was hy tweede vinnigste in Vrydag se oefening en het hy vanaf 16de op die rooster weggespring. Hy het daarin geslaag om tot 9de te vorder, maar as gevolg van die gebruik van die verkeerde tipe bande in sy tweede kuipestop het hy 17de geëindig. By die heel eerste nagren in [[2008 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] was hy in 'n goeie posisie om punte aan te teken nadat hy die kuipe binnegegaan het net voordat die kuipelaan vir die veiligheidsmotor-periode gesluit het, maar kort daarna het sy enjin onklaar geraak en hy moes onttrek. In [[2008 Japannese Grand Prix|Japan]] het hy vanaf 17de op die wegspringrooster begin, maar het daarin geslaag om teen die einde van die wedren tot 13de te vorder. In [[2008 Chinese Grand Prix|China]] het hy daarin geslaag om vir die eerste keer in tien wedrenne tot K2 te vorder, en sou 14de weggespring het. Maar nadat Mark Webber sy tienplek-straf vir 'n enjinverandering bygevoeg is, is hy na die 13de plek opgeskuif. Op die wedrendag het hy 'n goeie begin gehad en vroeg in die wedren tot 10de opgeskuif en 'n sterk middelposisie deur die hele wedren beklee en 11de geëindig, vyf plekke voor Button, wat die hele naweek gesukkel het. Op 5 Desember 2008 het Honda aangekondig dat hulle F1 verlaat weens die ekonomiese krisis. Dit het gelei tot maande van onsekerheid oor of 'n koper gevind kon word, en of hulle Barrichello as renjaer sou behou. === Brawn GP (2009) === [[Lêer:Rubens_Barrichello_2009_China.jpg|regs|duimnael|280px|Barrichello by die [[2009 Chinese Grand Prix]]]] Slegs 'n paar weke voor die seisoenopening in [[2009 Australiese Grand Prix|Melbourne]] het spanbestuurder Ross Brawn die Honda-span gekoop, dit hernoem na Brawn GP en die bedreiging van moontlike sluiting afgeweer.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Barrichello was die onderwerp van volgehoue gerugte dat hy sy sitplek aan die jong [[Bruno Senna]], neef van sy vriend en mentor [[Ayrton Senna]], sou verloor.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> Uiteindelik het Brawn in 2009 verkies om Barrichello as spanmaat vir [[Jenson Button]] te behou. By [[Barcelona-Catalunya-renbaan|Barcelona]] tydens die laaste voorseisoentoets het beide Barrichello en Button die kuipe verras met uiters mededingende rondtetye, ander jaers met soveel as twee sekondes oortref, en die prestasie wat die span in die vroeë wedrenne sou toon, voorspel. In Melbourne het Barrichello die rondtetye in die eerste twee elemente van kwalifisering gelei, maar tweede op die rooster agter spanmaat Button gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Ten spyte van 'n swak wegspring wat veroorsaak is deur sy enjin wat in anti-stol-modus gegly het, het hy goed herstel en slegs 'n paar plekke aan die begin verloor. Hy het egter skade aan die voorvlerk en agterste diffuser in die eerste draai-voorval opgedoen toe hy van agter deur [[Heikki Kovalainen]] in sy [[McLaren]] gestamp is, wat hom [[Mark Webber]] in die [[Red Bull Racing|Red Bull]] laat tref het, wat Webber se motor sowel as sy hoop op 'n goeie einde verongeluk het. Ten spyte hiervan het Barrichello uiteindelik die wedren in die tweede plek voltooi nadat [[Sebastian Vettel]] en [[Robert Kubica]] met net twee rondtes oor gebots het.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> Hy het agtste in [[2009 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] begin nadat hy 'n roosterstraf gekry het vir 'n ratkasverandering en die wedren in die vyfde plek voltooi nadat die wedren by [[Sepang Internasionale Renbaan|Sepang]] weens swaar reën gestaak is.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/brawn-gp-barcelona-test-notes-2009-03-11/320689/|title=Brawn GP Barcelona test notes 2009-03-11|publisher=Motorsport.com|access-date=21 May 2009}}{{Dooie skakel}}</ref> [[Lêer:Rubens_Barrichello_2009_Turkey.jpg|links|duimnael|260px|Barrichello by die [[2009 Turkse Grand Prix]]]] In [[2009 Chinese Grand Prix|Shanghai]] het Barrichello Button in die kwalifisering oortref, maar met sy motor se remme gesukkel toe een gefaal het, en hy in die vierde plek geëindig het. Hy het egter die vinnigste rondte van die wedren aangeteken.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> In [[2009 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het sy voorvlerkversteller tydens sy kwalifiseringslopie gefaal, wat sy aggressiewe 3-kuipestop-renstrategie in die gedrang gebring het, en hy dus slegs die vyfde plek behaal het.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> Hy het derde op die rooster vir die [[2009 Spaanse Grand Prix|Spaanse Grand Prix]] gekwalifiseer,<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/brawn-gp-barcelona-test-notes-2009-03-11/320689/|title=Brawn GP Barcelona test notes 2009-03-11|publisher=Motorsport.com|access-date=21 May 2009}}{{Dooie skakel}}</ref> maar het Button en die tweede geplaasde Vettel op die eerste pylvak ingehaal om die wedren reeds in die eerste draai te lei. Hy kon nie sy driestop-strategie benut nie as gevolg van 'n gebrek aan spoed wat veroorsaak is deur massiewe onderstuur op sy derde stel bande in sy derde lopie, en het agter Button geëindig, wat tydens die wedren na 'n tweestop-strategie oorgeskakel het. By [[2009 Monaco Grand Prix|Monaco]] is Barrichello laat deur Button en [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] se [[Kimi Räikkönen]] vir die voorste wegspringplek geklop. Met 'n goeie wegspring het hy egter die Fin in Sainte Devote verbygesteek. Barrichello se supersagte bande het nie so goed soos Button s'n in die eerste lopie gehou nie en hy het vroeër as beplan in die kuipe gestop, en Button het 'n beduidende voorsprong geneem. Die top drie het onveranderd gebly vir die duur van die wedren, behalwe vir 'n paar skommelings tydens die kuipestopvensters. Aan die einde van rondte 47 het Barrichello die jaer geword wat die meeste rondtes in Formule Een-geskiedenis voltooi het, en Michael Schumacher se totaal van 13 909 rondtes oortref.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/brawn-gp-barcelona-test-notes-2009-03-11/320689/|title=Brawn GP Barcelona test notes 2009-03-11|publisher=Motorsport.com|access-date=21 May 2009}}{{Dooie skakel}}</ref> In [[2009 Turkse Grand Prix|Turkye]] het hy weer ratkasprobleme gehad en vir die eerste keer in die seisoen onttrek,<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> wat Button sy puntevoordeel laat vergroot het, terwyl Barrichello in [[2009 Britse Grand Prix|Brittanje]] tweede agter Vettel gekwalifiseer het, voordat hy Button vir die eerste keer in 2009 geklop het op pad na die derde plek.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> [[Lêer:Rubens_Barrichello_2009_Germany.jpg|regs|duimnael|270x270px|Barrichello tydens die [[2009 Duitse Grand Prix|Duitse Grand Prix van 2009]]]] In [[2009 Duitse Grand Prix|Duitsland]] het Barrichello die voortou by die eerste draai geneem, maar na sy eerste stop het hy agter [[Felipe Massa]] uitgekom wat hom opgehou het. 'n Brandstofprobleem tydens sy tweede stop het beteken dat hy die wedren in die sesde plek voltooi het, 'n plek agter spanmaat [[Jenson Button]]. Na die wedren het hy Brawn GP in die openbaar blameer en gesê: "Dit was 'n goeie vertoning van die span oor hoe om 'n wedren te verloor" en "Hulle het my die wedren laat verloor".<ref name="blah">{{Cite news|accessdate=13 August 2010}}</ref> Spanhoof Ross Brawn het oor die voorval gesê: "Hy het die 11de vinnigste tyd van die wedren aangeteken. Jy kan nie 'n wedren met daardie spoed wen nie". Hy het egter geweier om Barrichello vir sy uitbarsting te kritiseer.<ref name="blah" /> Barrichello het sedertdien erken dat hy oorreageer het, en hy sou nie gewen het nie, aangesien die Red Bull-motors 'n halwe sekonde per rondte vinniger as hy was.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> In [[2009 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]] het die Brawn-motors gesukkel en spoed verloor weens probleme met hul bande en aërodinamika. Barrichello het tiende geëindig, sy eerste keer punteloos in 2009, en drie plekke agter Button.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> In [[2009 Europese Grand Prix|Valencia]] het Barrichello sy tiende Grand Prix-oorwinning behaal, sy eerste in vyf jaar en die honderdste oorwinning deur 'n Brasiliaanse jaer in Formule Een, wat hom na tweede in die Kampioenskap laat vorder het.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> Hy het hulde gebring aan sy beseerde landgenoot [[Felipe Massa]] met 'n gedenkstrook bo-op sy valhelm.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/brawn-gp-barcelona-test-notes-2009-03-11/320689/|title=Brawn GP Barcelona test notes 2009-03-11|publisher=Motorsport.com|access-date=21 May 2009}}{{Dooie skakel}}</ref> [[Lêer:Rubens_Barrichello_2009_Italy_2.jpg|links|duimnael|270x270px|Barrichello het sy tweede Grand Prix van die seisoen in [[2009 Italiaanse Grand Prix|Monza]] gewen.]] By [[2009 Belgiese Grand Prix|Spa]] het Barrichello vierde gekwalifiseer, maar vir die derde keer in 2009 aan anti-stol gely en het homself laaste bevind, maar die eerste rondte-ongeluk gemis wat vier jaers, insluitend spanmaat Button, uitgeskakel het. Terwyl die veiligheidsmotor uit was, het hy in die kuipe geduik en van strategie verander wat hom in staat gestel het om terug te klim na sewende. Gedurende die laaste drie rondtes het die motor 'n enjinolielek opgedoen, maar het steeds daarin geslaag om die ren te voltooi voordat sy motor na die wedren in die kuipebaan aan die brand geslaan het. By [[2009 Italiaanse Grand Prix|Monza]] het hy vyfde gekwalifiseer, ten spyte daarvan dat hy meer brandstof saamgedra het om 'n ander strategie met slegs een stop te probeer. Nadat hy Kovalainen by die wegspring verbygesteek het, het Barrichello daarin geslaag om nie te veel tyd te verloor nie, aangesien hy die voordeel van net een stop teen Hamilton, Räikkönen en Sutil se twee-stop-strategie gehad het. Teen Hamilton se tweede kuipestop was Button en Barrichello eerste en tweede. Hamilton het probeer om Button onder druk te plaas deur sy motor te forseer, maar in die laaste rondte het hy gebots, wat die derde plek aan Räikkönen en die vierde plek aan Sutil besorg het. Barrichello het die 11de wedren in sy Formule Een-loopbaan gewen en meer punte as Button versamel in hul stryd om die wêreldtitel. <ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> In [[2009 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] moes Barrichello sy ratkas verander en het 'n vyfplek-roosterstraf gekry.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Tydens kwalifisering het hy met sy motor gebots terwyl hy in die vyfde plek was. As gevolg van [[Nick Heidfeld]] wat van die kuipebaan af weggespring het, sou Barrichello negende wegspring en sesde eindig, terwyl Button vyfde geëindig het. <ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> In [[2009 Japannese Grand Prix|Japan]] het hy oorspronklik vyfde gekwalifiseer, maar het 'n vyfplek-roosterstraf gekry omdat hy nie sy spoed verminder het tydens 'n geel vlag-situasie naby die einde van K2 toe [[Sébastien Buemi]] gebots het nie.<ref>{{Cite web|url=https://www.motorsport.com/f1/news/brawn-gp-barcelona-test-notes-2009-03-11/320689/|title=Brawn GP Barcelona test notes 2009-03-11|publisher=Motorsport.com|access-date=21 May 2009}}{{Dooie skakel}}</ref> Hy was op koers om vyfde te eindig met Button agter hom, wat genoeg sou gewees het vir Brawn GP om die Vervaardigerskampioenskap te beklink, maar 'n veiligheidsmotorperiode in die laaste strekke van die wedren weens Jaime Alguersuari se ongeluk het beteken dat [[Nico Rosberg]] en Heidfeld voor kon bly en brandstof kon spaar, wat Barrichello na sewende laat val het. <ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Met Button wat agtste geëindig het, het Barrichello die punte-agterstand tot veertien verminder en Brawn amper buite bereik van die Vervaardigerstitel geplaas. In [[2009 Brasiliaanse Grand Prix|Brasilië]] het Barrichello die voorste wegspringplek in 'n reëndeurdrenkte kwalifiserende sessie aangeteken, met titelmededingers Button en Vettel agter in die wedren, onderskeidelik veertiende en sestiende.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> 'n Pap band het Barrichello 'n kans gekos om die titelpoging na die laaste wedren te neem, aangesien hy nie 'n groot genoeg voorsprong bo Button kon behaal nie. Button het vyfde geëindig om as kampioen gekroon te word. In [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] het hy vierde gekwalifiseer en vierde geëindig. Met Vettel wat die wedren gewen het, het hy die tweede plek op die punteleer verseker, met Barrichello wat derde in die kampioenskap geëindig het met 77 punte.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> === Williams (2010–2011) === [[Lêer:Rubens_Barrichello_2010_Malaysia_3rd_Free_Practice.jpg|regs|duimnael|270px|Barrichello jaag vir [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] tydens die [[2010 Maleisiese Grand Prix]]]] In 2010 het McLaren Barrichello 'n kontrak aangebied. Hy het dit egter nie aanvaar nie, omdat hy reeds 'n kontrak met Williams geteken het en nie sy belofte aan daardie span wou breek nie. Die McLaren-renplek is uiteindelik gevul deur Barrichello se 2009-spanmaat, Jenson Button.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.formula1.com/en/latest/article.rubens-barrichello-on-being-pranked-by-senna-and-almost-signing-for-mclaren.YHBcPDs17cJyyUP68OcZO.html|title=F1 PODCAST: Rubens Barrichello on being pranked by Senna and almost signing for McLaren {{!}} Formula 1®|website=formula1.com|language=en|access-date=16 December 2019}}</ref> Op 2 November 2009 het [[Williams Grand Prix Engineering|Williams]] Barrichello en [[Nico Hülkenberg]] as hul amptelike renjaers vir die 2010 seisoen bevestig.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Dit het beteken dat Barrichello vir ten minste nog 'n seisoen aan Formule Een sou deelneem en die eerste jaer in Formule Een-geskiedenis sou word wat aan meer as driehonderd Grands Prix deelgeneem het.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> In voorseisoen-toetse het Barrichello een keer bo-aan die tydlyste geëindig, weens reën. In sommige sessies is hy deur sy nuweling-spanmaat Hülkenberg oortref. Williams was die tweede span in terme van kilometers afgelê en het 'n mate van betroubaarheid getoon, maar was van pas af teen die voorlopers Red Bull, Ferrari en McLaren. Tydens die eerste wedren van die seisoen in [[2010 Bahreinse Grand Prix|Bahrein]] het Barrichello elfde op die rooster gekwalifiseer en tiende in die wedren geëindig. In [[2010 Australiese Grand Prix|Australië]] het hy agtste geëindig, wat hom tot binne twee punte van Senna se merk geskuif het. Hy het gestol op die rooster in [[2010 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] weens 'n oorverhitte koppelaar, maar het tot twaalfde plek by die eindstreep herstel. In [[2010 Chinese Grand Prix|China]] het hy weer twaalfde geëindig. In [[2010 Spaanse Grand Prix|Spanje]] het hy voordeel getrek uit [[Lewis Hamilton]] se laat ongeluk om twee punte aan te teken en negende te eindig, ten spyte daarvan dat hy agtiende op die rooster weggespring het en Senna se rekord geëwenaar het. In [[2010 Monaco Grand Prix|Monaco]] het Barrichello negende gekwalifiseer en deur die eerste draai tot sesde posisie opgeskuif. Later het hy 'n gebreekte vering opgedoen wat veroorsaak is deur 'n los dreindeksel en hy het 'n hewige ongeluk gehad.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Nadat hy gebots het, het hy die motor se stuurwiel uitgegooi terwyl hy in die middel van 'n 120&nbsp;mph-draai gesit het met sy motor aan die brand. Die stuurwiel het toe onder Karun Chandhok se Hispania beland. By die [[2010 Turkse Grand Prix|Turkse Grand Prix]] het Barrichello vyftiende gekwalifiseer. As gevolg van 'n oorverhitte koppelaar aan die begin, het hy tot die twintigste plek teruggeval. 'n Stadige kuipestop het dinge vererger en hy het in die veertiende plek geëindig. Dit was soortgelyk by die [[2010 Kanadese Grand Prix|Kanadese Grand Prix]], toe Barrichello weer in die veertiende posisie geëindig het. Hy het elfde gekwalifiseer en K3 net-net gemis, maar sy teenstolstelsel het aan die begin van die wedren ingeskop. Nadat hy goed herstel het, het hy later met Jaime Alguersuari gebots toe Alguersuari te laat oorgekom het om sy lyn te dek, en die skade het Barrichello se linker remlugweg geblokkeer. In [[2010 Europese Grand Prix|Valencia]] het die Williams-span groot opgraderings aangebring en hul weergawe van die F-kanaal gebruik. Barrichello het negende gekwalifiseer met dieselfde tyd as sy spanmaat Hülkenberg. Hy was sewende toe die veiligheidsmotor aan die einde van rondte nege ontplooi is en direk in die kuipe ingetrek is. Toe die veiligheidsmotor in die kuipe ingegaan het, kon hy Kubica afweer om vierde te eindig, sy hoogste klaarmaak van die seisoen. Na die wedren is nege motors ondersoek vir spoedoortredings onder die veiligheidsmotor en is later 'n straf van vyf sekondes gegee. Dit het geen verskil aan Barrichello se plek gemaak nie, en hy het die hoogste puntetelling vir Brasiliaanse renjaers in Formule Een-geskiedenis geword, wat [[Ayrton Senna]] se loopbaantelling van 614 punte oortref het. Hy het verdere punte by sy totaal gevoeg met 'n vyfde plek by [[2010 Britse Grand Prix|Silverstone]], 'n twaalfde plek by [[2010 Duitse Grand Prix|Hockenheim]] en tiende in [[2010 Hongaarse Grand Prix|Hongarye]]. [[Lêer:Rubens_Barrichello_2011_Malaysia_FP1.jpg|regs|duimnael|259x259px|Barrichello tydens die [[2011 Maleisiese Grand Prix]].]] Barrichello het sy 300ste Grand Prix by die [[2010 Belgiese Grand Prix|Belgiese Grand Prix]] gevier, maar het in nat toestande onttrek nadat hy in die eerste rondte met [[Fernando Alonso]] se Ferrari gebots het. Voor die wedren is hy verkies as voorsitter van die Grand Prix-bestuurdersvereniging om die uitgaande [[Nick Heidfeld]] te vervang.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> By [[2010 Italiaanse Grand Prix|Monza]] het Barrichello in die tiende plek gekwalifiseer en 'n redelik stil lopie in die wedren gehad om op dieselfde plek te eindig en het nog 'n punt aangeteken. In [[2010 Singapoerse Grand Prix|Singapoer]] het die FW32 'n nuwe voorvlerk gehad,<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> en Barrichello het dit goed benut om die sesde vinnigste tyd in kwalifisering op te stel, hoewel Williams se tegniese direkteur, Sam Michael, gereken het die motor was vinnig genoeg om 'n paar plekke hoër te wees. In die wedren, ten spyte daarvan dat hy met die wegspring plekke aan [[Robert Kubica]] en [[Nico Rosberg]] verloor het, het Barrichello 'n stewige lopie tot sesde by die eindpunt gehad. In [[2010 Japannese Grand Prix|Japan]] het hy in die sewende plek gekwalifiseer en sterk gejaag voordat hy tot negende teruggeval het toe hy deur die twee [[Sauber Motorsport|Saubers]] teen die einde van die wedren verbygesteek is. In [[2010 Koreaanse Grand Prix|Korea]] het Barrichello tiende gekwalifiseer, ten spyte daarvan dat hy deur [[Michael Schumacher]] geblokkeer is. In 'n nat wedren het hy swaar bandslytasie op die tussen-in bande waarop hy gery het opgedoen, en in die laaste stadiums van die wedren is hy verbygesteek deur [[Robert Kubica]] en [[Vitantonio Liuzzi]], wat hom tot sewende plek by die eindstreep laat val het. By [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|Interlagos]] het hy 'n sterk sesde plek in wisselende toestande gekwalifiseer met spanmaat Hülkenberg wat van die voorste wegspringplek af weggespring het. Na 'n vertraagde kuipestop het sy tradisionele slegte geluk op tuisbodem teruggekeer toe hy 'n pap band opgedoen het nadat hy kortliks met Jaime Alguersuari gebots het, wat hom enige kans gekos het om punte aan te teken. In [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|Aboe Dhabi]] het hy weer sterk in die sewende plek gekwalifiseer en daardie plek kort na die wegspring behou. Toe die veiligheidsmotor egter ontplooi is na [[Michael Schumacher]] en [[Vitantonio Liuzzi]] se ongeluk, het baie jaers soos [[Robert Kubica]], [[Vitaly Petrov]] en [[Nico Rosberg]] hieruit voordeel getrek deur vroeg in die kuipe in te trek. Dit het 'n negatiewe uitwerking op Barrichello gehad, aangesien hulle nie weer 'n kuipestop hoef te gemaak het nie, en Barrichello het buite die punte geëindig. Op 15 November 2010 het Williams Barrichello as een van die span se bestuurders vir die 2011 seisoen bevestig.<ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> Sy spanmaat in 2011 was [[Pastor Maldonado]]. In [[2011 Australiese Grand Prix|Australië]] het Barrichello uitgeval weens 'n ratkasprobleem. Hy moes weer in [[2011 Maleisiese Grand Prix|Maleisië]] onttrek weens lekkende hidroulika. Hy het in die volgende drie wedrenne sonder enige punte geëindig voor twee negende plekke in [[2011 Monaco Grand Prix|Monaco]] en [[2011 Kanadese Grand Prix|Kanada]]. Hy het twaalfde in [[2011 Europese Grand Prix|Valencia]] en dertiende in [[2011 Britse Grand Prix|Brittanje]] gekom, maar in [[2011 Duitse Grand Prix|Duitsland]] weens 'n olielek onttrek. Sy laaste wedren by die [[2011 Brasiliaanse Grand Prix]] was 'n stil afskeid waar hy veertiende geëindig het, voor voormalige spanmaat [[Michael Schumacher]]. In 'n onderhoud in 2022 het Barrichello onthul dat hy deur Frank Williams afgedank is deur middel van 'n telefoonoproep vroeg in Januarie 2012, <ref>{{Cite web|url=http://www.ausmotive.com/2009/03/06/ross-brawn-buys-honda-racing-f1-team.html|title=Ross Brawn buys Honda Racing F1 Team|date=6 March 2009|publisher=AUSmotive.com|access-date=8 May 2019}}</ref> en op 17 Januarie 2012 het Williams bevestig dat [[Bruno Senna]] Barrichello by Williams vir die 2012-seisoen sou vervang.<ref>{{Cite web|url=http://www.grandprix.com/ns/ns21178.html|title=Senna signs for Honda?|date=12 February 2009|website=GrandPrix.com|publisher=Inside F1|access-date=21 March 2014}}</ref> Senna is gekies weens sy finansiële steun. == Loopbaan in IndyCar-renne == Op 25 Januarie 2012 is berig dat Barrichello 'n IndyCar vir KV Racing Technology saam met 'n vriend Tony Kanaan sou toets. Die toets is van 30-31 Januarie en 1 Februarie by [[Sebring Internasionale Renbaan|Sebring]] gehou.<ref>{{cite news|url=http://formula-one.speedtv.com/article/f1-rubens-barrichello-sets-indycar-test-in-florida |title=Barrichello Sets IndyCar Test in Florida |date=25 January 2012 |access-date=25 January 2012 |first=Robin |last=Miller |website=SpeedTV.com |publisher=Speed |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120128040800/http://formula-one.speedtv.com/article/f1-rubens-barrichello-sets-indycar-test-in-florida/ |archive-date=28 January 2012 }}</ref> Hy het ook laat in Februarie vir die span by Infineon Raceway getoets.<ref>{{cite news|url=http://www.crash.net/indycar/news/177117/1/barrichello_enjoying_sonoma_test.html|title=Barrichello enjoying Sonoma test|publisher=Crash.net|date=26 February 2012|access-date=1 March 2012}}</ref> Op 1 Maart 2012 het Barrichello by KV Racing Technology aangesluit vir die 2012-seisoen om die span se nommer agt-inskrywing saam met Kanaan en EJ Viso te bestuur,<ref name="Autosport010312">{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/97762|title=Rubens Barrichello commits to full IndyCar season with KV Racing|first=Glenn|last=Freeman|work=[[Autosport]]|publisher=Haymarket Media Group|date=1 March 2012|access-date=1 March 2012}}</ref><ref name="AP">{{cite news|url=https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5ho0XiGfM-GcNfT6Oa1B-tdHWb1Mw?docId=eb43be027a8c447483bde7e015568653|title=F1 veteran Barrichello to race in IndyCar in 2012|first=Tales|last=Azzoni|agency=Associated Press|date=1 March 2012|access-date=1 March 2012}}{{dead link|date=June 2024}}</ref><ref>{{cite news|url=http://indycar.com/news/show/55-izod-indycar-series/51208-barrichello-starts-new-chapter-in-indycar/ |title=Barrichello starts new chapter in INDYCAR |first=Dave |last=Lewandowski |work=IndyCar Series |publisher=IndyCar |date=1 March 2012 |access-date=1 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120303211917/http://www.indycar.com/news/show/55-izod-indycar-series/51208-barrichello-starts-new-chapter-in-indycar/ |archive-date=3 March 2012 }}</ref> geborg deur die Brasiliaanse konstruksiemaatskappy, Embrase.<ref>{{cite web|url=http://formula-one.speedtv.com/article/indycar-barrichello-looking-forward-to-indy-debut/ |title=Barrichello Looking Forward To Indy Debut |last=Miller |first=Robin |date=1 March 2012 |work=SPEED Channel |publisher=Fox Sports |access-date=2 March 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120302104434/http://formula-one.speedtv.com/article/indycar-barrichello-looking-forward-to-indy-debut/ |archive-date=2 March 2012 }}</ref> Barrichello het op 27 Mei 2012 in sy eerste Indianapolis 500 gejaag. Hy het altesaam twee rondtes gelei en elfde geëindig, en sodoende die 2012 Indianapolis 500 "Nuweling van die jaar"-titel gewen. Gedurende die res van die seisoen het hy twee top ses-voltooings behaal en die jaar in die twaalfde plek in die kampioenskap afgesluit. == Stock Car Pro Series == [[Lêer:Rubens_Barrichello,_2014.jpg|duimnael|270x270px|Barrichello se motor in Stock Car Brasil in 2014.]] Barrichello het by 'n Peugeot-span van die Brasiliaanse renreeks Stock Car Brasil (nou genoem ''Stock Car Pro Series'') aangesluit vir die laaste drie renne van die 2012-seisoen as gasbestuurder.<ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/104940|title=Rubens Barrichello leaves IndyCar for Brazil's Stock Car V8 series|last=Beer|first=Matt|date=27 December 2012|work=[[Autosport]]|publisher=Haymarket Media Group|access-date=27 December 2012}}</ref> Sedert 2013 bestuur hy 'n [[Chevrolet]] as 'n gereelde lid van die Full Time Sports-span. In die 2013-seisoen het hy die seisoen in die 8ste plek algeheel afgesluit, met 'n beste renresultaat wat 'n tweede plek was. Barrichello het in 2014 voortgegaan om 'n Chevrolet vir Full Time Sports te bestuur en is as die 2014-kampioen gekroon, nadat hy twee wedrenne gewen het en nog vier podiumplekke behaal het. Dit was Barrichello se eerste kampioenskap in 23 jaar, wat terugdateer na sy Britse Formule 3-titel in 1991.<ref name="StockCarchampion">{{cite news|url=http://en.espnf1.com/f1/motorsport/story/186397.html|title=Barrichello wins first title in 23 years|first=ESPN|last=Staff|work=[[ESPN]]|publisher=ESPN Sports Media Ltd.|date=30 November 2014|access-date=18 December 2014}}</ref> In 2015 het Barrichello algeheel vierde geëindig. In 2016 het hy drie oorwinnings en nege podiumplekke behaal, en algeheel tweede agter Felipe Fraga geëindig. Hy het vyfde in 2017, vierde in 2018, vyfde in 2019, sesde in 2020 en 2021 geëindig, en elke jaar ten minste een individuele oorwinning behaal. In 2022 het hy die reeks vir die tweede keer gewen met drie oorwinnings in die individuele wedrenne. In 2020 het Toyota Barrichello na Argentinië gestuur om aan die Super TC 2000 en Top Race V6- kampioenskappe deel te neem.<ref>{{Cite web|date=3 February 2020|title=Rubens Barrichello joins Toyota for 2020 Super TC 2000 season|url=https://www.touringcartimes.com/2020/02/03/rubens-barrichello-joins-toyota-2020-super-tc-2000-season/|access-date=8 December 2020|website=TouringCarTimes|language=en}}</ref> == Australiese S5000 == In September 2019 het Barrichello 'n eenmalige terugkeer na oopwielmotors gemaak toe hy by die Sandown-renbaan in [[Melbourne]], [[Australië]], verskyn het vir die openingsrondte van Australië se nuwe S5000-klas. Die S5000, wat as 'n moderne weergawe van die ou Formule 5000 beskou is, het 'n Australiese gewysigde weergawe van die Ligier JS F3 gebruik, maar aangedryf deur 'n 5.2L Ford Coyote [[V8-enjin]] wat 560 pk (420 kW) ontwikkel. Nadat hy 'n proefrit gehad het om die JS F3-S5000 te leer ken tydens die amptelike S5000-toetsdag by die Phillip Island Grand Prix-renbaan, waar hy vir Australië se Team BRM gejaag het met sy rooi geverfde motor wat herinner het aan sy ou F1 Ferrari's, het Barrichello derde by Sandown gekwalifiseer, maar probleme in beide wedrenne het hom sewende in Uitdun 1 en vyfde in Uitdun 2 laat eindig vir die algehele vierde plek by die byeenkoms. == Helmontwerp == [[Lêer:Rubens Barrichello 2008 Turkish GP helmet 2014 Honda Collection Hall.jpg|duimnael|280px|Barrichello se spesiale helmontwerp wat hy tydens die [[2008 Turkse Grand Prix]] gedra het waar hy sy rekord van 257 Formule Een-wedrenne gevier het.]] Barrichello se helm is wit met 'n oranje-rooi ovaalvorm aan die agterkant, 'n oranje-rooi vorm om die visier, 'n oranje-rooi lyn onder die helm en 'n blou sirkel bo-op met asuurblou en hemelsblou silinders – soortgelyk aan dié op die helm van voormalige wêreldkampioen [[Emerson Fittipaldi]] – met 'n goue ster in die middel (gewoonlik vyfpuntig, hoewel onlangse ontwerpe sespuntig was). Die wit deel van die helm het vir sommige wedrenne gedurende die [[1999 Formule Een-seisoen|1999-seisoen]] na silwer verander. Nadat hy in [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] by [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] geteken het, het spanmaat [[Michael Schumacher]] die kleure van sy helm by die [[2000 Monaco Grand Prix|Monaco Grand Prix]] verander om verwarring te voorkom, aangesien die twee jaers se oorspronklike helmkleure identies was. By die [[2001 Brasiliaanse Grand Prix]] is die ovaalvorm en die vorm rondom die visier geverf om soos die [[Vlag van Brasilië|Brasiliaanse vlag]] te lyk, en by sy [[2010 Belgiese Grand Prix|300ste Grand Prix]] het sy helm weereens die Brasiliaanse vlagkleure gedra. By die [[2006 Monaco Grand Prix]] het hy die helmkleure van sy mede-Brasiliaan en goeie vriend Tony Kanaan gehad, wat op sy beurt Barrichello se helmkleure gehad het terwyl hy in die 2006 Indianapolis 500 gejaag het, wat op dieselfde dag gehou is, omdat hulle gesê het dit sou die naaste wees wat enigeen van hulle sou kom aan deelname aan die grootste wedren van die jaar van die kategorie waarin die ander een gejaag het. By die [[2008 Brasiliaanse Grand Prix]] het Barrichello 'n helm gedra ter ere van Ingo Hoffmann, voormalige F1-bestuurder en veelvuldige Stock Car Brasil- kampioen wat daardie jaar afgetree het. By die [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|1995]] en [[2011 Brasiliaanse Grand Prix]] het hy 'n helm gedra wat geverf is om elemente van sy eie helmontwerp en die klassieke ontwerp van [[Ayrton Senna]] se helm in te sluit. Gedurende die [[2009 Formule Een-seisoen|2009-seisoen]] het Barrichello die Brawn GP fluoresserende kleure op sy helm gebruik. == Persoonlike lewe == [[Lêer:Racing_Team_Nederland's_Dallara_P217_Gibson_Driven_by_Rubens_Barrichello,_Jan_Lammers_and_Frits_van_Eerd_(35368724794).jpg|regs|duimnael|Barrichello maak sy Le Mans- debuut in 2017.]] Barrichello woon in São Paulo. Vir pendel tussen wedrenne het Barrichello 'n Embraer Legacy 600 besit. Barrichello het voorheen die vinnigste tyd deur 'n Formule Een-bestuurder op die ''Top Gear'' -toetsbaan gehou tydens die program se Star in a Reasonably Priced Car- segment. Sy rondtetyd van 1:44.3 het hom 0.1 sekondes voor die Stig geplaas.<ref name="Jeremy">{{Cite OV|title=Top Gear: Series 15 – Episode 3|date=11 July 2010|last=Barrichello, Rubens (Bestuurder); [[Jeremy Clarkson|Clarkson, Jeremy]] (Aanbieder)|type=Television production|publisher=[[BBC]]|place=Top Gear test track, Dunsfold Park, [[Surrey]]|time=00:25:10–00:26:10}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.autosport.com/news/grapevine.php/id/85250|work=Autosport|publisher=Haymarket Media Group|title=Paddock Life: Silverstone edition|date=12 July 2010|access-date=12 July 2010|quote=His best lap of 1m44.3s was one tenth quicker than The Stig, and three tenths ahead of former world champion Mansell. Who now can topple Barrichello?|first=Jonathan|last=Noble}}</ref> Dit het daartoe gelei dat [[Jeremy Clarkson]] gereeld na die Stig verwys het wat 'n diepgewortelde haat vir Barrichello ontwikkel het. In Februarie 2018 is Barrichello na die hospitaal gehaas nadat hy erge hoofpyn gehad het, waar ontdek is dat hy 'n goedaardige kankergewas het, wat later verwyder is.<ref name="Jeremy"/> Barrichello se seuns Eduardo en Fernando is ook renjaers, met Eduardo wat tans aan die 2025 FIA Wêrelduithouvermoëkampioenskap deelneem en Fernando wat aan die 2025 Euroformula Ope Kampioenskap deelneem.<ref name="Jeremy"/> == Volledige Formule Een-uitslae == (Renne in '''vetdruk''' dui voorste wegspringplek aan) (Renne in ''skuinsdruk'' is vinnigste rondte) {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:80%" ! Jaar ! Inskrywer ! Onderstel ! Enjin !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 !16 !17 !18 !19 !Plek !Punte |- | [[1993 Formule Een-seisoen|1993]] !nowrap| [[Sasol]] [[Jordan Grand Prix|Jordan]] !nowrap| [[Jordan Grand Prix|Jordan 193]] !nowrap| Hart 1035 3.5 [[V-enjin|V10]] |style="background:#efcfff;"| [[1993 Suid-Afrikaanse Grand Prix|RSA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1993 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[1993 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|10{{sup|†}}}} |style="background:#efcfff;"| [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[1993 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|12}} |style="background:#cfcfff;"| [[1993 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|9}} |style="background:#efcfff;"| [[1993 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[1993 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|7}} |style="background:#cfcfff;"| [[1993 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|10}} |style="background:#efcfff;"| [[1993 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1993 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1993 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1993 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[1993 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{small|13}} |style="background:#dfffdf;"| [[1993 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|5}} |style="background:#cfcfff;"| [[1993 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|11}} |colspan=3| !18de !2 |- | [[1994 Formule Een-seisoen|1994]] !nowrap| [[Sasol]] [[Jordan Grand Prix|Jordan]] !nowrap| [[Jordan Grand Prix|Jordan 194]] !nowrap| Hart 1035 3.5 [[V-enjin|V10]] |style="background:#dfffdf;"| [[1994 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|4}} |style="background:#ffdf9f;"| [[1994 Pasifiese Grand Prix|PAC]]<br/>{{small|3}} |style="background:#ffcfcf;"| [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|DNQ}} |style="background:#efcfff;"| [[1994 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1994 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#cfcfff;"| [[1994 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|7}} |style="background:#efcfff;"| [[1994 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#dfffdf;"| [[1994 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|4}} |style="background:#efcfff;"| [[1994 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1994 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| '''[[1994 Belgiese Grand Prix|BEL]]'''<br/>{{small|Ret}} |style="background:#dfffdf;"| [[1994 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|4}} |style="background:#dfffdf;"| [[1994 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{small|4}} |style="background:#cfcfff;"| [[1994 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|12}} |style="background:#efcfff;"| [[1994 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#dfffdf;"| [[1994 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|4}} |colspan=3| !6de !19 |- | [[1995 Formule Een-seisoen|1995]] !nowrap| [[Total]] [[Jordan Grand Prix|Jordan]] [[Peugeot]] !nowrap| [[Jordan Grand Prix|Jordan 195]] !nowrap| [[Peugeot]] A10 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#efcfff;"| [[1995 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1995 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|7}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1995 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1995 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1995 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|11{{sup|†}}}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1995 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1995 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|6}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1995 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{small|11}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1995 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|4}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 Pasifiese Grand Prix|PAC]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#efcfff;"| [[1995 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|Ret}} |colspan=2| !11de !11 |- | [[1996 Formule Een-seisoen|1996]] !nowrap| [[Total]] [[Jordan Grand Prix|Jordan]] [[Peugeot]] !nowrap| [[Jordan Grand Prix|Jordan 196]] !nowrap| [[Peugeot]] A12 EV5 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1996 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1996 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1996 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br/>{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1996 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1996 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1996 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1996 Spaanse Grand Prix|ESP]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1996 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1996 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1996 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1996 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1996 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1996 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1996 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1996 Portugese Grand Prix|POR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1996 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|9}} |colspan=3| !8ste !14 |- | [[1997 Formule Een-seisoen|1997]] !nowrap| [[Ford Motor Company|Stewart Ford]] !nowrap| Stewart SF01 !nowrap| [[Ford Motor Company|Ford]] VJ Zetec-R 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[1997 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1997 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1997 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{small|14{{sup|†}}}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Luxemburgse Grand Prix|LUX]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1997 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|Ret}} |colspan=2| !13de !6 |- | [[1998 Formule Een-seisoen|1998]] !nowrap| [[HSBC]] [[Ford Motor Company|Stewart Ford]] !nowrap| Stewart SF02 !nowrap| [[Ford Motor Company|Ford]] VJ Zetec-R 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1998 Argentynse Grand Prix|ARG]]<br/>{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1998 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1998 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1998 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFFFFF;"| [[1998 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|DNS}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1998 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1998 Luxemburgse Grand Prix|LUX]]<br/>{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1998 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|Ret}} |colspan=3| !12de !4 |- | [[1999 Formule Een-seisoen|1999]] !nowrap| [[HSBC]] [[Ford Motor Company|Stewart Ford]] !nowrap| Stewart SF3 !nowrap| [[Ford Motor Company|Ford]] CR-1 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFFFDF;"| [[1999 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|5}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1999 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1999 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1999 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|9{{sup|†}}}} |style="background:#000000; color:white"| [[1999 Spaanse Grand Prix|<span style="color:white;">SPA</span>]]<br/>{{small|DSQ}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1999 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[1999 Franse Grand Prix|FRA]]'''<br/>{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1999 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|8}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1999 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[1999 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1999 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1999 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1999 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[1999 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[1999 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[1999 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|8}} |colspan=3| !7de !21 |- | [[2000 Formule Een-seisoen|2000]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari F1-2000]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 049 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFDFDF;"| ''[[2000 Australiese Grand Prix|AUS]]''<br/>{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| '''[[2000 Britse Grand Prix|GBR]]'''<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2000 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2000 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2000 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2000 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2000 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[2000 Duitse Grand Prix|DUI]]''<br/>{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|4}} |style="background:#EFCFFF;"| ''[[2000 Belgiese Grand Prix|BEL]]''<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2000 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2000 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2000 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|4}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2000 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|3}} |colspan=2| !4de !62 |- | [[2001 Formule Een-seisoen|2001]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari F2001]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 050 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#FFDF9F;"| [[2001 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2001 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2001 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2001 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2001 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2001 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2001 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2001 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2001 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2001 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2001 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2001 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|5}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2001 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2001 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{small|15{{sup|†}}}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2001 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|5}} |colspan=2| |style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |style="background:#FFDF9F;"| '''56''' |- |rowspan=2|[[2002 Formule Een-seisoen|2002]] !rowspan=2|[[Scuderia Ferrari]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari F2001B]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 050 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| '''[[2002 Australiese Grand Prix|AUS]]'''<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2002 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |colspan=16| |rowspan="2" style="background:#DFDFDF;"| '''2de''' |rowspan="2" style="background:#DFDFDF;"| '''77''' |- ![[Scuderia Ferrari|Ferrari F2002]] ![[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 051 3.0 [[V-enjin|V10]] |colspan=3| |style="background:#DFDFDF;"| ''[[2002 San Marino Grand Prix|SMR]]''<br/>{{small|2}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2002 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|DNS}} |style="background:#DFDFDF;"| '''[[2002 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]'''<br/>{{small|2}} |style="background:#cfcfff;"| ''[[2002 Monaco Grand Prix|MON]]''<br/>{{small|7}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2002 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2002 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[2002 Britse Grand Prix|GBR]]''<br/>{{small|2}} |style="background:#FFFFFF;"| [[2002 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|DNS}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2002 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|4}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[2002 Hongaarse Grand Prix|HON]]'''<br/>{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2002 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|2}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[2002 Italiaanse Grand Prix|ITA]]''<br/>{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| ''[[2002 Verenigde State Grand Prix|VSA]]''<br/>{{small|1}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2002 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|2}} |colspan=2| |- |rowspan=2| [[2003 Formule Een-seisoen|2003]] !rowspan=2| [[Scuderia Ferrari]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari F2002]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 051 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2003 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| '''''[[2003 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]'''''<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2003 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|3}} |colspan=15| !rowspan="2"|4de !rowspan="2"|65 |- ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari F2003-GA]] ! [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 052 3.0 [[V-enjin|V10]] |colspan=4| |style="background:#FFDF9F;"| ''[[2003 Spaanse Grand Prix|SPA]]''<br/>{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2003 Oostenrykse Grand Prix|OOS]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|5}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2003 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2003 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|7}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''[[2003 Britse Grand Prix|GBR]]'''''<br/>{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 German Grand Prix|GER]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2003 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2003 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[2003 Japannese Grand Prix|JPN]]'''<br/>{{small|1}} |colspan=3| |- | [[2004 Formule Een-seisoen|2004]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari F2004]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 053 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|4}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2004 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|6}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2004 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[2004 Kanadese Grand Prix|KAN]]''<br/>{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| '''''[[2004 Verenigde State Grand Prix|VSA]]'''''<br/>{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2004 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|12}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|2}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2004 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|3}} |style="background:#FFFFBF;"| '''''[[2004 Italiaanse Grand Prix|ITA]]'''''<br/>{{small|1}} |style="background:#FFFFBF;"| '''[[2004 Chinese Grand Prix|CHN]]'''<br/>{{small|1}} |style="background:#EFCFFF;"| ''[[2004 Japannese Grand Prix|JPN]]''<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| '''[[2004 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]'''<br/>{{small|3}} | |style="background:#DFDFDF;"| '''2de''' |style="background:#DFDFDF;"| '''114''' |- |rowspan=2| [[2005 Formule Een-seisoen|2005]] !rowspan=2 nowrap| [[Scuderia Ferrari]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari F2004M]] !nowrap| [[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 054 3.0 [[V-enjin|V10]] |style="background:#DFDFDF;"| [[2005 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|2}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|Ret}} |colspan=17| !rowspan="2"|8ste !rowspan="2"|38 |- !nowrap|[[Scuderia Ferrari|Ferrari F2005]] !nowrap|[[Scuderia Ferrari|Ferrari]] 055 3.0 [[V-enjin|V10]] |colspan=2| |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2005 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|8}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2005 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2005 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2005 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{small|2}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2005 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2005 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{small|12}} |- | [[2006 Formule Een-seisoen|2006]] ![[Lucky Strike]] [[Honda Racing F1]] ![[Honda Racing F1|Honda RA106]] ![[Honda Racing F1|Honda]] RA806E 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 San Marino Grand Prix|SMR]]<br/>{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|5}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|4}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{small|6}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2006 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2006 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2006 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|7}} | ! 7de ! 30 |- | [[2007 Formule Een-seisoen|2007]] ![[Lucky Strike]] [[Honda Racing F1]] ![[Honda Racing F1|Honda RA107]] ![[Honda Racing F1|Honda]] RA807E 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|12}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Verenigde State Grand Prix|VSA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|18}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|10}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2007 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{small|15}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2007 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|Ret}} |colspan=2| ! 20ste ! 0 |- | [[2008 Formule Een-seisoen|2008]] ![[Lucky Strike]] [[Honda Racing F1]] ![[Honda Racing F1|Honda RA108]] ![[Honda Racing F1|Honda]] RA808E 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#000000; color:white"| [[2008 Australian Grand Prix|<span style="color:white;">AUS</span>]]<br/>{{small|DSQ}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{small|11}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{small|14}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2008 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2008 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Franse Grand Prix|FRA]]<br/>{{small|14}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2008 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|16}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|17}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2008 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{small|11}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2008 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|15}} | ! 14de ! 11 |- | [[2009 Formule Een-seisoen|2009]] !Brawn GP F1-span !Brawn BGP 001 ![[Mercedes-AMG|Mercedes]] FO 108W 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFDFDF;"| [[2009 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|2}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|5{{smallsup|‡}}}} |style="background:#DFFFDF;"| ''[[2009 Chinese Grand Prix|CHN]]''<br/>{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{small|5}} |style="background:#DFDFDF;"| ''[[2009 Spaanse Grand Prix|ESP]]''<br/>{{small|2}} |style="background:#DFDFDF;"| [[2009 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|2}} |style="background:#efcfff;"| [[2009 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#FFDF9F;"| [[2009 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|3}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|6}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2009 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|10}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|7}} |style="background:#FFFFBF;"| [[2009 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|1}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|7}} |style="background:#DFFFDF;"| '''[[2009 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]'''<br/>{{small|8}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2009 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{small|4}} |colspan=2| |style="background:#FFDF9F;"| '''3de''' |style="background:#FFDF9F;"| '''77''' |- | [[2010 Formule Een-seisoen|2010]] ![[Williams Grand Prix Engineering|AT&T Williams]] !nowrap| [[WilliamsF1|Williams]] FW32 !nowrap| [[Cosworth]] CA2010 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Bahreinse Grand Prix|BHR]]<br/>{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|8}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|9}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2010 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|14}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|4}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|5}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|12}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|10}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2010 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|10}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{small|6}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2010 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br/>{{small|7}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|14}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2010 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{small|12}} ! 10de ! 47 |- | [[2011 Formule Een-seisoen|2011]] !nowrap| [[Williams Grand Prix Engineering|AT&T Williams]] !nowrap| [[WilliamsF1|Williams]] FW33 !nowrap| [[Cosworth]] CA2011 2.4 [[V8-enjin|V8]] |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Australiese Grand Prix|AUS]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Maleisiese Grand Prix|MAL]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Chinese Grand Prix|CHN]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Turkse Grand Prix|TUR]]<br/>{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Spaanse Grand Prix|SPA]]<br/>{{small|17}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Monaco Grand Prix|MON]]<br/>{{small|9}} |style="background:#DFFFDF;"| [[2011 Kanadese Grand Prix|KAN]]<br/>{{small|9}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Europese Grand Prix|EUR]]<br/>{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Britse Grand Prix|GBR]]<br/>{{small|13}} |style="background:#EFCFFF;"| [[2011 Duitse Grand Prix|DUI]]<br/>{{small|Ret}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Hongaarse Grand Prix|HON]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Belgiese Grand Prix|BEL]]<br/>{{small|16}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Italiaanse Grand Prix|ITA]]<br/>{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Singapoerse Grand Prix|SIN]]<br/>{{small|13}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Japannese Grand Prix|JPN]]<br/>{{small|17}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Koreaanse Grand Prix|KOR]]<br/>{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Indiese Grand Prix|IND]]<br/>{{small|15}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Aboe Dhabi Grand Prix|ABU]]<br/>{{small|12}} |style="background:#CFCFFF;"| [[2011 Brasiliaanse Grand Prix|BRA]]<br/>{{small|14}} ! 17de ! 4 |- |} {{sup|†}} Barrichello kon nie die Grand Prix voltooi nie, maar is geklassifiseer omrede hy meer as 90% van die renafstand afgelê het. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Barrichello, Rubens}} [[Kategorie:Brasiliaanse renjaers]] [[Kategorie:Formule Een-renjaers]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] [[Kategorie:Lewende mense]] o1vsdr1iole6a7xx8yh531fgoxit7v6 0 107184 2912088 2746651 2026-06-18T07:18:36Z AFM 21229 /* Lewe en werk */ 2912088 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Alana Bailey - verskaf.jpg|alt=Alana Bailey|duimnael|Foto: Verskaf deur Alana Bailey]] '''Alana Bailey''' (*21 September 1965–) is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[skrywer|skryfster]], historiese navorser en adjunk-uitvoerende hoof van [[AfriForum]] en [[Kraal Uitgewers]]. == Lewe en werk == Alana Bailey is op 21 September 1965 in [[Krugersdorp]] gebore,<ref>LitNet: http://www.litnet.co.za/author/alana-bailey/</ref> waar sy skoolgaan en in 1983 aan die [[Hoërskool Monument]] matrikuleer. Daarna studeer sy aan die [[Universiteit van Pretoria]] en verwerf in 1986 'n B.A.-graad met Afrikaans-Nederlandse [[Kultuurgeskiedenis]] en Engels as hoofvakke. In 1988 behaal sy 'n B.A. Honneurs-graad in Kultuurgeskiedenis en in 1993 'n M.A.-graad in Historiese en Erfenisstudies, beide grade met lof. Vanaf 1987 tot 1989 is sy werksaam as historiese navorser by die [[Nasionale Kultuurhistoriese en Opelugmuseum]] (NASKO), waarna sy in 1989 by die [[Maatskappy vir Immigrasie]] (MVI) aansluit as migrasie-adviseur. Hierdie betrekking beklee sy tot 2005, wanneer MVI saamsmelt met [[AfriForum]], die vakbond [[Solidariteit]] se burgerregte-inisiatief. Sedertdien is sy by AfriForum werksaam as adjunk-uitvoerende hoof verantwoordelik vir internasionale skakeling, taal, erfenis en kultuur. Deeltyds doen sy navorsing oor haar spesialisvelde, naamlik Suid-Afrikaanse kultuurgeskiedenis en internasionale migrasie. == Skryfwerk == Haar skryfwerk sluit in fiksie, historiese publikasies, resensies, navorsingstukke en vertaalwerk. Sy ontvang in 2007 die [[Afrikaanse Taal- en Kultuurvereniging|ATKV]] Kinderboektoekenning vir graad 1-3 en in 2009 die [[Tienie Hollowaymedalje vir Kleuterliteratuur|Tienie Hollowaymedalje]] vir ''Prinses van die Afrikavlaktes''<ref>Storiewerf: http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_alanabaily.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913115656/http://www.storiewerf.co.za/cvs/cv_alanabaily.htm |date=13 September 2014 }}</ref> en die illustrasies in die boek (deur Emily Bornhoff) word in 2007 met die Katrine Harries-toekenning bekroon. Die illustrasies is dan ook 'n komplementêre bron van inligting, wat nie net kommentaar lewer op die verhaal nie, maar belangrike inligting deurgee wat nie deur die teks genoem word nie. Die verhaal verplaas die tradisionele Europese sprokie na [[Afrika]], hoewel dit nie die tradisionele “altyd en gelukkig saambly” einde het nie. Dit is uniek van [[Afrika]] en weerspieël die werklikhede van die kontinent, terwyl dit ook kommentaar lewer oor die algemene menslike toestand. == Publikasies == === Administratief === * Jaarverslae:  Maatskappy vir Immigrasie (Pretoria Streekkantoor), 1990 tot 2005 [15 verslae]. * Verskeie maandelikse en kwartaallikse nuusbriewe, asook kwartaallikse brosjures vir die Maatskappy vir Immigrasie, 1991 tot 2005. === Artikels === * Hoe lyk dit met 'n potjie trik-trak?, ''Museum Memo'' 15(2), Junie 1987, pp. 17-19. * Brief van A.G. Visser vanaf Steytlerville as kultuurhistoriese bron, ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuur- en Kunsgeskiedenis'' 1(4), Desember 1987, pp. 281-288  [mede-skrywer]. * Dias se karveel span weer seile, ''Museum Memo'' 16(2), Junie 1988, pp. 18-21. * Die blaasbalk – 'n staatmaker windmaker, ''Museum Memo'' 16(2), Junie 1988, pp. 31-33. * Die Willem Prinsloo-Landboumuseum se verband met die Groot Trek, ''De Oude Emigrant'' (5),  1988-08-08, pp. 19; 31. * Trekkervermaak, ''De Oude Emigrant'' (5), 1988-08-08, p. 23. * Willem Prinsloo en die Groot Trek, ''Museum Memo'' 16(3), Augustus 1988, p. 25. * Willem Petrus Prinsloo – 'n kleurryke Transvaalse pionier, ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuur- en Kunsgeskiedenis'' 2(4), Oktober 1988, pp. 260-267. * Speletjies en vermaak van die Trekkers, ''Museum Memo'' 16(4), November 1988, pp. 22-23. * Willem Prinsloo – Dorslandtrekker, ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'' 44(3), November 1988,   pp. 26-34  [mede-skrywer]. * Die Nasionale Dieretuin van Suid-Afrika (1899–1919):  Sosiale bymekaarkomplek in Pretoria, ''Museum Memo'' 17(4), November 1989, pp. 15-18. * Die Dorslandtrekker, Willem Prinsloo, ''Museum Memo'' 17(4), November 1989, pp. 19-20. * Samuel Silverthorne Bailey (1778–1864) – a doctor loved by rich and poor, ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 4(1), Januarie 1990, pp. 1-7. * Die Afrikaanse raaiselskat, ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'' 50(1), Junie 1994, pp. 33-42. * Afrikaans uit vreemde monde, ''Die Taalgenoot'' 66(4), April 1997, pp. 10-11. * Die Boodskap aan immigrant en emigrant, ''Die Gereformeerde Vroueblad'' 52(12), Mei 1998, pp. 12-13. * Geloftefees:  Toe en nou, ''Handhaaf'' 2(3), November 1998, pp. 9-12. * Die Kom Huistoe-Veldtog, ''Zuid-Afrika'' 80(9/10), September/Oktober 2003, p. 105. === Kreatiewe skryfwerk === * The Manuscript, ''Inclinations'' (2), 1986, pp. 11-14  [kortverhaal]. * Communication, ''Inclinations'' (3), 1987, pp. 10-14  [kortverhaal]. * Onse grondgoed, onse sielsgoed, ''Huisgenoot'', 16 Desember 2004, pp. 108-115  [kortverhaal]. * Die prinses van die Afrika-vlaktes / The princess of the Africa savannah, [kortverhaal – wen tweede prys in die ATKV / Antwerpen Kinderverhaalwedstryd in 2004 en in druk by Lapa Uitgewers]. === Monografieë === * ''Die Groot Trek Gedenkdagboek 1838–1988'', P.G. Nel (red.), Pretoria, 1987  [verskeie bydraes]. * ''Op Trek'', J.C. Pretorius (red.), Pretoria, 1988  [mede-skrywer]. * ''Kaapse binnenshuise [sic] speletjies 1652–1806'', Pretoria, 1991. * ''The military fortifications of Pretoria 1880–1902.  A study in historical archaeology'', A.C. van Vollenhoven, Pretoria, 1999  [slegs uit Afrikaans in Engels vertaal]. === Ongepubliseerde skripsies en navorsingsverslae === * ''Kultuurhistoriese navorsingsmetodiek soos geïmplimenteer in 'n studie van Kaapse binneshuise speletjies (1652–1806)'', BA(Hons)-skripsie, Universiteit van Pretoria, Pretoria, 1989. * ''Geskiedenis van die Departement Menslike Hulpbronbestuur (1970s tot 2000)'', Verslag in opdrag van die Departement Menslike Hulpbronbestuur, Universiteit van Pretoria, Pretoria, 2000. * ''Geloftedagvierings in Suid-Afrika, 1910 tot 1994'', Verslag in opdrag van die Voortrekkermuseum, Pietermaritzburg, Pretoria, 2002. * ''Die Gelofte van 16 Desember 1838:  Die herdenking en betekenis daarvan, 1838 tot 1910, MA-verhandeling'', Universiteit van Pretoria, Pretoria, 2002. === Referate === * ''Egodokumente as bron oor die daaglikse lewe tydens die Groot Trek'', Nasionale kongres van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis, Bloemfontein, 1988-10-28. * ''Kaapse binneshuise speletjies (1652–1806)'', Transvaalse Streekkonferensie van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis, Pretoria, 1990-03-02. * ''Die Maatskappy vir Europese Immigrasie en immigrante uit Duitssprekende lande'', Nasionale kongres van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis, Genadendal, 1992-08-28. * ''Die Afrikaanse raaiselskat'', Nasionale kongres van die Genootskap vir Afrikaanse Volkskunde, Pretoria, 1993-07-03. * ''Immigrasie en seevaart na die Kaap, 1652–1997'', Nasionale kongres van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis, Vereeniging, 1997-09-25. * ''Die kultuurhistoriese betekenis van herdenkings van die Gelofte van 16 Desember 1838'', Nasionale kongres van die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis, Hermanus, 2004-10-01. === Resensies van publikasies === * ''Town furniture of the Cape'' – M. Baraitser & A. Obholzer '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuur- en Kunsgeskiedenis'' 1(4), Desember 1987, pp. 349-350. * ''The English farmhouse and cottage'' – M. Barley '''in''' ''Historia'' 35(1), Mei 1990, pp. 100-101. * ''The reminiscences of Amelia de Henningsen (Notre Mère)'' – M. Young (ed.) '''in''' ''Historia'' 35(2), November 1990, pp. 133-135. * ''The reminiscences of Amelia de Henningsen (Notre Mère)'' – M. Young (ed.) '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 4(4), Desember 1990, pp. 289-290. * ''Huis onder die bessieboom'' – E. Marais '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 5(3), Julie 1991, p. 131. * ''In the footsteps of Lady Anne Barnard'' – J. Burman '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 6(1), Januarie 1992, pp. 54-55. * ''Kannalandse kameë'' – S. van Waart '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 6(2), April 1992, pp. 86-87. * ''We have done with pleading.  The women’s 1913 anti-pass campaign'' – J. Wells '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 7(2), Februarie 1993, pp. 39-40. * ''Die toubrug'' – E. Murray-Theron '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 7(2), Februarie 1993, pp. 41-42. * ''The Humphrey John Talbot collection in Cape Town'' – M. Olivier '''in''' ''Historia'' 38(1), Mei 1993, p. 100. * ''Briewe uit die Tuin van Eden'' – S. van Waart '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 9(1 & 2), 1995, pp. 201-202. * ''Tien blou krale en drie lemoene – Kinderjare op Nauhoho'' – H. Maritz '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 11(2), November 1997, pp. 128-129. * ''Dogter van Sion.  Machtelt Smit en die agtiende-eeuse samelewing aan die Kaap, 1749–1799'' – K. Schoeman '''in''' ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'' 54(1), Junie 1998, pp. 55-56. * ''The Von Veltheim File'' – V. Rosenberg '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 12(2), November 1998, p. 125. * ''Migration processes, systems and policies – with special emphasis on South African international migration'' – B.B. Haldenwang & ''Who goes there?  Perspectives on clandestine migration and illegal aliens in southern'' [sic] ''Africa'' – A. Minnaar and M. Hough (eds.) '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 12(2), November 1998, pp. 128-129. * ''Rogues, rebels and runaways.  Eighteenth-century Cape characters'' – N. Penn '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 13(2), November 1999, pp. 173-174. * ''Early white travellers in the [[Transgariep]], 1819–1840'' – K. Schoeman (ed.) '''in''' ''Historia'' 50(1), Mei 2005, pp. 213-215. * ''Johanna Brandt en die kritieke jare in die Transvaal 1899–1908 –'' R. van der Merwe '''in''' ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' 19(2), November 2005, pp. 215-217. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Bailey, Alana}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1965]] 0ecpjw1xpku14kjxghcgtd2vaetch27 0 107893 2912046 2905350 2026-06-17T23:34:37Z ~2026-35395-35 209568 /* Afrikaans */ Verbeter. 2912046 wikitext text/x-wiki '''Marié Heese''' (* 27 September 1942–) is 'n Suid-Afrikaanse [[skrywer]].<ref>[[Cloete, T.T.]] (red.) ''Die Afrikaanse literatuur sedert sestig''. Nasou Beperk. Eerste uitgawe, 1980.</ref> Gedurende haar loopbaan lewer sy nie net werke van letterkundige belang (Afrikaanse en Engelse romans) nie, maar skryf en vertaal ook verskeie kinder- en jeugverhale (ook in Afrikaans en Engels) en lewer bydraes tot blokboeke, bloemlesings en versamelbundels. Sy het ook haar eie rubriek op die webwerf [[LitNet]]. == Lewe en werk == === Herkoms en vroeë lewe === Marié Heese is op 27 September 1942 gebore<ref>[[Kannemeyer, J.C.]] ''Die Afrikaanse literatuur 1652-2004''. [[Human & Rousseau]]. Kaapstad en Pretoria; Eerste uitgawe, 2005.</ref> as die dogter van Andries Blignault, opvoedkundige en later psigiater, en die skryfster [[Audrey Blignault]]. Sy word in Kaapstad groot en gaan skool by 'n Engelsmediumlaerskool waarna sy in 1959 matrikuleer aan [[Hoërskool Jan van Riebeeck]]. === Verdere studie en loopbaan === Sy studeer verder aan die [[Universiteit van Stellenbosch]]<ref>De Vries, Willem. [[Die Burger]]: http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/03/10/SK/14/MarieHeese.html</ref> waar sy in 1962 'n [[B.A.-graad]] behaal met Staatsfilosofie en Engels as hoofvakke, laasgenoemde slaag sy met onderskeiding. In 1963 verwerf sy haar B.A. Honneurs-graad in Engels met lof. Sy behaal ook 'n tweetalige diploma in drama aan die Akademie vir Dramakuns op Stellenbosch.<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/heesem.html</ref> Op universiteit ontmoet sy Chris Heese van [[Durban]], met wie sy in 1964 as 21-jarige in die huwelik tree. Hulle het drie kinders, Frederik Daniel (Fritz – gebore in 1967), Adré Elizabeth (gebore 1972) en Andries (gebore in 1972). Andries het sy eie lewe in 1999 geneem nadat hy aan depressie gely het.<ref>LitNet ATKV-Skrywersalbum 10 Mei 2014: http://www.litnet.co.za/mari-heese-1942/</ref> Die egpaar gaan woon in Durban, waar Chris onderwyser is. Sy aanvaar 'n pos as lektrise in Engels aan die Durbanse Onderwyskollege, wat sy vir drie jaar beklee. Sy gee ook klas aan die Durban Universiteitskollege, later die [[Universiteit van Durban-Westville]]. Terwyl die kinders klein is, behartig sy vir sewe jaar lank 'n boekerubriek vir ''Die Huisvrou'' en sy skryf ook bydraes vir die destydse ''[[Sarie|Sarie Marais]]''. In 1974 vestig die gesin hulle op [[Empangeni]], waar sy hoofsaaklik die kinders grootmaak. In hierdie tyd aanvaar sy tydelik 'n pos as lektrise in Afrikaans aan die [[Universiteit van Zoeloeland]] en gee ook vir 'n rukkie onderwys in Engels en Afrikaans aan die Hoërskool Empangeni. Sy skryf ook in by die [[Universiteit van Suid-Afrika]] en behaal 'n Hoër Onderwysdiploma in voordrag en drama. Hulle trek dan na [[Richardsbaai]], waar Chris hoof word van Richardsbaai Hoërskool en Marié onderwys gee aan die Richardsbaai Laerskool. Vanaf Januarie 1979 tot November 1983 dien sy as kommandante van die Richardsbaai Voortrekkers en die Orde van die Wawiel word aan haar toegeken. Wanneer Chris later 'n pos in die Departement van Onderwys en Kultuur aangebied word, trek die gesin na [[Pretoria]]. Hier aanvaar sy vir ses maande 'n tydelike pos as lektrise aan die [[Universiteit van Pretoria]], waarna sy as dosent in Engels by die Universiteit van Suid-Afrika (Unisa) aansluit, 'n pos wat sy twee jaar lank beklee. Sy studeer verder en behaal 'n M.A.-graad in Engels met lof oor die onderrig van lees binne afstandsonderrig. Ná twee jaar sluit sy aan by Unisa se Buro vir Universiteitsonderrig, waarvan sy later Direkteur word, 'n pos wat sy tot met haar aftrede in 1999 beklee. Sy behaal in hierdie tyd 'n D.Litt. et Phil.-graad (waarvoor die Bradlow-beurs aan haar toegeken word) oor die taak van lees met 'n proefskrif oor ''Facilitating English reading competence through text analysis''. In 1995 onderneem sy 'n lang studiereis na [[Amerika]] om navorsing te doen oor studente-ondersteuning. Daarna woon sy ook die internasionale ''Improving university teaching and learning'' konferensie in [[Hongkong]] by, waar sy 'n aanbieding gee en ook die Kantonnese tak van die ''Chinese Radio and Television University'' besoek. Ná vervroegde aftrede in 1999 is sy 'n konsultant vir Readucate Trust, 'n internasionale organisasie wat hulle ten doel stel om geletterdheid te bevorder en veral aktief is in gevangenisse van Suid-Afrika. Die Noord-Kaapse Departement van Opvoedkunde stel haar in 2003 aan om 'n reeks werkswinkels aan onderwysers aan te bied, getiteld ''The magic of poetry: teaching for understanding and appreciation''. In 2008 word sy aangestel as lid van die Konvokasie en die Raad van die Universiteit Stellenbosch. Sy bedank<ref>Gerber, Jan: [[Beeld]]: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/09/12/B1/2/BOLjgHeeseBedank_1905.html</ref> in 2009 uit hierdie Raad<ref>Gerber, Jan: ''Skrywer Marié Heese bedank by Maties-raad oor Afrikaans.'' Beeld, 12 September 2009.</ref> uit protes teen die manier waarop die taalbeleid aan die universiteit toegepas word, veral omdat Engels afgedwing word op Afrikaanse studente. Sy is oortuig dat die grootste benadeeldes van hierdie kortsigtige taalbeleid anderskleuriges is, veral bruin Suid-Afrikaners. === Persoonlike lewe === Marié en haar man is geesdriftige reisigers wat die meeste lande in [[Wes-Europa]] en ook [[Brittanje]], Amerika, [[China]], [[Israel]], [[Turkye]] en [[Egipte]] al besoek het.<ref>Botha, Amanda. ''Egipte se vrou-koning''. By, 13 Junie 2009.</ref> Die eerste ses maande van 2001 bring hulle in [[Eritrea]] deur, waar hulle die ministerie van gesondheid gehelp het om 'n afstandopleidingsentrum vir verpleegstudente op die been te bring. In 2007 bied sy 'n driedaagse oriënteringskursus in [[Ethiopië]] aan vir voornemende M.B.L. studente. Sy dien ook as eksterne eksaminator vir verskeie universiteite se studente in Engels, Linguistiek en Opvoeding. Na aftrede verhuis sy en haar man na [[Stilbaai]]. Hier beywer sy haar daarvoor dat die werkersbuurt se laerskool, Melkhoutfontein Primêre Skool, ʼn eie biblioteek kry. Die egpaar koop ook 'n blyplek op [[Vanwyksvlei]]. Sy is 'n assessorlid van die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] en was ook 'n lid van die destydse Skrywersgilde. In haar vrye tyd behartig sy op LitNet die blog ''Marie Heese is boekdol'', waarin sy kommentaar lewer oor boeke, lees en skryf. == Skryfwerk == === Afrikaans === Haar grootwordjare in 'n skrywershuis leer haar reeds jonk om die mooi woord te waardeer en op tienjarige ouderdom verskyn haar eerste werk, 'n Engelse gedig, in ''Die Huisvrou''. Reeds op universiteit op Stellenbosch waag sy haar hand aan 'n roman, maar dit slaag nie omdat sy nog nie gereed is vir hierdie uitdagende genre nie. In 1967 is haar ouers betrokke in 'n ernstige motorongeluk, waarin haar vader op slag dood is en haar moeder vir lank in 'n koma is. Die tydskrif ''[[Sarie]]'' versoek haar om die gereelde rubriek wat haar moeder vir die tydskrif gedoen het, oor te neem, wat sy dan ook vir geruime tyd doen. 'n Keur uit hierdie rubrieke word later gepubliseer as ''Tokkelspel'', wat handel oor die daaglikse wel-en-wee van die huisvrou en moeder, asook haar jeugherinneringe en studentedae. Deurgaans spot sy fyn met klein menslike swakhede, terwyl sy ook die humor in selfs die klein rampe wat die mens tref, kan sien. ==== Romans ==== ''Die uurwerk kantel''<ref>[[Brink, André P.]]: [[Rapport]], 31 Oktober 1976. </ref><ref>[[Anna M. Louw|Louw, Anna M.]]: [[Beeld]], 18 Oktober 1976.</ref><ref>Viljoen, Louise. [[Beeld]], 24 Julie 2006.</ref> is 'n kroniekroman wat die familiegeskiedenis van 'n vrou<ref>[[Steenberg, Elsabe]]: ''Die uurwerk kantel.'' Blokboek 32. Academica. Pretoria en Kaapstad, derde druk, 1986.</ref> (Maria du Preez, gebore Celliers) oor vier geslagte heen teken (vanaf 1897 tot 1972) teen die agtergrond van verskeie historiese gebeurtenisse oor hierdie tyd, soos die [[Anglo-Boereoorlog]] en die wêreldoorloë.<ref>Roos, Henriette. ''’Die uurwerk kantel’ van Marié Heese''. Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 17 no. 4, November 1979.</ref> Deur die verhaalgebeure belig die skrywer hoe die brose maar morele mens ondanks terugslae bereid bly om diens te lewer en die geloof behou dat uit verwoesting iets goeds gebore sal word, met die fokus veral wat dit beteken om vrou te wees teen die agtergrond van die Suid-Afrikaanse geskiedenis.<ref>[[Steenberg, Elsabe]]: ''Die uurwerk kantel.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 21 no. 1, Februarie 1983.</ref> Die titel verwys na 'n versreël in die gedig ''Suiwer Wiskunde'' van [[N.P. van Wyk Louw]], wat die implikasie het dat tyd opgehef word. In die konteks van die roman impliseer dit dat die verlede net so werklik is as die hede. Die roman word in vier dele opgedeel, wat almal na 'n tydvak in die lewe van die hoofkarakter, Maria Celliers, verwys. Die eerste deel strek vanaf 1897, toe Maria vyf jaar oud was, tot 1913 en haar mondigwordingsjaar, wanneer sy met Willem du Preez trou. Hierdie deel bevat dan haar jeug met haar kinderjare op die Bolandse wynplaas, haar skool- en universiteitsjare. Die jare tussen 1915 en 1921 is die geboorte van al vier haar kinders, elkeen onder dramatiese omstandighede, terwyl sy ook die dood van haar vader, 'n dogtertjie en tante Charlotte moet verwerk – hierdie deel dan uitbeelding van haar as vrou en haar moederskap. Die derde deel is die periode tussen 1939 en 1949, wanneer lands- en wêreldgebeure 'n groot rol speel en Maria en Willem reeds middeljarig is met die kinders uit die huis. In 1972, met die afsluiting van die roman, word die gedagtestroom van die ou vrou in haar laaste dae op aarde weergegee. Hierdie roman word ook vir die verhoog verwerk en onder andere by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees|KKNK]] van 2003 en die Woordfees<ref>Pople, Laetitia: [http://152.111.1.87/argief/berigte/dieburger/2012/03/02/SK/5/MarieHeese.html Die Burger]</ref> aangebied en oor die radio voorgelees. Die biblioteekgebruikers van die Wes-Kaap wys die boek aan as een van die beste honderd boeke van die twintigste eeu. Oor 26 jaar is dit gereeld vir skole voorgeskryf. ''Tyd van beslissing''<ref>Roos, Henriette: Standpunte. Nuwe reeks 179, Oktober 1985. </ref><ref>Snyman, Henning: Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 22 no. 4, November 1984.</ref> is 'n aktualiteitsroman wat vryheid teenoor gebondenheid en die keuse tussen persoonlike gewin teenoor algemene belang stel. Die gebeure strek rondom [[Kersfees]], wanneer 'n terroriste-invalsgroep (insluitende lede van die Palestynse Bevrydingsbeweging) die strandhuis van die Suid-Afrikaanse Minister van Binnelandse Sake beset, waar hulle die Eerste Minister se enigste dogter, 'n groep Israeli kabinetslede en ander Suid-Afrikaners as gyselaars aanhou. Hulle eise wentel rondom hoe hulle wil hê die Suid-Afrikaanse regering se binnelandse en buitelandse beleid moet ontplooi. Soos die titel aandui, speel die besluite wat mense in hierdie krisissituasie maak die vernaamste bestanddeel van die intrige. Die Eerste Minister moet byvoorbeeld 'n keuse maak tussen sy persoonlike belange en dié van die staat. Die konfliksituasie openbaar die persoonlikheid van elke individu, terwyl die karakters in die aangesig van die dood gedwing word om selfondersoek te doen en te besin oor wat werklik belangrik is. Hierdie boek is vir skole voorgeskryf. ''Vuurklip''<ref>De Wet, Annelie: [[Rapport]], 4 Mei 2014. </ref><ref>Jordaan, Doret: Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 52 no. 1 Herfs 2015.</ref> is 'n roman met 'n groot verskil, omdat dit in die oertyd afspeel waarvoor die skrywer die aanname gemaak het dat die oermense van honderd duisend jaar gelede aan die suidkus van Afrika 'n redelik gesofistikeerde taal gebruik wat ook abstrakte begrippe kon hanteer. Die titel is simbolies van die transformerende krag wat die vuurklip op die ontwikkeling van die gemeenskap gehad het. Die verhaal word vertel deur eerstepersoon-vertellers en ten einde 'n outentisiteit aan die vertelling te koppel, word gebruik gemaak van 'n baie eenvoudige sinskonstruksie en annerlike Afrikaans om primitiewe taal voor te stel. Die roman handel oor die lotgevalle van land- en seestamme aan die suidkus van Afrika ongeveer honderdduisend jaar gelede. Die hooffiguur, Ama, wil Storievrou en Moetievrou word soos Maouma, waarmee die tradisie van die magiese bestaan ontgin word. Klipman is Ama se man en met sy innoverende ontwerp van klipgereedskap die voorloper van die tegniese ontwikkeling van die mens. Die roman bestaan uit 'n interessante lys van karakters en geeste en die teks word in vier dele opgedeel: Die steelkwaad, Die diepste grot, Die woedende boom en Agterna. Teen hierdie agtergrond word temas ontgin soos die simboliese betekenis van verskeie dier- en voëlsoorte, die funksionering van 'n primitiewe maar eg menslike gemeenskap en die dinge wat verbode is binne so 'n gemeenskap. Groot klem word gelê op die rituele en seremonies wat die daaglikse lewens vergesel en die ryk innerlike lewens van hierdie mense. Uiteraard speel die magiese 'n baie groot rol. Beskrywings is gebaseer op die indringende navorsing van mense soos Robert Ardrey en John Parkington, met filosofiese en sielkundige teorieë van Freud en ander wat ook ingewerk word in 'n treffende roman. Verskeie vraagstukke word hanteer, maar dit word primêr as storie aangebied. ==== Ander skryfwerk ==== ''Die honger reisiger''<ref>De Beer, Erika: Beeld, 21 Junie 2010. </ref><ref>Salzwedel, Ilse: ''Rusbankreis met resepte.'' [[Rapport]], 4 Julie 2010.</ref> is 'n reisverhaal met 'n verskil. Die boek bevat reis-essays oor besoeke aan verskeie eksotiese bestemmings, soos onder andere Turkye, Eritrea, Ethiopië, Egipte, Frankryk, Skotland, Swede en Rusland, geskryf in haar kenmerkende humoristiese styl. Hierby sluit sy resepte eie aan die bestemmings in, sodat die boek terselfdertyd ook 'n kookboek is. Sy skryf ook 'n blokboek oor ''Die vrou op die skuit''<ref name=":0">Anoniem: Die Transvaler, 5 Januarie 1980. </ref><ref>Spangenberg, D.F.: Tydskrif vir Letterkunde. Nuwe reeks 15 no. 2, Mei 1977.</ref> en ''Die wilde loot''<ref name=":0" /> van Elise Muller. Vir die bloemlesing ''Tuinprovinsie Natal''<ref>Nienaber, C.J.M. (redakteur): ''Tuinprovinsie Natal''. [[Tafelberg Uitgewers]]. Kaapstad; Eerste uitgawe, 1977.</ref> onder redaksie van C.J.M. Nienaber skryf sy ''Briewe van 'n Bolander'', waarin sy as Bolander haar indrukke oor Natal skets. As samesteller is sy verantwoordelik vir ''Poort 1976'', 'n keur uit die werk van hoërskoolleerlinge, terwyl sy ook die huldeblyk aan haar ma, Audrey Blignault, onder die titel ''Uit die dagboek van 'n vrou'' versorg. Van haar werk word ook in versamelbundels opgeneem, insluitende ''Dit kom van ver af''. Verskeie van haar navorsingsartikels word in spesialistydskrifte en konferensiebundels gepubliseer. ==== Kinder- en jeugverhale ==== ''Karoo-kantate'' is 'n jeugroman oor Jeanne Labuschagne (bekend as Jannie Lappies, al is sy 'n meisie) en Arnold (Nols) Terblanche, se deursettingsvermoë en medemenslikheid wat eindelik tot selfverwesenliking lei. Nols is 'n wit, afgetrede, internasionaal befaamde komponis en dirigent en Jannie is 'n bruin weeskind van Woodstock. Jannie is uiters musikaal met 'n besondere stem en het al onderrig ontvang van 'n goeie stemafrigter. Nols se susterskind, Stien, neem Jannie vir 'n kort vakansie na Van Stadensdorp. Wanneer Nols haar hoor sing, prikkel haar uitsonderlike stem hom om 'n kantate te voltooi waarmee hy gesukkel het. Die kind en die ouerige man speel deurslaggewend in op mekaar se lewe en dit bring ook vir die dorp as geheel voordele mee. Heese word in 2014 vereer met 'n Woordtrofee vir gevestigde skrywer vir haar gesprek oor ''Karoo-kantate'' en ''Vuurklip''. ''Die Pikkewouters van Amper-Stamperland'' is 'n boek vir jong kinders. 'n Pikkewouter lyk soos 'n [[kabouter]] en ook 'n bietjie soos 'n pikkewyn en hulle bly in Amper-Stamperland, waar daar wilderoosbome, pedonkies, brakkevarkies, tamartjies en slakkelange is. Die hoofkarakters is die twee Pikkewouters, Pikketoos en Pokkelwyn. Hulle kan nie saamleef met die vernielsugtige slakkelange nie en wil daarom uit Amper-Stamperland wegkom. Eindelik slaag hulle daarin en kom uit in Suiderland. Hier is gelukkig nie slakkelange nie, maar wel slakke en slange en hulle besef dat daar maar oral iets is waarvan jy nie hou nie. Die boek is pragtig geïllustreer deur Cora Coetzee. Dit word omskep in 'n televisiereeks en ook vir die verhoog verwerk en by die Maskerteater in Pretoria opgevoer. Die opvolg, ''Avonture in Amper-Stamperland'', word ook vir die televisie verwerk, met Pikkelette en Pietewyn nou die hoofkarakters. Hulle is gelukkig in Amper-Stamperland en wanneer die Goue Windarend doodgemaak word, veg hulle om Amper-Stamperland van ondergang te red. Marié Heese vertaal ook verskeie kinderboeke in Afrikaans,<ref>Steenberg, Elsabe. ''Fantasie en die kinderboek: 'n kernhandleiding''. HAUM-Literêr. Pretoria; Eerste uitgawe; Eerste druk, 1987.</ref> waaronder ''Rabbedoe'' van Carol Ryrie Brink; ''Die rykste seun in die wêreld'' van Francis Kalnay; ''17 konings en 42 olifante'' van Margaret Mahy en ''Willie die Skillie'' en ''Herrie broei die eier uit'' van Dr. Seuss. === Engels === ==== Digkuns ==== Enkele werke in Engels verskyn van haar. In ''Haiku for Africa''<ref>Cilliers, Cecile. Beeld, 23 Februarie 1998.</ref> beproef sy die tradisionele Japannese haikoe digvorm in Engels, met toepassing op Afrika. Hierdie is die eerste digbundel wat deur Unisa-Uitgewers uitgegee word en dit word herdruk in 2014, hierdie keer met linosnee-afdrukke van die Oos-Kaapse kunstenaar Edith Bukani as illustrasies en 'n CD waarin die haikoes voorgelees word deur Natalia Molebatsi.<ref>Botha, Amanda. ''Klank, beeld en haikoe.'' Rapport, 13 Julie 2014.</ref> Tydens haar jare as Engelse lektor skryf sy saam met Robin Lawton die literatuurhandleiding ''The owl critic'', 'n boek wat vir meer as dertig jaar nie uit druk gaan nie. ==== Romans ==== ''The double crown''<ref>Gagiano, Kayang. Sawubona, Januarie 2010. </ref><ref>Pople, Laetitia. Beeld, 27 Julie 2009.</ref> is 'n roman oor die lewe van die vrou-koning Hatsjepsoet<ref>Botha, Saartjie. ''Verre familie van Hatsjepsoet?'' Rapport, 2 Augustus 2009.</ref> van die ou Egiptiese Ryk, wat in 1500 v.C. die troon van beide Bo- en Onder-Egipte bestyg en haarself sodoende tot koning en Farao<ref>Coetzee, Corné Volksblad:[http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2009/09/10/NJ/10/heese.html ttp://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2009/09/10/NJ/10/heese.html]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en ook as 'n god verklaar. So verkry sy die troon voor haar minderjarige stiefseun, Thutmose III. Die verhaal word as haar eie rekord van haar bewind aangebied. Dit is 'n politieke riller en 'n genuanseerde sielkundige perspektief op Hatsjepsoet. Sy kan niemand vertrou nie want daar is onophoudelike verraad wat gepleeg word, selfs deur haar naaste raadgewers. Na die dood van haar man mag sy nie weer 'n minnaar neem nie, want dan sou haar mag van haar ontneem word, sodat sy toenemend vereensaam. Haar heerskappy van etlike dekades is gekenmerk deur vrede, voorspoed, ekonomiese welvaart en 'n ambisieuse bouprojek wat tempels en beelde van ou gode in ere herstel het. Hatsjepsoet se naam is egter na haar dood van koningslyste en uit tempels verwyder en baie van die standbeelde wat sy laat oprig het, is in puin gelê. Gelukkig het haar eie tempel bly staan, en die unieke ontwerp is steeds 'n monument van hierdie besondere vrou. Argeologiese navorsing werp heelwat lig op die era van Hatsjepsoet, maar daar is steeds onbeantwoorde vrae oor haar lewe en veral rondom haar dood. Dit is juis hierdie vrae wat vir Marié Heese uitstekende romanmateriaal geword het. Ten spyte van die geslaagde transponering van die gebeure na die antieke tyd, slaag die skrywer steeds daarin om kwessies wat steeds in die moderne tyd relevant is, onder die loep te plaas. Dit sluit in glasplafon-magskwessies in 'n patriargale samelewing, die vrou in die openbare lewe en die gevolglike prys vir kinders, vriendskappe en gesinslewe – belangrike steunpilare vir vroue uit alle tydperke. Die uitgewer skryf hierdie boek in 2009 in vir die Statebond-prys<ref>De Vries, Willem Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2010/03/14/B1/12/statebondprys.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> vir beste boek en die boek verower in 2010 die Afrika-streekprys<ref>De Vries, Willem “Vrouefarao besorg Heese Afrika-prys” “Beeld” 13 Maart 2010</ref> van hierdie kompetisie. ''The colour of power'' is weer 'n baie goed histories nagevorste boek oor die antieke, hierdie keer oor Theodora, keiserin van Bisantium in die sesde eeu na Christus. Die grondgebied van Bisantium het gestrek vanaf Griekeland en Turkye deur Sirië, Palestina en Egipte en Noord-Afrika. Theodora is 'n gebore Siriër en ontkleedanseres wat die vrou word van die keiser Justinianus I en as mede-heerser groot mag en invloed geniet. Die verhaal handel oor haar lewensreis van 'n klein dogtertjie tot haar huwelik met Justinianus. Haar pa is oorlede toe sy vyf jaar oud was en haar ma moes die drie dogters alleen grootmaak. Theodora word 'n aktrise en 'n gesellin vir magtige mans wat voor haar legendariese skoonheid swig. Justinianus en Theodora was skaars getroud toe hulle aangeraai is om uit Bisantium te vlug voor 'n oproerige skare wat moeg was vir Justinianus se despotiese heerskappy. 'n Skip het vir die koningspaar gewag toe Theodora 'n toespraak gemaak het waarin sy verklaar het dat sy nie sal vlug nie. Die keiser besluit toe hulle sal bly en die oproeriges aandurf, wat op triomf vir die koningspaar uitloop. Hierdie roman word onder andere in Turks vertaal. ''A triple-headed serpent''<ref>Grant-Marshall, June Bdlive: http://www.bdlive.co.za/articles/2012/06/12/author-interview-dusting-the-lies-off-an-ancient-empress;jsessionid=501023999C39589F65BE769F06333665.present2.bdfm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140722063433/http://www.bdlive.co.za/articles/2012/06/12/author-interview-dusting-the-lies-off-an-ancient-empress;jsessionid=501023999C39589F65BE769F06333665.present2.bdfm |date=22 Julie 2014 }}</ref> is 'n vervolg op ''The colour of power'', weer gebaseer op die werklike geskiedenis. Die verhaal begin waar dertigduisend mense in die hippodroom afgemaai word. Na die opstand herbou die koningspaar die gedeeltes van die stad wat vernietig is en verseker dat families wat broodwinners verloor het, versorg is. Die heerskappy van Justinianus en Theodora was wel magtig, maar ook onstuimig. Hulle moes aanhoudende aanvalle van die Gote en die Barbare afweer en Rome is ook gereeld bedreig, met die gevolg dat Bisantium hulle moes gaan red. Die persoonlike liefdesverhaal van Justinianus en Theodora en hulle leefwyse gee besondere insig in die gebruike van daardie tyd. Hierdie roman is in 2013 op die langlys vir die toekenning van die ''Sunday Times'' se fiksieprys. ==== Jeugboeke ==== Sy skryf ook Engelse jeugboeke, soos ''The box kite summer'' (wat deur Unisa voorgeskryf is) en ''Our secret'' (wat ook in Afrikaans verskyn as ''Ons geheim''<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Heese,_Maria{{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> en in Xhosa vertaal en vir video verwerk is). == Eerbewyse == In 2006 vereer die [[Hoërskool Jan van Riebeeck]] haar met 'n erepenning vir akademie. In 2011 is sy een van 15 Suid-Afrikaanse vroue wat deur Solidariteit Helpende Hand vereer word vir hul uitmuntende bydrae tot die ontwikkeling op kulturele, geestelike en maatskaplike gebied van die Afrikaner-erfenis. Die toekennings is op Helpende Hand se twee dag lange kongres by die [[Vrouemonument]] in [[Bloemfontein]] oorhandig. == Publikasies == === Afrikaans === '''1972''' * ''Tokkelspel'' '''1974''' * ''Die Pikkewouters van Amper-Stamperland'' '''1976''' * ''Die uurwerk kantel'' * ''Die vrou op die skuit'' en ''Die wilde loot van Elise Muller'' '''1980''' * ''Avonture in Amper-Stamperland'' '''1983''' * ''Tyd van beslissing'' '''1993''' * ''Ons geheim'' '''2010''' * ''Die honger reisiger'' '''2013''' * ''Karoo-kantate'' * ''Vuurklip'' '''2016''' * ''Maestro: 'n Roman oor die vormingsjare van [[Gian Lorenzo Bernini|Gianlorenzo Bernini]]'' '''2021''' * ''Die Troebadoer'' === Engels === '''1968''' – ''The owl critic'' (saam met Robin Lawton) '''1984''' – ''The box kite summer'' '''1993''' – ''Our secret'' '''1997''' – ''Haiku for Africa'' '''2000''' – ''Practical Guide to Reading, Thinking and Writing Skills'' (saam met Pieter du Toit en Margaret Orr) '''2009''' – ''The double crown'' '''2011''' - ''The colour of power'' '''2012''' - ''A triple-headed serpent'' === Samesteller === '''1976''' – ''Poort 1976: 'n keur uit die werk van hoërskoolleerlinge'' '''2009''' - ''Uit die dagboek van 'n vrou –'' Audrey Blignault === Vertaler === '''1965''' * ''Rabbedoe'' – Carol Ryrie Brink '''1966''' * ''Die rykste seun in die wêreld'' – Francis Kalnay '''1989''' * ''17 konings en 42 olifante'' – Margaret Mahy * ''Willie die Skillie'' – Dr Seuss '''1990''' * ''Herrie broei die eier uit'' – Dr Seuss == Ander verwysings == * Grové, A.P. ''Letterkundige sakwoordeboek vir Afrikaans''. Nasou Beperk. Vyfde uitgawe. Eerste druk, 1988. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel I.'' J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1998. * Van Coller, H.P. (red.) ''Perspektief en Profiel Deel 2''. J.L. van Schaik-Uitgewers. Pretoria. Eerste uitgawe, 1999. * Botha, Amanda. ''Die oordaad van 'n Marié Heese.'' Rapport, 6 Oktober 2013. * Botha, Amanda. ''Kom nader. Dis verteltyd.'' By, 30 November 2013. * Coetzee, Corné. ''Heese daag haarself uit''. Plus, 8 September 2009. * Le Roux, André. ''Progressio gesels met Marié Heese''. Progressio. Jaargang 21 no. 2 1999. * Retief, Hanlie. ''Sy lýk soos 'n ouma…'' Rapport, 20 November 2011. * Richards, Moira. ''Van die sloot tot die troon.'' Rapport, 7 Augustus 2011. * Swart, A.M. ''Tyd kantel en die uur beslis.'' Tydskrif vir Letterkunde. Jaargang 26, no. 4 November 1989. * Beeld: http://152.111.1.88/argief/berigte/beeld/2009/09/08/KA/6/ccheese.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Van der Rheede, Christo LitNet: http://www.litnet.co.za/rooi-kaarte-aan-pierre-de-vos-n-mari-heese/ * [[Hennie van Deventer|Van Deventer, Hennie]] Rapport: http://152.111.1.87/argief/berigte/rapport/2011/11/22/RH/1/RH001-001-StoryA.html == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Heese, Marie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1942]] [[Kategorie:Lewende mense]] p61rqlrv3hbufbquio61me6d7qh876d 0 109722 2912095 2850428 2026-06-18T07:21:32Z Jcb 223 2912095 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Outeur | naam = Ronnie Belcher | bynaam = | beeld = Dr Ronnie Belcher.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Ronald Kenneth Belcher | geboortedatum = 21 April 1932 | geboorteplek = [[Goodwood]] | dood_datum = {{SDEO|1932|4|21|2006|10|21}} | sterfteplek = [[Stellenbosch]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]]ans | beroep = Digter, lektor, uitgewer | bekend = Gedigte | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | genre = | bekende_werke = ''So is die lewe vir een pond sewe'' | party = | godsdiens = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Ronald Kenneth (Ronnie) Belcher''' (21 April 1933 – 21 Oktober 2006) was ’n [[Afrikaans]]e [[digter]], lektor en uitgewer. Hy is veral bekend vir sy vrolike kwatryne in bundels soos ''So is die lewe vir een pond sewe''. Hy het ook kinderverse geskryf.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == Ronald Kenneth Belcher is op 21 April 1933 in [[Goodwood]] gebore<ref>{{cite book |last=Nienaber |first=P.J. |authorlink=P.J. Nienaber |title=Perspektief en Profiel |publisher=Afrikaanse Pers-Boekhandel |location=Johannesburg |edition=Derde hersiene uitgawe |date=1969 }}</ref> as die sesde van twaalf kinders in ’n Engelssprekende gesin.<ref>{{cite book |last=Antonissen |first=Rob |authorlink=P.J. Nienaber |title=Die Afrikaanse letterkunde van aanvang tot hede |publisher=Nasou Beperk |edition=Derde hersiene uitgawe Tweede druk |location=Elsiesrivier |date=1964 }}</ref> Sy pa was ’n boer op ’n kleinhoewe en na sy pa se tweede huwelik kry hy nog ’n halfsuster by. Hy gaan skool by [[Paul Roos Gimnasium]] op [[Stellenbosch]], maar word na standerd agt uit die skool gehaal om kleikapper en baksteendraer te word op sy pa se kleinhoewe in [[Bottelary]]. In 1950 matrikuleer hy aan die Hoërskool Goodwood in Epping, waarna hy aan die [[Universiteit van Stellenbosch]] studeer. Hy moet sy studies drie maal onderbreek weens ’n tekort aan geld, en werk as jong man in 1953 ’n jaar lank in ’n asbesmyn in Shabani in die destydse [[Suid-Rhodesië]] om geld te verdien om vir sy studies te betaal. Uiteindelik behaal hy die B.A.-graad in 1956, die B.A. Honneurs-graad in 1957 en die M.A.-graad in 1959 met ’n verhandeling oor “Die sonnet as digvorm”. Tydens die studies vir sy meestersgraad kan hy nie ’n kamer bekostig nie en moet staatmaak op vriende vir slaapplek, terwyl hy vir sy deurgetrapte skoene binnesole van karton insit.<ref>Abraham de Vries in “Volksblad” van 26 Oktober 2006</ref> Na universiteit werk hy agtereenvolgens as taalkundige by [[Sanlam]], verslaggewer by [[Die Burger]] en in 1959 as redakteur by [[Tafelberg-Uitgewers]]. In hierdie tyd is hy as losvoorspeler ’n kranige rugbyspeler vir die klubs Union en Van der Stel en word onder andere per geleentheid gekies as Van der Stel se Sportman van die Jaar. In 1969 promoveer hy (D.Litt.-graad) aan die Universiteit van Stellenbosch met ’n proefskrif oor “Die poëties-psigologiese grondslag van die sonnetvorm. ’n Ondersoek na die vormproblematiek van die sonnet”, wat later in verkorte en verwerkte vorm gepubliseer word as “Grondslae van die sonnetvorm”. Sy vrou, Ella du Toit, ontmoet hy in hierdie tyd. Die egpaar het twee kinders, ’n dogter Renée en ’n seun, Ronald Kenneth (Ronnie) Belcher, wat ’n bekende sanger is. Hy koop vir hom ’n erf tussen [[Strand]] en [[Gordonsbaai]], waar hy eiehandig in sy vrye tyd ’n huis vir hom en sy gesin bou.<ref>Remembered: http://remembered.co.za/obituary/view/9083{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> In 1960 word hy eers assistent en dan lektor by die Universiteit van Stellenbosch,<ref>Esaach: http://www.esaach.org.za/index.php?title=Belcher,_Ronnie_(Ronald_Kenneth){{Dooie skakel|date=Januarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> waarna hy in Maart 1964 aangestel is as lektor in Afrikaans-Nederlands aan die [[Universiteit van Wes-Kaapland|Universiteitskollege van Wes-Kaapland]] en in 1966 bevorder word tot senior lektor. Hierdie betrekking beklee hy tot 1971 voltyds en tot Junie 1972 deeltyds. Dan word hy aangestel as publisiteitsbeampte in die departement van ontwikkeling aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy in 1975 redakteur is van Matieland en in 1976 bestuurder is van die [[Stellenbosch Universiteitskoor]] en die universiteit se blaasorkes. Hy neem dan ’n betrekking as senior lektor aan die [[Universiteit van Natal]]. In 1986 word hy aangestel as professor en hoof van die Departement Afrikaans aan die Universiteit van Bophuthatswana (later deel van die Noordwes-Universiteit). Sy intreerede by hierdie universiteit lewer hy in 1988 onder die titel “Afrikaans: a reappraisal”.<ref>{{cite book |last=Nienaber, P.J. |last2=Senekal |first2=J.H. |last3=Bothma |first3=T.C. |title=Mylpale in die geskiedenis van die Afrikaanse letterkunde|publisher=Afrikaanse Pers-Boekhandel |location=Johannesburg |edition=Tweede hersiene uitgawe |date=1963 }}</ref> In 1990 tree hy af en in dieselfde jaar vestig hy hom op Belcher Wynplaas in die Paarl, waar hy vir ses jaar lank sy eie wyn maak. In 1992 verower hy met sy heel eerste wyne drie brons-medaljes in die gesogte Veritas-toekennings. Hy verkoop die plaas in 1995 aan ’n Singapoerse ontwikkelaar. In 2000 word hy stigter en rektor van ’n onafhanklike kollege (Suider-Kollege) wat graad- en diploma-onderrig aanbied op kampusse regdeur die land. Dit is die eerste geregistreerde private hoër onderwys-inrigting wat deur die Suid-Afrikaanse Kwalifikasie Outoriteit (SAQA) as ’n universiteit geakkrediteer is.<ref>Dekker, G. “Afrikaanse Literatuurgeskiedenis” Nasou Beperk Kaapstad Elfde druk 1970</ref> Hier bedryf hy ook sy eie uitgewerye, Suider-Kollege Uitgewers en Sonop Uitgewers, op ’n nie-winsgewende basis ten einde belowende digters en skrywers die geleentheid te gee om te publiseer. Noemenswaardige debute op hierdie wyse sluit in [[Zandra Bezuidenhout]] en [[Christine Barkhuizen le Roux]]. ’n Verdere afdeling van Suider-Kollege is Die Kollege vir Literêre Kunste, wat ’n kursus in poësietegniek dwarsdeur die land per afstandsonderrig aanbied.<ref>Kannemeyer, J.C. “Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2” Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983</ref> Hy is ’n gereelde aanbieder van gratis poësielesse aan lede van die gemeenskappe van Cloetesville en [[Kayamandi]] op Stellenbosch en reël maandelikse Afrikaanse poësie-aande op die Stellenbosse wynlandgoed [[Koopmanskloof]]. In sy latere lewe begin hy werk aan ’n verdere doktorsgraad (Ph.D.-graad) onder leiding van [[Bun Booyens]] oor “Die volkskultuur van die Afrikaanse Kleurling met spesiale verwysing na die volkstaal en letterkunde”.<ref>ATKV-Skrywersalbum op LitNet, gedateer 28 Januarie 2011</ref> Hoewel hy nie hierdie studie voltooi nie, reis hy landswyd om navorsing te doen oor die mondelingse letterkunde van die Afrikaanse bruin mense, vernaamlik die Griekwas se volksletterkunde, musiek en geskiedenis. Hy word die beskermheer van die Griekwa Nasionale Koor en tree gereeld op as beoordelaar by Griekwa-koorkompetisies en per geleentheid ook tydens die Nasionale Maleier koorkompetisie. Met sy sewentigste verjaarsdag in 2003 beland die gelukwensing per ongeluk onder Die Burger se sterfgevalle, wat daartoe lei dat mense van heinde en ver bel om hulle meegevoel te betuig. Sy reaksie was, “my vrou sê ek is gevrek, maar ek is darem nog nie morsdood nie”.<ref>Thinus Ferreira in “Die Burger” 22 April 2003</ref> Hy is op Saterdag, 21 Oktober 2006 op Stellenbosch aan [[kanker]] oorlede.<ref>De Vries, Abraham “Geliefde en vereerde digter gegroet” “Volksblad” 26 Oktober 2006</ref> == Skryfwerk == As digter word hy veral bekend met sy speelse volksverse en ook sy sonnette, ’n versvorm wat hy meermale gebruik en baie goed beheer. Verder maak hy kwistig gebruik van die Kaapse spreektaal en idioom om ook ernstige temas, insluitend die godsdiens, aan te spreek. So omdig hy die Onse Vader in Tronkafrikaans en skryf ’n gedig oor die kruisiging in Kaaps, maar toon tog verskuldigde eerbied waar dit van pas en nodig is. Sy debuut is met “Mens en Skepper”,<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 17 en 18, Mei-Desember 1957</ref> waarin hoofsaaklik in die sonnetvorm besin word oor die verhouding van die mens teenoor sy Skepper en ook die mens se rol as skepper van gedigte.<ref>Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963</ref> Ander temas is Christus wat haweloos onder die mensdom verkeer in ’n godvergete samelewing, asook die liefde vir die vrou. Dit is ’n bundel waarin al die onderwerpe ernstig is en die gedrae aard van die gedigte sluit by die inhoud aan. “District Six” is ’n uitsondering met sy meer lighartige benadering van die sosiale en kleurproblematiek van die bruin mense. Daar is ook vrye verse. “Ver land”<ref>Antonissen, Rob “Standpunte” Nuwe reeks 38-39, Desember 1961-Februarie 1962</ref> (waar die titel die afstand tussen die mens en die Beloofde Land impliseer), beskryf die stryd tussen die mens se begeerte om ’n gesuiwerde dissipel van Christus te wees,<ref>Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966</ref> teenoor die sondige begeertes wat van die mens besit neem. Hierdie temas word somtyds weergegee in die Kleurling-idioom as voorloper van sy latere verse. Die bundel word in twee afdelings verdeel, waarvan die eerste “Ver land” is.<ref>Stemmet, K. “Inset”, Oktober 1961</ref> Dit is veral die gedig “Voël” wat treffend is in sy uitbeelding van ’n dooie voël, wie se sang voortleef in die fluit wat van sy borsbeentjie gemaak word. Hier is ook realistiese sienings soos in “Jimmy Read”, waar ’n visser wat sy lewe gegee het om ’n ander te red, gehuldig word. Die tweede afdeling is “Dissipel”, ’n reeks sonnette waarin die digter die stryd tussen die vlees en gees uitbeeld. Belcher se gedigte in “So is die lewe vir een pond sewe”<ref>Brink, André P. “Rapport” 1 April 1979</ref> is volksverse waarin eg Boerse ma-nier veral die seksuele, die godsdiens, natuur en die dood vernuftig bewoord word.<ref>Brink, André P. “Tweede Voorlopige Rapport” Human & Rousseau Kaapstad Pretoria Johannesburg Eerste uitgawe 1980</ref> Die kwatryne maak hier dikwels (maar nie altyd nie) gebruik van die tradisionele dansliedjievorm,<ref name="cloete193">Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 19 no. 3, September 1979</ref> waar die tweede reël ’n herhaling van die eerste is met ’n “o” of “ja” vooraan die tweede, en reëls drie en vier niks te make het met die eerste twee nie. Hoewel die gedigte oënskynlik willekeurig gerangskik is, sorg die volkse perspektief vir binding.<ref name="cloete193" /> Die komiese in die bundel oorheers, maar daar is tog ook ’n groot aantal gedigte wat vra vir dieper dink oor die wonder en swaarkry van die lewe.<ref>Van Zyl, Dorothea “Beeld” 28 Mei 1979</ref> Die vernuftige woordgebruik, spontane ritme en ongewone perspektief op gewone dinge soos die liefde en die seksuele maak van hierdie bundel ’n treffer wat meermale herdruk word. Die sukses van hierdie bundel word opgevolg met die soortgelyke “’n Ding om te skil in die maand April”.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 22 no. 2, Junie 1982</ref> Die bundel bevat kwatryne oor die dood, godsdiens en die seksuele, hierdie keer meestal in meer konvensionele kwatrynvorm met ’n oorwegend aaba rymskema.<ref>Malan, Lucas “Rapport” 30 Januarie 1994</ref> Daar is ook droogteverse, spotverse en ’n aantal politieke kwatryne. Weereens beïndruk die raak segging met paradoks, dubbelsinnigheid en veral suggestie wat telkens ’n besondere verrassing bewerkstellig. “My hart sing sewe moppies”<ref>Grové, A.P. “Beeld” 28 Oktober 1996</ref> bevat kwatryne met ’n oorwegend speelse toonaard.<ref>Olivier, Fanie “Beeld” 30 Maart 1981</ref> ’n Moppie is ’n komiese liedjie wat veral deur die Kaapse mense van Maleise afkoms gesing word.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> Belcher werk vernuftig met woordspelings en teenstellings en baie van die kwatryne bevat guitige dubbelsinnige seksuele implikasies, terwyl meer ernstige onderwerpe ook aangeroer word. Die oorwegende doel van die moppies<ref>Hugo, Daniël “Insig” Januarie 1997</ref> is egter om te bekoor en te vermaak, eerder as om te onderrig of tot nadenke te stem.<ref>Hambidge, Joan “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 35 no. 1, Februarie 1997</ref> “Halleluja Paternoster”<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 2, Mei 1983</ref> is ’n bundel met religieuse verse, waarin hy spitsvondig die klein mens se stryd tussen goed en kwaad verwoord. Die verse is in die idioom van die bruin vis-serman geskryf en gebruik dan ook die spraakvariante van hierdie bevolkingsgroep.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Bybel-tekste, Bybel-idiome en volksliedjies word verwerk om unieke aweregse versiesvoort te bring en so op vernuftige wyse eerbied en komiek te meng.<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> Hoewel die aanslag baie keer naïef van toonaard is, lê daar telkens wysheid daaragter verborge. “Ringe in ’n geelhoutboom”<ref>Brink, André P. “Rapport” 27 Maart 1983</ref> is ’n bundel sonnette. Die titel word verklaar in die gedig “Spel”, waar die afgekapte geelhoutboom bekyk word en ons volksgeskiedenis in die ringe gesien word, wat deur die bloedige klimaat van Afrika na sy oorsprong terug gedwing is.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Letterkunde” Jaargang 21 no. 2, Mei 1983</ref> Die gedigte se temas is dan ook hoofsaaklik die gebeure van die afgelope meer as driehonderd jaar sedert die volksplanting aan die Kaap.<ref>Cloete, T.T. “Tydskrif vir Geesteswetenskappe” Jaargang 23 no. 4, Desember 1983</ref> Die kwaad in die samelewing (apartheid, taalpurisme, oordadige beheptheid met die verlede, vergaan van sedelike waardes, en dies meer) word soms met skerp satire aangespreek. Gesien teenoor die geelhoutboom<ref>Snyman, Henning “Standpunte” Nuwe reeks 172, Augustus 1984</ref> is die mens se lewe kortstondig en nietig. “Italiaanse krygsgevangene” beeld die lot uit van hierdie gevangenes wat tydens die [[Tweede Wêreldoorlog]] in Suid-Afrika hande-arbeid verrig het, maar ten spyte van hulle lae status hier plaaslik erfgename is van ’n baie ryker tradisie en kultuur as Suid-Afrika, wat slegs ’n jong kasteel as erfenis het. Belcher vertaal self van sy gedigte in Engels en laat dit publiseer onder die titel “Rings of a thundering tree”. “Van heidebos en klip”<ref>Cloete, T.T. “Rapport” 21 Mei 2000</ref> is weer ’n bundel sonnette.<ref>Grové, A.P. “Beeld” 5 Junie 2000</ref> Hierin lewer die digter kommentaar op die samelewing en dig oor die natuur, die politiek, die blanke Afrikaner se nasionalisme, die godsdiens en die literatuur self. Geslaagd is die vernuftige vermenging van erns en luim. Eie aan die sonnetvorm, lewer die digter telkens puntige kommentaar in die slotstrofe, soms goedig, soms ernstig en soms geniepsig. Die gedig van epiese omvang, “Bayeux”,<ref>Cloete, T.T. “Rapport” 23 Julie 2000</ref> herskryf die skeppings- en menslike geskiedenis en uiteindelik die geskiedenis van die Suid-Afrikaner.<ref>Grové, A.P. “Beeld” 22 Mei 2000</ref> Hierin ondersoek die digter veral die mens se siening van God en die eise wat Hy aan sy volgelinge stel met gebeure oor die eeue. Verskeie godsdienste kry ’n spreekbeurt, soos byvoorbeeld Judaïsme, Islam, die Christendom, primitiewe godsdienste en die Griekse mitologie. Veral die siening van God as toornig en wraakgierig kom na vore, as ’n mag wat kosmiese geweld kan uitoefen. Samehangende hiermee is die mens se onverdraagsaamheid wat groei uit die aanname dat sy geloof die enigste ware geloof is en dat God dus aan sy kant is in die vernietiging van teenstanders en sogenaamde ongelowiges en ketters. Eindelik is daar die besef dat elke visie van God maar slegs beramings is van hoe die mens Hom ervaar vanuit sy persoonlike standpunt. Die gedig mis egter die epiese gang en stukrag van ’n ware epos deur die vele los episodes wat soos ’n tapisserie aanmekaar gestik is. Na Belcher se dood maak Abraham de Vries ’n keur uit sy volwasse poësie wat as “Van heidebos en Skepper”<ref>Hambidge, Joan LitNet: http://www.litnet.co.za/ronnie-belcher-se-speelse-bekoring-leef-voort-in-van-heidebos/</ref> gepubliseer word.<ref>Visagie, Andries “Beeld” 3 November 2008</ref> Belcher lewer ook verskeie baie geslaagde kinderversies en jeugpoësie wat in bundels soos “Pampoenkoekies”, “Sit om jou dassie”, “Voëltjies met vlerkies”, “Rooikappie op rym” en “Kokkewiet en kokkedoor”<ref>Steenberg, Elsabe “Tydskrif vir Letterkunde” Nuwe reeks 20 no. 3, Augustus 1982</ref> gepubliseer word. Hy is ook vertaler en herberymer van verskeie van [[Dick Bruna]] se kleuterboeke met kleuterversies, insluitende “Die appel”, “Kietsie Kat”, “Kleintjie”, “Die matroos”, “Kleintjie in die dieretuin”, “Snuffie” en “Snuffie en die brand”. Sy gedigte word opgeneem in verskeie versamelbundels, wat insluit “Groot verseboek”, “Die Afrikaanse poësie in ’n duisend en enkele gedigte”, “Uit ons digkuns”, “Die mooiste Afrikaanse liefdes-gedigte”, “Nuwe Kleinverseboek”, “Nuwe Kleuterverseboek”, “Faune”, “Die dye trek die dye aan”, “Digterstemme”, “Miskien sal ek die wingerd prys”, “Voorspraak” en “Goudaar”. Vir die Stellen-bosch Universiteitskoor skryf hy liedere, waaronder die pragtige “Heer, laat nou U dienskneg in vrede gaan”. Die trefkrag van sy volkspoësie word daarin geïllustreer dat van sy verse geskryf staan op die mure van kroeë en wynkelders, op muurborde en ander ornamente in ge-skenkwinkels, opgeneem word in musiek-CD’s van sangers van ligte liedjies en aangehaal word op televisie en oor die radio as “vanuit die volksmond”.<ref>Protea Boekhuis: http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-belcher {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170325204833/http://www.proteaboekhuis.com/site.php/protea-outeurs-authors-belcher |date=25 Maart 2017 }}</ref> Op prosagebied publiseer hy sy proefskrif, “Grondslae van die sonnetvorm”, waarin sy grondige kennis van die tegniek van hierdie digvorm en die verskillende variante daarvan, duidelik blyk. Sy kortverhaal “Beskermengel” word opgeneem in [[Abraham H. de Vries]] se versamelbundel “Uit die kontreie vandaan”.<ref>OCLC Classify: http://classify.oclc.org/classify2/ClassifyDemo?search-author-txt=Belcher,%20R.%20K.%20(Ronald%20Kenneth)</ref> == Eerbewyse == Ronnie Belcher was die enigste ere-Griekwa in die wêreld, deurdat hy in die tagtigerjare op hierdie manier vereer word deur die Griekwa Nasionale Raad vir sy bevordering van die mondelinge poësie van die Griekwas. Van die Duquesne-universiteit in Amerika ontvang hy ’n eerbewys ter erkenning van sy bevordering van internasionale betrekkinge en hy ontvang erelidmaatskap van die American Youth Symphony and Chorus. Hy vertolk ook vir baie jare die rol van [[Simon van der Stel]] tydens die jaarlikse Van der Stelfees op Stellenbosch. ’n Versameling van agt van sy gedigte oor wyn word vir die eerste keer op 23 April 1994 by die Belcher Wynplaas opgevoer onder die titel “Kelderkantate”, met musiek deur Paul Loeb van Zuilenberg,<ref>“Die Burger” 5 April 1994</ref> en later word dit in die konservatorium van die Universiteit van Stellenbosch herhaal. Baie van sy ander gedigte word ook getoonset deur verskillende musikante. Per geleentheid word hy vereer met ’n banket tot sy eer, aangebied deur die Departement van Landbou se Winterreënstreek, vir sy bevordering van die wynbou deur sy gedigte.<ref>Commendatio by geleentheid van toekenning van die Akkerprys 2005</ref> By die Versindaba in Stellenbosch in 2005 ontvang hy die Akker-eretoekenning vir sy onbaatsugtige diens aan die digkuns oor ’n lang tydperk, deurdat hy betrokke was by die ontwikkeling van verskeie manuskripte van ander digters en ook publikasiegeleenthede aangebied deur sy Suider-Kollege Uitgewery. ’n Straat in die Heidedal woonbuurt in Bloemfontein en ’n straat in die Strand word na hom vernoem. In 2005 vereer die Breedevallei Dichters hom met die huldigingsbundel “Breedevallei Dichters vereer Ronnie Belcher: sewe branders”, wat deur Floris A. Brown saamgestel is.<ref>Stellenbosch Writers: http://www.stellenboschwriters.com/belcherr.html</ref> == Publikasies == '''1956''' * Mens en skepper '''1960''' * Ver land '''1969''' * Grondslae van die sonnetvorm '''1973''' * Pampoenkoekies * Sit om jou dassie '''1978''' * So is die lewe vir een pond sewe '''1979''' * Voëltjies met vlerkies '''1980''' * ’n Ding om te skil in die maand April<ref>Brink, André P. “Standpunte” Nuwe reeks 154, Augustus 1981</ref> * Kokkewiet kokkedoor '''1981''' * Rooikappie op rym '''1982''' * Halleluja Paternoster<ref>Brink, André P. “Rapport” 13 Maart 1983</ref> * Ringe in ’n geelhoutboom '''1996''' * My hart sing sewe moppies '''2000''' * Van heidebos en klip * Bayeux * Rings of a thundering tree '''2008''' * Van heidebos en Skepper * Vertalings '''1972''' * Snuffie – [[Dick Bruna]] * Snuffie en die brand – Dick Bruna * Die appel – Dick Bruna * Kleintjie – Dick Bruna * Kleintjie in die dieretuin – Dick Bruna '''1973''' * Kietsie Kat – Dick Bruna * Die matroos – Dick Bruna * Die skool – Dick Bruna == Bronne == * Antonissen, Rob “Kern en tooi” Nasou Beperk Eerste uitgawe Eerste druk Elsiesrivier 1963 * Antonissen, Rob “Spitsberaad” Nasou Beperk Elsiesrivier Eerste uitgawe Eerste druk 1966 * Askes, H. en Landman, J.N. (samestellers) “Voorspraak” Tafelberg-Uitgewers Beperk Kaapstad Eerste uitgawe Tiende druk 1994 * Buning, Tj. “Uit ons digkuns” J.L. van Schaik Bpk. Pretoria Nuwe omgewerkte druk 1960 * Cloete, T.T. (red.) “Die Afrikaanse literatuur sedert sestig” Nasou Beperk Eerste uitgawe 1980 * Cloete, T.T. “Faune” Tafelberg-Uitgewers Bpk. Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Derde druk 1971 * Kannemeyer, J.C. “Verse vir die vraestel” Tafelberg-Uitgewers Beperk Eerste uitgawe 1998 * Kannemeyer, J.C. “Die Afrikaanse literatuur 1652-2004” Human & Rousseau Kaapstad en Pretoria Eerste uitgawe 2005 * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 2” J.L. van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 1999 * Anoniem “Kantate in kelder” “Die Burger” 5 April 1994 * Ferreira, Thinus “Digter moet paai ná gelukwensing doodsberig word” “Die Burger” 22 April 2003 * Nieuwoudt, Stephanie “Belcher se baie dae” “Beeld” 26 April 2003 * LitNet ATKV-Skrywersalbum: [http://www.litnet.co.za/ www.litnet.co.za] * Versindaba: http://versindaba.co.za/gedigte/r-k-belcher/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160220155032/http://versindaba.co.za/gedigte/r-k-belcher/ |date=20 Februarie 2016 }} * Volksblad: http://152.111.11.6/argief/berigte/volksblad/2006/10/26/VB/8/ronniebelcher.html{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * Worldcat: http://www.worldcat.org/search?q=au%3ABelcher%2C+Ronald+Kenneth.&qt=hot_author == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Belcher, Ronald Kenneth}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse digters]] [[Kategorie:Geboortes in 1932]] [[Kategorie:Sterftes in 2006]] epq7x9bxzv28rp81ilw0l6qlsf9ir57 0 110095 2911928 2811971 2026-06-17T12:43:42Z Jcb 223 2911928 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Musikale kunstenaar | naam = Prince | beeld = Prince.jpg | beeldgrootte = | dwarsformaat = | beeldbeskrywing = | beeldonderskrif = Prince in Parys, 2009 | agtergrondkleur = solo | geboortenaam = Prince Rogers Nelson | alias = TAFKAP<br />''His Royal Badness'' | geboortedatum = [[7 Junie]] [[1958]] | geboorteplek = [[Minneapolis]], [[Minnesota]], [[Verenigde State]] | oorsprong = | sterfdatum = {{Death date and age|2016|04|21|1958|06|07|df=yes}} | sterfplek = Chanhassen, Minnesota, Verenigde State | genre = Pop | beroep = Musikant, akteur | instrument = Stem | jare_aktief = 1976–2016 | etiket = | assosiasies = | webwerf = | huidige_lede = | gewese_lede = }} '''Prince Rogers Nelson''' ([[7 Junie]] [[1958]]–[[21 April]] [[2016]]), beter bekend onder sy verhoognaam '''Prince''', was 'n Amerikaanse popster, liedjieskrywer, multi-instrumentalis en akteur. Prince het in 1979 bekendheid verwerf met die liedjie ''I wanna be your lover'', waarna treffers soos ''Purple Rain'', ''Kiss'' en ''When Doves Cry'' gevolg het. Hy was ewe bekend vir sy flambojante verhoogpersoonlikheid. Prince het erotiese lirieke met funkrock en tegnologie vermeng. Tien van sy albums het platinumstatus behaal en dertig van sy enkelspelers het die top 40-treffersparade gehaal.<ref name="books.google.com">{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=vGJ7XmA8rjIC&pg=PA243&dq=formerly+known+as+Prince#v=onepage&q=formerly%20known%20as%20Prince&f=false |title=History of Rock and Roll, Thomas Larsen, page 243 |publisher=Google Books |accessdate=18 Maart 2010}}</ref> Wêreldwyd het hy meer as 100 miljoen albums verkoop, wat hom een van die besverkoper-kunstenaars van alle tye maak.<ref>{{cite news |url=http://amsterdamnews.com/news/2011/apr/12/prince-brings-early-valentines-day-gift-to-nyc/ |title=Prince brings early Valentine's Day gift to NYC |last=Misani |work=New York Amsterdam News |date=12 April 2011 |access-date=19 Junie 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207215435/http://amsterdamnews.com/news/2011/apr/12/prince-brings-early-valentines-day-gift-to-nyc/ |archive-date=7 Februarie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6899478.stm |title=Newspaper gives away Prince CDs |publisher=BBC news |date=15 Julie 2007 |access-date=25 April 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191118043735/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6899478.stm |archive-date=18 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy het in totaal sewe [[Grammy]]-,<ref>{{cite web |title=Grammy search database |publisher=National Academy of Recording Arts and Sciences |url=http://www2.grammy.com/GRAMMY_Awards/Winners/ |access-date=27 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20101110014430/http://www2.grammy.com/grammy%5Fawards/winners/ |archive-date=10 November 2010 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> 'n [[Golden Globe]]-,<ref>{{cite web |title=Golden Globe Awards |work=goldenglobes.org |url=http://www.goldenglobes.org/browse/film/26062 |access-date=27 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121014064117/http://www.goldenglobes.org/browse/film/26062 |archive-date=14 Oktober 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en 'n [[Academy Award]] ingepalm.<ref>{{cite web |title=Nominees & Winners for the 57th Academy Awards |publisher=Academy of Motion Picture Arts and Sciences |url=http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/1980-1989/57nominees.html |access-date=27 Februarie 2010 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102193921/http://www.oscars.org/awards/academyawards/oscarlegacy/1980-1989/57nominees.html |archive-date=2 Januarie 2014 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref name="smiley">{{cite web| title = Tavis Smiley| work = pbs.org| date = 27 April 2009| url = http://www.pbs.org/kcet/tavissmiley/archive/200904/20090427.html| access-date = 22 April 2016| archive-date = 5 Mei 2009| archive-url = https://web.archive.org/web/20090505210657/http://www.pbs.org/kcet/tavissmiley/archive/200904/20090427.html| url-status = dead}}</ref> Die [[Rolling Stone]]-tydskrif het Prince 27ste op sy lys van die 100 Grootste Kunstenaars van Alle Tye geplaas.<ref name="rollingstone2004">{{cite web|last= Thompson |first= Ahmir |title=100 Greatest Artists |work=Rolling Stone| date = 24 Maart 2004| url = http://www.rollingstone.com/music/lists/100-greatest-artists-of-all-time-19691231/prince-20110419}}</ref> en in 2004 is hy op die [[Rock and Roll Hall of Fame]] vereer.<ref name="smiley" /> Van 1993 tot 2000 het hy sy naam na 'n simbool, wat soos ''O(+>'' lyk, verander. Aangesien hierdie simbool nie uitgespreek kan word nie, is hy "''die kunstenaar voorheen bekend as Prince''" genoem. Behalwe sy musikale loopbaan, was hy ook 'n "talentpromotor" vir kunstenaars soos ''Sheila E.'', ''Carmen Electra'', ''The Time'' en ''Vanity 6''.<ref name="books.google.com" /> == Lewensloop == [[Lêer:Prince Brussels 1986.jpg|duimnael|links|Prince tydens 'n konsert in 1986 in Brussels.]] Prince is op [[7 Junie]] [[1958]] in [[Minneapolis]], [[Minnesota]] in die [[Verenigde State van Amerika]] gebore. Sy ma was Mattie Shaw, 'n jazz-sanger, en sy pa, John L. Nelson, 'n liriekskrywer en pianis. Sy ouers was albei van Afro-Amerikaanse families in die Amerikaanse Suide afkomstig. Hulle is tydens sy jeug geskei en hy moes die heeltyd tussen hulle rondtrek. Hy het nie met sy skoonpa oor die weg gekom nie, en het later van die huis af weggeloop, waarna hy deur 'n Anderson-gesin aangeneem is. Hy het met hul seun, André Anderson (Cymone), bevriend geraak. Hulle het saam met Charles Smith 'n musiekgroep genaamd ''Grand Central'' gestig. Die groep het later hul naam na ''Champagne'' verander, hulle was redelik suksesvol, maar het egter kort daarna ontbind. Op agtien begin hy om demo-snitte saam met Chris Moon op te neem. Dit lei tot die ondertekening van 'n platekontrak met Warner Brothers Records, waarna sy debuutalbum, ''For You'' in 1978 vrygestel is. Die album was nie besonder suksesvol nie, maar sy daaropvolgende enkelspelers, ''Why You Wanna Treat Me So Bad?'' en ''I Wanna Be Your Lover'' in 1979 het beter gevaar. Hy het egter eers die hoofstroom-media se aandag getrek met die vrystelling van sy enkelsnit ''1999'', wat op M.T.V. gebeeldsend is. Prince is op [[21 April]] [[2016]] in die ouderdom van 57 by sy huis in Chanhassen oorlede. Die oorsaak van sy dood was skynbaar 'n oordosis fentaniel, 'n verslawende intraveneuse opiaat. == Diskografie == [[Lêer:Prince by jimieye-crop.jpg|duimnael|Prince in Mei 2007]] Prince het 'n omvangryk [[oeuvre]] nagelaat. Hieronder volg 'n lys van sy albums. Kompilasie-, lewendige en Internetalbums is uitgelaat: * ''For You'' (1978) * ''Prince'' (1979) * ''Dirty Mind'' (1980) * ''Controversy'' (1981) * ''1999'' (1982) * ''Purple Rain'' (met ''The Revolution'') (1984) * ''Around the World in a Day'' (met ''The Revolution'') (1985) * ''Parade'' (met ''The Revolution'') (1986) * ''Sign “☮” the Times'' (1987) * ''Lovesexy'' (1988) * ''Batman'' (1989) * ''Graffiti Bridge'' (1990) * ''Diamonds and Pearls'' (met die ''New Power Generation''-groep) (1991) * ''Love Symbol Album'' (met ''New Power Generation'') (1992) * ''Come'' (1994) * ''The Black Album'' (1994) * ''The Gold Experience'' (1995) * ''Chaos and Disorder'' (1996) * ''Emancipation'' (1996) * ''Crystal Ball'' (1998) * ''The Truth'' (1998) * ''The Vault... Old Friends 4 Sale'' (1999) * ''Rave Un2 the Joy Fantastic'' (1999) * ''The Rainbow Children'' (2001) * ''N.E.W.S'' (2003) * ''Musicology'' (2004) * ''3121'' (2006) * ''Planet Earth'' (2007) * ''LOtUSFLOW3R&nbsp;/&nbsp;MPLSoUND'' (2009) * ''20Ten'' (2010) * ''PLECTRUMELECTRUM'' (met 3REDEYEGIRL) (2014) * ''ART OFFICIAL AGE'' (2014) * ''HITnRUN Phase One'' (2015) * ''HITnRUN Phase Two'' (2015) == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Prince (musician)}} * {{IMDb naam|2239|Prince}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse musici]] [[Kategorie:Geboortes in 1958]] [[Kategorie:Sterftes in 2016]] nbrw0dcm0csnjfak9ltvgldxbhwyamd 0 110819 2911959 2736385 2026-06-17T15:35:25Z Jcb 223 2911959 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Reinhold Gregorowski | beeld = Reinhold Gregorowski.jpg | beeldonderskrif = | orde = Hoofregter van [[Zuid-Afrikaansche Republiek|Transvaal]] | termynaanvang = [[31 Maart]] [[1898]] | termyneinde = ''onbekend'' | voorganger = [[John Gilbert Kotzé]] | opvolger = ''onbekend'' | geboortedatum = {{Geboortedatum|1856|4|12}} | geboortejaar = | geboortemaand = | geboortedag = | geboorteplek = [[Somerset-Oos]], [[Kaapkolonie]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1856|4|12|1922|11|19}} | sterfteplek = [[Pretoria]], [[Transvaal]], [[Unie van Suid-Afrika]] | party = | eggenoot = Mary R. H. Brown (1881–''onbekend'') | kinders = 5 | alma_mater = [[Gill-kollege]]<br />[[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]]<br />Gray's Inn | religie = | handtekening = | militer = | lojaliteit = | tak = | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = | toekennings = }} '''Reinhold Gregorowski''' ([[Somerset-Oos]], [[12 April]] [[1856]], [[Kaapkolonie]] – [[Pretoria]], [[Transvaal]], [[Suid-Afrika]], [[19 November]] [[1922]]) was ’n regter en staatsprokureur. == Herkoms en opleiding == [[Lêer:Martha Gregorowski, gebore Lawton.jpg|duimnael|links|upright|Gregorowski se moeder, Martha (gebore Lawton), is oorlede toe hy agt jaar oud was.]] Gregorowski was die oudste seun van Reinhold Theodore Gregorowski (Marienburg, Pommere, Wes-Pruise, 7 Junie 1807 – Somerset-Oos, 7 Januarie 1880)<ref>{{af}}{{en}} [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=3039979&g2_imageViewsIndex=1 Sy grafsteen soos te sien in die versameling van die GGSA]{{Dooie skakel|date=Februarie 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. URL besoek op 17 Mei 2016.</ref> van die [[Berlynse Sendinggenootskap|Berlynse Sending]] en Martha Lawton ([[Liverpool]], 19 Maart 1818 – Somerset-Oos, 21 September 1864). Hy was die sesde oudste van die egpaar se 14 kinders (sewe seuns en sewe dogters) en die derde oudste seun. Sy moeder is oorlede in die ouderdom van 46 jaar toe hy agt jaar oud was en in die agt jaar van sy geboorte tot haar oorlye is nog agt kinders gebore.<ref>{{en}} [https://www.geni.com/people/Martha-Gregorowski/6000000013950332060 Biografiese besonderhede op Geni.com]. URL besoek op 17 Mei 2016.</ref> Hy ontvang sy skoolopleiding aan [[Gill-kollege]] op sy geboortedorp, waar hy in 1874 matrikuleer met sy naam boaan die lys wat ook kandidate bevat soos (later sir) [[Malcolm Searle|M.W. Searle]] (1855–1926, regter) en (later sir) [[Henricus Hubertus Juta|H.H. Juta]] (1857–1930, regsgeleerde, regter, parlementslid). Hy verwerf die Frere-prys vir dié jaar, behaal daarna die B.A. aan die [[Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop]] (voorloper van [[Unisa]]), verwerf die Porterbeurs en gaan vir sy regstudie na [[Engeland]], waar hy toetree tot Gray's Inn. == Loopbaan in die OVS == Op [[10 November]] [[1878]], toe hy 22 jaar oud was, sluit Gregorowski by die Kaapse balie aan en begin die volgende maand in [[Kaapstad]] praktiseer. Later het hy ook in [[Grahamstad]] gepraktiseer. Hy word op [[26 Maart]] [[1881]], drie weke voor sy 25ste verjaardag regter van die [[Oranje-Vrystaat]] en was destyds die jongste van alle Suid-Afrikaanse regters. Van 1883 tot 1885 is hy rapporteur van deel I van die hooggeregshofbeslissings van die OVS. In April 1892 bedank hy om staatsprokureur van die OVS te word met die reg om privaat te praktiseer. Hy beklee dié amp tot 1894 (of 1896, volgens G.P.J. Trümpelmann in die ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]'').<ref name="potgieter">{{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd.</ref> == In die ZAR == In 1896 word hy regter in die [[Zuid-Afrikaansche Republiek]]. As spesiale strafregter behartig Gregorowski in April 1896 in die marksaal in Pretoria die opsienbarende verhoor van [[Lionel Phillips]] en 63 ander, almal lede van die ''Reform Committee'' van [[Johannesburg]] wat ná die mislukking van die [[Jameson-inval]] in Januarie 1896 in hegtenis geneem is. Dit was die belangrikste gebeurtenis in sy regsloopbaan.<ref name="potgieter" /> Phillips, [[John Hays Hammond|J.H. Hammond]], [[George Herbert Farrar|George Farrar]] en kol. [[Francis Rhodes]] word aan hoogverraad skuldig bevind en deur Gregorowski ter dood veroordeel; die ander beskuldigdes word aan ''crimen laesae maistatis'' skuldig bevind en ’n geldstraf opgelê. 'n Paar dae ná die uitspraak word die vier terdoodveroordeeldes deur pres. [[Paul Kruger]] van die ZAR begenadig en ook ’n geldstraf opgelê. Die kern van Gregorowski se uitspraak was dat artikel nege van die Drie-en-dertig Artikele, wat 'n klein geldboete as straf voorskryf vir persone wat planne beraam om die ZAR se veiligheid te bedreig, nie van toepassing was nie omdat daar reeds tot 'n inval oorgegaan is; gevolglik geld die gemene reg met betrekking tot hoogverraad en moet die gemeenregtelike straf vir hoogverraad, naamlik die doodstraf, opgelê word. Venynige kritiek volg op die uitspraak; daar word onder andere beweer dat Gregorowski reeds voor sy benoeming sy geesdrif verklaar het om met die beskuldigdes af te reken en om hulle die doodstraf op te lê. Sy gesindheid word vergelyk met dié van regter [[Eduard Johan Pieter Jorissen|E.J.P. Jorissen]] wat hom aan die saak onttrek het omdat hy hom tevore teen die ''Reformers'' uitgespreek het. In die ''Cape Law Journal'' is geskryf: "Waar die een man nie by die verhoor wil dien nie uit vrees dat sy politieke gevoelens die oorhand mag kry, verlang die ander een na 'n geleentheid om die emosies van 'n al te vurige openbare aanklaer te vereenselwig met die heilige pligsgevoel van 'n regter'." In antwoord op die aantygings wys Gregorowski in die ''Cape Law Journal'' daarop dat hy altyd simpatie met die Uitlanders en ''Reformers'' se strewe gehad het "so lank dit deur eerlike middele geskied het, en tot die misdadige geaardheid daarvan aan die lig gekom het". Gregorowski vermeld dat hy deurgaans met hoofregter [[John Gilbert Kotzé|J.G. Kotzé]] beraadslaag het en dat sy uitspraak Kotzé se goedkeuring weggedra het; ná die uitspraak het hy ook self die begenadiging van die veroordeeldes bepleit. Sedertdien word algemeen aanvaar dat die aantygings teen Gregorowski ongegrond was en sy werk as juris kan dus na waarde geskat word, aldus dr. M. Wiechers, in lewe professor in staats- en volkereg aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]], in die ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]]'', deel I.<ref>{{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk.</ref> == Hoofregter van die ZAR == In Mei 1896 word Gregorowski 'n regter van die Transvaalse Hooggeregshof, maar in September 1897 bedank hy as regter en word staatsprokureur, nes die geval vroeër in die Vrystaat was. In Februarie 1898 tree J.G. Kotzé ná die regterlike krisis as hoofregter van die ZAR af en word Gregorowski as sy opvolger aangewys met indienstreding op [[31 Maart]] [[1898]]. Terwyl hy die amp van hoofregter van die ZAR beklee, ken die [[Portugal|Portugese]] regering die grootkruis van die Orde van die Onbevlekte Ontvangenis aan hom toe. Hy beklee die amp van hoofregter tot die besetting van Pretoria in die [[Tweede Vryheidsoorlog|Tweede Anglo-Boereoorlog]]. Ná die Driejarige Oorlog praktiseer hy van Mei 1902 in Pretoria as advokaat in die hooggeregshof in Pretoria omdat die regime van lord [[Alfred Milner]] hom nie heraangestel het nie. Met die toekenning van verantwoordelike bestuur aan Transvaal verteenwoordig hy van 1907 (die eerste verkiesing) tot 1910 ([[Uniewording]]), as lid van [[Het Volk]]-party, die setel Suidwes-Pretoria in die Transvaalse Wetgewende Vergadering. == Ná Uniewording == Ná [[Uniewording]] word hy op [[1 Maart]] [[1913]] regter van die Transvaalse provinsiale afdeling van die hooggeregshof en beklee dié amp tot sy dood. In dié hoedanigheid word hy benoem tot voorsitter van die regterlike kommissie wat einde September 1914 ondersoek instel na die aanleidende oorsake van die dood van genl. [[Koos de la Rey|J.H. de la Rey]] en dr. G. Grace van Johannesburg tydens die [[Maritz-rebellie|1914-rebellie]]. Dr. Wiechers beskryf Gregorowski as 'n juris met besonderse intellektuele gawes en al sy uitsprake getuig van selfstandigheid en skerp insig. Omdat hy in 'n bewoë tydperk dikwels belangrike openbare pligte moes vervul, is hy soms heeltemal ten onregte as politieke skyf gebruik. Hy het 'n belangrike bydrae gelewer tot die Suid-Afrikaanse regbank se tradisie van onafhanklikheid en onkreukbaarheid. == Gesinslewe == In 1881 is Gregorowski getroud met Mary R. H. Brown, die dogter van T. Brown van Haddington, Skotland; uit die huwelik is vyf kinders gebore. Die oudste van sy twee seuns sterf in die Johannesburgse onluste van 1922. Later in dié jaar sterf Gregorowski in die tuig na 'n aanval van beroerte op die Pretoriase stasie toe hy onderweg van sy plaas by Skurweberg na Johannesburg was. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Bronne == * {{af}} De Kock, W.J. 1968. ''[[Suid-Afrikaanse Biografiese Woordeboek]], deel I''. Kaapstad: Nasionale Boekhandel Beperk. * {{en}} Potgieter, D.J. (ed.) 1972. ''[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]]''. Kaapstad: Nasionale Opvoedkundige Uitgewery Ltd. {{DEFAULTSORT:Gregorowski, Reinhold}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse regters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse politici]] s6id852t3lnuha4yzh0lxjstbnsowtz 0 111846 2912090 2849024 2026-06-18T07:19:23Z AFM 21229 /* Lys van wenners */ 2912090 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Dr AJ Stals.jpg|regs|duimnael|200px|Dr. A.J. Stals.]] Die '''Stalspryse''' is ’n prys deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vir ’n hoogstaande publikasie of ’n reeks van hoogstaande publikasies by voorkeur in Afrikaans, asook vir indiwiduele of gesamentlike produkte van hoogstaande gehalte waardeur buitengewone bydraes tot die wetenskapsbeoefening gemaak word. Sedert 1969 kan dit net een maal aan ’n persoon toegeken word. Die Stalspryse se ontstaan kan teruggevoer word tot Jaarvergaderings in die dertigerjare waar die behoefte uitgespreek is aan ’n prys, soortgelyk aan die [[Hertzogprys]], vir hoogstaande wetenskaplike prosa in die geesteswetenskappe in Afrikaans. In 1942 het die Akademieraad besluit dat die Hertzogprys om die helfte verdeel word tussen bellettrie en sulke “wetenskaplike prosageskrifte”. So kry prof. [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]] in 1943 die Hertzogprys vir Wetenskaplike Prosa vir ''Die Afrikaner en sy taal'', en dr. [[Coenraad Beyers]] in 1944 vir ''Die Kaapse Patriotte''. (In 1942 is die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek tot die Akademie toegevoeg en versoeke is deur dié Fakulteitsraad gerig dat ook natuurwetenskaplike werke vir die Hertzogprys in aanmerking moes kom.) Hierdie reëling was onbevredigend en in 1946 besluit die Akademieraad om ’n aparte “Akademieprys vir Geesteswetenskappe” in te stel. In 1955 word die naam verander na Stalsprys vir Geesteswetenskappe, genoem na wyle dr. [[Albert Jacobus Stals|A.J. Stals]], Minister van Onderwys en Gesondheid in die eerste Malan-kabinet. Sommige vakgebiede wat vroeër by die Stalsprys geressorteer het, het intussen ’n eie tuiste gevind: Regswetenskap (die [[Toon van den Heeverprys]]), Taalwetenskap (die [[C.J. Langenhovenprys]]) en Literatuurwetenskap (die [[Gustav Prellerprys]]). In 1980 is die Stalsprys vir Teologie vervang deur die [[Totiusprys vir Teologie en die studie van die grondtale van die Bybel|Totiusprys]]. == Lys van wenners == * [[1947]] – Taal- en Literatuurwetenskap: Prof. [[G.S. Nienaber]] (''Die Afrikaanse beweging'', ''Honderd jaar Hollands in Natal'', ''Gedenkalbum van die Natalse N.G. Kerk'', ''Klaas Waarzegger se Zamenspraak en brieve uit 1861'', ''Afrikaans tot 1860'', ''Die Afrikaanse geskrifte van Samuel Zwaartman'') * [[1948]] – Geskiedenis: Prof. P.J. van der Merwe (''Die noordwaartse beweging van die Boere voor die Groot Trek (1770–1842)'', ''Die trekboer in die geskiedenis van die Kaapkoloni (1657–1842)'', ''Trek: studies oor die mobiliteit van die pioniersbevolking van die Kaap'') * [[1950]] – Regswetenskap: Dr. L.C. Steyn (''Die uitleg van wette'') * [[1951]] – Taal- en Literatuurwetenskap: Prof. [[P.J. Nienaber]] (''Bibliografie van Afrikaanse boeke, Deel II'', ''Bronnegids by die studie van Afrikaanse taal- en letterkunde'', ''Die geskiedenis van die Afrikaanse Bybelvertaling, Deel II'', ''Die Vrystaatse taalbeweging'') * [[1952]] – Geskiedeniswetenskap: Prof. [[H.B. Thom]] (''Die lewe van Gert Maritz''), dr. [[G.D. Scholtz]] (''Oorsake van die Tweede Vryheidsoorlog'') * [[1955]] – Taalwetenskap: Prof. J.L.M. Franken (''Taalhistoriese bydraes'', ''Tentatiewe etimologieë'', ''Die Afrikaanse van Boniface'') * [[1957]] – Opvoedkunde: Prof. J.Chr. Coetzee * [[1958]] – Regswetenskap: Prof. J.P. ver Loren van Themaat (Staatsreg); Staatswetenskap: Dr. G.D. Scholtz (''Hoe die wêreldpolitiek gevoer word'') * [[1959]] – Taalwetenskap: Prof. [[S.P.E. Boshoff]], prof. [[T.H. le Roux]], prof. [[D.F. Malherbe]]; Literatuurwetenskap: Prof. G. Dekker, prof. [[F.E.J. Malherbe]] * [[1961]] – Teologie: Prof. [[G.B.A. Gerdener]] (''Recent developments in the South African mission field'', ''Die Afrikaner en die sending'') * [[1962]] – Regswetenskap: Prof. J.C. de Wet en prof. H.L. Swanepoel (''Die Suid-Afrikaanse strafreg''); Sosiologie: Prof. G. Cronjé * [[1963]] – Literatuurwetenskap: Prof. [[A.P. Grové]] * [[1964]] – Wysbegeerte: Prof. [[H.G. Stoker]] * [[1965]] – [[Kultuurgeskiedenis]]: Prof. [[Anna Böeseken|A.J. Böeseken]] (''Simon van der Stel en sy kinders''); Sielkunde: Prof. F.W. Blignaut (''Die invloed van langdurige oormatige gebruik van alkohol op tien generasies van die witmuis ''([[Mus musculus]])'' – ’n eksperimentele ondersoek na die uitwerking van etielalkohol op funksionele prosesse''); Opvoedkunde: Prof. B.F. Nel (''Grondslae van die psigologie en Pedagogiese verwaarlosing'') * [[1967]] – Kultuurgeskiedenis: Dr. J. Bouws; Taalwetenskap: Prof. S.P.E. Boshoff en prof. G.S. Nienaber (''Afrikaanse etimologieë'') * [[1968]] – Ekonomie: Prof. H.J.J. Reynders; Wysbegeerte: Prof. [[C.K. Oberholzer]] * [[1969]] – Aardrykskunde: Prof. A. Nel * [[1970]] – Teologie: Prof. E.P. Groenewald * [[1971]] – Ekonomie: Prof. J.L. Sadie; Geskiedenis: Dr. W.J. de Kock (postuum); Staatswetenskap: Prof. A.H. Murray * [[1972]] – Aardrykskunde: Prof. P. Smit; Afrikanistiek: Prof. G.M.E. Leistner; Opvoedkunde: Prof. C.F.G. Gunter * [[1973]] – Kultuurgeskiedenis: Prof. F.A. van Jaarsveld (''Die Afrikaner en sy geskiedenis'', ''Lewende verlede'') * [[1974]] – Geskiedenis: Prof. D.J. Kotzé (sy reeks boeke oor Nasionalisme as historiese faktor); Kunsgeskiedenis: Prof. [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]] (''[[Strat Caldecott]] en [[D.C. Boonzaaier]] en [[Pieter Wenning]]: verslag van ’n vriendskap''); Ekonomie: Prof. W.F.J. Steenkamp (sy publikasies oor arbeidsvraagstukke en koöperasies); Wysbegeerte: Prof. H.J. de Vleeschauwer (sy geskrifte oor die geskiedenis van die Wysbegeerte) * [[1975]] – Opvoedkunde: Prof. J.G. Garbers, prof. M.C.H. Sonnekus * [[1976]] – Teologie: Prof. A. van Selms * [[1977]] – Wysbegeerte: Prof. [[Marthinus Versfeld|M. Versfeld]]; Geskiedenis: Prof. C.F.J. Muller; Ekonomie: Prof. J.A. Lombard * [[1978]] – Afrikanistiek: Prof. [[Dirk Ziervogel|D. Ziervogel]] (postuum); Sielkunde: Prof. H.P. Langenhoven * [[1979]] – Teologie: Prof. T.N. Hanekom * [[1980]] – Ekonomie: Prof. P.J. van der Merwe; Staatswetenskap: Prof. J.J.N. Cloete * [[1981]] – Opvoedkunde: Prof. J. van der Stoep; Afrikanistiek: Prof. P.J. Coertze; Sosiologie: Prof. S.P. Cilliers * [[1982]] – Musiek: Prof. Jacques Malan; Sielkunde: Prof. A.B. van der Merwe * [[1983]] – Ekonomie: Dr. Gerhard de Kock * [[1984]] – Wysbegeerte: Prof. [[Johan Degenaar|J.J. Degenaar]], prof. [[Willie Esterhuyse|W.P. Esterhuyse]]; Aardrykskunde: Dr. I.J. van der Merwe; Opvoedkunde: Prof. W.A. Landman * [[1985]] – Kultuurgeskiedenis: Prof. [[Bun Booyens]]; Sielkunde: Prof. E.M. Nel; Sosiologie: Prof. A.F. Steyn * [[1986]] – Ekonomie: Dr. S.S. Brand * [[1987]] – Kriminologie: Prof. P.J. van der Walt * [[1988]] – Sielkunde: Prof. W.J. Schoeman * [[1989]] – Staatswetenskap en Ontwikkelingsadministrasie: Prof. J.H. Coetzee; Wysbegeerte: Prof. [[Danie Strauss|D.F.M. Strauss]]; Geskiedenis: Prof. F.A. van Jaarsveld; Ekonomie: Prof. J.A. Groenewald * [[1990]] – Opvoedkunde: Prof. T.R. Botha; Afrikatale: Prof. E.B. van Wyk; Aardrykskunde: Prof. W.S. Barnard; Sosiologie: Prof. D.D. Joubert * [[1991]] – Sielkunde: Prof. D.A. Louw; Kultuurgeskiedenis: Prof. C.F.J. Muller * [[1992]] – Ekonomie: Prof. J.J. Stadler, prof. S.J. Terblanche; Wysbegeerte: Prof. M.E. Botha * [[1993]] – Volkekunde: Prof. R.D. Coertze; Sosiologie: Prof. H.C.J. van Rensburg; Aardrykskunde: Prof. P.S. Hattingh * [[1994]] – Sielkunde: Prof. J.M. Schepers * [[1995]] – Geskiedenis: Prof. D.J. van Zyl; Staatswetenskap en Ontwikkelingsadministrasie: Prof. Christopher Thornhill; Ekonomie: Prof. S. Marx; Wysbegeerte: Prof. [[Anton van Niekerk|A.A. van Niekerk]] * [[1996]] – Afrikatale: Prof. P.S. Groenewald; Opvoedkunde: Prof. P.C. van der Westhuizen * [[1997]] – Sielkunde: Prof. I. van W. Raubenheimer; Kultuurgeskiedenis: Mnr. [[Karel Schoeman]]; Kunsgeskiedenis: Prof. G.M. Ballot * [[1998]] – Ekonomie: Prof. G.L. de Wet (postuum); Filosofie: Prof. H.W. Rossouw; Sosiologie: Prof. J.B. du Toit; Geskiedwetenskappe (Kultuurgeskiedenis): Prof. [[Fransjohan Pretorius|F. Pretorius]] * [[1999]] – Verpleegkunde: Prof. M.J. Viljoen; Bestuur: Dr. H.J.J. Reynders; Bewegingskunde: Dr. F.J.G. van der Merwe * [[2000]] – Multi- en [[Interdissiplinêre]] spanwerk: Prof. J. Mouton; Kommunikasiekunde en joernalistiek: Prof. [[Arrie de Beer|A.S. de Beer]]; Sielkunde: Prof. D.J.W. Strümpfer; Kunstegeskiedenis: Prof. D.J. van den Berg * [[2001]] – Geskiedwetenskappe: Prof. [[Jaap Steyn|J.C. Steyn]]; Filosofie: Prof. A.B. du Toit; Politieke wetenskappe: Prof. [[Hermann Giliomee|H.B. Giliomee]] * [[2002]] – Menslike bewegingskunde: Prof. J.H. de Ridder; Verpleegkunde: Prof. Marie Poggenpoel * [[2003]] – Kommunikasie: Prof. P.J. Fourie; Kunstewetenskappe: Prof. E.A. Maré; Sielkunde: Prof. M.P. Wissing * [[2004]] – Filosofie: Prof. G. Olivier; Geskiedetenskappe: Prof. H.B. Giliomee * [[2005]] – Maatskaplike werk: Prof. H. Strydom; Geografie: H.L. Zietsman * [[2006]] – Multi- en Interdissiplinêre navorsing: Prof. F.P. Retief, prof. Louise Cilliers; Kunstegeskiedenis: Dr. Frieda Harmsen-Van Proosdij * [[2007]] – Ekonomiese en bestuurswetenskappe: Prof. D.S. Lubbe; Politieke wetenskap: Prof. P. du Toit; Algemene wetenskapsleer en Algemene navorsingsmetodologie: Prof. J. Mouton; Geskiedwetenskappe: Prof. G.J. Schutte * [[2008]] – Omgewingswetenskappe: Prof. J.H. Giliomee * [[2009]] – Multi- en Interdissiplinêre navorsing: Dr. H.C. Marais; Kunstegeskiedenis: Prof. A.E. Duffey; Sielkunde: Prof. J.G. Maree; Biblioteek- en inligtingkunde: Prof. C.S. de Beer * [[2010]] – Geskiedwetenskappe: Prof. [[Pieter Kapp|P.H. Kapp]]; Filosofie: Prof. [[Bennie van der Walt|B.J. van der Walt]]; Politieke wetenskappe: Samestellers van die Nuwerwetse Politieke Woordeboek; Ekonomie: Prof. P. Styger * [[2011]] – Opvoedkunde: Prof. J.L. van der Walt; Maatskaplike werk: Prof. Sulina Green * [[2012]] – Multi- en Interdissiplinêre spanwerk: Prof. A. Kruger; Kunstewetenskappe: Prof. K.H. Dietrich * [[2013]] – Geskiedwetenskappe: Prof. Albert Grundlingh; Filosofie en etiek: Prof. P.H. Spies; Politieke wetenskap: Prof. G.C. Olivier; Ekonomie: Prof. P.J. Mohr * [[2014]] – Opvoedkunde: Prof. J.G. Maree; Verpleegkunde: Prof. Minrie Greeff; Geografie: Prof. E.C. Liebenberg<ref>{{cite web |url=http://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2014/ |title=Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2014 |format=html |date=28 Maart 2014 |access-date=1 Julie 2016 |publisher=Litnet |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120408/https://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2014/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2015]] – Multi- en Interdissiplinêre spanwerk: Prof. [[Gerhard van Huyssteen|G.B. van Huyssteen]]; Kommunikasiekunde en joernalistiek: Prof. Lizette Rabe; Sielkunde: Prof. L.P. Swartz<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/07/Akademiepryse_2015.pdf |title=Akademiepryse 2015 |format=pdf |date=2015 |accessdate=1 Julie 2016 |publisher=SA Akademie }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[2016]] – Geskiedwetenskappe: Prof. E.L.P. Stals; Politieke wetenskap: Prof. D.J. Geldenhuys; Ekonomie: Prof. Estian Calitz<ref>{{cite web |url=http://www.litnet.co.za/die-raad-van-die-suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2016/ |title=Die Raad van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2016 |format=html |date=31 Maart 2016 |access-date=1 April 2016 |publisher=Litnet |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111846/https://www.litnet.co.za/die-raad-van-die-suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2016/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2017]] – Maatskaplike werk: Prof. [[Lambert Engelbrecht|L.K. Engelbrecht]]<ref>{{cite web |url=http://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2017/ |title=Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2017 |date=30 Maart 2017 |access-date=31 Maart 2017 |format=html |publisher=Litnet |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422151106/https://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2017/ |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2018]] – Kommunikasiekunde en joernalistiek: Prof. [[Herman Wasserman]]; Sielkunde: Prof. L.M. Richter<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2018/11/Vir-die-webblad-onder-Aktiwiteite-Pryse.pdf |title=SA Akademiepryse 2018 |format=pdf |date=13 April 2018 |accessdate=20 Mei 2019 |last=Prinsloo |first=Dionē |archive-date=21 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221031357/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2018/11/Vir-die-webblad-onder-Aktiwiteite-Pryse.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[2019]] – Geskiedeniswetenskappe: Prof. André Wessels; Ekonomie: Prof. Jannie J. Rossouw; Filosofie en Etiek: Prof. Johan Snyman<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2019/04/Akademiepryse-2019.pdf |title=Mediaverklaring |date=12 April 2019 |format=pdf |accessdate=20 Mei 2019 |last=Prinsloo |first=Dionē |archive-date= 1 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501154758/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2019/04/Akademiepryse-2019.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[2020]] – Maatskaplike werk: Prof. Antoinette Lombaard; Opvoedkunde: Prof. Bettie Wiecers; Stads- en Streeksbeplanning: Prof. J.J. (Das) Steÿn<ref>{{cite web |title=SA Akademie-pryse vir 2020 toegeken |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/sa-akademie-pryse-vir-2020-toegeken/ |publisher=Maroela Media |access-date=22 Mei 2020 |date=21 Mei 2020 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527014241/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/sa-akademie-pryse-vir-2020-toegeken/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2021]] – Sieklunde: Prof. W.J. (Wilhelm) Jordaan; Multi- en interdissiplinêre spanwerk: Prof. Juanita Bornman; Kunstewetenskappe: Prof. Janine Allen-Spies<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2021/04/Persverklaring-SA-Akademiepryse-2021.pdf |title=SA Akademiepryse 2021 |publisher=SA Akademie |date=16 April 2021 |accessdate=6 Mei 2021 |archive-date= 6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506083129/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2021/04/Persverklaring-SA-Akademiepryse-2021.pdf |url-status=dead }}</ref> == Bron == * Verwerk vanaf [http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/06/Akademiepryse_1909.pdf Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns – ''Akademiepryse sedert 1909''] == Verwysings == {{Verwysings}} {{SA Akademie}} [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] 8zvzh43ud9uj0gkssa6s08kb848ok8f 2912091 2912090 2026-06-18T07:19:51Z AFM 21229 /* Lys van wenners */ 2912091 wikitext text/x-wiki [[Beeld:Dr AJ Stals.jpg|regs|duimnael|200px|Dr. A.J. Stals.]] Die '''Stalspryse''' is ’n prys deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] vir ’n hoogstaande publikasie of ’n reeks van hoogstaande publikasies by voorkeur in Afrikaans, asook vir indiwiduele of gesamentlike produkte van hoogstaande gehalte waardeur buitengewone bydraes tot die wetenskapsbeoefening gemaak word. Sedert 1969 kan dit net een maal aan ’n persoon toegeken word. Die Stalspryse se ontstaan kan teruggevoer word tot Jaarvergaderings in die dertigerjare waar die behoefte uitgespreek is aan ’n prys, soortgelyk aan die [[Hertzogprys]], vir hoogstaande wetenskaplike prosa in die geesteswetenskappe in Afrikaans. In 1942 het die Akademieraad besluit dat die Hertzogprys om die helfte verdeel word tussen bellettrie en sulke “wetenskaplike prosageskrifte”. So kry prof. [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]] in 1943 die Hertzogprys vir Wetenskaplike Prosa vir ''Die Afrikaner en sy taal'', en dr. [[Coenraad Beyers]] in 1944 vir ''Die Kaapse Patriotte''. (In 1942 is die Fakulteit Natuurwetenskap en Tegniek tot die Akademie toegevoeg en versoeke is deur dié Fakulteitsraad gerig dat ook natuurwetenskaplike werke vir die Hertzogprys in aanmerking moes kom.) Hierdie reëling was onbevredigend en in 1946 besluit die Akademieraad om ’n aparte “Akademieprys vir Geesteswetenskappe” in te stel. In 1955 word die naam verander na Stalsprys vir Geesteswetenskappe, genoem na wyle dr. [[Albert Jacobus Stals|A.J. Stals]], Minister van Onderwys en Gesondheid in die eerste Malan-kabinet. Sommige vakgebiede wat vroeër by die Stalsprys geressorteer het, het intussen ’n eie tuiste gevind: Regswetenskap (die [[Toon van den Heeverprys]]), Taalwetenskap (die [[C.J. Langenhovenprys]]) en Literatuurwetenskap (die [[Gustav Prellerprys]]). In 1980 is die Stalsprys vir Teologie vervang deur die [[Totiusprys vir Teologie en die studie van die grondtale van die Bybel|Totiusprys]]. == Lys van wenners == * [[1947]] – Taal- en Literatuurwetenskap: Prof. [[G.S. Nienaber]] (''Die Afrikaanse beweging'', ''Honderd jaar Hollands in Natal'', ''Gedenkalbum van die Natalse N.G. Kerk'', ''Klaas Waarzegger se Zamenspraak en brieve uit 1861'', ''Afrikaans tot 1860'', ''Die Afrikaanse geskrifte van Samuel Zwaartman'') * [[1948]] – Geskiedenis: Prof. P.J. van der Merwe (''Die noordwaartse beweging van die Boere voor die Groot Trek (1770–1842)'', ''Die trekboer in die geskiedenis van die Kaapkoloni (1657–1842)'', ''Trek: studies oor die mobiliteit van die pioniersbevolking van die Kaap'') * [[1950]] – Regswetenskap: Dr. L.C. Steyn (''Die uitleg van wette'') * [[1951]] – Taal- en Literatuurwetenskap: Prof. [[P.J. Nienaber]] (''Bibliografie van Afrikaanse boeke, Deel II'', ''Bronnegids by die studie van Afrikaanse taal- en letterkunde'', ''Die geskiedenis van die Afrikaanse Bybelvertaling, Deel II'', ''Die Vrystaatse taalbeweging'') * [[1952]] – Geskiedeniswetenskap: Prof. [[H.B. Thom]] (''Die lewe van Gert Maritz''), dr. [[G.D. Scholtz]] (''Oorsake van die Tweede Vryheidsoorlog'') * [[1955]] – Taalwetenskap: Prof. J.L.M. Franken (''Taalhistoriese bydraes'', ''Tentatiewe etimologieë'', ''Die Afrikaanse van Boniface'') * [[1957]] – Opvoedkunde: Prof. J.Chr. Coetzee * [[1958]] – Regswetenskap: Prof. J.P. ver Loren van Themaat (Staatsreg); Staatswetenskap: Dr. G.D. Scholtz (''Hoe die wêreldpolitiek gevoer word'') * [[1959]] – Taalwetenskap: Prof. [[S.P.E. Boshoff]], prof. [[T.H. le Roux]], prof. [[D.F. Malherbe]]; Literatuurwetenskap: Prof. G. Dekker, prof. [[F.E.J. Malherbe]] * [[1961]] – Teologie: Prof. [[G.B.A. Gerdener]] (''Recent developments in the South African mission field'', ''Die Afrikaner en die sending'') * [[1962]] – Regswetenskap: Prof. J.C. de Wet en prof. H.L. Swanepoel (''Die Suid-Afrikaanse strafreg''); Sosiologie: Prof. G. Cronjé * [[1963]] – Literatuurwetenskap: Prof. [[A.P. Grové]] * [[1964]] – Wysbegeerte: Prof. [[H.G. Stoker]] * [[1965]] – [[Kultuurgeskiedenis]]: [[Anna Böeseken|A.J. Böeseken]] (''Simon van der Stel en sy kinders''); Sielkunde: Prof. F.W. Blignaut (''Die invloed van langdurige oormatige gebruik van alkohol op tien generasies van die witmuis ''([[Mus musculus]])'' – ’n eksperimentele ondersoek na die uitwerking van etielalkohol op funksionele prosesse''); Opvoedkunde: Prof. B.F. Nel (''Grondslae van die psigologie en Pedagogiese verwaarlosing'') * [[1967]] – Kultuurgeskiedenis: Dr. J. Bouws; Taalwetenskap: Prof. S.P.E. Boshoff en prof. G.S. Nienaber (''Afrikaanse etimologieë'') * [[1968]] – Ekonomie: Prof. H.J.J. Reynders; Wysbegeerte: Prof. [[C.K. Oberholzer]] * [[1969]] – Aardrykskunde: Prof. A. Nel * [[1970]] – Teologie: Prof. E.P. Groenewald * [[1971]] – Ekonomie: Prof. J.L. Sadie; Geskiedenis: Dr. W.J. de Kock (postuum); Staatswetenskap: Prof. A.H. Murray * [[1972]] – Aardrykskunde: Prof. P. Smit; Afrikanistiek: Prof. G.M.E. Leistner; Opvoedkunde: Prof. C.F.G. Gunter * [[1973]] – Kultuurgeskiedenis: Prof. F.A. van Jaarsveld (''Die Afrikaner en sy geskiedenis'', ''Lewende verlede'') * [[1974]] – Geskiedenis: Prof. D.J. Kotzé (sy reeks boeke oor Nasionalisme as historiese faktor); Kunsgeskiedenis: Prof. [[Johannes du Plessis Scholtz|J. du P. Scholtz]] (''[[Strat Caldecott]] en [[D.C. Boonzaaier]] en [[Pieter Wenning]]: verslag van ’n vriendskap''); Ekonomie: Prof. W.F.J. Steenkamp (sy publikasies oor arbeidsvraagstukke en koöperasies); Wysbegeerte: Prof. H.J. de Vleeschauwer (sy geskrifte oor die geskiedenis van die Wysbegeerte) * [[1975]] – Opvoedkunde: Prof. J.G. Garbers, prof. M.C.H. Sonnekus * [[1976]] – Teologie: Prof. A. van Selms * [[1977]] – Wysbegeerte: Prof. [[Marthinus Versfeld|M. Versfeld]]; Geskiedenis: Prof. C.F.J. Muller; Ekonomie: Prof. J.A. Lombard * [[1978]] – Afrikanistiek: Prof. [[Dirk Ziervogel|D. Ziervogel]] (postuum); Sielkunde: Prof. H.P. Langenhoven * [[1979]] – Teologie: Prof. T.N. Hanekom * [[1980]] – Ekonomie: Prof. P.J. van der Merwe; Staatswetenskap: Prof. J.J.N. Cloete * [[1981]] – Opvoedkunde: Prof. J. van der Stoep; Afrikanistiek: Prof. P.J. Coertze; Sosiologie: Prof. S.P. Cilliers * [[1982]] – Musiek: Prof. Jacques Malan; Sielkunde: Prof. A.B. van der Merwe * [[1983]] – Ekonomie: Dr. Gerhard de Kock * [[1984]] – Wysbegeerte: Prof. [[Johan Degenaar|J.J. Degenaar]], prof. [[Willie Esterhuyse|W.P. Esterhuyse]]; Aardrykskunde: Dr. I.J. van der Merwe; Opvoedkunde: Prof. W.A. Landman * [[1985]] – Kultuurgeskiedenis: Prof. [[Bun Booyens]]; Sielkunde: Prof. E.M. Nel; Sosiologie: Prof. A.F. Steyn * [[1986]] – Ekonomie: Dr. S.S. Brand * [[1987]] – Kriminologie: Prof. P.J. van der Walt * [[1988]] – Sielkunde: Prof. W.J. Schoeman * [[1989]] – Staatswetenskap en Ontwikkelingsadministrasie: Prof. J.H. Coetzee; Wysbegeerte: Prof. [[Danie Strauss|D.F.M. Strauss]]; Geskiedenis: Prof. F.A. van Jaarsveld; Ekonomie: Prof. J.A. Groenewald * [[1990]] – Opvoedkunde: Prof. T.R. Botha; Afrikatale: Prof. E.B. van Wyk; Aardrykskunde: Prof. W.S. Barnard; Sosiologie: Prof. D.D. Joubert * [[1991]] – Sielkunde: Prof. D.A. Louw; Kultuurgeskiedenis: Prof. C.F.J. Muller * [[1992]] – Ekonomie: Prof. J.J. Stadler, prof. S.J. Terblanche; Wysbegeerte: Prof. M.E. Botha * [[1993]] – Volkekunde: Prof. R.D. Coertze; Sosiologie: Prof. H.C.J. van Rensburg; Aardrykskunde: Prof. P.S. Hattingh * [[1994]] – Sielkunde: Prof. J.M. Schepers * [[1995]] – Geskiedenis: Prof. D.J. van Zyl; Staatswetenskap en Ontwikkelingsadministrasie: Prof. Christopher Thornhill; Ekonomie: Prof. S. Marx; Wysbegeerte: Prof. [[Anton van Niekerk|A.A. van Niekerk]] * [[1996]] – Afrikatale: Prof. P.S. Groenewald; Opvoedkunde: Prof. P.C. van der Westhuizen * [[1997]] – Sielkunde: Prof. I. van W. Raubenheimer; Kultuurgeskiedenis: Mnr. [[Karel Schoeman]]; Kunsgeskiedenis: Prof. G.M. Ballot * [[1998]] – Ekonomie: Prof. G.L. de Wet (postuum); Filosofie: Prof. H.W. Rossouw; Sosiologie: Prof. J.B. du Toit; Geskiedwetenskappe (Kultuurgeskiedenis): Prof. [[Fransjohan Pretorius|F. Pretorius]] * [[1999]] – Verpleegkunde: Prof. M.J. Viljoen; Bestuur: Dr. H.J.J. Reynders; Bewegingskunde: Dr. F.J.G. van der Merwe * [[2000]] – Multi- en [[Interdissiplinêre]] spanwerk: Prof. J. Mouton; Kommunikasiekunde en joernalistiek: Prof. [[Arrie de Beer|A.S. de Beer]]; Sielkunde: Prof. D.J.W. Strümpfer; Kunstegeskiedenis: Prof. D.J. van den Berg * [[2001]] – Geskiedwetenskappe: Prof. [[Jaap Steyn|J.C. Steyn]]; Filosofie: Prof. A.B. du Toit; Politieke wetenskappe: Prof. [[Hermann Giliomee|H.B. Giliomee]] * [[2002]] – Menslike bewegingskunde: Prof. J.H. de Ridder; Verpleegkunde: Prof. Marie Poggenpoel * [[2003]] – Kommunikasie: Prof. P.J. Fourie; Kunstewetenskappe: Prof. E.A. Maré; Sielkunde: Prof. M.P. Wissing * [[2004]] – Filosofie: Prof. G. Olivier; Geskiedetenskappe: Prof. H.B. Giliomee * [[2005]] – Maatskaplike werk: Prof. H. Strydom; Geografie: H.L. Zietsman * [[2006]] – Multi- en Interdissiplinêre navorsing: Prof. F.P. Retief, prof. Louise Cilliers; Kunstegeskiedenis: Dr. Frieda Harmsen-Van Proosdij * [[2007]] – Ekonomiese en bestuurswetenskappe: Prof. D.S. Lubbe; Politieke wetenskap: Prof. P. du Toit; Algemene wetenskapsleer en Algemene navorsingsmetodologie: Prof. J. Mouton; Geskiedwetenskappe: Prof. G.J. Schutte * [[2008]] – Omgewingswetenskappe: Prof. J.H. Giliomee * [[2009]] – Multi- en Interdissiplinêre navorsing: Dr. H.C. Marais; Kunstegeskiedenis: Prof. A.E. Duffey; Sielkunde: Prof. J.G. Maree; Biblioteek- en inligtingkunde: Prof. C.S. de Beer * [[2010]] – Geskiedwetenskappe: Prof. [[Pieter Kapp|P.H. Kapp]]; Filosofie: Prof. [[Bennie van der Walt|B.J. van der Walt]]; Politieke wetenskappe: Samestellers van die Nuwerwetse Politieke Woordeboek; Ekonomie: Prof. P. Styger * [[2011]] – Opvoedkunde: Prof. J.L. van der Walt; Maatskaplike werk: Prof. Sulina Green * [[2012]] – Multi- en Interdissiplinêre spanwerk: Prof. A. Kruger; Kunstewetenskappe: Prof. K.H. Dietrich * [[2013]] – Geskiedwetenskappe: Prof. Albert Grundlingh; Filosofie en etiek: Prof. P.H. Spies; Politieke wetenskap: Prof. G.C. Olivier; Ekonomie: Prof. P.J. Mohr * [[2014]] – Opvoedkunde: Prof. J.G. Maree; Verpleegkunde: Prof. Minrie Greeff; Geografie: Prof. E.C. Liebenberg<ref>{{cite web |url=http://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2014/ |title=Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2014 |format=html |date=28 Maart 2014 |access-date=1 Julie 2016 |publisher=Litnet |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009120408/https://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2014/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2015]] – Multi- en Interdissiplinêre spanwerk: Prof. [[Gerhard van Huyssteen|G.B. van Huyssteen]]; Kommunikasiekunde en joernalistiek: Prof. Lizette Rabe; Sielkunde: Prof. L.P. Swartz<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/07/Akademiepryse_2015.pdf |title=Akademiepryse 2015 |format=pdf |date=2015 |accessdate=1 Julie 2016 |publisher=SA Akademie }}{{Dooie skakel|date=Oktober 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[2016]] – Geskiedwetenskappe: Prof. E.L.P. Stals; Politieke wetenskap: Prof. D.J. Geldenhuys; Ekonomie: Prof. Estian Calitz<ref>{{cite web |url=http://www.litnet.co.za/die-raad-van-die-suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2016/ |title=Die Raad van die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2016 |format=html |date=31 Maart 2016 |access-date=1 April 2016 |publisher=Litnet |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009111846/https://www.litnet.co.za/die-raad-van-die-suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2016/ |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2017]] – Maatskaplike werk: Prof. [[Lambert Engelbrecht|L.K. Engelbrecht]]<ref>{{cite web |url=http://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2017/ |title=Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns: Bekronings 2017 |date=30 Maart 2017 |access-date=31 Maart 2017 |format=html |publisher=Litnet |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422151106/https://www.litnet.co.za/suid-afrikaanse-akademie-vir-wetenskap-en-kuns-bekronings-2017/ |archive-date=22 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2018]] – Kommunikasiekunde en joernalistiek: Prof. [[Herman Wasserman]]; Sielkunde: Prof. L.M. Richter<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2018/11/Vir-die-webblad-onder-Aktiwiteite-Pryse.pdf |title=SA Akademiepryse 2018 |format=pdf |date=13 April 2018 |accessdate=20 Mei 2019 |last=Prinsloo |first=Dionē |archive-date=21 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181221031357/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2018/11/Vir-die-webblad-onder-Aktiwiteite-Pryse.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[2019]] – Geskiedeniswetenskappe: Prof. André Wessels; Ekonomie: Prof. Jannie J. Rossouw; Filosofie en Etiek: Prof. Johan Snyman<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2019/04/Akademiepryse-2019.pdf |title=Mediaverklaring |date=12 April 2019 |format=pdf |accessdate=20 Mei 2019 |last=Prinsloo |first=Dionē |archive-date= 1 Mei 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190501154758/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2019/04/Akademiepryse-2019.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[2020]] – Maatskaplike werk: Prof. Antoinette Lombaard; Opvoedkunde: Prof. Bettie Wiecers; Stads- en Streeksbeplanning: Prof. J.J. (Das) Steÿn<ref>{{cite web |title=SA Akademie-pryse vir 2020 toegeken |url=https://maroelamedia.co.za/afrikaans/sa-akademie-pryse-vir-2020-toegeken/ |publisher=Maroela Media |access-date=22 Mei 2020 |date=21 Mei 2020 |language=af |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527014241/https://maroelamedia.co.za/afrikaans/sa-akademie-pryse-vir-2020-toegeken/ |archive-date=27 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[2021]] – Sieklunde: Prof. W.J. (Wilhelm) Jordaan; Multi- en interdissiplinêre spanwerk: Prof. Juanita Bornman; Kunstewetenskappe: Prof. Janine Allen-Spies<ref>{{cite web |url=http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2021/04/Persverklaring-SA-Akademiepryse-2021.pdf |title=SA Akademiepryse 2021 |publisher=SA Akademie |date=16 April 2021 |accessdate=6 Mei 2021 |archive-date= 6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506083129/http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2021/04/Persverklaring-SA-Akademiepryse-2021.pdf |url-status=dead }}</ref> == Bron == * Verwerk vanaf [http://www.akademie.co.za/wp-content/uploads/2015/06/Akademiepryse_1909.pdf Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns – ''Akademiepryse sedert 1909''] == Verwysings == {{Verwysings}} {{SA Akademie}} [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] 3ue1ynmhccamu3awbjriqvruadt5ko3 0 113891 2912102 1696116 2026-06-18T07:26:34Z AFM 21229 2912102 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} '''Fort Drury''' is in 1846 in [[Bloemfontein]] gebou om die enigste bron van water te beskerm. In April 1846 het maj. [[H.D. Warden]] 'n Britse militêre pos op die plaas Bloemfontein gestig. 'n Eenvoudige blokhuis van klip en klei is onder leiding van sers. Charles Drury op die koppie net noord van die standhoudende fontein gebou. Die vesting is nie lank gebruik nie en was in 1861 reeds vervalle. Die terrein van die destydse fort is vandag die stadsgebied by Fonteinstraat en begrens deur St. Andrewsstraat, Markgraafstraat en Selbornelaan. == Bibliografie == * Botes, S.M.: Die soektog na Fort Drury, Bloemfontein: probleme en resultate. Suid-Afrikaanse tydskrif vir [[kultuurgeskiedenis]]. Jaargang 13, nr. 2, November 1999. {{DEFAULTSORT:Drury, Fort}} [[Kategorie:Forte in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Bloemfontein]] cmrtboqwypkmhpchrky90cmbta9i0m9 0 114294 2912197 2852883 2026-06-18T11:45:12Z Jcb 223 2912197 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Saartjie Botha | bynaam = | beeld = | beeldbeskrywing = | onderskrif = | geboortenaam = Susara Susanna Botha | geboortedatum = [[1972]] | geboorteplek = [[Bellville]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = [[Suid-Afrika]] | alma_mater = | beroep = Dramaturg,feesdirekteur | ander = | bekend = Dramas | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = Verskeie, sien teks. | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Saartjie Botha''' (1972-) is ’n [[Afrikaans]]e [[dramaturg]] en feesdirekteur van die jaarlikse [[Woordfees]] op [[Stellenbosch]]. Met die ''Vleis, Rys en Aartappels-geselskap'' bring gereeld nuwe werk van [[Reza de Wet]] op die planke. Haar eie tekste sluit in ''Saad'', ''Balbesit'', ''Altyd Jonker'', ''Tip'' en ''Spanner''. Sy word soms as ’n buitestander- of entrepreneur-dramaturg bestempel.<ref name="HAT Taal-en-feitegids">HAT Taal-en-feitegids, Pearson, Desember 2013, {{ISBN|978-1-77578-243-8}}</ref> == Lewe en werk == Susara Susanna Botha is in 1972 in [[Bellville]] gebore as die middelste van drie kinders. Sy het ’n ouer suster, Santjie, en ’n jonger broer, Gerhard. Haar vader is die politikus [[Louis Johannes Botha]] en haar ma is Louisa Botha. Sy word groot in die Bethlehem-distrik op die familieplaas Spes Bona. Haar vader is ’n parlementslid en die gesin spandeer derhalwe baie tyd met verskuiwing tussen Kaapstad en [[Bethlehem]]. As een van skaars twintig leerlinge ontvang sy haar eerste skoolopleiding aan die plaasskooltjie Daniëlsrus Primêr, geleë tussen Bethlehem en [[Reitz]]. Wanneer haar vader in 1980 [[administrateur]] van die Oranje-Vrystaat word, verhuis die gesin na Bloemfontein en sy matrikuleer aan die Hoër Meisieskool [[Oranje-Vrystaat (provinsie)|Oranje]]. Haar vader is administrateur tot 1991 en is in 1999 op die familieplaas oorlede. Sy studeer na matriek verder aan die Universiteit van Stellenbosch in die [[Filosofie]] en [[Letterkunde]] en behaal ’n B.A.-graad en B.A. Honneurs-graad. Hierna behaal sy ’n M.A.-graad in Filosofie met ’n verhandeling oor die tema van ’n feminologiese perspektief op seksualiteit. Sy bly lank in Stellenbosch voordat sy in ’n woonstel in [[Observatory]] in Kaapstad intrek. Op Stellenbosch bedryf sy die koffierestaurant Blou Okapi wat sy later herdoop tot Dada. Sy raak betrokke by die [[Klein Libertas-teater]], waar sy haar debuut as toneelskrywer maak en saam met [[Amelda Brand]] deelneem aan ’n teaterprojek onder vroue wat op [[Bolandstadion|Bolandse]] plase werk. Sy is uit en uit ’n teatermens, wat onder andere saam met Marthinus Basson en Jaco Bouwer in Mei 2001 die teatermaatskappy Rys, Vleis en [[Aartappel]]s stig. Hierdie maatskappy bring verskeie eksperimentele stukke op die kunstefeeste op die planke. In 2002 skryf sy haar by die Universiteit van Stellenbosch in vir ’n doktorsgraad in Filosofie. Sy doen ook vryskutwerk vir die tydskrif ''Insig''. Sy word dramakoördineerder vir die [[Universiteit van Stellenbosch]] se jaarlikse [[Woordfees]] en word dan in 2014 aangewys as die tussentydse feesdirekteur van hierdie fees vir 2015. Sy volg [[Dorothea van Zyl]] op in hierdie posisie. == Skryfwerk == Terwyl sy in standerd een is, skryf sy haar eerste gedig (oor die Springbokke). Dit word in die skool se jaarblad gepubliseer. Dit is egter as dramaturg wat sy naam maak. Haar eerste solopoging as dramaturg is “''Vuilspel''”, wat oor rugby handel. In 2001 betree sy die kunstefeeste wanneer “''Spanner''” opgevoer word. Die drama is ’n grepie uit die lewe van ’n paar motorwerktuigkundiges wat ook stellings maak oor die lot van wit Afrikaanse mans. “''Spanner''” wen ’n Kanna-prys by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK). “'''''Tip'''''” word in 2002 by Aardklop opgevoer en beeld ’n werklose aktrise uit wat as kelnerin moet werk. “''Balle''” word in 2004 by Aardklop opgevoer. Terwyl twee vriende ’n paar balle sink, daag die een se vrou en ander se meisie daar op en tussen die spel met balle en stokke word die moderne verhouding gedissekteer, met onder andere seks, wellus en verwagtinge binne die verhouding wat verken word. “''1975''” debuteer in 2005 by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] (KKNK). Die jaar 1975 was die jaar voor die koms van televisie, die Soweto onluste en die tentatiewe begin van die Bosoorlog en is dus tiperend van die tyd voor radikale verandering in Suid-Afrika. In 2005 kyk ’n jong man aan die hand van twee ouer vroue terug oor die dertig jaar sedertdien en probeer om die denk- en leefwyses van hierdie tydperk te verstaan. Hy ontdek hoe moeilik dit is om ’n objektiewe beeld van die verlede te vorm, wat met beide nostalgiese en kritiese perspektiewe aangebied word. “''Verkeer''”<ref name="burger">Burger, Kobus “Beeld” 1 Oktober 2005</ref> word vanaf 2005 by kunstefeeste opgevoer en het die vorm van vier bewegings, soos in ’n simfonie.<ref>Cilliers, Heléne “Beeld” 22 September 2005</ref> Dit verbeeld die vier stadiums van verkeer, naamlik vry vloeiende verkeer, stop-ry, totale stilstand en oplossing wanneer dit weer begin vloei en is metafoor vir die lewe, verhoudings en groei. Die karakters is ’n jongerige Afrikaanse egpaar, ’n ouer Engelse man en ’n jong swart man. Die tegniese aspekte van die drama sorg vir ’n nuwe invalshoek en vermeng musiek, beeldmateriaal en beweging op wieletjies. “''Altyd Jonker''”<ref>Burger, Kobus “Beeld” 5 April 2006</ref> is ’n musiekspel oor die lewe van [[Ingrid Jonker]].<ref>Cloete, Ewoudt en Horn, Gerhard “Wapad” Jaargang 61 volume 2, 27 September 2006</ref> Dit begin met die twee begrafnisse wat Jonker gehad het, die eerste die stywe en formele een vir die familie en die tweede waar die skrywers hulde aan haar gebring het. Deur die vertellings van onder andere [[Marjorie Wallace]] en [[André P. Brink]] word daar dan terugflitse uit haar lewe beleef, met veral Ingrid se emosionele veeleisendheid wat treffend belig word. Jonker se lewenslange stryd om emosionele stabiliteit word aangrypend uitgebeeld, asook die groot impak wat sy op haar vriende gehad het. “''Saad''”<ref>Burger, Kobus “Beeld” 29 September 2007</ref> word in 2007 by Aardklop opgevoer en is ’n familiedrama rondom grondbesit, waarin nalatenskap en identiteit en hoe dit met grond verbind ondersoek word. Die pa sterf in die landerye en laat die ma, twee seuns en dogter om sin te probeer maak van wat nou van die grond en hulle gaan word. Dit word ’n stryd om in te palm wat hulle kan, maar die pa keer terug uit die dood om sy sake met die drie kinders af te handel, in ’n besonder sterk monoloog waarin hy sy kroos dissekteer en oordeel uitspreek. Hierna keer hy weer terug na die grond, waar hy hoort. “''Balbesit''”<ref>Stehle, Rudolf “Beeld” 27 Mei 2013</ref> debuteer by die KKNK van 2013, waar die titel ook die verlies aan mag van die Afrikaner na 1994 suggereer. Hierdie is nie suiwer drama of musiekteater nie, alhoewel dit sterk elemente van beide bevat. Die gesprek wat met “''Saad''” begin het, word hierin voortgesit. Een van die karakters som die aard van die drama op in die gebiede gebed, grond en rugby, met grond as die grootste van die drie. As gespreksmedium word gekies die grootste gemene deler onder Afrikaners en Afrikaanses bestaan, naamlik [[rugby]], om te dien as metafoor vir die situasie in die land en om aan die hand van rugbyformasies en rugbyterminologie sosiale verskynsels te belig. Die verskillende tonele is losweg gebaseer op 25 verskillende fasette van rugby, waardeur nuus, maatskaplike probleme, manlikheid, liefde en ander aktuele sake aangespreek word. Die dialoog van “''Balbesit''” is saamgestel uit werklike kommentaar deur mans van alle rasse wat Botha oor ’n lang tydperk op verskillende nuuswebwerwe raakgeloop het. Hierdie drama word in 2013 by die KKNK genomineer vir ’n Kanna-toekenning as beste teaterproduksie en beste debuutwerk, asook vir ’n Herrie-Kanna vir kopverskuiwende werk. “''Balbesit''” word ook in ’n rolprent verwerk, met Jaco Bouwer as regisseur. Sommige van die ander dramas uit haar pen is “''Op die bloedspoor van Florence Nightingale''”, “''Die goue seun''” (oor die lewe van Uys Krige en sy verhouding met sy moeder, Sannie Uys), “''Trouvrou''”, “''Baaier/Buyers''”, “''Vullis''” (wat die lewe van vullisverwyderaars belig) en “''Boks''” (wat die sensitiewe psige van twee vegters voor ’n belangrike geveg ontleed). Die komedie “''Bure op die bank''” debuteer in 2008 by die Aardklop Kunstefees op Potchefstroom. In hierdie komedie stry die twee bure oor rugby, vroue, die Afrikaanse name vir kraggereedskap, skoonma’s en die stukkende kar wat die een aan die ander verkoop het. Dit word ’n uitbeelding van die natuurlike kompetisie wat daar tussen mans heers. In 2009 debuteer die swart komedie “''Indien moeg stop / rus''” by [[Aardklop]], waarin ’n vrou en haar obsessie met motorongelukke vanuit ’n ongewone hoek belig word. “''Skeer op Richmond''” beskryf ’n reis na genesing en debuteer in 2012 by Woordfees. Saam met Christiaan Olwagen skryf sy “''Wie drink wat?''”, ’n tragikomiese drama oor alkohol wat in 2013 by Aardklop debuteer. Die titel is ’n toespeling op die laaste loopdop, wat gewoonlik nie die laaste is nie. Alkohol maak dinge beter maar veral slegter, is ’n kruk en ’n ontsnappingsmeganisme. Al hierdie aspekte van hierdie groot sosiale probleem word uitgebeeld. “''Die wagkamer''” is ’n komedie gebaseer op karakters van Ilne Fourie wat onder andere in 2015 by die KKNK opgevoer word. Die verstrooide Bertie en Alfreda Botha skaal af en verhuis na Huis Herfsblaar, waar hulle nuwe dinge ervaar, deur mekaar se brille na die lewe kyk en wag vir die einde. Haar debuutkabaret is “''Oënskynlik''<ref>Stehle, Rudolf “Beeld” 10 Oktober 2014</ref>”, wat in 2003 by Aardklop opgevoer word. Saartjie vertaal en verwerk ook ’n hele aantal ander dramas en ander werke vir opvoering, waaronder “''Pous Johanna II''” van Esther Vilar; “''The alchemist’s heart''” van Peter Hayes as “''Die hart se smeltkroes''”; “''The highway crossing''” van Jaan Tätte as “''Kruispad of Die legende van die goue vis''”; “''Playing the victim''” van die Russiese broers Oleg en Vladimir Presnyakov as “''Om soos ’n lyk te lê''”;<ref>Kalmer, Harry “Spat” 1 Oktober 2008</ref> “''Raaiselkind''” van Annelie Botes; “''Parasiten''” van Marius von Mayenburg as “''Teer''”, “''’n Ander tongval''” van Antjie Krog; Sam Shepard se “''Buried child''” as “''Doodsnikke''”; Tennessee Williams se “''Die melktrein stop nie meer hier nie''”; Edward Albee se “''Who’s afraid of Virginia Woolf?''” as “''Wie’s bang vir Virginia Woolf?''” (’n galgehumor kyk na verhoudings) en Anton Tsjechof se “''Die seemeeu''”,<ref name="burger" /> wat by 2014 se Aardklop debuteer. Hierdie tragikomedie het onvervulde liefde as tema. Bertolt Brecht se “''Mutter Courage''” word as “''Moeder Moed en haar kinders''”<ref>Opperman, A.J. “Beeld” 9 Oktober 2015</ref> onder andere in 2015 by die KKNK (waar dit met drie Kanna-pryse bekroon word) en Aardklop opgevoer. Hierdie klassieke drama beeld Moeder Moed en haar kinders uit, wat tydens ’n oorlog vele veldslae moet trotseer en handel dryf met ’n wa vol voorraad, wat drank insluit. Saartjie is medeskrywer van die pantomime “''Rooikôppitjie''”. “''[[Sendeling]]”'' is haar verhoogverwerking van Elsa Joubert se kortverhaal “''Die dood van ’n sendeling''”. ’n Sendeling sterf in die laat sestigerjare in ’n klein dorpie. Sy weduwee versoek dat hy uit die wit NG Kerk begrawe moet word, maar wanneer die wit ledemate hoor dat van lede van die bruin gemeente ook die diens sal bywoon, weier hulle. Die weduwee vra dan die bruin gemeente om die begrafnis te behartig, maar hulle weier ook omdat lede van die wit gemeente die diens sal bywoon. In 2012 bied sy “''Smelt''” by die KKNK aan, wat ’n dramatisering is van [[Abraham H. de Vries]] se solovertellings. Verder verwerk sy “''Bidsprinkaan''”<ref>Van Niekerk, Nico “Beeld” 13 Oktober 2014</ref> van André P. Brink vir die verhoog wat in 2013 by die Suidoosterfees in Kaapstad debuteer. Hierdie verwerking word vir ses Fiësta-toekennings benoem, insluitende een vir beste nuutgeskepte Afrikaanse aanbieding. “''Die rolbalspeler''” is ’n verwerking van Zain Eckleton se roman, wat sy debuut maak by die Suidoosterfees in Kaapstad in 2014 en “''Playland''” is ’n vertaling van Athol Fugard se gelyknamige drama. “''Jani''” is ’n verwerking vir die verhoog van die joernalis Jani Allan se outobiografie en is aanvanklik geskeduleer om te debuteer by 2015 se Aardklop. Hierdie debuut word egter uitgestel. “''Son, maan, sterre''” is ’n vertaling van die drama “''Many moons''” van Alice Birch. Vier mense in ’n stad lewe sy aan sy, maar gaan grootliks by mekaar verby. In die stuk bely ’n pedofiel sy sondes en ’n jong persoon staan aan die vooraand van sy eerste seksuele oortreding, maar die gemeenskap ondervang nie hierdie mense nie. Dit is ’n drama oor liefde, patologie, foute en vergifnis. Party mense soek na liefde, ander probeer dit vermy en party veg daarteen. Almal is egter soos mane wat uit hul wentelbane ontspoor en in die kosmos hulle geheime verloor. Hierdie drama word in 2015 vir sewe Fiësta-toekennings benoem, insluitende beste aanbieding. Met “''Letsels''” beproef Saartjie ander media as die verhoog en lewer hiermee ’n foto-uitstalling met vertellings op CD, waarin die plaaswerkergemeenskap uitgebeeld word. Die titel verwys na die fisiese en emosionele knoue wat mense in ’n weerlose en verontregte posisie kry in die ewige stryd om net te oorleef. Hierdie uitstalling is in 2002 by Aardklop te sien. Sy skryf ook die draaiboek van die film wat van Derick van der Walt se bekroonde jeugroman “''Lien se lankstaanskoene''” vir KykNet gemaak word. Haar eerste radiodrama, “''Behoort''”, word op 28 Junie 2012 oor Radiosondergrense se Radioteater program uitgesaai. Dit beeld die Du Toit-gesin uit wat bymekaar kom rondom die skielike siekbed van hul geliefde huishulp, Elsie Willemse. So word hulle verkeerde persepsies oor rassegrense dan blootgestel en hulle gebrek aan insig in iemand met wie hulle vir lank ’n intieme ruimte gedeel het. Elsie het vir 35 jaar by die familie ingewoon en gewerk en het selfs haar kanse op ’n huwelik laat verbygaan omdat sy die Du Toit-kinders wou help grootmaak. Wanneer sy ’n beroerte-aanval kry, moet die gesin besin oor waar sy regtig behoort en van watter aard hulle verhouding met haar was. == Eerbewyse == Saartjie Botha kry Kannas by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees vir “''Die goue seun''” en “''Spanner''”. In 2005 verower “''Verkeer''” die AngloGold Ashanti Smeltkroesprys vir beste nuwe verhoogteks by die Aardklop Kunstefees in Potchefstroom. Haar musiekspel oor Ingrid Jonker, “''Altyd Jonker''”, verower in 2006 by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees die Herrie-gewildheidsprys waarvoor feesgangers stem, asook die prys vir die beste prestasie in musiekteater. Die regisseur van hierdie drama, Jaco Bouwer, ontvang die prys vir beste tegniese prestasie vir sy ontwerp van die vertoning. In 2007 word ''Altyd Jonker'' ook bekroon met twee Fleur du Cap-pryse, vir beste inheemse stuk en vir die beste regisseur, nadat dit vir altesaam ses toekennings benoem is. In 2007 ontvang sy by die Klein Karoo Nasionale Kunstefees die ''Sarie''-Kanna vir mees inspirerende vroue-kunstenaar en in 2008 word beide “''Verkeer''” en “''’n Ander tongval''” vir die Fleur du Cap-prys vir beste nuwe Suid-Afrikaanse toneelstuk benoem. By die KKNK van 2013 word sy vereer met die Afrikaans Onbeperk-prys vir vernuwende denke vir haar algehele bydrae as dramaturg, vertaler, verwerker, drama-koördineerder, vervaardiger en teater-entrepreneur. == Bronnelys == === Boeke === * Van Coller, H.P. (red.) “Perspektief en Profiel Deel 3” Van Schaik-Uitgewers Pretoria Eerste uitgawe 2006 === Tydskrifte en koerante === * Anoniem “Botha se eerste radiodrama op RSG” “Beeld” 18 Junie 2012 * Burger, Kobus “Saartjie Botha doen dit weer” “Plus” 26 September 2002 * Burger, Kobus “Gays, die teater en versoening” “Plus” 15 Oktober 2002 * Burger, Kobus “Saartjie woeker met ‘Saad’” “Beeld” 20 September 2007 * Griebenow, Marina “Saartjie Botha is stewig geanker” “Die Burger” 6 April 2006 * Griebenow, Marina “Gebed, grond, rugby!” “Rapport” 7 April 2013 * Marais, Anika “Klassieke werke vergoed vir tekort aan skrywers” “Beeld” 8 April 2015 * Pople, Laetitia “Nuwe direkteur vir Woordfees” “Beeld” 24 Julie 2014 * Pople, Laetitia “Gesoute akteurs in Botha-vertaling van Tsjechof” “Beeld” 1 Oktober 2014 * Retief, Hanlie “Die lewe op ’n mespunt” “Rapport” 6 Oktober 2002 * Stehle, Rudolf “Serfontein, Botha vereer vir onbeperkte bydrae tot Afrikaans” “Beeld” 2 April 2013 * Tempelhoff, Elise “Afgeknoudes se letsels inspireer” “Beeld” 21 September 2002 * Van Zyl, Johan “Dit is Saartjie” “Insig” September 2002 === Internet === * Daily Maverick: http://www.dailymaverick.co.za/article/2015-10-21-chekhov-for-the-21st-century-the-seagull-as-toxic-rude-and-brilliant-satire-on-middle-class-indulgence/#.VoWXrzFumM8 * Esat: http://esat.sun.ac.za/index.php/Saartjie_Botha * Fugard Theatre: http://www.thefugard.com/whats-on/past-productions/item/wie-s-bang-vir-virginia-woolf * LitNet: http://www.litnet.co.za/search/?q=saartjie+botha * Netwerk24: http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/10-vrae-aan-Saartjie-Botha-oor-die-Woordfees-20150307 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161026053334/http://www.netwerk24.com/Stemme/Profiele/10-vrae-aan-Saartjie-Botha-oor-die-Woordfees-20150307 |date=2016-10-26 }} * Oulitnet: http://www.oulitnet.co.za/heupvuur/saartjiebotha.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170630231941/http://oulitnet.co.za/heupvuur/saartjiebotha.asp |date=30 Junie 2017 }} * Perdeby: http://www.perdeby.co.za/sections/entertainment/3031-balbesit-waar-is-die-bal-ouens {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003213849/http://www.perdeby.co.za/sections/entertainment/3031-balbesit-waar-is-die-bal-ouens |date=2018-10-03 }} * Stellenbosch Universiteit: http://www.sun.ac.za/english/Lists/news/DispForm.aspx?ID=1645 == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Botha, Saartjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1972]] ekvp7hhwyr458ht21n4y84cc6jvfxcc 6 114954 2911990 1493855 2026-06-17T18:28:38Z Derek J Moore 173539 This file is now on Wikimedia Commons at https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Isivivane.jpg (moved with FileImporter). 2911990 wikitext text/x-wiki == Opsomming == {{Beeldinligting |beskrywing=Isivivane in die steengroef op Robbeneiland |bron=https://www.flickr.com/photos/fryandtricky/15438078622/in/photolist-pwdbVm-5B2DzE/ |datum=15 September 2004 |daarsteller=Gebruiker:Naudefj |outeur=Flickr gebruiker fry_theonly |ander_weergawes= }} == Lisensiëring == {{cc-by-sa-2.5}} {{NouCommons|Isivivane.jpg}} 3r3l2bpjayqm3snmwo24xs4dk3v3obd 0 115398 2912124 2446721 2026-06-18T08:00:51Z Jcb 223 2912124 wikitext text/x-wiki Die '''Ruïne Horen''' word op topografiese kaarte dikwels ook "[[kasteel Rosenberg]]" genoem. Die ruïne was oorspronklik 'n kasteel op 'n heuwel bo [[Küttigen]] in die [[Switserland|Switserse]] [[Kanton Aargau]]. Dit is op 'n uitloper van die [[Kirchberg]] - ongeveer 500&nbsp;m noordwes van die dorp se kerk - en 450 meter bo seespieël geleë. Hierdie kasteel behoort tot die soort wat "[[motte]]" genoem word wat los vertaal kan word as "heuwelkasteel". (Horen is 'n verkorte vorm van die woord Hochrain.<ref name="bronner">[http://books.google.ch/books?id=ExsPAAAAQAAJ&dq=chronik%20k%C3%BCttigen%20dorf&pg=PA44#v=onepage&q=chronik%20k%C3%BCttigen%20dorf&f=false Franz Xaver Bronner: "Der Kanton Aargau, historisch, geographisch, statistisch geschildert", Band 1, Huber und Compagnie, 1844]</ref>) == Geskiedenis == Dit is onbekend wie die familie was wat die kasteel laat bou het asook die jaar waarin dit gebou is. Opgrawings dui egter aan dat die kasteel in die 12de eeu bewoon is. Die kasteel het oorspronklik uit slegs 'n ovale "[[bering]]" (ringmuur) met bevestigde ingang en 'n woon-toring bestaan.<ref>[http://www.kuettigen.ch/xml_1/internet/de/application/d63/f77.cfm kuettigen.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090428230018/http://www.kuettigen.ch/xml_1/internet/de/application/d63/f77.cfm |date=2009-04-28 }}, Zugriff am 16.</ref> Die suidooste-kant van die kasteel is deur 'n diep sloot (halsgraben) beveilig. Om 1200 is die kasteel reeds nie meer bewoon nie. Die laaste bewoners van die kasteel was die [[Kloosterhere van Münster]].<ref name="bronner" /> Die oorspronklike naam van die kasteel is nie bekend nie. Sy huidige naam het hy van die omliggende plase ontleen en dateer uit die tyd na die middeleeue. Deur die loop van die 19de eeu het die kasteel die naam van "[[Kasteel Rosenberg]]" gekry. In 1960 het argeologiese uitgrawings in en om die ruïne begin en is die murasies gerestoureer. Voor die uitgrawings het slegs die toegegroeide sloot en 'n stuk muur daarvan getuig dat daar eens 'n kasteel op die heuwel gestaan het. Die murasies is toe weer in 1989 gerestoureer. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.dickemauern.de/horen/geke.htm Ruine Horen op dickemauern.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008172203/http://www.dickemauern.de/horen/geke.htm |date=2007-10-08 }} * [http://www.burgenseite.ch/ruine_horen.htm Vloerplan en Fotos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120707211944/http://www.burgenseite.ch/ruine_horen.htm |date= 7 Julie 2012 }} * [https://www.ag.ch/denkmalpflege/suche/detail.aspx?id=23286 ''Ruine Horen''] im Online - [https://www.ag.ch/de/bks/kultur/archaeologie_denkmalpflege/denkmalpflege/denkmalpflege.jsp Denkmalschutzinventar des Kantons Aargau] [[Kategorie:Kastele in Switserland]] 75sugxii1x2mkojei75e73oskzh2esr 0 116756 2912119 2739958 2026-06-18T07:49:33Z Jcb 223 2912119 wikitext text/x-wiki '''Rudie van Rensburg''' ([[6 Oktober]] [[1951]] -) is ’n [[Afrikaanse skrywer]], [[kunstenaar]] en [[dramaturg]]. Benewens sy drama, ''Die begrafnis'', publiseer hy ook misdaadromans en 'n kleuterboek, ''Die Doempies van Tafelberg'', wat hy self illustreer en publiseer. Hy skryf ook onder die skuilnaam '''Phil Janse'''. == Lewe en werk == Rudie van Rensburg is op 6 Oktober 1951 in [[Bloemfontein]] gebore as die oudste van twee seuns.<ref>Lewensbesonderhede veral verkry van die LitNet ATKV-Skrywersalbum: http://www.litnet.co.za/rudie-van-rensburg-1951/. Sy persoonlike webwerf bevat verder baie detail oor sy boeke, sy kuns, resensies van sy werk en biografiese besonderhede: http://rudievanrensburg.co.za/</ref> Sy jonger broer is die prokureur Carl. Sy vader was [[Matthys van Rensburg|M.C. (Basie) van Rensburg]], wat van 33-jarige ouderdom af as Volksraadslid vir die [[Nasionale Party]] gedien het en later aangestel is as Minister van Pos- en Telegraafwese, en sy moeder Christa, ’n tuisteskepper. Sy pa is oorlede toe hy negentien jaar oud was. Weens sy pa se verpligtinge as parlementslid gaan Rudie tot en met standerd vyf (graad sewe) elke jaar ses maande skool in [[Kaapstad]] en ses maande skool in Bloemfontein. Hy was in Bloemfontein in die Willem Postma Laerskool en in Kaapstad in [[Akasiapark]] Laerskool en die [[Laerskool Jan van Riebeeck]]. Hy voltooi sy hoërskoolopleiding aan die [[Hoërskool Sentraal, Bloemfontein|Hoërskool Sentraal]] in Bloemfontein. Ná skool studeer hy verder aan die [[Universiteit van die Vrystaat|Universiteit van die Oranje-Vrystaat]], waar hy eers ’n Hoër Onderwysdiploma en later deeltyds ’n B.A.-graad in Kommunikasiekunde behaal. Aan die [[Universiteit van Suid-Afrika]] behaal hy daarna ’n B.A. Honneurs-graad in Kommunikasiekunde. Nadat hy sy onderwysdiploma verwerf het, begin hy sy loopbaan as joernalis by ''[[Volksblad|Die Volksblad]]'' in Bloemfontein, waar hy hoofsaaklik in die sportredaksie dien. In [[1982]] word hy medestigter en uitgewer van die plaaslike koerant ''Bloemnuus'' (die eerste gratis weekkoerant in die [[Vrystaat]]) en later redakteur van die saketydskrif ''Die Ekonoom.'' Hy verlaat die joernalistiek na sowat tien jaar en sluit hom by die Universiteit van die Vrystaat se skakelburo aan. In [[1987]] aanvaar hy ’n pos in [[Sanlam]] se reklame-afdeling en verhuis na Kaapstad. By Sanlam is hy onder andere senior bestuurder in die reklame-afdeling, uitgewer van die kliëntetydskrif ''Sanlamklub'' en hoof van borgskappe en promosies<ref name="pers">Rudie van Rensburg se persoonlike webwerf: http://rudievanrensburg.co.za/</ref> Hy is ook ’n bekende skilder en van sy kunswerke is in versamelings in Suid-Afrika[[Engelse nasionale rugbyspan|, Engeland]], [[Skotland]], [[Duitsland]], [[Australië]], [[Nieu-Seeland]], [[Kanada]] en die [[Verenigde State van Amerika]]. Een van die kunsvorms wat hy beoefen is die strokiesprent en sy ''Die Smitte'' verskyn in ''[[Huisgenoot]]'' en ''You''.<ref name="pers" /> In [[2009]] tree hy af by Sanlam, waarna hy hom aanvanklik op sy skilderkuns toespits, maar later op sy skryfwerk. Vir twee dae in die week werk hy ook as taalversorger by die ''TygerBurger''. Hy is getroud met Lize en hulle het drie kinders, MC, Neil en Amieke. == Skryfwerk == === Drama === in [[2008]] by die [[Klein Karoo Nasionale Kunstefees]] verower hy die Sanlam Teaterprys en kry ook die toekennings vir beste regie en teks vir ''Die begrafnis'' . Dit is ’n klug waarin ’n plattelandse familie sukkel om die pa van die huis, Vierman (so genoem omdat hy die lyf van vier manne het),<ref>Botha, Danie “Beeld” 15 September 2008</ref>begrawe te kry, omdat hy te vet is om uit die huis te verwyder. Sy weduwee, Ant Vossie, die buurvrou Konyntjie en die huishulp Vytjie probeer hulle bes om saam met die begrafnis-ondernemer Balsening Tendon die saak te beredder. Dit is Vytjie se taak om die lyk vol ys te pak sodat hulle darem die ergste stank gespaar bly, maar die skottel sousbone wat Vierman elke aand voor slaaptyd geëet het, maak dinge nie makliker nie. Vierman en Ant Vossie se seun, Smous (wat al tyd in die tronk deurgebring het), kom met sy nuwe verloofde van Transvaal, Patsy (’n masseuse), ook daar aan. Patsy en Balsening raak doenig met mekaar, Smous raak moeilik daaroor en maak vir Balsening dood.<ref>Meyer, Adriaan. “Volksblad” 29 Desember 2008</ref>Hierna moet die begrafnisreëlings van voor af begin. Die humor is grof en vol seksuele innuendo’s, maar die taalgebruik is nie kru nie. === Misdaadromans === Die misdaadroman ''Slagyster''<ref>Rust, Riette. “Beeld” 2 September 2013</ref> verskyn onder sy regte naam.<ref>Steenkamp, Elzette. “Rapport” 3 November 2013</ref> Inspekteur Kassie Kasselman is ’n onwaarskynlike held wat sosiaal onbeholpe is, sy hare met Brylcreem kam en ongestrykte klere dra. Hy het egter al baie belangrike moordsake opgelos en wanneer daar weer ’n moeilik verklaarbare moord gepleeg word, kry hy die saak. Algaande moet hy egter probeer sin maak van diverse gebeure, wat op een of ander manier met mekaar en die moord verband hou. In die woude van die Niger-delta in Nigerië word Ryan Deetlefs, ingenieur vir die geldgierige Star Petro maatskappy, deur ’n rebellegroep aangehou. Die bekroonde joernalis Amelia Smit ondersoek hierdie ontvoering en Star Petro se verdagte hantering van hierdie saak. As polisiemol het die afgetrede Carl Bester ’n dwelmsindikaat ontmasker, maar sy bevelvoerder weet Bester se olyfplaas is nie deur volkome eerlike maniere verkry nie. Daarom kan Bester nie die versoek weier om Afrika se mees gewetenlose skurke te gaan trotseer nie. Terselfdertyd is die reeds skatryk vennote van Haarhoff, Malan en Van Dyk Transport in Kaapstad besig om hul inkomste met wapentransaksies aan te vul en hulle word hierin gehelp deur hooggeplaaste amptenare in die polisie en die Nigeriese sluikhandel. Benewens die aksie en spanning wat op knap wyse beskryf word, lewer die roman sosiale kommentaar op die soeke na welvaart en die effek daarvan op verhoudings en is korrupsie in die polisie en die uitbuiting van plaaslike inwoners en vernietiging van die omgewing deur internasionale maatskappye deel van die tematiek. Daar is ’n hele paar kinkels in die verhaal, wat op ’n verrassende einde afloop. ''Slagyster'' is in [[2014]] op die kortlyste vir die toekenning van die Jan Rabie-Rapport-prys vir vernuwende fiksie en die ATKV-toekenning vir spanningslektuur. In ''Kopskoot''<ref>Steinmair, Deborah. “Rapport” 11 Mei 2014</ref> skiet iemand middeljarige mans in Kaapstad twee keer in die kop en verdwyn dan.<ref>Van Rensburg, Cas. “Beeld” 2 Junie 2014</ref> Die vermoede is dat dit ’n reeksmoordenaar is, maar die slagoffers is baie uiteenlopend. Kaptein Kassie Kasselman is nie oortuig dat dit die werk van ’n reeksmoordenaar is nie en hy vermoed wraak voortspruitend uit ’n voorval van lank gelede. Wanneer hy egter nie veel vordering maak met die ondersoek nie, word sy soektog aan bande gelê deur die koms van die verwaande sogenaamde kenner van reeksmoorde, majoor Wim Jonker, wat Kassie voor sy base verkleineer. Die voorval van lank gelede speel af tydens verpligte diensplig, toe seuns blootgestel is aan onnoembare sielkundige en fisiese wreedheid. Die newetema van kunsvervalsing beskryf die karakters Rocco en Katrien. Hulle verkoop ’n vervalste Irma Stern, wat R37 miljoen op ’n veiling behaal. Hierdie is ’n komplekse verhaal met baie syspore, wat tog belangrike rolle vertolk in die ontknoping en waarvan die drade teen die einde mooi saamgeknoop word. ''Judaskus''<ref>Schoombie, Schalk. “Beeld” 1 Junie 2015</ref> is sy derde misdaadroman, met kaptein Kassie Kasselman weer die hoofkarakter.<ref>Steinmair, Deborah. “Rapport” 31 Mei 2015</ref> Kassie se persoonlike lewe word omgekeer, want in sy middeljare raak hy nou verlief op ’n heelwat jonger vrou, waardeur sy kleredrag en gewoontes verander. Hierdie nuwe liefde maak dit vir hom moeilik om te fokus op die saak wat hy moet ondersoek. Rommelsnuffelaars ontdek menslike oorskot in ’n vullissak, maar dit is net die eerste van sommer baie slagoffers wat gevind word. Een van die slagoffers se weduwee bring Kassie en sy handlangers op die spoor van ’n geheime orde wat destyds uit die Ossewabrandwag voortgespruit het met tentakels in verskeie regeringsorganisasies. Hul doelstellings was aanvanklik redelik suiwer, maar met verloop van tyd is geld al wat saak maak en word selfs moord alledaags. Die Orde se kontrakwerkers sluit in TJ en Snake, wat menslik geteken word in hulle onbelangrikheid, maar die mag lê elders. Die leier van die Orde is die psigopaat Iskariot, met die beeldskone maar gewetenlose Vera/Daisy wat ook ’n sleutelrol vertolk. Dan is daar nog die reus Victor wat ’n geskiedenis met die Orde het en na jare in die tronk nou met ’n skerpgemaakte broodmes vergelding soek. Daar is baie leidrade om op te volg, maar hulle is verwikkeld en moeilik om te ontsyfer. Kassie is hoof van die taakspan wat dag en nag werk, met die windgat jong speurder Monty wat nie skaam is om sy mening te lug nie, ook deel daarvan. Die tempo is vinnig en die spanning word deurentyd volgehou, met etlike verrassings wat telkens die prentjie omvergooi. Benewens die eersteklas vermaak en goeie karakterbeelding wat die roman bied, opper dit ook belangrike vrae oor die aard van mag, geheime organisasies en korrupsie. ''Pirana''<ref>Prins, Jo. “Beeld” 23 Mei 2016</ref> se titel verwys na die bekende roofvis, wat nie groot is nie en nie juis gevaarlik lyk in die water nie, maar as hy aan jou begin byt besef jy hoe lelik jy jou misgis het. Kassie Kasselman moet die verdwyning ondersoek van ’n oudkollega, wat op die oog af lyk asof dit dwelmverwant is. Hy begin gou vermoed dat daar baie meer daaragter skuil en dat dit moontlik verband hou met twee ander sake wat hy ondersoek, die ontvoering van Rooi Els se vrou en ’n moord. Sy soektog neem hom van die Kaap met sy bendes, deur die Boland waar piranhas in ’n plaasdam aangehou word, na die Bosveld waar renosterstropery aan die orde van die dag is. === Kleuterverhale === Vir kleuters skryf hy ''Die Doempies van Tafelberg'', wat hy self illustreer en publiseer. Die Doempies is klein mensies wat op Tafelberg woon en hulle was die onderwerp van slaaptydstories wat hy vir sy kinders vertel het. == Publikasies == {| class="wikitable" !Jaar !Publikasies |- |2008 |''Die begrafnis'' (Phil Janse) |- |2009 |''Die Doempies van Tafelberg'' |- |2013 |''Slagyster'' |- |2014 |''Kopskoot'' |- |2015 |''Judaskus'' |- |2016 |''Pirana'' |- |2017 |''Kamikaze'' |- |2017 |''Op die spoor van'' (samesteller) |- |2017 |''Hans steek die Rubicon oor'' |- |2018 |''Ys'' |- |2019 |''Medusa'' |- | 2019 |''Vloek'' |- |2020 |''Merk'' |- |2020 |''Hans gee Herklaas horings'' |- |2021 |''Hans bars die bioborrel'' |- |2021 |''Hartedief'' |- |2022 |''Doolhof'' |- |2022 |''Hans hou sy lyf Sherlock'' |- |2022 |''Monster'' |- |2023 |''Hans kry troukoors'' |- |2023 |''Dwelm'' |- |2024 |''Gebooie'' |- |2025 |''Leeumens'' |} == Bronnelys == * Amid, Jonathan LitNet: http://www.litnet.co.za/kopskoot-onderhoud-met-rudie-van-rensburg/ * Barnard, Yolande Centurion Rekord: http://rekordcenturion.co.za/50345/judaskus-vol-bloed-en-rollende-koppe * LitNet ATKV-Skrywersalbum 27 Mei 2016: http://www.litnet.co.za/rudie-van-rensburg-1951/ * [http://rudievanrensburg.co.za/ amptelike webwerf] * Van der Linde, Luisa Vrouekeur: http://www.vrouekeur.co.za/artikel.aspx?id=77755{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Van Rensburg, Rudie}} [[Kategorie:Afrikaanse skrywers]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse dramaturge]] [[Kategorie:Geboortes in 1951]] 9tcmv7sxexn3t1ijrpt40mqj84niot6 0 119138 2912087 2427599 2026-06-18T07:14:46Z Jcb 223 2912087 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy|datum=Augustus 2017}} {{DISPLAYTITLE:''Römertopf''}} [[Lêer:Romertopf.jpg|duimnael|'n ''Römertopf ®'']] Die '''''Römertopf''''' ([[Duits]]: "Romeinse pot") is 'n kleipotjie met 'n deksel en 'n geglasuurde binnekant wat volgens antieke [[Romeinse Ryk|Romeinse]] voorbeelde ontwikkel is om kos in 'n bakoond gaar te maak. Dit is in 1967 op die [[Duitsland|Duitse]] mark ingevoer en het veral in die 1970's en 1980's in Duitse huishoudings gewild geraak. Die naam word wêreldwyd as [[handelsmerk]] beskerm. Tot op hede is meer as 25 miljoen ''Römertopf''-potjies verkoop.<ref name="his">[{{Cite web |url=http://www.roemertopf.de/historie.htm |title=''www.roemertopf.de: Die Geschichte des Römertopfs. Besoek op 4 Februarie 2017'' {{de}} |access-date=2017-02-05 |archive-date=2017-03-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170316094937/http://www.roemertopf.de/historie.htm |url-status=dead }} ''www.roemertopf.de: Die Geschichte des Römertopfs. Besoek op 4 Februarie 2017'' {{de}}]</ref> Kleipotjies het 'n lang tradisie wat terugstrek tot prehistoriese jagtersgemeenskappe wat hul vangs in warm as of oor die oop vuur gaar gemaak het. Maar dit was die [[Etruskers]] en Romeine wat die kuns van stoomgaarmaak vervolmaak het deur kos in kleipotjies in hul eie sap gaar te maak. So kon hulle dus sappige [[vleis]] met 'n sagte tekstuur verkry.<ref name="his" /> Die deksels van moderne ''Römertopf''-potjies word sowat 'n kwartier in water gedompel. Water, wat deur die poreuse kleimateriaal geabsorbeer is, word later tydens die kookproses as [[stoom]] vrygestel waarin die kos (vleis of groente) gaargemaak word. Die ''Römertopf'' is ook geskik om [[brood]] in te bak (sonder byvoeging van water) en vervolgens in te bêre, of om kos in 'n [[mikrogolfoond]] gaar te maak. Ander spesiale variante, wat tans te koop is, word byvoorbeeld gebruik om [[aartappel]]s of [[ui]]e in te stoor. Veral vleisbredies word deur verskillende beskawings al eeue lank in kleipotjies gaar gemaak. 'n Bekende voorbeeld hiervan is die spitslopende tajine-pot van [[Marokko]]. Soortgelyke koniese potjies (sonder deksels) is ook in [[Japan]] en [[Switserland]] (''caquelons'' genoem) in gebruik. Een van die gewildste geregte op die [[Balkanskiereiland]], ''Đuveč'', word in 'n gelyknamige potjie gekook, net soos die Sjinese ''shaquo'', die [[Spanje|Spaanse]] ''Frijoles de la olla'' ("boontjies uit die potjie"), [[Turkye|Turkse]] ''Kuzu Güveç'' (wat van lamsvleis berei word) of [[Italië|Italiaanse]] soufflés wat in 'n oop potjie, die ''pirofila di terracotta'', berei word. == Sien ook == * [[Stoomoond]] == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * http://www.roemertopf.de/rezepte_datenbank.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170303213037/http://roemertopf.de/rezepte_datenbank.php |date=2017-03-03 }} [[Kategorie:Kombuisware]] b1m7zcyol2xw7kt7esv64pvwo5q1cil 0 119774 2911932 2830559 2026-06-17T12:47:02Z Jcb 223 2911932 wikitext text/x-wiki Die '''proletariaat''' (uit [[Latyn]] {{lang|la|proletarius}}) is 'n term vir die klas [[Loonarbeid|loontrekkers]] in 'n [[Kapitalisme|kapitalistiese]] samelewing wie se enigste betekenisvolle materiële waarde hulle arbeidskrag (hulle vermoë om te werk) is;<ref>[http://www.thefreedictionary.com/proletariat proletariat].</ref> 'n lid van hierdie klas is 'n '''proleet'''. == Gebruik in die Grondwet van die Romeinse Republiek == Die ''proletarii'' was 'n Romeinse sosiale klas wat min of geen eiendom besit het nie. Die oorsprong van die naam hou vermoedelik verband met die [[sensus]] wat elke vyf jaar deur die Romeinse owerheid gehou is om 'n register van burgers en hulle eiendom op te stel. Daardie register is gebruik om hulle militêre verpligtinge en voorregte te bepaal. Burgers met eiendom ter waarde van 11 000 ''asse'' of minder, wat onder die laagste sensus vir militêre diens was, se kinders—''proles'' (van Latyn ''prōlēs'', "nageslag")—is in plaas van hulle eiendom gelys; vandaar die naam ''proletarius'', "die een wat 'n nageslag produseer". Die enigste bydrae van 'n ''proletarius'' tot die Romeinse gemeenskap was sy vermoë om kinders groot te maak, die toekomstige Romeinse burgers wat die nuwe gebiede kon koloniseer wat deur die [[Romeinse Republiek]] en later deur die [[Romeinse Ryk]] verower is. Burgers sonder enige noemenswaardige eiendom, is ''capite censi'' genoem aangesien hulle "persone was wat nie op grond van hulle eiendom geregistreer is nie... maar bloot op grond van hulle bestaan as lewende individue, hoofsaaklik as koppe (''caput'') van 'n gesin."<ref>Adolf Berger, ''Encyclopedic Dictionary of Roman Law'' (Philadelphia: American Philosophical Society 1953) at 380; 657.</ref><ref>[[Arnold J. Toynbee]], especially in his ''[[:en:A Study of History|A Study of History]]'', uses the word '''Proletariat''' in this general sense of people without property or a stake in society.</ref> [[Lêer:Working man-obrero 2.jpg|links|duimnael|225x225px|'n Handearbeider in [[Venezuela]]. Handearbeiders word oor die algemeen as deel van die proletariaat beskou.]] Alhoewel die ''proletarii'' by een van die vyf ondersteunende ''centuriae'' van die Comitia Centuriata ingesluit was, is hulle grotendeels van hulle stemreg ontneem, hoofsaaklik op grond van hulle lae sosiale status wat veroorsaak is deur hulle gebrek aan "selfs die minimum eiendom wat vir die laagste klas vereis is"<ref>Berger, ''Encyclopedic Dictionary of Roman Law'' (1953) at 351; 657 (quote).</ref> en 'n klassegebaseerde hiërargie van die ''Comitia Centuriata''. Die latere Romeinse historici, soos Livy, het verstaan dat die ''Comitia Centuriata'' een van drie vorms van die volksraad van vroeë Rome was wat uit ''centuriae'' bestaan het - stemeenhede waarvan die lede 'n sosiale klas verteenwoordig het wat op die waarde van hulle eiendom gebaseer is. Hierdie raad, wat gewoonlik op die Campus Martius vergader het om openbare beleidskwessies te bespreek, is ook gebruik vir die toewysing van militêre pligte wat van Romeinse burgers vereis is.<ref>Titus Livius (c.59 BC-AD 17), [[:en:Ab Urbe Condita (book)|''Ab urbe condita'']], 1, 43; the first five books translated by Aubrey de Sélincourt as Livy, ''The Early History of Rome'' (Penguin 1960, 1971) at 81–82.</ref> Een rekonstruksie van die ''Comitia Centuriata'' toon 18 centuriae se ruiters, en 170 centuriae se voetsoldate wat volgens rykdom in vyf klasse verdeel is, sowel as 5 centuriae se ondersteuningspersoneel wat adsidui genoem is. Die hoogste klas voetsoldate het wapenrustings gedra en was ten volle gewapen; die tweede en derde klasse het wapenrustings en wapens gehad, maar min en minder; die vierde klas slegs spiese; die vyfde slingervelle. Wanneer daar gestem is, was die kavallerie en eerste klas voetsoldate se stemme genoeg om oor 'n saak te besluit; aangesien die stemmery by die hoogste klasse begin het, kon daar 'n beslissing wees voordat die laer klasse gestem het.<ref>[[:en:Andrew Lintott|Andrew Lintott]], ''The Constitution of the Roman Republic'' (Oxford University 1999) at 55–61, re the ''Comitia Centuriata''.</ref> In die laaste eeue van die [[Romeinse Republiek]] (509-44 v.C.) het die ''Comitia Centuriata'' as politieke instelling sy krag verloor, met die gevolg dat die reeds nietige politieke mag wat die ''proletarii'' in die Romeinse samelewing gehad het, verder geknou is. Ná 'n reeks oorloë wat die Romeinse Republiek na afloop van die Tweede Puniese Oorlog gevoer het (218–201 v.C.), soos die Jugurthynse Oorlog en konflikte in Masedonië en [[Asië]], het die afname in die hoeveelheid Romeinse familieboere bygedra tot die tekort aan mense wie se eiendom hulle vir militêre diens aan Rome geskik gemaak het.<ref>Cf., [[:en:Theodor Mommsen|Theodor Mommsen]], [[:en:History of Rome (Mommsen)|''Römisches Geschichte'']] (1854–1856), 3 volumes; translated as ''History of Rome'' (1862–1866), 4 volumes; reprint (The Free Press 1957) at vol.</ref> Die gevolg van die Mariaanse hervormings wat in 107 v.C. deur die Romeinse generaal Gaius Marius (157–86) ingevoer is, was dat die ''proletarii'' die ruggraat van die [[Romeinse Weermag]] geword het.<ref>H. H. Scullard, ''Gracchi to Nero. ''</ref> [[Karl Marx]], wat Romeinse reg aan die Universiteit van [[Berlyn]] studeer het,<ref>Cf., [[:en:Sidney Hook|Sidney Hook]], ''Marx and the Marxists'' (Princeton: Van Nostrand 1955) at 13.</ref> het die term ''proletariaat'' in sy sosiopolitiese [[Marxisme]]-teorie gebruik om 'n werkersklas te beskryf wat nie deur privaatbesit aangetas was nie, en wat 'n revolusionêre aksie kon uitvoer om [[kapitalisme]] tot 'n val te bring ten einde 'n [[klaslose samelewing]] daar te stel. == Gebruik in Marxisme == In [[Marxisme]] verwys die term ''proletariaat ''na'' ''die sosiale klas wat nie oor eienaarskap of produksiemiddele beskik nie en wat slegs 'n bestaan kan maak deur hulle arbeidskrag<ref>{{cite book|last=Marx|first=Karl|title=Das Kapital, Kritik der politischen Ökonomie|trans_title=Capital: Critique of Political Economy|year=1887|publisher=Progress Publishers|location=Moscow|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1867-c1/ch06.htm|authorlink=Karl Marx|editor=Frederick Engels|accessdate=10 Februarie 2013|chapter=Chapter Six: The Buying and Selling of Labour-Power}}</ref> vir 'n [[loon]] of [[salaris]] te verkoop. Alhoewel prolete hoofsaaklik loonarbeiders is, word diegene wat salarisse verdien, soms die ''salariaat ''genoem. Vir [[Karl Marx|Marx]] kon loonarbeid egter behels dat daar eerder 'n salaris as 'n loon ''per se'' verdien word. Volgens Marxisme bestaan daar 'n konflik tussen die proletariaat en [[bourgeoisie]] (kapitalistiese klas), aangesien arbeiders outomaties wil hê dat hulle lone so hoog moontlik moet wees terwyl eienaars en hulle verteenwoordigers die lone (koste) so laag moontlik wil hou. [[Lêer:Pyramid of Capitalist System.jpg|links|duimnael|260x260px|'n Uitgawe van die ''Industrial Worker'' wat 'n industriële vakbondstelsel voorstaan, gebaseer op 'n kritiek op kapitalisme. Die proletariaat "werk vir almal" en "voed almal".]] Volgens Marxisme is daar nie 'n duidelike grens tussen die proletariaat en sommige lae van die petite bourgeoisie en die lumpenproletariat nie. Die petite bourgeoisie se inkomste berus hoofsaaklik op selfwerksaamheid (self-employment) en hulle inkomste is dié van 'n loonarbeider of selfs laer. Die Lumpenproletariat was gewoonlik onwettig in diens geneem. Tussenposte was 'n moontlikheid, waar loonarbeid vir 'n werkgewer met selfwerksaamheid gekombineer word. Vir Marx was daar 'n duidelike onderskeid tussen die proletariaat as salariswerkers, wat hy as 'n progressiewe klas beskou het, en die Lumpenproletariat, "flenter-proletariaat", die armstes en uitgeworpenes van die samelewings, soos bedelaars, bedrieërs, straatsvermakers, kriminele en prostitute, wat hy as 'n ontaarde klas beskou het.<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9049344/Lumpenproletariat Lumpen proletariat – Britannica Online Encyclopedia]</ref><ref>{{Cite book|last=Marx|first=Karl|date=Februarie 1848|chapter=Bourgeois and Proletarians|url=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1848/communist-manifesto/ch01.htm|title=Manifesto of the Communist Party|publisher=Progress Publishers|accessdate=10 Februarie 2013}}</ref> [[Sosialisme|Sosialistiese]] partye is dikwels onseker of hulle al die laer klasse moet organiseer en verteenwoordig, of slegs die loonverdienende proletariaat. Volgens Marxisme is [[kapitalisme]] 'n stelsel wat op die bourgeoisie se uitbuiting van die proletariaat gebaseer is. Hierdie uitbuiting geskied soos volg: die werkers, wat oor geen produksiemiddele beskik nie, moet van ander partye se produksiemiddele gebruik maak ten einde te produseer en 'n bestaan te maak. In plaas daarvan dat hulle daardie produksiemiddele huur, word hulle self gehuur en werk hulle vir kapitaliste deur produkte of dienste te lewer. Hierdie produkte of dienste word dan die kapitalis se eiendom wat dit op die mark verkoop. Een gedeelte van die gegenereerde inkomste word gebruik om die werkers lone te betaal (veranderlike koste), 'n tweede gedeelte om die produksiemiddele te vervang (konstante koste) terwyl die derde gedeelte, die surpluswaarde, verdeel word tussen die kapitalis se privaatontvangste (wins) en die geld wat gebruik word om huur, belasting ens. te betaal. Surpluswaarde is die verskil tussen die geld wat die proletariaat deur hulle arbeid inbring, en die geld wat hulle gebruik om te oorleef en om die kapitalistiese maatskappye van arbeid te voorsien.<ref name="marx">Marx, Karl.</ref> 'n Gedeelte van die surpluswaarde word gebruik om die produksiemiddele te herstel of te vermeerder, hetsy in kwantiteit of kwaliteit (menende, dit word in [[Kapitaal (ekonomie)|kapitaal]] verander) en word gekapitaliseerde surpluswaarde genoem.<ref>Luxemburg, Rosa.</ref> Dit wat oorbly, word deur die kapitalistiese klas verbruik. Die verbruiksartikels wat die proletariaat vervaardig en die kapitaliste verkoop, word vir die hoeveelheid [[Arbeid (ekonomie)|arbeid]] wat daarin beliggaam word, gewaardeer. Dieselfde geld vir die werkers se arbeidskrag self: dit word nie vir die inkomste wat dit lewer, gewaardeer nie, maar vir die hoeveelheid arbeid wat nodig is om dit te produseer en reproduseer. Die kapitaliste verdien dus 'n inkomste uit die arbeid van hulle werknemers, nie as 'n funksie van hulle persoonlike bydrae tot die produktiewe proses nie (wat nul kan wees), maar as 'n funksie van die geregtelike verhouding van eiendom tot die produksiemiddele. Marxiste redeneer dat nuwe rykdom deur arbeid geskep word waar daar met [[natuurlike hulpbron]]ne gewerk word.<ref name="marx" /> Volgens Marx was dit die proletariaat se doel om die kapitalistiese stelsel met die [[diktatorskap]] van die proletariaat te vervang deur die sosiale verhoudings waardeur die klassestelsel ondersteun word, af te skaf en dan 'n kommunistiese samelewing te ontwikkel waarin "die vrye ontwikkeling van elkeen die voorwaarde vir die vrye ontwikkeling van almal is".<ref name="marx" /> == Proletariaanse neiging == Proletariaanse neiging verwys na 'n tendens in gevorderde geïndustrialiseerde samelewings waarvolgens alles onvermydelik proletaries of algemeen word. Hierdie tendens word toegeskryf aan massaproduksie, massaverkope, massakommunikasie en massa-onderwys. Voorbeelde behels topverkoperlyste, rolprente en musiek wat tot die massas en winkelsentrums moet spreek.<ref name="class">{{Cite book|last=Fussell|authorlink=Paul Fussell|first=Paul|date=Oktober 1992|url=https://books.google.com/books?id=aPbF1kuayJYC|title=Class, A Guide Through the American Status System|publisher=Ballantine|location=New York|isbn=0-345-31816-1}}</ref> <!-- == Sien ook == --> == Verwysingsaantekeninge == {{Verwysings}} == Verdere leesstof == * {{Cite news|title=Why workers can change the world|last=Blackledge, Paul|url=http://www.socialistreview.org.uk/article.php?articlenumber=11839|work=Socialist Review 364|access-date=15 Maart 2017|archive-date=10 Desember 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111210115927/http://www.socialistreview.org.uk/article.php?articlenumber=11839|url-status=dead}} * Hal Draper, ''Karl Marx's Theory of Revolution, Vol. 2; The Politics of Social Classes''. (New York: Monthly Review Press 1978). <!-- == Eksterne skakels == --> [[Kategorie:Marxisme]] [[Kategorie:Sosialisme]] kq6za1yyc5o5iigwdvgp0z2u0wigtno 0 126074 2912042 2911793 2026-06-17T22:20:15Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2912042 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas internasionale sokkerkompetisie | titel = FIFA Sokker-Wêreldbeker | jaar = 2026 | bo = 2026 FIFA World Cup {{en}}<br />Copa Mundial de Fútbol 2026 {{es}}<br />Coupe du monde de football de 2026 {{fr}} | beeld = 2026 FIFA World Cup emblem.svg | grootte = 175px | onderskrif = | land = Kanada | land-vlagpar = | land2 = Meksiko | land2-vlagpar = | land3 = Verenigde State | land3-vlagpar = | stad = | datums = 11 Junie – 19 Julie | konfederasies = 6 | num_spanne = 48 | stadions = 16 | stede = 16 | kampioen = | aantal = | tweede = | derde = | vierde = | wedstryde = 22 | doele = 70 | bywoning = 1448818 | top_puntemaker = {{vlagikoon|Argentinië}} [[Lionel Messi]] (3) | speler = | vorige = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] | volgende = [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2030|2030]] }} Die 23ste '''[[FIFA]] [[Sokker-Wêreldbeker]]toernooi''' ([[Engels]]: ''2026 FIFA World Cup''; [[Spaans]]: ''Copa Mundial de Fútbol 2026''; [[Frans]]: ''Coupe du monde de football de 2026'') word van 11 Junie tot 19 Julie 2026 in [[Kanada]], [[Meksiko]] en die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/2018/06/13/sports/world-cup/fifa-2026-vote-north-america-morocco.html |title=World Cup 2026: United States, Canada and Mexico Win FIFA Vote |publisher=[[The New York Times]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> FIFA het op 13 Junie 2018, net voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018]] in [[Rusland]], die gasheerlande aangekondig. Dit is die eerste toernooi wat deur drie lande saam aangebied word. Daarbenewens is dit die vierde toernooi in [[Noord-Amerika]], die eerste in Kanada, die tweede in die Verenigde State ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994-toernooi]], asook die derde in Meksiko ná die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970-]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986-toernooie]]. Kandidate vir gasheer was [[Marokko]] asook die gemeenskaplike Noord-Amerikaanse bod.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |title=FIFA Congress confirms next steps of the bidding process for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=11 Mei 2017 |accessdate=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915095957/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=5/news=fifa-congress-confirms-next-steps-of-the-bidding-process-for-the-2026--2883665.html?intcmp=fifacom_hp_module_news_top |archive-date=15 September 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:FIFA World Cup Icon (Campionato mondiale di calcio).svg|duimnael|links|upright|Die Sokker-Wêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die toernooi word vir die eerste keer deur 48 nasionale spanne beslis, waaronder dié van die drie gasheerlande.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |title=Unanimous decision expands FIFA World Cup™ to 48 teams from 2026 |publisher=[[FIFA]] |date=10 Januarie 2017 |accessdate=11 Desember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181211213938/https://www.fifa.com/about-fifa/news/y=2017/m=1/news=fifa-council-unanimously-decides-on-expansion-of-the-fifa-world-cuptm--2863100.html |archive-date=11 Desember 2018 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> Die spanne is in twaalf groepe van vier elk verdeel, waarvan die twee beste spanne van elke groep en die agt beste derdeplek-spanne na die 16de eindrondte deurdring. Altesaam 104 wedstryde word gespeel, waarvan 78 in die Verenigde State en 13 elk in Kanada en Meksiko.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/live-blogs/world-cup-2026-schedule-announcement-live-updates-final/r7oDr4oG9qK4/ |title=World Cup 2026 schedule announcement live updates: Latest as FIFA selects host city for final |publisher=[[The New York Times]] |author=Dominski Michael |date=4 Februarie 2024 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is die langste toernooi volgens beide aantal deelnemende spanne en wedstryde. Die nasionale sokkerspanne van [[Curaçao]], [[Kaap Verde]], [[Jordanië]] en [[Oesbekistan]] neem vir die eerste keer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c79ve0qzy9go |title=Who are the 2026 World Cup debutants? |publisher=[[BBC]] |author=Gary Rose |date=5 Desember 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] neem vir die eerste keer sedert 2010 weer aan 'n Sokker-Wêreldbekertoernooi deel. == Toewysing == [[Lêer:Mapa Candidaturas Mundial Fútbol 2026.png|duimnael|400px| {{sleutel|red|Kandidaat vir 2026}} {{sleutel|#a244ff|Gekanselleerde bod}} {{sleutel|#ff6600|Onverkiesbaar vir 2026}}]] [[Lêer:2026 world cup bid election.png|duimnael|400px|FIFA-lede en hul stemme vir die kandidate: {| ! Toegelaat om te stem !! Onbevoeg om te stem |- |{{sleutel|#867650|Stem vir die Verenigde bod}}||{{sleutel|#FFBD41|Kanada-Meksiko-Verenigde State}} |- |{{sleutel|#2770AB|Stem vir die Marokkaanse bod}}||{{sleutel|#55208D|Marokko}} |- |{{sleutel|#008E2A|Neutraal}}||{{sleutel|#000000|Geskors}} |- |{{sleutel|#B32A2F|Onthouding}}||{{sleutel|#C1C1C1|Nie 'n geassosieerde FIFA-lid}} |}]] Volgens FIFA se beleid mag net al om die derde toernooi deur dieselfde kontinentale beheerliggaam aangebied word. Lande van [[AFC]] en [[UEFA]] was dus onverkiesbaar vir 2026, omdat die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018-toernooi]] aan [[Rusland]] en die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022-toernooi]] aan [[Katar]] toegewys is.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/7067187.stm |title=Fifa abandons World Cup rotation |publisher=[[BBC]] |date=29 Oktober 2007 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Kanada, Meksiko en die Verenigde State is op 13 Junie 2018 in [[Moskou]] deur FIFA gekies as die gasheerlande vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026. Die enigste ander kandidaatland was Marokko. Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 is een van vyf groot internasionale sporttoernooie wat die Verenigde State binne een dekade aanbied, saam met die [[T20I-wêreldbeker 2024]] (saam met [[Wes-Indië]]), die [[Olimpiese Somerspele 2028]], die [[Rugbywêreldbeker 2031]] en die [[Vrouerugbywêreldbeker 2033]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.wpp.com/en/wpp-iq/2022/09/helping-sports-to-cross-the-atlantic |title=Helping sports to cross the Atlantic |publisher=WPP |author=Dominic Grainger |date=30 September 2022 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |title=USA Rugby: 2033 Women’s Rugby and 2031 Rugby World Cup Hosts |publisher=Last Word On Sports |author=Raheem Bashir |date=12 Mei 2022 |accessdate=7 Januarie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240107190038/https://lastwordonsports.com/rugby/2022/05/12/usa-rugby-2033-womens-rugby-2031-rugby-world-cup-hosts/ |archive-date=7 Januarie 2024 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cityam.com/us-and-mexico-launch-bid-for-2027-football-womens-world-cup/ |title=US and Mexico launch bid for 2027 football Women’s World Cup |publisher=City A.M. |author=Matt Hardy |date=20 April 2023 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Die stemming het as volg verloop: {|class="wikitable collapsible" ! colspan="7" | Stemming vir gasheer van die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026<ref>{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/77948410df016fb/original/vpnl19m2xr8zk50mnor3-pdf.pdf |title=Voting Results for the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[FIFA]] |date=13 Junie 2018 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> |- ! Land | style="background:silver;" | '''Rondte 1''' |- | {{vlagland|Kanada}}, {{vlagland|Meksiko}}, {{vlagland|Verenigde State}} || style="text-align:center;" | '''134''' |- | {{vlagland|Marokko}} || style="text-align:center;" | 65 |} == Kwalifisering == Die gashere Kanada, Meksiko en die Verenigde State se spanne het regstreeks vir die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 gekwalifiseer. Van die 45 oorblywende plekke was 16 vir [[UEFA]] ([[Europa]]) gereserveer, nege vir [[CAF]] ([[Afrika]]), agt vir [[AFC]] ([[Asië]]), ses vir [[CONMEBOL]] ([[Suid-Amerika]]), drie vir [[CONCACAF]] ([[Karibiese gebied]], [[Noord-Amerika|Noord]]- en [[Sentraal-Amerika]]) en een vir [[OFC]] ([[Oseanië]]). Twee plekke is tydens uitspeelwedstryde tussen Afrika en Noord-/Sentraal-Amerika en tussen Suid-Amerika en Oseanië beslis. Die kontinentale kwalifiseringswedstryde is tussen 7 September 2023 en 31 Maart 2026 beslis. Weens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortgesette Russiese inval in Oekraïne sedert 2022]] het [[Rusland]] se skorsing deur beide [[FIFA]] en UEFA bly voortbestaan.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4gry9zp412o |title=Why are Russia still playing international football despite ban? |publisher=[[BBC]] |author=Daniel Austin |date=6 Junie 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Vir die eerste keer neem agt [[Arabiere|Arabiese]] lande ([[Algerië]], [[Egipte]], [[Irak]], [[Jordanië]], [[Katar]], [[Marokko]], [[Saoedi-Arabië]] en [[Tunisië]]) aan dieselfde Sokker-Wêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://sana.sy/en/sport/2307218/ |title=Eight Arab teams make history at the 2026 World Cup |publisher=Syrian Arab News Agency |date=1 April 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Noemenswaardige lande wat nie gekwalifiseer het nie sluit in die viermalige wêreldbekerwenner [[Italië]], [[Denemarke]], [[Kameroen]], [[Nigerië]] en [[Pole]].<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/football/news/9d3ac852-85ce-4a3a-839b-08f9774070d0/top-five-giants-who-will-miss-the-2026-fifa-world-cup |title=Top five giants who will miss the 2026 FIFA World Cup |publisher=[[SuperSport]] |date=1 April 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> === Kwalifiserende spanne === Die volgende 48 spanne het vir die hooftoernooi gekwalifiseer:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-who-has-qualified |title=Qualified teams for the FIFA World Cup 26 |publisher=[[FIFA]] |date=18 November 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> [[Lêer:2026 world cup qualification map.svg|duimnael|400px|Uitslag van die kwalifisering: {{sleutel|#cccccc|Nie ’n geassosieerde lid van FIFA nie}} {{sleutel|#000000|Land het homself onttrek of is geskors}} {{sleutel|#ffcc00|Land het nie gekwalifiseer nie}} {{sleutel|#2ad4ff|Land neem aan die kwalifisering deel}} {{sleutel|#0000ff|Land het gekwalifiseer}}]] {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Span !width=80|Verskynings by eindstryde !width=50|Agtereen-volgende deelnames !width=80|Laaste verskyning !width=80|Vorige beste prestasie |- |align="left"|{{vlagland|Algerië}} |5de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Argentinië}} |19de||14||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Australië}} |7de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|België}} |15de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Brasilië}} |23ste||23||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Colombia}} |7de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Curaçao}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Duitsland}} |21ste||19||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ecuador}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Egipte}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Engeland}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Frankryk}} |17de||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ghana}} |5de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Haïti}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Irak}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Iran}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Ivoorkus}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Japan}} |8ste||8||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Jordanië}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Kanada}} |3de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Katar}} |2de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Kroasië}} |7de||4||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Marokko}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Meksiko}} |18de||9||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970|1970]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nederland}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |3de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Noorweë}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Oesbekistan}} |1ste||1||–||Debuut |- |align="left"|{{vlagland|Oostenryk}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Panama}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Paraguay}} |9de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Portugal}} |9de||7||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1966|1966]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Agtste eindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994|1994]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Senegal}} |4de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Skotland}} |10de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1982|1982]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986|1986]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1990|1990]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Spanje}} |17de||13||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |4de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Suid-Korea}} |12de||11||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Vierde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Swede}} |13de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1958|1958]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Switserland}} |13de||6||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Kwarteindrondte <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1938|1938]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1954|1954]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tsjeggië}} |9de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]]||Naaswenner <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1934|1934]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1962|1962]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Tunisië}} |7de||3||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Groepfase <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1978|1978]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1998|1998]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2006|2006]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Turkye}} |2de||1||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Uruguay}} |15de||5||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||'''Kampioen''' <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1950|1950]])</small> |- |align="left"|{{vlagland|Verenigde State}} |12de||2||[[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]||Derde plek <small>([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1930|1930]])</small> |} == Stadions == Die 104 wedstryde word op die volgende 16 stadions gespeel, waarvan twee in Kanada, drie in Meksiko en elf in die Verenigde State:<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.olympics.com/en/news/fifa-world-cup-2026-full-list-stadiums-mexico-canada-usa |title=FIFA World Cup 2026: Full list of stadiums for the men's event in Canada, Mexico, and the United States |publisher=[[Internasionale Olimpiese Komitee]] |author=Sebastian Mikkelsen |date=28 September 2023 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Meksikostad]]<ref name="bid_cities">{{en}} {{cite web |url=https://digitalhub.fifa.com/m/3c077448dcd5c0ab/original/w3yjeu7dadt5erw26wmu-pdf.pdf |title=United 2026 bid book |publisher=[[FIFA]] |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[New York]]/[[New Jersey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Dallas]]–[[Fort Worth]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Kansas City]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Azteca-stadion]]<br />'''(Estadio Banorte)'''<br /> | [[MetLife-stadion]]<br />'''(New York/New Jersey-stadion)'''<br /><small>([[East Rutherford]])</small> | [[AT&T-stadion]]<br />'''(Dallas-stadion)'''<br /><small>([[Arlington, Texas|Arlington]])</small> | [[Arrowhead-stadion]]<br />'''(Kansas City-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|19|18|11|N|99|9|2|W|aansig=inlyn|name=Azteca-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|40|48|48.7|N|74|4|27.7|W|aansig=inlyn|name=MetLife-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|32|44|52|N|97|5|34|W|aansig=inlyn|name=AT&T-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|2|56|N|94|29|2|W|aansig=inlyn|name=Arrowhead-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''83&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit">{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/world-cup-2026-stadiums-fifa-soccer-football-mexico-usa-canada |title=The FIFA World Cup 26™ stadiums |publisher=[[FIFA]] |date=15 Julie 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> | Kapasiteit: '''82&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''94&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''73&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:Vista aérea del Estadio Azteca - 2026 - 02.jpg|200px]] | [[Lêer:Copa America game between Columbia vs Peru at the MetLife Stadium.jpg|200px]] | [[Lêer:Cowboys stadium inside view 4.JPG|200px]] | [[Lêer:25 July 2010 Kansas City Wizards vs Manchester United friendly.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Houston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Atlanta]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Los Angeles]]<ref name="bid_cities" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |title=Los Angeles 2026 |publisher=Los Angeles Sports & Entertainment Commission |accessdate=29 Junie 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629172852/https://www.lasec.net/los-angeles-2026/ |archive-date=29 Junie 2021 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Philadelphia]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[NRG-stadion]]<br />'''(Houston-stadion)''' | [[Mercedes-Benz-stadion]]<br />'''(Atlanta-stadion)''' | [[SoFi-stadion]]<br />'''(Los Angeles-stadion)'''<br /><small>([[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]])</small> | [[Lincoln Financial Field]]<br />'''(Philadelphia-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|29|41|5|N|95|24|39|W|aansig=inlyn|name=NRG-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|45|20|N|84|24|0|W|aansig=inlyn|name=Mercedes-Benz-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|33|57|10.8|N|118|20|20.4|W|aansig=inlyn|name=SoFi-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|39|54|3|N|75|10|3|W|aansig=inlyn|name=Lincoln Financial Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''72&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''75&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''70&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:USA vs Argentina (Moments before Messi kicked a goal - color).jpg|200px]] | [[Lêer:2017 Orlando City at Atlanta United MLS Game.jpg|200px]] | [[Lêer:SoFi Stadium interior 2021.jpg|200px]] | [[Lêer:United States v Paraguay, Copa América Centenario (cropped).jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Seattle]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[San Francisco]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Boston]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Verenigde State}} [[Miami]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[Lumen Field]]<br />'''(Seattle-stadion)''' | [[Levi's-stadion]]<br />'''(San Franciscobaaigebiedstadion)'''<br /><small>([[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]])</small> | [[Gillette-stadion]]<br />'''(Boston-stadion)'''<br /><small>([[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]])</small> | [[Hard Rock-stadion]]<br />'''(Miami-stadion)'''<br /><small>([[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]])</small> |- | <small>{{Koördinate|47|35|42.72|N|122|19|53.76|W|aansig=inlyn|name=Lumen Field}}</small> | <small>{{Koördinate|37|24|10.8|N|121|58|12|W|aansig=inlyn|name=Levi's-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|42|5|27.6|N|71|15|50.4|W|aansig=inlyn|name=Gillette-stadion}}</small> | <small>{{Koördinate|25|57|29|N|80|14|20|W|aansig=inlyn|name=Hard Rock-stadion}}</small> |- | Kapasiteit: '''69&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''71&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''65&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:2022 CONCACAF Champions League Final - View from southeast end.jpg|200px]] | [[Lêer:Entering Levi's Stadium.JPG|200px]] | [[Lêer:New England Revolution Game; 7.06.2013; 745pm.JPG|200px]] | [[Lêer:Hard Rock Stadium 2017 2.jpg|200px]] |- ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Vancouver]]<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/media-releases/update-on-fifa-world-cup-2026-candidate-host-city-process |title=Update on FIFA World Cup 2026 candidate host city process |publisher=[[FIFA]] |date=14 April 2022 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Monterrey]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Meksiko}} [[Guadalajara]]<ref name="bid_cities" /> ! {{vlagikoon|Kanada}} [[Toronto]]<ref name="bid_cities" /> |- | [[BC Place]]<br />'''(BC Place Vancouver)''' | [[Estadio BBVA]]<br />'''(Estadio Monterrey)'''<br /><small>([[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]])</small> | [[Estadio Akron]]<br />'''(Estadio Guadalajara)'''<br /><small>([[Zapopan]])</small> | [[BMO Field]]<br />'''(Toronto-stadion)''' |- | <small>{{Koördinate|49|16|36|N|123|6|43|W|aansig=inlyn|name=BC Place}}</small> | <small>{{Koördinate|25|40|9|N|100|14|40|W|aansig=inlyn|name=Estadio BBVA}}</small> | <small>{{Koördinate|20|40|54|N|103|27|46|W|aansig=inlyn|name=Estadio Akron}}</small> | <small>{{Koördinate|43|37|58|N|79|25|7|W|aansig=inlyn|name=BMO Field}}</small> |- | Kapasiteit: '''54&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''53&nbsp;500'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''48&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> | Kapasiteit: '''45&nbsp;000'''<ref name="Kapasiteit" /> |- | [[Lêer:BC Place 2015 Women's FIFA World Cup.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio BBVA Bancomer - Diciembre 2017.jpg|200px]] | [[Lêer:Estadio Akron 02-07-2022 cabecera sur lado derecho.jpg|200px]] | [[Lêer:Bmo Field 2016 East Stand.jpg|200px]] |} {| cellpadding="0" style="border:0 solid darkgrey;" |- style="text-align:center;" |style="border:0 solid blue;"| {{location map+|Kanada|width=250|float=left|caption=Plekke in Kanada|places= {{location map~|Kanada|lat=49.276667|long=-123.111944|label=[[Vancouver]]|position=right}} {{location map~|Kanada|lat=43.633333|long=-79.418611|label=[[Toronto]]|position=left}} }} |style="border:0 solid #777;"| {{location map+|Verenigde State|float=center|width=400|caption=Plekke in die Verenigde State|places= {{location map~|Verenigde State|lat=33.755|long=-84.39|label=[[Atlanta]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=42.358056|long=-71.063611|label=[[Boston]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=32.775833|long=-96.796667|label=[[Dallas]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=29.762778|long=-95.383056|label=[[Houston]]|position=top}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.099722|long=-94.578333|label=[[Kansas City]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=34.05|long=-118.25|label=[[Los Angeles]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=25.775278|long=-80.208889|label=[[Miami]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=40.817097|long=-74.085024|label=[[New York|NY/NJ]]|position=right}} {{location map~|Verenigde State|lat=39.9500|long=-75.1667|label=[[Philadelphia]]|position=left}} {{location map~|Verenigde State|lat=37.354444|long=-121.969167|label=[[San Francisco]]|position=bottom}} {{location map~|Verenigde State|lat=47.5952|long=-122.3316|label=[[Seattle]]|position=bottom}} }} |style="border:0 solid #2a5;"| {{location map+|Meksiko|float=right|width=320|caption=Plekke in Meksiko|places= {{location map~|Meksiko|lat=19.303056|long=-99.150556|label=[[Meksikostad]]|position=bottom}} {{location map~|Meksiko|lat=25.669167|long=-100.244444|label=[[Monterrey]]|position=left}} {{location map~|Meksiko|lat=20.681667|long=-103.462778|label=[[Guadalajara]]|position=left}} }} |}</center> == Formaat == Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word oor 39 dae tussen 48 verskillende spanne oor 104 wedstryde beslis. Dit het op 11 Junie 2026 op die Azteca-stadion, Meksikostad, Meksiko, met die openingswedstryd tussen die medegasheer Meksiko en Suid-Afrika afgeskop. Die toernooi eindig op die MetLife-stadion, East Rutherford, Verenigde State, op 19 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die Sokker-Wêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die groepfase, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase, ’n blou blokkie op die bronseindstryd en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Groepfase<br />Junie ! scope=col |Do<br />11 ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 11 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|OS|Openingseremonie}}''' <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center | align=left|Groep A <!-- 11 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep B <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep C <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep D <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep E <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep F <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep G <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep H <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep I <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 27 -->| |- align=center |align=left|Groep J <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 23 -->| <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep K <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep L <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| <!-- 21 -->| <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |So<br />28 ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 ! scope=col |Ma<br />6 ! scope=col |Di<br />7 ! scope=col |Wo<br />8 ! scope=col |Do<br />9 ! scope=col |Vr<br />10 ! scope=col |Sa<br />11 ! scope=col |So<br />12 ! scope=col |Ma<br />13 ! scope=col |Di<br />14 ! scope=col |Wo<br />15 ! scope=col |Do<br />16 ! scope=col |Vr<br />17 ! scope=col |Sa<br />18 ! scope=col |So<br />19 |- align=center |align=left|Seremonies <!-- 28 -->| <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| <!-- 6 -->| <!-- 7 -->| <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| <!-- 10 -->| <!-- 11 -->| <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| bgcolor=#d6325b|'''{{Afkorting|SS|Sluitingseremonie}}''' |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 28 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 29 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 1 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 3 -->| bgcolor=#00cc33| 3 <!-- 4 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 5 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 6 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 7 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 8 -->| <!-- 9 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 10 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 11 -->| bgcolor=#00cc33| 2 <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| <!-- 14 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 15 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#3399ff| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#d6325b|Seremonies}} |- | {{sleutel|#c364f3|Groepwedstryde}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#3399ff|Derde plek}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepfase === Die FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026 word tussen 48 nasionale sokkerspanne beslis. Vir die groepfase is die 48 deelnemende spanne in twaalf groepe van vier elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span drie wedstryde in die groepfase. Drie punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n gelykop en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens aangetekende doele gerangskik. Klassifisering binne elke groep sal gegrond wees op die volgende puntestelsel: * Drie wedstrydpunte vir ’n oorwinning; * Een vir ’n gelykop; * geen vir ’n nederlaag. Aan die einde van die groepfase word die spanne gerangskik van die eerste na die vierde posisie, gegrond op versamelde wedstrydpunte, met die twee beste spanne en die agt beste derde-plekspanne wat na die uitklopfase deurdring. As twee spanne gelykop in punte is, word die rangorde deur hul aantal aangetekende doele bepaal. === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit 32 wedstryde bestaan: 16 16de eindstryde, agt agtste eindstryde, vier kwarteindstryde, twee halfeindstryde, ’n wedstryd om die derde plek en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring saam met die agt beste derde-plekspanne na die uitklopfase deur. Groepwenners speel teen naaswenners in ander groepe in die 16de eindstryde, byvoorbeeld: die wenner van Groep A speel teen die naaswenner van Groep B en die wenner van Groep B teen die naaswenner van Groep A. Spanne van dieselfde groep kan dus eers weer in óf die klein finale óf die eindstryd mekaar ontmoet. Elke wedstryd in die uitklopstadium moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná negentig minute van gewone spel ’n gelykopuitslag is, word daar verder gespeel word om die wenner te bepaal. Aanvanklik word daar twee periodes van [[ekstra tyd]] gespeel, 15 minute in elke rigting. As daar steeds nie ’n wenner ná 120 minute is nie, word die wenner deur ’n [[Strafskop (sokker)|strafskopkompetisie]] bepaal. == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase. |- | style="background:#ffc;"|Moontlike uitklopdeelname. |- | style="background:;"|Uit die toernooi geskakel. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die groep- en die uitklopfase. Die loting is op 5 Desember 2025 in die John F. Kennedy Center in [[Washington, D.C.]] gehou.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/final-draw-results |title=Groups revealed in star-studded Final Draw |publisher=[[FIFA]] |date=5 Desember 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> === Groepuitdunne === 48 spanne neem aan die groepfase deel. Die twee beste spanne dring saam met die agt beste derde-plekspanne in elke groep na die tweede rondte (die uitklopfase) deur. ==== Groep A ==== [[Lêer:South Corea 2-Czechia 1 (55334091661).jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Suid-Korea en Tsjeggië in Zapopan]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Meksiko}} |1||1||0||0||2||0||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Korea}} |1||1||0||0||2||1||+1||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tsjeggië}} |1||0||0||1||1||2||–1||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Suid-Afrika}} |1||0||0||1||0||2||–2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 13:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021443 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = [[Julián Quiñones|Quiñones]] {{goal|9}}<br />[[Raúl Jiménez|Jiménez]] {{goal|67}} |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = 80&nbsp;824 |referee = Wilton Sampaio (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |score = 2–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021441 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |goals1 = [[Hwang In-beom]] {{goal|67}}<br />[[Oh Hyeon-gyu]] {{goal|80}} |goals2 = {{goal|59}} [[Ladislav Krejčí|Krejčí]] |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = 44&nbsp;985 |referee = Amin Mohamed Omar (Egipte)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = Wedstryd 25 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021440 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = Tori Penso (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |score = Wedstryd 28 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021442 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = Gustavo Tejera (Uruguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tsjeggië}}''' |score = Wedstryd 53 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021444 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Meksiko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Suid-Afrika}}''' |score = Wedstryd 54 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021445 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Suid-Korea}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kanada}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Katar}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Switserland}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021449 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = [[Cyle Larin|Larin]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Jovo Lukić|Lukić]] |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = 43&nbsp;002 |referee = Facundo Tello (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Katar}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021447 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |goals1 = [[Boualem Khoukhi|Khoukhi]] {{goal|90+4}} |goals2 = {{goal|17|straf}} [[Breel Embolo|Embolo]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 67&nbsp;966 |referee = Saíd Martínez (Honduras)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 26 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021446 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = João Pinheiro (Portugal)}} {{sokkerwedstryd |date = [[18 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |score = Wedstryd 27 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021450 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = Cristián Garay (Chili)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Switserland}}''' |score = Wedstryd 51 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021451 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kanada}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Bosnië en Herzegowina}}''' |score = Wedstryd 52 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021448 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Katar}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} ==== Groep C ==== [[Lêer:Gillette2026.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Haïti en Skotland in Foxborough]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Skotland}} |1||1||0||0||1||0||+1||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Marokko}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Brasilië}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Haïti}} |1||0||0||1||0||1||–1||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021456 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = [[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|32}} |goals2 = {{goal|21}} [[Ismael Saibari|Saibari]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;663 |referee = Slavko Vinčić (Slowenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |score = 0–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021453 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |goals1 = |goals2 = {{goal|28}} [[John McGinn|McGinn]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 64&nbsp;146 |referee = Mustapha Ghorbal (Algerië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = Wedstryd 29 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021454 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = Ilgiz Tantashev (Oesbekistan)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |score = Wedstryd 30 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021457 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = Alejandro Hernández Hernández (Spanje)}} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Skotland}}''' |score = Wedstryd 49 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021455 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Brasilië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[24 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Marokko}}''' |score = Wedstryd 50 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021452 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Haïti}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Groep D ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup Match 4, United States v Paraguay (stadium 3 hours before).jpg|duimnael|Die SoFi-stadion voor die wedstryd tussen die Verenigde State en Paraguay in Inglewood]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Verenigde State}} |1||1||0||0||4||1||+3||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Australië}} |1||1||0||0||2||0||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Turkye}} |1||0||0||1||0||2||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Paraguay}} |1||0||0||1||1||4||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[12 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = 4–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021458 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = [[Damián Bobadilla|Bobadilla]] {{goal|7|e.d.}}<br />[[Folarin Balogun|Balogun]] {{goal|31}}, {{goal|45+5}}<br />[[Giovanni Reyna|Reyna]] {{goal|90+8}} |goals2 = {{goal|73}} [[Maurício]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;492 |referee = Danny Makkelie (Nederland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[13 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Australië}}''' |score = 2–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021463 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |goals1 = [[Nestory Irankunda|Irankunda]] {{goal|27}}<br />[[Connor Metcalfe|Metcalfe]] {{goal|75}} |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = 52&nbsp;497 |referee = Jesús Valenzuela (Venezuela)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = Wedstryd 31 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021460 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = Iván Barton (El Salvador)}} {{sokkerwedstryd |date = [[19 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |score = Wedstryd 32 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021462 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = Felix Zwayer (Duitsland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Turkye}}''' |score = Wedstryd 59 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021459 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Verenigde State}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Paraguay}}''' |score = Wedstryd 60 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021461 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Australië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} ==== Groep E ==== [[Lêer:Germany vs Curaçao 2026 FIFA World Cup.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen Duitsland en Curaçao in Houston]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Duitsland}} |1||1||0||0||7||1||+6||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ivoorkus}} |1||1||0||0||1||0||+1||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ecuador}} |1||0||0||1||0||1||–1||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Curaçao}} |1||0||0||1||1||7||–6||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = 7–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021464 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = [[Felix Nmecha|Nmecha]] {{goal|6}}<br />[[Nico Schlotterbeck|Schlotterbeck]] {{goal|38}}<br />[[Kai Havertz|Havertz]] {{goal|45+5|straf}}, {{goal|88}}<br />[[Jamal Musiala|Musiala]] {{goal|47}}<br />[[Nathaniel Brown|Brown]] {{goal|68}}<br />[[Deniz Undav|Undav]] {{goal|78}} |goals2 = {{goal|21}} [[Livano Comenencia|Comenencia]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;021 |referee = Jalal Jayed (Marokko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |score = 1–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021467 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |goals1 = [[Amad Diallo|Diallo]] {{goal|90}} |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = 68&nbsp;274 |referee = François Letexier (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |score = Wedstryd 33 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021469 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = Juan Gabriel Benítez (Paraguay)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = Wedstryd 34 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021465 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = Ma Ning (Volksrepubliek China)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Curaçao}}''' |score = Wedstryd 55 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021468 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ivoorkus}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ecuador}}''' |score = Wedstryd 56 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021466 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Duitsland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} ==== Groep F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Swede}} |1||1||0||0||5||1||+4||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Japan}} |1||0||1||0||2||2||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nederland}} |1||0||1||0||2||2||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Tunisië}} |1||0||0||1||1||5||–4||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021470 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = [[Virgil van Dijk|Van Dijk]] {{goal|50}}<br />[[Crysencio Summerville|Summerville]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|57}} [[Keito Nakamura|Nakamura]]<br />{{goal|88}} [[Daichi Kamada|Kamada]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 69&nbsp;285 |referee = Ismail Elfath (Verenigde State)}} {{sokkerwedstryd |date = [[14 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Swede}}''' |score = 5–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021474 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |goals1 = [[Yasin Ayari|Ayari]] {{goal|7}}, {{goal|90+6}}<br />[[Alexander Isak|Isak]] {{goal|30}}<br />[[Viktor Gyökeres|Gyökeres]] {{goal|59}}<br />[[Mattias Svanberg|Svanberg]] {{goal|84}} |goals2 = {{goal|43}} [[Omar Rekik|Rekik]] |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = 50&nbsp;987 |referee = Yael Falcón (Argentinië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |score = Wedstryd 35 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021472 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = Michael Oliver (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[20 Junie]] [[2026]] |time = 22:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = Wedstryd 36 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021475 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Japan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = István Kovács (Roemenië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Japan}}''' |score = Wedstryd 57 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021471 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Swede}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[25 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Tunisië}}''' |score = Wedstryd 58 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021473 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nederland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Groep G ==== [[Lêer:2026 FIFA World Cup - Belgium v. Egypt in Seattle - 03.jpg|duimnael|Die wedstryd tussen België en Egipte in Seattle]] {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Nieu-Seeland}} |1||0||1||0||2||2||±0||'''1''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Iran}} |1||0||1||0||2||2||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|België}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Egipte}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Iran}}''' |score = 2–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021476 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |goals1 = [[Ramin Rezaeian|Rezaeian]] {{goal|32}}<br />[[Mohammad Mohebi|Mohebi]] {{goal|64}} |goals2 = {{goal|7}}, {{goal|54}} [[Elijah Just|Just]] |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = 70&nbsp;108 |referee = César Arturo Ramos (Meksiko)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021478 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = [[Mohamed Hany|Hany]] {{goal|66|e.d.}} |goals2 = {{goal|19}} [[Emam Ashour|Ashour]] |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = 66&nbsp;775 |referee = Ramon Abatti (Brasilië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|België}}''' |score = Wedstryd 39 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021477 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 40 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021480 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Egipte}}''' |score = Wedstryd 63 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021479 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Iran}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Nieu-Seeland}}''' |score = Wedstryd 64 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021481 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|België}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Groep H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Uruguay}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Saoedi-Arabië}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Spanje}} |1||0||1||0||0||0||±0||'''1''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kaap Verde}} |1||0||1||0||0||0||±0||'''1''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = 0–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021482 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = 67&nbsp;640 |referee = Adham Makhadmeh (Jordanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021486 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |goals1 = [[Abdulelah Al-Amri|Al-Amri]] {{goal|41}} |goals2 = {{goal|80}} [[Maximiliano Araújo|M. Araújo]] |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = 62&nbsp;764 |referee = Maurizio Mariani (Italië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |score = Wedstryd 37 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021483 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[21 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 38 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021487 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Kaap Verde}}''' |score = Wedstryd 65 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021485 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Saoedi-Arabië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 CDT (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Uruguay}}''' |score = Wedstryd 66 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021484 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Spanje}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = }} ==== Groep I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Noorweë}} |1||1||0||0||4||1||+3||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Frankryk}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Senegal}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Irak}} |1||0||0||1||1||4||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021490 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = [[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|66}}, {{goal|90+6}}<br />[[Bradley Barcola|Barcola]] {{goal|82}} |goals2 = {{goal|90+5}} [[Ibrahim Mbaye|Mbaye]] |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = 80&nbsp;545 |referee = Alireza Faghani (Australië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Irak}}''' |score = 1–4 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021488 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |goals1 = [[Aymen Hussein|Hussein]] {{goal|39}} |goals2 = {{goal|29}}, {{goal|43}} [[Erling Haaland|Haaland]]<br />{{goal|76}} [[Leo Østigård|Østigård]]<br />{{goal|90+6|e.d.}} [[Aymen Hussein|Hussein]] |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = 63&nbsp;106 |referee = Pierre Atcho (Gaboen)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |score = Wedstryd 41 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021492 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 42 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021491 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Noorweë}}''' |score = Wedstryd 61 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021489 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Frankryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[26 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Senegal}}''' |score = Wedstryd 62 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021493 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Irak}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} ==== Groep J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Argentinië}} |1||1||0||0||3||0||+3||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oostenryk}} |1||1||0||0||3||1||+2||'''3''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Jordanië}} |1||0||0||1||1||3||–2||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Algerië}} |1||0||0||1||0||3||–3||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = 3–0 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021496 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = [[Lionel Messi|Messi]] {{goal|17}}, {{goal|60}}, {{goal|76}} |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = 69&nbsp;045 |referee = Szymon Marciniak (Pole)}} {{sokkerwedstryd |date = [[16 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |score = 3–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021498 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |goals1 = [[Romano Schmid|Schmid]] {{goal|20}}<br />[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|76|e.d.}}<br />[[Marko Arnautović|Arnautović]] {{goal|90+12|straf}} |goals2 = {{goal|50}} [[Ali Olwan|Olwan]] |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = 68&nbsp;527 |referee = Dahane Beida (Mauritanië)}} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |score = Wedstryd 43 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021494 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[22 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 44 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021499 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Algerië}}''' |score = Wedstryd 69 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021497 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oostenryk}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Jordanië}}''' |score = Wedstryd 70 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021495 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Argentinië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Groep K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Portugal}} |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] |1||0||1||0||1||1||±0||'''1''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Oesbekistan}} |0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Colombia}} |0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = 1–1 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021502 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = [[Joao Neves|Neves]] {{goal|6}} |goals2 = {{goal|45+5}} [[Yoane Wissa|Wissa]] |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = 68&nbsp;777 |referee = Abdulrahman Al-Jassim (Katar)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |score = Wedstryd 24 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021504 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = Anthony Taylor (Engeland)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 21:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |score = Wedstryd 47 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021503 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 20:00 CST (UTC−6) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 48 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021501 Verslag] |team2 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio Akron]], [[Zapopan]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Colombia}}''' |score = Wedstryd 71 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021505 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Portugal}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 19:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagikoon|Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]]''' |score = Wedstryd 72 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021500 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Oesbekistan}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Groep L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center; !width=165|Land !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Engeland}} |1||1||0||0||4||2||+2||'''3''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Ghana}} |0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#ffc" |style="text-align:left;"|{{vlagland|Panama}} |0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|{{vlagland|Kroasië}} |1||0||0||1||2||4||—2||'''0''' |} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 15:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = 4–2 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021507 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = [[Harry Kane|Kane]] {{goal|12|straf}}, {{goal|42}}<br />[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|47}}<br />[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = {{goal|36}} [[Martin Baturina|Baturina]]<br />{{goal|45+5}} [[Petar Musa|Musa]] |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = 70&nbsp;389 |referee = Clément Turpin (Frankryk)}} {{sokkerwedstryd |date = [[17 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |score = Wedstryd 22 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021510 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Panama}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = Glenn Nyberg (Swede)}} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |score = Wedstryd 45 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021506 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[23 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 46 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021511 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Panama}}''' |score = Wedstryd 67 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021508 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Engeland}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[27 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''{{vlagland|Kroasië}}''' |score = Wedstryd 68 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021509 Verslag] |team2 = '''{{vlagland|Ghana}}''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} ==== Ranglys van die derdeplek-spanne ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=165|Land !width=30|Groep !width=20|{{Afkorting|Wed|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|Wen|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|Gel|Gelykop}} !width=20|{{Afkorting|Ver|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|DV|Doele vir}} !width=20|{{Afkorting|DT|Doele teen}} !width=20|{{Afkorting|+/–|Doelverskil}} !width=20|{{Afkorting|Pte|Punte}} |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep A |A||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep B |B||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep C |C||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep D |D||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep E |E||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep F |F||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep G |G||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- style="background:#cfc" |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep H |H||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep I |I||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep J |J||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep K |K||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |- |style="text-align:left;"|Derde Plek Groep L |L||0||0||0||0||0||0||0||'''0''' |} === Uitklopfase === {{Wedstrydskema laaste 32 | RD1 = 16de eindrondte | RD2 = Agtste eindrondte | RD3 = Kwarteindrondte | RD4 = Halfeindrondte | RD5 = Eindstryd | RD6 = derde plek | RD1-header-01 = 29 Junie – Foxborough | RD1-team01 = Wenner Groep E | RD1-score01 = | RD1-team02 = 3de Groep A/B/C/D/F | RD1-score02 = | RD1-header-02 = 30 Junie – East Rutherford | RD1-team03 = Wenner Groep I | RD1-score03 = | RD1-team04 = 3de Groep C/D/F/G/H | RD1-score04 = | RD1-header-03 = 28 Junie – Inglewood | RD1-team05 = Naaswenner Groep A | RD1-score05 = | RD1-team06 = Naaswenner Groep B | RD1-score06 = | RD1-header-04 = 29 Junie – Guadalupe | RD1-team07 = Wenner Groep F | RD1-score07 = | RD1-team08 = Naaswenner Groep C | RD1-score08 = | RD1-header-05 = 2 Julie – Toronto | RD1-team09 = Naaswenner Groep K | RD1-score09 = | RD1-team10 = Naaswenner Groep L | RD1-score10 = | RD1-header-06 = 2 Julie – Inglewood | RD1-team11 = Wenner Groep H | RD1-score11 = | RD1-team12 = Naaswenner Groep J | RD1-score12 = | RD1-header-07 = 1 Julie – Santa Clara | RD1-team13 = Wenner Groep D | RD1-score13 = | RD1-team14 = 3de Groep B/E/F/I/J | RD1-score14 = | RD1-header-08 = 1 Julie – Seattle | RD1-team15 = Wenner Groep G | RD1-score15 = | RD1-team16 = 3de Groep A/E/H/I/J | RD1-score16 = | RD1-header-09 = 29 Junie – Houston | RD1-team17 = Wenner Groep C | RD1-score17 = | RD1-team18 = Naaswenner Groep F | RD1-score18 = | RD1-header-10 = 30 Junie – Arlington | RD1-team19 = Naaswenner Groep E | RD1-score19 = | RD1-team20 = Naaswenner Groep I | RD1-score20 = | RD1-header-11 = 30 Junie – Meksikostad | RD1-team21 = Wenner Groep A | RD1-score21 = | RD1-team22 = 3de Groep C/E/F/H/I | RD1-score22 = | RD1-header-12 = 1 Julie – Atlanta | RD1-team23 = Wenner Groep L | RD1-score23 = | RD1-team24 = 3de Groep E/H/I/J/K | RD1-score24 = | RD1-header-13 = 3 Julie – Miami Gardens | RD1-team25 = Wenner Groep J | RD1-score25 = | RD1-team26 = Naaswenner Groep H | RD1-score26 = | RD1-header-14 = 3 Julie – Arlington | RD1-team27 = Naaswenner Groep D | RD1-score27 = | RD1-team28 = Naaswenner Groep G | RD1-score28 = | RD1-header-15 = 2 Julie – Vancouver | RD1-team29 = Wenner Groep B | RD1-score29 = | RD1-team30 = 3de Groep E/F/G/I/J | RD1-score30 = | RD1-header-16 = 3 Julie – Kansas City | RD1-team31 = Wenner Groep K | RD1-score31 = | RD1-team32 = 3de Groep D/E/I/J/L | RD1-score32 = | RD2-header-1 = 4 Julie – Philadelphia | RD2-team01 = Wenner Wedstryd 74 | RD2-score01 = | RD2-team02 = Wenner Wedstryd 77 | RD2-score02 = | RD2-header-2 = 4 Julie – Houston | RD2-team03 = Wenner Wedstryd 73 | RD2-score03 = | RD2-team04 = Wenner Wedstryd 75 | RD2-score04 = | RD2-header-3 = 6 Julie – Arlington | RD2-team05 = Wenner Wedstryd 83 | RD2-score05 = | RD2-team06 = Wenner Wedstryd 84 | RD2-score06 = | RD2-header-4 = 6 Julie – Seattle | RD2-team07 = Wenner Wedstryd 81 | RD2-score07 = | RD2-team08 = Wenner Wedstryd 82 | RD2-score08 = | RD2-header-5 = 5 Julie – East Rutherford | RD2-team09 = Wenner Wedstryd 76 | RD2-score09 = | RD2-team10 = Wenner Wedstryd 78 | RD2-score10 = | RD2-header-6 = 5 Julie – Meksikostad | RD2-team11 = Wenner Wedstryd 79 | RD2-score11 = | RD2-team12 = Wenner Wedstryd 80 | RD2-score12 = | RD2-header-7 = 7 Julie – Atlanta | RD2-team13 = Wenner Wedstryd 86 | RD2-score13 = | RD2-team14 = Wenner Wedstryd 88 | RD2-score14 = | RD2-header-8 = 7 Julie – Vancouver | RD2-team15 = Wenner Wedstryd 85 | RD2-score15 = | RD2-team16 = Wenner Wedstryd 87 | RD2-score16 = | RD3-header-1 = 9 Julie – Foxborough | RD3-team01 = Wenner Wedstryd 89 | RD3-score01 = | RD3-team02 = Wenner Wedstryd 90 | RD3-score02 = | RD3-header-2 = 10 Julie – Inglewood | RD3-team03 = Wenner Wedstryd 93 | RD3-score03 = | RD3-team04 = Wenner Wedstryd 94 | RD3-score04 = | RD3-header-3 = 11 Julie – Miami Gardens | RD3-team05 = Wenner Wedstryd 91 | RD3-score05 = | RD3-team06 = Wenner Wedstryd 92 | RD3-score06 = | RD3-header-4 = 11 Julie – Kansas City | RD3-team07 = Wenner Wedstryd 95 | RD3-score07 = | RD3-team08 = Wenner Wedstryd 96 | RD3-score08 = | RD4-header-1 = 14 Julie – Arlington | RD4-team01 = Wenner Wedstryd 97 | RD4-score01 = | RD4-team02 = Wenner Wedstryd 98 | RD4-score02 = | RD4-header-2 = 15 Julie – Atlanta | RD4-team03 = Wenner Wedstryd 99 | RD4-score03 = | RD4-team04 = Wenner Wedstryd 100 | RD4-score04 = | RD5-header-1 = 19 Julie – East Rutherford | RD5-team01 = Wenner Wedstryd 101 | RD5-score01 = | RD5-team02 = Wenner Wedstryd 102 | RD5-score02 = | RD6-header-1 = 18 Julie – Miami Gardens | RD6-team01 = Verloorder Wedstryd 101 | RD6-score01 = | RD6-team02 = Verloorder Wedstryd 102 | RD6-score02 = }} ==== 16de eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[28 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Naaswenner Groep A''' |score = Wedstryd 73 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289287/400021518 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep B''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 16:30 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep E''' |score = Wedstryd 74 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021513 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/B/C/D/F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Groep F''' |score = Wedstryd 75 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021522 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep C''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Estadio BBVA]], [[Guadalupe, Nuevo León|Guadalupe]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[29 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep C''' |score = Wedstryd 76 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021516 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep F''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep I''' |score = Wedstryd 77 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021523 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/D/F/G/H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep E''' |score = Wedstryd 78 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021514 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[30 Junie]] [[2026]] |time = 19:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Groep A''' |score = Wedstryd 79 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021520 Verslag] |team2 = '''Derde Groep C/E/F/H/I''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep L''' |score = Wedstryd 80 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021512 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/H/I/J/K''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep D''' |score = Wedstryd 81 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021524 Verslag] |team2 = '''Derde Groep B/E/F/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Levi's-stadion]], [[Santa Clara, Kalifornië|Santa Clara]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[1 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep G''' |score = Wedstryd 82 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021525 Verslag] |team2 = '''Derde Groep A/E/H/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 19:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Naaswenner Groep K''' |score = Wedstryd 83 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021526 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BMO Field]], [[Toronto]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep H''' |score = Wedstryd 84 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021519 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[2 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Groep B''' |score = Wedstryd 85 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021527 Verslag] |team2 = '''Derde Groep E/F/G/I/J''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Groep J''' |score = Wedstryd 86 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021521 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep H''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 20:30 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Groep K''' |score = Wedstryd 87 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021517 Verslag] |team2 = '''Derde Groep D/E/I/J/L''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[3 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Naaswenner Groep D''' |score = Wedstryd 88 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021515 Verslag] |team2 = '''Naaswenner Groep G''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} ==== Agtste eindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 74''' |score = Wedstryd 89 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021533 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 77''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lincoln Financial Field]], [[Philadelphia]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[4 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 CDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 73''' |score = Wedstryd 90 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021530 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 75''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[NRG-stadion]], [[Houston]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 76''' |score = Wedstryd 91 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021532 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 78''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[5 Julie]] [[2026]] |time = 18:00 CST (UTC−6) |team1 = '''Wenner Wedstryd 79''' |score = Wedstryd 92 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021531 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 80''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Azteca-stadion]], [[Meksikostad]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 83''' |score = Wedstryd 93 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021529 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 84''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[6 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 81''' |score = Wedstryd 94 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021534 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 82''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lumen Field]], [[Seattle]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 86''' |score = Wedstryd 95 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021528 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 88''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[7 Julie]] [[2026]] |time = 13:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 85''' |score = Wedstryd 96 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021535 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 87''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[BC Place]], [[Vancouver]] |attendance = |referee = }} ==== Kwarteindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[9 Julie]] [[2026]] |time = 16:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 89''' |score = Wedstryd 97 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021536 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 90''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Gillette-stadion]], [[Foxborough, Massachusetts|Foxborough]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[10 Julie]] [[2026]] |time = 12:00 PT (UTC−7) |team1 = '''Wenner Wedstryd 93''' |score = Wedstryd 98 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021538 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 94''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[SoFi-stadion]], [[Inglewood, Kalifornië|Inglewood]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 91''' |score = Wedstryd 99 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021539 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 92''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[11 Julie]] [[2026]] |time = 20:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 95''' |score = Wedstryd 100 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021537 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 96''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Arrowhead-stadion]], [[Kansas City]] |attendance = |referee = }} ==== Halfeindrondte ==== {{sokkerwedstryd |date = [[14 Julie]] [[2026]] |time = 14:00 CDT (UTC−5) |team1 = '''Wenner Wedstryd 97''' |score = Wedstryd 101 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021541 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 98''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[AT&T-stadion]], [[Arlington, Texas|Arlington]] |attendance = |referee = }} {{sokkerwedstryd |date = [[15 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 99''' |score = Wedstryd 102 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021540 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 100''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Mercedes-Benz-stadion]], [[Atlanta]] |attendance = |referee = }} ==== Klein finale (om die derde plek) ==== {{sokkerwedstryd |date = [[18 Julie]] [[2026]] |time = 17:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Verloorder Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 103 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021542 Verslag] |team2 = '''Verloorder Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Hard Rock-stadion]], [[Miami Gardens, Florida|Miami Gardens]] |attendance = |referee = }} ==== Eindstryd ==== {{sokkerwedstryd |date = [[19 Julie]] [[2026]] |time = 15:00 EDT (UTC−4) |team1 = '''Wenner Wedstryd 101''' |score = Wedstryd 104 |report = [https://www.fifa.com/en/match-centre/match/17/285023/289273/400021543 Verslag] |team2 = '''Wenner Wedstryd 102''' |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MetLife-stadion]], [[East Rutherford]] |attendance = |referee = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !Sokkerwêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1970]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1986]] * [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1994]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 FIFA World Cup|FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026}} * {{en}} {{es}} {{fr}} [https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 Amptelike webwerf] * {{en}} [http://www.worldcup-history.com/index.php?siden=VM&aaret=2026 worldcup-history.com: ''2026''] * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/event/2026-FIFA-World-Cup|title=2026 FIFA World Cup|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=17 Junie 2026}} * {{en}} {{IMDb-titel|32915471|2026 FIFA World Cup}} {{Navigasie Sokker-Wêreldbekertoernooie}} {{Normdata}} [[Kategorie:Geskiedenis van Kanada]] [[Kategorie:Geskiedenis van Meksiko]] [[Kategorie:Geskiedenis van die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Kanada]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in Meksiko]] [[Kategorie:Sokkerkompetisies in die Verenigde State van Amerika]] [[Kategorie:FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] hbt6ft9i4jz5uvzwpa0n709e1ao3mdj 0 126122 2911978 2911817 2026-06-17T17:23:43Z Martinvl 12559 /* Maateenhede */ 2911978 wikitext text/x-wiki {{Gaan taal na}} [[Beeld:NuclearReaction.svg|duimnael|260px|’n Kernreaksie.]] {{Wetenskap}} '''Kernfisika''' is dié deel van [[fisika]] waarin [[atoomkern]]e asook hul samestellende dele en hul wisselwerkings bestudeer word. Ander vorms van kernmaterie word ook bestudeer.<ref name=nupecc_report>{{cite report | author = European Science Foundation | year = 2010 | title = NuPECC Long Range Plan 2010: Perspectives of Nuclear Physics in Europe | url = http://www.nupecc.org/lrp2010/Documents/lrp2010_final_hires.pdf | page = 6 | quote = | access-date = 4 Oktober 2017 | archivedate = 17 Augustus 2018 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180817185846/http://www.nupecc.org/lrp2010/Documents/lrp2010_final_hires.pdf }}</ref> Daarteenoor gaan [[atoomfisika]] oor die bestudering van die hele [[atoom]], insluitende die [[elektron]]e. Ontdekkings in kernfisika het gelei tot baie toepassings in dié veld, soos [[kernkrag]], [[kernwapen]]s, kernmedisyne, [[magnetieseresonansiebeelding]], [[radiokoolstofdatering]], ensovoorts. [[Deeltjiefisika]] het uit kernfisika ontstaan en die twee velde hou nou verband met mekaar. [[Kernastrofisika]], die toepassing van kernfisika op die gebied van [[astrofisika]], is belangrik om die prosesse wat is [[ster]]re plaasvind en die oorsprong van die[[element]]e te verduidelik. == Geskiedenis == [[Beeld:Paul Nadar - Henri Becquerel.jpg|duimnael|180px|links|Henri Becquerel.]] Die geskiedenis van kernfisika as ’n ander dissipline as atoomfisika het begin met die ontdekking in 1896 deur Henri Becquerel van die [[radioaktiwiteit]]<ref name=brm>{{cite book |title=Nuclear and Particle Physics |author=B. R. Martin |publisher=John Wiley & Sons, Ltd. |year=2006 |isbn=0-470-01999-9 }}</ref> terwyl hy [[fosforessensie]] in [[uraan]]soute ondersoek het.<ref>{{cite journal |author=Henri Becquerel |title =Sur les radiations émises par phosphorescence |journal=Comptes Rendus |volume = 122 |pages = 420–421 |year=1896 |url=http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k30780/f422.chemindefer }}</ref> Die ontdekking van die [[elektron]] die volgende jaar deur [[J.J. Thomson]]<ref>{{cite journal|last1=Thomson|first=Joseph John|author1-link=Joseph John Thomson|title=Cathode Rays|year=1897|journal=Proceedings of the Royal Institution of Great Britain|volume=XV|pages=419–432|url=https://archive.org/stream/proceedings15roya#page/418/mode/2up|publisher=Royal Society}}</ref> was ’n aanduiding dat die atoom ’n interne struktuur het. In die daaropvolgende jare is radioaktiwiteit deeglik bestudeer, deur onder andere [[Marie Curie|Marie]] en [[Pierre Curie]] sowel as deur [[Ernest Rutherford]] en sy samewerkers. Aan die begin van die [[20ste eeu]] het fisici ook drie soorte [[straling]] ontdek wat uit atome vloei; hulle het dit [[alfaverval|alfa-]], [[betaverval|beta-]] en [[Gammastraling|gamma]]strale genoem. In eksperimente in 1911 deur Otto Hahn en in 1914 deur James Chadwick is ontdek dat die betavervalspektrum aaneenlopend in plaas van diskreet is. Dit beteken elektrone word uit die atoom gewerp met ’n aaneenlopende reeks energieë, eerder as met die diskrete hoeveelhede energie wat in gamma- en alfaverval waargeneem is. In dié tyd was dit ’n probleem vir kernfisika, omdat dit gelyk het asof dit ’n aanduiding is dat energie nie in dié vervalprosesse bewaar bly nie. Die [[Nobelprys vir fisika]] is in [[1903]] gesamentlik toegeken aan Becquerel vir sy ontdekking van radioaktiwiteit en aan Marie en Pierre Curie vir hul daaropvolgende navorsing daaroor. Rutherford het in 1908 die [[Nobelprys vir Chemie|Nobelprys vir chemie]] gekry vir sy "ondersoeke na die disintegrasie van die elemente en die chemie van radioaktiewe stowwe". In 1905 het [[Albert Einstein]] die [[massa-energieverband]] geformuleer. Terwyl Becquerel en Marie Curie se werk oor radioaktiwiteit dit voorafgegaan het, is ’n verduideliking van die energiebron van radioaktiwiteit eers gekry met die ontdekking dat die kern self uit kleiner dele, die [[nukleon]]e, bestaan. === Rutherford se span ontdek die kern === [[Beeld:Rutherford gold foil experiment results.svg|duimnael|180px|Bo: Verwagte resultate van Thomson se "Plum-Pudding" hipotese<br /> Onder: Werklike resultate wat gelei het tot die hipotese van 'n atoom met 'n klein kern.]] In 1906 is Ernest Rutherford se ''Retardation of the α Particle from Radium in passing through matter'' gepubliseer.<ref>{{cite journal|last=Rutherford|first=Ernest|author-link1=Ernest Rutherford|title=On the retardation of the α particle from radium in passing through matter|journal=Philosophical Magazine|year=1906|volume=12|number=68|pages=134–146|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14786440609463525|publisher=Taylor & Francis|doi=10.1080/14786440609463525}}</ref> Hans Geiger het op dié werk uitgebrei in ’n dokument gerig aan die [[Royal Society]]<ref>{{cite journal|last=Geiger|first=Hans|author-link1=Hans Geiger|title=On the scattering of α-particles by matter|journal=Proceedings of the Royal Society A|year=1908|volume=81|number=546|pages=174–177|publisher=Royal Society|url=http://rspa.royalsocietypublishing.org/content/81/546/174|doi=10.1098/rspa.1908.0067 |bibcode=1908RSPSA..81..174G}}</ref> met eksperimente wat hy en Rutherford gedoen het deur [[alfadeeltjie]]s deur lug, aliminiumfoelie en bladgoud te stuur. Nog werke is in 1909 gepubliseer deur Geiger en Ernest Marsden,<ref>{{cite journal | last1 =Geiger | first1 =Hans| author-link1=Hans Geiger|last2=Marsden|first2=Ernest|author-link2=Ernest Marsden| title=On the diffuse reflection of the α-particles | year =1909 | volume=82|number=557|journal=Proceedings of the Royal Society A | publisher=Royal Society| url=http://rspa.royalsocietypublishing.org/content/82/557/495 | doi=10.1098/rspa.1909.0054 |bibcode=1909RSPSA..82..495G}}</ref> asook ’n grootliks uitgebreide werk in 1910 deur Geiger.<ref>{{cite journal|last=Geiger|first=Hans|author-link1=Hans Geiger|title=The scattering of the α-particles by matter|year=1910|volume=83|number=565|pages=492–504|journal=Proceedings of the Royal Society A|publisher=Royal Society|url=http://rspa.royalsocietypublishing.org/content/83/565/492|doi=10.1098/rspa.1910.0038|bibcode=1910RSPSA..83..492G}}</ref> In 1911 tot 1912 het Rutherford aan die Royal Society die eksperimente verduidelik en die nuwe teorie oor die atoomkern soos ons dit nou verstaan, voorgestel. Die sleuteleksperiment agter hierdie aankondiging is in 1910 by die Universiteit van [[Manchester]] uitgevoer: Ernest Rutherford se span het ’n merkwaardige eksperiment uitgevoer waarin Geiger en Marsden, onder Rutherford se toesig, aflfadeeltjies ([[helium]]kerne) deur ’n dun laag bladgoud gestuur het. Die [[atoommodel van Thomson]] het voorspel die alfadeeltjies se baan sou hoogstens net effens gebuig wees. Rutherford het sy span egter opdrag gegee om uit te kyk vir iets wat hy geskok was om te sien: ’n Paar deeltjies is teen groot hoeke verstrooi, soms selfs heeltemal agteruit. Hy het dit vergelyk met ’n koeël wat deur ’n sneesdoekie gevuur word en dan heeltemal daarvan terugbons. Dié ontdekking, tesame met Rutherford se ontleding van die data in 1911, het gelei tot die Rutherford-model van die atoom waarvolgens die atoom ’n baie klein, baie digte kern het wat die grootste deel van sy massa bevat, en uit hoogs positief gelaaide deeltjies bestaan met omringende elektrone wat die lading uitbalanseer (aangesien die neutron nog nie ontdek was nie). Volgens hierdie model (wat nie die moderne een is nie) bestaan [[Stikstof|stikstof-14]] byvoorbeeld uit ’n kern met 14 [[proton]]e en 7 [[elektron]]e (altesaam 21 deeltjies) en word die kern omring deur nog 7 elektrone. Omstreeks 1920 het Arthur Eddington die ontdekking en meganisme van [[kernfusie]]prosesse in sterre voorspel in sy dokument ''The Internal Constitution of the Stars''.<ref name=eddington>The Internal Constitution of the Stars, A.S. Eddington. The Scientific Monthly Vol. 11, No. 4 (Oktober 1920), pp. 297-303 </ref><ref name=eddington2>{{cite journal|bibcode=1916MNRAS..77...16E|title=On the radiative equilibrium of the stars|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|volume=77|pages=16–35|author1=Eddington|first1=A. S.|year=1916|doi=10.1093/mnras/77.1.16}}</ref> In dié tyd was die bron van sterenergie ’n algehele raaisel; Eddington het reg voorspel dat die bron die fusie van [[waterstof]] na helium is wat enorme hoeveelhede energie vrystel volgens Einstein se vergelyking <math>E = mc^2</math>. Dit was ’n uitsonderlike ontwikkeling, want in dié tyd was fusie en termonukleêre energie, en selfs dat sterre grootliks uit waterstof bestaan, nog nie ontdek nie. Die Rutherford-model het heel goed gewerk totdat studies oor [[Spin (fisika)|kernspin]] in 1929 deur Franco Rasetti by die Kaliforniese Instituut van Tegnologie gedoen is. Teen 1925 was dit bekend dat protone en elektrone elk ’n spin van {{breuk|1|2}} het. In die Rutherford-model van stikstof-14 sou 20 van die altesaam 21 kerndeeltjies afgepaar het om mekaar se spin te kanselleer, en die laaste deeltjie sou die kern ’n netto spin van {{breuk|1|2}} gegee het. Rasetti het egter ontdek stikstof-14 het ’n spin van 1. === James Chadwick ontdek die neutron === In 1932 het Chadwick besef bestraling, wat deur verskeie wetenskaplikes waargeneem is, is eintlik vanweë ’n neutrale deeltjie wat min of meer dieselfde [[massa]] as die proton het. Hy het dit die [[neutron]] genoem (ná ’n voorstel deur Rutherford oor die behoefte aan so ’n deeltjie).<ref>{{cite journal|last=Chadwick|first=James|author-link1=James Chadwick|title=The existence of a neutron|journal=Proceedings of the Royal Society A|year=1932|volume=136|number=830|pages=692–708|publisher=Royal Society| url=http://rspa.royalsocietypublishing.org/content/136/830/692|doi=10.1098/rspa.1932.0112 |bibcode=1932RSPSA.136..692C}}</ref> In dieselfde jaar het Dmitri Ivanenko voorgestel daar is nie elektrone in die kern nie, net protone en neutrone, en dat neutrone ’n spin van {{breuk|1|2}} het; dit het die massa verduidelik wat nie aan protone toegeskryf kan word nie. Die spin van die neutron het dadelik die probleem opgelos van die spin van stikstof-14, omdat die een ongepaarde proton en een ongepaarde neutron in hierdie model elk ’n spin van {{breuk|1|2}} in dieselfde rigting bydra, en dit gee ’n totale spin van 1. Met die ontdekking van die neutron kon wetenskaplikes ten minste bereken watter fraksie [[bindingsenergie]] elke kern het deur die kernmassa te vergelyk met dié van die protone en neutrone waaruit dit bestaan. Die verskille tussen kernmassas is so bereken. Wanneer kernreaksies gemeet is, het dit tot binne 1% ooreengestem met Einstein se berekening van die massa-energieverband. === Yukawa se teorie oor kernbindingskrag === In 1935 het Hideki Yukawa<ref>On the Interaction of Elementary Particles I. Proceedings of the Physico-Mathematical Society of Japan. 3rd Series Vol. 17 (1935) p. 48-57</ref> die eerste betekenisvolle teorie oor die [[sterk kernkrag]] voorgestel om te verduidelik hoe kerne bymekaarbly. Volgens hom het ’n deeltjie, wat later ’n [[meson]] genoem is, ’n krag uitgeoefen op alle nukleone, insluitende protone en neutrone. Dié krag het verduidelik waarom kerne nie onder die invloed van protonafstoting disintegreer nie, en ook die manier verduidelik waarop die aantrekkende sterk krag ’n meer beperkte omvang het as die [[Elektromagnetisme|elektromagnetiese]] afstoting tussen protone. Later is met die ontdekking van die [[Pion (deeltjie)|π-meson]] bewys dit het die eienskappe van Yukawa se deeltjie. Met Yukawa se werk is die moderne model van die atoom voltooi. Die atoomkern bestaan uit ’n digte bol neutrone en protone, wat deur die sterk kernkrag bymekaargehou word, tensy dit te groot is. Onstabiele kerne kan alfaverval ondergaan, in welke geval hulle ’n energieke heliumkern uitwerp, of betaverval, in welke geval hulle ’n elektron (of [[positron]]) uitwerp. Ná een van hierdie vervalle kan die kern in ’n opgewekte toestand wees, en dan verval dit tot sy basistoestand deur hoë-energiefotone uit te werp (gammaverval). Die studie van die sterk en die [[swak kernkrag]] (waarvan laasgenoemde in 1934 deur Enrico Fermi verduidelik is) het daartoe gelei dat wetenskaplikes kerne en elektrone teen al hoe hoër energieë laat bots het. Hierdie navorsing het die grondslag gevorm van deeltjiefisika, waarvan die kersie op die koek die [[Standaardmodel|standaardmodel van deeltjiefisika]] is. Dit beskryf die sterk en swak kernkrag en elektromegnetiese krag. == Maateenhede == Die maateenhede van die [[SI-stelsel]] is nie geskik vir die klein mate wat in kernfisika betref is. Ander mate is oor die jare ontwikkel wn woed dikwels gebruik. Hierdie mate verskyn in 'n tabel in die SI Brochure met die titel "''Non-SI units accepted for use with the SI Units''".<ref>{{en}}{{citation |author=[[BIPM|''Bureau International des Poids et Mesures'' (Internasionale Buro vir Mate en Gewigte)]] |date=2019 |url=https://www.bipm.org/utils/common/pdf/si-brochure/SI-Brochure-9.pdf |dead-url=no |title=The International System of Units (SI) |edition=9de |isbn= 978-92-822-2272-0 |page=145}}</ref> Die eenhede sluit in: *[[Energie]] - Die SI eenheid vir energie is die [[joule]] (J). In kernfisika is energie dikwels in elektronvoltes (eV) aangehaal. Die elektron-volt is die energie van 'n elektron wat deur 'n spanning van een volt versnel is. Dit is gelyk aan {{nowrap|1,602 176 634 x 10^–19 J}}.<ref group = Nota>Sedert die hersiening van SI op 19 Mei 2019 kry die konstante van Planck 'n konstante waarde waaruit volg dat die elektron-volt presies afgelei kan word.</ref> *[[Massa]] - Die SI eenheid vir massa is die [[kilogram]] (kg). In kernfisika is massa dikwels in daltons (Da) aangehaal.<ref group=Nota>Die afkorting "amu" kom van "'''''A'''tomic '''m'''ass '''u'''nits''" en die afkorting '"ame" kom van "'''A'''tomiese '''m'''assa'''e'''enheid"' af. Volgens die 8ste uitgawe van die SI Brochure (2006) is die simbool "u" die verkose wêreldwye simbool vir hierdie hoeveelheid, maar volgens die 9de uitgawe (2019) is die dalton die verkose naam en "Da" die verkose simbool vir die "atomiese massaeenheid".</ref> Sy waarde is {{nowrap|1,660 539 066 60(50) x 10^–27 kg}} <ref group=Nota name=plusminus>Die uitdrukking "1,234 567(89)" beteken {{nowrap|"1,234 567 ± 0,000 089"}}.</ref> en is ongeveer die massa van 'n vrye proton of neutron. Vroeër is die dalton as een twaalfde van die massa van een atoom koolstof-12 gedefinieer. Ook was hierdie massa in atomiese massaeenhede ("amu" (Engels), "ame" (Afrikaans) of "u" (internationaal)) aangedui, maar die atomiese massaeenheid sal blykbaar in die volgende paar jaar veroudered word. Daar was verskillende definisies vir die ame. :In sekere gevalle word massa in MeV in plaas van daltons aangedui. Sy waarde is deur Einstein se vergelyking <math>E = mc^2</math> bereken.<ref group=Nota>Voordat hierdie vergelyking gebruik is, moet alle hoeveelhede omgeskep word in samehangende eenhede (byvoorbeeld SI).</ref> *[[Elektriese lading]] - Die SI eenheid vir elektriese lading is die [[coulomb]]. In kermfisika is elektriese lading dikwels in eenvoudige ladings (''elementary charges'') aangehaal. Die eenvoudige lading is die lading van een proton of die negatiewe waarde van die lading van een elektron. In die kernfisikaletterkunde is die lading gewoonlik sonder eenhede aangedui, byvoorbeeld "lading = +1". Die waarde van een eenvoudige ladingeenheid is {{nowrap|1.602 176 634 x 10^–19 C}}.<ref group = Nota>Sedert die hersiening van SI op 19 Mei 2019 kry die lading van 'n elektroon 'n konstante waarde en die ampère is in terme van hierdie waarde gedefinieër.</ref> *[[Spin (fisika)|Hoekmomentum]] - Die SI-eenheid vir hoekmomentum of ''spin'' is joules-sekonde (J·s). In kernfisika is die hoekmomentum dikwels in "atoomiese eenhede van hoekmomentum" aangedui. Die waarde van een so 'n eenheid (wat bekend is as die "[[Konstante van Planck|verminderde konstante van Planck]]" - simbool ħ) is deur die vergelyking {{nowrap|1=h = 2πħ = 6.626 070 15 × 10^-34 J·s}} gegee.<ref group=Nota>Sedert die hersiening van SI op 19 Mei 2019 kry die konstante van Planck 'n konstante waarde en is die kilogram in terme van hierdie konstante gedefinieer.</ref> Volgens die kwantumteorie is die spin van 'n deeltjie veelvoude van die helfde van die verminderde plankkonstant. Dit word gewoonlik sonder eenhede aangedui, byvoorbeeld "spin&nbsp;=&nbsp;{{frac|1|2}}". == Moderne kernfisika == Die [[Atoomkern|kern]] van 'n [[atoom]] bevat 'n aantal [[barion]]e – altyd minstens een [[proton]] en gewoonlik 'n aantal [[neutron]]e. Al sou twee protone mekaar gewoonlik afstoot, hou die neutrone en die [[swak wisselwerking]] al die deeltjies in plek. Die chemiese eienskappe van die atoom is alleenlik afhanklik van die aantal protone (protongetal). Die protongetal gee die atoom ook sy [[atoomgetal]], maar die stabilitiet van die atoom is afhanklik van beide die protongetal en neutrongetal. Die atoom se massagetal (A) is die som van sy proton- en neutrongetal. [[Lêer:Binding energy curve - common isotopes.svg|duimnael|Bindingsenergie per nukleon vir verskeie [[atoomgetal]]le.]] Dit kan op 'n wiskundige manier geskryf word: :<math>A = N + Z</math> waar :<math>A</math> = massagetal :<math>N</math> = neutrongetal :<math>Z</math> = protongetal Die protongetal is uniek vir elke [[chemiese element]], maar verskillende atome van 'n spesifieke element kan verskillende getalle neutrone en dus verskillende atoommassas hê. Atome van 'n element wat verskillende neutrongetalle het, word [[Isotoop|isotope]] genoem. Die simbool vir die element X met 'n massagetal A en 'n protongetal Z word as <math>{}_Z^A\!X</math> geskryf. Wanneer die verskeie nukleone deur die swak wisselwerking met mekaar verbind is, word heelwat energie vrygestel. Hiedie energie is bekend as the bindingsenergie. Die hoeveelheid energie kan bereken word deur die massa van die kerm te meet en ook die totale massa van die verskeie nukleone in hul vrye toestand te meet en bereken. Die verskil tussen hierdie twee waardes is die massaverskil. Die bindingsenergie is bereken deur [[Einstein]] se vergelyking :<math>E = mc^2</math> waar :<math>E</math> = [[Energie|Bindingsenergie]] :<math>m</math> = Massaverskil :<math>c</math> = [[Ligsnelheid]] Die grafiek aan die regterkant toon dat die bindingsenergie die hoogste is vir elemente wat naby [[yster]] in die [[periodieke tabel]] is. === Kernverval === {{Hoofartikel|Radio-aktiewe verval}} [[Lêer:Isotopen en halveringstijd.svg|duimnael|Stabiliteit van verskillende atome as 'n funksie van die aantal protone (Z) en aantal neutrone (N).]] [[Lêer:Decay Chain of Actinium.svg|duimnael|Verval ketting van ²³⁵Ur na ²⁰⁷Pb.]] Van al die [[element]]e het 80 minstens een stabiele [[isotoop]] wat nooit in waarnemings verval nie (of so stadig verval dat die tempo onwaarneembaar in eksperimente is); altesaam sowat 254 isotope is stabiel. Daar is egter duisende onstabiele isotope. Hierdie "radio-isotope" verval oor tydperke wat wissel van ’n breukdeel van ’n sekonde tot biljoene jare. Die kernverval vergelyking is :<math>N(t) = N_0 e^{-\lambda t} \,</math> waar :<math>N</math> is die getal atome in die steekproef na 'n tyd <math>t</math> :<math>N_0</math> is die oorspronklike aantal atome in die steekproef. :<math>\lambda</math> is die vervalkonstant van die isotoop. Na 'n tydperk gelyk aan die [[halfleeftyd]] van die isotoop verval die helfte van die atome in die isotoop [[Loena-ruimteprogram|monster]]. Die vervalkonstant en die halfleeftyd (<math>t_{1/2}</math>) is verwant deur :<math>t_{1/2} = \frac{\ln 2}{\lambda} \,</math> Die stabielste kerne val binne sekere samestellingsreikwydtes van neutrone en protone: Te min of te veel neutrone (in verhouding met die getal protone) sal veroorsaak dat dit verval. Daar is drie soorte verval - [[alfaverval]] waar 'n [[alfadeeltjie]] of [[helium]]kern vrygestel is, [[betaverval]] waar 'n [[betadeeltjie]] of [[elektron]] vrygestel is en [[Gammastraling|gammaverval]] waar hoog-energie [[foton]] vrygetel is. In alle gevalle is die verbindingsenergie verhoog en die surplus energie word ontbind as [[kinetiese energie]]. ==== Negative betaverval ==== In negative betaverval (β−-verval) word ’n neutron in die moederkern deur die [[swak wisselwerking]] in ’n proton, elektron (negative [[betadeeltjie]]) en [[Neutrino|antineutrino]] verander. Die antineutrino word amper dadelik deur 'n vrye [[neutrino]] vernietig om 'n gammafoton te vorm. 'n Element met 'n protonaantal <math>Z</math> verander na ’n element met 'n protonaantal <math>Z+1</math> maar die massaantal bly dieselfde. 'n Voorbeeld van [[betaverval]] wat in [[radiokoolstofdatering]] begruik is is die verandering van ’n [[koolstof-14]]-atoom (6 protone, 8 neutrone) met 'n [[halfleeftyd]] van 5730 jaar in ’n [[stikstof]]-14-atoom (7 protone, 7 neutrone). Die verhouding van hierdie verval is :<math>\mathrm{^{14\!\,}_{\ 6}C\ \overset{5730y}{\longrightarrow} \ ^{14}_{\ 7}N~+~^{0}_{-1}e^{-} +\bar{\nu}_e}</math> ==== Alfaverval ==== In [[alfaverval]] verval die radioaktiewe element deur ’n alfadeeltjie ([[helium]]kern) van (2 protone en 2 neutrone) vry te stel. Die meeste van die energie wat terselfdetyd vrygestel is word kinetiese energie van die alfadeeltjie. 'n Element met 'n protonaantal <math>Z</math>, 'n neutronaantal <math>N</math> en 'n massa-aantal <math>A</math> verander na ’n element met 'n protonaantal <math>Z-2</math>, 'n neutronaantal <math>N-2</math> en 'n massa-aantal <math>A-4</math>. 'n Voorbeeld van alfaverval is die gebruik van alfadeeltjies vanuit die kunsmatige element [[Amerikium]]-241 (95 protone, 146 neutrone) deur rookmelders. Die verhouding van hierdie verval is: :<math>\mathrm{^{241\!\,}_{\ 95}Am\ \overset{432.2y}{\longrightarrow} \ ^{237}_{\ 93}Np~+~^{4}_{2}\alpha^{2+}}</math> ==== Vervalkettings ==== In baie gevalle, veral met die swaarder elemente, verval een radioaktieve ekement na 'n ander radioaktieve element. Hierdie tweede element verval na 'n derde element en so voorts totdat ’n stabiele element gevorm word. Elke stap kan òf 'n alfaverval òf 'n betaverval wees. Aangesien dat die massaaantal met elke stap met òf 4 òf zero verminder is, vind ons vier hoof kettings in die natuur. Die moederelement in die verskeie kettings is <math>^{232\!\,}_{\ 90}Am</math>,<math>^{235\!\,}_{\ 92}Ur</math>, <math>^{237\!\,}_{\ 93}Ur</math> en <math>^{238\!\,}_{\ 92}Ur</math>. Die vervalketting van <math>^{235\!\,}_{\ 92}Ur</math> (wat na elf stappe aan die stabiele atoom <math>^{207\!\,}_{\ 22}Ur</math> verval) is aan die regterkant getoon. ==== Gammaverval ==== In [[gammastraling|gammaverval]] verval ’n kern van ’n opgewekte toestand na ’n toestand met ’n laer energie deur ’n [[gammastraal]] of hoogenergiefoton vry te stel. Die element verander in die proses nie in ’n ander element nie (geen kernverandering is betrokke nie), maar verloor 'n bietjie energie wat beskryf is deur die verhouding: :<math>E = hf</math> waar :<math>E</math> is die energie wat deur die atoom verloor is. :<math>h</math> is die [[konstante van Planck]]. :<math>f</math> is die [[frekwensie]] van die gammafoton. ==== Ander vervalle ==== Die positive betaverval (β+-verval) waar 'n neutron tot 'n proton, positron ([[elektron|anti-elektron]] of positive betadeeltjie) en 'n neutrino verval is bekend met die ligte radio-isotope. Ander, meer eksotiese soorte verval is ook moontlik. So kan die energie van ’n opgewekte kern een van die binneste elektrone uit die atoom werp in ’n proses wat hoëspoed-elektrone teweegbring, maar nie betaverval is nie en (anders as betaverval) nie een element in ’n ander verander nie. === Kernfusie === {{Hoofartikel|Kernfusie}} [[Lêer:Deuterium-tritium fusion.svg|regs|duimnael|150px|Fusie van [[deuterium]] met [[tritium]] om [[helium-4]] te vorm. <!--, deur 'n [[neutron]] vry te stel. Omdat massa verloor is ('n neutron is afgegee), word energie (17.59 [[Electronvolt|MeV]]) vrygestel volgens die formule E = Δmc².-->]] In [[kernfusie]] kom twee kerne met ’n lae massa in noue kontak met mekaar en die [[sterk kernkrag]] laat hulle saamsmelt. Dit verg ’n groot hoeveelheid energie vir die sterk krag om die elektriese afstoting tussen die kerne te oorkom om hulle te laat saamsmelt. Daarom kan kernfusie net by ’n baie hoë [[temperatuur]] of [[druk]] plaasvind. Wanneer kerne saamsmelt, word ’n groot hoeveelheid energie vrygestel en die gekombineerde kern het dan ’n laer energievlak. Die energie wat vrygetel is is hoër as die energie nodig om die sterk elektriese afstoring oor te komm. Die bindingsenergie per nukleon neem met die massagetal toe tot by [[nikkel]]-62. [[Ster]]re soos die [[Son]] word aangedryf deur die fusie van vier protone in ’n heliumkern, twee [[positron]]e en twee [[neutrino|neutrino's]]. Die onbeheerde fusie van [[waterstof]] in helium is bekend as ’n termonukleêre wegholeffek. Een van die mees voorkomende voorbeelde van fusie is die vorming van helium uit [[deuterium]] ('n isotoop van waterstof met een neutron) en [[tritium]] ('n isotope van waterstof met twee neutrone. Die vergelyking vir hierdie reaksie is: :<math>\mathrm{^{2}_{1}H\ + \ ^{3}_{1}H\ \longrightarrow\ ^{4}_{2}He\ +\ ^{1}_{0}n}</math> Kernfusie is die oorsprong van die energie wat in die kerne van baie sterre, insluitende ons Son, vervaardig word. Al het heelwat navorsing van kernfusie plaasgevind is dit nog nie ekonomies of krag vanuit kernfusie te genereer nie, maar dit is verwag dat in die toekoms dit moontlik sal wees.<ref>{{en}}{{cite web |url = https://phys.org/news/2015-10-fusion-reactors-economically-viable-experts.html |title = Fusion reactors 'economically viable' say experts |date = 2 Oktober 2015 |accessdate = 29 Oktober 2017}}</ref> === Kernsplyting === {{Hoofartikel|Kernsplyting}} [[Lêer:Kernspaltung -- induced nuclear fission.svg|duimnael|Kernsplyting van uraan.]] [[Kernsplyting]] is die teenoorgestelde proses as kernfusie. Vir kerne swaarder as nikkel-62 neem die bindingsenergie per nukleon af met die massagetal. Dit is daarom moontlik dat energie vrygestel word as ’n swaar kern in twee ligter kerns opbreek. Die proses van alfaverval is in wese ’n spesiale soort spontane kernsplyting. Dit is ’n hoogs asimmetriese splyting, want die vier deeltjies wat die alfadeeltjie uitmaak, is besonder dig aan mekaar verbind en dit maak die vervaardiging van hierdie kern in splyting besonder waarskynlik. Van sekere van die swaarste kerne waarvan die splyting vrye neutrone vervaardig, en wat ook maklik neutrone absorbeer om splyting te begin, kan ’n selfontstekende soort neutrongeïnisieerde splyting verkry word, in ’n kettingreaksie. Kettingreaksies was in chemie bekend voor fisika, en eintlik is baie bekende prosesse soos vure en chemiese ontploffings chemiese kettingreaksies. Die splyting of "kern"-kettingreaksie, wat splytingvervaardigde neutrone gebruik, is die energiebron vir [[kernkrag]]sentrales en splytingsoorte kernbomme soos dié wat aan die einde van die [[Tweede Wêreldoorlog]] op [[Hirosjima]] en [[Nagasaki]] in [[Japan]] gegooi is. Swaar kerne soos dié van [[uraan]] en [[torium]] kan ook spontane splyting ondergaan, maar hulle sal meer waarskynlik verval ondergaan deur alfaverval. 'n Tipiese kettingreacsie is die van [[Uraan-235]]. Wanneer 'n atoom uraan-235 'n neutron absorbeer is die atoom gesplits, is drie neutrone vervaardig en 200 MeV energie gegenereer. Indien daar genoeg uraam-235 atome in die omgewing is (die [[kritiese massa]]), is gemiddeld meer as een van hierdie neutrone gebruik om nog splitsings te veroorsaak. In hierdie omstandighede verhoog die tempo waarteen atome verdeel word [[Eksponensiële funksie|eksponensieël]]. As dit nie beheer is nie, is daar 'n atomiese ontploffing maar as dit beheer is kan die energie deur 'n kragstasie versamel word. Die vergelyking van hierdie reaksie is: :<math>\mathrm{^{235}_{}U\ + \ ^{1}_{}n\ \longrightarrow\ ^{92}_{}Kr\ + \ ^{141}_{}Ba\ + \ 3^{1}_{}n}</math> === Vervaardiging van "swaar" elemente (atoomgetal hoër as vyf) === {{Hoofartikel|Nukleosintese}} Volgens die teorie het dit eindelik, toe die [[heelal]] afkoel ná die [[Groot Knal]], moontlik geword dat algemene subatomiese deeltjies soos ons hulle ken (neutrone, protone en elektrone) kon ontstaan. Die mees algemene deeltjies wat met die Groot Knal ontstaan het wat vandag nog waarneembaar is, is (ewe veel) protone en elektrone. Die protone sou eindelik waterstofatome vorm. Feitlik al die neutrone wat met die Groot Knal ontstaan het, is binne die eerste drie minute opgeneem in helium-4, en hierdie helium verklaar die meeste helium wat vandag in die heelal bestaan. ’n Relatief klein getal elemente swaarder as helium ([[litium]], [[berillium]] en dalk ’n bietjie [[Boor (element)|boor]]) is met die Groot Knal geskep toe die protone en neutrone teen mekaar bots, maar al die swaarder elemente wat ons vandag ken (swaarder as [[koolstof]]), is in sterre gevorm tydens ’n reeks fusiestadiums. Al hoe swaarder elemente word geskep tydens die evolusie van sterre. Aangesien die bindingsenergie per nukleon die grootste is in [[yster]] (56 nukleone), word energie net vrygestel tydens fusieprosesse in kleiner atome as dit. Omdat die skepping van swaarder kerne deur fusie energie verg, verlaat die natuur hom op die proses van neutronvangs. Neutrone (vanweë hul gebrek aan lading) word maklik deur ’n kern geabsorbeer. Die swaar elemente word geskep óf deur ’n "stadige" neutronvangsproses (die sogenaamde "s"-proses) óf deur ’n vinnige, of "r"-proses. Die "s"-proses vind plaas in termiese pulssterre (die sterre van die sogenaamde [[asimptotiese reusetak]]) en verg honderde tot duisende jare om die swaarste elemente, [[lood]] en [[bismut]], te skep. Die "r"-proses vind vermoedelik in [[supernova]]s plaas omdat dit die nodige toestande daarstel van hoë temperature, hoë neutronvloei en uitgewerpte materie. ==Notas== {{Verwysings|groep=Nota}} == Verwysings == {{Verwysings|3}} == Bibliografie == * ''Nuclear Physics'', deur Irving Kaplan. 2de uitg., 1962 Addison-Wesley * ''General Chemistry'', deur Linus Pauling. 1970, Dover Pub. {{ISBN|0-486-65622-5}} * ''Introductory Nuclear Physics'', deur Kenneth S. Krane. Wiley * {{cite book |author=N.D. Cook |year=2010 |title=Models of the Atomic Nucleus |edition=2de |url=https://www.springer.com/physics/particle+and+nuclear+physics/book/978-3-642-14736-4 |pages=xvi, 324 |publisher=Springer |isbn=978-3-642-14736-4 |access-date= 5 Oktober 2017 |archive-date=22 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120422085626/http://www.springer.com/physics/particle+and+nuclear+physics/book/978-3-642-14736-4 |url-status=dead }} *{{Cite book | last =Ahmad, D.Sc. | first =Ishfaq | authorlink =Ishfaq Ahmad | author2=American Institute of Physics | title =Physics of particles and nuclei | publisher =American Institute of Physics Press | series =1–3 | volume =27 | edition =3de | year =1996 | location =Universiteit van Kalifornië | URL = | id = | jfm = }} == Eksterne skakels == *[http://dnp.aps.org American Physical Society Division of Nuclear Physics] *[http://www.ans.org American Nuclear Society] *[http://www-nds.iaea.org Nuclear Data Services – IAEA] *{{Commons-kategorie inlyn|Nuclear physics}} *[[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Nuclear physics|Engelse Wikipedia]] {{Normdata}} [[Kategorie:Kernfisika| ]] 6j83o92ozbvslz2szejxdaaopx2wid3 0 126681 2912085 2881239 2026-06-18T07:11:16Z Jcb 223 2912085 wikitext text/x-wiki {{Etniese groep | beeld = [[Lêer:Displaced Rohingya people in Rakhine State (8280610831) (cropped).jpg|300px]] | onderskrif = Verplaaste Rohingia-mense in die Rakhine-deelstaat, Mianmar | groep = Rohingia | bevolking = 1&nbsp;547&nbsp;778<ref>{{en}} {{cite journal |author1=Mahmood |author2=Wroe |author3=Fuller |author4=Leaning| title= The Rohingya people of Myanmar: health, human rights, and identity | journal=Lancet | year=2016 | volume= | pages=1–10| url=http://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(16)00646-2/abstract | doi=10.1016/S0140-6736(16)00646-2 | pmid= 27916235 | issue=}}</ref>–2&nbsp;000&nbsp;000+<ref>{{en}} {{cite book|author1=David Mathieson|title=Perilous Plight: Burma's Rohingya Take to the Seas|date=2009|publisher=Human Rights Watch|isbn=978-1-56432-485-6|page=3}}</ref> | plek = {{vlagland|Bangladesj}} 900&nbsp;000+<ref>{{cite news |url=http://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066 |title=400,000 Rohingyas enter Bangladesh since Aug 25: Unicef |work=The daily star |date=14 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009132046/https://www.thedailystar.net/world/rohingya-crisis/400000-rohingyas-myanmar-arrive-bangladesh-august-25-unicef-1462066 |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426 |title=Myanmar violence may have killed more than 1,000: UN rapporteur |work=The daily star |date=8 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190717182749/https://www.thedailystar.net/world/myanmar-rohingya-refugee-crisis-1%2C000-killed-Myanmar-%20violence-%20un-rapporteur-1459426 |archive-date=17 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> (September 2017)<br /> {{vlagland|Saoedi-Arabië}} 400&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.ethnologue.com/country/SA |title=Saudi Arabia entry at Ethnologue |publisher=[[Ethnologue]] |access-date=6 Februarie 2015 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222000452/https://www.ethnologue.com/country/SA |archive-date=22 Februarie 2020 |url-status=live|df=dmy-all}}</ref> (2015)<br /> {{vlagland|Mianmar}} 397&nbsp;000<ref>{{cite news |url=https://www.vox.com/world/2017/9/29/16385626/rohingya-muslims-humanitarian-crisis |title=Half of Myanmar’s Rohingya minority has fled the country |author=Sarah Wildman |date=29 September 2017 |work=Vox |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190410121243/https://www.vox.com/world/2017/9/29/16385626/rohingya-muslims-humanitarian-crisis |archive-date=10 April 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} http://www.presstv.com/Detail/2017/10/22/539540/Myanmar-Bangladesh-Rohingya-UN {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128065410/http://www.presstv.com/Detail/2017/10/22/539540/Myanmar-Bangladesh-Rohingya-UN |date=28 November 2017 }}</ref> (Oktober 2017)<br /> {{vlagland|Pakistan}} 200&nbsp;000<ref>{{cite web |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |title=Homeless In Karachi &#124; Owais Tohid, Arshad Mahmud |publisher=Outlook India |date=29 November 1995 |access-date=18 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326181345/http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305 |archive-date=26 Maart 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |title=Box 5925 Annapolis, MD 21403 info@srintl |publisher=Burmalibrary.org |access-date=18 Oktober 2013 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180326024321/http://www.burmalibrary.org/docs/SRI-rohingya.htm |archive-date=26 Maart 2018 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref><ref>{{en}} {{cite news | author=Derek Henry Flood | title=From South to South: Refugees as Migrants: The Rohingya in Pakistan | url=http://www.huffingtonpost.com/derek-henry-flood/from-south-to-south-refug_b_100387.html |publisher=The Huffington Post | date=31 Desember 1969 | accessdate=11 Februarie 2015 }}</ref><br /> {{vlagland|Thailand}} 100&nbsp;000<ref>{{cite news |last=Husain |first=Irfan |title=Karma and killings in Myanmar |url=http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/ |newspaper=Dawn |date=30 Julie 2012 |access-date=10 Augustus 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20121223054725/http://dawn.com/2012/07/30/karma-and-killings-in-myanmar/ |archive-date=23 Desember 2012 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Maleisië}} 40&nbsp;070<ref>{{cite web |url=http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx |title=Figure At A Glance |publisher=UNHCR Malaysia |year=2014 |access-date=30 Desember 2014 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170929121226/http://www.unhcr.org.my/About_Us-@-Figures_At_A_Glance.aspx |archive-date=29 September 2017 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><br /> {{vlagland|Indië}} 40&nbsp;000 (September 2017)<ref>{{cite news |title=India in talks with Myanmar, Bangladesh to deport 40,000 Rohingya |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH |access-date=17 Augustus 2017 |work=Reuters |date=2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130531/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-india-idUSKBN1AR0MH |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |title=India plans to deport thousands of Rohingya refugees |url=http://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html |access-date=17 Augustus 2017 |work=www.aljazeera.com |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130543/https://www.aljazeera.com/news/2017/08/india-plans-deport-thousands-rohingya-refugees-170814110027809.html |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde State}} 12&nbsp;000+ (September 2017)<ref>{{cite news |url=http://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK |title=Myanmar refugees, including Muslim Rohingya, outpace Syrian arrivals in U.S. |author=Timothy Mclaughlin |publisher=Reuters |date=20 September 2016 |access-date=3 September 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191129170141/https://www.reuters.com/article/us-usa-myanmar-refugees/myanmar-refugees-including-muslim-rohingya-outpace-syrian-arrivals-in-u-s-idUSKCN11Q2LK |archive-date=29 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Indonesië}} 11&nbsp;941<ref>{{cite news |url=http://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang |title=Jumlah Pengungsi Rohingya di Indonesia Capai 11.941 Orang |author=Jalimin |publisher=Aceh Tribun News |date=19 Mei 2015 |access-date=11 Oktober 2015 |language=id |archive-url=https://web.archive.org/web/20191009130547/https://aceh.tribunnews.com/2015/05/19/jumlah-pengungsi-rohingya-di-indonesia-capai-11941-orang |archive-date=9 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Nepal}} 200 (September 2017)<ref>{{cite web |url=http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |title=200 Rohingya Refugees are not being accepted as Refugees and the Nepali Government considers them illegal migrants |quote=An estimated 36,000 Rohingya Refugess living in India |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20160604182045/http://myrepublica.com/feature-article/story/43651/over-200-rohingya-settle-illegally-in-capital.html |archive-date=4 Junie 2016 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Kanada}} 200 (September 2017)<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/radio/thecurrent/the-current-for-september-8-2017-1.4279354/we-have-the-right-to-exist-rohingya-refugees-call-for-intervention-in-myanmar-1.4279390 |title=200 'We have the right to exist': Rohingya refugees call for intervention in Myanmar |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211191609/https://www.cbc.ca/radio/thecurrent/the-current-for-september-8-2017-1.4279354/we-have-the-right-to-exist-rohingya-refugees-call-for-intervention-in-myanmar-1.4279390 |archive-date=11 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | taal = Rohingia ([[Bengaals]]) | geloof = Meerderheid [[Lêer:Star and Crescent.svg|18px]] [[Soenni]]tiese [[Islam]]<br />Minderheid [[Lêer:Om.svg|15px]] [[Hindoeïsme]] | verwante = Ander [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariërs]] soos [[Bengale (volk)|Bengale]], [[Gujarati's]], [[Marathi's]], [[Punjabi's]], [[Sindhi's]] en [[Singalese]] }} '''Rohingia''' ([[Birmaans]]: ရိုဟင်ဂျာ, ''rui hang gya'', [ɹòhɪ̀ɴd͡ʑà]; [[Bengaals]]: রোহিঙ্গা, ''Rohingga'', [ɹohiŋɡa])<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-33007536 |title=Will anyone help the Rohingya people? |publisher=[[BBC]] |date=10 Junie 2015 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302181343/https://www.bbc.com/news/world-asia-33007536 |archive-date=2 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> is 'n naam wat staatlose [[Bengale (volk)|Bengaalse]] en merendeels Islamitiese bevolkingsgroepe in Mianmar gekies het om uitdrukking te gee aan hul etniese en godsdienstige identiteit – as minderheid in 'n oorwegend Boeddhistiese land. Die Rohingia is hoofsaaklik aanhangers van [[Soenni]]tiese [[Islam]], met 'n klein minderheid [[Hindoeïsme|Hindoes]]. [[Lêer:Rohingya flag.svg|duimnael|links|Vlag van die Rohingia met die [[Sjahada]] op<ref>{{cite web |publisher=Flags of the World |url=https://www.crwflags.com/fotw/flags/mm-tribe.html#roh |title=Myanmar – Burmese peoples |access-date=22 Julie 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180123001640/http://www.crwflags.com/fotw/flags/mm-tribe.html#roh |archive-date=23 Januarie 2018 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web |url=https://medium.com/@rohingyalanguageacademy/arakanese-rohingya-flag-95ab581ff686 |title=Arakanese Rohingya Flag |publisher=Medium.com |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190621212958/https://medium.com/@rohingyalanguageacademy/arakanese-rohingya-flag-95ab581ff686 |archive-date=21 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] [[Lêer:Muhghazi.jpg|duimnael|links|'n Muntstuk van Arakan uit 1554/5, soos gebruik in die Sultanaat Bengaal]] [[Lêer:Vista de Mrauk-U, ou Arrakan (cidade de Arracão) no primeiro plano o bairro português.jpg|duimnael|links|'n Uitsig oor Mrauk U in die 17de eeu, tuiste van verskeie godsdienste soos Animisme, [[Boeddhisme]], [[Christendom]], [[Hindoeïsme]] en [[Islam]]]] [[Lêer:Map of Rohingya people in Rakhine State.png|duimnael|links|Verspreiding van Rohingia in die Mianmarese deelstaat Rakhaing]] [[Lêer:Françoise Foliot - Afghanistan - 008.jpg|duimnael|links|Die vernietiging van Boeddha-standbeelde in die Afghaanse Bamiyan-vallei deur terroristiese Taliban-magte in 2001 het media in Mianmar weke lank oorheers en anti-Islamitiese gevoelens gewek<ref>{{cite news |url=https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-rohingya/28718107.html |title=Afghan Islamist Party Blames Taliban For Rohingya Suffering |publisher=Gandhara |date=5 September 2017 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190831171343/https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-rohingya/28718107.html |archive-date=31 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref>]] [[Lêer:Cape Town Save Rohingya 2017 protest.jpg|duimnael|links|Protesoptog in [[Kaapstad]], [[Suid-Afrika]], vir die beskerming van Rohingia op 13 September 2017]] [[Lêer:Aerial view of a burned Rohingya village in Rakhine state, Myanmar - September 2017.JPG|duimnael|links|'n Afgebrande Rohingya-dorpie in die deelstaat Rakhine]] Militêre operasies in gebiede, wat deur Islamitiese bevolkings bewoon word, is reeds sedert Birma (die latere Mianmar) se onafhanklikwording gereeld deur die land se strydmagte onderneem. In Augustus 2017 het die situasie geëskaleer nadat die rebellegroep ''Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA)'' die verantwoordelikheid aanvaar het vir meerdere terreuraanvalle wat gelyktydig gepleeg en waarin sewentig mense dood is – onder wie twaalf lede van Mianmar se strydmag.<ref name="cfr">{{en}} {{cite web|url=https://www.cfr.org/interactive/global-conflict-tracker/conflict/rohingya-crisis-myanmar|title=Council on Foreign Relations: Rohingy Crisis in Myanmar|date=22 Julie 2019|accessdate=22 Julie 2019|archive-date=21 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190721234045/https://www.cfr.org/interactive/global-conflict-tracker/conflict/rohingya-crisis-myanmar|url-status=dead}}</ref> Mianmar se gewapende magte het daarna 'n grootskaalse teenoffensief begin en Rohingia-gebiede aangeval.<ref>{{de}} {{cite web|url=https://www.botschaft-myanmar.de/rohingya-in-myanmar-burma.html|title=Rohingya in Myanmar & Burma|publisher=Botschaft-Myanmar.de|accessdate=22 Julie 2019}}{{Dooie skakel|date=Desember 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Volgens ''Amnesty International'' het ARSA-terroriste op 25 en 26 Augustus 2018 ook tientalle Hindoes- mans, vroue en kinders – in aanvalle op die dorpe Ah Nauk Kha Maung, Ye Bauk Kyar en Myo Thu Gyi vermoor.<ref>[https://www.dw.com/en/amnesty-myanmar-rohingya-insurgents-massacred-hindus/a-43888235 ''Deutsche Welle (dw), 23 Mei 2018: Amnesty: Myanmar Rohingya insurgents massacred Hindus. Besoek op 11 Augustus 2019'']</ref> Die terreuraanvalle word as 'n poging van militante [[Moslem]]s beskou om 'n vreedsame oplossing van die konflik in die deelstaat Rakhine te dwarsboom. Hulle is gepleeg net een dag nadat die regering van Mianmar voorstelle vir 'n vreedsame oplossing vir die konflik, soos gemaak deur 'n kommissie onder voorsitterskap van die vroeëre sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, [[Kofi Annan]], verwelkom en aanvaar het.<ref>{{cite web |url=https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/myanmar-node/innen/212134 |title=Binnelandse beleid van Mianmar |publisher=Duitse Departement van Buitelandse Sake |date=28 Maart 2019 |access-date=22 Julie 2019 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722181236/https://www.auswaertiges-amt.de/de/aussenpolitik/laender/myanmar-node/innen/212134 |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Rohingia-konflik blyk egter nie die enigste binnelandse konflik in Mianmar te wees nie. Die land selfs word sedert sy onafhanklikheid in 1948 deur die wêreld se langsdurende [[burgeroorlog]] geteister, wat nie net Moslems raak nie, maar ook Animiste, Boeddhiste, Hindoes en selfs Christelike minderhede. Byvoorbeeld is die Boeddhistiese Karenvolk sedert 1948 in 'n grootskaalse konflik met die sentrale regering betrokke. Van die ander konflikte tussen inheemse bevolkingsgroepe en die sentrale regering sluit in Kachin, Kayah, Kayin en Shan.<ref>{{cite news |last1=Miliband |first1=David |title=How to Bring Peace to the World’s Longest Civil War |url=http://time.com/4597920/myanmar-peace/ |access-date=11 Maart 2019 |work=TIME |date=12 Desember 2016 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513231847/https://time.com/4597920/myanmar-peace/ |archive-date=13 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Slow |first1=Oliver |title=Fighting in Kachin Highlights Myanmar Civil War Worries |url=https://www.voanews.com/a/kachin-fighting-myanmar-civil-war/4365603.html |access-date=11 Maart 2019 |work=VOA |date=26 April 2018 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724063056/https://www.voanews.com/a/kachin-fighting-myanmar-civil-war/4365603.html |archive-date=24 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last1=Kaicome |first1=Jittrapon |title=Marking 70 Years of War in Myanmar |url=https://thediplomat.com/2019/02/marking-70-years-of-war-in-myanmar/ |access-date=11 Maart 2019 |work=The Diplomat |date=8 Februarie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230010445/https://thediplomat.com/2019/02/marking-70-years-of-war-in-myanmar/ |archive-date=30 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Etimologie == Die term Rohingia naam is volgens die historikus Jacques P. Leider eers vanaf die 1960's in enkele gevalle gebruik om na Islamitiese groepe te verwys. Tot die middel van die 1990's het dit nie na 'n [[etniese groep]] verwys nie, maar was 'n sambreelterm vir 'n verskeidenheid Islamitiese opstandelinge. Eers vanaf 1995 het dit internasionaal gebruiklik geraak nadat dit in Engelsmedium-berigte oor Mianmar gebruik is om eksplisiet na 'n etniese groep te verwys. Navorsers stem grotendeels saam dat Moslems in Mianmar reeds vanaf die 1950's na hulself as Rohingia verwys het – blykbaar in 'n poging om 'n gemeenskaplike identiteit te vorm en te beklemtoon.<ref>{{de}} {{cite web|url=https://www.botschaft-myanmar.de/rohingya-in-myanmar-burma.html|title=Rohingya in Myanmar & Burma|publisher=Botschaft-Myanmar.de|accessdate=22 Julie 2019}}{{Dooie skakel|date=Desember 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Een van [[Wes-Duitsland]] se omvattendste ensiklopedies-geografiese werke, die ''Bertelsmann Länderlexikon'' wat in 1979 gepubliseer is, wys daarop dat die meerderheid van Islamitiese en Hindoeïstiese bewoners van die destydse Sosialistiese Republiek Birma «nasate van Indiese en Pakistanse immigrante» (''«Nachkommen indischer und pakistanischer Einwanderer»'') is wat hulle eers gedurende die Britse koloniale tydperk in die land gevestig het – as deel van 'n proses wat deur die inheemse bevolking as «ekonomiese oorvreemding» ervaar is.<ref>{{de}} ''Das moderne Länderlexikon in zehn Bänden. Herausgegeben vom Lexikon-Institut Bertelsmann''. Gütersloh: Bertelsmann Lexikon-Verlag 1979, bl. 61, 58</ref> == Historiese agtergrond == Vanweë hulle [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese]] afkoms en [[Islam]]itiese godsdiens word Bengale deur die Mianmarese regering nie as inheems beskou nie en het volgens bewerings oorspronklik eers gedurende die [[Brits-Indië|Britse koloniale tydperk]], veral ná die Eerste Anglo-Birmaanse Oorlog (1824–1826), vanuit [[Bengale]] na Mianmar geïmmigreer, aangemoedig deur die Britse koloniale bewind.<ref>{{en}} Moshe Yegar: ''Between Integration and Secession. The Muslim Communities of Southern Philippines, Southern Thailand, and Western Burma/Myanmar''. Lanham • Boulder • New York • Oxford 2002, bl. 27</ref> In dieselfde tydperk is onder die Britse koloniale beleid [[Asiatiese Suid-Afrikaners|Asiate]] op 'n grootskaalse vlak na die [[Natal (kolonie)|Natalkolonie]] in die hedendaagse [[Suid-Afrika]] gebring om as kontrakarbeiders op suikerrietplantasies te werk.<ref>{{cite web |url=http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/special-chrono/governance/indian-history.html |title=Timeline |access-date=24 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606163436/http://www.sahistory.org.za/pages/chronology/special-chrono/governance/indian-history.html |archive-date=6 Junie 2011 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://home.intekom.com/southafricanhistoryonline/pages/specialprojects/indian-history/arrival4.htm |title=Indentured Labour and India |access-date=24 November 2011 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20060505035333/http://home.intekom.com/southafricanhistoryonline/pages/specialprojects/indian-history/arrival4.htm |archive-date= 5 Mei 2006 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Eerste Moslems het reeds in die 7de eeu in Suid-Asië gevestig, 'n tydperk, waarin Germaanse volke soos die Sakse met geweld deur die Frankiese koning [[Karel die Grote]] gekersten is.<ref>{{de}} Matthias Becher: ''Gewaltmission. Karl der Große und die Sachsen.'' In: Christoph Stiegemann o.a. (uitgewer): ''CREDO: Christianisierung Europas im Mittelalter.'' Bd. 1. Petersberg 2013, bl. 322; Wilfried Hartmann: ''Karl der Große.'' Stuttgart 2010, bl. 99.</ref> Die oudste [[moskee]] in [[Indië]] dateer uit 629 n.C. en is in die hedendaagse Indiese deelstaat [[Kerala]] opgerig. Een van die bekendste moskees in Indië, die Babri-moskee, is op 6 Desember 1992 deur gewelddadige Hindoes vernietig en meer as 2&nbsp;000 mense, veral Moslems, is vermoor.<ref>{{en}} {{citation |last=Fuller |first=Christopher John |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |url=https://books.google.com/books?id=To6XSeBUW3oC&pg=PA262 |year=2004 |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-12048-X |page=262}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|last=Guha|first=Ramachandra|title=India After Gandhi|year=2007|publisher=MacMillan|pages=582–598}}</ref> Die voorkoms van 'n Islamitiese minderheid in die historiese Koninkryk Arakan met sy sentrum in Mrauk U (1430–1785) word as 'n historiese feit beskou.<ref>{{en}} Jacques P. Leider: ''Competing Identitities and the Hybridized History of the Rohingyas.'' In: Renaud Egreteau, François Robinne: ''Metamorphosis. Studies in Social and Political Change in Myanmar.'' NUS Press, Singapur 2016, {{ISBN|978-9971698669}}, bl. 151–178, bl. 164</ref> Die Rohingia beskou hulself as 'n bevolkingsgroep, wie se voorsate sowat 1000 jaar gelede in Mianmar Moslems geword het.<ref>{{en}} Leider, Jacques (2013). Rohingya: the name, the movement and the quest for identity. Myanmar Egress and the Myanmar Peace Center, http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF17/Leider-2014.pdf, bl. 6 v.</ref> Die Mianmarese regering verwerp egter die term ''Rohingia'' en beskou hulle as onwettige emigrante uit [[Bangladesj]].<ref>{{en}} Leider, Jacques (2013). Rohingya: the name, the movement and the quest for identity. Myanmar Egress and the Myanmar Peace Center, http://www.networkmyanmar.org/images/stories/PDF17/Leider-2014.pdf, bl. 4.</ref> As gevolg van die [[Burgerskap]]swet van 1982 word die Rohingia nie as een van die 135 inheemse bevolkingsgroepe erken nie en het dus geen aanspraak op burgerskap nie.<ref>{{cite web |author=Jonathan Head |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |title=What drives the Rohingya to sea? |publisher=[[BBC]] |date=5 Februarie 2009 |access-date=4 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001062936/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7872635.stm |archive-date=1 Oktober 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die wetlike voorwaardes, wat Rohingia in Mianmar in die gesig staar, is deur sommige kommentatore met [[apartheid]] vergelyk,<ref>{{cite web |author=Ibrahim, Azeem |url=http://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya |title=War of Words: What's in the Name 'Rohingya'? |publisher=[[Yale-universiteit]] |date=16 Junie 2016 |access-date=4 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200308234359/https://yaleglobal.yale.edu/content/war-words-whats-name-rohingya |archive-date=8 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |title=Myanmar's Rohingya Apartheid |author=Emanuel Stoakes |publisher=The Diplomat |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200221110219/https://thediplomat.com/2014/10/myanmars-rohingya-apartheid/ |archive-date=21 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |title=Myanmar’s Appalling Apartheid |first=Nicholas |last=Kristof |date=28 Mei 2014 |newspaper=The New York Times |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200225011434/https://www.nytimes.com/2014/05/29/opinion/kristof-myanmars-appalling-apartheid.html |archive-date=25 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> onder ander deur baie internasionale akademici, ontleders en politieke figure, waaronder [[Desmond Tutu]], die bekende [[Suid-Afrika]]anse anti-apartheidsaktivis en [[Nobelprys vir Vrede]]-wenner in 1984.<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.newsweek.com/tutu-slow-genocide-against-rohingya-337104|title=Tutu: The Slow Genocide Against the Rohingya|publisher=[[Newsweek]]|date=19 Januarie 2017|accessdate=4 November 2017}}</ref> [[Aung San Suu Kyi]], Mianmar se ''[[de facto]]'' burgerlike leier en Nobelprys vir Vrede-wenner in 1991, is deur sommige vir haar stilte oor die geweldpleging gekritiseer.<ref name=theguardian>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2018/nov/23/aung-san-suu-kyi-fall-from-grace-myanmar |title=From peace icon to pariah: Aung San Suu Kyi's fall from grace |publisher=[[The Guardian]] |date=23 November 2018 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200523225725/https://www.theguardian.com/world/2018/nov/23/aung-san-suu-kyi-fall-from-grace-myanmar |archive-date=23 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Op 19 September 2017 het sy die menseregteskendings en onwettige geweld in die Rakhine-deelstaat veroordeel, maar haar steun aan die militêre operasies getoon.<ref>{{cite web |url=http://www.cnn.com/2017/09/18/asia/aung-san-suu-kyi-speech-rohingya/index.html |title=Aung San Suu Kyi breaks silence on Rohingia, sparks storm of criticism |publisher=[[CNN]] |date=19 September 2017 |access-date=4 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200518203136/https://www.cnn.com/2017/09/18/asia/aung-san-suu-kyi-speech-rohingya/index.html |archive-date=18 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bbc.com/news/world-asia-41315924 |title=Rohingya crisis: Suu Kyi does not fear global 'scrutiny' |publisher=[[BBC]] |date=19 September 2017 |access-date=4 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209225111/https://www.bbc.com/news/world-asia-41315924 |archive-date=9 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nytimes.com/2017/09/18/world/asia/aung-san-suu-kyi-speech-rohingya.html?mcubz=0 |title=Aung San Suu Kyi, a Much-Changed Icon, Evades Rohingya Accusations |publisher=[[The New York Times]] |date=18 September 2017 |access-date=4 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190907053535/https://www.nytimes.com/2017/09/18/world/asia/aung-san-suu-kyi-speech-rohingya.html?mcubz=0 |archive-date=7 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.cnn.com/2017/09/19/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-speech-facts/ |title=5 dubious claims Myanmar's Aung San Suu Kyi made in her speech |publisher=[[CNN]] |date=19 September 2017 |access-date=4 November 2017 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191109082921/https://www.cnn.com/2017/09/19/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-speech-facts/ |archive-date=9 November 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Haar gebrek aan optrede namens die Rohingia het 'n pleidooi vir aksie deur die [[Pakistan]]se Nobelvredespryswenner in 2014, [[Malala Yousafzai]], tot gevolg gehad.<ref>{{en}} {{cite web|author=Ramzy, Austin|url=https://www.nytimes.com/2017/09/08/world/asia/myanmar-rohingya-refugees-270000.html?mcubz=1&mcubz=1|title=270,000 Rohingya Have Fled Myanmar, U.N. Says|date=8 September 2017|publisher=[[The New York Times]]|accessdate=4 November 2017}}</ref> Aung San Suu Kyi het die term Rohingia herhalend verwerp en van hulle ondersteuners as "terroriste" bestempel. Sommige waarnemers in die weste is ontsteld oor die feit dat Aung San Suu Kyi as politikus nie besluite volgens die geïdealiseerde beeld kan neem wat in die media van haar geteken is nie, maar met die politieke realiteit in haar land gekonfronteer word – die oorgrote meerderheid van Mianmar se Boeddhistiese bevolking is Islam vyandig gesind.<ref name=theguardian /> Tydens 'n besoek aan Europa in Junie 2019 het Aung San Suu Kyi saam met die [[Hongarye|Hongaarse]] eerste minister [[Viktor Orbán]] na groeiende Moslembevolkings en hul migrasie na andersgelowige ontwikkelde lande as uitdagings vir Suidoos-Asië en Europa verwys.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2019/jun/06/aung-san-suu-kyi-finds-common-ground-with-viktor-orban-over-islam |title=Aung San Suu Kyi finds common ground with Orbán over Islam |publisher=[[The Guardian]] |date=6 Junie 2019 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420185651/https://www.theguardian.com/world/2019/jun/06/aung-san-suu-kyi-finds-common-ground-with-viktor-orban-over-islam |archive-date=20 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Boeddhistiese monnike in Mianmar verwys na die gewelddadige optrede van enkele Moslems en die historiese feit dat groot dele van Asië soos [[Afghanistan]] voor die opkoms van Islamitiese magte oorspronklik deur Boeddhiste bewoon is. Om historiese redes is daar vrese dat Moslem-minderhede die integriteit van state bedreig. In Indië het sommige Moslemleiers hulle met die onafhanklikwording van die land ten gunste van die stigting van 'n afsonderlike Islamitiese nasie, Pakistan, uitgespreek..<ref>{{cite web |url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Islam_in_India |title=Islam in India |publisher=New World Encyclopedia |date=7 Maart 2018 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200104063131/https://www.newworldencyclopedia.org/entry/Islam_in_India |archive-date=4 Januarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> In 2001 het Islamistiese [[Taliban]] in Afghanistan hul minagting vir [[Boeddhisme]] getoon deur die [[Boeddhas van Bamiyan]], 'n [[Unesco]]-[[wêrelderfenisgebied|wêrelderfenis]], op te blaas.<ref>{{cite web |url=https://de.qantara.de/inhalt/zerstorung-der-buddha-statuen-von-bamiyan-der-bildersturm-der-taliban |title=Zerstörung der Buddha-Statuen von Bamiyan – Der Bildersturm der Taliban |publisher=Qantara.de |date=13 Maart 2008 |access-date=22 Julie 2019 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722005459/https://de.qantara.de/inhalt/zerstorung-der-buddha-statuen-von-bamiyan-der-bildersturm-der-taliban |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Hierdie terreurdaad, wat media in Mianmar weke lank oorheers het, het die openbare mening oor Moslems in die algemeen negatief beïnvloed en die opvatting versterk dat die inheemse Boeddhistiese samelewing en leefstyl teen Moslems aktief beskerm moet word, selfs met geweld<ref>{{cite web |url=https://www.tagesspiegel.de/themen/reportage/myanmar-buddhistische-moenche-befeuern-hass-gegen-muslime/21014700.html |title=Buddhistische Mönche befeuern Hass gegen Muslime |publisher=Der Tagesspiegel |date=1 Maart 2018 |access-date=22 Julie 2019 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219072832/https://www.tagesspiegel.de/themen/reportage/myanmar-buddhistische-moenche-befeuern-hass-gegen-muslime/21014700.html |archive-date=19 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Internasionale stryd oor die Mianmarese regering se standpunt == Die Mianmarese regering se standpunte en optrede word deur die Chinese regering in [[Beijing]] ondersteun, wat op sy beurt ten opsigte van Islamitiese [[Oeigoere]] in [[Xinjiang]] 'n omstrede beleid van assimilasie volg.<ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-asean-summit-myanmar-china/china-offers-myanmar-support-over-rohingya-issue-after-u-s-rebuke-idUSKCN1NL02W |title=China offers Myanmar support over Rohingya issue after U.S. rebuke |publisher=Reuters |date=16 November 2018 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818214742/https://www.reuters.com/article/us-asean-summit-myanmar-china/china-offers-myanmar-support-over-rohingya-issue-after-u-s-rebuke-idUSKCN1NL02W |archive-date=18 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.rfa.org/english/news/uyghur/religion-06212019171211.html |title=Xinjiang Internment Camps, Rohingya in Myanmar Highlighted For Religious Repression: Report |publisher=Radio Free Asia |date=21 Junie 2019 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190721213046/https://www.rfa.org/english/news/uyghur/religion-06212019171211.html/ |archive-date=21 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://edition.cnn.com/2019/07/15/asia/united-nations-letter-xinjiang-intl-hnk/index.html |title=North Korea, Syria and Myanmar among countries defending China's actions in Xinjiang |publisher=[[CNN]] |date=15 Julie 2019 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508033106/https://edition.cnn.com/2019/07/15/asia/united-nations-letter-xinjiang-intl-hnk/index.html |archive-date=8 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.usip.org/sites/default/files/2018-09/ssg-report-chinas-role-in-myanmars-internal-conflicts.pdf |title=China’s Role in Myanmar’s Internal Conflicts |publisher=United States Institute of Peace |date=September 2018 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180920160805/https://www.usip.org/sites/default/files/2018-09/ssg-report-chinas-role-in-myanmars-internal-conflicts.pdf |archive-date=20 September 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] regering onder president [[Donald Trump]] het egter vir 'n einde aan minderhede se onderdrukking gepleit en lede van onder andere [[Jesiede]], Oeigoere en Rohingia na die [[Withuis]] in [[Washington, D.C.]] genooi.<ref>{{en}} {{cite web|url=https://www.straitstimes.com/world/united-states/us-warns-myanmar-china-not-to-persecute-minorities|title=US warns Myanmar, China not to persecute minorities|publisher=The Straits Times|date=27 Junie 2019|accessdate=22 Julie 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-religion/trump-meets-chinese-uighur-other-religious-persecution-victims-at-white-house-idUSKCN1UC2LA |title=Trump meets Chinese Uighur, other religious persecution victims at White House |publisher=Reuters |date=17 Julie 2019 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200520221511/https://www.reuters.com/article/us-usa-trump-religion/trump-meets-chinese-uighur-other-religious-persecution-victims-at-white-house-idUSKCN1UC2LA |archive-date=20 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Amerikaanse ambassade in die voormalige Mianmarese hoofstad [[Yangon]] gee voorkeur aan die term "Rohingia",<ref>{{en}} {{cite magazine |title=Why Burma is trying to stop people from using the name of its persecuted Muslim minority |url=http://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |magazine=[[Time (tydskrif)|Time]] |date=9 Mei 2016 |accessdate=22 Julie 2019 |archive-date=20 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231120180746/https://time.com/4322396/burma-myanmar-rohingya-us-embassy-suu-kyi/ |url-status=dead }}</ref> terwyl die [[Japan]]nese regering dit summier verwerp en daarop aandring dat 'n neutrale benaming soos "Moslems in die Rakhine-deelstaat" gebruik moet word. Japan volg 'n meer konstruktiewe beleid teenoor Mianmar en beklemtoon die feit dat ekonomiese ontwikkeling die enigste manier sal wees om die konflik op te los.<ref>{{cite web |url=https://www.japantimes.co.jp/opinion/2019/06/27/commentary/japan-commentary/japans-cold-blooded-approach-rohingya-crisis/#.XTYRKubVKUl |title=Japan's cold-blooded approach to the Rohingya crisis. |publisher=The Japan Times |date=27 Junie 2019 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190630031004/https://www.japantimes.co.jp/opinion/2019/06/27/commentary/japan-commentary/japans-cold-blooded-approach-rohingya-crisis/ |archive-date=30 Junie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Japan het in die [[Verenigde Nasies]] se algemene vergadering buite stemming gebly by alle resolusies teen Mianmar. Die Amerikaanse ''Council on Foreign Relations'' bevestig dat menseregte 'n belangrike plek in die betrekkinge met Mianmar inneem wat besig is om te verbeter, maar beklemtoon ook die feit dat Mianmar se stabiliteit voorkeur sal geniet, gegewe die land se strategiese belangrikheid in [[Suidoos-Asië]], sy groot natuurlike hulpbronne en die ontwikkelende [[Demokrasie|demokratiese]] bewind.<ref name="cfr" /> 'n Resolusie van die Verenigde Nasies se algemene vergadering, waarin onder meer op 'n einde van Mianmar se militêre operasies en die toekenning van Mianmarese burgerskap aan Rohingia aangedring word, is naas die [[Volksrepubliek China]], [[Kambodja]], [[Laos]], die [[Filippyne]], [[Viëtnam]], [[Wit-Rusland]], [[Sirië]] en [[Zimbabwe]] ook deur [[Rusland]] verwerp.<ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2017/dec/24/china-russia-oppose-un-resolution-myanmar-rohingya-muslims |title=China and Russia oppose UN resolution on Rohingya. |publisher=[[The Guardian]] |date=24 Desember 2017 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200516103836/https://www.theguardian.com/world/2017/dec/24/china-russia-oppose-un-resolution-myanmar-rohingya-muslims |archive-date=16 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Suid-Afrika het, as deel van 'n buitelandse beleid wat die ideale en waarde van [[Nelson Mandela]] nastreef, sy steun aan die VN-resolusie verleen.<ref>{{cite web |url=https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-11-23-south-africa-will-reverse-its-vote-on-myanmar/ |title=South Africa will reverse its vote on Myanmar |publisher=Daily Maverick |date=23 November 2018 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722210008/https://www.dailymaverick.co.za/article/2018-11-23-south-africa-will-reverse-its-vote-on-myanmar/ |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Die Mianmarese regering hoef geen politieke en ekonomiese drukmiddels te vrees nie. Die [[Europese Unie]], wat dreig om doeane-voordele vir Mianmarese uitvoere op te skort, speel as bestemming vir slegs tien persent van Mianmarese uitvoere net soos die Verenigde State maar 'n ondergeskikte rol in Mianmar se internasionale handelsbetrekkinge wat deur Asiatiese lande, veral China, oorheers word. Die [[Italië|Italiaanse]] regering het onlangs sy belangstelling in nouer ekonomiese bande met China binne die raamwerk van die Nuwe Syroete-projek te kenne gegee en staan krities teenoor bestaande EU-sanksies teen Rusland. Selfs die toerismesektor word nie nadelig geraak deur die Rohingia-krisis nie. Terwyl minder Europese en Amerikaanse toeriste 'n besoek aan die land bring, stroom groter getalle Asiatiese besoekers na Mianmar.<ref>{{cite web |url=https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/Wirtschaftsklima/wirtschaftsausblick,t=wirtschaftsausblick--myanmar-juni-2019,did=2318188.html |title=Wirtschaftsausblick – Myanmar (Juni 2019) |publisher=GTAI Germany Trade and Invest |date=19 Junie 2019 |access-date=22 Julie 2019 |language=de |archive-url=https://web.archive.org/web/20190722090759/https://www.gtai.de/GTAI/Navigation/DE/Trade/Maerkte/Wirtschaftsklima/wirtschaftsausblick,t%3Dwirtschaftsausblick--myanmar-juni-2019,did%3D2318188.html |archive-date=22 Julie 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == VN-reg == Volgens onafhanklike waarnemers soos die [[Verenigde Nasies]] en volgens [[internasionale reg]] kan staatloosheid of 'n onwettige status binne 'n land nooit as regverdiging vir menseregteskendings dien nie, omdat alle mense oor dieselfde onvervreembare regte beskik, onafhanklik van hul ras, [[geslag]], kleur, [[taal]] of [[Religie|godsdiens]].<ref>{{cite web |url=https://www.ohchr.org/Documents/Publications/noncitizensen.pdf |title=The Rights of Non-citizens |publisher=Verenigde Nasies se Hoë Kommissariat vir Menseregte |date=2006 |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200519222716/https://www.ohchr.org/Documents/Publications/noncitizensen.pdf |archive-date=19 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.ohchr.org/EN/Issues/Pages/Nationality.aspx |title=Right to a Nationality and Statelessness |publisher=Verenigde Nasies se Hoë Kommissariat vir Menseregte |access-date=22 Julie 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205172509/https://www.ohchr.org/EN/Issues/Pages/Nationality.aspx |archive-date=5 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Rohingya people|Rohingia}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Rohingya|title=Rohingya|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2019}} * {{en}} {{cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Rohingya-Muslims-in-Myanmar-The-2038356|title=The Rohingya Muslims in Myanmar|publisher=[[Encyclopædia Britannica]]|accessdate=22 Julie 2019|archive-date=20 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190720220023/https://www.britannica.com/topic/Rohingya-Muslims-in-Myanmar-The-2038356|url-status=dead}} {{Normdata}} [[Kategorie:Etniese groepe in Bangladesj]] [[Kategorie:Etniese groepe in Mianmar]] [[Kategorie:Etniese groepe in Noord-Amerika]] [[Kategorie:Etniese suiwering]] [[Kategorie:Etniese groepe in Pakistan]] bkqjj1z9p7ljeevro2swcnwmy5o40nq 0 135837 2912097 2836405 2026-06-18T07:23:16Z AFM 21229 2912097 wikitext text/x-wiki Die '''Vazimba''' was volgens oorlewering die eerste inwoners van [[Madagaskar]]. Hoewel dit onseker is hoe die Vazimba gelyk het, word hulle gewoonlik beskryf as kleiner as die gewone mens. Dit laat sommige wetenskaplikes glo hulle was eintlik ’n [[pigmee]]volk (en dus ’n aparte etniese groep) wat tussen [[350 v.C.|350&nbsp;v.C]]. en [[500]]&nbsp;n.C. van die moderne [[Indonesië]] af gekom het. Dit is egter nog nie bewys nie. Stories oor die Vazimba vorm ’n belangrike element in die [[kultuurgeskiedenis]] en kollektiewe identiteit van die [[Malgasse (volk)|Malgasse]] – dit strek van die historiese tot die [[bonatuurlike]] en het gelei tot ’n verskeidenheid gelowe en gebruike dwarsoor die eiland. == Eksterne skakels == * [[Lêer:Crystal txt.png|15px]] Hierdie artikel is vertaal uit die [[:en:Vazimba|Engelse Wikipedia]] {{Saadjie}} [[Kategorie:Etniese groepe in Madagaskar]] fwrvd54qdiqedqfgvwpwbyqldqg27jt 0 137302 2912043 2910522 2026-06-17T23:01:52Z HermanvanAswegen988 200973 /* Bibliografie */ Verbeter 2912043 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = John Steinbeck | bynaam = | beeld = John Steinbeck 1962.jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = John Steinbeck in 1962 | geboortenaam = John Ernest Steinbeck, Jr. | geboortedatum = {{Geboortedatum|1902|2|27}} | geboorteplek = Salinas, [[Kalifornië]] | sterfdatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1902|2|27|1968|12|20}} | sterfteplek = [[New York Stad]], [[New York (deelstaat)|New York]] | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Roman- en kortverhaalskrywer, oorlogsverslaggewer | ander = | bekend = | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = [[Pulitzerprys vir Fiksie]] (1940)<br />[[Nobelprys vir Letterkunde]] (1962) | party = | religie = | huweliksmaat = {{plainlist| * {{marriage|Carol Henning|1930|1943|end = divorced}} * {{marriage|Gwyn Conger|1943|1948|end = divorced}} * {{marriage|[[Elaine Anderson Steinbeck|Elaine Scott]]|1950}}}} | kinders = John Steinbeck IV (1946–1991)<br />Thomas Steinbeck (1944–2016) | webblad = | handtekening = John Steinbeck signature.svg }} '''John Ernst Steinbeck''' ([ˈstaɪnbɛk], [[27 Februarie]] [[1902]] - [[20 Desember]] [[1968]]) was 'n [[Verenigde State van Amerika|Amerikaanse]] skrywer wie se werk in 1962 met die [[Nobelprys vir Letterkunde]] bekroon is "vir sy realistiese en verbeeldingryke skryfwerk waarin simpatieke humor en 'n skerpsinnige maatskaplike waarneming met mekaar verbind is".<ref>[https://www.biography.com/people/john-steinbeck-9493358 ''www.biography.com: John Steinbeck. Besoek op 21 Mei 2018'']</ref> Steinbeck word onder die vernaamste literêre persoonlikhede in die Verenigde State gereken, terwyl baie van sy [[roman]]s as klassieke werke van die westerse literatuur beskou word. Gedurende sy loopbaan as skrywer het 27 boeke uit sy pen gekom, insluitende 16 romans, ses nie-fiksie-werke en twee [[kortverhaal]]bundels. Die meeste van Steinbeck se werke speel in Sentraal-Kalifornië af, veral in die Salinas-vallei en die ''California Coast Ranges'', 'n bergreeks langs die [[Stille Oseaan]]kus. Dikwels staan onderwerpe soos die menslike lot en ongeregtigheid sentraal in sy romans, veral met betrekking tot verdrukte karakters en die gewone mens. Steinbeck het veral bekendheid verwerf met sy komiese romans ''Tortilla Flat'' (gepubliseer in 1935) en ''Cannery Row'' (1945), die epiese roman ''East of Eden'' (1952) wat oor etlike generasies strek, en die [[novelle]]s ''Of Mice and Men'' (1937) en ''The Red Pony'' (1937). Die realistiese roman ''[[The Grapes of Wrath]]'' (1939), waarvoor die [[Pulitzerprys vir Fiksie]] aan Steinbeck toegeken is, word as sy meesterwerk en deel van die kanon van Amerikaanse literatuur beskou wat die dramatiese vlug van 200&nbsp;000 mense uit die ''Dust Bowl'', die droogtegeteisterde landboustreke van die Amerikaanse Middeweste, langs die historiese ''[[U.S. Route 66]]'' na Kalifornië beskryf. Binne 75 jaar ná sy publikasie is 14 miljoen eksemplare daarvan verkoop.''The Grapes of Wrath'' is deur sekere regse Amerikaanse groepe getipeer as die propaganda van 'n Joodse skrywer. Steinbeck het daarop geantwoord dat hy terloops nie Joods is nie, maar dit betreur as 'n skrywer se oeuvre aan die hand van sy herkoms geregverdig moet word.<ref name="sor1">{{cite web |last1=Sorene |first1=Paul |title=John Steinbeck’s Wonderful Letter On Racism – 1937 |url=https://flashbak.com/john-steinbecks-wonderful-letter-on-racism-1937-441969/ |website=flashbak.com |publisher=Flashbak |access-date=13 Augustus 2021 |date=13 Mei 2021}}</ref> == Bibliografie == {{Hoofartikel|Bibliografie van John Steinbeck}} {| class="wikitable sortable" |- ! Titel ! Jaar ! Kategorie ! ISBN |- | ''Cup of Gold'' | {{dts|1929}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-018743-4}} |- | ''The Pastures of Heaven'' | {{dts|1932}} | [[Kortverhaal|kortverhale]] | {{ISBN|978-0-14-018748-9}} |- | ''The Red Pony'' (in Afrikaans vertaal deur Leo van der Westhuijzen as ''Die rooi ponie'', Human & Rousseau 1967) | {{dts|1933}} | Novelle | {{ISBN|978-0-14-017736-7}} |- | ''To a God Unknown'' | {{dts|1933}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-018751-9}} |- | ''Tortilla Flat'' | {{dts|1935}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-004240-5}} |- | ''In Dubious Battle'' | {{dts|1936}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-303963-1}} |- | ''Of Mice and Men'' | {{dts|1937}} | Novelle | {{ISBN|978-0-14-017739-8}} |- | ''The Long Valley'' | {{dts|1938}} | Kortverhale | {{ISBN|978-0-14-018745-8}} |- | ''Their Blood is Strong'' | {{dts|1938}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-930588-38-0}} |- | ''The Grapes of Wrath'' | {{dts|1939}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-303943-3}} |- | ''The Forgotten Village'' | {{dts|1941}} | | {{ISBN|978-0-14-311718-6}} |- | ''Sea of Cortez: A Leisurely Journal of Travel and Research'' | {{dts|1941}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-018744-1}} |- | ''The Moon Is Down'' | {{dts|1942}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-018746-5}} |- | ''Bombs Away: The Story of a Bomber Team'' | {{dts|1942}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-310591-6}} |- | ''Cannery Row'' | {{dts|1945}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-017738-1}} |- | ''The Wayward Bus'' | {{dts|1947}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-243787-2}} |- | ''The Pearl'' | {{dts|1947}} | Novelle | {{ISBN|978-0-14-017737-4}} |- | ''A Russian Journal'' | {{dts|1948}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-118019-9}} |- | ''Burning Bright'' | {{dts|1950}} | Novelle | {{ISBN|978-0-14-303944-0}} |- | ''The Log from the Sea of Cortez'' | {{dts|1951}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-018744-1}} |- | ''East of Eden'' | {{dts|1952}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-018639-0}} |- | ''Sweet Thursday'' | {{dts|1954}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-303947-1}} |- | ''The Short Reign of Pippin IV: A Fabrication'' | {{dts|1957}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-303946-4}} |- | ''Once There Was A War'' | {{dts|1958}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-310479-7}} |- | ''The Winter of Our Discontent'' | {{dts|1961}} | [[Roman]] | {{ISBN|978-0-14-303948-8}} |- | ''Travels with Charley: In Search of America'' | {{dts|1962}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-005320-3}} |- | ''America and Americans'' | {{dts|1966}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-670-11602-7}} |- | ''Journal of a Novel: The East of Eden Letters'' | {{dts|1969}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-014418-5}} |- | ''Viva Zapata!'' | {{dts|1975}} | | {{ISBN|978-0-670-00579-6}} |- | ''Steinbeck: A Life in Letters'' | {{dts|1975}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-004288-7}} |- | ''The Acts of King Arthur and His Noble Knights'' | {{dts|1976}} | Fiksie | {{ISBN|978-0-14-310545-9}} |- | ''Working Days: The Journals of The Grapes of Wrath'' | {{dts|1989}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-14-014457-4}} |- | ''Steinbeck in Vietnam: Dispatches from the War'' | {{dts|2012}} | Nie-fiksie | {{ISBN|978-0-8139-3403-7}} |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == ;Biografie en werk ---- * {{en}} [http://www.steinbeck.org/about-john/biography/ ''National Steinbeck Center''] * {{de}} [http://www.bilderreisen.at/portraets/portraets-usa-steinbeck.php ''bilderreisen.at: John Steinbeck''] ;Media ---- {{Commons-kategorie inlyn}} * {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=TaKy4hcb7kY ''YouTube.com: John Steinbeck - Voice of America. BBC HD-dokumentêr''] {{Nobelpryswenners 1962}} {{Pulitzerprys vir Fiksie|state=collapsed}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Steinbeck, John}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Nobelprys vir Letterkunde wenners]] hxrkviagyd7l9p0eiqbvsw1bs51ea5o 0 188969 2912125 2724780 2026-06-18T08:07:49Z ~2026-35568-32 209589 2912125 wikitext text/x-wiki l.kill{{$*}} [[Lêer:Een Weesbladsy B-17 lost in het kader van operatie Chowhound in mei 1945 boven het totaal verwoeste Schiphol een lading levensmiddelen.jpg|duimnael|Brood uit die hemel; 'n Amerikaanse -17 los voedsel bo die verwoeste lughawe [[Schiphol]]]] '''Operasie Manna en Cowhound''' was 'n operasie -dn0-die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] aan die einde van April 1945 om die honger bevolking van die provinsies Utrecht, Noord- en Suid-Holland wat steeds onder [[Nazi-Duitsland|Duitse]] besetting was te hulp te kom. Mmuch westelike provinsies van [[Nederland]] kon maklik van die res van die land geskei word deur 'n strook land met water te laat oorstroom. Hierdie verdediging is in 1672 met sukses gebruik om die inval van Lodewyk XIV te stuit, maar in die [[Tweede Wêreldoorlog]] het dit tot 'n groot humanitêre ramp gelei. Hitler het beveel om die 'Vesting Holland' tot die laaste te behou en die Geallieerdes het besluit om eers Duitsland self te onderwerp. Die Vesting Holland het daarom tot die oorgawe van 5 Mei 1945 afgeslote van die buitewêreld in hande van die Nazi's gebly. Dit het tot groot honger en gebrek aan talle materiale gelei, soos byvoorbeeld seep, leer, rubber, medisyne en brandstowwe. Talle mense het van honger, koue of siektes omgekom. Die aantal is nie presies bekend nie, maar dit word beraam op 22&nbsp;000.<ref>[https://www.niod.nl/nl/vraag-en-antwoord/slachtoffers-hongerwinter NIOD]</ref> In April het die Geallieerdes en ook die Neutrales soos Swede besef dat tyd om die mense te red min geraak het. Hulle het toestemming gevra om die bomwerpers brood en ander voedsel te laat los bo Nederland. Op 29 April het die eerste vlugte begin, 'n week voor die kapitulasie. == Verwysings ==/: {{Verwysings}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] tpi9t5umjd6u966p78by52f1tgva20r 2912126 2912125 2026-06-18T08:10:09Z ~2026-35568-32 209589 2912126 wikitext text/x-wiki 15:09|.T[[Lêer:Een Amerikaanse B-17 lost in het kader van operatie Chowhound in mei 1945 boven het totaal verwoeste Schiphol een lading levensmiddelen.jpg|duimnael|Brood uit die hemel; 'n Amerikaanse B-17 los voedsel bo die verwoeste lughawe Schiphol]] '''Operasie Manna en Cowhound''' was 'n operasie van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] aan die einde van April 1945 om die hongerende bevolking van die provinsies Utrecht, Noord- en Suid-Holland wat steeds onder Duitse besetting was te hulp te kom. [[Lêer:BC856 HUI-2028.jpg|duimnael|links|Vir hom het dit te laat gekom.]] Die westelike provinsies van Nederland kan maklik van die res van die land geskei word deur 'n strook gebied met water te laat oorstroom. Hierdie verdediging is in 1672 met sukses gebruik om die inval van van Lodewyk XIV te rp, maar in die Tweede Wêreldoorlog het dit tot 'n groot humanitêre ramp gelei. Hitler het beveel om die 'Vesting Holland' tot die laaste te behou en die Geallieerdes het besluit om eers Duitsland self te onderwerp. Die Vesting Holland het daarom tot die oorgawe van 5 Mei 1945 afgeslote van die buitewêreld in hande van die Nazis gebly. Dit het tot groot honger en gebrek aan talle materiale gelei soos seep, leer, rubber, medisyne, brandstowwe ensomeer. Talle mense het van honger, koude of siektes gevrek. Die aantal is nie presies bekend nie, maar word beraam op 22&nbsp;000. <ref>[https://www.niod.nl/nl/vraag-en-antwoord/slachtoffers-hongerwinter NIOD]</ref>. In April het die Geallieerdes en ook die Neutrales soos Swede het besef dat tyd gedring het. Hulle het toestemming gevra om die bomwerpers brood en ander voedsel te laat los bo Nederland. Op 29 April het die eerste vlugte begin, 'n week voor die kapitulasie. ==Verwysings== {{Verwysings}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] oorw52cmklpu4piwvbca2ijk7qmvo46 2912139 2912126 2026-06-18T08:20:11Z SpesBona 2720 Wysigings deur [[Special:Contributions/~2026-35568-32|~2026-35568-32]] teruggerol na laaste weergawe deur [[User:UrsusMaritimus13|UrsusMaritimus13]] 2724780 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Een Amerikaanse B-17 lost in het kader van operatie Chowhound in mei 1945 boven het totaal verwoeste Schiphol een lading levensmiddelen.jpg|duimnael|Brood uit die hemel; 'n Amerikaanse B-17 los voedsel bo die verwoeste lughawe [[Schiphol]]]] '''Operasie Manna en Cowhound''' was 'n operasie van die [[Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog|Geallieerdes]] aan die einde van April 1945 om die honger bevolking van die provinsies Utrecht, Noord- en Suid-Holland wat steeds onder [[Nazi-Duitsland|Duitse]] besetting was te hulp te kom. Die westelike provinsies van [[Nederland]] kon maklik van die res van die land geskei word deur 'n strook land met water te laat oorstroom. Hierdie verdediging is in 1672 met sukses gebruik om die inval van Lodewyk XIV te stuit, maar in die [[Tweede Wêreldoorlog]] het dit tot 'n groot humanitêre ramp gelei. Hitler het beveel om die 'Vesting Holland' tot die laaste te behou en die Geallieerdes het besluit om eers Duitsland self te onderwerp. Die Vesting Holland het daarom tot die oorgawe van 5 Mei 1945 afgeslote van die buitewêreld in hande van die Nazi's gebly. Dit het tot groot honger en gebrek aan talle materiale gelei, soos byvoorbeeld seep, leer, rubber, medisyne en brandstowwe. Talle mense het van honger, koue of siektes omgekom. Die aantal is nie presies bekend nie, maar dit word beraam op 22&nbsp;000.<ref>[https://www.niod.nl/nl/vraag-en-antwoord/slachtoffers-hongerwinter NIOD]</ref> In April het die Geallieerdes en ook die Neutrales soos Swede besef dat tyd om die mense te red min geraak het. Hulle het toestemming gevra om die bomwerpers brood en ander voedsel te laat los bo Nederland. Op 29 April het die eerste vlugte begin, 'n week voor die kapitulasie. == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Geskiedenis van Nederland]] [[Kategorie:Tweede Wêreldoorlog]] 82iivh2la5247qm0zf74b2ubrsri6fn 0 222570 2912082 2428788 2026-06-18T06:59:43Z Jcb 223 2912082 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} [[Lêer:Circular_buffer.svg|duimnael|200x200px|'n Ring wat konsepsueel 'n ringbuffer toon. Hierdie wys visueel dat die buffer geen werklike einde het nie en dat dit weer aansluit by die begin van die buffer. Aangesien geheue nooit fisies as 'n ring gemaak word nie, word 'n lineêre voorstelling meestal gebruik soos onder aangetoon word.]] 'n '''Ringbuffer''' of '''ringtou''' is 'n [[datastruktuur]] wat gebruik maak van 'n enkele buffer van 'n vaste grootte asof hy kop-aan-kop verbind is. Hierdie struktuur leen homself daartoe om datastrome te buffer. == Gebruike == Die nuttige eienskap van 'n ringbuffer is dat dit nie nodig is om sy elemente rond te skuif wanneer een verbruik word nie. As 'n buffer wat nié 'n ringbuffer is nie gebruik sou word, sou dit nodig wees om alle elemente te skuif wanneer een verbruik word. Met ander woorde is die ringbuffer goed geskik as 'n FIFO-buffer (eerste-in-eerste-uit of EIEU), terwyl 'n gewone buffer wat nie 'n ring is nie, goed geskik is as 'n LIFO-buffer (laaste-in-laaste-uit of LILU). Die opstel van 'n buffer is 'n goeie implementeringstrategie vir 'n [[Tou (datastruktuur)|tou]] met 'n vaste maksimumgrootte. As 'n maksimumgrootte daargestel word vir 'n tou is 'n ringbuffer 'n ideale implementasie daarvan; alle toubewerkings voer uit in konstante tyd. Om 'n ringbuffer te vergroot benodig egter dat geheue geskuif word, wat relatief duur is. Vir arbitrêre toue kan 'n [[geskakelde lys]] dalk eerder gebruik word. 'n Moontlike voordeel van 'n ringbuffer bo 'n geskakelde lys is dat die ringbufer se geheue aaneenlopend is, wat beter geheuelokaliteit kan bied. In sommige situasies kan 'n oorskrywende ringbuffer gebruik word, bv. in multimedia. As die buffer gebruik word as die begrensde buffer in die produsent-verbruiker-probleem is dit waarskynlik wenslik vir die produsent (bv. 'n klankgenerator) om ou data te oorskryf as die verbruiker (bv. die klankkaart) tydelik nie kan bybly nie. Verder werk die LZ77-familie van verlieslose saampersalgoritmes met die aanname dat stringe wat meer onlangs in 'n datastroom gesien is, met hoër waarskynlikheid binnekort in die stroom sal voorkom. Implementasies stoor die mees onlangse data in 'n ringbuffer. == Hoe dit werk == [[Lêer:Circular_Buffer_Animation.gif|duimnael|400x400px|'n Sleutelbordringbuffer met 24 grepe. Wanneer die skryfwyser op die punt staan om die leeswyser te bereik omdat die mikroverwerker nie reageer nie, sal die buffer ophou om sleuteldrukke op te neem en — in sekere rekenaars — 'n foutklank genereer.]] 'n Ringbuffer begin aanvanklik leeg met 'n voorafbepaalde lengte. As voorbeeld, hier is 'n buffer met 7 elemente: : [[File:Circular_buffer_-_empty.svg|250x250px]] Kom ons neem aan dat 'n 1 na die middel van die buffer geskryf word (die presiese beginposisie maak nie saak in 'n ringbuffer nie): : [[File:Circular_buffer_-_XX1XXXX.svg|250x250px]] Sê dat nog twee elemente bygevoeg word — 2 en 3 — wat ná die 1 bygevoeg word: : [[File:Circular_buffer_-_XX123XX.svg|250x250px]] As twee elemente dan uit die buffer verwyder word, word die twee oudste waardes in die buffer verwyder. Die twee elemente wat verwyder word, is in hierdie geval 1 en 2, wat slegs 3 agter laat in die buffer: : [[File:Circular_buffer_-_XXXX3XX.svg|250x250px]] As die buffer 7 elemente het, is dit heeltemal vol: : [[File:Circular_buffer_-_6789345.svg|250x250px]] 'n Gevolg van die ringbuffer is dat wanneer hy vol is en 'n daaropvolgende invoeging gedoen word, hy begin om die oudste data te oorskryf. In hierdie geval word twee nuwe elemente — A en B — bygevoeg en hulle oorskryf die 3 en die 4: : [[File:Circular_buffer_-_6789AB5.svg|250x250px]] Andersins kan die roetines wat die buffer onderhou, keer dat die data oorskryf word en 'n fout lewer of 'n programuitsondering lewer. Of data oorskryf word of nie kom neer op die semantiek van die bufferroetines of die toepassing wat die ringbuffer gebruik. Laastens, as daar nou twee elemente verwyder word, is dit nie 3 en 4 wat gelewer word nie, maar 5 en 6 omdat A en B die 3 en die 4 oorskryf het. Dit laat die buffer met: : [[File:Circular_buffer_-_X789ABX.svg|250x250px]] == Implementasie van die ringbuffer == 'n Ringbuffer kan geïmplementeer word met vier wysers, of twee wysers en twee heelgetalle: * die buffer se begin in die geheue * die buffer se einde in die geheue, of die buffer se kapasiteit * die begin van geldige data (indeks of wyser) * die einde van geldige data (indeks of wyser), of die hoeveelheid data tans in die buffer (heelgetal) Hierdie beeld wys 'n buffer wat gedeeltelik vol is: : [[File:Circular_buffer_-_XX123XX_with_pointers.svg|250x250px]] Hierdie beeld wys 'n vol buffer met vier elemente (getalle 1 tot 4) wat oorskryf is: : [[File:Circular_buffer_-_6789AB5_with_pointers.svg|250x250px]] Wanneer 'n element oorskryf word, word die beginwyser aangeskuif na die volgende element. As die volle kapasiteit van die buffer gebruik word in 'n wysergebaseerde implementasie, kan daar nie met die begin- en eindindekse bepaal word of die buffer vol of leeg is nie. Daar moet dus hiervoor 'n verdere meganisme geïmplementeer word om hiervoor te toets. 'n Algemene manier om dit die hoof te bied wanneer twee wysers gebruik word, is om slegs (grootte - 1) items in die buffer toe te laat. Wanneer die twee wysers gelyk is, is die buffer leeg, en wanneer die eindwyser een minder is as die beginwyser, is die buffer vol. Waar die buffer daarenteen ontwerp word om tred te hou van die aantal elemente {{Wiskundige veranderlike|n}} is 'n toets vir leegheid bloot 'n toets vir {{Math|''n'' {{=}} 0}} en 'n toets vir volheid behels bloot om te toets of {{Wiskundige veranderlike|n}} gelyk is aan die kapasiteit. Die aanskuif en terugsksuif van die wysers van die ringbuffer word gedoen in sagteware met die volgende modulusberekenings: skuif_adres_een_aan = (adres + 1) % lengte skuif_adres_een_terug = (adres + lengte -1) % lengte Let wel: die byvoeging van die lengte by die terugskuifbewerking is nodig om negatiewe resultate te verhoed en sodat die eindadres van die ringbuffer korrek oorrol na die begin. == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * [[c2:CircularBuffer|CircularBuffer]] by die Portland Pattern Repository * [http://www.boost.org/doc/libs/1_39_0/libs/circular_buffer/doc/circular_buffer.html Boost: Templated Circular Buffer Container] * [http://www.dspguide.com/ch28/2.htm Circular Buffering] * [http://www.martinbroadhurst.com/cirque-in-c.html Circular queue in C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181029235921/http://www.martinbroadhurst.com/cirque-in-c.html |date=29 Oktober 2018 }} [[Kategorie:Datastrukture]] 5hk6da6jozbq8e8x3yfit869qktpsmb 0 260944 2911935 2897288 2026-06-17T12:53:46Z Jcb 223 2911935 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Pyrrho van Elis | beeld = Pyrrho in Thomas Stanley History of Philosophy.jpg | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = | geboortenaam = | geboortedatum = Tussen 365 tot 360 v.C. | geboorteplek = Elis | sterftedatum = Tussen 275 tot 270 v.C. | sterfteplek = Elis | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = [[Antieke Griekeland]] | vakgebied = [[Filosofie]] | werkplek = | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = Pyrrhonisme,''ataraxia'', ''adiaphora'', filosofiese skeptisme | beïnvloed deur = [[Sokrates]], [[Demokritus]], [[Siddhartha Gautama]], [[Protagoras]] | invloed op = Arcesilaus, Krates van Athene, Carneades, Timon van Phlius, [[Aenesidemus]], Sextus Empiricus, [[Epikurus]], [[David Hume]], Theodorus die Ateïs | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Pyrrho van Elis'''<ref>{{Cite encyclopedia |title=Encyclopædia Britannica |edition=11th |editor=Hugh Chisholm |publisher=Cambridge University Press |year=1911 |volume=22 |page=696}}</ref> (Antieke Grieks: Πύρρων ὁ Ἠλεῖος, geromaniseerd: Pyrrhо̄n ho Ēleios; c. 360 - c. 270 v.C.) was 'n [[Griekse]] [[filosoof]] van die Klassieke Oudheid en word gekrediteer as die eerste Griekse skeptiese filosoof en stigter van die Pyrrhonisme. == Lewe == Pyrrho van Elis het na bewering vanaf 365-360 vC geleef tot 275-270 vC.<ref>{{Cite book|title=Pyrrho, his antecedents, and his legacy|last=Home.|first=Bett, Richard Arnot|date=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=9780198250654|location=Oxford|oclc=43615424}}</ref> Pyrrho was van Elis, aan die [[Ioniese See]]. [[Diogenes Laërtius]], met verwysing na Apollodorus van Athene, sê dat Pyrrho aanvanklik 'n [[skilder]] was en dat die werke deur hom in die gimnasium by Elis uitgestal is. Later word hy deur die werke van [[Demokritus]] na die filosofie oorgelok, en volgens Diogenes Laërtius het hy kennis gemaak met die dialoog van Megarian deur Bryson, leerling van Stilpo.<ref name="p22">{{Cite book|title=Pyrrho of Elis|volume=22|page=696}}</ref> Pyrrho, saam met Anaxarchus, het saam met [[Alexander die Grote]] gereis op sy verkenning van die Ooste, "sodat hy selfs so ver gegaan het as die Gymnosophiste in [[Indië]] en die Magi" in [[Persië]].<ref name=":1">{{cite journal|url=https://plato.stanford.edu/archives/win2014/entries/pyrrho|title=Pyrrho|last=Bett|first=Richard|last2=Zalta|first2=Edward|date=Winter 2014|website=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|access-date=February 19, 2018}}</ref> Hierdie blootstelling aan die [[Oosterse filosofie]] het hom geinspireer om 'n nuwe filosofie te skep en 'n lewe van eensaamheid aan te neem. Toe hy terugkeer na Elis, het hy in swak omstandighede gewoon, maar deur die inwooners hoog aangeskryf. Hulle het hom as 'n hoëpriester aangestel en ook die Atheners het aan hom die regte van [[burgerskap]] toegeken.<ref name="p22" /> == Bronne oor Pyrrho == Pyrrho het nie 'n geskrewe werk nagelaat waarin sy filosofiese beginsels beskryf word nie.<ref name=":1" /> Die meeste van die inligting oor Pyrrho se beginsels kom van sy merkwaardigste volger, Timon, wie se opsomming van Pyrrho se leeringe in die "Aristokles-gedeelte" behoue bly.<ref name=":1" /> Daar is egter teenstrydige interpretasies van die idees wat in hierdie gedeelte aangebied word, wat elk lei tot 'n ander gevolgtrekking as wat Pyrrho bedoel het.<ref name=":1" /> Die meeste biografiese inligting oor Pyrrho, asook inligting oor sy houding en gedrag, kom uit die werke van die middel van die derde eeu v.C. biograaf Antigonus van Carystus.<ref name=":1" /> Biografiese anekdotes van Diogenes Laërtios word ook gereeld aangehaal; sy werk op Pyrrho se lewe het hoofsaaklik uit Antigonus se werk gekom.<ref name=":1" /> == Filosofie == Pyrrho het niks geskryf nie. Sy leerstellings is aangeteken in die geskrifte van sy leerling Timon van Phlius. Ongelukkig is hierdie werke meestal verlore. Min is vir seker bekend oor die besonderhede van Pyrrho se filosofie en hoe dit van die latere Pyrrhonisme verskil het. Die meeste van wat ons vandag ken as Pyrronomisme, kom deur die boek ''Buitelyne van Pyrrhonisme'' wat meer as 400 jaar na Pyrrho se dood deur Sextus Empiricus geskryf is. Die meeste bronne stem saam dat die primêre doel van Pyrrho se filosofie was die bereiking van 'n toestand van ''ataraxia'', of vryheid van geestelike verontrusting, en dat hy opgemerk het dat ''ataraxia'' veroorsaak kan word deur vermyding geloofsoortuigings ([[dogma]]s) oor gedagtes en persepsies te verwerp. Pyrrho se eie filosofie kan egter aansienlik verskil in besonderhede van die latere Pyrrhonisme. Die meeste interpretasies van die inligting oor Pyrrho se filosofie dui daarop dat hy beweer dat die [[werklikheid]] inherent onbepaalbaar is, wat volgens die Sextus Empiricus se beskouing as 'n negatiewe dogmatiese geloof beskou word.<ref name=":0">{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/43615424|title=Pyrrho, his antecedents, and his legacy|last=Home.|first=Bett, Richard Arnot|date=2000|publisher=Oxford University Press|isbn=9780198250654|location=Oxford|oclc=43615424}}</ref> 'n Opsomming van Pyrrho se filosofie is bewaar deur Eusebius, waarin Aristokles aangehaal word, met verwysing na Timon, in wat bekend staan as die "Aristokles-gedeelte." "Wie goed wil lewe (''eudaimonia'') moet hierdie drie vrae oorweeg: Eerstens, hoe is die ''pragmata'' (etiese sake, aangeleenthede, onderwerpe) van natuur? Tweedens, watter houding moet ons teenoor hulle aanneem? Derdens, wat sal die uitkoms wees vir diegene wat hierdie houding het?" Pyrrho se antwoord is dat "Soos vir ''pragmata'' is hulle almal ''adiaphora'' (ongedifferensieerd deur 'n logiese differensie), ''astathmēta'' (onstabiele, ongebalanseerde, nie meetbare), en ''anepikrita'' (ongegronde, onbevestig, onbeslisbaar). Daarom, kan nie ons sintuiglike persepsies of ons ''doxai'' (sienings, teorieë, oortuigings) nie aan ons die [[waarheid]] of leuens aandui nie; so ons moet beslis nie op hulle staatmaak nie. Inteendeel, ons moet ''adoxastoi'' (sonder standpunte) wees, ''aklineis'' (nie na die een of ander kant leun nie) en ''akradantoi'' (onwrikbaar in ons weiering om te kies) en sê van elke een dat dit nie meer is as dit nie is nie of dit is albei of nie.<ref>{{cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |title=Greek Buddha: Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia |publisher=Princeton University Press |year=2015 |pages=22–23 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s10500.pdf |isbn=9781400866328}}</ref> Dit is onseker of Pyrrhonism 'n klein maar ononderbroke beweging in die oudheid was, of dit uitgesterf het en weer herleef het. Ongeag, 'n paar eeue nadat Pyrrho gelewe het, lei [[Aenesidemus]] 'n herlewing van die filosofie. Pyrrhonisme was een van die twee hoofskole van filosofiese [[skeptisisme]] wat tydens die [[Hellenistiese tydperk]] ontstaan het, en die ander was akademiese skeptisisme.<ref name=":2">{{Cite book|title=The History of Scepticism : from Savonarola to Bayle|last=Popkin|first=Richard Henry|publisher=Oxford University Press|year=2003|isbn=9780198026716|edition=Revised|location=Oxford|pages=|oclc=65192690}}</ref> Pyrrhonism floreer onder lede van die Empiriese Skool vir Geneeskunde, waar dit beskou is as die filosofiese grondslag vir hul benadering tot [[medisyne]], wat teen die benadering van die Dogmatiese Skool vir Geneeskunde gekant was. Pyrrhonisme het in die post-Helleniese tydperk in onbekendheid verval. Pyrrhoniste beskou hul filosofie as 'n lewenswyse, en beskou Pyrrho as 'n model vir hierdie lewenswyse. Hul hoofdoel is om ''ataraxia'' te bereik deur 'n toestand van ''epoche'' (opskorting van oordeel) oor oortuigings te verkry. Een metode wat Pyrrhonists gebruik om die oordeel op te skort, is om aan beide kante van die betwiste saak argumente te versamel, om die argumente so te versamel dat die argumente die kenmerke van ''isostheneia'' (gelyke krag) het. Dit lei die Pyrrhoniste tot die gevolgtrekking dat daar 'n onoplosbare meningsverskil oor die onderwerp is en daarom is die gepaste reaksie om die oordeel op te skort. Uiteindelik ontwikkel die Pyrrhonist ''epoché'' as 'n gereelde reaksie op alle geskilpunte wat tot ''ataraxia'' lei. == Antieke Indiese invloede op Pyrrho == Diogenes Laërtius se biografie van Pyrrho berig dat Pyrrho saam met Alexander die Grote se leër na Indië gereis het en sy filosofie gegrond het op wat hy daar geleer het: "... hy het selfs so ver gegaan as die Gymnosophiste, in Indië en die Magi. As gevolg van watter omstandighede lyk dit of hy 'n edellyn in die filosofie gevolg het, om die doktrine van onbegryplikheid, en die noodsaaklikheid van die opskorting van 'n mens se oordeel in te voer."<ref>{{cite web |title=The Lives and Opinions of Eminent Philosophers |url=http://www.classicpersuasion.org/pw/diogenes/dlpyrrho.htm |publisher=Peithô's Web |access-date=23 Maart 2016 |language=so |archive-url=https://web.archive.org/web/20190710014254/http://classicpersuasion.org/pw/diogenes/dlpyrrho.htm |archive-date=10 Julie 2019 |url-status=dead |df=dmy-all }}</ref> Die bronne en die omvang van die Indiese invloede op Pyrrho se filosofie word egter betwis. Sommige elemente van filosofiese skeptisisme was reeds teenwoordig in die Griekse filosofie, veral in die Demokritus tradisie waarin Pyrrho bestudeer het voordat hy Indië besoek het. Richard Bett verwerp enige substantiewe Indiese invloede op Pyrrho en beweer dat, op grond van die getuienis van Onesicritus, hoe moeilik dit was om met die Gymnosophiste te praat, aangesien dit drie vertalers vereis het van wie niemand enige filosofie verstaan het nie. Volgens hom is dit dus hoogs onwaarskynlik dat Pyrrho substantief beïnvloed kon word deur enige van die Indiese filosowe.<ref>Richard Bett, Pyrrho, His Antecedents and His Legacy, 2000, bl.177-8.</ref> Volgens Christopher I. Beckwith se analise van die "Aristokles-gedeelte", ''adiaphora, astathmēta'' en ''anepikrita'' is dit opvallend soortgelyk aan die [[Boeddhisme|Boeddhistiese]] drie punte van bestaan,<ref>{{cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |title=Greek Buddha: Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia |publisher=[[Princeton University Press]] |year=2015 |page=28 |url=http://press.princeton.edu/chapters/s10500.pdf |isbn=9781400866328}}</ref> wat aandui dat Pyrrho se leer gebaseer is op Boeddhisme. Beckwith betwis Bett se argument oor die vertalers, soos die ander verslae van die gebruik van vertalers in Indië, wat Alexander die Grote en Nearchus insluit, sê dat hulle net een tolk benodig, en Onesicritus is deur ander skrywers in die oudheid gekritiseer om te oordryf. Beckwith beweer ook dat die 18 maande wat Pyrrho in Indië bestee het lank genoeg was om 'n vreemde taal te leer, en dat die sleutel innoverende beginsels van Pyrrho se skeptisisme in die Indiese filosofie gevind is en nie in Griekeland nie.<ref>{{cite book |last=Beckwith |first=Christopher I. |title=Greek Buddha: Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia |publisher=[[Princeton University Press]] |year=2015 |page=221 |isbn=9781400866328}}</ref> Daar is veronderstel dat die Gymnosophiste Jains of Ajnanins{{sfn|Barua|1921|p=299}}{{sfn|Jayatilleke|1963|pp=129-130}}{{sfn|Flintoff|1980}} was en dat hulle waarskynlik 'n invloed op Pyrrho gehad het.{{sfn|Barua|1921|p=299}} == Invloed == Pyrrhonism het in die laat [[vyftiende eeu]] weer prominensie behaal.<ref name=":2" /> Die publikasie van die werke van Sextus Empiricus het 'n belangrike rol gespeel in die [[Renaissance]] en [[Hervorming]] denke. Filosowe van die tyd het sy werke gebruik om hul argumente te beredder oor hoe om die [[godsdiens]]tige probleme van hul dag te hanteer. Belangrike filosowe soos [[Michel de Montaigne]], [[Marin Mersenne]] en Pierre Gassendi het later op die model van Pyrrhonisme, wat in die werke van Sextus Empiricus geskets is, vir hul eie argumente gebruik. Hierdie herlewing van die Pyrrhonisme is die begin van die moderne filosofie genoem.<ref name=":2" /> Pyrrhonisme het ook die ontwikkeling van historiografie beïnvloed. Historiese Pyrrhonisme het gedurende die vroeë moderne tydperk ontstaan en het 'n belangrike rol gespeel in die vorming van moderne historiografie. Historiese Pyrrhonisme bevraagteken die moontlikheid van enige absolute kennis uit die verlede en transformeer later historici se seleksie van en standaard vir betroubare bronne.<ref>{{Cite book|title=The specter of skepticism in the age of Enlightenment|last=1985-|first=Matytsin, Anton M.|isbn=9781421420530|location=Baltimore|oclc=960048885|date = 2016-11-06}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} ==Addisionele bronne== {{Div col|colwidth=30em}} * Algra, K., Barnes, J., Mansfeld, J. and Schofield, M. (eds.), ''The Cambridge History of Hellenistic Philosophy'', Cambridge: Cambridge University Press, 1999. * Annas, Julia and Barnes, Jonathan, ''The Modes of Scepticism: Ancient Texts and Modern Interpretations'', Cambridge: Cambridge University Press, 1985. *{{cite book|ref=harv|last=Barua | first=Benimadhab | title=A History of Pre-Buddhistic Indian Philosophy | year=1921 | edition=1st | publisher=University of Calcutta | place=London | page=468 | url= https://archive.org/details/A.History.of.Pre-Buddhistic.Indian.Philosophy| isbn=}} * Beckwith, Christopher I., ''Greek Buddha. Pyrrho's Encounter with Early Buddhism in Central Asia'', Princeton University Press, Princeton and Oxford, 2015. * Bett, Richard, "Aristocles on Timon on Pyrrho: The Text, Its Logic and its Credibility" ''Oxford Studies in Ancient Philosophy'' 12, (1994): 137-181. * Bett, Richard, "What did Pyrrho Think about the Nature of the Divine and the Good?" ''Phronesis'' 39, (1994): 303-337. * Bett, Richard, ''Pyrrho, His Antecedents, and His Legacy'', Oxford: Oxford University Press, 2000. * Brunschwig, Jacques, "Introduction: the Beginnings of Hellenistic Epistemology" in Algra, Barnes, Mansfeld and Schofield (eds.), ''The Cambridge History of Hellenistic Philosophy'', Cambridge: Cambridge University Press, 1999, 229-259. * [[Myles Burnyeat|Burnyeat, Myles]] (ed.), ''The Skeptical Tradition'', Berkeley: University of California Press, 1983. * Burnyeat, Myles and Frede, Michael (eds.), ''The Original Sceptics: A Controversy'', Indianapolis: Hackett, 1997. * Doomen, Jasper, "The Problems of Scepticism" ''Logical Analysis and History of Philosophy'' 10 (2007): 36-52. *{{cite journal|ref=harv|last=Flintoff | first=Everard | title=Pyrrho and India | journal=Phronesis | year=1980 | volume=25 | issue=1 | place= | pages=88–108 | jstor= 4182084}} * Halkias, Georgios, "[https://www.academia.edu/12679460/The_Self-immolation_of_Kalanos_and_other_Luminous_Encounters_Among_Greeks_and_Indian_Buddhists_in_the_Hellenistic_World/ The Self-immolation of Kalanos and other Luminous Encounters among Greeks and Indian Buddhists in the Hellenistic world]". ''Journal of the Oxford Centre for Buddhist Studies'', Vol. VIII, 2015: 163-186. * Hankinson, R.J., ''The Sceptics'', London: Routledge, 1995. *{{cite book|ref=harv|last=Jayatilleke | first=K.N. | title=Early Buddhist Theory of Knowledge | year=1963 | edition=1st | publisher=George Allen & Unwin Ltd. | place=London | page=524 | url=http://www.ahandfulofleaves.org/documents/Early%20Buddhist%20Theory%20of%20Knowledge_Jayatilleke.pdf | isbn=}} * Kuzminski, Adrian, ''Pyrrhonism; How the Ancient Greeks Reinvented Buddhism'', Lanham, Lexington Books, 2008. * Long, A.A., ''Hellenistic Philosophy: Stoics, Epicureans, Sceptics'', University of California Press, 1986. * Long, A.A. and Sedley, David, ''The Hellenistic Philosophers'', Cambridge: Cambridge University Press, 1987. * Striker, Gisela, "On the difference between the Pyrrhonists and the Academics" in G. Striker, ''Essays on Hellenistic Epistemology and Ethics'', Cambridge: Cambridge University Press, 1996, 135-149. * Striker, Gisela, "Sceptical strategies" in G. Striker, ''Essays on Hellenistic Epistemology and Ethics'', Cambridge: Cambridge University Press, 1996, 92-115. * Striker, Gisela, "The Ten Tropes of Aenesidemus" in G. Striker, ''Essays on Hellenistic Epistemology and Ethics'', Cambridge: Cambridge University Press, 1996, 116-134. * Svavarsson, Svavar Hrafn, "Pyrrho’s dogmatic nature", ''The Classical Quarterly'', 52 (2002): 248-56. * Svavarsson, Svavar Hrafn, "Pyrrho’s undecidable nature", ''Oxford Studies in Ancient Philosophy'', 27 (2004): 249-295. {{div col end}} == Notas == {{en-vertaal|Pyrrho}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ou Griekse filosowe]] [[Kategorie:Mense in die 4de eeu v.C.]] [[Kategorie:Mense in die 3de eeu v.C.]] 0qd77bk63x68123iqrex78e7xpms41s 0 268469 2911934 2894321 2026-06-17T12:52:50Z Jcb 223 2911934 wikitext text/x-wiki : ''Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien [[Pandjabi]].'' {{Etniese groep | beeld = <div style="white-space:nowrap;"> [[Lêer:Surrender of Porus to the Emperor Alexander.jpg|x60px]][[Lêer:Sikh Gurus with Bhai Bala and Bhai Mardana.jpg|x60px]][[Lêer:Dara Shikoh With Mian Mir And Mulla Shah.jpg|x60px]] [[Lêer:RanjitSinghKing.jpg|x60px]][[Lêer:Lala lajpat Rai.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Bhagat Singh 1929.jpg|x60px]][[Lêer:Iqbal.jpg|x60px]][[Lêer:Amrita Pritam (1919 %E2%80%93 2005) , in 1948.jpg|x60px]][[Lêer:Liaquat Ali Khan.jpg|x60px]][[Lêer:Har Gobind Khorana.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Ahfaz with Faiz Ahmad Faiz.jpg|x60px]][[Lêer:Abdus Salam 1987.jpg|x60px]][[Lêer:Ustad-nusrat-fateh-ali-khan-vishal-singh-rana-18911.jpg|x60px]][[Lêer:Arjan Singh.gif|x60px]]<br />[[Lêer:Kalpana Chawla, NASA photo portrait in orange suit.jpg|x60px]][[Lêer:Rakesh Sharma.jpg|x60px]][[Lêer:Dr. Ishfaq Ahmad.png|x60px]][[Lêer:Bobby Jindal August 2015.jpg|x60px]][[Lêer:Shahid Khan 2015.jpg|x60px]][[Lêer:Sunil Bharti Mittal World Economic Forum 2013.jpg|x60px]]<br />[[Lêer:Kapil Dev at Equation sports auction.jpg|x60px]][[Lêer:Wasim Akram.jpg|x60px]][[Lêer:Amir Khan.jpg|x60px]][[Lêer:The President, Shri Pranab Mukherjee presenting the Padma Shri Award to Shri Virat Kohli, at a Civil Investiture Ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on March 30, 2017 (cropped).jpg|x60px]] </div> | onderskrif = | groep = Punjabi's | bevolking = ca. 120 miljoen<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/21/language/pan/ |title=Ethnologue: Languages of the World, 21st edition, Punjabi, Eastern |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803190007/http://www.ethnologue.com/21/language/pan/ |archive-date=3 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.ethnologue.com/21/language/pnb/ |title=Ethnologue: Languages of the World, 21st edition, Punjabi, Western |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190803190007/http://www.ethnologue.com/21/language/pnb/ |archive-date=3 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|title=2011 Indian census|format=PDF|website=Censusindia.gov.in|accessdate=3 Augustus 2019}}</ref> | plek = {{vlagland|Pakistan}} 91&nbsp;454&nbsp;609<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |title=Pakistan |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200524220650/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pk.html |archive-date=24 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.worldometers.info/world-population/pakistan-population/ |title=Pakistan Population (2019) |website=Worldometers.info |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522171857/https://www.worldometers.info/world-population/pakistan-population/ |archive-date=22 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Indië}} 33&nbsp;124&nbsp;726<ref>{{en}} {{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=Registrar General and Census Commissioner of India|date=29 Junie 2018|accessdate=3 Augustus 2019}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde Koninkryk}} 700&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://publications.parliament.uk/pa/cm200607/cmhansrd/cm061205/halltext/61205h0001.htm |title=Punjabi Community |first=John |last=McDonnell |work=House of Commons |date=5 Desember 2006 |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181028112252/https://publications.parliament.uk/pa/cm200607/cmhansrd/cm061205/halltext/61205h0001.htm |archive-date=28 Oktober 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Kanada}} 668&nbsp;240<ref>{{en}} {{cite web |title=Census Profile, 2016 Census, Canada |url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Language&TABID=1 |website=Government of Canada, Statistics Canada |date=8 Februarie 2017 |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181210170531/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E |archive-date=10 Desember 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Verenigde State}} 253&nbsp;740<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www2.census.gov/library/data/tables/2008/demo/language-use/2009-2013-acs-lang-tables-nation.xls |title=US Census Bureau ''American Community Survey (2009–2013)'' See Row #62 |website=2.census.gov |archive-url=https://web.archive.org/web/20170827215803/https://www2.census.gov/library/data/tables/2008/demo/language-use/2009-2013-acs-lang-tables-nation.xls |archive-date=27 Augustus 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Australië}} 132&nbsp;496<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/2071.0~2016~Main%20Features~Cultural%20Diversity%20Article~20 |title=Top ten languages spoken at home in Australia |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010103419/http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Lookup/by%20Subject/2071.0~2016~Main%20Features~Cultural%20Diversity%20Article~20 |archive-date=10 Oktober 2017 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Maleisië}} 56&nbsp;400<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/country/MY |title=Malaysia |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521162045/https://www.ethnologue.com/country/MY |archive-date=21 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Libië}} 54&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/country/LY |title=Libya |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190808125722/https://www.ethnologue.com/country/LY |archive-date=8 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Noorweë}} 24&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite book|url=https://books.google.de/books?id=27JOMobauYAC&redir_esc=y|title=Encyclopedia of Linguistics|first=Philipp|last=Strazny|date=1 Februarie 2013|publisher=Routledge|via=Google Books|isbn=978-1-135-45522-4}}</ref><br /> {{vlagland|Bangladesj}} 23&nbsp;700<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ethnologue.com/country/BD |title=Bangladesh |publisher=[[Ethnologue]] |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191214083657/https://www.ethnologue.com/country/BD |archive-date=14 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Nieu-Seeland}} 19&nbsp;752<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/data-tables/totals-by-topic/totals-by-topic-tables.xls |title=Archived copy |accessdate=17 Maart 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011140014/http://www.stats.govt.nz/~/media/Statistics/Census/2013%20Census/data-tables/totals-by-topic/totals-by-topic-tables.xls |archive-date=11 Oktober 2017 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><br /> {{vlagland|Nepal}} 10&nbsp;000<ref>{{en}} {{cite web |url=https://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/wphc/Nepal/Nepal-Census-2011-Vol1.pdf |format=PDF |title=National Population and Housing Census 2011 |website=Unstats.unorg |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200210183547/https://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/wphc/Nepal/Nepal-Census-2011-Vol1.pdf |archive-date=10 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> | taal = [[Pandjabi]] | geloof = [[Pakistan]]: [[Punjab, Pakistan|Wes-Punjab]] – [[Lêer:Star and Crescent.svg|18px]] [[Islam]] (97%), [[Lêer:Christian cross.svg|12px]] [[Christendom]] (2,31%), met kleiner Sikh- en Hindoe-bevolkings<br />[[Indië]]: [[Punjab, Indië|Oos-Punjab]] – [[Lêer:Khanda.svg|15px]] [[Sikhisme]] (58%), [[Lêer:Om.svg|15px]] [[Hindoeïsme]] (39%), [[Lêer:Star and Crescent.svg|18px]] [[Islam]] (2%), [[Lêer:Christian cross.svg|12px]] [[Christendom]] (1,26%)<ref>{{en}} {{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW03C-01%20MDDS.XLS|format=XLS|title=C -1 POPULATION BY RELIGIOUS COMMUNITY – 2011|website=Web.archive.org|accessdate=3 Augustus 2019|archive-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923230423/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW03C-01%20MDDS.XLS|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{en}} {{cite book|author1=Wade Davis|author2=K. David Harrison|author3=Catherine Herbert Howell|title=Book of Peoples of the World: A Guide to Cultures|url=https://books.google.de/books?id=rkG8f2lyeUMC&pg=PA132&redir_esc=y|year=2007|publisher=National Geographic|isbn=978-1-4262-0238-4|pages=132–133|accessdate=3 Augustus 2019}}</ref> | verwante = Ander [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariërs]] soos [[Bengale (volk)|Bengale]], [[Gujarati's]], [[Marathi's]], [[Rohingia]], [[Sindhi's]] en [[Singalese]] }} Die '''Punjabi's''' of '''Panjabi's''' ([[Pandjabi]]: پنجابی, ਪੰਜਾਬੀ) is 'n [[Indo-Ariese tale|Indo-Ariese]] [[etniese groep]] met hul tuiste in [[Punjab]] van [[Suid-Asië]], meer spesifiek in die noordelike deel van die [[Indiese subkontinent]], vandag verdeel tussen [[Punjab, Indië]] en [[Punjab, Pakistan]]. Hulle praat Pandjabi, 'n Indo-Ariese taal.<ref>{{en}} {{cite book|title=Concise Encyclopedia of Languages of the World|url=https://books.google.de/books?id=F2SRqDzB50wC&pg=PA522&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|year=2010|publisher=Elsevier|isbn=978-0-08-087775-4|pages=522–523|accessdate=3 Augustus 2019}}</ref> Die naam Punjab beteken letterlik "land van vyf riviere" in [[Persies]]: ''panj'' ("vyf") ''āb'' ("water" of "rivier").<ref>{{en}} {{cite book|last=Gandhi|first=Rajmohan|title=Punjab: A History from Aurangzeb to Mountbatten|year=2013|publisher=Aleph Book Company|location=New Delhi, India, Urbana, [[Illinois]]|isbn=978-93-83064-41-0}}</ref> Die naam van die streek is deur die Turks-Persiese veroweraars van die Indiese subkontinent gevestig.<ref>{{en}} {{cite book|last=Canfield|first=Robert L.|title=Persia in Historical Perspective|year=1991|page=1 ("Origins")|publisher=Cambridge University Press|location=[[Cambridge]], Verenigde Koninkryk|isbn=978-0-521-52291-5}}</ref> Na Punjab word in beide Indië en Pakistan dikwels as die broodmandjie verwys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://in.reuters.com/article/india-election-punjab/punjab-bread-basket-of-india-hungers-for-change-idINDEE80S02520120130 |work=Reuters |title=Punjab, bread basket of India, hungers for change |date=30 Januarie 2012 |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191207072811/https://in.reuters.com/article/india-election-punjab/punjab-bread-basket-of-india-hungers-for-change-idINDEE80S02520120130 |archive-date=7 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://water.columbia.edu/2012/03/07/columbia-water-center-released-new-whitepaper-restoring-groundwater-in-punjab-indias-breadbasket/ |title=Columbia Water Center Released New Whitepaper: "Restoring Groundwater in Punjab, India's Breadbasket" – Columbia Water Center |publisher=Water.columbia.edu |date=7 Maart 2012 |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191222211004/http://water.columbia.edu/2012/03/07/columbia-water-center-released-new-whitepaper-restoring-groundwater-in-punjab-indias-breadbasket/ |archive-date=22 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2010/aug/05/pakistan-flood-spreads-punjab-sindh |title=Pakistan flood: Sindh braces as water envelops southern Punjab |work=Guardian |date=6 Augustus 2010 |accessdate=3 Augustus 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405223517/https://www.theguardian.com/world/2010/aug/05/pakistan-flood-spreads-punjab-sindh |archive-date=5 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> [[Lêer:Punjab map.svg|duimnael|links|Kaart van die streek Punjab]] [[Lêer:Ethnien in Pakistan 1980.svg|duimnael|links|Verspreiding van etniese groepe in Pakistan volgens die [[Central Intelligence Agency|CIA]] in 1980]] Die samesmelting van die verskeie stamme, kastes en die inwoners van Punjab in 'n wyer gemeensame "Punjabi"-identiteit het aan die begin van die 18de eeu 'n aanvang geneem. Voor dit het 'n gemeensame "Punjabi"-identiteit in die sin van 'n etnies-kulturele identiteit en gemeenskap nie bestaan nie, hoewel die meerderheid van die verskeie gemeenskappe van Punjab sedert 'n lank tydperk oor kulturele en taalkundige gemeenskaplikhede beskik.<ref>{{en}} {{cite book|last=Malhotra|first=edited by Anshu|title=Punjab reconsidered : history, culture, and practice|year=2012|publisher=Oxford University Press|location=[[Nieu-Delhi]]|isbn=978-0-19-807801-2|url=http://global.oup.com/academic/product/punjab-reconsidered-history-culture-and-practice-9780198078012;jsessionid=67C0F3362215BC7FE368DF643C70CA16?cc=de&lang=en&|author2=Mir, Farina|accessdate=3 Augustus 2019|archive-date=7 Maart 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307092802/https://global.oup.com/academic/product/punjab-reconsidered-history-culture-and-practice-9780198078012;jsessionid=67C0F3362215BC7FE368DF643C70CA16?cc=de&lang=en&|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal|last=Ayers|first=Alyssa|title=Language, the Nation, and Symbolic Capital: The Case of Punjab|journal=Journal of Asian Studies|year=2008|volume=67|issue=3|pages=917–46|url=http://alyssaayres.com/pdf/Ayres-JAS-Language-Nation.pdf|doi=10.1017/s0021911808001204}}</ref><ref name="thandi">{{en}} {{cite book|last=Thandi|first=edited and introduced by Pritam Singh and Shinder S.|title=Globalisation and the region : explorations in Punjabi identity|year=1996|publisher=Association for Punjab Studies (UK)|location=Coventry, Verenigde Koninkryk|isbn=978-1-874699-05-7}}</ref> Tradisioneel is die Punjabi-identiteit veral deur taalkundige, geografiese en kulturele eienskappe gekenmerk. Die identiteit is onafhanklik van die historiese of godsdienstige agtergrond, en verwys na diegene wat in Punjab bly, of met sy bevolking assosieer, en Pandjabi as hul [[moedertaal]] beskou.<ref>{{en}} {{cite book|last=Thandi|first=edited by Pritam Singh, Shinder Singh|title=Punjabi identity in a global context|year=1999|publisher=Oxford University Press|location=Nieu-Delhi|isbn=978-0-19-564864-5}}</ref> Integrasie en assimilasie is belangrike dele van die Punjabi-kultuur, sedert die Punjabi-identiteit nie alleenlik op stamverbindings gebaseer is nie. Alle Punjabi's deel min of meer dieselfde kulturele agtergrond.<ref>{{en}} {{cite journal|last=Singh|first=Prtiam|title=Globalisation and Punjabi Identity: Resistance, Relocation and Reinvention (Yet Again!)|journal=Journal of Punjab Studies|year=2012|volume=19|issue=2|pages=153–72|url=http://www.global.ucsb.edu/punjab/journal/v19_2/Singh.pdf|accessdate=3 Augustus 2019|archive-date=24 Januarie 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160124071525/http://www.global.ucsb.edu/punjab/journal/v19_2/Singh.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.krysstal.com/langfams_indoeuro.html |title=Languages : Indo-European Family |website=Krysstal.com |accessdate=12 Julie 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200208190700/http://www.krysstal.com/langfams_indoeuro.html |archive-date=8 Februarie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Histories was die Punjabi's 'n heterogene groep en verdeel in 'n aantal stamme, ''biradari'' (letterlik "broerskap") genoem, waarin elke persoon aan 'n stam gebonde was. Die Punjabi-identiteit sluit egter ook diegene in wat nie aan een van die historiese stamme behoort het nie. Met die verloop van tyd het die stamstrukture minder belangrik geword en is deur 'n meer samehangende<ref>{{en}} {{cite journal|last=Albert V.|first=Carron|author2=Lawrence R. Brawley|title=Cohesion: Conceptual and Measurement Issues|journal=Small Group Research|date=Desember 2012|volume=43|issue=6|url=http://sgr.sagepub.com/content/43/6/726.full.pdf+html|accessdate=3 Augustus 2019|archive-date=3 Mei 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200503005407/https://journals.sagepub.com/action/cookieAbsent|url-status=dead}}</ref> en holistiese samelewing vervang, met gemeenskapsbou en groepsamehorigheid<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.oecd.org/dev/pgd/internationalconferenceonsocialcohesionanddevelopment.htm |title=International Conference on Social Cohesion and Development |publisher=[[OESO]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20190917033229/http://www.oecd.org/dev/pgd/internationalconferenceonsocialcohesionanddevelopment.htm |archive-date=17 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all |accessdate=3 Augustus 2019}}</ref><ref>{{en}} {{cite journal|last=Mukherjee|first=Protap|author2=Lopamudra Ray Saraswati |title=Levels and Patterns of Social Cohesion and Its Relationship with Development in India: A Woman's Perspective Approach|journal=Ph.D. Scholars, Centre for the Study of Regional Development School of Social Sciences Jawaharlal Nehru University New Delhi – 110 067, India|date=20 Januarie 2011|url=http://www.oecd.org/dev/pgd/46839502.pdf}}</ref> as nuwe pilare van die Punjabi-samelewing.<ref name="thandi" /> In relatiewe kontemporêre terme bestaan Punjabi's uit drie oorwegende subgroepe: Punjabi-[[Moslem]]s, Punjabi-Sikhs en Punjabi-Hindoes.<ref>{{en}} {{cite book|last=Gupta|first=S.K.|title=The Scheduled Castes in Modern Indian Politics: Their Emergence as a Political Context|pages=121–122|year=1985|publisher=Munshiram Manoharlal Publishers Pvt. Ltd|location=Nieu-Delhi, Indië}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn|Punjabi people (ethnic group)}} {{en-vertaal|Punjabis}} {{Normdata}} [[Kategorie:Etniese groepe in Indië]] [[Kategorie:Etniese groepe in Pakistan]] 5m6yo9v7eanxif4h0k3gku59xip6auw 0 272097 2912123 2654993 2026-06-18T07:59:38Z Jcb 223 2912123 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Space elevator in motion viewed from above north pole.ogv|duimnael|Ruimtehysbak in beweging en wat saam met die aarde draai, soos vanaf die [[noordpool]] gesien. 'n Vryvlieënde [[satelliet]] (groen punt) word in 'n geostasionêre wentelbaan effens agter die kabel getoon.]] 'n '''Ruimtehysbak''' is 'n teoretiese metode om voorwerpe via 'n kabel in die [[ruimte]] in te stuur, sonder om van 'n [[vuurpyl]] gebruik te maak.<ref>{{cite web |url=http://www.isec.org/index.php/what-is-a-space-elevator |title=What is a Space Elevator? |publisher=The International Space Elevator Consortium |date=11 April 2012 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20170326131735/http://www.isec.org/index.php/what-is-a-space-elevator |archive-date=2017-03-26 |url-status=dead |df=dmy-all |access-date=2019-09-04 }}</ref> == Geskiedenis == Die Russiese wetenskaplike [[Konstantin Tsiolkovski]] is geïnspireer deur die [[Eiffeltoring]]. In 1895 het hy gedink dit is moontlik om 'n [[toring]] te bou wat na die ruimte kan reik.<ref>{{cite web |url=http://www.g4tv.com/techtvvault/features/35657/Space_Elevator_Gets_Lift.html |title=Space Elevator Gets Lift |access-date=13 September 2007 |last=Hirschfeld |first=Bob |date=31 Januarie 2002 |publisher=TechTV |quote=The concept was first described in 1895 by Russian author K. E. Tsiolkovsky in his 'Speculations about Earth and Sky and on Vesta.' |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180424202229/http://www.g4tv.com/techtvvault/features/35657/Space_Elevator_Gets_Lift.html |archive-date=2018-04-24 |url-status=live |df=dmy-all }}</ref> Hy verbeel hom 'n geostasionêre "ruimtevesting" wat in die ruimte sal wees, en met 'n kabel aan die [[aarde]] gekoppel is. Van die aarde af kan 'n toring dan langs die kabel gebou word tot op die hoogte van die "ruimtekasteel" op 35 800 kilometer. == Algemene beskrywing == Die ruimtehysbak is 'n "[[hysbak]]" van die aarde na die ruimte. 'n Lang kabel kom vanaf die [[ewenaar]] in die ruimte in, waarlangs voertuie kan opbeweeg. Die beginsel is gebaseer op 'n balans tussen [[swaartekrag]] en sentrifugale krag. Die swaartekrag van die aarde neem kwadraties af met die afstand vanaf die aarde. As 'n massa met 'n konstante rotasiesnelheid draai, neem die sentrifugale krag lineêr toe met die afstand van die massa. As die massa beweeg teen die rotasiesnelheid van die aarde, word swaartekrag en sentrifugale krag op 'n geostasionêre hoogte gebalanseer (35 786 km bo die ewenaar).<ref name="edw">Edwards BC, Ragan P. "Leaving The Planet By Space Elevator" Seattle, USA: Lulu; 2006. {{ISBN|978-1-4303-0006-9}} Edwards BC, Westling EA. ''The Space Elevator: A Revolutionary Earth-to-Space Transportation System.'' San Francisco, USA: Spageo Inc.; 2002. {{ISBN|0-9726045-0-2}}.</ref> Die deel van die kabel wat onder die geostasionêre hoogte is, ondervind 'n netto krag van die aarde. Die deel van die kabel bo die geostasionêre hoogte ondervind 'n krag vanaf die aarde. As die kabel lank genoeg is, word die netto krag van die totale kabel van die aarde af gerig en is daar 'n reaksiekrag (trek) wanneer die kabel aan die ewenaar geanker word. Die stelsel is dus vertikaal gebalanseer. == Tipes ruimtehysbakke sonder kabels == Op die oomblik is hysbakke met kabel die enigste ruimtehysbakke wat aktief ondersoek word en wat kommersieel interessant is. Daar is egter twee ander soorte ruimtehysbakke sonder 'n kabel, naamlik die ruimtefontein en die drukstruktuur ('n struktuur wat regop bly as gevolg van interne druk). === Ruimtefontein === Die ruimtefontein is 'n toring wat deur elektromagnetiese kragte bymekaar gehou word. Onder die toringstruktuur is 'n elektromagnetiese "katapult" wat gelaaide deeltjies vertikaal in die toring vrystel. Hierdie deeltjies gaan dan die hele toring in en bots met die plafon om terug te keer deur 'n omgekeerde magnetiese veld aan die bokant van die toring. Op hierdie manier sou die toring regop bly as gevolg van die [[kinetiese energie]] van die deeltjies. So 'n toring kan honderde kilometers hoog wees. Anders as 'n kabelkar, hoef hierdie ruimtefontein nie noodwendig op die ewenaar te wees nie, maar 'n konstante kragtoevoer is nodig om die toring regop te hou. === Drukstruktuur === Drukstrukture is gebaseer op dieselfde beginsel as lugmaste (byvoorbeeld vir selfone), hulle sal regop bly as gevolg van 'n groot interne druk. Hierdie torings kan die amptelike ruimtehoogte (100 km) bereik, maar bereik nooit die geostasionêre wentelbaan (35 786 km) nie. Om dus by die geostasionêre baan te kom, moet 'n konvensionele aandrywing gebruik word. == Algemene struktuur van 'n ruimtehysbak == === Die grondstrukture === [[Lêer:SpaceElevatorAnchor.jpg|links|duimnael|'n Seegebasseerde-ankerstasie sou ook as 'n diepwater[[hawe]] kon dien.]] Daar is twee verskillende soorte grondkomplekse wat 'n kabel kan "akkommodeer". Daar is bewegende komplekse en vaste komplekse. Die bewegende komplekse is groot drywende seeplatforms. Lugplatforms is ook voorgestel, maar is minder realisties. Vaste platforms moet optimaal op hoë hoogtes gebou word, soos aan die bopunt van 'n hoë berg, maar moet ook op die ewenaar gebou word om ideaal te werk. Bewegende platforms het die voordeel dat hulle kan beweeg en sodoende [[storm]]s, [[satelliet]]e, [[meteoriet]]e of [[ruimterommel]] kan vermy. Vaste platforms het die voordeel dat hulle makliker goedkoop energie kan vind en dat die kabel korter kan wees (dit is slegs 'n paar kilometers, maar dit het groot gevolge vir die sterkte en dikte van die kabel). === Die kabel === [[Lêer:Kohlenstoffnanoroehre Animation.gif|duimnael|Koolstofnanobuise is een van die [[materiaal]]kandidate vir 'n ruimtehysbakkabel.]] Die kabel moet bestaan uit uiterste weerstandige materiaal wat baie groot druk (hier, eintlik, aantrekkingskrag) moet kan weerstaan, naamlik ongeveer 65 GPa (gigapascal). Ter vergelyking: die meeste stale kan nie eens 1 GPa weerstaan nie, en [[kwarts]] en [[diamant]] slegs 'n maksimum van 20 GPa. Dit is waarom [[koolstof]]nanobuise gebruik sal moet word. Hulle kan tot 300 GPa teoreties verdra. 'n Verdraagsaamheid van tot 60-63 GPa is reeds in laboratoriums bereik. Die meeste ontwerpe gebruik nanobuise met net een wand, maar nanobuise met veelvuldige wande kan ook gebruik word. Dit verhoog die druk wat verdra kan word, maar die gewig vermeerder vinniger per addisionele wande as die druk wat weerstaan moet word. Die probleem is dat die koste van nanobuise op die oomblik geweldig hoog is, en die kosprys sal moet daal om dit ekonomies moontlik te maak. === Die hysbak self === Die ruimtehysbak sal nie 'n hysbak met bewegende kabels wees nie, soos met 'n kabelkar nie, omdat die kabel dikker in die middel moet wees as aan die ente, ten einde die druk te weerstaan. Dus sal die kajuit self langs die kabel moet beweeg. Die meganisme wat hiervoor gebruik moet word, is nog nie ontwerp nie (die kajuit kan honderde ton weeg). [[Energie]] is nodig om die hysbakke aan te dryf. Omdat energiebesparing vir 'n hele rit op of af onmoontlik is (die batterye neem baie ruimte in beslag), sal ander metodes gebruik moet word, soos [[laser]]s wat die kajuit vir die hele rit volg en gebruik maak van die energie wat opgewek word deur 'n kajuit wat afgaan. Daar is baie ander moontlike metodes. Verskillende soorte hysbakke is moontlik: hysbakke wat net langs die kabel opgaan en dan afsluit en weer na die aarde terugkeer (swaartekrag), of hysbakke wat op en af gaan (dit is tegnologies moeiliker omdat sommige dele van die kabels swakker is as ander en daarom sal 'n baie stiptelike koördinasie nodig wees vir die hysbakke). === Die teengewig === [[Lêer:Nasa space elev.jpg|links|duimnael|Ruimtehysbak met ruimtestasie]] Daar is twee realistiese metodes om 'n teengewig te skep om swaartekrag teen te werk: 'n Baie swaar voorwerp soos 'n [[asteroïde]] wat dan kunsmatig op 'n geostasionêre baan geplaas word, en aan die kabel geheg word.<ref>{{cite web |url=https://www.popsci.com/building-hanging-from-an-asteroid/ |title=This building hanging from an asteroid is absurd—but let’s take it seriously for a second |website=www.popsci.com |access-date=4 September 2019 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190904040206/https://www.popsci.com/building-hanging-from-an-asteroid/ |archive-date=4 September 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Deur die kabel baie langer te maak, sodat 'n groter deel van die kabel 'n groter krag ondervind as gevolg van die rotasie van die aarde as swaartekrag, en daarom val die kabel nie op die aarde nie. Laasgenoemde metode word as meer interessant beskou, omdat aan die einde van so 'n lang kabel 'n enorme sentrifugale krag sou ontstaan wat gebruik kan word om [[ruimtetuig|ruimtetuië]] teen 'n geweldige snelheid na ander planete te lanseer sonder om van groot hoeveelhede brandstof gebruik te maak. === Ander moontlike ruimtehysbakprojekte === Dit sou ook byvoorbeeld moontlik wees om 'n ruimtehyser op [[Mars]] te bou. Die voordeel is dat die kabel baie minder sterk en baie korter kan wees omdat Mars 'n aantrekkingskrag het wat slegs 38% van dié van die aarde is. Mars het egter die probleem dat die kabel kan bots met die naaste maan van Mars ([[Fobos (maan)|Fobos]]).<ref>Forward, Robert L. and [[Hans Moravec|Moravec, Hans P.]] (22 Maart 1980) [http://www.frc.ri.cmu.edu/~hpm/project.archive/1976.skyhook/1982.articles/elevate.800322 Space Elevators]. Carnegie Mellon University. "Interestingly enough, they are already more than strong enough for constructing skyhooks on the moon and Mars."</ref> Daar is ook moontlikhede om 'n ruimtehysbak op die [[maan]] te bou. Alhoewel die aantrekkingskrag na die maan slegs 1/6 van die aarde is, moet die kabel heelwat langer wees, aangesien die maan baie stadiger op sy as draai en die sentrifugale krag dus baie kleiner is.<ref name="Pearson 2005">{{cite web| url=http://www.niac.usra.edu/files/studies/final_report/1032Pearson.pdf| year= 2005| title=Lunar Space Elevators for Cislunar Space Development Phase I Final Technical Report| last1=pearson |first1=Jerome| first2=Eugene |last2=Levin |first3=John |last3=Oldson |first4=Harry |last4=Wykes}}</ref> Een van die voordele van 'n ruimtehyser op die maan kan wees ten einde die ontginning van [[helium-3]] wat daar voorkom, moontlik te maak. Drie ruimtepedeltuie gevul met helium-3 sou voldoende wees om die hele aarde energie te verskaf deur [[kernfusie]] vir 'n jaar. Hiervoor moet die probleem van energievoorsiening met kernfusie egter eers opgelos word. [[Venus]] is teoreties ook 'n kandidaat, maar as gevolg van die hoë temperatuur sal dit moeilik wees om dit te laat werk. == Die bou van 'n ruimtehysbak == Die bou van 'n ruimtehysbak sou 'n reuse-projek wees wat groot vooruitgang in onder meer bou- en fisiese tegnologie vereis. [[NASA]] het vyf belangrike [[tegnologie]]ë geïdentifiseer vir toekomstige ontwikkeling van ruimtehysbakke: *Die materiaal vir die kabel (bv. Beter koolstofnanobuise en [[nanotegnologie]]) *Kontrole en installeering van die kabel *Toringbou-tegnologie *[[Elektromagnetisme|Elektromagnetiese]] aandrywing (bv. [[magnetisme|Magnetiese]] levitasie) *Ruimte-infrastruktuur en ontwikkeling van die ruimte-[[industrie]] en [[Ruimte-ekonomie|ekonomie]] === Tradisionele bouvoorstel === Die eerste plan behels om die hele massa van die ruimtehysbak in die ruimte in te stuur, dit in 'n geostasionêre wentelbaan te plaas en dan die kabel geleidelik na die aardoppervlak af te rol, totdat swaartekrag gelyk is aan die sentrifugale krag. Dit sal die kabel gebalanseerd hou. Hierdie metode sou egter baie duur wees as gevolg van die honderde of selfs duisende vuurpyle wat gelanseer sou moet word om die hele massa van die kabel die ruimte in te stuur. === Brad Edward se metode === Bradley C. Edwards, wat vroeër direkteur van die ISR (Instituut vir Wetenskaplike Navorsing) was, is een van die belangrikste wetenskaplikes wat aan die ruimtelike hysbak gewerk het. Sy metode is om eers 'n dun kabel in die ruimte in te stuur (ongeveer die dikte van 'n haar) wat slegs 20 ton sou weeg (as gevolg van die enorme lengte van die kabel) en wat dan op die tradisionele manier geplaas sou word. Dan sou 'n tweede papierdun kabel oprig en langs die eerste kabel geplaas word. En langs die kabel, wat nou twee keer so dik sou wees, sou nog 'n dikker kabel oprig word totdat die kabel dik en sterk genoeg is om hysers op te lig.<ref name="edw" /> Terwyl 20 ton na baie klink, sal die eerste kabel slegs 0,2 kilogram per kilometer weeg. Telefoonkabels byvoorbeeld weeg byvoorbeeld 4 kilogram per kilometer. == Risikos en veiligheid == Soos met enige projek, kan 'n aantal dinge verkeerd gaan. Hier is 'n paar: === Satelliete === [[Lêer:Debris-GEO1280.jpg|duimnael|'n Rekenaar-gegenereerde beeld van voorwerpe om die aarde wat tans gemonitor word.]] As niks gedoen word nie, sou 'n groot deel van die [[satelliet]]e uiteindelik met die ruimtehysbak bots. Natuurlik kan die meeste aktiewe satelliete hul koers met 'n paar grade verander, maar die satelliete wat nie meer in gebruik is nie, kan met die kabel bots. Daarom sou hulle daardie satelliete vooraf wegneem of hulle almal van naby volg en hulle onderskep as hulle in die wentelbaan van die ruimtehysbak kom. [[Ruimterommel]] sal ook 'n groot risiko inhou vir 'n ruimtehysbak. === Meteoroïdes en mikrometeoroïdes === [[Meteoroïde]] is 'n potensieële groot [[risiko]], omdat dit onmoontlik is om almal so te karteer dat hulle gestop sou kon word. As gevolg hiervan, moet die ruimtehyser voortdurend herstel word. Maar selfs 'n groter probleem as die meteoroïede is die risikos van mikrometeoroïdes, wat baie klein deeltjies is wat teen 'n baie hoë snelheid in die ruimte rondvlieg. Daar is reeds teoretiese maniere om te verseker dat die kabel sou hou. === Die weer === [[Wind]] en [[weerlig]] speel ook 'n rol in die [[atmosfeer]]. Die grondgebou moet in 'n stabiele omgewing gebou word. As daar storms is, moet die kabel in staat wees om te beweeg om die impak daarvan te versag. Weerlig kan vermy word deur van 'n nie-geleidende kabel gebruik te maak. === Sabotasie === [[Sabotasie]] moet ook as 'n risiko in ag geneem word. Terroriste kan die ruimtehysbak saboteer en miljarde dollar se skade aanrig. Om sabotasie te voorkom, moet die grondgebou in 'n relatiewe veilige gebied gebou word en sterk beveilig wees. === Vibrasies === Die ruimtehysbak kan begin vibreer soos vioolsnare terwyl die hysbak self op en af gaan. Dit kan die sterkte van die kabel ondermyn. Dit kan vermy word deur die hysbak se op en af bewegings presies te koördineer sodat die vibrasies nie 'n sekere waarde oorskry nie. === Kabelbreuke === Die breek van die kabel kan op twee plekke plaasvind, naamlik op die aarde en in die ruimte. As die kabel op die aarde breek, sal die res van die kabel tesame met die teengewig voortgaan om van die aarde af weg te vlieg na 'n hoër wentelbaan om die aarde, sodat die balans tussen swaartekrag en die sentrifugale krag herstel word. As die kabel in die ruimte breek, val 'n deel daarvan terug na die aarde as dit nie in die atmosfeer disintegreer nie. Die ander deel sal weer om die aarde wentel totdat die balans tussen die kragte herstel is. === Van Allen-gordels === [[Lêer:Van Allen.jpg|duimnael|Aardbol met die Van Allen-gordels]] Omdat die hysbak stadig sal beweeg, sal mense te veel tyd in die [[Van Allen-gordel]]s deurbring en dit kan [[radioaktiewe]] skade aan enige onbeskermde lewende wese veroorsaak. Ons kan onsself nie met [[lood]] daarteen beskerm nie, want as protone en elektrone met hoë energie bots met swaar atome, veroorsaak dit [[x-strale]]. Mense moet dus beskerm word met materiaal wat bestaan uit ligte elemente soos [[water]] (dit bevat baie [[waterstof]]) of sekere soorte [[plastiek]]. Dit sal mense ook voldoende beskerming bied teen die [[son]] se x-strale.<ref name=firstfloor>{{cite web |url=https://www.newscientist.com/article/dn10520 |title=Space elevators: 'First floor, deadly radiation!' |access-date=2 Januarie 2010 |date=13 November 2006 |work=New Scientist |publisher=Reed Business Information Ltd. |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20141110112059/http://www.newscientist.com/article/dn10520 |archive-date=10 November 2014 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Ekonomiese uitvoerbaarheid == Deur 'n ruimtehysbak sou die mensdom materiale in die ruimte kon instuur teen 'n koste wat baie keer laer sou wees as die huidige lanseerkoste per kilogram. Vandag kos dit duisende dollars om 'n [[kilogram]] in 'n lae wentelbaan om die aarde te plaas en ongeveer VSA$ 20 000 per kilogram om 'n voorwerp in 'n geostasionêre wentelbaan te kry. Om 1 kilogram na 'n geostasionêre wentelbaan met die ruimtehysbak te neem, sou nie veel meer as 'n paar honderd dollar kos nie, en waarskynlik op die langtermyn selfs heelwat minder.<ref>{{cite web |url=http://www.domain-b.com/companies/companies_f/futron_corporation/20021018_countdown.html |title=Delayed countdown |access-date=3 Junie 2009 |date=18 Oktober 2002 |work=Fultron Corporation |publisher=The Information Company Pvt Ltd |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715123447/https://www.domain-b.com/companies/companies_f/futron_corporation/20021018_countdown.html |archive-date=15 Julie 2018 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> == Politieke haalbaarheid == 'n Potensiële probleem met die ruimtehysbak is die eienaarskap daarvan. Slegs die lande wat in die projek belê het, sal toegang hê tot die ruimtehysbak, wat tot politieke en militêre wanbalanse tussen state sal lei. 'n Ander probleem is dat die eerste ruimtehyser 'n [[monopolie]] op die ruimtemark sal hê. Die installering van 'n ruimtehysbak sal ook die vernietiging van verskeie ander satelliete noodsaak om botsings te vermy, en dit sal ander gebruikers benaadeel. Dan is daar ook die probleem van [[terrorisme]], want die hysbak sal besonder kwesbaar wees. == Verwysings == {{Verwysings}} {{nl-vertaal|Ruimtelift}} {{Normdata}} [[Kategorie:Ruimtevaart]] 8k0wjakvbv3vp287h12pm6e62wrdo6s 0 273304 2912152 2474633 2026-06-18T08:43:57Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912152 wikitext text/x-wiki The '''Artemis Kwartet''', vernoem na [[Artemis]], die Griekse godin van jag en die wildernis, is 'n Duitse [[strykkwartet]]. Die kwartet was in 1989 in [[Lübeck]] gestig, maar werk tans vanuit Berlyn.<ref>Tommasini A. "No Laws Broken, Artemis Quartet Goes on Tour." ''New York Times''. 12 Februarie 2004 :E1- B9</ref> Hulle is veral bekend om hul uitvoerings van Beethoven se strykkwartette.<ref>[http://web.a.ebscohost.com/ehost/detail?sid=74019538-a546-402f-9b06-8988128b2828%40sessionmgr4002&vid=1&hid=4106&bdata=JkF1dGhUeXBlPWNvb2tpZSxpcCx1cmwsY3BpZCZjdXN0aWQ9bnlwbCZzaXRlPWVob3N0LWxpdmU%3d#db=aph&AN=89669600 Solare C. "At home with Beethoven." ''Stradivarius'' April 2010;121(1440):22-25. : Academic Search Premier. Besoek op 10 Julie 2014.]</ref> == Geskiedenis == Die kwartet se leermeesters het [[Walter Levin]], die [[Alban Berg Kwartet]], die [[Juilliard Strykkwartet]], en die [[Emerson Strykkwartet|Emerson-kwartet]], ingesluit. Die prys wat die kwartet tydens die Duitse Musiekkompetisie (1995) gewen het, asook eerste prys tydens die ARD Musiekkompetisie (1996) en die ''Premio Paolo Borciani'' (1997), het die weg gebaan vir die kwartet se internasionale loopbaan. Die opnames wat die groep gemaak het, het reeds verskeie belangrike pryse gewen, wat onlangs die ECHO Klassik-prys in 2006 vir hul opname van die Beethoven Kwartette Op. 95 en 59/1 ingesluit het. Die kwartet het in 2001 die Duitse Kritici-prys gewen, asook die Würth-prys van Jeunesses Musicales Duitsland in 2007. In 2015 was die ECHO Klassik-prys in die kategorie; kamermusiek-opname van die jaar; weer aan die kwartet toegeken.<ref>[http://www.echoklassik.de/klassik-preistraeger/ echoklassik.de - Preisträger 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160613204220/http://www.echoklassik.de/klassik-preistraeger |date=2016-06-13 }} opgespoor 19 Oktober 2015</ref> Die eerste lede van die Artemis-kwartet was professors van kamermusiek wat by die Berlynse Universiteit van die Kunste werksaam was. ([[Duits]]:''Universität der Künste Berlin''). Wilken Ranck het om persoonlike - en gesondheidsredes die kwartet in 1994 verlaat, en Volker Jacobsen en Heime Müller het aan die einde van die 2006/07 seisoen die kwartet verlaat. Natalia Prishepenko het in 2012 na agtien jaar uit die kwartet bedank. Nuwe lede van die kwartet was Gregor Sigl (2de Viool), die [[Altviool|altviolis]] Friedemann Weigle (tot sy afsterwe in Julie 2015)<ref>{{cite news |last=Hagedorn |first=Volker |date=8 Julie 2015 |title=Ganz für die anderen und ganz bei sich |url=http://www.zeit.de/kultur/musik/2015-07/friedemann-weigle-viola-bratsche-nachruf |work=Zeit online |location=Hamburg |access-date=3 Augustus 2017 |language=Duits |archive-url=https://web.archive.org/web/20200429202445/https://www.zeit.de/kultur/musik/2015-07/friedemann-weigle-viola-bratsche-nachruf |archive-date=29 April 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite news |last=Lemke-Matwey |first=Christine |date=28 Maart 2016 |title=Häutungen eines Igels |url=http://www.zeit.de/2016/12/artemis-quartett-nachfolger-friedemann-weigle-bratscher-musik |work=Zeit online |location=Hamburg |access-date=3 Augustus 2017 |language=Duits |archive-url=https://web.archive.org/web/20200309174513/https://www.zeit.de/2016/12/artemis-quartett-nachfolger-friedemann-weigle-bratscher-musik |archive-date=9 Maart 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> en die [[Litoue|Lettiese]] violis Vineta Sareika (1ste viool). Anthea Kreston het vroeg in 2016 as 2de viool oorgeneem, met Gregor Sigl wat na die altviool posisie geskuif het. Die Artemis-kwartet is 'n erelid van die Genootskap van die Beethoven Huis in Bonn. == Diskografie == Die Artemis Kwartet beskik sedert 2005 oor 'n eksklusiewe kontrak met Virgin Classics/EMI. Die kwartet se diskografie sluit in: *[[Beethoven]]: [[Strykkwartet|Strykkwartette]] Opp. 59 & 95 (2005) *[[Ligeti]]: Strykkwartet Nos 1 & 2 (2005) *''[[Verklärte Nacht]]'' (2006) *[[Antonín Dvořák|Dvořák]], [[Janáček]]: Strykkwartette (2006) *[[Robert Schumann|Schumann]], [[Johannes Brahms|Brahms]]: Klavierkwintette met [[Leif Ove Andsnes]] (2006) *[[Schubert]]: Strykkwintet in C & Strykkwartet No. 703 met [[Truls Mørk]] (2007)<ref>"Benchmark recordings of Schubert masterpieces." ''Stradivarius'' September 2012;123(1469):105. [http://web.a.ebscohost.com/ehost/detail?vid=10&sid=4d5258a7-be79-4c89-9f72-89f193a1beb7%40sessionmgr4003&hid=4106&bdata=JkF1dGhUeXBlPWNvb2tpZSxpcCx1cmwsY3BpZCZjdXN0aWQ9bnlwbCZzaXRlPWVob3N0LWxpdmU%3d##db=aph&AN=78419241 Academic Search Premier]{{Dooie skakel|date=Augustus 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Besoek op 10 Julie 2014.</ref> *[[Beethoven]]: Strykkwartette Op. 18 No. 4 & Op. 59 No. 2 (2008) *[[Beethoven]]: Strykkwartette Op. 130, Op. 133 & Op. 18 No. 6 (2010) *[[Beethoven]]: Strykkwartette Op. 18 No. 1 & Op. 127 (2010) *[[Beethoven]]: Strykkwartette Op. 18 No. 5, Op. 18 No. 3, Op. 135 (2011) *[[Beethoven]]: Volledige Strykkwartette (2011) *[[Schubert]]: Strykkwartette No. 13-15: Rosamunde, Dood en die Meisie, Strykkwartet No. 15 (2012) == Lede (sedert 1989) == * [[Viool]]: Wilken Ranck (1989–1994), Natalia Prishepenko (1994–2012), Vineta Sareika (sedert 2012) * [[Viool]]: Isabel Trautwein (1989–1991), [[Heime Müller]] (1991–2007), Gregor Sigl (2007–2016), Anthea Kreston (2016-2019), Suyoen Kim (sedert 2019) * [[Altviool]]: Volker Jacobsen (1989–2007), Friedemann Weigle (2007–2015), Gregor Sigl (sedert 2016) * [[Tjello]]: Eckart Runge (1989-2019), Harriet Krijgh(sedert 2019) == Verwysings == {{verwysings}} == Eksterne skakels == * [http://www.artemisquartet.com Amptelike webblad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190426184546/http://www.artemisquartet.com/ |date=26 April 2019 }} [[Kategorie:Duitse musiekgroepe]] [[Kategorie:Berlyn]] [[Kategorie:Lübeck]] 4ozngs471qf8ueca8yu7ix0vpv0bth9 0 273462 2911973 2477981 2026-06-17T17:11:37Z Dantevmartinez 208330 Ensiklopediese taalgebruik verbeter en formulering geneutraliseer. 2911973 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam=Ananda Mahidol<br>{{small|อานันทมหิดล}} |titel=Koning van Siam |beeld=[[Lêer:King Ananda Mahidol portrait photograph.jpg|250px]] |byskrif=Koning Ananda Mahidol in 1946. |bewind=[[2 Maart]] [[1935]] - [[9 Junie]] [[1946]] |kroning= |voorganger=[[Prajadhipok]] |opvolger=[[Bhumibol Adulyadej]] |geboortedatum={{Geboortedatum|1925|9|20|df=y}} |geboorteplek=[[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]], [[Republiek van Weimar]] |sterftedatum={{Sterfdatum en ouderdom|1946|6|9|1925|9|20|df=y}} |sterfteplek=[[Groot Paleis van Bangkok]], [[Thailand]] |dinastie=[[Chakri-dinastie|Mahidol en Chakri]] |vader=Mahidol Adulyadej |moeder=Srinagarindra }} '''Ananda Mahidol''' ([[Thai]]: พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล, ''Ananthamahidon''; 20 September 1925 - 9 Junie 1946), nadoodse regerende titel '''Phra Athamaramathibodin''', was die agtste monarg van Siam uit die [[Chakri-dinastie]]. Hy was ook bekend as '''Rama VIII'''. Toe hy in Maart 1935 deur die [[Nasionale Vergadering van Thailand|Nasionale Vergadering]] as koning erken is, was hy 'n negejarige seun wat in [[Switserland]] gewoon het. Hy het in Desember 1945 na Thailand teruggekeer, maar ses maande later, in Junie 1946, is hy doodgeskiet in sy bed gevind. Aanvanklik is geglo dat dit 'n ongeluk was, maar mediese ondersoekers het die oorsaak van sy dood as moord beslis, en drie koninklike ondersoeke is later uitgevoer. Die omstandighede van sy dood het tot omstredenheid gelei. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Monarge van Thailand}} {{Eerste Ministers van Thailand}} {{Normdata}} [[Kategorie:Thaise konings]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Thailand]] [[Kategorie:Geboortes in 1925]] [[Kategorie:Sterftes in 1946]] 9vzv1xjuo2dbn23iabgj65x3lxy1m88 2911974 2911973 2026-06-17T17:12:59Z Dantevmartinez 208330 Taal verbeter en formulering geneutraliseer; ensiklopediese styl toegepas. 2911974 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Monarg |naam=Ananda Mahidol<br>{{small|อานันทมหิดล}} |titel=Koning van Siam |beeld=[[Lêer:King Ananda Mahidol portrait photograph.jpg|250px]] |byskrif=Koning Ananda Mahidol in 1946. |bewind=[[2 Maart]] [[1935]] - [[9 Junie]] [[1946]] |kroning= |voorganger=[[Prajadhipok]] |opvolger=[[Bhumibol Adulyadej]] |geboortedatum={{Geboortedatum|1925|9|20|df=y}} |geboorteplek=[[Heidelberg, Duitsland|Heidelberg]], [[Republiek van Weimar]] |sterftedatum={{Sterfdatum en ouderdom|1946|6|9|1925|9|20|df=y}} |sterfteplek=[[Groot Paleis van Bangkok]], [[Thailand]] |dinastie=[[Chakri-dinastie|Mahidol en Chakri]] |vader=Mahidol Adulyadej |moeder=Srinagarindra }} '''Ananda Mahidol''' ([[Thai]]: พระบาทสมเด็จพระปรเมนทรมหาอานันทมหิดล, ''Ananthamahidon''; 20 September 1925 - 9 Junie 1946), nadoodse regerende titel '''Phra Athamaramathibodin''', was die agtste monarg van Siam uit die [[Chakri-dinastie]]. Hy was ook bekend as '''Rama VIII'''. Toe hy in Maart 1935 deur die [[Nasionale Vergadering van Thailand|Nasionale Vergadering]] as koning erken is, was hy 'n negejarige seun wat in [[Switserland]] gewoon het. Hy het in Desember 1945 na Thailand teruggekeer, maar is ses maande later, in Junie 1946, dood in sy bed aangetref nadat hy geskiet is. Aanvanklik is vermoed dat sy dood die gevolg van 'n ongeluk was, maar mediese ondersoekers het later tot die gevolgtrekking gekom dat dit om moord gehandel het. Daarna is drie afsonderlike koninklike ondersoeke na die saak ingestel. Die omstandighede van sy dood het tot omstredenheid gelei. == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn}} {{Saadjie}} {{Monarge van Thailand}} {{Eerste Ministers van Thailand}} {{Normdata}} [[Kategorie:Thaise konings]] [[Kategorie:Eerste Ministers van Thailand]] [[Kategorie:Geboortes in 1925]] [[Kategorie:Sterftes in 1946]] ab64pi2v6xeuf3melhj5x6em6chrmap 0 278687 2912067 2901603 2026-06-18T06:08:03Z Jcb 223 2912067 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Renata Tebaldi | geboortenaam = Renata Ersilia Clotilde Tebaldi | beeld = File:Renata Tebaldi Madame Butterfly Bell Telephone Hour.JPG | onderskrif = Tebaldi as Madame Butterfly | geboortedatum = {{geboortedatum|1922|2|1}} | geboorteplek               = [[Pesaro]], [[Pesaro e Urbino]], [[Italië]] | sterfdatum = {{sterfdatum|2004|12|19|1922|2|1}} | sterfplek = [[San Marino (stad)|San Marino]], [[San Marino|Republiek van San Marino]] | ander_name = La Voce d'Angelo<ref name=npr>{{cite book|author=Maurizio Eliseo|title=Andrea Doria: cento uno viaggi|url=https://books.google.com/books?id=gkgAdi_x36wC&pg=PA107|year=2006|publisher=Hoepli Editore|language=Italiaans|isbn=978-88-203-3502-1|pages=107–}}</ref><ref name="hamp">{{cite web|url=https://hampsongfoundation.org/resource/singers-on-singing-renata-tebaldi/|title=Singers on Singing : Renata Tebaldi|website=Hampsong Foundations}}</ref> | opvoeding = ''Conservatorio Statale di Musica "Gioachino Rossini"'' | beroep = Operasopraan | aktiewe_jare = 1944-1976 | pryse = {{plainlist| * Grammy vir Beste Klassieke Vokale Solo, 1959<ref name=grammy1>{{cite web |url=https://www.grammy.com/grammys/artists/renata-tebaldi |title=Renata Tebaldi |website=Grammy Awards |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200525211059/https://www.grammy.com/grammys/artists/renata-tebaldi |archive-date=25 Mei 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Grammy vir Beste Opera opname (gesamentlik), 1961<ref name=grammy>{{cite web |url=https://www.grammy.com/grammys/awards/3rd-annual-grammy-awards-1960 |title=Erich Leinsdorf |website=Grammy Awards |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615073107/https://www.grammy.com/grammys/awards/3rd-annual-grammy-awards-1960 |archive-date=15 Junie 2020 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * Orde van Verdienstelikheid van die Italiaanse Republiek (''Cavaliere OMRI'')<ref name=news>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4108895.stm |title=Opera singer Renata Tebaldi dies |website=BBC News |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20190830185904/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4108895.stm |archive-date=30 Augustus 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> * [[Commandeur des Arts et des Lettres]], France<ref name=news /> }} }} '''Renata Tebaldi''', <small>Orde van Verdienstelikheid van die Italiaanse Republiek (''Cavaliere OMRI'')</small> ([[Engels]]e fonetiese uitspraak: |t|ə|ˈ|b|ɑː|l|d|i,<ref>American Heritage Dictionary: Tebaldi. Besoek 6 September 2019</ref> [[Italiaans]]e fonetiese uitspraak: |reˈnaːta teˈbaldi|; [[1 Februarie]] [[1922]]&nbsp;– [[19 Desember]] [[2004]]) was 'n [[Italië|Italiaanse]] spinto sopraan (''lirico-spinto soprano'') wat gewild was tydens die [[Tweede Wêreldoorlog|na-oorlogse]] tydperk en veral uitgestaan het as een van die sterre van [[La Scala]] en die [[Metropolitan Opera]].<ref>{{cite web|url=https://www.washingtonpost.com/archive/local/2004/12/20/italian-opera-soprano-renata-tebaldi-dies/bf25e59f-8cec-4cc4-af07-663d397387b8/|title=Italian Opera Soprano Renata Tebaldi Dies|website=The Washington Post}}</ref> Sy was een van die talentvolste en mees geliefde operasangeresse. Daar is gesê dat sy oor een van die pragtigste stemme van die [[20ste eeu]] beskik; 'n stem wat hoofsaaklik gefokus is op die ''verismo''rolle van die liriese- en dramatiese repertorium. <ref name="Cramer2009">{{cite book|author=Alfred W. Cramer|title=Musicians and composers of the 20th century|url=https://books.google.com/books?id=WZ87AQAAIAAJ|date=15 Mei 2009|publisher=Salem Press|isbn=978-1-58765-517-3|page=1483}}</ref><ref name="nytimes.com">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2004/12/20/arts/music/20teba.html |newspaper=The New York Times |date=20 Desember 2004 |author=Anthony Tommasini |title=Renata Tebaldi, 82, Soprano With 'Voice of an Angel,' Dies |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150706235220/http://www.nytimes.com/2004/12/20/arts/music/20teba.html |archive-date= 6 Julie 2015 |url-status=live |df=dmy-all |access-date=14 Mei 2020 }}</ref><ref name=Libbey>{{cite book|last=Libbey|first=Ted|title=The NPR Listener's Encyclopedia of Classical Music|date=2006|publisher=Workman Publishing Company|location=New York|isbn=9780761136422|page=[https://archive.org/details/nprlistenersency00libb/page/860 860]|url=https://archive.org/details/nprlistenersency00libb|url-access=registration|quote=editions:qyI8OX5Atr0C.}}</ref> Die Italiaanse dirigent [[Arturo Toscanini]] het Tebaldi se stem geprys as ''"la voce d'angelo"'' ("die stem van 'n engel"),<ref name="hamp" /> terwyl [[La Scala]] se musiekdirekteur, [[Riccardo Muti]], Tebaldi opgesom het as "een van die grootste kunstenaars wat oor een van die mees buitengewone stemme in die genre van opera beskik."<ref name=news /> ==Vroeë jare en opvoeding== Tebaldi is in Pesaro gebore,<ref>{{cite book|author=Carlamaria Casanova|title=Renata Tebaldi: la voce d'angelo|url=https://books.google.com/books?id=8RgrAAAAIAAJ|year=1981|publisher=Electa|page=13}}</ref> en was die dogter van Teobaldo Tebaldi, 'n tjellis<ref>{{cite book|title=Current Biography Yearbook|url=https://books.google.com/books?id=gCUaAAAAYAAJ|year=1956|publisher=H. W. Wilson Company|page=599|quote=Her father was a cellist; he still plays in orchestras in Pesaro and Parma opera houses.}}</ref> en Giuseppina Barbieri, 'n verpleegster.<ref name=Seroff1970>{{cite book|author=Victor Ilyitch Seroff|title=Renata Tebaldi: the woman and the diva|url=https://books.google.com/books?id=yYQZAQAAIAAJ|year=1970|publisher=Books for Libraries Press|isbn=978-0-8369-8048-6}}</ref> Haar ouers het voor haar geboorte geskei. Tebaldi het gevolglik by haar moeder grootgeword in die huis van haar grootouers in Langhirano.<ref>{{cite book|author=Anne Commire|title=Women in World History|url=https://books.google.com/books?id=EkEOAQAAMAAJ|date=13 Desember 2001|publisher=Gale|isbn=978-0-7876-4074-3|page=253|quote=Haar ouers se paaie het reeds voor haar geboorte geskei, en dit sou 'n lang tyd wees voordat Renata uitgevind het dat haat tjellis-vader, Teobaldo Tebaldi, nie dood was nie maar haar moeder, Giuseppina Barbieri, vir 'n ander vrou gelos het.}}</ref><ref>{{cite book|author=Kenn Harris|title=Renata Tebaldi|url=https://archive.org/details/renatatebaldi00harr|url-access=registration|year=1974|publisher=Drake Publishers|isbn=978-0-87749-597-0|page=[https://archive.org/details/renatatebaldi00harr/page/2] }}</ref> Sy was op die ouderdom van drie jaar bedlêend met [[polio]].<ref>{{cite book|author=Schuyler Chapin|title=Sopranos, mezzos, tenors, bassos, and other friends|url=https://books.google.com/books?id=OfsXAQAAIAAJ|date=10 Oktober 1995|publisher=Crown|isbn=978-0-517-58864-2|page=38|quote=Kort voordat Tebaldi gebore is in die Italiaanse stad Pesaro – toevallig ook die tuisstad van Rossini – het haar ouers geskei. As gevolg hiervan ... Wat baie mense nie weet nie is dat sy teen die ouderdom van drie jaar bedlêend was met polio.}}</ref> Sy het in musiek belanggestel en was lid van die kerkkoor in Langhirano.<ref name=Seroff1970/> Haar ma het haar op dertienjarige ouderdom vir klavierlesse onder Giuseppina Passani na Parma gestuur, <ref>{{cite book|author=Eddy Lovaglio|title=Renata Tebaldi: estatico abbandono|url=https://books.google.com/books?id=TYA3AQAAIAAJ|year=2008|publisher=Azzali|language=Italian|isbn=978-88-88252-38-4|page=15}}</ref> wat die inisiatief geneem het en gesorg het dat Tebaldi sanglesse neem by Italo Brancucci, 'n sangonderwyser aan die konservatorium van Parma. Sy is op 17-jarige ouderdom in die konservatorium ingeskryf en het lesse geneem by Brancucci en Ettore Campogalliani, <ref>{{cite book|author=Friedrich Blume|title=Die Musik in Geschichte und Gegenwart: allgemeine Enzyklopädie der Musik|url=https://books.google.com/books?id=twowAQAAIAAJ|year=1979|publisher=Bärenreiter-Verlag|language=German|isbn=978-3-7618-0411-7|page=1818|quote=Renata Tebaldi stud, in Parma Kl. bei Giuseppina Passani mit der Absicht, Konzertpianistin zu werden, erhielt jedoch auf Grund ihrer ... So wurde sie im Alter von 17 Jahren Schülerin von Italo Brancucci und Ettore Campogalliani am ...}}</ref>en is later oorgeplaas na die ''Conservatorio Statale di Musica "Gioachino Rossini"'' (''"Liceo musicale Rossini"'') in Pesaro waar sy lesse geneem het by ''Carmen Melis'', <ref>{{cite book|author=Renato Chiesa|title=Riccardo Zandonai: Atti Del Convegno Di Studi Sulla Figura E L'Opera Di Riccardo Zandonai Presieduto Da Fedele D'Amico E Organizzato Con La Collaborazione Dell'istituto Trentino-Alto Adige Per Assicurazioni: Rovereto, 29-30 Aprile 1983|url=https://books.google.com/books?id=TWVEAAAAMAAJ|year=1984|publisher=Edizioni Unicopli|language=Italian|isbn=978-88-7061-884-6|page=51|quote= il canto e l'arte scenica viene nominata Carmen Melis – alla cui scuola, al Conservatorio di Pesaro, si formerà Renata Tebaldi}}</ref> en op haar aanbeveling by ''Giuseppe Pais''. <ref>{{cite book|author=David Ewen|title=Musicians since nineteen hundred: performers in concert and opera|url=https://books.google.com/books?id=VV0YAAAAIAAJ|date=1 January 1978|publisher=Hw Wilson Company|isbn=978-0-8242-0565-2|page=862|quote=Intussen het sy voortgegaan met haar sanglesse onder Melis en, op Melis se aanbeveling, met Giuseppe Pais}}</ref><ref>{{cite book|author=David Ewen|title=Living musicians: Supplement. Supplement|url=https://books.google.com/books?id=RHk6AAAAIAAJ|year=1957|publisher=H.W. Wilson Company|page=156|quote=... sanglesse by die Parma Konservatorium het hierop gevolg, en daarna het sy 'n student van Carmen Melis geword; later het die studie van operarolle onder Giuseppe Pais plaasgevind.}}</ref><ref>{{cite book|title=Saturday Review|url=https://books.google.com/books?id=UhJVAAAAYAAJ|date=January 1955|publisher=Saturday Review Associates|page=42|quote=Giuseppe Pais is haar enigste ander sangafrigter, wat selfs nou nog nou en dan haar stem "opkyk". Tebaldi sê dat haar dramatiese afrigting hoofsaaklik te danke het aan Melis.}}</ref> Sy het later onder ''Beverley Peck Johnson'' in [[New York|New York stad]] gestudeer.<ref name="nyt">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2001/01/22/arts/beverley-peck-johnson-96-voice-teacher.html |title=Beverley Peck Johnson, 96, Voice Teacher |work=The New York Times |date=22 Januarie 2001 |author=Anthony Tommasini |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191217145040/https://www.nytimes.com/2001/01/22/arts/beverley-peck-johnson-96-voice-teacher.html |archive-date=17 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ==Italiaanse loopbaan== Tebaldi het haar verhoogdebuut in 1944 in Rovigo gemaak as ''Elena'' in Arrigo Boito se ''Mefistofele''; <ref name = "Cramer2009" /> oorlogstye het egter vir 'n moeilike reis gesorg. Tebaldi het halfpad met perdekar na Rovigo gereis; haar terugreis is onderbreek deur masjiengeweervuur. Haar vroeë loopbaan het verder bestaan uit opvoerings in Parma met rolle in ''La bohème'', ''L'amico Fritz'' en ''Andrea Chénier''. Sy het 'n opskudding veroorsaak toe sy in 1946 haar debuut as ''Desdemona'' in Verdi se ''Otello'' gemaak het saam met ''Francesco Merli'' in die titelrol in [[Triëst]]. <ref>{{cite book|author=Harold D. Rosenthal|title=Great singers of today|url=https://books.google.com/books?id=vOQgH3FEAE8C|year=1966|publisher=Calder & Boyars|page=194}}</ref> Haar groot deurbraak het in 1946 gekom toe sy 'n onderhoud gehad het met [[Arturo Toscanini]]. Toscanini was baie beïndruk en het haar ''voce d'angelo'' (stem van 'n engel) genoem. <ref>{{cite book|author=Maurizio Eliseo|title=Andrea Doria: cento uno viaggi|url=https://books.google.com/books?id=gkgAdi_x36wC&pg=PA107|year=2006|publisher=Hoepli Editore|language=Italian|isbn=978-88-203-3502-1|pages=107–}}</ref> Tebaldi het haar [[La Scala]]-debuut daardie jaar tydens die heropeningskonsert van dié teater ná die Tweede Wêreldoorlog gemaak. Sy het die ''Gebed'' (''Dal tuo stellato soglio'') uit Rossini se Bybelse opera, ''Mosè in Egitto'' gesing, sowel as die sopraan deel in [[Giuseppe Verdi|Verdi]] se ''Te Deum.'' Die operarolle van ''Margherita'' en ''Elena'' in ''Mefistofele'' en ''Elsa'' in ''[[Lohengrin]]'' is in 1946 aan haar toegeken. Die jaar daarna het sy in ''La bohème'' verskyn en as ''Eva'' in ''Die Meistersinger''. Toscanini het haar aangemoedig om die rol van ''Aida'' te sing en haar uitgenooi om die rol in sy ateljee te oefen. Sy was van mening dat die rol van Aida vir 'n dramatiese sopraan bedoel is, maar Toscanini het haar oortuig en derhalwe het sy in 1950 haar debuut in die rol by [[La Scala]] saam met Mario del Monaco en Fedora Barbieri in 'n opvoering gemaak wat gedirigeer is deur Antonino Votto. Dit was die grootste sukses in haar jong loopbaan en sou haar internasionale loopbaan van stapel stuur. Haar stem is gebruik as die stem van [[Sophia Loren]] in die rolprent weergawe van Aida (1953). <ref>{{cite book|author=Tony Crawley|title=Films of Sophia Loren|url=https://archive.org/details/isbn_0806507004|url-access=registration|date=1 Junie 1976|publisher=Citadel Press|isbn=978-0-8065-0512-1|page=[https://archive.org/details/isbn_0806507004/page/55 55]}}</ref> ==Internasionale loopbaan== [[Lêer:Distefanotebaldi.jpg|duimnael|links|160 px|Tebaldi saam met [[Giuseppe Di Stefano]] in Rome, 1960]] Tebaldi het in 1950 op 'n konserttoer met die La Scala-ensemble vertrek, eers na die Edinburgh-fees en daarna na Londen, waar sy haar debuut as ''Desdemona'' gemaak het tydens twee opvoerings van ''Otello'' by die [[Royal Opera House]] en in die Verdi-mis, albei gelei deur Victor de Sabata. === Die Met === Tebaldi het haar Amerikaanse debuut in 1950 gemaak as ''Aida'' by die San Francisco Opera; haar [[Metropolitan Opera]]-debuut het op 31 Januarie 1955 plaasgevind in die rol van ''Desdemona'' teenoor Mario Del Monaco in die rol van ''Otello''. <ref>{{cite book|author1=Dr. James Myron Holland Ph.D.|title=Singing Excellence and How to Achieve It: The Consummate Art of Glorious Singing|url=https://books.google.com/books?id=UYiJFhch4_EC&pg=PT144|date=27 Augustus 2012|publisher=Xlibris Corporation|isbn=978-1-4797-0464-4|pages=144–}}</ref> Sy het vir twintig jaar lank die ''Met'' as die fokuspunt van haar aktiwiteite aangeneem. Tebaldi het die regisseur van die ''Met'', Rudolf Bing, oortuig om 'n herlewing van Cilea se ''Adriana Lecouvreur'' op die planke te bring vir die 1962/1963 seisoen, welke opera Bing gesê het hom gewalg het. Ongelukkig was Tebaldi nie in topvorm nie, en gevolglik het sy verskeie optredes gekanselleer, en soos Bing in ''1000 Nights at the Opera'' sê, "ons moes die ellendige ding sonder haar doen". Haar ''Lecouvreur'' was egter 'n praktiese stap vir die ''Met'', aangesien Tebaldi volgens Francis Robinson, die destydse assistentbestuurder wat verantwoordelik was vir kaartjieverkope, "die grootste lokettreffer sedert Flagstad] was", <ref>{{cite web|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-12-18-ca-770-story.html|title=OLD ACQUAINTANCE : Renata Tebaldi: A Diva Ages Gracefully : A stubborn streak has carried the soprano of the 'steel dimple' into a retirement free of regrets|website=Los Angeles Times}}</ref> Een van die publiek se gunsteling Tebaldi-rolle was ''Minnie'' in [[Giacomo Puccini|Puccini]] se ''La fanciulla del West''. Toe sy haar debuut by die ''Met'' in die rol gemaak het, is daar aan haar gesê dat sy, soos alle ''Minnies'', tydens die derde bedryf op die rug van 'n perd die verhoog moes betree. Tebaldi, wat 'n lewenslange vrees vir perde gehad het, het geweier om naby die dier te kom totdat sy seker was dat dit veilig is. Tydens haar eerste repetisie met die dier, het Tebaldi die perd genader, sy maanhare gestryk en gesê: "Wel, meneer perd, ek is Tebaldi. Ek en jy gaan vriende wees, nè?" Tebaldi het haar vrees oorwin, en die optrede was 'n sukses. Sy het meer kere by die "Met" gesing as by enige ander ligging. Sy het 'n spesiale verhouding met die ''Met'' se gehore ontwikkel en bekend gestaan as ''"Miss Sold Out"'', aangesien die Tebaldi-naam 'n opvoering voorspel het wat nie misgeloop kon word nie. Sy het 270 keer daar gesing in o.a. ''La bohème'', ''Madame Butterfly'', ''Tosca'', ''Manon Lescaut'', ''La fanciulla del West'', ''Otello'', ''La forza del destino'', ''Simon Boccanegra'', ''Falstaff'', ''Andrea Chénier'', ''Adriana Lecouvreur'', ''La Gioconda'' en as ''Violetta'' in 'n produksie van ''La traviata'' wat spesiaal vir haar gemaak is. [[Giacomo Puccini|Puccini]] se ''Tosca'' het haar mees opgevoerde rol by die Met geword; sy het dit 45 keer opgevoer. Sy was die ''Leonora'' in ''La forza del destino'' op die aand dat Leonard Warren skielik tydens 'n opvoering in 1960 oorlede is, en sy het die rol van ''Adriana Lecouvreur'' vertolk op die aand waartydens [[Placido Domingo]] in 1968 sy Met-debuut gemaak het. Sy het haar laaste verskyning daar as ''Desdemona'' in Verdi se ''Otello'' 'op 8 Januarie 1973 gemaak, dieselfde rol waarin sy agtien jaar tevore haar ''Met''-debuut gemaak het, en wat een van haar toprolle sou word. Die uiteinde van haar jare by die ''Met'' sowel as in Amerika was dat sy 'n geliefde figuur onder Amerikaanse operagehore geword het. Tebaldi het nie 'n klassieke temperamentele diva geword nie, maar op haar eie artistieke instinkte vertrou. Rudolf Bing, met verwysing na die veeleisende kant van Tebaldi, het een keer oor haar gesê, "sy beskik oor kuiltjies van yster". <ref>{{cite web |url=https://www.baltimoresun.com/news/bs-xpm-2004-12-20-0412200050-story.html |title=Soprano Tebaldi was one of the century's great voices |website=The Baltimore Sun |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226101514/https://www.baltimoresun.com/news/bs-xpm-2004-12-20-0412200050-story.html |archive-date=26 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> ===Tebaldi en Callas=== [[Lêer:Renata Tebaldi-head&shoulders-1961.jpg|duimnael|200px|Renata Tebaldi, 1961]] Gedurende die vroeë vyftigerjare het kontroversie ontstaan oor 'n veronderstelde wedywering tussen Tebaldi en die groot Grieks-Amerikaanse sopraan [[Maria Callas]]. <ref name="artandlife">{{cite book|last=Ardoin|first=John|author2=Gerald Fitzgerald|title=Callas: The Art and the Life|publisher=Holt, Rinehart and Winston|location=New York|year=1974|isbn=0-03-011486-1}}</ref> Die kontras tussen Callas se dikwels onkonvensionele vokale kwaliteite en Tebaldi se klassieke mooi klank het 'n argument so oud soos opera self opgewek, naamlik die skoonheid van klank teenoor die uitdrukkingsmoontlikhede van klank. <ref name="artandlife" /><ref name="debate">{{cite journal|title=The Callas Debate|journal=Opera|date=1 Oktober 1970}}</ref> In 1951 is Tebaldi en Maria Callas gesamentlik bespreek vir 'n vokale opvoering in [[Rio de Janeiro]], [[Brasilië]]. Alhoewel die sangers saamgestem het dat nie een van hulle encores sou gee nie, het Tebaldi twee gegee, wat Callas na bewering woedend gemaak het. <ref>[http://www.encyclopedia.com/topic/Renata_Tebaldi.aspx "Renata Tebaldi"]. ''Encyclopedia of World Biography''. The Gale Group Inc, 2006. Reprinted on Encyclopedia.com. Opgespoor op 29 Julie 2016.</ref> Hierdie voorval het die wedywering tussen die twee ikone, wat in die middel van die vyftigerjare 'n hoogtepunt bereik het, afgeskop. Dit het by tye selfs die twee vroue self verswelg, wat volgens hul fanatiese volgelinge se beweringe in rusies geëindig het. Tebaldi word soos volg aangehaal; "Ek beskik oor een ding wat Callas nie oor beskik nie: 'n hart";<ref name="stassinopoulos"/> terwyl Callas aangehaal is in die ''Time'' tydskrif dat sy van Tebaldi sou gesê het dat om haar (Callas) met Tebaldi te vergelyk, is soos om ''"[[sjampanje]]"'' met [[konjak]] te vergelyk. Nee, met Coca Cola." <ref> "Diva Serena, ''Time'', 3 November 1958 </ref> Volgens getuies tot die onderhoud het Callas het egter net ''"sjampanje met konjak"'' gesê, en was dit 'n omstander wat ''"nee, met Coca-Cola"'' gesê het, met die ''Time'' verslaggewer wat laasgenoemde opmerking aan Callas toegeskryf het. <ref name="stassinopoulos"> {{cite book | last=Stassinopoulos | first=Ariana | title=Maria Callas: The Woman Behind the Legend | publisher=Simon and Schuster | location=New York | year=1981 | isbn=0-671-25583-5 | url=https://archive.org/details/mariacallaswoman00stas }}</ref>Volgens John Ardoin moes daar egter nooit 'n vergelyking gemaak word tussen die twee sangers nie. <ref name="artandlife"/> Tebaldi was opgelei deur Carmen Melis, 'n bekende verismospesialis, en haar opleiding was in die vroeë [[20ste eeu]]se Italiaanse sangskool gewortel, net so ferm soos wat Callas se opleiding gewortel was in die [[19de eeu]]se [[belcanto]]. <ref name = "artandlife"/> Callas was 'n dramatiese sopraan, terwyl Tebaldi haarself as 'n liriese sopraan beskou het. Callas en Tebaldi het oor die algemeen verskillende repertorium gesing: Callas het tydens die vroeë jare van haar loopbaan op die swaar dramatiese sopraanrolle gekonsentreer, en later in haar loopbaan op die [[belcanto]]-repertorium, terwyl Tebaldi gekonsentreer het op [[Giuseppe Verdi|Verdi]] se latere en verismo-rolle, waar haar beperkte boonste verlenging en haar gebrek aan 'n helder tegniek nie kwessies was nie. <ref name="artandlife"/> Hulle het 'n paar rolle gedeel, waaronder ''Tosca'' in Puccini se opera en ''La Gioconda'', wat Tebaldi eers laat in haar loopbaan opgevoer het. Die beweerde wedywering tersyde gestel, het Callas gunstige opmerkings oor Tebaldi gemaak, asook omgekeerd. Tydens 'n onderhoud met Norman Ross in Chicago het Callas gesê: "Ek bewonder Tebaldi se stemtoon; dit is pragtig - met pragtige frasering. Somtyds wens ek eintlik dat ek haar stem gehad het." Francis Robinson van die ''Met'' het geskryf oor 'n voorval waarin Tebaldi hom gevra het om 'n opname van ''La Gioconda'' aan te beveel om haar te help om die rol aan te leer. Omdat hy ten volle bewus was van die beweerde wedywering tussen die twee het hy Zinka Milanov se weergawe aanbeveel. 'n Paar dae later het hy Tebaldi besoek, net om haar te sien sit by die luidsprekers terwyl sy aandagtig luister na die opname deur Callas. Sy het toe opgekyk na hom en gevra: "Waarom het jy nie vir my gesê dat Maria die beste is nie?" <ref name=robinson>{{cite book | last=Robinson | first=Francis | title=Celebration: The Metropolitan Opera | publisher=Doubleday | location=Garden City, New Jersey | year=1979 | isbn=0-385-12975-0 | url=https://archive.org/details/celebrationmetro00robi }}</ref> Volgens die tydskrif ''Time'' het Tebaldi, toe Callas klaargemaak het by [[La Scala]], 'n verrassende maneuver uitgevoer: sy het aangekondig dat sy nie by La Scala sonder Callas sou sing nie. "Ek sing net om artistieke redes; dit is nie my gewoonte om teen iemand te sing nie", het sy gesê. <ref>{{cite web|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,868524,00.html|title=Exit La Callas|date=9 Junie 1958|work=Time|access-date=14 Mei 2020|archive-date=27 Augustus 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130827074949/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,868524,00.html|url-status=dead}}</ref> Callas het Tebaldi besoek na 'n opvoering van ''Adriana Lecouvreur'' by die ''Met'' in 1968, en die twee is weer herenig. In 1978 het Tebaldi hartlik oor haar oorlede kollega gepraat en die wedywering tussen hulle soos volg saamgevat:<blockquote> Hierdie wedywering het regtig voortgekom vanaf die mense van die koerante en die aanhangers. Maar ek dink dit was baie goed vir ons altwee, omdat die publisiteit so groot was en dit 'n baie groot belangstelling oor ek en Maria geskep het en sodoende op die ou einde wondere verrig het. Maar ek weet nie hoekom hulle hierdie soort kompetisie [skep nie], want ons stemme was baie anders. Sy was regtig iets buitengewoon. En ek kan onthou dat ek ook 'n baie jong kunstenaar was, en ek het elke keer naby die radio gebly as ek weet dat daar iets op die radio deur Maria [uitgesaai word]. <ref name="documentary">{{cite video | title=Callas: A Documentary (Plus Bonus) | medium=TV documentary, DVD | people=John Ardoin (writer), Franco Zeffirelli (narrator) |date=1978 | publisher=The Bel Canto Society}}</ref></blockquote> ==Persoonlike lewe== Tebaldi het 'n liefdevolle verhouding met haar ma gehad, wat haar talent van jongs af gekoester het en gehelp het om haar loopbaan en welstand te verseker. Haar ma se dood in 1957 het Tebaldi 'n groot slag toegedien, en haar verdriet was ondraaglik. <ref>{{cite web|url=https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2014/11/Features/Voice_of_an_Angel.html|title=Voice of an Angel|website=Opera News|access-date=14 Mei 2020|archive-date=26 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226132207/https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2014/11/Features/Voice_of_an_Angel.html|url-status=dead}}</ref> Tebaldi is nooit getroud nie. Tydens 'n onderhoud met ''The Times'' in 1995 het sy gesê dat sy geen berou oor haar enkellopende lewe het nie. "Ek was baie keer verlief," het sy gesê. "Dit is baie goed vir 'n vrou." Maar sy het bygevoeg: "Hoe kon ek gelyktydig 'n vrou, moeder en 'n sangeres gewees het? Wie sorg vir die ''piccolini'' as jy op reis is? Jou kinders sal jou nie Mama noem nie, maar Renata." Sy het ook geskryf, "ek het my loopbaan op 22 begin en op 54 voltooi. Twee-en-dertig jaar van sukses, tevredenheid en opofferings. Sang was vir my so belangrik dat ek nooit 'n gesin sou kon hê nie."<ref name=news /> Tebaldi het 'n kort verhouding met die sanger Nicola Rossi-Lemeni gehad. <ref>{{cite web|url=https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2014/11/Features/Voice_of_an_Angel.html|title=Voice of an Angel|website=Opera News|access-date=14 Mei 2020|archive-date=26 Desember 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191226132207/https://www.operanews.com/Opera_News_Magazine/2014/11/Features/Voice_of_an_Angel.html|url-status=dead}}</ref> ==Latere jare== Teen die einde van haar loopbaan het Tebaldi in 1,262 opvoerings, 1,048 volledige operas en 214 konserte gesing. Tebaldi het in 1973 haar swanesang as operasangeres gehad as ''Desdemona'' in [[Giuseppe Verdi|Verdi]] se ''Otello'' in die [[Metropolitan Opera]], d.i. dieselfde rol waarin sy 30 jaar tevore daar gedebuteer het. <ref>{{cite web|url=https://www.scotsman.com/news/obituaries/renata-tebaldi-soprano-1-571667|title=Renata Tebaldi, Soprano|website=The Scotsman}}</ref> In Januarie 1976 het sy ophou opvoerings gee. Sy het haar laaste opvoering in [[Carnegie Hall]] in New York gegee, waar sy met emosie oorval is en na 'n paar weke teruggekeer het met 'n suksesvolle maar wankelrige optrede. Sy het ses staande ovasies van die gehoor ontvang. Daarna het sy na Italië teruggekeer, waar sy haar laaste openbare opvoering in [[La Scala]] in Mei 1976 gegee het. Sy het ook regoor die hele wêreld opvoerings gegee. Tydens een opvoering wat in [[Manila]] gehou is saam met haar gereelde sangmaat Franco Corelli het Tebaldi se stem tydens 'n Manon Lescaut aria gekraak, waarna sy haar keel tot groot applous van die gehoor gemasseer het. <ref>{{cite web |url=https://www.pressreader.com/philippines/philippine-daily-inquirer-1109/20110328/284455685277617 |title=A grand Verdi Requiem by PPO |website=PressReader |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20191226111635/https://www.pressreader.com/philippines/philippine-daily-inquirer-1109/20110328/284455685277617 |archive-date=26 Desember 2019 |url-status=live |df=dmy-all}}</ref> Sy het die grootste deel van haar laaste dae in Milaan deurgebring. Sy is op 82-jarige ouderdom in haar huis in [[San Marino]] oorlede. Sy is begrawe in die Tebaldi-familiekapel in die Mattaleto-begraafplaas in Langhirano. By haar dood het gehore in [[Venesië]] se [[La Fenice]] 'n oomblik van stilte waargeneem. [[Luciano Pavarotti]] het gesê: "Vaarwel, Renata, jou herinnering en stem sal vir ewig op my hart geëts wees." <ref name=news /> ==Eerbewyse== Tebaldi het die eerste Grammy-toekenning vir die Beste klassieke opvoering - vokale solis, tydens die 1ste jaarlikse Grammy-toekennings gewen vir haar album ''Operatic Recital''. <ref name=grammy1 />Hul gesamentlike opname van [[Giacomo Puccini|Puccini]] se Turandot, gedirigeer deur [[Erich Leinsdorf]] en met [[Birgit Nilsson]] as ''Turandot'', Jussi Björling as ''Calaf'', Tebaldi as ''Liù'' en Giorgio Tozzi as ''Timur'' met die Rome Opera-orkes, het die Grammy-toekenning vir beste opera-opname in 1961 gewen. <ref name=grammy /> Sy het die Orde van Verdienstelikheid van die Italiaanse Republiek ontvang. Sy is ook 'n bevelvoerder van die Franse Ordre des Arts et des Lettres gemaak. <ref name=news /> [[Lêer:Giardino Renata Tebaldi - MI 03.jpg|duimnael|links|220px|'n Tuin in Milaan wat gewy is aan Renata Tebaldi]] ==Diskografie== * [[Lohengrin]] ([[Richard Wagner]]): gedirigeer deur Franco Capuana, met Giancinto Prandelli en Elena Nicolai. (1947). Opgevoer in [[Italiaans]]. * ''Andrea Chénier'' (Umberto Giordano): Victor de Sabata dirigeer die [[La Scala|Teatro alla Scala]], met Mario Del Monaco en Paolo Silveri. (1949) * ''Giulio Cesare'' ([[Georg Friedrich Händel]]): Herbert Albert dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Cesare Siepi en Elena Nicolai. (1950) * Tannhäuser ([[Richard Wagner]]): [[Karl Böhm]] dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Hans Beirer en Carlo Tagliabue. (1950). Opgevoer in Italiaans. * La traviata ([[Giuseppe Verdi]]): Antonino Votto dirigeer die Orchestra-Theatro Municipal do Rio de Janeiro, met Giuseppe Campora en Paolo Silveri. (1950) (''Gramophone Company'') * Andrea Chénier (Umberto Giordano): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Mario Filippeschi en Carlo Tagliabue. (1951) * La bohème ([[Giacomo Puccini]]): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Giacomo Lauri-Volpi en Tito Gobbi. (1951) * Falstaff (Giuseppe Verdi): Victor de Sabata dirigeer [[La Scala|Teatro alla Scala]], met Mariano Stabile en Cesare Valletti. (1951) (''Urania Records'') * ''Fernand Cortez'' (Gaspare Spontini): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Gino Penno en Italo Tajo. (1951). Uitgevoer in Italiaans. * ''Giovanna d'Arco'' (Giuseppe Verdi): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Gino Penno en Ugo Savarese. (1951) * ''Giovanna d'Arco'' (Giuseppe Verdi): Alfredo Simonetto dirigeer die RAI Milano Orkes, met Carlo Bergonzi en Rolando Panerai. (1951) * La bohème ([[Giacomo Puccini]]): Alberto Erede dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Giancinto Prandelli en Fernando Corena. (1951) (''Decca Records'') * Madame Butterfly ([[Giacomo Puccini]]): Alberto Erede dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Giuseppe Campora, Giovanni Inghilleri en Nell Rankin. (1951) (''London Records'') * ''Adriana Lecouvreur'' (Francesco Cilea): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Gianni Poggi en Augosto Romani. (1952) * ''Falstaff'' ([[Giuseppe Verdi]]): Victor de Sabata dirigeer [[La Scala|Teatro alla Scala]], met Mariano Stabile en [[Cesare Valletti]]. (1952) * ''Otello'' (Giuseppe Verdi): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Ramón Vinay en Gino Bechi. (1952) * ''Le siège de Corinthe'' ([[Gioachino Rossini]]): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Miriam Pirazzini en Mario Petri. (1952). Uitgevoer in Italiaans. * La traviata (Giuseppe Verdi): Gabriele Santini dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Giuseppe Campora en Pina Angelici. (1952) * La traviata (Giuseppe Verdi): [[Carlo Maria Giulini]] dirigeer die RAI Milano Orkes, met Giancinto Prandelli en Liliana Pellegrino. (1952) * Aida ([[Giuseppe Verdi]]): Alberto Erede dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Mario del Monaco en Ebe Stignani. (1952) (''Decca Records'') * ''Tosca'' ([[Giacomo Puccini]]): Alberto Erede dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Giuseppe Campora en Enzo Mascherini. (1952) (''Decca Records'') * Aida(Giuseppe Verdi): Giuseppe Morelli dirigeer die RAI Milano Orkes, met Giuseppe Campora en Ebe Stignani. (1953) * Aida (Giuseppe Verdi): [[Tullio Serafin]] dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Gino Penno en Ebe Stignani. (1953) * Cecilia (Licinio Refice): Licinio Refice dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Pina Ulisse en Alvino Misciano. (1953) * La forza del destino ([[Giuseppe Verdi]]): Dimitri Mitropoulos dirigeer die orkes van die Teatro Comunale, [[Florence]] Orchestra, met Mario Del Monaco, Silvio Maionica en Giorgio Tozzi. (1953) * ''La Wally'' (Alfredo Catalani): [[Carlo Maria Giulini]] dirigeer [[La Scala|Teatro alla Scala]], met Mario Del Monaco en Giangiacomo Guelfi. (1953) * ''Andrea Chénier'' (Umberto Giordano): Arturo Basile dirigeer die RAI Torino Orkes, met José Soler en Ugo Savarese. (1953) (''Cetra Records'') * ''Tosca'' ([[Giacomo Puccini]]): Oliviero De Fabritiis dirigeer die Orchestra-Theatro Municipal do Rio de Janeiro, met [[Giuseppe Di Stefano]] en Tito Gobbi. (1953) (''Decca Records'') * Le nozze di Figaro (Die huwelik van Figaro) ([[Wolfgang Amadeus Mozart]]): Ionel Perlea dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Giulietta Simionato, Italo Tajo en Alda Noni. (1954). Uitgevoer in Italiaans. * Manon Lescaut (Giacomo Puccini): Francesco Molinari-Pradelli dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Mario Del Monaco, Mario Boriello en Fernando Corena. Coro dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. (1954) (''Decca Records''). * La traviata ([[Giuseppe Verdi]]): Francesco Molinari-Pradelli dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Gianni Poggi en Angela Vercelli. (1954) (''Decca Records'') * Turandot ([[Giacomo Puccini]]): Alberto Erede dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Inge Borkh, Mario del Monaco en Nicola Zaccaria. (1955) (''Decca Records'') * ''Tosca'' ([[Giacomo Puccini]]): Dimitri Mitropoulos dirigeer, met Leonard Warren, Fernando Corena en Richard Tucker. 7 Januarie 1956 [[Metropolitan Opera]] ''Historic Broadcast Recording''. * Il trovatore (Giuseppe Verdi): Alberto Erede dirigeer die orkes van die Grand Théâtre de Genève, met Mario Del Monaco en Giulietta Simionato. (1956) (''Decca Records'') * La traviata ([[Giuseppe Verdi]]): Fausto Cleva dirigeer die [[Metropolitan Opera|Metropolitan Opera Orkes]] in 1957, met Giuseppe Campora en Leonard Warren. * [[Cavalleria rusticana]] ([[Pietro Mascagni]]): Alberto Erede dirigeer die orkes en koor van die Maggio Musicale Fiorentino in 1957, met Jussi Björling en Ettore Bastianini. (''RCA/London Records'') * ''Andrea Chénier'' (Umberto Giordano): [[Gianandrea Gavazzeni]] dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Mario Del Monaco, Fiorenza Cossotto en Ettore Bastianini. Coro dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. (1957) (''Decca Group''). * Madame Butterfly (Giacomo Puccini): Angelo Questa dirigeer die Orchestra del Teatro San Carlo, met Gianni Raimondi, Giuseppe Valdengo en Anna Di Stasio. (1958) * ''La fanciulla del West'' (Giacomo Puccini): Franco Capuana dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Mario Del Monaco, Cornell MacNeil en Giorgio Tozzi. Coro dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. (1958) (''Decca Import''). * Madame Butterfly (Giacomo Puccini): [[Tullio Serafin]] dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Carlo Bergonzi, Fiorenza Cossotto en Enzo Sordello. Coro dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. (1958) (Decca Records). * Mefistofele (Arrigo Boito): [[Tullio Serafin]] dirigeer die ''Coro e (koor van die) [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]]'', met Mario Del Monaco en Cesare Siepi. (1958) (''Decca Label''). * La bohème (Giacomo Puccini): [[Tullio Serafin]] dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Carlo Bergonzi, Gianna D'Angelo en Ettore Bastianini. Coro dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. (1959) (''Decca Records''). * ''Tosca'' (Giacomo Puccini): Francesco Molinari-Pradelli dirigeer die the ''Coro e (koor van die) [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]]'', met Mario Del Monaco en George London. (1959) (Decca Records). * ''Tosca'' (Giacomo Puccini): [[Gianandrea Gavazzeni]] dirigeer die [[La Scala]] Teaterorkes, met [[Giuseppe Di Stefano]] en Tito Gobbi. La Scala Teaterkoor. Lewendig opgeneem by La Scala in 1959. Opera d'Oro. * Aida ([[Giuseppe Verdi]]): [[Herbert von Karajan]] dirigeer die [[Weense Filharmoniese Orkes]], met Carlo Bergonzi, Giulietta Simionato en Cornell MacNeil. ''Singverein der Gesellschaft der Musikfreunde''. (1959) (''Decca Legends''). * Turandot ([[Giacomo Puccini]]): [[Erich Leinsdorf]] dirigeer die [[Rome]] Operaorkes, met Birgit Nilsson, Jussi Bjoerling en Giorgio Tozzi. Rome Operakoor. (1960) (RCA). * ''Otello'' ([[Giuseppe Verdi]]): [[Herbert von Karajan]] dirigeer die [[Weense Filharmoniese Orkes]], met Mario Del Monaco, Aldo Protti en Nello Romanato. ''Singverein der Gesellschaft der Musikfreunde''. (1961) (Decca Legends). * ''Adriana Lecouvreur'' (Francesco Cilea): Franco Capuana dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Mario Del Monaco, Giulietta Simionato en Giulio Fioravanti. Coro dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia. (1961) (''Decca Label Group''). * ''Il trittico'' (Giacomo Puccini): Lamberto Gardelli dirigeer die Koor en Orkes van die Maggio Musicale Fiorentino, met Giulietta Simionato, Mario del Monaco, Robert Merrill en Fernando Corena (1962) (''London Records'') * ''Adriana Lecouvreur'' (Francesco Cilea): Silvio Varviso dirigeer die [[Metropolitan Opera|Metropolitan Opera Orkes]], met Franco Corelli en William Wilderman. (1963) * ''Tosca'' (Giacomo Puccini): Fausto Cleva dirigeer die [[Metropolitan Opera|Metropolitan Opera Orchestra]], met Franco Corelli en Tito Gobbi. (1964) * ''Don Carlos'' ([[Giuseppe Verdi]]): [[Georg Solti]] dirigeer die orkes van die ''[[Royal Opera House]]'', met Carlo Bergonzi, Nicolai Ghiaurov, [[Dietrich Fischer-Dieskau]] en Grace Bumbry (1965) (''Decca Records'') * ''La Gioconda'' (Amilcare Ponchielli): Fausto Cleva dirigeer die [[Metropolitan Opera|Metropolitan Opera Orkes]], met Franco Corelli, Cornell MacNeil, Biserka Cvejic en Cesare Siepi. (1966). (''Stradivarius Records'') * ''Otello'' (Giuseppe Verdi): Alberto Erede dirigeer die ''Teatro Regio'' (Parma, met Mario Del Monaco en Tito Gobbi. (1966) * ''Otello'' (Giuseppe Verdi): Anton Guadagno dirigeer die Philadelphia Liriese Opera, met Jon Vickers en Louis Quilico. (1967) * ''La Gioconda'' (Amilcare Ponchielli): Lamberto Gardelli dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met Carlo Bergonzi, Robert Merrill, Marilyn Horne en Oralia Domínguez. (1968). (''Decca Records'') * ''La Gioconda'' (Amilcare Ponchielli): Fausto Cleva dirigeer die [[Metropolitan Opera|Metropolitan Operaorkes]], met Carlo Bergonzi, Cornell MacNeil en Fiorenza Cossotto. (1968). * ''La Wally'' (Alfredo Catalani): Fausto Cleva dirigeer die ''Orchestra of the American Opera Society'', met Carlo Bergonzi, Peter Glossop. (1968). * ''La Wally'' (Alfredo Catalani): Fausto Cleva dirigeer die L'Orchestre National de l'Opéra de Monte-Carlo, met Mario Del Monaco, Piero Cappuccilli en Justino Diaz. Coro Lirico di Torino. (1968) (''Decca Records''). * ''Adriana Lecouvreur'' (Francesco Cilea): Fausto Cleva dirigeer die [[Metropolitan Opera|Metropolitan Opera Orkes]], met Franco Corelli en Morley Meredith. (1969) * La bohème (Giacomo Puccini): Anton Guadagno dirigeer die orkes van die Philadelphia Liriese Opera, met Franco Corelli en Seymour Schwartzman. (1969) * La bohème (Giacomo Puccini): Anton Guadagno dirigeer die orkes van die Philadelphia Liriese Opera, met Franco Corelli en Alan Wagner. (1969) * La bohème (Giacomo Puccini): Fausto Cleva dirigeer die [[Metropolitan Opera|Metropolitan Opera-orkes]], met Richard Tucker en Gene Boucher. (1970) * ''La fanciulla del west'' (Giacomo Puccini): Jan Behr dirigeer die Metropolitan Opera-orkes, met Sándor Kónya en Anselmo Colzani. (1970) * ''Simon Boccanegra'' ([[Giuseppe Verdi]]): [[James Levine]] dirigeer die [[Cleveland Simfonieorkes]], met Cornell MacNeil en Ezio Flagello. (1970) (''Legato Classics'') * Un ballo in maschera ([[Giuseppe Verdi]]): Bruno Bartoletti dirigeer die [[Santa Cecilia Orkes|Orchestra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia]], met [[Luciano Pavarotti]] en Sherrill Milnes. (1970) (''Decca Records'') * ''Otello'' ([[Giuseppe Verdi]]): Anton Guadagno dirigeer die orkes van die Philadelphia Liriese Opera, met Jon Vickers en Peter Glossop. (1972) * ''Falstaff'' ([[Giuseppe Verdi]]): [[Christoph von Dohnányi]] dirigeer die Metropolitan Opera-orkes, met Tito Gobbi en Luigi Alva. (1972) * ''Otello'' ([[Giuseppe Verdi]]): [[James Levine]] dirigeer die Metropolitan Opera-orkes, met James McCracken en Sherrill Milnes. (1973) == Verwysings == {{Verwysings|4}} ==Eksterne skakels== {{commons category}} * [http://www.renatatebaldi.eu/ Amptelike webtuiste van die Komitee Renata Tebaldi] * [http://www.britannica.com/eb/article-9071520/Renata-Tebaldi Tebaldi, Renata] – Encyclopædia Britannica * [https://web.archive.org/web/20130122222014/http://www.latebaldi-app.com/ 'La Tebaldi' toep-blad] * [https://web.archive.org/web/20080625033147/http://www.operaaurea.eu/RenataTebaldi/index.html Renata Tebaldi 'n Nuwe Huldeblyk] * [http://www.fundacionjoseguillermocarrillo.com/sitio/musclarenata.php Internasionale Jose Guillermo Carrillo Stigting] * [https://web.archive.org/web/20020419003954/http://www.geocities.com/renatatebaldi/index.html 'n Huldeblyk aan Renata Tebaldi] (insluitende haar diskografie) Opgespoor op 17 Mei 2013 * {{YouTube|X_0eOqZPMmw|Renata Tebaldi is Madame Butterfly}} Tebaldi sing "Un Bel Di Vedremo" uit [[Giacomo Puccini|Puccini]] se ''Madame Butterfly'' in hierdie video uit 1959. * {{YouTube|1woH96ROG-c|"Un bel dì vedremo"}} Renata Tebaldi sing Un bel dì vedremo tydens 'n lewendige uitvoering * {{YouTube|A0d6hh3DCFM|"Si, mi chiamano Mimì}} Renata Tebaldi sing Si, mi chiamano Mimì uit [[Giacomo Puccini|Puccini]]' se La bohème * {{YouTube|6ivSimOuD_g|"Tu che di gel sei cinta"}}, deur Renata Tebaldi tydens 'n ateljee opname van [[Giacomo Puccini|Puccini]] se Turandot met Mario del Monaco en Alberto Erede as [[dirigent]], 1955 * {{YouTube|fXWcl-XbAPU|"In questa reggia}} Tebaldi tydens 'n ateljee opname van ''In questa reggia'' * {{YouTube|YTsRHEx3p8c|"Vissi d'arte"}}, opvoering wat op TV uitgesaai is deur Renata Tebaldi, 1959 * {{YouTube|F7u77WFkcKQ|"Vissi d'arte"}} deur Renata Tebaldi * [http://www.operadis-opera-discography.org.uk/CLSITEBA.HTM Diskografie] (Capon se lys van Opera opnames) {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Tebaldi, Renata}} [[Kategorie:Geboortes in 1922]] [[Kategorie:Sterftes in 2004]] [[Kategorie:Opera]] [[Kategorie:Operasangers]] mq65x8rzbm5k4uuhvg72c04t6lggscc 0 282538 2912111 2728794 2026-06-18T07:33:04Z AFM 21229 /* Erfenissentrum */ 2912111 wikitext text/x-wiki '''Die Erfenisstigting''' is as 'n maatskappy sonder winsmotief gestig.<ref name="sahris" /> Die '''ES''' se visie is om openbare bewussyn van bedreigde erfenis deur die behoud, bewaring en volhoubare benutting van erfenishulpbronne te skep. Bedreigde erfenishulpbronne sluit onder meer historiese geboue en strukture, monumente en erfenisterreine, kulturele praktyke, kunswerke, argiewe, begraafplase en grafte in. Bedreigings wissel van natuurlike verval, toevallige skade en vandalisme, tot gebrek aan befondsing en kapasiteit. [[Lêer:Erfenissentrum 1.jpg|duimnael|Die Erfenissentrum]] == Erfenissentrum == Die Erfenissentrum is op 4 September 2008 geopen. Die uitstalling 'Afrikaners in die 20ste eeu: baanbrekers, bakens en brûe – ‘poskaartflitse’ uit die geskiedenis', is op die boonste vlak. Die uitstalling bestaan uit plasmaskerms waarop kort oudiovisuele programme vertoon word, teks en fotopanele waarop kulturele, staatkundige en sosio-ekonomiese hoogtepunte kronologies en tematies vertoon word en luisterkamers met musiek en poësie uit verskillende tydperke. [[Lêer:Erfenissentrum.jpg|duimnael|Erfenissentrum]] Op die middelvloer van die Erfenissentrum is die Navorsingsdienste se moderne leeskamer, toegerus met kopieer- en skandeerfasiliteite en internettoegang vir navorsers. Die gespesialiseerde naslaanbiblioteek bevat nagegenoeg 15 000 boeke, tydskrifte, pamflette, verhandelings en elektroniese bronne. Die biblioteek fokus op onderwerpe rondom Suid-Afrikaanse geskiedenis en [[kultuurgeskiedenis]], met inbegrip van die Afrikaanse taal, onderwysgeskiedenis, kerkgeskiedenis, geskiedenis van plekke en plekname, militêre geskiedenis en erfenisbewaring. Die [[Groot Trek]], [[Voortrekkermonument]], [[Anglo-Boereoorlog]], [[Suid-Afrikaanse Grensoorlog|Grensoorlog]], Suid-Afrikaanse persoonlikhede en familiegeskiedenis maak deel uit van die gespesialiseerde fokus. Familienavorsing word toenemend gewilder en die biblioteek is ʼn ryk bron van inligting rondom dié tema. Die biblioteek huisves ook boeke en elektroniese bronne van die Genealogiese Genootskap van Suid-Afrika (GGSA) se noorderlike tak. [[Lêer:Standbeeld getemde vryheid.jpg|links|duimnael|Standbeeld "Getemde vryheid"]] Voor die Erfenissentrum se ingang staan 'n brons standbeeld met die titel ''Getemde Vryheid''. Die standbeeld is in 1961 deur die beeldhouer Hennie Potgieter (1916-1992) voltooi en het op die grasperk in Parlementstraat, Pretoria gestaan. Dit is op 21 Augustus 2008 na die Voortrekkermonument-erfenisterrein verskuif. ''Getemde Vryheid'' beeld 'n [[Afrikanerbees|Afrikanerbul]] uit wat die hoeksteen van die demokrasie simboliseer. Potgieter het die Afrikanerbul gekies om die volke van Suid-Afrika voor te stel. Dit is simbolies van die lewenskrag van jong volke op die drumpel van volwassenheid wat hulle moet skik na die behoeftes van die gemeenskap. Dit is 'n herinnering dat die bedrywighede van elke geslag bedoel is om die volgende geslag te dien. [[Lêer:Erfenisstigting argief.jpg|duimnael|Argief van die Erfenisstigting]] == Argief == Die Erfenisstigting se argief bied bronne oor alle fasette van Suid-Afrikaanse geskiedenis en kultuurgeskiedenis aan navorsers. Dit bestaan uit dokumentversamelings, foto’s, argitektekeninge, kaarte en oudiovisuele materiaal. Die temas van die versameling is die [[Groot Trek]], die [[Anglo-Boereoorlog]] en die geskiedenis van die [[Voortrekkermonument]]. Verdere materiaal sluit Afrikaanse kultuurorganisasies in, soos die [[Afrikaner-Broederbond|Afrikaner Broederbond]] en persoonlike versamelings wat ʼn bydrae lewer tot die kulturele en geskiedkundige aspekte van die Afrikaanssprekende samelewing in Suid-Afrika. Die argief van die Nederduitsch Herformde Kerk in Afrika is ook in die Erfenissentrum geleë. == Erfenishulpbronbestuur == Die ES bied erfenishulpbronbestuursdienste wat aan die vereistes van die Wet op Nasionale Erfenishulpbronne (Wet No. 25 van 1999) voldoen en wat op internasionale beginsels en standaarde geskoei is. Erfenishulpbronbestuur behels die bewaring, aanbieding en verbetering van beskermde erfenishulpbronne, asook die beskerming, instandhouding, preservering en volhoubare gebruik van erfenishulpbronne ten einde die kulturele betekenis daarvan te beskerm. == Terreine onder bestuur == * [[Kaalvoetvrou-standbeeld|Die Kaalvoetvrou-standbeeld]] * [[Retiefklip, Kerkenberg|Kerkenberg: Retiefklip]] * [[Bloukransmoorde|Bloukransmonument]] * [[Boekenhoutfontein|Boekenhoutfontein Erfenisterrein]] * [[Danie Theron-monument|Danie Theron-Gedenksuil]] * [[Doornbult-konsentrasiekamp|Doornbult-konsentrasiekampbegraafplaas]] * [[Karel Landman Monument|Karel Landman-monument]] * Kroonstad-konsentrasiekampbegraafplaas * [[Louis Tregardt-gedenktuin|Louis Tregardt-Gedenktuin]] * Mafeking-konsentrasiekampbegraafplaas * Ossewabrandwag Ere-Akker == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="sahris">{{Cite web |url=https://sahris.sahra.org.za/organisations/die-erfenisstigting |title=argiefkopie |access-date= 9 Desember 2019 |archive-date= 9 Desember 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209091715/https://sahris.sahra.org.za/organisations/die-erfenisstigting |url-status=dead }}</ref> }} == Eksterne skakels == * {{af}} [http://es.org.za/ Amptelike webwerf] * https://eensgesind.com/erfenisstigting/ {{Normdata}} [[Kategorie:Organisasies sonder winsoogmerk]] [[Kategorie:Kultuur in Suid-Afrika]] pz9epzkih8xtn4b4wub9m10fu7yrq0a 0 290473 2912112 2891670 2026-06-18T07:38:49Z Jcb 223 2912112 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Rietveld chair 1b.jpg|duimnael|Rooi-en-blou stoel]] Die '''Rooi-en-blou stoel''' is 'n [[stoel]] wat in 1917 deur die Nederlandse argitek en meubelontwerper [[Gerrit Rietveld]] ontwerp is. Dit verteenwoordig een van die eerste verkennings van die De Stijl-kunsbeweging in drie dimensies. == Geskiedenis == Die oorspronklike stoel is van ongebeitste beukenhout gemaak en dit is nie voor die vroeë 1920's vir die eerste keer geverf nie. <ref name="vic">Victoria and Albert Museum. Modern Chairs, 1918–1970: an international exhibition presented by the Whitechapel Art Gallery in association with the Observer, arranged by the Circulation Department, Victoria and Albert Museum, 22 July–30 August 1970 (London: Whitechapel Gallery, 1970), 8.</ref> Bart van der Leck, 'n argitek en medelid van De Stijl het die oorspronklike model gesien en voorgestel dat helder kleure bygevoeg kan word. <ref>Klaus-Jürgen Sembach, Twentieth Century Furniture Design (Köln : Taschen, c2002), 93.</ref>Rietveld het die nuwe model van dunner hout gemaak en dit heeltemal swart geverf, met sekere areas wat met primêre kleure, wat aan die De Stijl-beweging toegeskryf is, geverf is. Die effek van hierdie kleurskema het tot gevolg gehad dat die stoel so te sê verdwyn het teen die swart mure en vloer van die Schröder-huis waar dit later geplaas is. <ref name="vic" /> Dit lyk asof die kleurareas sweef, wat 'n byna deursigtige struktuur daaraan verleen. <ref>Klaus-Jürgen Sembach, Twentieth Century Furniture Design (Köln : Taschen, c2002), 92. Victoria and Albert Museum. Modern Chairs, 1918–1970: an international exhibition presented by the Whitechapel Art Gallery in association with the Observer, arranged by the Circulation Department, Victoria and Albert Museum, 22 July–30 August 1970 (London: Whitechapel Gallery, 1970), 8.</ref> 'n Oorspronklike voorbeeld van die stoel word in die Brooklyn-museum in New York uitgestal. <ref>{{Cite web |url=https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/97327 |title=argiefkopie |access-date=12 Februarie 2020 |archive-date= 1 Februarie 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180201193310/https://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/97327 |url-status=dead }}</ref> In Rietveld se instruksies oor die bou van die stoel, gee hy aan die ambagsman opdrag om die volgende vers uit ''Der Aesthet'' deur Christian Morgenstern onder die stoel te druk: : ''Wenn Ich sitze, möchte Ich nicht'' : ''sitzen, wie Mein Sitzfleisch möchte'' : ''sondern wie Mein Sitzgeist sich,'' : ''Sagte er, den Stuhl sich flöchte.'' <ref>Peter Drijver, Johannes Miemeijer, Rietveld meubels om zelf te maken (Bussum: Colophon, 2001), 28.</ref> : "As ek sit, wil ek nie / sit soos my sitvlees wil nie, / maar eerder soos my sitplekgees, / as hy sit, weef die stoel vir homself." Die stoel, wat deur [[Philip Johnson]] geskenk is, is deel van die permanente uitstalling van die Museum of Modern Art. Volgens MoMa is die rooi, blou en geel kleure teen omstreeks 1923 bygevoeg. <ref>[http://www.moma.org/collection/browse_results.php?object_id=4044]</ref> 'n Weergawe van die stoel word ook by die High Museum of Art, Atlanta uitgestal. <ref>{{Cite web|url=http://www.high.org/main.taf?erube_fh=erblog&erblog.submit.PostDetail=true&erblog.blogid=31&erblog.BlogPostID=704|title=Press Release|publisher=[[High Museum of Art]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20110101022824/http://www.high.org/main.taf?erube_fh=erblog&erblog.submit.PostDetail=true&erblog.blogid=31&erblog.BlogPostID=704|archive-date=2011-01-01|access-date=2009-11-20}}</ref> Dit toon verskeie van Rietveld se voeë. Die Rooi-en-blou stoel is aan die Delft Universiteit vir Tegnologie se Argitektuurfakulteit geleen om deel te vorm van 'n uitstalling. Op 13 Mei 2008 het 'n brand die hele gebou vernietig, maar die Rooi-en-blou stoel is deur brandbestryders gered.<ref>[http://www.dutchnews.nl/news/archives/2008/05/minister_visits_scene_of_delft.php TU Delft fire news story]</ref> 'n Weergawe van die stoel is in 2011 deur Christies vir € 10&nbsp;625 verkoop.<ref>http://www.christies.com/lotfinder/Lot/the-red-blue-chair-designed-by-g-5415031-details.aspx/</ref> == Sien ook == * [[Sigsagstoel]] == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Red Blue chair}} * [https://drive.google.com/file/d/1CTSoXK7Kv47eFyGTV49gVQQFE9eR5Ibg/view?usp=sharing Bloudrukke: Rooi-en-blou stoel (mm)] * [http://www.cs.hut.fi/Opinnot/T-106.270/2003/Ohjeet/files/2003-05-09-chair.pdf Bouplan (aanpassing losweg op oorspronklike gebaseer)] * [http://1472472304617244308-a-1802744773732722657-s-sites.googlegroups.com/site/rietveldrnbchair/Home/plans-1/RietveldR%26Bchairplans.pdf?attredirects=0&auth=ANoY7crn3tWJ9iRXCJUjxZweFQme6oXAaVM7JvFVFp6m2ErPuCgO6hGoCdqk72rQF0ljzBLSkwjO7Th43ieSeVpuFQcXMMLURppBAcZEC8bIOzDnx4eTu_zou8_Qp6ntauMiyCnmXBxeES75iRPxCCHowKOioLeg-Pjrc9zT_WOugmQGzHiT0F5-Z-5qoTSWhsfAye1f75efW2tvPnlDMOKpeL66YqrLviyRivYqSamL9IhjsWOBb8zggkeexTVZRYyBdvF8neUd Planne in PDF met afmetings in mm] * [http://www.moma.org/collection/browse_results.php?object_id=4044 Museum of Modern Art] {{Normdata}} [[Kategorie:Meubels]] 3e4lc4gwbc6cbmjcuk7ygly8b1v4l83 0 300332 2912105 2910614 2026-06-18T07:28:33Z AFM 21229 /* Bibliografie */ 2912105 wikitext text/x-wiki {{Kantbalk Alternatiewe medisyne}} '''Hollandse medisyne''' is tradisionele geneesmiddels wat al vir meer as 200 jaar in Suid-Afrika gebruik word. ==Kissie== Elke huishouding in die tyd van die trekboerpionier en die [[Voortrekkers]] het oor ‘n medisynekissie beskik. Dit was gewoonlik verdeel in vakkies vir flessies en plekke vir pleisters, salwe en ‘n handleiding wat die simptome van die kwale wat die meeste voorgekom het, aangedui het en aanbeveel het watter geneesmiddels en die dosis daarvan wat aangewend moes word. ==Geneesmiddels== Tipiese voorbeelde van die Hollandse medisyne in ‘n huisapteek van daardie tyd was: *[[Hoffmanndruppels]] teen senuwees en kopseer *bloedstillende druppels *staaldruppels (dr. Stahl se versterkende drupppels) *Haarlemmerolie (ook bekend as [[haarlemensis]] en harmansdrup) is gebruik teen alle kwale *[[Kajapoetolie]] teen pyn in die ledemate *[[kasterolie]] en [[rabarber]]poeier as purgeermiddels *soetolie teen ‘n loopmaag *kanferolie, [[doepa]]-olie, teerolie *pampoensalf, krampdruppels *witkinapoeier, ‘n middel teen [[malaria]] *groenamara, ‘n bitter medisyne om maagkwale te besweer *Turlingtonbalsem vir nier- en galstene en borsklagtes *Monniksbalsem ("Friar’s balsam’") en ruitersalf teen huidsiektes *[[boegoe]]-essens vir nierkwale en [[rumatiek]] *[[aluin]] om bloeding te stop *jamaika-gemmer vir die maag *[[duiwelsdrek]], [[Balsem Kopiva]], wonderessens, koorswortel, braakwortel, pynstiller, koljandersaad, oogwater *Teen die middel van die 19de eeu het ‘’Croft’s Tincture of Life’’ beskikbaar gekom. Dit was glo doeltrefffend teen perde-, vee- en hondesiektes en selfs slangbyt. ==Geskiedenis== Hierdie Hollandse medisyne in die volksgeneeskunde van die Afrikaner is ‘n voortsetting van die middels en resepte van dr. Carl August van Madai (1739-1816), die dokter by die weeshuis in [[Halle]], Duitsland. Die Von Madai-familie het beroemd geword deur die medisyne wat hulle oor die wêreld heen ten bate van die weeshuis verkoop het. Reeds laat in die 18de eeu is die geneesmiddels in die [[Kaapkolonie]] bekend. Later het Kaapstad se aptekers, en veral dr. C.F. Juritz van die Engel-apteek in Loopstraat, self die medisyne begin vervaardig om die noodhulpkassies op en aan te vul. Ten spyte van die vooruitgang in die mediese wetenskap is sekere van die Hollandese medisyne tans nog in die winkels te koop. ==Naam== Waarskynlik is na die inhoud van die medisyne-kassie aanvanklik verwys as ''Halliese medisyne'' omdat die Von Madai’s in Halle gewoon het. Dit het in die volksmond van die Kaapkolonie se gebruikers Hollandse medisyne geword. ==Bibliografie== *Green, Lawrence G.: In the land of afternoon. Kaapstad: Howard B. Timmins, 1950. *Green, Lawrence G.: Tavern of the Seas. Kaapstad: Howard B. Timmins, ongedateerd *[[P. de V. Pienaar|Pienaar, P. de V.]] (red.): [[Kultuurgeskiedenis]] van die Afrikaner. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1966. *[[Standard Encyclopaedia of Southern Africa]], deel 7. Kaapstad: Nasou, 1972. {{ISBN|9780625003235}} [[Kategorie:Geneesmiddels]] [[Kategorie:Geskiedenis van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Voortrekkers]] 320qs7o7o02bkwojitcfjqfchd39vbk 0 305760 2912084 2903765 2026-06-18T07:03:15Z Jcb 223 2912084 wikitext text/x-wiki '''Rodney Seale''' is 'n [[Suid-Afrika|Suid-Afrikaanse]] [[evangeliese Christendom|evangelis]], motiveringspreker en skrywer. Vanaf die vroeë jare tagtig tree hy op as [[Afrikaans|Afrikaanstalige]] spreker en afrigter by skole, universiteite, organisasies, jeugkampe en gesinskampe. Hy praat ook op die radio en televisie en produseer video- en oudiomateriale.<ref name="fb">[https://www.facebook.com/huisvanbedieninge/photos/dr-rodney-seale-besoek-huis-van-bedieninge-van-12-tot-14-meialmal-is-welkom-dit-/1430980480287273/ Huis van Bedieninge - House of Ministries Facebookwerf oor Rodney Seale]</ref> In die tagtiger jare het hy in Suid-Afrika 'n bekende naam geword deur sy stryd teen wat hy sien as die gevare van [[rockmusiek]] en teen [[satanisme]].<ref>{{Cite web |url=https://open.uct.ac.za/bitstream/handle/11427/7918/thesis_hum_2002_damm_p.pdf |title=Peter Damm (2002), ''Revisiting The Queer: Theory, Literature and Gay Male Studies'', tesis, Universiteit van Kaapstad, bls. 31 |access-date=15 Junie 2020 |archive-date=15 Junie 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200615104027/https://open.uct.ac.za/bitstream/handle/11427/7918/thesis_hum_2002_damm_p.pdf |url-status=dead }}</ref> Seale stam uit 'n [[Engels|Engelstalige]] gesin van [[Suid-Rhodesië|Rhodesië]]. Toe hy jonk was, het hy Suid-Afrika toe verhuis en matrikuleer hy by 'n Afrikaanse hoërskool.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=FaYS5NAIT9g HerlewingSentrum WonderboomPoort - toespraak van Rodney Seale, 4 augustus 2019]</ref> Hy is getroud en het twee dogters en twee kleinkinders.<ref name="fb" /> ==Aandagsgebiede== Seale is in Suid-Afrika bekend vir sy praatjies met skoolkinders en opvoedkundiges oor die gevare, soos hy dit sien, van rockmusiek. Hierdie musiek maak glo die deur oop na 'n reeks sosiale probleme vanuit 'n [[fundamentalistiese Christendom|konserwatief Christelike]] perspektief, soos [[kommunisme]], [[Alkoholisme|misbruik van alkohol]] en [[Middelmisbruik|dwelms]], [[homoseksualiteit]], [[promiskuïteit]], [[pornografie]], Oosterse godsdienste, rebellie, satanisme en [[Liberalisme|liberale politieke opvattinge]]. Ook op musikante in ander populêre genres as rock het hy kritiek gelewer. Van die musiekgroepe en sangers wat deur Seale gekritiseer is weens hulle gebruik van sekere beelde en/of lirieke, is [[AC/DC]], [[Black Sabbath]], [[Iron Maiden]], [[Queen]], [[Olivia Newton-John]], [[Bette Midler]], [[Patti Smith]], [[Strawbs]], die [[Eagles]], [[Boney M]], [[Shaun Cassidy]] en [[John Denver]].<ref>[https://johanneskerkorrel.com/the-war-on-pop/ https://johanneskerkorrel.com: 'The War on Pop – The Devil made me do it']</ref><ref>[https://www.news24.com/news24/mynews24/Maybe-the-Lady-is-not-so-Gaga-20120619 news24.com: 'Maybe the Lady is not so Gaga', artikel deur Johan Lombard, 19 Junie 2012]</ref> Een van die wyses waarop rockgroepe volgens hom jongmense beïnvloed, is [[backmasking]]: boodskappe wat versteek is en wat jy net kan hoor as jy die liedjie agteruit speel. Oor die vermeende gevare van rockmusiek skryf hy ''Rock musiek: die reg om te weet'' (''[[sic]]''; 1988). Sy boek ''Satanisme: die reg om te weet'' (1991) gaan oor die satanisme wat glo wydversprei is in die Suid-Afrikaanse samelewing, en die bedreiging daarvan vir die jeug. In die boek sê Seale daar is bedekte sataniese [[coven|covens]] in die maatskappy, en jongmense raak betrokke by satanisme deur die invloed van rockmusiek en [[groepsdruk]]. Die oplossing wat hy sy publiek aanbied is om vir [[Jesus van Nasaret|Jesus Christus]] te aanvaar as hulle persoonlike verlosser en om die raadgewing van die [[Bybel]] te volg. Die [[Cordis Trust]], wat as doelwitte die bevordering van kuns en geestelike werk het, het vir Seale die [[Orde van die Kruik-toekenning]] gegee vir sy boek oor [[Tiener|tieners]] en [[selfmoord]]. Nog 'n onderwerp waaroor hy gepubliseer het, is [[bullebak|afknouery]].<ref>[https://www.facebook.com/huisvanbedieninge/photos/dr-rodney-seale-besoek-huis-van-bedieninge-van-12-tot-14-meialmal-is-welkom-dit-/1430980480287273/ Huis van Bedieninge - House of Ministries Facebookwerk oor Rodney Seale]</ref> ==Publikasies== *''Dealing with Generation gaps in the Corporate environment focusing on Sociological behavior and patterns'' ([[Master of Business Administration|MBA]]-tesis) *''Developing guidelines to assess the strengthening of parent – child relationships, within the context of family dynamics'' ([[Tesis|doktorale tesis]]) *''Help my a.s.b.!: tienersatanisme'' (''sic''; 1990) *''Waarom moet ek bid'' (1991) *''Rock musiek: die reg om te weet'' (''sic'', M.F.Y., 1988, 1990, 1991) *''Satanisme: die reg om te weet'' (Hans Kirsten Uitgewery, 1991) *''Help my a.s.b.! Is daar oorlewing in 'n seksmal wêreld?'' (''sic''; Baruk, 1991) *''Alkoholisme: daar is oorwinning-- verseker'' (1992) *''Help my a.s.b.! : tiener selfmoord'' (''sic''; Evangelie Uitgewers, 1993) *''Liefde, seks & jy: praktiese raad aan jongmense oor God se plan met seks'' (1996) *''Van zero tot hero'' (Carpe Diem Boeke, 2002) *''Gehoorsame ouers en streng kinders: 'n vlugplan vir gesinne wat op koers wil kom'' (Carpe Diem Boeke, 2003) *''Finessemeisie dagbeplanner 2006'' (Carpe Diem Boeke, 2005) *''Finessemeisie dagbeplanner 2007: Met oordenkings om jou jaar amazing te maak'' (Carpe Diem Boeke, 2006, met Louis Britz en Maretha Maartens) *''Die amptelike boek vir dogters: net wat jy nodig het om 'n oulike dogter te wees'' (Carpe Diem Boeke, 2006) *''A tot Z van ouerskap: net wat jy nodig het om jou tiener suksesvol groot te maak (2007) *''Boelies: Genoeg is genoeg!'' *''Help My Asb!: Rebellie en weglopers'' == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{DEFAULTSORT:Seale, Rodney}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse sendelinge]] [[Kategorie:Aktivisme]] [[Kategorie:Lewende mense]] b5ds0mmvokl8f18dfur16tw05j6h9wn 0 307657 2911941 2911898 2026-06-17T13:27:06Z Aliwal2012 39067 +galery 2911941 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Reservaat |reservaat_naam = Lekgalameetse-natuurreservaat |ander_naam = Lekgalameetse Provincial Park |iucn_kategorie = |beeld = |beeld_byskrif = |kaart = |kaart_byskrif = |land = Suid-Afrika |provinsie = Limpopo |munisipaliteit = |naaste_dorp = Tzaneen |duimdrukkerkaart = |duimdrukkeretiketposisie = |duimdrukkerkaartgrootte = |duimdrukkerkaartbyskrif = |breedtegraad = 24 |breedtegraad_m = 8 |breedtegraad_s = 48 |breedtegraad_NS = S |lengtegraad = 30 |lengtegraad_m = 12 |lengtegraad_s = 1 |lengtegraad_OW = O |oppervlak = 18 718 ha |hoogte = |bestuursliggaam = Limpopo Toerisme en Parkeraad |webblad = }} [[Lêer:Mountain_wagtail_(or_Long-tailed_Wagtail),_Motacilla_clara_at_Lekgalameetse_Nature_Reserve,_Limpopo,_South_Africa_(14582760828).jpg|regs|duimnael|260px|'n [[Bergkwikkie]] soek kos in 'n helder bergstroom in Lekgalameetse.]] '''Lekgalameetse-natuurreservaat''' is 'n bewaarde bergwildernis van 18 718 [[Hektaar|ha]],<ref name="lta">{{Cite web|url=https://www.limtourism.co.za/tzaneen/lekgalameetse-nature-reserve|title=Tzaneen: Lekgalameetse-natuurreservaat|date=2013|publisher=Limpopo Toerisme-agentskap|access-date=5 Julie 2019|archive-date= 5 Julie 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190705134325/https://www.limtourism.co.za/tzaneen/lekgalameetse-nature-reserve|url-status=dead}}</ref> geleë wes van [[Ofcolaco]] in die noordelike [[Drakensberge]] van die [[Limpopo]]-provinsie, Suid-Afrika. Dit is in die tagtigerjare deur die [[Lebowa]]-regering in die vooruitsig gestel as 'n reservaat van 25 000 ha genaamd '''The Downs-natuurreservaat''', wat ontspanningsaktiwiteite, kampe en stapaktiwiteite sou bied. Die huidige geriewe sluit selfsorgakkommodasie, 'n boskamp met houthutte langs 'n stroompie, plaashuise wat as gastehuise dien, en 'n kamp vir skooluitstappies in. Sedert 2001 word dit deur die Limpopo Toerisme en Parkeraad bestuur. In die noorde grens dit aan die Wolkberg Wildernisarea. Die bewaringsgebied word van wes na oos deurkruis deur die Orrie Baragwanath-pas, wat egter slegs geskik is vir [[Motordryfuitleg|vierwielaangedrewe]] voertuie. Die westelike hellings word gedreineer deur sytakke van die [[Mohlapitserivier]] wat in die Wolkberg ontspring, en 'n paar kilometer suid daarvan by die [[Olifantsrivier, Limpopo|Olifantsrivier]] aansluit. "Lekgalameetse" beteken "die plek van water" in die [[Noord-Sotho (taal)|sePedi-taal]] van die Sekororo-volk, 'n stam van die [[Noord-Sotho's|baPedi]]. == Fauna en flora == Verskeie soorte soogdiere word hier gevind, soos die [[bosbok]], [[gewone duiker]], [[rooiribbok]], [[klipspringer]], [[samango-aap]], [[Kaapse bobbejaan|bobbejaan]], [[bosnagaap]] en [[luiperd]].<ref name="stu1"/> Die omgewing het 'n wisselende vlinder-fauna. Sedert die middel 1980's het die indringer- en windverspreide [[pompombossie]] homself hier gevestig.<ref name="hend1">{{Cite web|url=http://www.arc.agric.za/arc-ppri/Pages/Pompom%20weed/Origin-and-Distribution.aspx|title=Pompom weed|last=Henderson|first=Lesley|date=2014|website=Plant Health and Protection|publisher=Agricultural Research Unit|access-date=8 April 2020}}</ref> {{Clear}} <gallery mode=packed heights=160 style="font-size:100%; line-height:130%"> Barberton Daisy (Gerbera jamesonii) (32805728530).jpg|The shade-loving [[Gerbera jamesonii|Barberton daisy]] in flower Soldier Pansy (Junonia terea elgiva) (33146597586).jpg|A [[Junonia terea|soldier pansy]] resting on the woodland floor Rainbow Skink (Trachylepis quinquetaeniata) (33077226531).jpg|Male of the colourful [[Trachylepis quinquetaeniata|rainbow skink]] Knysna Turaco (Tauraco corythaix) (33161316486).jpg|The frugivorous [[Tauraco corythaix|Knysna turaco]] visiting the canopy of a [[Rapanea melanophloeos|Cape beech]] tree </gallery> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Bewaringsgebiede in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Natuurreservate in Limpopo]] 11pimzzfv2ygb57vhckv9gj04emxxyd 0 315483 2911957 2816079 2026-06-17T15:31:13Z Jcb 223 2911957 wikitext text/x-wiki [[Lêer:The river effect in justified text.jpg|duimnael|Die pasresultate vir die patroon {{sintaksisuitligting|2=ragel|1=(?<=\.) {2,}(?=[A-Z])}} Ten minste twee spasies word gepas, maar slegs indien hulle reg na 'n [[punt]] (.) en voor 'n [[hoofletter]] verskyn.]] [[Lêer:Stephen Cole Kleene.jpg|duimnael|upright|[[Stephen Cole Kleene]], een van die eerste vasleggers van die begrip.]] [[Lêer:Screenshot of MediaWiki Blacklist.png|duimnael|'n [[MediaWiki:Titleblacklist|Swartlys]] op [[Wikipedia]] wat regulêre uitdrukkings gebruik om potensieel problematiese bladsytitels te identifiseer.]] 'n '''Regulêre uitdrukking''' is 'n reeks [[Karakter (rekenaars)|karakters]] wat 'n soekpatroon definieer. Sulke patrone word gewoonlik deur [[stringsoekalgoritmes]] in vind- of vind-en-vervang-operasies op [[string (rekenaarwetenskap)|stringe]], of vir invoervalidering aangewend. Dit is 'n onderwerp wat in [[teoretiese rekenaarwetenskap]] en [[formeletaalteorie]] bestudeer word. Die konsep ontstaan in die 1950's toe die Amerikaanse wiskundige [[Stephen Cole Kleene]] die beskrywing van 'n [[regulêre taal]] formaliseer. Die konsep kom met die aanvang van teksverwerkernutsgoed in [[Unix]] in algemene gebruik. Verskillende sintaksisse vir die skryf van regulêre uitdrukkings bestaan sedert die 1980's, waaronder die [[POSIX]]-standaard en die [[Perl]]-sintaksis. Regulêre uitdrukkings word in [[soekenjin]]s, vind-en-vervang-operasies in [[woordverwerker]]s en [[teksredigeerder]]s, teksverwerkernutsgoed soos [[sed]] en [[AWK]], en [[leksikale analise]] gebruik. Baie [[programmeertaal|programmeertale]] verskaf regulêre-uitdrukkingvermoë ingebou of deur middel van biblioteke. ==Basiese konsepte== ===Spesiale karakters=== Die volgende is 'n lys van spesiale karakters. Indien vir 'n spesiale karakter getoets wil word moet dit voorafgegaan word met 'n <code>\</code>: <code>. + * ? ^ $ ( ) [ ] { } | \</code> ===Simbole=== {| class="wikitable" |-align=center ! Simbool ! style="width: 110px;" | Alternatief ! Beskrywing |-align=center | <code>\n</code> | <code></code> |style="text-align:left;" | Lynbreek |-align=center | <code>\r</code> | <code></code> |style="text-align:left;" | Lynbreek |-align=center | <code>\t</code> | <code></code> |style="text-align:left;" | (Engels = Tab) |-align=center | <code>\f</code> | <code></code> |style="text-align:left;" | (Engels = form feed) |-align=center | <code>\s</code> | <code>[ \n\r\t\f]</code> |style="text-align:left;" | Witspasie (let op die spasie voor "\n") |-align=center | <code>\S</code> | <code>[^ \n\r\t\f]</code> |style="text-align:left;" | Alles behalwe 'n witspasie |-align=center | <code>^</code> | <code></code> |style="text-align:left;" | Begin van 'n nuwe lyn (kan ook <code>\n</code> gebruik, maar gaan nie begin van eerste lyn optel nie) |-align=center | <code>$</code> | <code></code> |style="text-align:left;" | Einde van 'n lyn (kan ook <code>\n</code> gebruik, maar gaan nie einde van die laaste lyn optel nie) |-align=center | <code>.</code> | <code>[^\n]</code> |style="text-align:left;" | Alles behalwe 'n nuwe lyn |-align=center | <code>[\s\S]</code> | <code>[.\n]</code> |style="text-align:left;" | Alles |-align=center | <code>\w</code> | <code>[a-zA-Z0-9_]</code> |style="text-align:left;" | Woordkarakters |-align=center | <code>\W</code> | <code>[^a-zA-Z0-9_]</code> |style="text-align:left;" | Alles behalwe woordkarakters |-align=center | <code>\d</code> | <code>[0-9]</code> |style="text-align:left;" | Numeriese waardes |-align=center | <code>\D</code> | <code>[^0-9]</code> |style="text-align:left;" | Alles behalwe numeriese waardes |-align=center | <code>\b</code> | <code>[\s\t]</code> |style="text-align:left;" | Woordgrens (Engels = "word boundary"). Dus, wanneer \w\W of \W\w.<ref>Kyk [https://stackoverflow.com/questions/7605198/how-does-b-work-when-using-regular-expressions How does \b work when using regular expressions?]</ref> |} ===Kwantifiseerders=== : {| |- | style="width:15px; vertical-align:top;" | <code>'''?'''</code> |Die vraagteken dui ''nul of een'' voorkomste van die voorafgaande element aan. Byvoorbeeld, <code><!--DON'T CHANGE THIS TO "colo?r"; REGULAR EXPRESSIONS DON'T WORK LIKE WILDCARDS!-->colou?r</code> pas beide "color" en "colour". |- | style="vertical-align:top;" | <code>'''<nowiki>*</nowiki>'''</code> |Die [[asterisk]] dui ''nul of meer'' voorkomste van die voorafgaande element aan. Byvoorbeeld, <code>ab*c</code> pas "ac", "abc", "abbc", "abbbc", ensovoorts. |- | style="vertical-align:top;" | <code>'''+'''</code> |Die plusteken dui ''een of meer'' voorkomste van die voorafgaande element aan. Byvoorbeeld, <code>ab+c</code> pas "abc", "abbc", "abbbc", ensovoots, maar NIE "ac" nie. |- |<code>'''{n}'''</code><ref name="grep">{{cite web |last=Kerrisk |first=Michael |title=grep(1) - Linux manual page |url=https://man7.org/linux/man-pages/man1/grep.1.html |website=man7.org |access-date=31 January 2023}}</ref> | Die voorafgaande element kom presies ''n'' keer voor. |- |<code>'''{min,}'''</code><ref name="grep"/> | Die voorafgaande element kom ''min'' of meer keer voor. |- |<code>'''{,maks}'''</code><ref name="grep"/> | Die voorafgaande element kom nul tot ''maks'' keer voor. |- |<code>'''{min,maks}'''</code><ref name="grep"/> | Die voorafgaande element kom ten minste ''min'' keer voor, maar nie meer as ''maks'' keer nie. |} === OF (vertikale karakter, |) === Die vertikale lyn of pypkarakter kan gebruik om 'n kombinasie van woorde te spesifiseer. <code>v(uu|oo)r</code> kan gebruik word om ''vuur'' en ''voor'' te vind. Dit sal ander woorde soos ''vier'', ''voer'', ''vir'', ensovoorts uitsluit. === Positiewe en negatiewe vooruitkyk en terugkyk === {| class="wikitable" |-align=center ! Beskrywing ! Verduideliking ! style="width: 150px;" | Kode ! style="width: 150px;" | Praktyk |- |Positiewe vooruitkyk (lookahead) || Pas begin ('''xxx''') indien dit eindig met '''yyy''' || style="text-align:center;" | <code>xxx(?=yyy)</code> || style="text-align:center;" | <span style="background:yellow">xxx</span>yyy, xxxzzz |- |Negatiewe vooruitkyk (lookahead) || Pas begin ('''xxx''') indien dit nie eindig met '''yyy''' nie || style="text-align:center;" | <code>xxx(?ǃyyy)</code> || style="text-align:center;" | xxxyyy, <span style="background:yellow">xxx</span>zzz |- |Positiewe terugkyk (look behind) || Pas einde ('''xxx''') indien dit begin met '''yyy''' || style="text-align:center;" | <code>(?<=yyy)xxx</code> || style="text-align:center;" | yyy<span style="background:yellow">xxx</span>, zzzxxx |- |Negatiewe terugkyk (look behind) || Pas einde ('''xxx''') indien dit nie begin met '''yyy''' nie || style="text-align:center;" | <code>(?<!yyy)xxx</code> || style="text-align:center;" | yyyxxx, zzz<span style="background:yellow">xxx</span> |} == Voorbeelde == === m?s === Wanneer alle drieletter karakters gevind moet word wat begin met 'n ''m'' en eindig met 'n ''s'', kan dit soos volg gedoen word: * <code>m.s</code>, of * <code>m.{1}s</code> Let wel dat <code>m.*s</code> ook woorde gaan insluit soos ''maas'', ''mees'', ''mens'', ensovoorts En <code>m.?s</code> gaan ook ''ms'' insluit. === mas, mes, mis, mos, mus === Wanneer die middelste karakter 'n vokaal moet wees kan dit soos volg gedoen word: : <code>m[aeiou]s</code> === vuur, voor === Soos reeds genoem word die vertikale streep gebruik om 'n opsie van verskillende meervoudige karakters te gee. <code>v(uu|oo)r</code> kan gebruik word om "vuur" en "voor" te vind. === Bybelverwysings === {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Uitdrukking: | <code>\b(Gen&#124;Eks&#124;Lev&#124;Num&#124;Deu) +\d+[:\d,\-]*</code> * <code>"(Gen&#124;Eks&#124;Lev&#124;Num&#124;Deu)"</code> = "Gen" of "Eks" of "Lev" of "Num" of "Deu" * <code>" +"</code> = Ten minste een spasie * <code>"\d+"</code> = Ten minste een syfer * <code>"[:\d,\-]*"</code> = Enige aantal dubbelpunte (":"), syfers ("\d"), kommas (",") of koppeltekens ("\-") |- |Teks: | aaa <span style="background:yellow">Gen 3</span> bbb <span style="background:yellow">Eks 10:11-12</span> ccc <span style="background:yellow">Lev 14:16,20</span> ddd |} === abcxx, abcyy === {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: || abc, abcww, <span style="background:yellow">abcxx</span>, <span style="background:yellow">abcyy</span>, abczz || <span style="background:yellow">abc</span>, abcww, <span style="background:yellow">abcxx</span>, <span style="background:yellow">abcyy</span>, abczz |- |Wat om te kry: || ''abcxx'' & ''abcyy'' || Indien ''abc'' ingesluit moet word. |- |Uitdrukking: || <code>abc(xx<nowiki>|</nowiki>yy)</code> || <code>abc(xx<nowiki>|</nowiki>yy)?</code> |} === Begin en einde van 'n lyn (^ en $) === {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: | aaaa<br><span style="background:yellow">123</span>456 | 123<span style="background:yellow">456</span><br>bbbb |- |Wat om te kry: | Van die begin van die lyn tot by die karakter '3' | Van die karakter '4' tot by die einde van die lyn |- |Uitdrukking: | <code>^.*3</code> | <code>4.*$</code> |} <code>\n</code> kan ook gebruik word om die begin of einde van 'n lyn aan te dui.<br> Indien <code>\n</code> in plaas van <code>^</code> gebruik word, gaan die eerste lyn van die teks nie in ag geneem word nie.<br> Indien <code>\n</code> in plaas van <code>$</code> gebruik word, gaan die laaste lyn van die teks nie in ag geneem word nie.<br> Om hierdie probleem te oorkom kan 'n mens bloot <code>\n</code> aan die voorkant en die agterkant van die teks byvoeg voor daar gesoek word. === Lui en gulsige kwantifiseerders === (Engels = ''greedy and lazy quantifiers''<ref>[https://javascript.info/regexp-greedy-and-lazy Greedy and lazy quantifiers]</ref>) {| class="wikitable" |- | |style="text-align: center;"| '''Lui''' |style="text-align: center;"| '''Gulsig''' |- |style="width: 120px;"|Teks: | <<span style="background:yellow">abc</span>> 123 <<span style="background:yellow">def</span>> 456 <<span style="background:yellow">ghi</span>> 789 | <<span style="background:yellow">abc> 123 <def> 456 <ghi</span>> 789 |- |Wat om te kry: | Alles binne "<" en ">" | Vanaf eerste "<" tot laaste ">" |- |Uitdrukking: | <code><.*?></code> * <code>.*</code> = Enige karakter, enige aantal * <code>?</code> = Stop voor eerste ">" | <code><.*></code> |} === Moenie woorde pas wat met spesifieke woorde begin nie<ref>Kyk [https://stackoverflow.com/questions/6308334/regex-find-all-matching-words-that-dont-begin-with-a-specific-prefix Regex - Find all matching words that don't begin with a specific prefix]</ref> === {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: || A <span style="background:yellow">boyfriend</span> and <span style="color:red">girlfriend</span> gained a <span style="background:yellow">friend</span> when they asked to <span style="background:yellow">befriend</span> them |- |Wat om te kry: || Alle ''friend'' wat nie ''girl'' aan die voorkant het nie. |- |Uitdrukking: || <code>\b(?!girl)\w*friend\b</code> * <code>\b</code> = woordgrens = waar 'n <code>\w</code> langs 'n <code>\W</code> is (om omgekeerd) waar <code>\w</code> = <code>[a-zA-Z0-9_]</code> * <code>(?!girl)</code> = enigiets behalwe ''girl'' * <code>\w*</code> = Enige woordkarakter (dit sal alles insluit behalwe ''girl'') * <code>friend</code> = die woord ''friend'' * <code>\b</code> = woordgrens |} === Moenie woorde pas wat met spesifieke woorde eindig nie (lêertipes) === {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: | Leername: leer1.doc, <span style="background:yellow">leer2.tmp</span>, leer3.xlsx, <span style="background:yellow">leer4.1a3</span> | Leername: <span style="background:yellow">leer1.doc</span>, leer2.tmp, <span style="background:yellow">leer3.xlsx</span>, leer4.1a3 |- |Wat om te kry: | Alle lêertipes met agtervoegsels ''.tmp'' en waarvan die eerste en derde karakter 'n syfer is | Die teenoorstelde |- |Uitdrukking: | <code>\w+\.(tmp<nowiki>|</nowiki>\d\D\d)\w*</code> * <code>\w+</code> = ten minste een woordkarakter (lêernaam) * <code>\.</code> = 'n punt. Omdat 'n punt 'n spesiale karakter is, moet dit vooraf gegaan word met "\" * <code>(tmp|\d\D\d)</code> = agtervoegsel = "tmp" of byvoorbeeld "1c3" | <code>\w+\.(?!tmp<nowiki>|</nowiki>\d\D\d)\w*</code> |} === Positiewe vooruitkyk: pas begin indien dit eindig met ... === (Engels = ''Positive lookahead (?=)''<ref name="tut">[https://www.regextutorial.org/positive-and-negative-lookahead-assertions.php Regex Lookahead]</ref>) {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks:|| <span style="background:yellow">USD</span> <span style="color:blue">100</span>, <span style="background:yellow">USD</span> <span style="color:blue">350</span>, <span style="background:yellow">USD</span> <span style="color:blue">12,345</span>, <span style="color:red">USD</span> geldeenheid, <span style="color:red">USD</span> van Amerika |- |Wat om te kry:||Alle ''USD'' wat eindig met getalle (''350'', ''12,345'') |- |Uitdrukking:||<code>USD(?=\s\d+?,?\d+)</code> * <code>?=</code> : Eindig met * <code>\s</code> : Witspasie na ''USD''. <code>\s</code> = <code>[ \n\r\t\f]</code> * <code>\d+?</code> : Ten minste een getal. Die vraagteken dui aan dat gestop moet word tot die eerste karakter wat nie 'n getal is nie. * <code>,?</code> : Een of meer komma * <code>\d+</code> : Nog getalle |} === Negatiewe vooruitkyk: pas begin indien dit nie eindig met ... === (Engels = ''Negative lookahead (?ǃ)''<ref name="tut" />) {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: || <span style="color:red">kar</span> <span style="color:blue">verkoop</span>, <span style="background:yellow">kar</span> nie verkoop, <span style="color:red">kar</span> <span style="color:blue">verkoop</span>, <span style="background:yellow">kar</span> herstel |- |Wat om te kry: || Alle ''kar'' wat NIE eindig met ''verkoop'' |- |Uitdrukking: || <code>kar(?!\s+verkoop)</code> * <code>?!</code> : Nie eindig met ('n "!" dui gewoonlik die negatief aan. Byvoorbeeld, die Pythonkode <code>if a != b</code> beteken "as a ongelyk is aan b") * <code>\s+</code> : Witspasie na ''kar''. <code>\s</code> = <code>[ \n\r\t\f]</code> |} === Positiewe terugkyk: pas einde indien dit begin met ... === (Engels = ''Positive look behind (?<=)'') {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: || <span style="color:blue">abc</span><span style="background:yellow">123</span>, <span style="color:blue">abc</span>567, def<span style="color:red">123</span> |- |Wat om te kry: || Alle ''123'' wat voorafgegaan word deur ''abc'' |- |Uitdrukking: || <code>(?<=[a-c]{3})[1-3]{3}</code> |} === Passing tussen spesifieke letters === (''Positive look behind (?<=)'' gekombineer met ''Positive look ahead (?=)'') {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: || <span style="color:blue">#</span><span style="background:yellow">123</span><span style="color:blue">#</span><span style="background:yellow">456</span><span style="color:blue">#</span><span style="background:yellow">789</span><span style="color:blue">#</span> |- |Wat om te kry: || Alle tussen woorde tussen "3" en "#" |- |Uitdrukking: || <code>(?<=#).*?(?=#)</code> |} Teenoor: {| class="wikitable" |- |Uitdrukking: || <code>#.*?#</code> |- |style="width: 120px;"|Teks: || <span style="background:yellow">#123#</span>456<span style="background:yellow">#789#</span> |} === Negatiewe terugkyk: pas einde indien dit NIE begin met ... === (Engels = ''Negative look behind (?<!)'') {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: || <span style="color:blue">abc</span><span style="color:red">123</span>, <span style="color:blue">abc</span>567, def<span style="background:yellow">123</span> |- |Wat om te kry: || Alle ''123'' wat nie voorafgegaan word deur ''abc'' nie |- |Uitdrukking: || <code>(?<![a-c]{3})[1-3]{3}</code> |} === Syfers geskei deur 'n duisendskeier === {| class="wikitable" |- |style="width: 120px;"|Teks: || aaa 123.45 bbb 67 890.12 ccc 345 67 890.12 ddd |- |Wat om te kry: || Alle syfers in die formaat # ###.## |- |Uitdrukking: || <code>\b\d{1,3}(?:\s\d{3})*(?:\.\d{2})?\b</code> * <code>\b\d{1,3}</code> : 'n Getal wat uit 1 tot 3 syfers bestaan * <code>(?:\s\d{3})*</code> : Groepe van drie getalle wat vooraf gegaan word deur 'n spasie (die duisendskeier). <code>?:</code> kan ook weggelaat word. <code>\s</code> kan ook vervang word met "<code> </code>". * <code>(?:\.\d{2})?</code> : 'n Desimale punt opgevolg deur twee syfers. Die <code>?</code> na die <code>)</code> beteken dit is opsioneel. Met ander woorde, sluit dit in indien dit daar is". <code>?:</code> kan ook weggelaat word. * <code>\b</code> : Woordgrens = waar 'n <code>\w</code> langs 'n <code>\W</code> is (om omgekeerd) waar <code>\w</code> = <code>[a-zA-Z0-9_]</code> |} == Toets regulêre uitdrukkings == Regulêre uitdrukkings kan getoets word [https://www.google.com/search?q=regex+tester+online op die internet]: * [https://regex101.com/ regex101.com] Of gratis programme soos: * [https://code.visualstudio.com/ Visual Studio Code] * [https://notepad-plus-plus.org/ Notepad++] == Bronnelys == * [https://www.youtube.com/watch?v=sa-TUpSx1JA Regular Expressions (Regex) Tutorial: How to Match Any Pattern of Text] (Corey Schafer, 5 Okt 2017, Youtube) * [https://www.youtube.com/watch?v=K8L6KVGG-7o Python Tutorial: re Module - How to Write and Match Regular Expressions (Regex)] (Corey Schafer, 24 Okt 2017, Youtube) == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Rekenaarwetenskap]] i8cerlldasda47qquc8106ucaxv7n7i 0 316342 2911975 2286986 2026-06-17T17:14:41Z Dantevmartinez 208330 Ensiklopediese formulering verbeter en taal vereenvoudig. 2911975 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Citroën C-Triomphe | image = [[Lêer:Citroën C-Quatre sedan 01 China 2012-06-02.JPG|260px]] | caption = 'n Citroën C-Triomphe in Shanghai. | manufacturer = {{vlagikoon|China}} Dongfeng Peugeot-Citroën | parent_company = [[PSA Peugeot Citroën]] | class = Mediumgroot gesinsmotor | body_style = 4-deur [[sedan]] | layout = [[motordryfuitleg|voorenjin, voorwieldryf]] | related = [[Citroën C4]] | successor = Citroën C4 Lounge | production = 2006–2016 | engine = 2.0L [[Inlynviersilinder|I4]] | transmission = 5-gang [[handrat]]<br />4-speed [[outomatiese ratkas|outomaties]] | wheelbase = {{convert|2710|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{convert|4770|mm|in|1|abbr=on}} | width = {{convert|1770|mm|in|1|abbr=on}} | height = {{convert|1510|mm|in|1|abbr=on}} }} Die '''Citroën C-Triomphe''' is 'n middelgrootte [[Sedan|sedanmotor]] wat vir die [[Volksrepubliek China|Chinese]] mark vervaardig word deur Dongfeng Peugeot-Citroën, 'n gesamentlike onderneming tussen die [[Frankryk|Franse]] [[Groupe PSA|PSA-groep]] ([[Peugeot]]-[[Citroën]]) en die Chinese vervaardiger Dongfeng. Hierdie nuwe modelreeks is ontwerp om ander Chinese modelle in die reeks soos die Fukang en die [[Citroën Elysée|Elysée]] aan te vul, eerder as om enige direkte vervanging te wees. Die motor is in wese 'n klassieke sedanweergawe van die Europese [[Citroën C4|C4]]-model, aangesien die Chinese mark eerder 'n tradisionele driekas[[sedan]] as 'n [[luikrug]] verkies. Die benaming is egter verander, want in [[Chinees]] is die nommer "4" ongelukkig. Die sedan is baie groter as die luikrug: sy lengte is 4770&nbsp;mm oor die luikrug se 4260&nbsp;mm en die asafstand 2710&nbsp;mm teenoor 2610&nbsp;mm van die luikrug. Dit het daartoe gelei dat die C-Triomphe-sedan in die kategorie van middelgroot gesinsmotors ingedeel is. Die C-Triomphe het 'n aantal unieke kenmerke, soos 'n geïntegreerde lugverfrisser waarmee die bestuurder die reuk van die interieur kan kies. Met die onthulling van die volgende geslagmodel word die ''C-Triomphe''-naam vir 2010 laat vaar ten gunste van ''Citroën C-Quatre''. <gallery widths="200" heights="200"> Lêer:Citroën C-Quatre sedan facelift China 2012-06-02.JPG|Citroën C-Quatre, die C-Triomphe nuwe evolusie Lêer:Citroën C-Quatre sedan 02 China 2012-04-28.JPG|Citroën C-Quatre, die C-Triomphe nuwe evolusie Lêer:Citroën C-Quatre Cross 01 China 2014-04-24.jpg|Citroën C-Quatre Cross </gallery> == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20050713033916/http://www.citroen.com.cn/CCW/citroen Citroën China] * [http://www.dpca.com.cn/ Dong Feng-Peugeot-Citroën-motor] * [http://www.citroenet.org.uk/foreign/china/c-triomphe/c-triomphe.html Citroën C-Triomphe by Citroenet] * [https://web.archive.org/web/20060615024628/http://www.auto.outrefranc.com/viewtopic.php?t=618 C-Triomphe beelde] [[Kategorie:Citroën]] l5f37o38fej77azw11eqd4lukwred4o 2911976 2911975 2026-06-17T17:15:33Z Dantevmartinez 208330 Styl en formulering verbeter; ensiklopediese toon toegepas. 2911976 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Motorvoertuig | name = Citroën C-Triomphe | image = [[Lêer:Citroën C-Quatre sedan 01 China 2012-06-02.JPG|260px]] | caption = 'n Citroën C-Triomphe in Shanghai. | manufacturer = {{vlagikoon|China}} Dongfeng Peugeot-Citroën | parent_company = [[PSA Peugeot Citroën]] | class = Mediumgroot gesinsmotor | body_style = 4-deur [[sedan]] | layout = [[motordryfuitleg|voorenjin, voorwieldryf]] | related = [[Citroën C4]] | successor = Citroën C4 Lounge | production = 2006–2016 | engine = 2.0L [[Inlynviersilinder|I4]] | transmission = 5-gang [[handrat]]<br />4-speed [[outomatiese ratkas|outomaties]] | wheelbase = {{convert|2710|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{convert|4770|mm|in|1|abbr=on}} | width = {{convert|1770|mm|in|1|abbr=on}} | height = {{convert|1510|mm|in|1|abbr=on}} }} Die '''Citroën C-Triomphe''' is 'n middelgrootte [[Sedan|sedanmotor]] wat vir die [[Volksrepubliek China|Chinese]] mark vervaardig word deur Dongfeng Peugeot-Citroën, 'n gesamentlike onderneming tussen die [[Frankryk|Franse]] [[Groupe PSA|PSA-groep]] ([[Peugeot]]-[[Citroën]]) en die Chinese vervaardiger Dongfeng. Hierdie nuwe modelreeks is ontwerp om ander Chinese modelle in die reeks soos die Fukang en die [[Citroën Elysée|Elysée]] aan te vul, eerder as om enige direkte vervanging te wees. Die motor is in wese 'n klassieke sedanweergawe van die Europese [[Citroën C4|C4]]-model, aangesien die Chinese mark eerder 'n tradisionele driekas[[sedan]] as 'n [[luikrug]] verkies. Die benaming is egter verander, want in [[Chinees]] is die nommer "4" ongelukkig. Die sedan is baie groter as die luikrug: sy lengte is 4770&nbsp;mm oor die luikrug se 4260&nbsp;mm en die asafstand 2710&nbsp;mm teenoor 2610&nbsp;mm van die luikrug. Dit het daartoe gelei dat die C-Triomphe-sedan in die kategorie van middelgroot gesinsmotors ingedeel is. Van die C-Triomphe se besondere kenmerke is ’n geïntegreerde lugverfrisser wat die bestuurder in staat stel om die geur van die voertuig se interieur aan te pas. Met die onthulling van die volgende geslagmodel word die ''C-Triomphe''-naam vir 2010 laat vaar ten gunste van ''Citroën C-Quatre''. <gallery widths="200" heights="200"> Lêer:Citroën C-Quatre sedan facelift China 2012-06-02.JPG|Citroën C-Quatre, die C-Triomphe nuwe evolusie Lêer:Citroën C-Quatre sedan 02 China 2012-04-28.JPG|Citroën C-Quatre, die C-Triomphe nuwe evolusie Lêer:Citroën C-Quatre Cross 01 China 2014-04-24.jpg|Citroën C-Quatre Cross </gallery> == Eksterne skakels == * [https://web.archive.org/web/20050713033916/http://www.citroen.com.cn/CCW/citroen Citroën China] * [http://www.dpca.com.cn/ Dong Feng-Peugeot-Citroën-motor] * [http://www.citroenet.org.uk/foreign/china/c-triomphe/c-triomphe.html Citroën C-Triomphe by Citroenet] * [https://web.archive.org/web/20060615024628/http://www.auto.outrefranc.com/viewtopic.php?t=618 C-Triomphe beelde] [[Kategorie:Citroën]] 0e9iut4axf57mworqqioxcetoqif4a4 0 384752 2912098 2448488 2026-06-18T07:24:24Z AFM 21229 2912098 wikitext text/x-wiki Die '''Nederlandse Post''' was ‘n maandblad vir Nederlandse immigrante in Suid-Afrika. Van 1947 tot 1980 was die Nederlands-Suid-Afrikaanse kultuurhistorikus, kunsbevorderaar en letterkundige Matthijs Bokhorst ([[Rotterdam]], 28 Augusuts 1900 – Kaapstad, 8 Julie 1982) die hoofredakteur. Bokhorst was professor in Nederlandse [[kultuurgeskiedenis]] aan die [[Universiteit van Pretoria]], kurator van die [[Michaelis-versameling]] en kunskritikus vir die [[Cape Times]]. {{Saadjie}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse koerante]] mw7fs8dox1hiu93nms7oh3ysu7t900t 0 388747 2912093 2891269 2026-06-18T07:20:32Z AFM 21229 2912093 wikitext text/x-wiki Die '''Protea Boekhuisprys''' word deur die [[Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns]] toegeken vir die beste Afrikaanse verhandeling, proefskrif of gepubliseerde werk in geskiedenis of [[kultuurgeskiedenis]]. Die prys word gewoonlik jaarliks toegeken. == Lys van wenners == * [[2015]] – Marianna Botes vir haar proefskrif ''Bloemfontein gedurende die bewind van pres. F.W. Reitz, 1889-1895: ‘n kultuur-historiese studie'' * [[2016]] – Carel van der Merwe vir sy boek ''Donker stroom: Eugène Marais en die Anglo-Boereoorlog'' * [[2017]] – Anneke van Heerden vir haar MA-verhandeling ''Die Suiderkruisfonds en die mobilisering van die Suid-Afrikaanse burgerlike samelewing tydens die Grensoorlog 1968-1989'' * [[2019]] – [[J.E.H. Grobler|Jackie Grobler]] vir sy boek ''Die Eerste Vryheidsoorlog, 1880-1881'' * [[2020]] – Ruhan Fourie vir sy MA-verhandeling ''Beyers Naudé 1915-1963: die vorming van ‘n dissidente Afrikaner'' * [[2021]] – Vicky Heunis vir haar proefskrif ''Anglo-Boereoorlogboerekrygsgevangenekuns, 1899-1902'' en J.J.R. van Zijl vir sy proefskrif ''Bethulie 1896-1907, met spesifieke verwysing na die Anglo-Boereoorlog'' * [[2022]] – [[Carel van der Merwe]] vir ''Kansvatter: Die rustelose lewe van Ben Viljoen.''<ref>https://maroelamedia.co.za/goeiegoed/goeie-nuus/naude-wen-hertzogprys-met-dol-heuning/</ref> * [[2023]] – Hetta van Deventer-Terblanche vir haar M-verhandeling: ''Die koskultuur en geskiedenis van die Westpalm-reseptemanuskrip (Manuskrip SB 522), circa 1719-1888''.<ref>{{cite web |url=https://assets.website-files.com/638efa1bbea3b03765963904/64e4997d26379f9b4308fe0d_Mediaverklaring%20SA%20Akademiepryse%20-%20April%202023%202.pdf |accessdate=13 Mei 2024 |publisher=SA Akademie |title=SA Akademiepryse 2023 }} </ref> * [[2024]] – Karina Sevenhuysen vir haar Ph.D.-proefskrif ''“Model native townships" in Suid-Afrika: “The pinnacle of perfection”? ’n Historiese evaluering, ca. 1900’s-1940’s''.<ref>{{cite web |url=https://assets.website-files.com/638efa1bbea3b03765963904/66221a61723224142654460a_Mediaverklaring%20SA%20Akademiepryse%20-%20April%202024%20finaal.pdf |title=SA Akademiepryse 2024 |publisher=SA Akademie |date=19 April 2024 |accessdate=13 Mei 2024 }}</ref> == Verwysings == {{verwysings}} {{SA_Akademie}} [[Kategorie:SA Akademie vir Wetenskap en Kuns]] 0732d25eoss61dcz3ei8i0swdn0sixq 0 390917 2912014 2865207 2026-06-17T19:43:47Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Legends of the Fall (rolprent)]] na [[Legends of the Fall]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Onnodig 2865207 wikitext text/x-wiki '''Legends of the Fall''' is 'n Amerikaanse epiese Western film uit 1994 geregisseer deur Edward Zwick, met [[Brad Pitt]], [[Anthony Hopkins]], [[Aidan Quinn]], [[Julia Ormond]] en [[Henry Thomas]] in die hoofrolle. Gebaseer op die 1979 novelle met dieselfde titel deur Jim Harrison, handel die film oor drie broers en hul pa wat in die wildernis en vlaktes van [[Montana]] in die vroeë 20ste eeu woon en hoe hul lewens deur die natuur, geskiedenis, oorlog en liefde beïnvloed word. Die film se tydsraamwerk strek vanaf die vroeë 1900's, die [[Eerste Wêreldoorlog]], deur die drankverbodera, wat eindig met 'n kort toneel wat in 1963 afspeel. Die film is genomineer vir drie Oscar-toekennings en wen met beste kinematografie (John Toll). Beide die film en boek bevat af en toe [[Kornies|Korniese taalterme]], die Ludlows is 'n Korniese immigrantefamilie.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=legendsofthefall.htm|title=Legends of the Fall (1994)|website=Box Office Mojo|access-date=2017-09-23}}</ref><ref>{{cite book|last=Tristram|first=Hildegard L. C.|title=The Celtic Languages in Contact|year=2007|publisher=Potsdam University Library#Potsdam University Press|isbn=978-3-940793-07-2|url=https://books.google.com/books?id=VgBtaDT-evYC&q=cornish+legends+of+the+fall&pg=PA204|page=204}}</ref> == Rolverdeling == * [[Brad Pitt]] as Tristan Ludlow ** Keegan MacIntosh as Jong Tristan Ludlow **[[Eric Johnson (akteur)|Eric Johnson]] as Tiener Tristan Ludlow * [[Anthony Hopkins]] as Colonel William Ludlow * [[Aidan Quinn]] as Alfred Ludlow * [[Julia Ormond]] as Susannah Fincannon-Ludlow * [[Henry Thomas]] as Samuel Ludlow * [[Karina Lombard]] as Isabel 'Isabel Two' Decker-Ludlow ** Sekwan Auger as Jong Isabel Two Decker * [[Gordon Tootoosis]] as One Stab * [[Christina Pickles]] as Isabel Ludlow * Paul Desmond as Tom Cullen / Roscoe Decker * [[Tantoo Cardinal]] as Pet Decker * [[Robert Wisden]] as John T. O'Banion * [[John Novak]] as James O'Banion * [[Kenneth Welsh]] as Sheriff Tynert * [[Bart the Bear]] as Die Beer == Storie == Kolonel William Ludlow, siek van verraad wat die regering van die Verenigde State teen inheemse Amerikaners gepleeg het, verlaat die weermag en verhuis na 'n afgeleë deel van Montana. Saam met One Stab, 'n Indiaanse vriend, bou hy 'n plaas en maak sy gesin groot. Saam met hulle is die gehuurde en voormalige voëlvryverklaarde Decker, Decker se Indiaanse vrou Pet, en dogter Isabel Two. William het drie seuns: Alfred, die oudste, is verantwoordelik en versigtig; Tristan is wild en goed vertroud met inheemse Amerikaanse tradisies; Samuel, die jongste, is geleerd maar naïef en word deur sy broers opgepas. William se vrou Isabel pas nie by die strawwe Montana-winters aan nie en trek na die Ooskus; Tristan belowe om nooit van haar te praat nie. Op 12-jarige ouderdom raak Tristan aan 'n slapende [[grysbeer]]. Die beer word wakker en beseer hom, maar Tristan kap 'n klou van die beer af. Jare later keer Samuel terug van [[Harvard-universiteit|Harvard Universiteit]] saam met sy verloofde, Susannah. Susannah vind Tristan boeiend, maar is lief vir Samuel. Voordat hulle kan trou, kondig Samuel sy voorneme aan om by die Kanadese ekspedisiemag aan te sluit wat Brittanje help in die stryd teen Duitsland. Tot hul pa se misnoeë sluit Alfred ook aan. Hoewel Tristan nie wil aansluit nie, doen hy dit nadat hy vir Susannah belowe het om Samuel te beskerm. Tydens die Eerste Wêreldoorlog bevind die broers hulle in die 10de Bataljon. Alfred, aangestel as 'n offisier, lei 'n aanval in niemandsland. Die aanval lei tot swaar ongevalle en Alfred word gewond. Terwyl hy Alfred in die veldhospitaal besoek, kom Tristan agter dat Samuel homself vrywillig vir 'n gevaarlike verkenningsending aangebied het. Tristan jaag weg om sy broer te beskerm, maar kom te laat daar aan. ’n Gebroke Tristan hou Samuel vas totdat hy sterf, sny dan sy broer se hart uit en stuur dit huis toe om by die plaas begrawe te word. Tristan maak eiehandig 'n aanval op 'n Duitse linie en keer terug na die kamp met die kopvel van Duitse soldate wat om sy nek hang, wat sy medesoldate met afgryse vervul. Hy word ontslaan maar gaan nie terug huis toe nie. Alfred keer terug na Montana en vra vir Susannah se hand, maar sy weier. Tristan keer terug huis toe, waar Susannah hom huilend aantref by Samuel se graf. Sy troos hom, en hulle word minnaars. 'n Jaloerse Alfred konfronteer Tristan voordat hy vertrek om sy naam in Helena te maak. Tristan word geteister met skuldgevoelens oor Samuel se dood en voel verantwoordelik om Alfred weg te jaag; hy verlaat Montana vir etlike jare. Susannah wag vir hom, maar ontvang 'n brief van Tristan wat haar sê om met iemand anders te trou. Alfred troos Susannah en William vind hulle saam, wat lei tot 'n uitval tussen hom en Alfred. William kry later 'n beroerte. Hy praat vir jare nie en die plaas gaan agteruit. Susannah trou met Alfred, nou 'n kongreslid. Alfred se besigheid en politiek veroorsaak dat hy betrokke raak by die O'Banion-broers, Ierse dranksmokkelaars en rampokkers. Tristan keer terug tydens die drankverbod en bring lewe terug na die plaas en sy pa. Hy raak verlief op Isabel Two en hulle trou en het twee kinders. Tristan raak betrokke by kleinskaalse smokkel van drank, en vind homself in stryd met die O'Banion-broers. Isabel Two word per ongeluk vermoor deur 'n polisiebeampte wat vir die O'Banions werk. In 'n vlaag van woede slaan Tristan die beampte byna dood en word tronk toe gestuur. Susannah besoek Tristan en het steeds gevoelens vir hom, maar hy weier haar toenadering. Na sy vrylating vermoor Tristan en Decker diegene wat verantwoordelik is vir Isabel se dood, insluitend een van die O'Banion-broers. Susannah kan nie sonder Tristan leef nie en pleeg selfmoord. Die oorblywende O'Banion broer, die balju en 'n ander polisiebeampte, volg Tristan na die plaas. By die plaas vermoor William en Alfred die aanvallers. Alfred versoen met sy pa en broer. Die familie besef dat Tristan die skuld sal kry vir die sterftes, wat Tristan aanspoor om Alfred te vra om vir sy kinders te sorg. One Stab se vertelling verduidelik dat hulle die lyke begrawe en die motor in die Missouri-rivier gestort het. Hy oorpeins dat Tristan eerder as om jonk te sterf soos One Stab verwag het, geleef het om te sien hoe sy kinders en kleinkinders grootgeword het. One Stab neem waar dat dit die mense was wat Tristan liefgehad het en die meeste wou beskerm wat jonk gesterf het. In 1963 ondersoek Tristan, nou 'n ou man wat in die Noordland woon, 'n dierekarkas en word deur 'n grysbeer gekonfronteer. Hy trek sy mes uit en beveg dit. Terwyl hulle worstel, vertel One Stab: "Dit was 'n goeie sterwe." == Bronne == * Jim Harrison: ''Legenden der Leidenschaft. Der Roman zum Film.'' Ins Deutsche übertragen von Gunter Böhnke. Bastei-Lübbe, Bergisch Gladbach 1995, {{ISBN|3-404-13693-4}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] ng3kvh1h956f0l8p2d0f4lug29a84kc 2912019 2912014 2026-06-17T19:51:18Z BurgertB 2401 Inleiding verbeter 2912019 wikitext text/x-wiki '''Legends of the Fall''' is 'n Amerikaanse epiese Western-rolprent uit 1994 wat deur Edward Zwick geregisseer is, met [[Brad Pitt]], [[Anthony Hopkins]], [[Aidan Quinn]], [[Julia Ormond]] en [[Henry Thomas]] in die belangikste rolle. Die prent is geskoei op die roman van 1979 met dieselfde titel deur Jim Harrison en handel oor drie broers en hul pa wat in die vroeë 20ste eeu in die wildernis en vlaktes van [[Montana]] woon en hoe hul lewens deur die natuur, geskiedenis, oorlog en liefde beïnvloed word. Die prent se tydsraamwerk strek van die vroeë 1900's, die [[Eerste Wêreldoorlog]], deur die drankverbodtydperk, tot 'n kort toneel wat in 1963 afspeel. Die prent is benoem vir drie [[Oscar]]s en het gewen vir beste kinematografie (John Toll). Beide die film en boek bevat af en toe [[Kornies|Korniese taalterme]]; die Ludlows is 'n Korniese immigrantefamilie.<ref>{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=legendsofthefall.htm|title=Legends of the Fall (1994)|website=Box Office Mojo|access-date=2017-09-23}}</ref><ref>{{cite book|last=Tristram|first=Hildegard L. C.|title=The Celtic Languages in Contact|year=2007|publisher=Potsdam University Library#Potsdam University Press|isbn=978-3-940793-07-2|url=https://books.google.com/books?id=VgBtaDT-evYC&q=cornish+legends+of+the+fall&pg=PA204|page=204}}</ref> == Rolverdeling == * [[Brad Pitt]] as Tristan Ludlow ** Keegan MacIntosh as Jong Tristan Ludlow **[[Eric Johnson (akteur)|Eric Johnson]] as Tiener Tristan Ludlow * [[Anthony Hopkins]] as Colonel William Ludlow * [[Aidan Quinn]] as Alfred Ludlow * [[Julia Ormond]] as Susannah Fincannon-Ludlow * [[Henry Thomas]] as Samuel Ludlow * [[Karina Lombard]] as Isabel 'Isabel Two' Decker-Ludlow ** Sekwan Auger as Jong Isabel Two Decker * [[Gordon Tootoosis]] as One Stab * [[Christina Pickles]] as Isabel Ludlow * Paul Desmond as Tom Cullen / Roscoe Decker * [[Tantoo Cardinal]] as Pet Decker * [[Robert Wisden]] as John T. O'Banion * [[John Novak]] as James O'Banion * [[Kenneth Welsh]] as Sheriff Tynert * [[Bart the Bear]] as Die Beer == Storie == Kolonel William Ludlow, siek van verraad wat die regering van die Verenigde State teen inheemse Amerikaners gepleeg het, verlaat die weermag en verhuis na 'n afgeleë deel van Montana. Saam met One Stab, 'n Indiaanse vriend, bou hy 'n plaas en maak sy gesin groot. Saam met hulle is die gehuurde en voormalige voëlvryverklaarde Decker, Decker se Indiaanse vrou Pet, en dogter Isabel Two. William het drie seuns: Alfred, die oudste, is verantwoordelik en versigtig; Tristan is wild en goed vertroud met inheemse Amerikaanse tradisies; Samuel, die jongste, is geleerd maar naïef en word deur sy broers opgepas. William se vrou Isabel pas nie by die strawwe Montana-winters aan nie en trek na die Ooskus; Tristan belowe om nooit van haar te praat nie. Op 12-jarige ouderdom raak Tristan aan 'n slapende [[grysbeer]]. Die beer word wakker en beseer hom, maar Tristan kap 'n klou van die beer af. Jare later keer Samuel terug van [[Harvard-universiteit|Harvard Universiteit]] saam met sy verloofde, Susannah. Susannah vind Tristan boeiend, maar is lief vir Samuel. Voordat hulle kan trou, kondig Samuel sy voorneme aan om by die Kanadese ekspedisiemag aan te sluit wat Brittanje help in die stryd teen Duitsland. Tot hul pa se misnoeë sluit Alfred ook aan. Hoewel Tristan nie wil aansluit nie, doen hy dit nadat hy vir Susannah belowe het om Samuel te beskerm. Tydens die Eerste Wêreldoorlog bevind die broers hulle in die 10de Bataljon. Alfred, aangestel as 'n offisier, lei 'n aanval in niemandsland. Die aanval lei tot swaar ongevalle en Alfred word gewond. Terwyl hy Alfred in die veldhospitaal besoek, kom Tristan agter dat Samuel homself vrywillig vir 'n gevaarlike verkenningsending aangebied het. Tristan jaag weg om sy broer te beskerm, maar kom te laat daar aan. ’n Gebroke Tristan hou Samuel vas totdat hy sterf, sny dan sy broer se hart uit en stuur dit huis toe om by die plaas begrawe te word. Tristan maak eiehandig 'n aanval op 'n Duitse linie en keer terug na die kamp met die kopvel van Duitse soldate wat om sy nek hang, wat sy medesoldate met afgryse vervul. Hy word ontslaan maar gaan nie terug huis toe nie. Alfred keer terug na Montana en vra vir Susannah se hand, maar sy weier. Tristan keer terug huis toe, waar Susannah hom huilend aantref by Samuel se graf. Sy troos hom, en hulle word minnaars. 'n Jaloerse Alfred konfronteer Tristan voordat hy vertrek om sy naam in Helena te maak. Tristan word geteister met skuldgevoelens oor Samuel se dood en voel verantwoordelik om Alfred weg te jaag; hy verlaat Montana vir etlike jare. Susannah wag vir hom, maar ontvang 'n brief van Tristan wat haar sê om met iemand anders te trou. Alfred troos Susannah en William vind hulle saam, wat lei tot 'n uitval tussen hom en Alfred. William kry later 'n beroerte. Hy praat vir jare nie en die plaas gaan agteruit. Susannah trou met Alfred, nou 'n kongreslid. Alfred se besigheid en politiek veroorsaak dat hy betrokke raak by die O'Banion-broers, Ierse dranksmokkelaars en rampokkers. Tristan keer terug tydens die drankverbod en bring lewe terug na die plaas en sy pa. Hy raak verlief op Isabel Two en hulle trou en het twee kinders. Tristan raak betrokke by kleinskaalse smokkel van drank, en vind homself in stryd met die O'Banion-broers. Isabel Two word per ongeluk vermoor deur 'n polisiebeampte wat vir die O'Banions werk. In 'n vlaag van woede slaan Tristan die beampte byna dood en word tronk toe gestuur. Susannah besoek Tristan en het steeds gevoelens vir hom, maar hy weier haar toenadering. Na sy vrylating vermoor Tristan en Decker diegene wat verantwoordelik is vir Isabel se dood, insluitend een van die O'Banion-broers. Susannah kan nie sonder Tristan leef nie en pleeg selfmoord. Die oorblywende O'Banion broer, die balju en 'n ander polisiebeampte, volg Tristan na die plaas. By die plaas vermoor William en Alfred die aanvallers. Alfred versoen met sy pa en broer. Die familie besef dat Tristan die skuld sal kry vir die sterftes, wat Tristan aanspoor om Alfred te vra om vir sy kinders te sorg. One Stab se vertelling verduidelik dat hulle die lyke begrawe en die motor in die Missouri-rivier gestort het. Hy oorpeins dat Tristan eerder as om jonk te sterf soos One Stab verwag het, geleef het om te sien hoe sy kinders en kleinkinders grootgeword het. One Stab neem waar dat dit die mense was wat Tristan liefgehad het en die meeste wou beskerm wat jonk gesterf het. In 1963 ondersoek Tristan, nou 'n ou man wat in die Noordland woon, 'n dierekarkas en word deur 'n grysbeer gekonfronteer. Hy trek sy mes uit en beveg dit. Terwyl hulle worstel, vertel One Stab: "Dit was 'n goeie sterwe." == Bronne == * Jim Harrison: ''Legenden der Leidenschaft. Der Roman zum Film.'' Ins Deutsche übertragen von Gunter Böhnke. Bastei-Lübbe, Bergisch Gladbach 1995, {{ISBN|3-404-13693-4}} == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] 7j402d674tux9wn9shnuj3gsc81zj3r 0 391577 2912047 2847914 2026-06-17T23:43:39Z InternetArchiveBot 131157 Red 1 verwysing(s) en merk 0 as dood.) #IABot (v2.0.9.5 2912047 wikitext text/x-wiki '''Apokke''', voorheen '''aappokke''' ( in Engels '''monkeypox''', deesdae '''mpox'''), is 'n aansteeklike [[virus]][[siekte]] wat by mense en sommige diere kan voorkom.<ref name=MaroelaMediaJun2024>{{cite web |title=Een dood weens apokke-uitbreking |website=www.maroelamedia.co.za | url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/een-dood-weens-apokke-uitbreking/ |access-date=13 Junie 2024 |publisher=Maroela Media}}</ref><ref name=WHO4June2022>{{cite web |title=Multi-country monkeypox outbreak: situation update |website=www.who.int |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON390 |access-date=7 Junie 2022 |archive-date=6 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220606225258/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON390 |url-status=live |date=4 Junie 2022|publisher=World Health Organization}}</ref> [[Simptoom|Simptome]] sluit in [[koors]], geswelde limfknope en 'n uitslag wat blase vorm en dan korsies oor die blase.<ref name=WHO4June2022/> Die inkubasietyd (tyd vanaf blootstelling tot aanvang van simptome) wissel van 5 tot 21 dae.<ref name=WHOfact2022>{{cite web |title=Monkeypox |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |publisher=World Health Organization|date=19 Mei 2022 |accessdate=28 Mei 2022 }}</ref><ref name=CDC2017Sym/> Die duur van simptome is tipies 2 tot 4 weke.<ref name=CDC2017Sym>{{cite web |title=Signs and Symptoms Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/symptoms.html |website=CDC |access-date=15 Oktober 2017 |date=11 Mei 2015 |url-status=live |archive-date=15 Oktober 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202514/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/symptoms.html }}</ref> Daar kan ligte simptome wees, maar dit kan voorkom sonder dat enige simptome bekend is.<ref name=WHOfact2022/><ref name=Sut2020>{{cite book |last1=Sutcliffe |first1=Catherine G. |last2=Rimone |first2=Anne W. |last3=Moss |first3=William J. |editor1-last=Ryan |editor1-first=Edward T. |editor2-last=Hill |editor2-first=David R. |editor3-last=Solomon |editor3-first=Tom |editor4-last=Aronson |editor4-first=Naomi |editor5-last=Endy |editor5-first=Timothy P. |title=Hunter's Tropical Medicine and Emerging Infectious Diseases E-Book |date=2020 |publisher=Elsevier |location=Edinburgh |isbn=978-0-323-55512-8 |pages=272–277 |edition=Tenth |chapter-url=https://books.google.com/books?id=y8SODwAAQBAJ&dq=monkeypox+nigeria&pg=PA272 |chapter=32.2. Poxviruses}}</ref> Daar is gevind dat die klassieke voorstelling van koors en spierpyne, gevolg deur geswelde kliere, met letsels in dieselfde stadium, nie algemeen is vir alle uitbrake nie.<ref name=WHO4June2022/><ref name=Harris2022>{{cite journal |last1=Harris |first1=Emily |title=What to Know About Monkeypox |journal=JAMA |date=27 Mei 2022 |doi=10.1001/jama.2022.9499}}</ref> Gevalle kan ernstig wees, veral by kinders, swanger vroue of mense met onderdrukte [[immuunstelsel]]s.<ref name="WHO13">{{cite web |date=21 Mei 2022 |title=Multi-country monkeypox outbreak in non-endemic countries |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/2022-DON385 |access-date=25 Mei 2022 |website=World Health Organization}}</ref> Die siekte word veroorsaak deur apokkevirus, 'n soönotiese virus in die genus ''Orthopoxvirus''. Die variola-virus, die veroorsakende agent van [[pokke]], was ook in hierdie genus.<ref>Petersen, Brett W.; Damon, Inger K. (2020). "348. Smallpox, monkeypox and other poxvirus infections". In Goldman, Lee; Schafer, Andrew I. (eds.). Goldman-Cecil Medicine. Vol. 2 (26th ed.). Philadelphia: Elsevier. pp. 2180–2183. {{ISBN|978-0-323-53266-2}}</ref> Van die twee tipes by mense, veroorsaak die Wes-Afrikaanse tipe 'n minder ernstige siekte as die Sentraal-Afrikaanse (Kongokom) tipe.<ref name="Adler2022">{{cite journal |last1=Adler |first1=Hugh |last2=Gould |first2=Susan |last3=Hine |first3=Paul |last4=Snell |first4=Luke B. |last5=Wong |first5=Waison |last6=Houlihan |first6=Catherine F. |last7=Osborne |first7=Jane C. |last8=Rampling |first8=Tommy |last9=Beadsworth |first9=Mike Bj |last10=Duncan |first10=Christopher Ja |last11=Dunning |first11=Jake |last12=Fletcher |first12=Tom E. |last13=Hunter |first13=Ewan R. |last14=Jacobs |first14=Michael |last15=Khoo |first15=Saye H. |last16=Newsholme |first16=William |last17=Porter |first17=David |last18=Porter |first18=Robert J. |last19=Ratcliffe |first19=Libuše |last20=Schmid |first20=Matthias L. |last21=Semple |first21=Malcolm G. |last22=Tunbridge |first22=Anne J. |last23=Wingfield |first23=Tom |last24=Price |first24=Nicholas M. |title=Clinical features and management of human monkeypox: a retrospective observational study in the UK |journal=The Lancet. Infectious Diseases |date=24 Mei 2022 |pages=S1473–3099(22)00228–6 |doi=10.1016/S1473-3099(22)00228-6 }}</ref> Dit kan versprei deur die hantering van bosvleis, dierebyte of -skrape, liggaamsvloeistowwe, besmette voorwerpe of ander noue kontak met 'n besmette persoon.<ref name="CDC2015Trans" /><ref name="WHO26May2022">{{cite web |title=Monkeypox: public health advice for gay, bisexual and other men who have sex with men |url=https://www.who.int/news/item/25-05-2022-monkeypox--public-health-advice-for-gay--bisexual-and-other-men-who-have-sex-with-men |accessdate=27 Mei 2022 |date=26 May 2022 |archive-date=26 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220526194149/https://www.who.int/news/item/25-05-2022-monkeypox--public-health-advice-for-gay--bisexual-and-other-men-who-have-sex-with-men |url-status=live }}</ref> Verspreiding kan plaasvind deur klein druppels en moontlik die lugroete.<ref name=WHO4June2022/><ref name=CDC2022>{{cite web |title=Infection Control: Hospital {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/infection-control-hospital.html |accessdate=24 Mei 2022 |date=22 Mei 2022 |archive-date=18 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518152243/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/infection-control-hospital.html |url-status=live }}</ref> Mense kan die virus versprei vanaf die begin van simptome totdat al die rowe afgeval het; met 'n bewys van verspreiding vir meer as 'n week nadat letsels rowe gevorm het.<ref name=Adler2022/> Daar word geglo dat die virus normaalweg onder sekere [[knaagdier]]e in [[Afrika]] versprei.<ref name=CDC2015Trans>{{cite web |title=Transmission Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/transmission.html |website=CDC |access-date=15 Oktober 2017 |date=11 Mei 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202658/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/transmission.html |archive-date=15 Oktober 2017 }}</ref> [[Diagnose]] kan bevestig word deur 'n letsel vir die virus se [[DNS]] te toets.<ref name=CDC2015Out/> Die siekte kan soortgelyk aan [[waterpokkies]] lyk.<ref name=Mc2014>{{cite journal |vauthors=McCollum AM, Damon IK |title=Human monkeypox |journal=Clinical Infectious Diseases |volume=58 |issue=2 |pages=260–267 |date=Januarie 2014 |pmid=24158414 |doi=10.1093/cid/cit703 |doi-access=free}}</ref> [[Lêer:Monkeypox.jpg|links|duimnael|Nabyskoot van apokke-letsels op die arm en been van 'n meisie.]] Daar is geen bekende genesing nie.<ref name=CDC2019Tx>{{cite web |title=Treatment {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/treatment.html |website=www.cdc.gov |access-date=11 Oktober 2019 |date=28 Desember 2018 |archive-date=15 Junie 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190615121759/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/treatment.html |url-status=live }}</ref> 'n Studie in 1988 het bevind dat die pokke-entstof ongeveer 85% beskermend was om infeksie in noue kontak te voorkom en om die erns van die siekte te verminder.<ref>{{Cite journal |last=Fine |first=P. E. |last2=Jezek |first2=Z. |last3=Grab |first3=B. |last4=Dixon |first4=H. |date=September 1988 |title=The transmission potential of monkeypox virus in human populations |url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2850277/ |journal=International Journal of Epidemiology |volume=17 |issue=3 |pages=643–650 |doi=10.1093/ije/17.3.643 |issn=0300-5771 |pmid=2850277}}</ref> 'n Nuwer pokke- en apokke-entstof gebaseer op gemodifiseerde ''vaccinia Ankara'' is goedgekeur, maar met beperkte beskikbaarheid.<ref name=WHOfact2022/><ref name=CDC1>{{cite web |title=Monkeypox and Smallpox Vaccine Guidance {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/smallpox-vaccine.html |website=www.cdc.gov |accessdate=20 Mei 2022 |date=29 November 2019 |archive-date=19 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220519221450/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/clinicians/smallpox-vaccine.html |url-status=live }}</ref><ref name=":0">{{cite web |title=FDA approves first live, non-replicating vaccine to prevent smallpox and monkeypox |url=https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-live-non-replicating-vaccine-prevent-smallpox-and-monkeypox |website=FDA |access-date=27 September 2019 |date=24 September 2019 |archive-date=17 Oktober 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017055501/https://www.fda.gov/news-events/press-announcements/fda-approves-first-live-non-replicating-vaccine-prevent-smallpox-and-monkeypox |url-status=live }}</ref> Ander maatreëls sluit in gereelde [[handewas]] en vermyding van siek mense en ander diere.<ref name=CDCprev>{{cite web |title=Prevention |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/prevention.html |website=www.cdc.gov |accessdate=14 Mei 2022 |date=29 November 2019 |archive-date=14 Maart 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220314010736/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/prevention.html |url-status=live }}</ref> Antivirale middels, sidofovir en tekovirimat, vaccinia immunoglobulien en die pokke-entstof kan tydens uitbrake gebruik word.<ref name=CDC26may2022>{{cite web |title=Interim Clinical Guidance for the Treatment of Monkeypox {{!}} Monkeypox {{!}} Poxvirus {{!}} CDC |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/treatment.html |website=www.cdc.gov |accessdate=8 Junie 2022 |date=26 Mei 2022 |archive-date=7 Junie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220607235042/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/treatment.html |url-status=live }}</ref><ref name=Gov.UK2022>{{cite web |title=Monkeypox |url=https://www.gov.uk/guidance/monkeypox |website=GOV.UK |date=24 Mei 2022 |access-date=28 Mei 2022 |archive-date=18 Mei 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518173849/https://www.gov.uk/guidance/monkeypox |url-status=live }}</ref> Histories het die [[risiko]] van [[dood]] gewissel van 0% tot 11%. In onlangse tye was die sterftesyfer ongeveer 3 tot 6%.<ref name=WHOfact2022/> Die meeste pasiënte herstel.<ref name=Gov.UK2022/> Daar word geglo dat die siekte nie meer so skaars is as wat voorheen gedink is nie;<ref name=Simpson2020>{{cite journal |last1=Simpson |first1=Karl |last2=Heymann |first2=David |last3=Brown |first3=Colin S. |last4=Edmunds |first4=W. John |last5=Elsgaard |first5=Jesper |last6=Fine |first6=Paul |last7=Hochrein |first7=Hubertus |last8=Hoff |first8=Nicole A. |last9=Green |first9=Andrew |last10=Ihekweazu |first10=Chikwe |last11=Jones |first11=Terry C. |last12=Lule |first12=Swaib |last13=Maclennan |first13=Jane |last14=McCollum |first14=Andrea |last15=Mühlemann |first15=Barbara |last16=Nightingale |first16=Emily |last17=Ogoina |first17=Dimie |last18=Ogunleye |first18=Adesola |last19=Petersen |first19=Brett |last20=Powell |first20=Jacqueline |last21=Quantick |first21=Ollie |last22=Rimoin |first22=Anne W. |last23=Ulaeato |first23=David |last24=Wapling |first24=Andy |title=Human monkeypox - After 40 years, an unintended consequence of smallpox eradication |journal=Vaccine |date=14 July 2020 |volume=38 |issue=33 |pages=5077–5081 |doi=10.1016/j.vaccine.2020.04.062 |pmid=32417140 |s2cid=218678320 }}</ref><ref name=Bunge2022>{{cite journal |last1=Bunge |first1=Eveline M. |last2=Hoet |first2=Bernard |last3=Chen |first3=Liddy |last4=Lienert |first4=Florian |last5=Weidenthaler |first5=Heinz |last6=Baer |first6=Lorraine R. |last7=Steffen |first7=Robert |title=The changing epidemiology of human monkeypox—A potential threat? A systematic review |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |date=11 Februarie 2022 |volume=16 |issue=2 |pages=e0010141 |doi=10.1371/journal.pntd.0010141 }}</ref> moontlik as gevolg van kwynende [[Immuunstelsel|immuniteit]] sedert die staking van roetine-pokke-inenting.<ref name=Mc2014/> Gevalle het aansienlik toegeneem sedert die 1980's.<ref name=Andrew2020>{{cite book |last1=James |first1=William D. |last2=Elston |first2=Dirk |last3=Treat |first3=James R. |last4=Rosenbach |first4=Misha A. |last5=Neuhaus |first5=Isaac |title=Andrews' Diseases of the Skin: Clinical Dermatology |date=2020 |publisher=Elsevier |location=Edinburgh |isbn=978-0-323-54753-6 |page=389 |edition=13th |chapter-url=https://books.google.com/books?id=UEaEDwAAQBAJ&dq=human&pg=PA389 |chapter=19. Viral diseases }}</ref> Sporadiese gevalle kom gereeld in Sentraal- en [[Wes-Afrika]] voor, en dit is hoogs endemies in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]].<ref name=Bunge2022/> Jagters in die tropiese woude van Sentraal- en Wes-Afrika word die meeste blootgestel.<ref name=WHO2018>{{cite book |title=Managing epidemics: Key facts about major deadly diseases |date=2018 |publisher=World Health Organization |isbn=978-92-4-156553-0 |pages=172–179 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=aGNnDwAAQBAJ&dq=%22congenital+monkeypox%22&pg=PA172 |chapter=Part II: Monkeypox |access-date=2022-05-24 |archive-date=2022-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220524191802/https://books.google.com/books?id=aGNnDwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA172&dq=%22congenital+monkeypox%22&hl=en |url-status=live }}</ref> Dit is vir die eerste keer in 1958 as 'n afsonderlike siekte onder laboratoriumape geïdentifiseer in [[Kopenhagen]], [[Denemarke]].<ref name=CDC2015Main>{{cite web |title=Monkeypox |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html |website=CDC |access-date=15 Oktober 2017 |date=11 Mei 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015113128/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html|archive-date=15 Oktober 2017 }}</ref> Daar word vermoed dat verskeie spesies diere as 'n natuurlike reservoir van die virus optree.<ref name=WHONR>{{cite web | url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox | title=Monkeypox }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Di Giulio |first1=Daniel B |last2=Eckburg |first2=Paul B |title=Human monkeypox: an emerging zoonosis |journal=The Lancet Infectious Diseases |date=January 2004 |volume=4 |issue=1 |pages=15–25 |doi=10.1016/s1473-3099(03)00856-9 |pmid=14720564 }}</ref> Die eerste gevalle by mense is in 1970 in die DRK gevind.<ref name=CDC2015Main/> 'n Uitbreking wat in 2003 in die Verenigde State plaasgevind het, is teruggespoor na 'n troeteldierwinkel waar knaagdiere wat uit [[Ghana]] ingevoer is, verkoop is.<ref name=CDC2015Out>{{cite web |title=2003 U.S. Outbreak Monkeypox|url=https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak.html |website=CDC |access-date=15 Oktober 2017 |date=11 Mei 2015 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171015202731/https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/outbreak.html |archive-date=15 Oktober 2017 }}</ref> Sedert 2017 vind 'n groot uitbreking in [[Nigerië]] plaas.<ref name=Mauldin2022>{{cite journal |last1=Mauldin |first1=Matthew R. |last2=McCollum |first2=Andrea M. |last3=Nakazawa |first3=Yoshinori J. |last4=Mandra |first4=Anna |last5=Whitehouse |first5=Erin R. |last6=Davidson |first6=Whitni |last7=Zhao |first7=Hui |last8=Gao |first8=Jinxin |last9=Li |first9=Yu |last10=Doty |first10=Jeffrey |last11=Yinka-Ogunleye |first11=Adesola |last12=Akinpelu |first12=Afolabi |last13=Aruna |first13=Olusola |last14=Naidoo |first14=Dhamari |last15=Lewandowski |first15=Kuiama |last16=Afrough |first16=Babak |last17=Graham |first17=Victoria |last18=Aarons |first18=Emma |last19=Hewson |first19=Roger |last20=Vipond |first20=Richard |last21=Dunning |first21=Jake |last22=Chand |first22=Meera |last23=Brown |first23=Colin |last24=Cohen-Gihon |first24=Inbar |last25=Erez |first25=Noam |last26=Shifman |first26=Ohad |last27=Israeli |first27=Ofir |last28=Sharon |first28=Melamed |last29=Schwartz |first29=Eli |last30=Beth-Din |first30=Adi |last31=Zvi |first31=Anat |last32=Mak |first32=Tze Minn |last33=Ng |first33=Yi Kai |last34=Cui |first34=Lin |last35=Lin |first35=Raymond T. P. |last36=Olson |first36=Victoria A. |last37=Brooks |first37=Tim |last38=Paran |first38=Nir |last39=Ihekweazu |first39=Chikwe |last40=Reynolds |first40=Mary G. |title=Exportation of Monkeypox Virus From the African Continent |journal=The Journal of Infectious Diseases |date=19 April 2022 |volume=225 |issue=8 |pages=1367–1376 |doi=10.1093/infdis/jiaa559 |pmid=2880628 |pmc=1917298 }}</ref> Die 2022-apokke-uitbraak verteenwoordig die eerste voorkoms van wydverspreide gemeenskapsoordrag buite Afrika, wat aanvanklik in Mei 2022 in die [[Verenigde Koninkryk]] geïdentifiseer is, met daaropvolgende gevalle wat in ten minste 20 lande<ref>{{cite web |title=Monkeypox outbreak: List of countries with reported cases |url=https://gulfnews.com/special-reports/monkeypox-outbreak-list-of-countries-with-reported-cases-1.1653054419477 |website=Gulf News|access-date=24 Mei 2022}}</ref> in [[Europa]], [[Noord-Amerika]], [[Suid-Amerika]], [[Asië]], [[Afrika]] en [[Australië]] bevestig is.<ref name="arg">{{cite web|date=26 Mei 2022|title=Viruela del mono: confirmaron el primer caso del virus en el país|url=https://www.lanacion.com.ar/sociedad/viruela-del-mono-confirmaron-el-primer-caso-del-virus-en-el-pais-nid26052022/|access-date=26 Mei 2022|language=es}}</ref><ref name="1stisrael">{{Cite news|first=Ido|last=Efrati|title=Israel Confirms First Case of Monkeypox Virus|work=Haaretz|url=https://www.haaretz.com/israel-news/israel-discovers-first-case-of-monkeypox-virus-1.10812439|access-date=21 Mei 2022|archive-date=20 Mei 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220520192033/https://www.haaretz.com/israel-news/israel-discovers-first-case-of-monkeypox-virus-1.10812439|url-status=dead}}</ref><ref name="alarabiya">{{cite web |title=UAE reports first case of monkeypox in the country |url=https://english.alarabiya.net/News/gulf/2022/05/24/UAE-reports-first-case-of-monkeypox-in-the-country |website=Al Arabiya |date=24 Mei 2022 |access-date=24 Mei 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Monkeypox cases investigated in Europe, the United States, Canada and Australia |work=[[BBC News]] |date=20 Mei 2022 |url=https://www.bbc.co.uk/news/health-61506562 |access-date=20 May 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=Singapore confirms imported case of monkeypox after flight attendant develops fever and rashes |url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/monkeypox-singapore-imported-case-flight-attendant-fever-rashes-moh-2760996 |website=CNA (TV network) |access-date=21 Junie 2022}}</ref><ref name="moroc1st">{{cite web |title=Morocco Reports First Monkeypox Case |url=https://www.moroccoworldnews.com/2022/06/349441/morocco-reports-first-monkeypox-case |website=Morocco World News |access-date=2 Junie 2022}}</ref> Op 23 Julie het die [[Wêreldgesondheidsorganisasie]] (WGO) die uitbreking van apokke tot 'n “openbare gesondheidsnood van internasionale kommer” verklaar<ref>{{cite web |title=Monkeypox outbreak constitutes global health emergency - WHO |url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/monkeypox-outbreak-constitutes-global-health-emergency-who-2022-07-23/ |website=[[Reuters]] |access-date=23 Julie 2022}}</ref> met meer as 16&nbsp;000 aangemelde gevalle in 75 lande en gebiede. Die WGO het hierdie status in Mei 2023 teruggetrek namate die uitbraak onder beheer gekom het, met verwysing na 'n kombinasie van inenting en inligting oor openbare gesondheid as suksesvolle beheermaatreëls.<ref name="WHO2023-05">{{Cite web |title=Mpox (monkeypox) Outbreak |url=https://www.who.int/europe/emergencies/situations/monkeypox |access-date=13 Mei 2023 |website=www.who.int |language=en |archive-date=31 Julie 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220731232426/https://www.who.int/europe/emergencies/situations/monkeypox |url-status=live }}</ref> Tussen 8 Mei en 7 Junie 2024 is die eerste gevalle sedert 2022 in Suid-Afrika aangemeld met twee persone wat reeds daarvan omgekom het. Die WGO het berig dat daar sedert die begin van 2024 reeds meer as 97&nbsp;000 gevalle en 186 sterftes in 117 lande aangeteken is.<ref name=MaroelaMediaJun2024/> 'n Uitbreking van klade I apokke is gedurende 2023 in die [[Demokratiese Republiek van die Kongo]] opgespoor. Vanaf Augustus 2024 het dit na verskeie Afrika-lande versprei, wat kommer wek dat dit dalk aangepas het by meer volgehoue menslike oordrag.<ref>{{Cite web |date=30 Julie 2024 |title=How scientists are racing to understand the new Mpox strain in the Democratic Republic of the Congo |url=https://www.gavi.org/vaccineswork/how-scientists-are-racing-understand-new-mpox-strain-democratic-republic-congo |access-date=6 Augustus 2024 |website=VaccinesWork {{!}} Gavi, the Vaccine Alliance |language=en}}</ref><ref name=":1" /> Op 14 Augustus 2024 het die WGO hierdie uitbreking tot 'n openbare gesondheidsnood van internasionale kommer verklaar.<ref>{{Cite web |date=14 Augustus 2024 |title=WHO declares mpox a public health emergency as newer strain spreads in Africa |url=https://www.msn.com/en-us/news/health/who-declares-mpox-a-public-health-emergency-as-newer-strain-spreads-in-africa/ar-AA1oNOIk?ocid=winp2fptaskbarent&cvid=5dcf205619284b6799a0b07848490901&ei=8 |access-date=14 Augustus 2024 |website=www.msn.com}}</ref> Die volgende dag is die eerste geval buite Afrika in [[Swede]] aangemeld.<ref name=":5" /> ==Nota== Die virus het voorheen as aappokke bekendgestaan (van die Engels "monkey pox"), maar na 'n omvattende konsultasieproses na aanleiding van klagtes dat die naam aanstoot kan gee, is daar besluit om die benaming geleidelik uit te faseer en eerder die naam apokke te gebruik.<ref name=MaroelaMediaJun2024/> ==Verwysings== {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == * {{Commonskat-inlyn|Monkeypox}} {{Normdata}} [[Kategorie:Aansteeklike siektes]] [[Kategorie:Velaandoenings]] [[Kategorie:Virussiektes]] 3ukudw5mmgfxd19zmyee4ackra5zee3 0 392843 2912118 2596487 2026-06-18T07:48:38Z Jcb 223 2912118 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Krieketspeler | naam = Rudi Koertzen | vroulik = | beeld = [[Lêer:Rudi Koertzen Broad celebrating, 2009 (cropped).jpg|250px]] | byskrif = Rudi Koertzen in 2009 | land = | land2 = | land3 = | vollenaam = Rudolf Eric Koertzen | lewe = | gedeeltelikedatums = | geboortedag = 26 | geboortemaand = 3 | geboortejaar = 1949 | geboorteplek = [[Knysna]], [[Kaapprovinsie]] | geboorteland = [[Unie van Suid-Afrika]] | sterfdag = 9 | sterfmaand = 8 | sterfjaar = 2022 | sterfplek = naby [[Riversdal]], [[Wes-Kaap]] | sterfland = Suid-Afrika | bynaam = Rudi | lengte = | kolf = | boul = | rol = [[Skeidsregter]] | familie = | internasionaal = | eentoets = | toetsdebuutdatum = | toetsdebuutjaar = | toetsdebuutvir = | toetsdebuutteen = | toetsno = | laastetoetsdatum = | laastetoetsjaar = | laastetoetsvir = | laastetoetsteen = | toetshemp = | eenedi = | edidebuutdatum = | edidebuutjaar = | edidebuutvir = | edidebuutteen = | edino = | laasteedidatum = | laasteedijaar = | laasteedivir = | laasteediteen = | edihemp = | eenT20I = | T20Idebuutdatum = | T20Idebuutjaar = | T20Idebuutvir = | T20Idebuutteen = | T20Ino = | laasteT20Idatum = | laasteT20Ijaar = | laasteT20Ivir = | laasteT20Iteen = | T20Ihemp = | klub1 = | jaar1 = | klubnommer1 = | klub2 = | jaar2 = | klubnommer2 = | klub3 = | jaar3 = | klubnommer3 = | klub4 = | jaar4 = | klubnommer4 = | klub5 = | jaar5 = | klubnommer5 = | klub6 = | jaar6 = | klubnommer6 = | klub7 = | jaar7 = | klubnommer7 = | klub8 = | jaar8 = | klubnommer8 = | klub9 = | jaar9 = | klubnommer9 = | klub10 = | jaar10 = | klubnommer10 = | klub11 = | jaar11 = | klubnommer11 = | klub12 = | jaar12 = | klubnommer12 = | klub13 = | jaar13 = | klubnommer13 = | klub14 = | jaar14 = | klubnommer14 = | klub15 = | jaar15 = | klubnommer15 = | tipe1 = | eentipe1 = | debuutdatum1 = | debuutjaar1 = | debuutvir1 = | debuutteen1 = | laastedatum1 = | laastejaar1 = | laastevir1 = | laasteteen1 = | tipe2 = | eentipe2 = | debuutdatum2 = | debuutjaar2 = | debuutvir2 = | debuutteen2 = | laastedatum2 = | laastejaar2 = | laastevir2 = | laasteteen2 = | skeidsregter = true | toetsegestaan = 108 | umptoetsdebuutjr = 1992 | umptoetslaastejr = 2010 | edisgestaan = 209 | umpedidebuutjr = 1992 | umpedilaastejr = 2010 | T20sgestaan = 14 | umpT20debuutjr = 2007 | umpT20laastejr = 2010 | steekwegaflewerings = | columns = 0 | column1 = | wedstryde1 = | lopies1 = | kolfgem1 = | 100s/50s1 = | hoogtelling1 = | aflewerings1 = | paaltjies1 = | boulgem1 = | vyfin1 = | tienin1 = | besteboul1 = | vang/stonk1 = | column2 = | wedstryde2 = | lopies2 = | kolfgem2 = | 100s/50s2 = | hoogtelling2 = | aflewerings2 = | paaltjies2 = | boulgem2 = | vyfin2 = | tienin2 = | besteboul2 = | vang/stonk2 = | column3 = | wedstryde3 = | lopies3 = | kolfgem3 = | 100s/50s3 = | hoogtelling3 = | aflewerings3 = | paaltjies3 = | boulgem3 = | vyfin3 = | tienin3 = | besteboul3 = | vang/stonk3 = | column4 = | wedstryde4 = | lopies4 = | kolfgem4 = | 100s/50s4 = | hoogtelling4 = | aflewerings4 = | paaltjies4 = | boulgem4 = | vyfin4 = | tienin4 = | besteboul4 = | vang/stonk4 = | column5 = | wedstryde5 = | lopies5 = | kolfgem5 = | 100s/50s5 = | hoogtelling5 = | aflewerings5 = | paaltjies5 = | boulgem5 = | vyfin5 = | tienin5 = | besteboul5 = | vang/stonk5 = | datum = 4 Junie | jaar = 2010 | bron = https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830 ESPNcricinfo }} '''Rudolf Eric Koertzen''' ([[26 Maart]] [[1949]] – [[9 Augustus]] [[2022]]) was 'n internasionale [[krieket]]skeidsregter. Hy was sedert sy jeug 'n krieketentoesias en het aan krieketkompetisies deelgeneem terwyl hy werksaam was by die [[Transnet|Suid-Afrikaanse Spoorweg en Hawens]]. Hy het in 1981 begin optree as skeidsregter, en elf jaar later voltyds as skeidsregter begin optree.<ref name="sterf">{{af}} {{cite web|title=Oud-krieketskeidsregter sterf in botsing|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/oud-krieketskeidsregter-sterf-in-botsing/|first= |last= |publisher=[[Maroela Media]]|accessdate=10 Augustus 2022|url-status=live}}</ref> Hy het uiteindelik meer as 300 internasionale krieketwedstryde behartig.<ref>{{af}} {{cite web|title=Rus in vrede, oom Rudi|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/rus-in-vrede-oom-rudi/|first=Gresse |last=Johann |publisher=[[Maroela Media]]|accessdate=10 Augustus 2022|url-status=live}}</ref> == Vroeë lewe == Koertzen is op 26 Maart 1949 gebore in [[Knysna]], [[Kaapprovinsie]], [[Unie van Suid-Afrika|Suid-Afrika]].<ref name="ESPN bio">{{en}} {{cite web|title=Rudi Koertzen profile and biography, stats, records, averages, photos and videos|url=https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830|first=Andrew|last=Miller|publisher=ESPNcricinfo|access-date=9 Augustus 2022|archive-date=3 Julie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220703014519/https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830|url-status=live}}</ref><ref name="CSA obit">{{en}} {{cite news|title=CSA Mourns the Passing of Legendary Former Umpire Rudi Koertzen (1949–2022)|url=https://cricket.co.za/2022/08/09/csa-mourns-the-passing-of-legendary-former-umpire-rudi-koertzen-1949-2022/|date=9 Augustus 2022|accessdate=9 August 2022|publisher=[[Krieket Suid-Afrika]]|archive-date=10 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810051515/https://cricket.co.za/2022/08/09/csa-mourns-the-passing-of-legendary-former-umpire-rudi-koertzen-1949-2022/|url-status=live}}</ref> Hy het as bouler gespeel vir 'n topvlak-krieketklub in [[Kimberley]], [[Noord-Kaap]].<ref name="ESPN obit">{{en}} {{cite news|title=Rudi Koertzen, former ICC elite-panel umpire, dies aged 73|url=https://www.espncricinfo.com/story/rudi-koertzen-former-umpire-dies-aged-73-1328423|date=9 August 2022|accessdate=9 August 2022|publisher=ESPNcricinfo|archive-date=9 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220809114141/https://www.espncricinfo.com/story/rudi-koertzen-former-umpire-dies-aged-73-1328423|url-status=live}}</ref> Hy was aanvanklik werksaam as spoorwegklerk in [[Port Elizabeth]],<ref name="ESPN bio" /><ref name="ESPN obit" /> voordat hy 'n betrekking ontvang het in die bouindustrie.<ref name="ESPN obit" /> Hy het in 1981 begin optree as skeidsregter, en elf jaar later in 1992 op 43-jarige ouderdom was hy 'n voltydse skeidsregter.<ref name="sterf" /> Hy het uiteindelik 331 internasionale krieketwedstryde behartig, die tweede meeste na Aleem Dar.<ref>{{af}} {{cite web|title=Rus in vrede, oom Rudi|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/rus-in-vrede-oom-rudi/|first=Gresse |last=Johann |publisher=[[Maroela Media]]|accessdate=10 Augustus 2022|url-status=live}}</ref> == Skeidsregterloopbaan == Koertzen het sy eerste [[Internasionale eendagwedstryd]] op 9 Desember 1992 behartig, en sy eerste [[Toetskrieket]]wedstryd vanaf 26 tot 29 Desember 1992. Beide wedstryde is tussen [[Suid-Afrikaanse nasionale krieketspan|Suid-Afrika]] en [[Indiese nasionale krieketspan|Indië]] in [[Port Elizabeth]] gespeel. Dit was die eerste reeks waartydens televisie-herhalings gebruik is om uithardloopkanse te beslis. Hy het in die sportwêreld bekend gestaan as die "stadige vinger van die dood" omdat hy sy vinger baie stadig opgelig het wanneer hy aangedui het dat 'n kolwer uit is.<ref>{{af}} {{cite web|title=Rus in vrede, oom Rudi|url=https://maroelamedia.co.za/nuus/sa-nuus/rus-in-vrede-oom-rudi/|first=Gresse |last=Johann |publisher=[[Maroela Media]]|accessdate=10 Augustus 2022|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|title=Cricket Umpires: The Legendries|date=7 April 2021|url=https://www.wicketnrun.com/cricket-umpires-the-legendries/|publisher=wicketnrun.com|accessdate=28 November 2021|archive-date=28 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128172625/https://www.wicketnrun.com/cricket-umpires-the-legendries/|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite news|title=Koertzen's 'slow finger of death'|url=https://www.espncricinfo.com/story/koertzen-s-slow-finger-of-death-617771|publisher=ESPNcricinfo|date=26 Februarie 2013|accessdate=28 November 2021|archive-date=28 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211128172625/https://www.espncricinfo.com/story/koertzen-s-slow-finger-of-death-617771|url-status=live}}</ref> Koertzen het in [[1997]] 'n voltydse skeidsregter van die [[Internasionale Krieketraad|IKR]] geword. Hy was een van die oorspronklike lede van die Elitepaneel van IKR-skeidsregters, toe die paneel in 2002 op die been gebring is. Hy het uiteindelik in 'n rekord 209 EDI-wedstryde beslis – en slegs die tweede skeidsregter na David Shepherd geword om meer as 150 EDI-wedstryde te beslis, in die wedstryd tussen Indië en [[Pakistanse nasionale krieketspan|Pakistan]] in [[Abu Dhabi|Aboe Dhabi]] op 19 April 2006.<ref>{{en}} {{cite web |last=Murgatroyd |first=Brian |date=19 April 2006 |title='Slow death' Koertzen achieves landmark in inaugural Abu Dhabi ODI |url=http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/244813.html |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223025248/http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/244813.html |url-status=live}}</ref> Hy het Shepherd se rekord van 172 EDI-wedstryde verbygesteek toe hy die [[2007]] wêreldbekerwedstryd tussen [[Wes-Indiese nasionale krieketspan|Wes-Indië]] en [[Engelse nasionale krieketspan|Engeland]] in [[Barbados]] op 21 April 2007 besleg het.<ref>{{en}} {{cite web |last=Fitzgerald |first=James |date=21 April 2007 |title=Umpire Koertzen breaks record for most number of ODIs |url=http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/291792.html |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223024922/http://www.espncricinfo.com/icc-media/content/story/291792.html |url-status=live }}</ref> Hy het op 11 Julie 2009 in [[Dublin]] in sy 200ste EDI-wedstryd opgetree in die wedstryd tussen [[Ierse nasionale krieketspan|Ierland]] en [[Keniaanse nasionale krieketspan|Kenia]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.cricketworld.com/koertzen-reaches-200-mark-in-odis/21262.htm |title=Koertzen Reaches 200 Mark In ODIs |publisher=Cricket World |date=11 Julie 2009 |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222105628/http://www.cricketworld.com/koertzen-reaches-200-mark-in-odis/21262.htm |url-status=live}}</ref> Hy het ook slegs die tweede skeidsregter na Steve Bucknor geword om in 100 toetswedstryde te staan tydens die tweede wedstryd om [[die As]] tussen Engeland en [[Australiese nasionale krieketspan|Australië]] by [[Lord’s]] op 16 Julie 2009.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/engvaus2009/content/story/414649.html |title=Lord's Test to be Koertzen's 100th |publisher=ESPNcricinfo |date=16 Julie 2009 |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222145603/http://www.espncricinfo.com/engvaus2009/content/story/414649.html |url-status=live}}</ref> Hy het uiteindelik 108 toetswedstryde beheer.<ref name="ESPN bio" /> Koertzen is gedurende sy loopbaan as skeidsregter aangestel in verskeie hoëprofielwedstryde, insluitende die Indië-Pakistan-reeks, en die reeks [[Die As|om die As]] (hy was een van die skeidsregters tydens die bekende reeks om die As van [[2005]]). Hy het in die [[Krieketwêreldbeker 1999|1999-]], [[Krieketwêreldbeker 2003|2003-]] en [[Krieketwêreldbeker 2007|2007-Krieketwêreldbekertoernooie]] opgetree.<ref name="ICC obit">{{en}} {{cite news|title=Former international umpire Rudi Koertzen dies, aged 73|url=https://www.icc-cricket.com/news/2736223|date=9 Augustus 2022|accessdate=9 Augustus 2022|publisher=[[Internasionale Krieketraad]]|archive-date=10 Augustus 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220810051506/https://www.icc-cricket.com/news/2736223|url-status=live}}</ref> Hy was ook een van die skeidsregters tydens die eindwedstryde van die [[Kampioenetrofee]] in [[Kampioenetrofee 2004|2004]] en [[Kampioenetrofee 2006|2006]],<ref>{{en}} {{cite web|title=Full Scorecard of England vs West Indies Final 2004 – Score Report|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2004-61157/england-vs-west-indies-final-66210/full-scorecard|publisher=ESPNcricinfo|accessdate=9 Augustus 2022|archive-date=25 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211125190449/https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2004-61157/england-vs-west-indies-final-66210/full-scorecard|url-status=live}}</ref><ref>{{en}} {{cite web|title=Full Scorecard of West Indies vs Australia Final 2006/07 – Score Report|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2006-07-232694/australia-vs-west-indies-final-249759/full-scorecard|publisher=ESPNcricinfo|accessdate=9 Augustus 2022|archive-date=14 Januarie 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114050226/https://www.espncricinfo.com/series/icc-champions-trophy-2006-07-232694/australia-vs-west-indies-final-249759/full-scorecard|url-status=live}}</ref> en is gekies om die ''IKR SuperSeries'' (Australië v Wêreld XI) in 2005 te besleg, saam met Simon Taufel, Aleem Dar en Darrell Hair.<ref>{{en}} {{cite news|title=Hair and Murali to meet again in Super Series|url=https://www.abc.net.au/news/2005-09-23/hair-and-murali-to-meet-again-in-super-series/2109756|date=22 September 2005|accessdate=9 Augustus 2022|publisher=ABC News|archive-date=28 Oktober 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161028041436/http://www.abc.net.au/news/2005-09-23/hair-and-murali-to-meet-again-in-super-series/2109756|url-status=live}}</ref> Koertzen se professionalisme het voorkom dat hy in die moeilikheid beland het tydens 'n paar kontroversiële oomblikke: in September 1999 het hy omkoopgeld geweier om die uitslag van die eindstryd van die Coca-Cola Singapore Challenge tussen die Wes-Indië en Indië te bepaal, en in Januarie 2000 het hy as skeidsregter waargeneem tydens die toetswedstryd tussen Suid-Afrika en Engeland by [[SuperSport-park]] in [[Centurion]], waartydens albei spanne 'n kolfbeurt verbeur het om 'n uitslag af te dwing nadat die Suid-Afrikaanse kaptein, [[Hansie Cronje]], deur 'n beroepswedder genader is.<ref>{{en}} {{cite web |last=Polack |first=John |date=10 Mei 2000 |title=A Definitive Overview of Cricket Match-Fixing, Betting and Corruption Allegations |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/90877.html |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223022156/http://www.espncricinfo.com/ci/content/story/90877.html |url-status=live }}</ref> Hy is ook hoog aangeslaan deur spelers: in 2002 is hy as die topskeidsregter aangewys, en in 2005 en 2006 benoem vir die IKR-skeidsregter van die jaar-toekenning. Hy het by albei geleenthede derde geëindig agter Taufel en Dar. Hy het egter ook 'n aantal hoëprofielfoute gemaak – veral in die toets tussen [[Sri Lankaanse nasionale krieketspan|Sri Lanka]] en Engeland in Kandy, [[Sri Lanka]] in Maart 2001,<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154221.html |title=Wisden Almanack – Sri Lanka v England, 2000-01 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=22 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222140921/http://www.espncricinfo.com/wisdenalmanack/content/story/154221.html |url-status=live }}</ref> en tydens die eindwedstryd van die [[Krieketwêreldbeker 2007]], waartydens sy wanvertolking van die reëls oor swak lig daartoe gelei het dat hy verbied is om waar te neem tydens die eerste [[T20I-wêreldbeker]]toernooi wat later die jaar plaasgevind het<ref name="ESPN bio" /> (alhoewel hy gekies is vir die volgende [[T20I-wêreldbeker 2009]] en [[T20I-wêreldbeker 2010]]). Koertzen het op 4 Junie 2010 sy uittrede aangekondig.<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/461939.html |title=Umpire Rudi Koertzen set to retire |publisher=ESPNcricinfo |date=4 Junie 2010 |accessdate=12 Desember 2015 |archive-date=23 Desember 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223002039/http://www.espncricinfo.com/ci-icc/content/story/461939.html |url-status=live }}</ref> Hy het op 9 Junie 2010 in sy laaste EDI-wedstryd tussen [[Zimbabwiese nasionale krieketspan|Zimbabwe]] en Sri Lanka in Harare opgetree, en in sy laaste toets vanaf 21 tot 24 Julie 2010, tydens die wedstryd tussen Pakistan en Australië in [[Leeds]].<ref>{{en}} {{cite web |url=http://www.thesportscampus.com/201006045517/test-cricket/icc-pays-tribute-to-the-retiring-rudi-koertzen |title=ICC pays tribute to the retiring Rudi Koertzen |publisher=TheSportsCampus.com |date=4 Junie 2010 |accessdate=4 Junie 2010 |archive-date=5 Oktober 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111005044853/http://www.thesportscampus.com/201006045517/test-cricket/icc-pays-tribute-to-the-retiring-rudi-koertzen |url-status=live}}</ref> == Dood == Koertzen sterf op [[9 Augustus]] [[2022]] tydens 'n motorongeluk, toe hy op pad terug was na sy gesinswoning in [[Despatch]], [[Oos-Kaap]], na 'n [[gholf]]naweek in [[Kaapstad]]. Hy was 73 jaar oud.<ref name="CSA obit" /><ref name="ESPN obit" /> == Toekennings == * IKR Brons Dwarsbalkie-prys vir 100 [[Internasionale eendagwedstryd|EDI-wedstryde]]<ref name="ICC obit" /> * IKR Silwer Dwarsbalkie-prys vir 200 EDI-wedstryde<ref name="ICC obit" /> * IKR Goue Dwarsbalkie-prys vir 100 [[Toetskrieket|toetswedstryde]]<ref name="ICC obit" /> Koertzen was die eerste skeidsregter om al drie toekennings te ontvang. Slegs Aleem Dar kon sedertdien dié prestasie behaal.<ref name="ICC obit" /> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie-inlyn}} * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/player/rudi-koertzen-45830 Rudi Koertzen se profiel] op ESPNcricinfo {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Koertzen, Rudi}} [[Kategorie:Geboortes in 1949]] [[Kategorie:Sterftes in 2022]] [[Kategorie:Afrikaners]] [[Kategorie:Krieketskeidsregters]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse krieketspelers]] qmr83v7mwruona1rvomyrwk90i250xr 0 393008 2912081 2898359 2026-06-18T06:58:15Z Jcb 223 2912081 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | beeld = | naam = Richard I van Boergondië | orde1 = [[Hertog van Boergondië]] | termynbegin1 = [[918]] | termeinde1 = [[921]] | voorganger1 = | opvolger1 = [[Roedolf van Frankryk]] | orde2 = Graaf van Auxerre | termynbegin2 = [[888]] | termeinde2 = [[921]] | voorganger2 = [[Girbold van Auxerre|Girbold]] | opvolger2 = [[Roedolf van Frankryk]] | geboortedatum = 858 | geboorteplek = | sterfdatum = 1 September 921 (op ongeveer 63-jarige ouderdom) | sterfplek = Auxerre | huweliksmaat = [[Adelheid van Boergondië]] | kinders = [[Roedolf van Frankryk|Roedolf]]<br>[[Hugo die Swarte]]<br>Boso I<br>Ermengard van Boergondië<br>Adelheid van Boergondië<br>Richildis van Boergondië | vader = [[Bivinus van Metz]] | moeder = Richardis van Arles (?) }} '''Richard I van Boergondië''' of '''Richard Justiciarius''' (''de Rechtsbrenger'', ''die Bringer van Geregtigheid'') ([[858]] – [[1 September]] [[921]]), was vanaf 880 graaf van Autun, en die grondlegger van die [[Hertog van Boergondië|Hertogdom Boergondië]] (918-921). == Lewensloop == Richard was 'n [[Bosonide|Bosonied]] en die seun van [[Bivinus van Metz]] en Richildis. Sy ouer broer was [[Boso van Provence]], en sy jonger suster [[Richildis van Provence|Richildis]], die tweede vrou van [[Karel die Kale]]. In [[875]], na die dood van Keiser Lodewyk III, het Richard en Boso vir Karel na Italië vergesel vir sy kroningseremonie. Karel het in Februarie 876 in [[Pavia]], terwyl hy voorberei het vir sy terugkeer, vir Boso as "Hertog en Onderkoning van Italië en Hertog van Provence" benoem. Boso het in 877 by Karel se afsterwe na Frankryk teruggekeer en die administrasie van Italië en die hertogdom van Provence aan Richard en [[Hugo die Ab]] toevertrou, as sogenaamde ''missi dominici''.<ref>'''''Missus dominicus''''' (meervoud: '''''missi dominici''''') is [[Latyn]] vir "gesant[e] van die heer [heerser]", of '''''paleisinspekteur'''''. Dit staan in [[Nederlands]] bekend as 'n '''Zendgraaf''' en in [[Duits]] as '''Sendgraf''' ("gestuurde Graf"). In wese was dit 'n amptenaar wat deur 'n Frankiese koning of Keiser van die [[Heilige Romeinse Ryk]] opdrag gegee is om toesig te hou oor die administrasie van 'n gebied, veral wat die toepassing van die reg betref. Die gebiede waaroor die koning geheers het, was tipies te ver geleë vir gereelde persoonlike besoeke en behoorlike administrasie. As sodanig was die ''missus'' 'n belangrike tussenganger tussen koninklike en plaaslike administrasies. Hy kan vergelyk word met die oorspronklike Romeinse ''corrector'', behalwe dat die ''missus'' op gereelde basis uitgestuur is.</ref> [[Lêer:Karte Hoch und Niederburgund EN.png|duimnael|Kaart van die drie gebiede van die ou Koninkryk van Boergondië, omstreeks [[900]]. ---- {{legend|#ECE87B|Bo-Boergondië}} {{legend|#FBCB8C|Benede-Boergondië}} {{legend|#D6B68A|Hertogdom van Boergondië van Richard "die Bringer van Geregtigheid"}}]] In 879 het Boso homself as "Koning van Provence" verklaar na die dood van [[Lodewyk die Stamelaar]]. Richard het egter Boso se heerskappy uitgedaag en die graafskap van Autun oorgeneem, wat [[Karloman II van Frankryk]] in 880 amptelik aan hom toegestaan het. Richard en Karloman II het hul magte saamgevoeg tydens die Slag van Saône. Richard het Mâcon beset en dit in die naam van Karloman II en [[Lodewyk III van Frankryk|Lodewyk III]] onder bevel van Bernard Plantapilosa beveilig. Nadat hy [[Lyon]] ingeneem het, het hy sy ouer broer se hoofstad Vienne beleër, waar Lodewyk III, Karloman II, en keiser [[Karel III die Dikke]] by hom aangesluit het. Richard het Boso uiteindelik in 882 verdryf en sy vrou [[Ermengarde van die Franke|Ermengarde van Italië]] en haar kinders Engelberga en [[Lodewyk die Blinde]] gevange geneem en hulle na Autun gestuur. Boso het in Provence gaan skuiling soek. Na die dood van Karel die Dikke in 888, het Richard [[Roedolf I van Boergondië|Roedolf]] se aanspraak op die koningskap van Boergondië ondersteun. Hy is getroud met Roedolf se suster Adelheid, dogter van [[Koenraad II van Auxerre]]. Richard het ook in 890 die troonbestyging van sy neef Lodewyk as Koning van Provence ondersteun. Richard is in Sens begrawe. By sy sterfbed is hy deur 'n biskop vermaan om om genade te smeek omdat hy soveel bloed in sy lewe gestort het. Hy het as volg daarop geantwoord: {{cquote|Wanneer ek 'n struikrower gedood het, het ek die lewens van eerlike mans gered, en die dood van een het gehelp om te verhoed dat sy medepligtiges meer bose dinge aanvang}} == Familie == Hy het verskeie kinders gehad by sy vrou [[Adelheid van Boergondië|Adelheid]] (getroud in 888),<ref>''The Bosonids or Rising to Power in the Late Carolingian Age'', Constance B. Bouchard, '''French Historical Studies''', Vol. 15, No. 3 (Spring, 1988), 415.</ref> dogter van [[Koenraad II van Auxerre|Koenraad II]] en Waldrada van Worms: * [[Roedolf van Frankryk|Roedolf]], opvolger en latere Koning van Frankië<ref name="b320">Constance Brittain Bouchard, ''Sword, Miter, and Cloister: Nobility and the Church in Burgundy, 980–1198'', (Cornell University, 1987), 320.</ref> * [[Hugo die Swarte|Hugo]], latere Hertog van Boergondië<ref name="b320" /> * Boso I,<ref name="b320" /> getroud met Berta, dogter van [[Boso III van Arles]] * Ermengard van Boergondië, getroud met [[Giselbert van Châlon]] * Adelheid van Boergondië (omstreeks 896 gebore), getroud met [[Reinier II van Henegouwen]] * Richildis van Boergondië, getroud met Litaud I van Mâcon == Verwysings == {{Verwysings}} == Bronne == * Bouchard, Constance B. [https://www.jstor.org/stable/286367 "The Bosonids or Rising to Power in the Late Carolingian Age."] ''French Historical Studies'', Vol. 15, No. 3. (Lente, 1988), pp 407–431. {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Richard 1 van Boergondië}} [[Kategorie:Geboortes in 858]] [[Kategorie:Sterftes in 921]] dgecs49m7gem1083r2c6yatohajzs1s 0 395287 2911929 2537399 2026-06-17T12:44:54Z Jcb 223 2911929 wikitext text/x-wiki '''Prins Pedro''' (Pedro Afonso Cristiano Leopoldo Eugênio Fernando Vicente Miguel Gabriel Rafael Gonzaga; 19 Julie 1848&nbsp;– 10 Januarie 1850) was hy die tweede seun en jongste kind van keiser [[Pedro II van Brasilië|Pedro&nbsp;II]] en [[Teresa Cristina|Teresa Cristina van die Twee Sicilië]]. Gebore in die Paleis van São Cristóvão in [[Rio de Janeiro]], en dus 'n lid van die Brasiliaanse tak van die [[Huis van Braganza]]. Prins Pedro se dood aan koors op eenjarige ouderdom het die keiser verwoes, en die keiserlike egpaar het geen verdere kinders gehad nie. Pedro Afonso se ouer suster Dona [[Prinses Isabel|Isabel]] het erfgenaam geword, maar Pedro&nbsp;II was nie oortuig dat 'n vrou ooit deur die regerende elite as monarg aanvaar kon word nie. [[Lêer:Palace_of_Sao_Cristovao_between_1835_and_1840.jpg|alt=A colored lithograph depicting a large, white palace complex with a carriage entering a paved forecourt and forested mountains rising in the background.|links|duimnael|250x250px| Die Paleis van São Cristóvão ongeveer 'n dekade voor die geboorte van Pedro Afonso]] Prins Pedro Afonso Cristiano Leopoldo Eugênio Fernando Vicente Miguel Gabriel Rafael Gonzaga is om 08:00 op 19 Julie 1848 in die Paleis van São Cristóvão in Rio de Janeiro, [[Ryk van Brasilië|Brasilië]], gebore. {{Sfn|Moreira de Azevedo|1866}} Sy volle naam was Pedro Afonso Cristiano Leopoldo Eugênio Fernando Vicente Miguel Gabriel Rafael Gonzaga. {{Sfn|Laemmert|1849}} Deur sy pa, keiser Pedro&nbsp;II, hy was 'n lid van die Brasiliaanse tak van die [[Huis van Braganza]] en is na die gebruik van die ere- Dom (Here) vanaf geboorte verwys. {{Sfn|Barman|1999}} {{Sfn|Calmon|1975}} Na die geboorte, Pedro&nbsp;II het amptelike gelukwense ontvang tydens 'n formele onthaal wat later daardie dag gehou is, wat volgens 'n tydgenoot 'n gebeurtenis was "pragtiger en beter bygewoon" as enige ander sedert die keiser mondig verklaar is in 1840. {{Sfn|Kraay|2013}} Nuus van die geboorte van 'n man erfgenaam is met blydskap onder die Brasiliaanse mense ontvang. Vieringe het hemelhoë en artilleriesaluut ingesluit. Stadsstrate was dae lank ná die geboorte verlig, en 'n uitgebreide gala is by die hof gehou. {{Sfn|Kraay|2013}} Prins Pedro se doop het op 4 Oktober 1848 plaasgevind. Die seremonie is privaat in die Imperial Chapel gehou, gevolg deur openbare vieringe. {{Sfn|Kraay|2013}} Die peetouers was sy grootoom keiser [[Ferdinand I van Oostenryk]] en sy stiefouma Amélie van Leuchtenberg . Eerste Minister en voormalige regent Pedro de Araújo Lima (destydse Visgraaf en later Markies van Olinda) en Mariana de Verna, Gravin van Belmont het die peetouers verteenwoordig, wat nie teenwoordig was nie. Vuurwerke het die skare vermaak, en 'n orkesdop wat meer as honderd musikante kon hou, is vir die feesvieringe wat gevolg het opgewek. Volgens historikus Hendrik Kraay het koninklike doop in die keiserlike Brasilië “beklemtoon dat die prinse en prinsesse die dinastie se toekoms verseker het”. {{Sfn|Kraay|2013}} {{Sfn|Calmon|1975}} == Dood == [[Lêer:Maria_graham_palacio_santa_cruz.jpg|alt=A drawing depicting a large, two-story building with the pedimented entry of an attached chapel surmounted by a cross and a tall bell tower rising behind.|duimnael|250x250px| Die Santa Cruz Estate 'n paar dekades voor Pedro Afonso se dood]] In 1847 en die twee daaropvolgende jare het Pedro&nbsp;II en sy gesin het die somer by Petrópolis deurgebring. Die tradisionele somerkoshuis van die keiserlike familie was by Santa Cruz Estate, 'n landelike eiendom wat vir geslagte aan die Braganzas behoort het. Die verskuiwing na Petrópolis was 'n onwelkome nuwigheid onder lede van die hof, "wat nie van enige verandering gehou het wat die gevestigde maniere en belange bedreig het nie". {{Sfn|Barman|2002}} Die keiser het voor tradisie gebuig en besluit om weer in 1850 by Santa Cruz te somer. {{Sfn|Barman|2002}} Pedro&nbsp;II het die dood van sy seun beskou as "die mees noodlottige slag wat ek ooit kon kry, en ek sou beslis nie oorleef het as dit nie was dat ek nog 'n vrou en twee kinders het nie". {{Sfn|Barman|2002}} Die Keiser het aan sy swaer Dom Fernando II, Koning-gemaal van Portugal: "Teen die tyd dat jy dit ontvang, sal jy sekerlik verneem het van die erge verlies wat ek gely het&nbsp;. God wat my deur so 'n harde beproewing laat deurgaan het, sal in sy barmhartigheid my gronde gee om my smarte te troos." {{Sfn|Barman|1999}} Twee dae na sy dood is 'n groot begrafnis vir die Prince Imperial gehou. {{Sfn|Schiavo|1953}} Die strate was stampvol met gewone mense wat baie oor die prins se dood getreur het. {{Sfn|Schiavo|1953}} So merkwaardig was die gebeurtenis dat toeriste betaal het vir die voorreg om na die begrafnisstoet te kyk vanaf 'n hotel in die middestad van Rio de Janeiro. {{Sfn|Kraay|2013}} == Nalatenskap == [[Lêer:Bertichem_1856_Convento_de_Santo_Antônio.jpg|regs|duimnael| Klooster van Saint Anthony, waar prins Pedro Afonso begrawe is, 1856]] Honório Hermeto Carneiro Leão (later Markies van Paraná), een van Brasilië se voorste politici en toe as president (goewerneur) van die provinsie [[Pernambuco]] gedien het, het die algemene siening onder Brasilië se regerende elite oor die opvolging van die Ryk opgesom toe hy die Provinsiale Vergadering toegespreek het : "Dit is my pynlike plig om u in kennis te stel van die dood van die Prins Keiser D. Pedro Afonso, wat op 10 Januarie van die huidige jaar plaasgevind het. Dit is die tweede keer dat ons die erfgenaam van die kroon verloor.” Honório Hermeto het voortgegaan: "Dit moet vir ons as 'n troos dien, die sekerheid van [goeie] gesondheid van H[is]. M [ajesteit]. die keiser en sy verhewe vrou. {{Sfn|Gouvêa|2009}} == Titels, style en eerbewyse == === Titels en style === * 19 Julie 1848&nbsp;– 9 Januarie 1850: ''Sy Keiserlike Hoogheid'' The Prince Imperial == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Sterftes in 1850]] [[Kategorie:Geboortes in 1848]] [[Kategorie:AS1-bronne in Portugees (pt)]] [[Kategorie:Pages with unreviewed translations]] f2wnet0hfaw5zmjour92zniopevijb6 0 395984 2912092 2903053 2026-06-18T07:20:11Z Jcb 223 2912092 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Ronell Renett Klopper | beeld = RRKlopper Aug2025.jpg | breedte = 220 | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Ronell Renett Klopper in 2025 | geboortenaam = Ronell Renett Visser | geboortedatum = {{Geboortedatum en ouderdom|1974|1|26}} | geboorteplek = [[Randfontein]], [[Gauteng]] | sterftedatum = | sterfteplek = | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = Suid-Afrikaans | nasionaliteit = Suid-Afrikaner | vakgebied = Plantkunde | werkplek = SANBI | alma mater = Universiteit van Pretoria | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Ronell Renett Klopper''', née Visser, (gebore 26 Januarie 1974 - ), is 'n [[Suid-Afrika]]anse [[plantkundige]].<ref>''A Biographical Dictionary of Contributors to the Natural History of the Free State and Lesotho'', AFRICAN SUN MeDIA, 2014, 365 <abbr>p.</abbr> <small>({{ISBN|978-1-920382-34-6}} en {{ISBN|1-920382-34-8}})</small>, <abbr>p.</abbr> 149-150.</ref> Sy is sedert 2014 die Suid-Afrikaanse Nasionale Plantkontrolelys-koördineerder in die Afdeling Fundamentele Biodiversiteitswetenskappe van die [[Suid-Afrikaanse Nasionale Biodiversiteitsinstituut]] (SANBI). Klopper is verantwoordelik om die plantkontrolelys op datum te hou en om met die Biodiversiteitsinligtingbestuurseenheid van SANBI te skakel vir die aanlynverspreiding daarvan. Hierdie kontrolelys vorm die [[taksonomie]]se ruggraat vir talle projekte, en bestuurs- en gesprekbeplanningsaktiwiteite. Sy kureer ook die Lycopodiophyta-, Pteridophyta- en [[Asphodelaceae]]-versamelings van die Nasionale Herbarium (PRE), [[Pretoria]], en doen navorsing oor hierdie groepe. Klopper word tans deur die Nasionale Navorsingstigting as 'n C3-wetenskaplike (Gevestigde navorser) gegradeer.<ref name="cv">''Curriculum vitae of Ronell R. Klopper'', 12 Desember 2022.</ref> Die standaard- skrywerafkorting '''Klopper''' word gebruik om Ronell Renett Klopper as die skrywer aan te dui wanneer 'n botaniese naam gebruik word. ==Agtergrond== Klopper, Ronell Renett is op 26 Januarie 1974 in [[Randfontein]], [[Gauteng]], gebore. Dogter van Dawid Jacobus en Ella Petronella Visser.<ref>Ronell Renett Klopper in Prabook, https://prabook.com/web/ronell_renett.klopper/119481 , besoek op 13 Desember 2022.</ref> ==Opvoeding== Sy behaal ‘n [[Baccalaureus scientiae]] in Natuurwetenskappe aan die [[Universiteit van Pretoria]], in 1994 en ‘n Baccalaureus scientiae in [[Plantkunde]] aan dieselfde universiteit in 1995. Daarna verwerf sy 'n Meestersgraad in Planttaksonomie, aan die Universiteit Pretoria in 2000.<ref>Ronell Renett Klopper in Prabook, https://prabook.com/web/ronell_renett.klopper/119481 , besoek op 13 Desember 2022. </ref> Klopper behaal ‘n Ph.D. in Plantkunde in 2015. Haar Ph.D. proefskrif, getiteld ''Contributions to the systematics of the genus Aloe L. in southern Africa'', spruit uit haar betrokkenheid by die Aalwyne van die Wêreld-projek en verskaf 'n sintese van kennis van die 210 [[aalwyn]]e wat in [[Suider-Afrika]] voorkom.<ref name="cv" /> == Sien ook == * [[Lys van botaniste volgens outeursafkorting]] == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Klopper, Ronell Renett}} [[Kategorie:Geboortes in 1974]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse botanici|Klopper, Ronell Renett]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8vpuy2nt97y36bv23zp9pnvdpfqtmf5 0 396395 2912076 2886447 2026-06-18T06:36:18Z Jcb 223 2912076 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Ereignisblatt_aus_den_revolutionären_Märztagen_18.-19._März_1848_mit_einer_Barrikadenszene_aus_der_Breiten_Strasse,_Berlin_01.jpg|duimnael|300x300px|Gevegte in Berlyn op 19 Maart 1848]] Die '''Revolusiejaar 1848''', wat deur sommige die '''Lente van die Volke'''<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. p. 715.</ref> of die '''Lente van Nasies''' genoem word, was 'n reeks politieke opstande regoor [[Europa]] wat in 1848 begin het. Dit bly die mees wydverspreide revolusionêre golf in die geskiedenis van Europa tot nou toe. 'n Revolusie het in Januarie in [[Sisilië]] en in Februarie in [[Frankryk]] uitgebreek en daarna oor Europa en na ander dele van die wêreld versprei. Meer as 50 lande is deur opstande geraak. As doel het die opstande gehad die wegdoen met [[Monargie|monargistiese]] stelsels, die instel van 'n [[Liberalisme|liberale]] sisteem en 'n liberale grondwet en die skep van onafhanklike nasiestate, vry van vreemde heersers, in lyn met die romantiese nasionalisme van die tyd.<ref>Nel, P.G. (red.) (1979). ''Die kultuurontplooiing van die Afrikaner''. Pretoria, Suid-Afrika: HAUM. p. 1.</ref> Van die hoof bydraende faktore vir die revolusies was wydverspreide ontevredenheid met politieke leierskap, eise vir meer deelname aan regering en demokrasie, eise vir vryheid van die pers, ander eise wat die werkersklas vir ekonomiese regte gestel het, die oplewing van nasionalisme, die hergroepering van gevestigde regeringsmagte,<ref>Evans, R.J.W. and Hartmut Pogge von Strandmann (eds.) (2000). ''The Revolutions in Europe 1848–1849''. Oxford, U.K.: Oxford University Press. pp. v, 4.</ref> en die Europese Aartappelskaarste, wat massa-hongersnood, migrasie en burgerlike onrus veroorsaak het.<ref>Vanhaute, Eric, Richard Paping and Ó Gráda Cormac (August 2006). The European subsistence crisis of 1845–1850: a comparative perspective. XIV International Economic History Congress of the International Economic History Association, Session 123. Helsinki. Geargiveer op die Internet Archive op 17 April 2017. Geraadpleeg, 3 November 2022.</ref> 'n Kenmerk van hierdie revolusionêre bewegings was dat interne koördinasie en samewerking grotendeels by hulle ontbreek het. Die beweging was van korte duur en talle van die revolusies is bloedig onderdruk - tienduisende mense is gedood, en vele meer in ballingskap gedwing. Baie van die maatreëls wat deur die revolusionêres afgedwing is, is later deur die aristokratiese en konserwatiewe elite teruggedraai. Nietemin het die opstande 'n groot invloed uitgeoefen op die periode wat daarop gevolg het.<ref name=":0">Greer, Thomas, H. (1987). ''A brief history of the Western World''. San Diego: Harcourt Brace Jovanovich Publishers. p. 438.</ref> Heersers moes voortaan min of meer rekening hou met die liberale en nationalistiese gevoelens van die burgery wat al hoe meer invloedryk geword het. Van die belangrikste blywende hervormings was die afskaffing van [[lyfeienskap]] in Oostenryk en Hongarye, die einde van [[absolute monargie]] in [[Denemarke]] en die instelling van verteenwoordigende [[demokrasie]] in Nederland. Die rewolusies het hulle grootste invloed gehad in Frankryk, die state van die Duitse Bond wat later die Duitse Ryk sou uitmaak, die Oostenrykse Ryk, Italië en Nederland.<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the presen''t. New York: W.W. Norton and Company. pp. [[iarchive:historyofmoderne00merr/page/748|748-749]].</ref> == Frankryk == [[Lêer:Anonymous - Prise du château d'eau, place du Palais-Royal, le 24 février 1848. - P822 - Musée Carnavalet.jpg|duimnael|264x264px|Opstand in Parys.Verowering van die watertoring, Place du Palais-Royal, 24 Februarie 1848.]] Die "Februarie-revolusie" in Frankryk is gedryf deur nasionalistiese en republikeinse ideale onder die Franse algemene publiek, wat geglo het die mense moet hulself regeer. Die republikeine en konstitusioneel-liberales het die hervorming van die kiesreg, wat baie beperk was, geëis. Na 'n verbod op 'n republikeinse byeenkoms het onluste uitgebreek. Die gevolg was dat premier Francois Guizot op 23 Februarie deur die koning ontslaan is. Op 24 Februarie het koning Lodewyk Filips ten gunste van sy kleinseun geabdikeer in 'n poging om gevoelens te bedaar. Die voorlopige regering het dieselfde dag die Tweede Franse Republiek uitgeroep, wat die einde van die Julie-monargie beteken het.<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. pp. 718-719.</ref> Onluste het weer in Junie in Parys uitgebreek (onder meer weens die ekonomiese krisis waarin die land verkeer het) maar is bloedig onderdruk.<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. pp. 720-721.</ref> In Desember het die Franse kiesers Lodewyk Napoleon Bonaparte, 'n neef van [[Napoleon Bonaparte]], tot president verkies. Hy het enkele jare later 'n staatsgreep uitgevoer en homself as 'n diktatoriale keiser van die [[Tweede Franse Keiserryk]] gevestig.<ref name="g438">Greer, Thomas, H. (1987). ''A brief history of the Western World''. San Diego: Harcourt Brace Jovanovich Publishers. p. 438.</ref> == Duitse lande == Ook in die [[Duitse Bond|Duitse lande]] het die Februarie-revolusie begeertes na 'n Duitse eenheidsstaat, 'n [[grondwet]] en liberale hervormings aangewakker. Dit groothertogdom Baden het reeds in Februarie met liberale eise gekonfronteer. Op [[15 Maart]] het die Pruisiese hoofstad [[Berlyn]] die toneel van onluste geword. Frederik Willem IV van Pruise het onmiddellik konsessies verleen en 'n grondwetgewende vergadering byeengeroep. Laasgenoemde het egter geen daadwerklike maatreëls geneem om aan die revolutionêre eise te voldoen nie.<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. p. 724.</ref><ref>Weber, Karl. "[https://www.ohio.edu/chastain/ip/marrev.htm March Revolution]", in Chastain, J. red. (2005). ''[https://www.ohio.edu/chastain/index.htm Encyclopedia of 1848 revolutions]''. Geraadpleeg 12 Desember 2022.</ref> In die meeste Duitse state is liberale regerings sonder bloedvergieting geïnstalleer en in [[Frankfurt]] het die liberale Frankfurtse Parlement byeengekom en 'n grondwet vir die Duitse Ryk (die ''Paulskirchenverfassung'') voorberei.<ref name="g438" /><ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. bl. 733-736</ref> Die revolusies in Duitsland het egter die dryfkrag ontbreek om veel te bereik. In die daaropvolgende jare is die meeste van die liberale hervormings weer ongedaan gemaak. 'n Nasionalistiese sentiment is nietemin opgewek en binne enkele dekades sou 'n verenigde Duitsland wel tot stand kom.<ref name="g438" /> == Habsburgse lande == Die revolusies van 1848 het verrykende gevolge gehad. Van die lande wat deur die revolusies geraak is, sou die Oostenrykse Keiserryk die diepste getref word. As reaksie op die Februarie-revolusie het die Maart-revolusie in [[Keiserryk Oostenryk|Oostenryk]] en [[Hongarye]] uitgebreek. Dit het begin toe daar op 3 Maart 'n eis vir die onafhanklikheid van Hongarye ingestel is. Hierdie verset was gerig teen kanselier [[Klemens von Metternich]], wat 'n absolutistiese en reaksionêre beleid gevoer namens die onbekwame keiser [[Ferdinand I van Oostenryk|Ferdinand I]].<ref name="g438" /> Op [[12 Maart]] het onluste in [[Wene]] uitgebreek nadat petities vir liberale hervormings deur de regering van die hand gewys is. Hierdie liberale opstande het [[Klemens von Metternich]] so ontsenu dat hy as kanselier bedank en na die buiteland uitgewyk het. Op [[15 Maart]] het keiser Ferdinand die sensuur opgehef en belowe om 'n nasionale vergadering byeen te roep. In April is 'n nuwe grondwet uitgevaardig en, nadat hernude opstande in Mei uitgebreek het, is die grondwet hersien. Nadat die Weense Oktober-opstand bloedig onderdruk is, het keiser Ferdinand vir Felix zu Schwarzenberg as hoof van die regering aangestel. Op advies van Schwarzenberg het Ferdinand in Desember afstand gedoen van die troon ten gunste van sy 18-jarige neef [[Frans Josef I van Oostenryk|Frans Jozef I]]. Met Russiese hulp is orde uiteindelik in die Oostenrykse ryk herstel.<ref name="g438" /><ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. pp. 738-739.</ref> == Italiaanse lande == [[Lêer:Rivolta di Palermo 1848.jpg|duimnael|279x279px|Opstand in Palermo, Sisilië, 1848.]] In die Italiaanse lande was die revolusionêre bewegings gerig teen die regimes van die [[Huis van Habsburg|Habsburgers]] (Oostenryk) in die noorde en die [[Huis van Bourbon|Bourbons]] in die suide. 'n Oogmerk van die opstande was die vestiging van 'n Italiaanse eenheidsstaat. Die Januarie-opstand in [[Sisilië]] was een van die eerste revolusies wat in 1848 uitgebreek het. Die Bourbon-koning Ferdinand II is hier in Januarie gedwing om 'n liberale grondwet te aanvaar. Kort hierna het hy egter met geweld sy reaksionêre regime weer herstel.<ref>Cook, Bernard. "[https://www.ohio.edu/chastain/rz/twosicil.htm Two Sicilies, Kingdom of, 1848-49]", in Chastain, J. red. (2005). ''[https://www.ohio.edu/chastain/index.htm Encyclopedia of 1848 revolutions]''. Geraadpleeg 12 Desember 2022.</ref> Die meer liberale koning Karel Albert van [[Sardinië]] het eweneens 'n meer liberale grondwet afgekondig en maatreëls geneem ten gunste van die vorming van 'n Italiaanse eenheidsstaat. Hy het op [[23 Maart]] oorlog teen Oostenryk verklaar.<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. pp. 728-729.</ref> In die koninkryk van Lombardye-Venesië, wat aan Oostenryk behoort het, is die Oostenrykers uit Venesië verdryf en is die Republiek van Venesië uitegroep. Die Oostenrykse generaal Joseph Radetzky von Radetz het daarin geslaag om Lombardye te behou. Pous [[Pous Pius IX|Pius IX]] is in 1849 verdryf en in sy staat is die kortstondige Romeinse Republiek opgerig.<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. pp. 729-730.</ref> In Parma en Modena is die hertoë Karel II en Frans V gedwing om hulle mag aan die liberales af te staan en hulle by die Koninkryk van [[Sardinië]] aan te sluit. Karel Albert se magte is in Augustus in die Slag by Custoza verslaan en kort daarna het hy ten gunste van sy seun geabdikeer. Beide hertoë is spoedig hierna in hul mag herstel. In 1849 het die reaksionëre magte weer in die hele Italië die oorhand gekry.<ref>Merriman, John (1996). ''A history of Modern Europe: From the Renaissance to the present''. New York: W.W. Norton and Company. pp. 729-730.</ref> Die doel van 'n verenigde [[Italië]], vry van buitelandse inmenging, sou nietemin minder as twee dekades later verwesenlik word.<ref>Greer, Thomas, H. (1987). ''A brief history of the Western World''. San Diego: Harcourt Brace Jovanovich Publishers. pp. 440-441.</ref> == Nederland == Anders as in sommige naburige lande, het revolusie nie in 1848 in [[Nederland]] uitgebreek nie. In die periode 1844-1848 het koning Willem II elke grondwetwysiging afgewys wat moontlik sy sowereine mag kon beperk. Daar sou dus moontlik genoeg rede vir revolusie kon wees. Toe revolusies in die omringende lande begin uitbreek, het Willem II bang geword dat hy die slagoffer van 'n revolusie in Nederland kon word. Die gevolg was dat hy sy oogpunt radikaal van konserwatief na liberaal verander het. Op [[3 November]] is 'n nuwe grondwet ingevoer, ontwerp onder leiding van die liberaal Johan Rudolph Thorbecke. Hierdie nuwe grondwet, wat met enkele kleiner aanvullings nogsteeds die Nederlandse grondwet is, het 'n einde gemaak aan die persoonlike regeermag van die koning en het die konsep van koninklike onskendbaarheid ingevoer. Voortaan was die ministers, en nie meer die koning nie, verantwoordelik vir hulle beleid. Die grondwet het ook die stande en die voorregte van die [[Nederlandse adel|adel]] afgeskaf. Hiermee het die revolusiejaar 1848 in Nederland tog 'n groot en, in teenstelling met in baie andere Europese lande, blywende verandering in die regeringsstelsel en samelewing teweeggebring.<ref>Grattan, Thomas Colley (2006), ''Holland. The history of the Netherlands''. Charleston: Bibliobazaar. p. 341.</ref><ref>Evans, R.J.W. and Hartmut Pogge von Strandmann, eds., ''The Revolutions in Europe 1848–1849'' (2000) pp. v, 4.</ref> == België == [[Lêer:Expédition_de_Risquons-tout.jpg|duimnael|Die vuurgeveg met die leër by Risquons-Tout.]] In [[België]] was daar radikaal-demokratiese republikeine wat na die Februarie-revolusie in Parys, met die steun van die republikeinse regering in Parys, die monargie van [[Leopold I van België|Leopold I]] wou omverwerp. Hierdie planne is deur die Belgiese regering en met die hulp van die leër by Risquons-Tout, waar die republikeine uiteengejaag is, in die wiele gery. Ook plaaslike opstande is in verskeie dorpe en streke van België met geweld onderdruk. Ongewenste vreemdelinge - onder wie [[Karl Marx]], wie se ''[[Kommunistiese Manifes]]'' in Februarie 1848 gepubliseer is - is uit die die land gesit en die aanvoerders van die revolusie is gearresteer. Deur hierdie maatreëls en deurtastende onderdrukking het die revolusie in België gefaal. Tog is enkele liberale maatreëls ingevoer om die progressiewe liberales gelukkig te hou. Hieronder tel die verlaging van die sensuskiesreg. Die liberales het die parlementsverkiesing van Junie 1848 gewen.<ref>Witte, Els. ''Belgische republikeinen. Radicalen tussen twee revoluties (1830-1850)'', 2020, bl. 335-341</ref><ref>Brison D. Gooch and John W. Rooney, Jr. "[https://www.ohio.edu/chastain/ac/belgium.htm Belgium in 1848]", in Chastain, J. red. (2005). ''[https://www.ohio.edu/chastain/index.htm Encyclopedia of 1848 revolutions]''. Geraadpleeg 12 Desember 2022.</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Opstande]] [[Kategorie:1848]] tr13z85v18gvtctosu1kdm5scjgbmix 0 397560 2912066 2888473 2026-06-18T05:57:35Z Jcb 223 2912066 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Meynier - Wisdom defending Youth against Love.jpg|duimnael|''Wisdom Defending Youth against Love'' deur  Meynier, c. 1810.]] '''Wysheid''' of '''verstandigheid''' is die vermoë om te [[Denke|dink]] en produktief op te tree deur [[kennis]], ervaring, begrip, gesonde verstand en insig te gebruik.<ref>{{cite dictionary |url=http://dictionary.reference.com/browse/wisdom |title=Wisdom |dictionary=Dictionary.com}}</ref> Wysheid word geassosieer met eienskappe soos onbevooroordeelde oordeel, deernis, ervarings-selfkennis, selftransendensie en niegehegtheid,<ref name=":0">{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I. | year = 2017 | title = Wisdom in context. | journal = Perspectives on Psychological Science | volume = 21 | issue = 12 | pages = 1254–1266 | doi = 10.1177/1745691616672066 | pmid = 28346113 | s2cid = 26818408 }}</ref> en [[deug]]de soos [[etiek]] en welwillendheid.<ref name=":2" /><ref name="Walsh2015">{{cite journal |author= Walsh R. |title= What Is wisdom? Cross-cultural and cross-Disciplinary Syntheses | journal= Review of General Psychology | volume=19 | issue=3 | pages=178–293 |date=June 2015 | doi=10.1037/gpr0000045|s2cid= 146383832 |url= https://escholarship.org/uc/item/4228v47q }}</ref> Wysheid is op baie verskillende maniere gedefinieer,<ref name=":0" /><ref name="Trowbridge2011">{{cite journal| vauthors = Trowbridge R |date=Mei 2011|title=Waiting for Sophia: 30 years of Conceptualizing Wisdom in Empirical Psychology |journal=Research in Human Development |volume=8 |issue=2|pages=111–117 |doi=10.1080/15427609.2011.568872|s2cid=145371442}}</ref><ref name=":2">{{cite journal | last1 = Staudinger | first1 = U.M. | last2 = Glück| first2 = J. | year = 2011 | title = Psychological wisdom research: Commonalities and differences in a growing field. | journal = Annual Review of Psychology | volume = 62 | pages = 215–241 | doi = 10.1146/annurev.psych.121208.131659 | pmid = 20822439 }}</ref> insluitend verskeie afsonderlike benaderings om die eienskappe wat aan wysheid toegeskryf word, te assesseer.<ref>{{cite journal | vauthors = Glück J | title = Measuring Wisdom: Existing Approaches, Continuing Challenges, and New Developments | journal = The Journals of Gerontology. Series B, Psychological Sciences and Social Sciences | volume = 73 | issue = 8 | pages = 1393–1403 | date = Oktober 2018 | pmid = 29281060 | pmc = 6178965 | doi = 10.1093/geronb/gbx140 }}</ref><ref name=":1" /> Wysheid is 'n konsep wat deur die geskiedenis heen bespreek en gedebatteer is. Dit kan beskryf word as 'n kombinasie van kennis, ervaring en gesonde oordeel wat individue in staat stel om wyse besluite te neem en hul [[lewe]]ns op 'n vervullende en betekenisvolle manier te leef. Wysheid word dikwels geassosieer met [[Veroudering|ouderdom]], omdat daar geglo word dat 'n persoon se ervarings gedurende hul leeftyd kan lei tot die ontwikkeling van wysheid. Baie verskillende kulture en filosofieë het hul eie definisies en begrip van wysheid. Byvoorbeeld was in antieke Griekse filosofie wysheid gesien as die hoogste [[deug]], terwyl in Oosterse filosofie wysheid dikwels geassosieer word met die bereiking van verligting of geestelike begrip. In moderne tye het die studie van wysheid 'n groeiende navorsingsveld in [[sielkunde]] en [[neurologie]] geword. Navorsers is daarin belanggestel om die kognitiewe en emosionele prosesse betrokke by die ontwikkeling van wysheid te verstaan, sowel as die faktore wat bydra tot die ontwikkeling van wysheid oor die lewensloop. Alhoewel wysheid 'n komplekse en veelsydige konsep is wat deur geleerdes en individue wat hul lewens op 'n wyse en betekenisvolle manier wil leef, word dit voortdurend ondersoek en gedebatteer. == Definisies == [[Lêer:Beowulf - wisdome.jpg|links|duimnael|Vroeë melding van wysheid in [[Beowulf]].]] Die ''[[Oxford English Dictionary]]'' definieer wysheid as "Kapasiteit om reg te oordeel in sake wat verband hou met [[lewe]] en [[gedrag]]; gesonde oordeel in die keuse van middele en doelwitte; soms, minder streng, gesonde sin, veral in praktiese sake: teen dwaasheid; " ook "Kennis (veral van 'n hoë of abstrueerde soort); verligting, geleerdheid, erudisie."<ref>{{cite web|title=wisdom, n|url=http://www.oed.com/view/Entry/229491 |work=[[Oxford English Dictionary]] |publisher=Oxford University Press|url-access=subscription |access-date=14 Julie 2015}}</ref> Charles Haddon Spurgeon het wysheid gedefinieer as "die regte gebruik van kennis".<ref>[[Wikiquote:Charles Spurgeon#Quotes]]</ref> Robert I. Sutton en Andrew Hargadon het die "houding van wysheid" gedefinieer as "optree met kennis terwyl jy twyfel oor wat 'n mens weet". In sosiale en psigologiese wetenskappe bestaan verskeie verskillende benaderings tot wysheid,<ref name=":2" /> met groot vordering gemaak in die laaste twee dekades met betrekking tot operasionalisering<ref name=":0" /> en meting<ref name=":1">{{cite journal | last1 = Brienza| first1 = J.P. | last2 = Kung| first2 = F.Y.H. | last3 = Santos| first3 = H. | last4 = Bobocel| first4 = D.R. | last5 = Grossmann| first5 = I. |year = 2017 | title = Wisdom, Bias, and Balance: Toward a Process-Sensitive Measurement of Wisdom-Related Cognition. | journal = Journal of Personality and Social Psychology | volume = 115 | issue = 6 | pages = 1093–1126 | pmid = 28933874 | doi = 10.1037/pspp0000171 | s2cid = 29052539 | url = http://psyarxiv.com/p25c2/ }}</ref> van wysheid as 'n sielkundige konstruk. Wysheid is die vermoë om voorafkennis van iets te hê, om die gevolge (beide positief en negatief) van al die beskikbare verloop van aksies te ken, en om die opsies met die meeste voordeel vir huidige of toekomstige implikasie te gee of te neem.<ref name="Meacham, J. A. 1990 bl. 181">Meacham, J. A. (1990). ''The loss of wisdom.'' In R. J. Sternberg (Ed.), ''Wisdom: Its nature, origins, and development''. Cambridge: Cambridge University Press. bl. 181 211</ref> == Mitologiese perspektiewe == [[Lêer:Efez Celsus Library 3 RB.jpg|links|duimnael|^{Personifikasie van Wysheid in die biblioteek van [[Efese]], hedendaagse [[Turkye]].}]] Die [[Antieke Griekeland|antieke Grieke]] het wysheid as 'n belangrike deug beskou, verpersoonlik as die godinne Metis en [[Athena]]. Metis was die eerste vrou van [[Zeus]], wat volgens [[Hesiodos]] se ''Teogonie'' haar swanger verslind het; Zeus het daarna die titel Mêtieta ("Die Wyse Raadgewer") verdien, aangesien Metis die beliggaming van wysheid was, en hy het geboorte geskenk aan Athena, wat na bewering uit sy kop opgespring het.<ref>{{cite web|url=https://www.theoi.com/Titan/TitanisMetis.html|title=METIS – Greek Titan Goddess of Wise Counsel|website=www.theoi.com|access-date=2019-08-17}}</ref><ref>[[Hesiodos]]. ''Theogony''.</ref> Athena is uitgebeeld as sterk, regverdig, barmhartig en kuis.<ref>{{cite web|last=Turnbill|first=S|date=12 Augustus 2011|title=Athena, Greek goddess of wisdom and craftsmanship|url=http://www.goddessgift.com/goddess-myths/greek_goddess_athena.htm|publisher=Goddessgift.com}}</ref> [[Apollo]] is ook beskou as 'n god van wysheid, aangewys as die dirigent van die [[Muse]]s (Musagetes),<ref>{{cite web|url=https://www.theoi.com/Ouranios/Mousai.html|title=MUSES (Mousai) – Greek Goddesses of Music, Poetry & the Arts|website=www.theoi.com|access-date=2019-08-17}}</ref> wat personifikasies van die wetenskappe en van die geïnspireerde en poëtiese kunste was; Volgens [[Plato]] in sy ''Cratylus'' kan die naam van Apollo ook "Ballon" (boogskutter) en "Omopoulon" (verenigaar van pole [goddelike en aardse] beteken), aangesien hierdie god verantwoordelik was vir goddelike en ware inspirasies, dus as 'n boogskutter beskou, wat altyd reg was in genesing en orakels: "hy is 'n boogskutter".<ref>[[Plato]]. [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0172%3Atext%3DCrat.%3Apage%3D406 Cratylus, 405e-406a]</ref> [[Apollo]] is beskou as die god wat deur die priesteresse ([[Pitia]]) in die Tempel van Apollo (Delphi) geprofeteer het, waar die aforisme "ken jouself" (''gnōthi seauton'') ingeskryf is (deel van die wysheid van die Delphiese maxims).<ref>Scott, Michael. ''Delphi: A History of the Center of the Ancient World.'' Princeton University Press.</ref> Hy is gekontrasteer met [[Hermes]], wat verwant was aan die wetenskappe en tegniese wysheid, en, in die eerste eeue na Christus, was hy geassosieer met [[Thoth]] in 'n Egiptiese [[sinkretisme]], onder die naam Hermes Trimegistus.<ref>{{Cite journal|last=Preus|first=Anthony|date=1998-03-30|title=Thoth and Apollo. Greek Myths of the Origin of Philosophy|journal=Méthexis|volume=11|issue=1|pages=113–125|doi=10.1163/24680974-90000303|issn=0327-0289}}</ref> Griekse tradisie het die vroegste inleiers van wysheid in die Sewe Wyses van Griekeland opgeteken.<ref>A. Griffiths, "Seven Sages", in ''Oxford Classical Dictionary'' (3rd ed.)</ref> Vir [[Sokrates]] en [[Plato]] was [[filosofie]] letterlik die liefde vir wysheid (''philo-sophia''). Dit deurdring Plato se dialoog; in ''Die Republiek'' is die leiers van sy voorgestelde [[utopie]] filosoofkonings wat die "Vorm van die Goeie" verstaan en die moed besit om daarvolgens op te tree. [[Aristoteles]], in ''Metafisika'', het wysheid gedefinieer as om te verstaan waarom dinge 'n sekere manier is ([[oorsaaklikheid]]), wat dieper is as om bloot te weet dat dinge 'n sekere manier is.<ref>Let daarop dat tweeduisend jaar na Aristoteles, [[Isaac Newton]] gedwing is om in Newton se wet van universele gravitasie te erken dat "Ek kon nog nie die oorsaak van hierdie eienskappe van [[swaartekrag]] ontdek nie."</ref> Hy was die eerste wat die onderskeid tussen ''phronesis'' en ''sophia'' gemaak het.<ref name="Trowbridge2011" /> Volgens Plato en Xenophon het die Pitia van die Orakel van Delphi die vraag beantwoord "wie is die wysste man in Griekeland?" deur te sê Sokrates was die wysste.<ref>[[Plato]]. ''Symposium''.</ref><ref>Xenophon. ''Memorabilia''.</ref> Volgens Plato se ''Apologie'' het Sokrates besluit om die mense te ondersoek wat as wyser as hy beskou kan word, en tot die gevolgtrekking gekom dat hulle nie ware kennis het nie: […] οὗτος μὲν οἴεταί τι εἰδέναι οὐκ εἰδώς, ἐγὼ δέ, ὥσπερ οὖν οὐκ οἶδα, οὐδὲ οἴομαι [Ek is wyser as hierdie man; want nie een van ons weet regtig iets fyns en goeds nie, maar hierdie man dink dat hy iets weet wanneer hy dit nie weet nie, terwyl ek, aangesien ek niks weet nie, ook nie dink dat ek dit weet nie.] — ''Apologie aan Sokrates'' 21d So het dit in die volksmond verewig geraak in die frase "Ek weet dat ek niks weet nie" dat dit wys is om jou eie onkunde te erken<ref>Gail Fine, "Does Socrates Claim to Know that He Knows Nothing?", ''Oxford Studies in Ancient Philosophy'' vol. 35 (2008), bl. 49–88.</ref> en om epistemiese nederigheid te waardeer.<ref>{{Citation|last=Ryan|first=Sharon|title=Wisdom|year=2018|url=https://plato.stanford.edu/archives/fall2018/entries/wisdom/|encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2018|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|access-date=2019-08-17}}</ref> Die [[antieke Rome]]ine het ook wysheid waardeer wat in [[Minerva]] of [[Pallas]] verpersoonlik is. Sy verteenwoordig ook vaardige kennis en die deugde, veral kuisheid. Haar [[simbool]] was die [[uil]] wat steeds 'n gewilde voorstelling van wysheid is, omdat dit in duisternis kan sien. Daar word gesê dat sy uit [[Jupiter (mitologie)| Jupiter]] se voorkop gebore is.<ref>{{cite web|title=Myths about Roman goddess minerva. (n.d.)|url=http://www.roman-colosseum.info/roman-gods/myths-about-the-roman-goddess-minerva.htm|publisher=Roman-colosseum.info}}</ref> [[Lêer:Jacob de Wit - Allegorie op het schrijven van de geschiedenis 1754.jpg|duimnael|Waarheid en Wysheid help Geskiedenis om te skryf deur Jacob de Wit, 1754.]] In [[Boeddhisme|Boeddhistiese tradisies]] speel die ontwikkeling van wysheid 'n sentrale rol waar omvattende leiding gegee word oor hoe om wysheid te ontwikkel.<ref name="Karunamuni2017">{{cite journal|author=Karunamuni N, Weerasekera R.|title=Theoretical Foundations to Guide Mindfulness Meditation: A Path to Wisdom|journal=Current Psychology|volume=38|issue=3|pages=627–646|doi=10.1007/s12144-017-9631-7|url=http://mindrxiv.org/mfs63/|year=2019|s2cid=149024504}}</ref><ref name="Bhikkhu Bodhi">{{cite web|url=http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/bodhi/waytoend.html|title= The Noble Eightfold Path|access-date=2009-03-16|publisher=Access to Insight|last=Bhikkhu Bodhi}}</ref> In die [[Inuïete|Inuit]]-tradisie was die ontwikkeling van wysheid een van die doelwitte van onderrig. 'n Inuit-ouderling het gesê dat 'n persoon wys geword het wanneer hulle kon sien wat gedoen moet word en dit suksesvol gedoen het sonder om gesê te word wat om te doen. In baie kulture is die naam vir derde kies[[tand]]e, wat die laaste tande is wat groei, etimologies gekoppel aan wysheid, bv. soos in die Afrikaans die verstandtand. Dit het sy bynaam ontvang uit die klassieke tradisie, wat in die Hippokratiese geskrifte reeds ''sóphronistér'' genoem is (in [[Grieks]], verwant aan die betekenis van moderering of onderrig van 'n les), en in [[Latyn]] ''dens sapientiae'' (wysheidstand), aangesien hulle verskyn by die ouderdom van volwassenheid in laat adolessensie en vroeë volwassenheid.<ref>{{Cite journal|last=Šimon|first=František|title=The history of Latin teeth names|date=2015-12-15|url=https://hrcak.srce.hr/index.php?show=clanak&id_clanak_jezik=223786|journal=Acta Medico-Historica Adriatica|volume=13|issue=2|pages=365–384|issn=1334-4366|pmid=27604204}}</ref> == Opvoedkundige perspektiewe == Openbare skole in die [[VSA]] het 'n benadering tot karakteropvoeding. Agtiende-eeuse denkers soos [[Benjamin Franklin]] het hierna verwys as opleiding van wysheid en deug. Tradisioneel deel skole die verantwoordelikheid om karakter en wysheid te bou saam met ouers en die [[gemeenskap]].<ref>{{cite web|publisher=Ed.gov|date=31 Mei 2005|title=Character education: our shared responsibility|url=http://www2.ed.gov/admins/lead/character/brochure.html}}</ref> Nicholas Maxwell, 'n kontemporêre filosoof in die [[Verenigde Koninkryk]], bepleit dat die akademie sy fokus moet verander van die verkryging van kennis na die soeke en bevordering van wysheid.<ref>Nicholas Maxwell (2007) [http://www.pentirepress.plus.com/#wisdom From Knowledge to Wisdom]. Pentire Press.</ref> Dit definieer hy as die vermoë om te besef wat van waarde in die lewe is, vir jouself en ander.<ref>[http://www.ucl.ac.uk/friends-of-wisdom], Friends of Wisdom "an association of people sympathetic to the idea that academic inquiry should help humanity acquire more wisdom by rational means" founded by Maxwell.</ref> Hy leer dat nuwe kennis en tegnologiese kundigheid ons mag om op te tree verhoog. Sonder wysheid beweer Maxwell egter dat hierdie nuwe kennis menslike skade sowel as menslike goed kan veroorsaak. Hy argumenteer dat die strewe na kennis wel waardevol en goed is, maar dat dit los van die breër taak om wysheid te verbeter beskou moet word.<ref>[http://philsci-archive.pitt.edu/1709/] "Can Humanity Learn to become Civilized? The Crisis of Science without Civilization" Nicholas Maxwell</ref> == Sielkundige perspektiewe == [[Sielkundige]]s het begin om data in te samel oor algemene oortuigings of volksteorieë oor wysheid.<ref>Sternberg, R. J. (1985). ''Implicit theories of intelligence, creativity, and wisdom. Journal of Personality and Social Psychology'', 49, 607–62.</ref> Aanvanklike ontledings dui daarop dat alhoewel "daar 'n oorvleueling van die implisiete teorie van wysheid met [[intelligensie]], waarnemingsvermoë, [[spiritualiteit]] en skerpsinnigheid is, dit duidelik is dat wysheid 'n kundigheid is in die hantering van moeilike lewensvrae en aanpassing by die komplekse vereistes."<ref>{{cite journal | last1 = Brown | first1 = S. C. | last2 = Greene | first2 = J. A. | year = 2006 | title = The Wisdom Development Scale: Translating the conceptual to the concrete | url = http://www.colgate.edu/portaldata/imagegallerywww/4119/ImageGallery/JCSD_WDS.pdf | archive-url = https://web.archive.org/web/20170705112332/http://www.colgate.edu/portaldata/imagegallerywww/4119/ImageGallery/JCSD_WDS.pdf | url-status = dead | archive-date = 2017-07-05 | journal = Journal of College Student Development | volume = 47 | pages = 1–19 | doi=10.1353/csd.2006.0002| citeseerx = 10.1.1.502.7954 | s2cid = 35496789 }}</ref> Sulke implisiete teorieë staan in kontras met die eksplisiete teorieë en empiriese navorsing oor die gevolglike sielkundige prosesse onderliggend aan wysheid.<ref>{{cite book|last=Bluck|first= S.|author2=Glück, J. |title=A handbook of wisdom: Psychological perspectives|pages= 84–109|publisher=Cambridge University Press|year=2005|location=New York, US|doi= 10.1017/CBO9780511610486.005|chapter= From the Inside Out: People's Implicit Theories of Wisdom|isbn= 978-0-511-61048-6}}</ref> <ref name=":2"/> Menings oor die presiese psigologiese definisies van wysheid verskil,<ref name=":2" /> maar daar is 'n mate van konsensus dat sekere meta-kognitiewe prosesse krities vir wysheid is wat lewensrefleksie en oordeel oor kritieke lewensaangeleenthede bied.<ref>{{cite journal|last1=Baltes|first1=Paul B.|last2=Staudinger|first2=Ursula M.|year=2000|title=Wisdom: A metaheuristic (pragmatic) to orchestrate mind and virtue toward excellence.|journal=American Psychologist|volume=55|issue=1|pages=122–136|doi=10.1037/0003-066X.55.1.122|pmid=11392856|hdl=11858/00-001M-0000-0025-9C51-4}}</ref><ref name=":0"/> Hierdie prosesse sluit in die herkenning van die grense van jou eie kennis, die erkenning van onsekerheid en verandering, aandag aan konteks en die groter prentjie, en die integrasie van verskillende perspektiewe van 'n situasie.<ref>{{Cite book|last1=Vuong|first1=Quan-Hoang|title=The Kingfisher Story Collection|date=2022|publisher=Amazon Digital Services|isbn=979-8353946595}}</ref> Kognitiewe wetenskaplikes stel voor dat wysheid die koördinering van sulke redenasieprosesse vereis, aangesien dit insiggewende oplossings vir die bestuur van 'n mens se lewe kan bied.<ref>{{cite web|last=Vervaeke|first=John|title=The Cognitive Science of Wisdom|url=https://www.youtube.com/watch?v=ti4Kj8TcEgk|archive-url=https://web.archive.org/web/20121207010401/http://www.youtube.com/watch?v=ti4Kj8TcEgk&gl=US&hl=en|archive-date= 7 Desember 2012|url-status=bot: unknown|publisher=Mind Matters Conference|access-date=13 April 2013}}</ref> Opmerklik is dat sulke redenasie beide [[Teorie|teoreties]] en [[empiries]] van algemene intelligensie verskil. Robert Sternberg<ref>{{cite book|last=Sternberg|first=Robert J.|title=Wisdom, Intelligence, and Creativity Synthesized|publisher=Cambridge University Press|year=2003|location=New York|isbn=978-0-521-80238-3 }}</ref> het voorgestel dat wysheid nie met algemene (vloeibare of gekristalliseerde) intelligensie verwar moet word nie. In ooreenstemming met hierdie idee, het navorsers empiries getoon dat wyse redenasie van [[IK]] verskil.<ref name="proc">{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I. | last2 = Na | first2 = J. | last3 = Varnum | first3 = M.E. | last4 = Park | first4 = D.C. | last5 =Kitayama | first5 = S. | last6 = Nisbett | first6 = R.E. | year = 2010 | title = Reasoning about social conflicts improves into old age. | url = https://www.pnas.org/content/pnas/early/2010/03/23/1001715107.full.pdf | journal = Proceedings of the National Academy of Sciences| volume = 107 | issue = 16 | pages = 7246–50 | bibcode = 2010PNAS..107.7246G | doi = 10.1073/pnas.1001715107 | pmid = 20368436 | pmc = 2867718 | doi-access = free }}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Staudinger| first1 = U.M. | last2 = Lopez| first2 = D.F | last3 = Baltes| first3 = P.B. | year = 1997 | title = The psychometric location of wisdom-related performance: Intelligence, personality, and more? | journal = Personality and Social Psychology Bulletin | volume = 23 | issue = 11 | pages = 1200–1214 | doi = 10.1177/01461672972311007 | s2cid = 145148320 }}</ref>Verskeie meer genuanseerde karakteriserings van wysheid word hieronder gelys. Baltes en kollegas in ''Wisdom: its structure and function in regulating lifespan successful development''<ref>{{cite web|url=http://psycnet.apa.org/psycinfo/2002-02382-024|title=Wisdom: Its structure and function in regulating successful life span development.|website=psycnet.apa.org|access-date=2019-10-27}}</ref> het wysheid gedefinieer as "die vermoë om die teenstrydighede van 'n spesifieke situasie te hanteer en om die gevolge van 'n aksie vir hulself en vir ander te assesseer. Dit word bereik, wanneer in 'n konkrete situasie, 'n balans tussen intrapersoonlike, interpersoonlike en institusionele belange bewerkstellig kan word."<ref>{{cite journal | pmc = 2937249 | pmid=20233730 | doi=10.1093/geront/gnq022 | volume=50 | issue=5 | title=Expert consensus on characteristics of wisdom: a Delphi method study | date=October 2010 | journal=Gerontologist | pages=668–80 | last1 = Jeste | first1 = DV | last2 = Ardelt | first2 = M | last3 = Blazer | first3 = D | last4 = Kraemer | first4 = HC | last5 = Vaillant | first5 = G | last6 = Meeks | first6 = TW}}</ref> Balans self blyk 'n kritieke maatstaf van wysheid te wees. Empiriese navorsing het begin om hierdie idee te ondersteun, wat toon dat wysheidsverwante redenasie geassosieer word met die bereiking van balans tussen intrapersoonlike en interpersoonlike belange wanneer persoonlike lewensuitdagings wat in die gesig gestaar word, en wanneer doelwitte gestel word vir die bestuur van interpersoonlike konflikte.<ref name=":1"/><ref>{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I. | last2 = Brienza| first2 = J.P. | last3 = Bobocel| first3 = D.R.|year = 2017 | title = Wise deliberation sustains cooperation | journal = Nature Human Behaviour | volume = 1 | issue = 3 | pages = 0061 | doi = 10.1038/s41562-017-0061 | s2cid = 38342840 }}</ref> Navorsers in die veld van positiewe sielkunde het wysheid gedefinieer as die koördinering van "kennis en ervaring" en "die doelbewuste gebruik daarvan om welstand te verbeter."<ref name="CSV106">{{cite book|last=Peterson|first=Christopher|author2=Seligman, Martin E. P. |title=Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification|publisher=Oxford University Press|year=2004|location=Oxford|page=[https://archive.org/details/characterstrengt00pete/page/n121 106]|isbn=978-0-19-516701-6}}</ref> Onder hierdie definisie word wysheid verder gedefinieer met die volgende fasette:<ref name="CSVperspective">{{cite book|last=Harter|first=Andrew C.|title=Character Strengths and Virtues: A Handbook and Classification|editor=Peterson, Christopher |editor2=Seligman, Martin E. P.|publisher=Oxford University Press|chapter=8|year=2004|location=Oxford|pages=[https://archive.org/details/characterstrengt00pete/page/n10 181]–196|isbn=978-0-19-516701-6}}</ref> * [[Probleemoplossing]] met selfkennis en volhoubare optrede. * Kontekstuele opregtheid teenoor die omstandighede met kennis van die negatiewe (of beperkings) en positiewe aspekte daarvan. * Waardegebaseerde konsekwente optrede met kennis van diversiteit in etiese opinies. * Verdraagsaamheid teenoor onsekerheid in die lewe met onvoorwaardelike aanvaarding. * Empatie met jouself om jou eie [[emosie]]s te verstaan (of om emosioneel georiënteerd te wees), sedes...ens. en ander gevoelens, insluitend die vermoë om jouself as deel van 'n groter geheel te sien. Hierdie teoretiese model is nie empiries getoets nie, met 'n uitsondering van 'n breë verband tussen wysheidsverwante redenasie en welstand.<ref name="proc" /><ref name="ReferenceA">{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I. | last2 = Gerlach| first2 = T.M. | last3 = Denissen| first3 = J.J. |year = 2016 | title = Wise reasoning in the face of everyday life challenges. | journal = Social Psychological and Personality Science | volume = 7| issue = 7 | pages = 611–622 | doi = 10.1177/1948550616652206 | s2cid = 148246126 }}</ref><ref name="wis">{{cite journal | last1 = Kunzmann| first1 = U. | last2 = Glück| first2 = J.|year = 2018 | title = Wisdom and Emotion.}}</ref> Grossmann en kollegas het vorige sielkundige literatuur gesintetiseer, wat aandui dat in die lig van swak gedefinieerde lewensituasies wysheid sekere kognitiewe prosesse behels wat onbevooroordeelde, gesonde oordeel bied: (i) intellektuele nederigheid of erkenning van grense van eie kennis; (ii) waardering van perspektiewe wyer as die kwessie ter sprake; (iii) sensitiwiteit vir die moontlikheid van verandering in sosiale verhoudings; en (iv) kompromie of integrasie van verskillende perspektiewe.<ref name=":3">{{Cite journal|title=Wisdom and how to cultivate it: Review of emerging evidence for a constructivist model of wise thinking|last=Grossmann|first=Igor|date=2017-07-20|doi = 10.31234/osf.io/qkm6v}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Santos|first1=Henri C.|last2=Huynh|first2=Alex C.|last3=Grossmann|first3=Igor|year=2017|title=Wisdom in a complex world: A situated account of wise reasoning and its development|journal=Social and Personality Psychology Compass|volume=11|issue=10|pages=e12341|doi=10.1111/spc3.12341|issn=1751-9004}}</ref> Grossmann het gevind dat die gewone praat en dink van jouself in die derde persoon hierdie eienskappe verhoog, wat beteken dat so 'n gewoonte 'n mens wyser maak.<ref>{{cite web |url=https://aeon.co/ideas/why-speaking-to-yourself-in-the-third-person-makes-you-wiser |title=Why speaking to yourself in the third person makes you wiser |publisher=Aeon |date=2019-08-07 |access-date=2020-07-10 |archive-date=2022-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204181306/https://aeon.co/ideas/why-speaking-to-yourself-in-the-third-person-makes-you-wiser |url-status=dead }}</ref> Dit is belangrik dat Grossmann die fundamentele rol van kontekstuele faktore beklemtoon, insluitend die rol van [[kultuur]], ervarings en sosiale situasies vir begrip, ontwikkeling en geneigdheid om wysheid te toon, met implikasies vir opleiding en opvoedkundige praktyk.<ref name=":0" /><ref name=":3" /> Hierdie gesitueerde weergawe van wysheid het 'n nuwe fase van wysheidwetenskap ingelui, deur streng bewysgebaseerde metodes te gebruik om kontekstuele faktore te verstaan wat goeie oordeel bied. Grossmann en Kross het byvoorbeeld 'n verskynsel geïdentifiseer wat hulle "die Salomo se paradoks" genoem het – wyser refleksies oor ander mense se probleme in vergelyking met 'n mens se eie. Dit is vernoem na koning [[Salomo]], die derde leier van die Joodse Koninkryk, wat 'n groot mate van wysheid aan die dag gelê het wanneer hy oor ander mense se dilemmas oordeel, maar wat 'n gebrek aan insig gehad het wanneer dit by belangrike besluite in sy eie lewe gekom het.<ref name=":4" /> Empiriese wetenskaplikes het ook begin fokus op die rol van emosies in wysheid.<ref name="wis" /> Die meeste navorsers sal saamstem dat emosies en emosieregulering die sleutel sal wees om die soort komplekse en opwindende situasies wat die meeste vir wysheid sal vra, effektief te bestuur. Baie empiriese navorsing het egter gefokus op die kognitiewe of meta-kognitiewe aspekte van wysheid, met die veronderstelling dat 'n vermoë om deur moeilike situasies te redeneer, uiters belangrik sal wees. Dus, alhoewel emosies waarskynlik 'n rol sal speel in die bepaling van hoe wysheid in werklike gebeure afspeel en om oor vorige gebeure te reflekteer, het empiriese bewyse eers onlangs begin om robuuste bewyse te verskaf oor hoe en wanneer verskillende emosies 'n persoon se vermoë om verstandig te hanteer verbeter of benadeel met komplekse gebeure. Een noemenswaardige bevinding is die positiewe verband tussen diversiteit van emosionele ervaring en wyse redenasie, ongeag die emosionele intensiteit.<ref>{{cite journal|last1=Grossmann|first1=Igor|last2=Oakes|first2=Harrison|last3=Santos|first3=Henri C.|year=2018|title=Wise Reasoning Benefits from Emodiversity, Irrespective of Emotional Intensity.|url=https://osf.io/jy5em|journal=Journal of Experimental Psychology: General|volume=148|issue=5|pages=805–823|doi=10.1037/xge0000543|pmid=30688474|s2cid=59306284|via=PsyArXiv}}</ref> === Meet van wysheid === Meting van wysheid hang dikwels af van 'n navorser se teoretiese standpunt oor die aard van wysheid. 'n Groot onderskeid bestaan tussen die beskouing van wysheid as 'n stabiele persoonlikheidseienskap of 'n konteksgebonde proses.<ref name="Wisdom in context">{{cite journal | last1 = Grossmann| first1 = I.|year = 2017 | title = Wisdom in context. | journal = Perspectives on Psychological Science | volume = 12 | issue = 2 | pages = 233–257| doi = 10.1177/1745691616672066| pmid = 28346113| s2cid = 26818408}}</ref> Eersgenoemde benadering maak dikwels gebruik van enkelskootvraelyste. Onlangse studies dui egter daarop dat sulke enkelskootvraelyste bevooroordeelde antwoorde produseer,<ref name=":1" /><ref>{{cite journal | last1 = Taylor| first1 = M. | last2 = Bates| first2 = G. | last3 = Webster| first3 = J.D. |year = 2011 | title = Comparing the psychometric properties of two measures of wisdom: Predicting forgiveness and psychological well-being with the Self-Assessed Wisdom Scale (SAWS) and the Three-Dimensional Wisdom Scale (3D-WS). | journal = Experimental Aging Research | volume = 37| issue = 2 | pages = 129–141 | doi = 10.1080/0361073X.2011.554508 | pmid = 21424954 | s2cid = 205555336 }}</ref> iets wat teenstrydig is met die wysheidskonstruk<ref>{{cite journal | last1 = Glück| first1 = J. | last2 = König| first2 = S. | last3 = Naschenweng| first3 = K. | last4 = Redzanowski| first4 = U. | last5 = Dorner-Hörig| first5 = L. | last6 = Straßer|first6 = I | last7 = Wiedermann| first7 = W |year = 2013 | title = How to measure wisdom: Content, reliability, and validity of five measures. | journal = Frontiers in Psychology | volume = 4| pages = 405 | doi = 10.3389/fpsyg.2013.00405 | pmid = 23874310 | pmc = 3709094 | doi-access = free }}</ref> en die idee dat wysheid die beste verstaan word in die kontekste waar dit die relevantste is, verwaarloos, naamlik in komplekse lewensuitdagings. Daarteenoor pleit laasgenoemde benadering vir die meting van wysheidsverwante kenmerke van [[kognisie]], [[motivering]] en emosie op die vlak van 'n spesifieke situasie.<ref>{{cite journal | last1 = Baltes| first1 = P.B. | last2 = Staudinger| first2 = U. |year = 2000 | title = Wisdom: A metaheuristic (pragmatic) to orchestrate mind and virtue toward excellence. | journal = American Psychologist | volume = 55| issue = 1 | pages = 122–136 | doi = 10.1037/0003-066X.55.1.122 | pmid = 11392856 | hdl = 11858/00-001M-0000-0025-9C51-4 | url = http://edoc.mpg.de/191074 }}</ref><ref name="Wisdom in context" /> Die gebruik van sulke maatreëls op staatsvlak verskaf minder bevooroordeelde reaksies sowel as groter krag in die verduideliking van betekenisvolle sielkundige prosesse.<ref name=":1" /> Verder het 'n fokus op die vlak van die situasie wysheidnavorsers in staat gestel om 'n vollediger begrip te ontwikkel van die rol van konteks self vir die voortbring van wysheid.<ref name="Wisdom in context" /> Spesifiek, studies het bewyse getoon van kruiskulturele<ref>{{cite journal|last1=Grossmann|first1=I.|last2=Karasawa|first2=M.|last3=Izumi|first3=S.|last4=Na|first4=J.|last5=Varnum|first5=M.E.|last6=Kitayama|first6=S|last7=Nisbett|first7=R.E|year=2012|title=Aging and wisdom: Culture matters.|journal=Psychological Science|volume=23|issue=10|pages=1059–1066|doi=10.1177/0956797612446025|pmid=22933459|hdl=11244/25191|s2cid=4829751|hdl-access=free}}</ref> en binne-kulturele veranderlikheid,<ref>{{Cite journal|last1=Brienza|first1=Justin P.|last2=Grossmann|first2=Igor|title=Social class and wise reasoning about interpersonal conflicts across regions, persons and situations|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=284|issue=1869|pages=1869|doi=10.1098/rspb.2017.1870|pmid=29263284|pmc=5745406|year=2017}}</ref> en sistematiese veranderlikheid in verstandige redenering oor kontekste<ref name=":1" /><ref name=":4">{{cite journal|last1=Grossmann|first1=Igor|last2=Kross|first2=Ethan|year=2017|title=Exploring Solomon's Paradox: Self-distancing eliminates the self-other asymmetry in wise reasoning about close relationships in younger and older adults.|journal=Psychological Science|volume=25|issue=8|pages=1571–1580|doi=10.1177/0956797614535400|pmid=24916084|s2cid=3539860}}</ref> en in die daaglikse lewe.<ref name="ReferenceA" /> Baie, maar nie alle studies bevind dat [[volwassene]]s se selfgraderings van [[perspektief]] en wysheid nie van ouderdom afhang nie.<ref name="CSVperspective" /><ref name="Orwoll">{{cite book|last=Orwoll|first=L.|author2=Perlmutter, M. |title=Wisdom: Its nature, origins, and development|editor=R. J. Sternberg|publisher=Cambridge University Press|location=New York|year=1990|pages=160–177|isbn=978-0-521-36718-9}}</ref> Hierdie oortuiging staan in kontras met die algemene opvatting dat wysheid toeneem met ouderdom.<ref name="Orwoll" /> Die antwoord op die vraag van ouderdom-wysheid assosiasie hang af van hoe 'n mens wysheid definieer en die metodologiese raamwerk wat gebruik word om teoretiese aansprake te evalueer. Mees onlangse werk dui daarop dat die antwoord op hierdie vraag ook afhang van die mate van ervaring in 'n spesifieke domein, met sommige kontekste wat ouer volwassenes bevoordeel, ander wat jonger volwassenes bevoordeel, en sommige wat nie ouderdomsgroepe onderskei nie.<ref name="Wisdom in context" /> Opmerklik, streng longitudinale werk is nodig om die kwessie van ouderdom-wysheid verhouding volledig te ondersoek, en sulke werk is steeds uitstaande, met die meeste studies wat op dwarssnitwaarnemings staatmaak.<ref name="Meacham, J. A. 1990 bl. 181" /> Die Jeste-Thomas Wysheidsindeks<ref>{{cite web |title=Jeste-Thomas Wisdom Index |website=UC San Diego Health Sciences |url=https://survey.alchemer.com/s3/5991949/Jeste-Thomas-Wisdom-Index}}</ref> is gebaseer op 'n 28-vrae opname (SD-WISE-28) wat deur navorsers aan die Universiteit van Kalifornië San Diego geskep is om te bepaal hoe wys 'n persoon is. In 2021 het dr. Dilip V. Jeste en sy kollegas 'n baie korter 7-vraagtoets (SD-WISE-7) geskep wat uit sewe komponente bestaan: aanvaarding van diverse perspektiewe, beslistheid, emosionele regulering, prososiale gedrag, selfrefleksie, sosiale advies , en (in 'n mindere mate) [[spiritualiteit]].<ref>{{cite web |title=The 7-Item Wisdom Scale: A Fast Way to See If You're Wise |author=Christopher Bergland |website=Psychology Today |date=5 Desember 2021 |url=https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-athletes-way/202112/the-7-item-wisdom-scale-fast-way-see-if-you-re-wise}}</ref> == ''Sapiense sophia'' == Sapiense ([[Engels]]: ''sapience'', [[Latyn]] ''sapientia''), ''sophia'' ([[Grieks]]) word dikwels gedefinieer as "transendente wysheid", "uiteindelike werklikheid", of die uiteindelike waarheid van dinge.<ref name="Trowbridge2011" /><ref name="Walsh2015" /><ref name="Aggregates">{{cite journal|author=Karunamuni N.D.|date=Mei 2015|title=The Five-Aggregate Model of the Mind|journal=SAGE Open|volume=5|issue=2|pages=215824401558386|doi=10.1177/2158244015583860|doi-access=free}}</ref> Daar word gesê dat die ruimtelike perspektief van wysheid in die hart van elke [[godsdiens]] lê, waar dit dikwels verkry word deur intuïtiewe kennis.<ref name="Trowbridge2011" /><ref name="Walsh2015" /> Hierdie tipe wysheid word beskryf as wat verder gaan as blote praktiese wysheid en sluit selfkennis, onderlinge verbondenheid, gekondisioneerde ontstaan van verstandstoestande en ander dieper begrip van subjektiewe ervaring in.<ref name="Karunamuni2017" /><ref name="Trowbridge2011" /><ref name="Walsh2015" /> Hierdie tipe wysheid kan ook lei tot die vermoë van 'n individu om met gepaste oordeel op te tree, 'n breë begrip van situasies en groter waardering/deernis teenoor ander lewende wesens.<ref name="Karunamuni2017" /> Die woord ''sapience'' is afgelei van die Latynse ''sapientia'', wat "wysheid" beteken.<ref name="LewisShortLatinDictionary">{{cite book|title=Latin Dictionary|publisher=Oxford University Press|year=1963|isbn=978-0-19-864201-5|author1=Lewis, C.T. |author2=Short, C. }}</ref> Die ooreenstemmende werkwoord ''sapere'' het die oorspronklike betekenis van "om te proe", vandaar "om waar te neem, om te onderskei" en "om te weet"; sy huidige deelwoord ''sapiens'' is deur [[Carl Linnaeus]] gekies vir die Latynse [[Binomiale naam|binomiaal]] vir die menslike [[spesie]], ''[[Homo sapiens]]''. == Godsdienstige perspektiewe == === Antieke Nabye Ooste === In Mesopotamiese godsdiens en mitologie was [[Enki]], ook bekend as Ea, die God van wysheid en intelligensie. Goddelike Wysheid het die voorsienende aanwysing van funksies en die ordening van die [[kosmos]] toegelaat, en dit is bereik deur mense deur my-s te volg (in [[Sumeries]], orde, ritus, geregtigheid), wat die balans herstel.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/pdfy-OBb9_axzoPvTFsq4|title=The God Enki in Sumerian Royal Ideology and Mythology|last=Espak|first=Peeter|publisher=Tartu University Press|year=2014|series=Dissertationes Theologiae Universitatis Tartuensis, 19|location=Tartu|isbn=9789949195220}}</ref> Benewens liedere aan Enki of Ea wat uit die derde millennium vC dateer, is daar onder die kleitablette van Abu Salabikh vanaf 2600 vC, wat as die oudste gedateerde tekste beskou word, 'n "Psalm vir [[Oetoe]]", waarin dit opgeteken is geskryf.<ref>{{Cite journal|last=Bonechi|first=Marco|year=2016|title=87) The Pregnant Woman in the Archaic Hymn to Shamash of Sippar|url=http://sepoa.fr/wp/wp-content/uploads/2017/01/NABU-2016-4-DEF.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20190801055234/http://sepoa.fr/wp/wp-content/uploads/2017/01/NABU-2016-4-DEF.pdf |archive-date=2019-08-01 |url-status=live|journal=Nouvelles Assyriologiques Brèves et Utilitaires |issue=4 |pages=147–150}}</ref> Breed is die binnehof van Shamash-nagkamer, (net so wyd is die [[baarmoeder]] van) 'n wyse swanger vrou [[Nanna|Sin]], sy vegter, wyse een, het gehoor van die offergawes en na sy fees afgekom. Hy is die vader van die nasie en die vader van [[intelligensie]]. Die konsep van [[Logos]] of gemanifesteerde woord van die goddelike denke, 'n konsep wat ook teenwoordig is in die filosofie en gesange van Egipte en Antieke Griekeland<ref name=":5">Uždavinys, Algis. Philosophy as a Rite of Rebirth: From Ancient Egypt to Neoplatonism. The Prometheus Trust. 2008. {{ISBN|9781 898910 35 0}}. https://themathesontrust.org/publications-files/MTexcerpt-PhilosophyRebirth.pdf</ref> (wat sentraal is tot die denker [[Herakleitos]]), en wesenlik in die [[Abrahamitiese gelowe|Abrahamitiese tradisies]], blyk afgelei te wees uit die Mesopotamiese kultuur.<ref>{{Cite journal|url=https://www.academia.edu/6411568|title=Mesopotamian precursors to the Stoic concept of logic|last=Lawson, Jack Newton.|journal=Melammu Symposia 2. Myth and Mythologies: Methodological Approaches to Intercultural Influences|year=2001|publisher=[Melammu Project]|oclc=714111111}}</ref> Sia verteenwoordig die verpersoonliking van persepsie en bedagsaamheid in die tradisionele mitologie wat in [[Antieke Egipte]] nagekom is. [[Thoth]], getroud met [[Maät]] (in antieke Egipties, wat orde, geregtigheid, waarheid beteken), was ook belangrik en beskou as 'n nasionale inleier van wysheid.<ref>{{cite web|url=https://www.worldhistory.org/article/885/egyptian-gods---the-complete-list/|title=Egyptian Gods – The Complete List|website=World History Encyclopedia|access-date=2019-01-29}}</ref><ref name=":5" /> === Zoroastrisme === In die Avesta-gesange wat tradisioneel aan [[Zoroaster]], die Gathas, toegeskryf word, beteken Ahura Mazda "Here" (Ahura) en "Wysheid" (Mazda), en dit is die sentrale godheid wat goedheid beliggaam, en word ook "Goeie denke" (Vohu Manah) genoem.<ref>Boyce, Mary (1983), "Ahura Mazdā", ''Encyclopaedia Iranica'', '''1''', New York: Routledge & Kegan Paul, pp. 684–687</ref> In [[Zoroastrisme]] in die algemeen word die orde van die heelal en sedes Asha genoem (in [[Avesties]], waarheid, geregtigheid), wat bepaal word deur die benamings van hierdie alwetende Gedagte en ook beskou word as 'n godheid wat uit Ahura (Amesha Spenta) voortspruit; dit is verwant aan 'n ander ahura-godheid, Spenta Mainyu (aktiewe mentaliteit).<ref>Boyce, Mary (1975), ''A History of Zoroastrianism, Vol. I'', Leiden/Köln: Brill</ref> Dit sê in Yazna 31:<ref>{{cite web| url = http://avesta.org/yasna/yasna.htm| title = Avesta, Yazna 31}}</ref> “Aan hom sal die beste gebeur, wie, as een wat weet, tot my Reg se waarheidsgetroue woord van Welsyn en van Onsterflikheid spreek; selfs die heerskappy van Mazda wat goeie denke vir hom sal vermeerder. Waaroor hy in die begin dus gedink het, "laat die geseënde ryke met Lig vervul word", dit is hy wat deur sy wysheid Reg geskep het.” === Hebreeuse Bybel en Judaïsme === Die woord wysheid (חכם) word 222 keer in die [[Hebreeuse Bybel]] genoem. Dit is beskou as een van die hoogste deugde onder die Israeliete saam met vriendelikheid (חסד) en geregtigheid (צדק). Beide die boeke Spreuke en [[Psalms]] spoor lesers aan om wysheid te verkry en dit te laat groei. In die Hebreeuse Bybel word wysheid voorgestel deur Salomo, wat God vir wysheid vra in 2 Kronieke 1:10. Baie van die [[Spreuke van Salomo|Boek Spreuke]], wat gevul is met wyse woorde, word aan Salomo toegeskryf. In Spreuke 9:10 word die vrees van die Here die begin van wysheid genoem. In Spreuke 1:20 word daar ook verwys na wysheid wat in vroulike vorm verpersoonlik word, "Wysheid roep hardop op die strate, sy verhef haar stem op die markte." In Spreuke 8:22–31 word hierdie verpersoonlikte wysheid beskryf as teenwoordig by God voor die skepping begin het en selfs aan die skepping self deelneem. Die [[Talmoed]] leer dat 'n wyse persoon 'n persoon is wat die toekoms kan voorsien. ''Nolad'' is 'n Hebreeuse woord vir "[[toekoms]]", maar ook die Hebreeuse woord vir geboorte, so een rabbynse interpretasie van die lering is dat 'n wyse persoon een is wat die gevolge van sy/haar keuses kan voorsien (m.a.w. kan "die toekoms sien" wat hy/sy "geboorte gee" aan).<ref>Wolpe, David, perf. [http://sinaitemple.org/learning_with_the_rabbis/sermons/mp3/2012/Sermon081812.mp3 "Re'eh: What it Means to Choose."] ''Rabbi David Wolpe''. Sinai Temple, 11 Augustus 2012. web. 16 Augustus 2013.</ref> === Christelike teologie === [[Lêer:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 096.png|duimnael|[[Koning Dawid]] en Abigajil, Abigajil was 'n "wyse vrou" wat Dawid gehelp het, 1860 houtsnee deur Julius Schnorr von Karolsfeld.]] In Christelike teologie beskryf "wysheid" (uit [[Hebreeus]]: חכמה transliterasie: ''chokmâh'' uitgespreek: khok-maw', Grieks: ''Sophia'', Latyn: ''Sapientia'') 'n aspek van God, of die teologiese konsep met betrekking tot die wysheid van God. Daar is 'n opposisie-element in Christelike denke tussen sekulêre wysheid en Goddelike wysheid. Paulus die Apostel verklaar dat wêreldse wysheid dink dat die aansprake van Christus 'n dwaasheid is. Vir diegene wat "op die pad na verlossing" is, verteenwoordig Christus egter die wysheid van God (1 Korintiërs 1:17–31). Wysheid word beskou as een van die sewe gawes van die Heilige Gees volgens Anglikaanse, Katolieke en Lutherse geloof.<ref>{{cite book |last=Coughlin |first=Paul |year=2009 |title=Unleashing Courageous Faith: The Hidden Power of a Man's Soul |url=https://books.google.com/books?id=L3ZzBQAAQBAJ&q=Wisdom+is+considered+one+of+the+seven+gifts+of+the+Holy+Spirit+according+to+Anglican,+Catholic,+and+Lutheran+belief.&pg=PA116 |location=Minnesota |publisher=Bethany House Publishers |page=116 |isbn=978-0-7642-0761-7}}</ref> 1 Korintiërs 12:8–10 gee 'n alternatiewe lys van nege deugde, waaronder wysheid een is. Die boek Spreuke in die [[Ou Testament]] van die [[Bybel]] fokus hoofsaaklik op wysheid, en is hoofsaaklik geskryf deur een van die wysste konings volgens die Joodse geskiedenis, koning [[Salomo]]. Spreuke word in die Ou Testamentiese gedeelte van die Bybel gevind en gee rigting oor hoe om verskeie aspekte van die lewe te hanteer; 'n mens se verhouding met God, die huwelik, die hantering van finansies, werk, vriendskappe en volharding in moeilike situasies wat in die lewe in die gesig gestaar word.<ref>{{cite web |title=Proverbs |url=https://thebibleproject.com/explore/proverbs/ |website=The Bible Project |access-date=17 Januarie 2020 }}{{Dooie skakel|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Lêer:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 138.png|duimnael|Solomon en Wysheid deur Julius Schnorr von Karolsfeld, 1860.]] Volgens koning Salomo word wysheid van God verkry, "Want die Here gee wysheid, uit sy mond kom kennis en insig" Spreuke 2:6.<ref>{{Cite news|url=https://bible.org/seriespage/7-god-and-man-proverbs|title=7. God and Man in Proverbs|newspaper=Bible.org|access-date=2016-11-17}}</ref> En deur God se wyse hulp kan 'n mens 'n beter lewe hê: "Hy hou voorspoed vir die opregtes voor, Hy is 'n skild vir die wie se wandel onberispelik is, want Hy bewaar die weg van die regverdiges en beskerm die weg van sy getroues. "Spreuke 2:7-8. "Vertrou op die HERE met jou hele hart en steun nie op jou eie insig nie; onderdanig jou in al jou weë, en Hy sal jou paaie gelyk maak" Spreuke 3:5-6. Salomo sê basies dat met die wysheid wat 'n mens van God ontvang, 'n mens sukses en geluk in die lewe sal kan vind.<ref name="way">"The Book of Proverbs: Wisdom for Living God's Way". About.com Religion & Spirituality. Besoek op 17 November 2016.</ref> Daar is verskeie verse in Spreuke wat parallelle bevat van wat God liefhet, wat wys is, en wat God nie liefhet nie, wat dwaas is. Byvoorbeeld, op die gebied van goeie en slegte gedrag sê Spreuke: "Die weg van die goddelose is vir die Here 'n gruwel, maar Hy het hom lief wat geregtigheid najaag (Spreuke 15:9). Met betrekking tot regverdigheid en sake word dit gestel. dat: "'n Valse weegskaal is vir die Here 'n gruwel, maar 'n regverdige gewig is vir Hom 'n vreugte" (Spreuke 11:1; vgl. 20:10,23). Oor die waarheid word gesê: "Leuen lippe is 'n gruwel vir die Here, maar die wat getrou handel, het sy welbehae" (12:22; vgl. 6:17,19). Hierdie is 'n paar voorbeelde van wat volgens Salomo goed en wys is in die oë van God, of sleg is. en dwaas, en deur hierdie goeie en wyse dinge te doen, kom mens nader aan God deur op 'n eerbare en vriendelike manier te lewe. [[Lêer:Schnorr von Carolsfeld Bibel in Bildern 1860 109.png|duimnael|Salomo se wysheid, 1860 houtsnee deur Julius Schnorr von Karolsfeld.]] Koning Salomo sit sy wysheidsleer voort in die boek [[Prediker]], wat as een van die mees neerdrukkende boeke van die Bybel beskou word. Salomo bespreek sy verkenning van die sin van lewe en vervulling, terwyl hy praat van die lewe se plesier, werk en materialisme, maar kom tot die gevolgtrekking dat dit alles betekenisloos is. "'Betekenisloos! Betekenisloos!" sê die Leermeester [Salomo]. 'Heeltemaal betekenisloos! Alles is betekenisloos'...Want met baie wysheid kom baie droefheid, hoe meer kennis, hoe meer droefheid" (Prediker 1:2,18) Salomo kom tot die gevolgtrekking dat al die lewe se plesier en rykdom, en selfs wysheid, niks beteken as daar nie verhouding met God is nie.<ref name="way" /> Daar word gesê dat die boek [[Jakobus]], geskryf deur die apostel Jakobus, die Nuwe-Testamentiese weergawe van die boek Spreuke is, deurdat dit 'n ander boek is wat wysheid bespreek. Dit herhaal die boodskap van Spreuke van wysheid wat van God af kom deur te sê: "As een van julle wysheid kortkom, moet julle God vra, wat mildelik aan almal gee sonder om fout te vind, en dit sal aan julle gegee word." Jakobus 1:5. Jakobus verduidelik ook hoe wysheid 'n mens help om ander vorme van deug te verkry, "Maar die wysheid wat uit die hemel kom, is in die eerste plek rein; daarna vredeliewend, bedagsaam, onderdanig, vol barmhartigheid en goeie vrugte, onpartydig en opreg." Jakobus 3:17. Boonop, deur wysheid om te lewe, fokus Jakobus daarop om hierdie Godgegewe wysheid te gebruik om dade van diens aan die minderbevoorregtes uit te voer. Benewens Spreuke, Prediker en Jakobus, is ander hoofboeke van wysheid in die Bybel [[Job]], [[Psalms]] en [[1 Korintiërs|1]] en [[2 Korintiërs]], wat lesse gee oor die verkryging en gebruik van wysheid deur moeilike situasies. === Indiese godsdienste === In die Indiese tradisies kan wysheid ''prajña'' of ''vijñana'' genoem word. Die ontwikkeling van wysheid is van sentrale belang in Boeddhistiese tradisies, waar die uiteindelike doel dikwels voorgestel word as "om dinge te sien soos hulle is" of as die verkryging van 'n "penetratiewe begrip van alle verskynsels", wat op sy beurt beskryf word as wat uiteindelik lei tot die "volledige vryheid". van lyding".<ref name="Karunamuni2017" /><ref name="Bhikkhu Bodhi" /> In Boeddhisme word die ontwikkeling van wysheid bewerkstellig deur 'n begrip van wat bekend staan as die [[Vier Edel Waarhede]] en deur die [[Edel Agtvoudige Pad]] te volg.<ref name="Karunamuni2017" /><ref name="Bhikkhu Bodhi" /> Hierdie pad lys bewustheid as een van agt vereiste komponente vir die kweek van wysheid.<ref name="Karunamuni2017" /> Boeddhistiese geskrifte leer dat 'n wyse persoon gewoonlik toegerus is met goeie en miskien liggaamlike gedrag, en soms goeie verbale gedrag, en goeie geestelike gedrag.(AN 3:2) 'n Wyse persoon doen aksies wat onaangenaam is om te doen, maar goeie resultate lewer, en doen nie dade wat aangenaam is om te doen nie, wat slegte resultate gee (AN 4:115). Wysheid is die teenmiddel vir die selfgekose gif van onkunde. Die [[Boeddha]] het baie te sê oor die onderwerp van wysheid, insluitend: * Hy wat 'n saak met [[geweld]] arbitreer, word nie daardeur regverdig nie (gevestig in Dhamma). Maar die wyse man is hy wat noukeurig onderskei tussen reg en verkeerd.<ref>''Dhammapada'' v. 256</ref> * Hy wat ander deur geweldloosheid lei, regverdig en met gelykheid, is inderdaad 'n bewaker van geregtigheid, wys en regverdig.<ref>''Dhammapada'' v. 257</ref> * 'n Mens is nie wys bloot omdat hy baie praat nie. Maar hy wat kalm is, vry van haat en vrees, word waarlik 'n wyse man genoem.<ref>''Dhammapada'' v. 258</ref> * Deur stilte alleen word 'n mens nie 'n wyse (''muni'') as hy dwaas en onkundig is nie. Maar hy wat, asof hy 'n weegskaal vashou, die goeie neem en die kwaad vermy, is 'n wyse man; hy is inderdaad 'n muni om daardie rede. Hy wat goed en kwaad verstaan soos dit werklik is, word 'n ware wysgeer genoem.<ref>''Dhammapada'' v. 268–9</ref> Om die oorspronklike hoogste wysheid van die self-natuur (Boeddha-natuur of Tathagata) te herwin wat deur die selfopgelegde drie stowwerige gifstowwe (die ''kleshas'': gierigheid, woede, onkunde) bedek is, het Boeddha aan sy studente die drievoudige opleiding geleer deur gierigheid in vrygewigheid te verander en dissipline, woede in vriendelikheid en meditasie, onkunde in wysheid. Soos die Sesde Patriarg van Chán Boeddhisme, Huineng, in sy Platform Sutra gesê het, "Verstand sonder dispuut is self-natuur dissipline, verstand sonder versteuring is self-natuur meditasie, verstand sonder onkunde is self-natuur wysheid." In Mahayana en esoteriese Boeddhistiese afstammelinge word ''Mañjuśrī'' as 'n beliggaming van Boeddha-wysheid beskou. In [[Hindoeïsme]] word wysheid beskou as 'n gemoedstoestand en siel waar 'n persoon bevryding bereik. Die god van wysheid is [[Ganesha]] en die godin van kennis is [[Saraswati]]. Die [[Sanskrit]]-vers om kennis te verkry is: असतो मा सद्गमय । ''Asatō mā sadgamaya'' तमसो मा ज्योतिर्गमय । ''tamasō mā jyōtirgamaya'' मृत्योर्मा अमृतं गमय । ''mr̥tyōrmā amr̥taṁ gamaya'' ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ॥ ''Om śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ'' - ''Br̥hadāraṇyakopaniṣat'' 1.3.28 “Lei my van die onwerklike na die werklike. Lei my van die duisternis na die lig. Lei my van die dood na onsterflikheid. Mag daar vrede, vrede en vrede wees. -"Brihadaranyaka [[Upanishad]] 1.3.28. Wysheid in Hindoeïsme is om jouself te ken as die waarheid, basis vir die hele Skepping, d.w.s. van ''Shristi''. Met ander woorde, wysheid beteken eenvoudig 'n persoon met Selfbewustheid as die een wat die hele skepping in al sy fasette aanskou en vorms. Verder beteken dit besef dat 'n individu, deur regte gedrag en regte lewe, tot die besef van hul ware verhouding met die skepping en die ''Paramatma'' kan kom. === Islam === Die Islamitiese term vir wysheid is ''hikmah''. Profete van Islam word deur Moslems geglo om hoëvlakke van wysheid te besit. Die term kom 'n aantal kere in die [[Koran]] voor, veral in Hoofstuk 2:269, Hoofstuk 22:46: sowel as Hoofstuk 6:151. Die [[Soefisme|Soefi]]-filosoof [[Ibn Arabi]] beskou ''al-Hakim'' ("Die Wyse") as een van die name van die Skepper.<ref>Shahzad, Qaiser (2004). "[https://www.jstor.org/stable/20837323?read-now=1&seq=34#page_scan_tab_contents Ibn 'Arabī's Contribution to the Ethics of Divine Names]". ''Islamic Studies''. '''43''' (1)</ref> Wysheid en waarheid, wat as goddelike eienskappe beskou word, was konsepte wat verband hou met en waardeer word in die Islamitiese wetenskappe en filosofie sedert hul begin, en die eerste Arabiese filosoof, [[Al-Kindi]] sê aan die begin van sy boek:<ref>{{Citation|last=Adamson|first=Peter|title=Al-Kindi|year=2018|url=https://plato.stanford.edu/archives/sum2018/entries/al-kindi/|encyclopedia=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Summer 2018|publisher=Metaphysics Research Lab, Stanford University|access-date=2019-08-16}}</ref> Ons moenie skaam wees om die waarheid te bewonder of om dit te verkry, van waar dit ook al kom nie. Selfs al sou dit van verafgeleë nasies en vreemde volke kom, is daar vir die student van die waarheid niks belangriker as die waarheid nie, en ook word die waarheid ook nie afgekraak of verminder deur die een wat dit stel of oordra nie; niemand word deur die waarheid verneder nie, maar almal word daardeur veredel.— [[Al-Kindi]], ''On First Philosophy'' === Chinese godsdiens === Die Boeddhistiese term ''Prajñā'' is in Chinees vertaal as 智慧 ([[pinyin]] ''zhìhuì'', karakters 智 "kennis" en 慧 "helder, intelligent"). Volgens die ''Zhongyong'' het [[Konfusius]] gesê: "Liefde vir leer is soortgelyk aan wysheid. Om met alle mag te oefen is soortgelyk aan menslikheid. Om te weet om nie skandelik te wees is soortgelyk aan moed (zhi, ren, yong.. drie van [[Mengzi]] se spruite van deugde)." Vergelyk dit met die Konfusiaanse klassieke ''Daxue'', wat begin met: "Die manier om te leer om groot te wees, bestaan daarin om die duidelike karakter te manifesteer, die mense lief te hê en in die hoogste goed te bly." 'n Mens kan die korrelasie met die Romeinse deug omsigtigheid duidelik sien, veral as 'n mens "helder karakter" as "suiwer gewete" interpreteer. (Uit Chan se ''Sources of Chinese Philosophy''). In [[Taoïsme]] word wysheid vertolk as die nakoming van die Drie Skatte (Taoïsme): liefdadigheid, eenvoud en nederigheid. "Hy wat ander mense ken, het onderskeidingsvermoëens [智]; hy wat homself ken is intelligent [明]." (知人者智，自知者明。''Tao Te Ching'' 33).<ref>[http://ctext.org/dao-de-jing Chinese Text Project], trans. James Legge.</ref> In Chinese Boeddhisme sal die idee van wysheid egter nou gekoppel bly aan sy Indiese ekwivalent soos dit byvoorbeeld voorkom in sekere konseptuele kontinuïteite wat tussen ''Asanga'', ''Vasubandhu'' en ''Xuanzang'' bestaan.<ref>{{cite journal |last1=Jannel |first1=Romaric |title=Xuanzang and the Three Types of Wisdom: Learning, Reasoning, and Cultivating in Yogācāra Thought |journal=Religions |date=May 2022 |volume=13 |issue=6 |page=486 |doi=10.3390/rel13060486 |doi-access=free }}</ref> === Ander === In die [[Noorse mitologie]] is die god [[Odin]] veral bekend vir sy wysheid, wat dikwels verkry is deur verskeie ontberings en beproewings wat pyn en selfopoffering behels. In een geval het hy 'n oog uitgepluk en dit aan Mímir, bewaker van die put van kennis en wysheid, aangebied in ruil vir 'n drankie uit die put.<ref name="Faulkes">Faulkes, Anthony (transl. and ed.) (1987). ''[[Edda]]'' (Snorri Sturluson). Everyman. {{ISBN|0-460-87616-3}}</ref> In nog 'n bekende weergawe het Odin homself vir nege nagte opgehang aan [[Yggdrasil]], die Wêreldboom wat al die ryke van die bestaan verenig, wat honger en dors ly en homself uiteindelik met 'n spies gewond het totdat hy die kennis van runes bekom het vir gebruik in kragtige magie <ref>Larrington, Carolyne (transl. and ed.) (1996). ''Poetic Edda''. Oxford World's Classics. {{ISBN|0-19-283946-2}}</ref> Hy was ook in staat om die mead van poësie van die reuse te bekom, waarvan 'n drankie die mag van 'n geleerde of digter kon verleen, tot voordeel van gode en sterflinge.<ref name="Faulkes" /> In die [[Bahá'í]] Geloofsskrif, "Die kern van wysheid is die vrees van God, die vrees vir Sy plaag en straf, en die aangryping van Sy geregtigheid en besluit."<ref>{{cite web|title=Bahai Reference Library|url=http://reference.bahai.org/en/t/b/TB/tb-11.html|work=Tablets of Bahá’u’lláh Revealed After the Kitáb-i-Aqdas|publisher=US Bahá’í Publishing Trust, 1988 pocket-size edition|access-date=19 Maart 2013}}</ref> Wysheid word gesien as 'n lig, wat die duisternis verdryf, en "die voorskrifte daarvan moet onder alle omstandighede nagekom word"<ref>{{cite book|last=Browne|first=ʻAbduʹl-Bahá; translated by Edward G.|title=A traveler's narrative.|year=1980|publisher=Bahá'i Publ. Trust|location=Wilmette, Ill.|isbn=978-0-87743-134-3|page=46|edition=New and corr.}}</ref> 'n Mens kan kennis en wysheid verkry deur God, sy Woord en sy Goddelike Manifestasie en die bron van alle leer is die kennis van God.<ref>{{cite book|last=Esslemont|first=J.E.|title=Bahá'u'lláh and the new era : an introduction to the Bahá'í faith|year=2006|publisher=Bahá'í Pub. Trust|location=Wilmette, Ill.|isbn=978-1-931847-27-8}}</ref> ==== Wysheidsnarratiewe in populêre kultuur ==== In die Star Wars-heelal word wysheid gewaardeer in die vertelling van die rolprente, waarin [[George Lucas]] kwessies van spiritualiteit en sedes uitgebeeld het, wat herhaal word in mitologiese en filosofiese temas; een van sy inspirasies was Joseph Campbell se ''The Hero of a Thousand Faces''.<ref>Joseph Campbell, ''The Hero's Journey: Joseph Campbell on His Life and Work'', 3rd edition, Phil Cousineau, editor. Novato, California: New World Library, 2003, bl. 186-187.</ref> Meester Yoda word algemeen beskou as 'n gewilde wysheidsfiguur, wat die beeld van 'n "Oosterse monnik" oproep<ref name="rel">{{Cite book|title=Virtual orientalism : Asian religions and American popular culture|last=Iwamura, Jane Naomi|year=2010|publisher=Oxford University Press|oclc=1090089521}}</ref><ref name="film">{{Cite book|title=Positive psychology at the movies : using films to build character strengths and well-being|last=Niemiec, Ryan M.|isbn=978-0-88937-443-0|oclc=844533648|year = 2014}}</ref> en hy word gereeld aangehaal, analoog aan Chinese denkers of Oosterse wyses in die algemeen.<ref name="rel" /><ref name="film" /> and he is frequently quoted, analogously to Chinese thinkers or Eastern sages in general.<ref>"[https://www.haaretz.com/life/star-wars-who-said-it-yoda-or-a-jewish-sage-1.5436169 Star Wars: Who Said It? Yoda or a Jewish Sage]". ''Haaretz'' (em inglês). 12 de setembro de 2017</ref><ref>{{cite web|url=https://www.inc.com/kevin-daum/may-the-fourth-be-with-you-the-wisdom-of-star-wars-in-40-iconic-quotes.html|title=May the Fourth Be With You: the Wisdom of Star Wars in 40 Iconic Quotes|last=Daum|first=Kevin|date=2017-05-04|website=Inc.com|access-date=2019-08-16}}</ref><ref name=":6">{{Cite book|title=The Tao of Yoda : based upon the Tao Te Ching by Lao Tzu|last=Kreger, D. W.|year=2013|publisher=Windham Everitt|isbn=978-0-9833099-2-5|oclc=861507203}}</ref> Sielkundige D. W. Kreger se boek "The Tao of Yoda" pas die wysheid van die Tao Te Ching aan met betrekking tot Yoda se denke.<ref name=":6" /> Kennis word kanonies beskou as een van die pilare van die Jedi, wat ook aangehaal word in die nie-kanon boek ''The Jedi Path'',<ref>{{Citation|last=Scott, Cavan.|title=Dooku : Jedi Lost (Star Wars)|isbn=978-0-593-10281-7|oclc=1099657064}}</ref><ref>{{Cite book|title=Jedi path|last=Wallace|first=Daniel|year=2010|isbn=978-0-429-64877-9|oclc=1083368300}}</ref> en wysheid kan dien as 'n beginsel vir Jediisme. Die Jedi-kode sê ook: "Onkunde, tog kennis."<ref>Weisman, Greg; Larraz, Pepe. ''Kanan 7: First Blood, Part I: The Corridors of Coruscant''. Marvel Comics. 2015.</ref> In 'n sielkunde bevolkingstudie wat in 2019 deur Grossmann en span gepubliseer is, word meester Yoda as wyser beskou as Spock, nog 'n fiktiewe karakter (uit die [[Star Trek]]-reeks), a.g.v. sy emodiversiteitseienskap, wat positief geassosieer is met wyse redenasie by mense:<ref>{{cite web|url=https://www.sciencealert.com/the-scientific-reason-yoda-is-wiser-than-spock|title=The Scientific Reason Yoda Is Wiser Than Spock|last=Dockrill|first=Peter|website=ScienceAlert|date=30 January 2019 |access-date=2019-08-16}}</ref> "Yoda omhels sy emosies en poog om 'n balans tussen hulle te bereik. Yoda is bekend daarvoor dat hy emosioneel ekspressief is, om 'n goeie grap met ander te deel, maar ook om erken droefheid en sy vorige foute".<ref>{{Cite journal|last1=Grossmann|first1=Igor|last2=Oakes|first2=Harrison|last3=Santos|first3=Henri Carlo|year=2019|title=Wise Reasoning Benefits from Emodiversity, Irrespective of Emotional Intensity|url=https://www.researchgate.net/publication/326115367|journal=Journal of Experimental Psychology|volume=148|issue=5|pages=805–823|doi=10.1037/xge0000543|pmid=30688474|s2cid=59306284}}</ref> Wysheid is om te leer hoe om te verstaan, wie om te wees en hoe om te lewe.<ref>{{cite web|title=Wisdom, sleeping..|url=http://wisdom.tenner.org/|access-date=2021-05-24|website=Wisdom, sleeping..|language=en}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|Wisdom|Wysheid}} * Zalta, Edward N. (red.). "''Wisdom''". Stanford Encyclopedia of Philosophy. [https://plato.stanford.edu/entries/wisdom/] * [http://www.wisdomresearch.org/ Center for Practical Wisdom at the University of Chicago] {{Normdata}} {{Voorbladster}} [[Kategorie:Filosofie]] o5jbyse3qgdp36rm3sxnkkswm90z478 0 398176 2911956 2620000 2026-06-17T15:30:21Z Jcb 223 2911956 wikitext text/x-wiki [[Lêer:SMOKESTACKS OF THE CHARMIN PAPER COMPANY BELCHING SMOKE AND SULFITE ODOR. THESE POLLUTANTS ARE A DAMAGING BYPRODUCT... - NARA - 550875 (cropped).jpg|duimnael|Rookstapels van die Charmin-papiermaatskappy het in 1973 rook- en [[sulfiet]]reuk vrygestel.]] Die '''reg op 'n gesonde omgewing''' of die '''reg op 'n volhoubare en gesonde omgewing''' is 'n [[Menseregte|mensereg]] wat deur menseregte-organisasies en omgewingsorganisasies voorgestaan word om die ekologiese stelsels te beskerm wat menslike [[gesondheid]] verskaf.<ref name=":0">{{Cite web|date=2018-03-01|title=The Case for a Right to a Healthy Environment|url=https://www.hrw.org/news/2018/03/01/case-right-healthy-environment|access-date=2021-02-10|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2018-10-25|title=The Time is Now for the UN to Formally Recognize the Right to a Healthy and Sustainable Environment|url=https://www.ciel.org/un-global-recognition-right-healthy-environment/|access-date=2021-02-10|website=Center for International Environmental Law|language=en-US}}</ref><ref name=":5">{{Cite journal|last=Knox|first=John H.|date=2020-10-13|title=Constructing the Human Right to a Healthy Environment|url=https://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev-lawsocsci-031720-074856|journal=Annual Review of Law and Social Science|language=en|volume=16|issue=1|pages=79–95|doi=10.1146/annurev-lawsocsci-031720-074856|s2cid=216476059|issn=1550-3585}}</ref> Die reg is deur die [[Verenigde Nasies]] se Menseregteraad tydens sy 48ste sitting in Oktober 2021 in HRC/RES/48/13<ref name=":3" /> en daarna deur die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering op 28 Julie 2022 in A/RES/76/300 erken.<ref>{{Cite web |title=Historic day for human rights and a healthy planet: UN expert |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2022/07/historic-day-human-rights-and-healthy-planet-un-expert |access-date=2022-08-05 |website=OHCHR |language=en}}</ref><ref name="clean">{{Cite web |date=2022-07-28 |title=UN General Assembly declares access to clean and healthy environment a universal human right |url=https://news.un.org/en/story/2022/07/1123482 |access-date=2022-08-05 |website=UN News |language=en}}</ref> Die reg is dikwels die basis vir verdediging van menseregte deur omgewingsverdedigers, soos grondbeskermers, waterbeskermers en inheemse regte-aktiviste. Die reg is onderling verbind met ander gesondheidsgerigte menseregte, soos die reg op [[water]] en sanitasie, reg op [[voedsel]] en reg op [[gesondheid]].<ref name=":1">{{Cite web|title=OHCHR {{!}} Good practices on the right to a healthy environment|url=https://www.ohchr.org/EN/Issues/Environment/SREnvironment/Pages/GoodPracticesR2HealthyEnvironment.aspx|access-date=2021-02-10|website=www.ohchr.org}}</ref> Die reg op 'n gesonde omgewing gebruik 'n menseregtebenadering om omgewingskwaliteit te beskerm; hierdie benadering spreek die impak van omgewingskade op individuele mense aan, in teenstelling met die meer tradisionele benadering van omgewingsregulering wat op impakte op ander state of die [[Ekologie|omgewing]] self fokus.<ref name=":4" /> Nog 'n benadering tot omgewingsbeskerming is die regte van die [[natuur]] wat probeer om die regte wat [[mens]]e en korporasies geniet ook na die natuur uit te brei.<ref>{{Cite web|last=Halpern|first=Gator|date=|title=Rights to Nature vs Rights of Nature|url=https://environment.yale.edu/blog/2014/12/rights-to-nature-vs-rights-of-nature/|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210117194922/https://environment.yale.edu/blog/2014/12/rights-to-nature-vs-rights-of-nature/|archive-date=2021-01-17|access-date=2021-02-10|website=|language=en-US}}</ref> == Rol van die staat == Die reg skep 'n verpligting van die [[staat]] om omgewingswette te reguleer en af te dwing, [[besoedeling]] te beheer, en andersins geregtigheid en beskerming te verskaf aan gemeenskappe wat deur omgewingsprobleme benadeel word.<ref name=":4">{{Cite journal|last=Boyle|first=Alan|date=2012-08-01|title=Human Rights and the Environment: Where Next?|url=https://academic.oup.com/ejil/article/23/3/613/399894|journal=European Journal of International Law|language=en|volume=23|issue=3|pages=613–642|doi=10.1093/ejil/chs054|issn=0938-5428|doi-access=free}}</ref> Die reg op 'n gesonde omgewing was 'n belangrike reg vir die skep van omgewingsregspresedente vir litigasie oor [[klimaatverandering]] en ander omgewingskwessies.<ref>{{Citation|last=Atapattu|first=Sumudu|title=The Right to a Healthy Environment and Climate Change: Mismatch or Harmony?|date=2018|url=https://www.cambridge.org/core/books/human-right-to-a-healthy-environment/right-to-a-healthy-environment-and-climate-change/4000179282C67A3C0794A98F75D4E7F0|work=The Human Right to a Healthy Environment|pages=252–268|editor-last=Knox|editor-first=John H.|place=Cambridge|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-108-42119-5|access-date=2021-02-10|editor2-last=Pejan|editor2-first=Ramin}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Varvastian|first=Sam|date=2019-04-10|title=The Human Right to a Clean and Healthy Environment in Climate Change Litigation|url=https://papers.ssrn.com/abstract=3369481|language=en|location=Rochester, NY|ssrn=3369481}}</ref> == Internasionale benaderings == [[Lêer:ISS029-E-008032 Fires along the Rio Xingu - Brazil.jpg|links|duimnael|Sny en verbrand [[ontbossing]] langs die Rio Xingu, [[Brasilië]], stel beide inheemse regte op die grond in gevaar, sowel as die groter reg op 'n gesonde omgewing. Regspraak soos die Columbian' Climate-saak wat die [[Amasone]] teen ontbossing beskerm, het histories gesteun op die regte van die natuur en kinders,<ref>{{Cite web|url=https://www.dejusticia.org/en/en-fallo-historico-corte-suprema-concede-tutela-de-cambio-climatico-y-generaciones-futuras/|title=In historic ruling, Colombian Court protects youth suing the national government for failing to curb deforestation|date=2018-04-05|website=Dejusticia|language=en-US|access-date=2021-11-30}}</ref> die reg op 'n gesonde omgewing sou addisionele beskerming bied.]] Histories erken groot Verenigde Nasies se menseregte-instrumente, soos die Universele Verklaring oor Menseregte, die Internasionale Verdrag oor Burgerlike en Politieke Regte of Internasionale Verdrag oor Ekonomiese, Sosiale en Kulturele Regte nie die reg op 'n gesonde omgewing nie.<ref name=":5" /> Die 1972 Stockholm-verklaring erken die reg, maar is nie 'n wetlik bindende dokument nie. Die Rio-verklaring van 1992 gebruik nie die taal van menseregte nie, alhoewel dit bepaal dat individue toegang sal hê tot inligting rakende omgewingsake, deelname aan besluitneming en toegang tot geregtigheid.<ref>{{Cite web|title=UNEP - Principle 10 and the Bali Guideline|date=26 April 2018 |url=https://www.unep.org/civil-society-engagement/partnerships/principle-10|url-status=live}}</ref> Die huidige voorgestelde VN-resolusie, die ''Global Pact for the Environment'', as dit aanvaar word, sal die eerste VN-menseregte-instrument wees wat die reg op 'n gesonde omgewing insluit.<ref>{{Cite journal|last=Knox|first=John|date=April 2019|title=The Global Pact for the Environment: At the crossroads of human rights and the environment|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/reel.12287|journal=RECIEL|volume=(28) 1|pages=40–47|doi=10.1111/reel.12287 |s2cid=159049214 }}</ref> Meer as 150 state in die VN het onafhanklik die reg in een of ander vorm erken deur middel van wetgewing, litigasie, grondwetlike reg, verdragsreg of ander regsgesag.<ref name=":1" /> Die Afrika-handves oor Mense- en Volkeregte, Amerikaanse Konvensie oor Menseregte, Escazu-ooreenkoms, Arabiese Handves oor Menseregte en ASEAN-verklaring oor Menseregte sluit elk 'n reg op 'n gesonde omgewing in.<ref name=":5" /><ref name=":2">{{Cite book|last=Shelton|first=Dinah|title=Human Rights, Health & Environmental Protection: Linkages in Law & Practice|publisher=World Health Organization|year=2002|isbn=|series=Health and Human Rights Working Paper Series No 1|location=|pages=}}</ref><ref>{{cite web|url=https://repositorio.cepal.org/bitstream/handle/11362/43583/1/S1800428_en.pdf|title=Regional Agreement on Access to Information, Public Participation and Justice in Environmental Matters in Latin America and the Caribbean|date=4 March 2018|access-date=20 April 2021|website=United Nations Economic Commission for Latin America and the Caribbean}}</ref> Ander menseregte-raamwerke, soos die Konvensie oor die Regte van die Kind, verwys na omgewingskwessies soos dit verband hou met die raamwerk se fokus, in hierdie geval [[kinderregte]].<ref name=":2" /> VN Spesiale Rapporteurs oor Menseregte en die Omgewing John H. Knox (2012–2018) en David R. Boyd (2018–) het aanbevelings gemaak oor hoe om hierdie regte in [[internasionale reg]] te formaliseer.<ref name=":5" /><ref>{{Cite web|title=OHCHR {{!}} Right to a healthy and sustainable environment|url=https://www.ohchr.org/EN/Issues/Environment/SREnvironment/Pages/HealthySustainable.aspx|access-date=2021-02-10|website=www.ohchr.org}}</ref> Dit is onderskryf deur 'n aantal komitees op die VN-vlak, sowel as plaaslike regsgemeenskappe soos die [[New York]] Stad Balie, <ref>{{Cite web|title=Human Right to a Healthy Environment: UN Formal Recognition|url=http://nycbar.org/member-and-career-services/committees/reports-listing/reports/detail/human-right-to-a-healthy-environment-un-formal-recognition|access-date=2021-02-10|website=nycbar.org|language=en}}</ref> in 2020. Die reg op 'n gesonde omgewing is die kern van die internasionale benadering tot menseregte en [[Aardverwarming|klimaatsverandering]].<ref>{{Cite web|last=Cooper|first=Nathan|title=How the new human right to a healthy environment could accelerate New Zealand's action on climate change|url=http://theconversation.com/how-the-new-human-right-to-a-healthy-environment-could-accelerate-new-zealands-action-on-climate-change-170187|access-date=2021-11-30|website=The Conversation|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Why having a clean and healthy environment is a human right|url=https://www.weforum.org/agenda/2021/11/why-having-a-clean-and-healthy-environment-is-a-human-right/|access-date=2021-11-30|website=World Economic Forum|language=en}}</ref> Die uitwerking van klimaatsverandering op menseregte word deur OHCHR in 'n feiteblad aangebied met die mees algemene vrae oor die onderwerp.<ref>{{Cite web|title=Frequently Asked Questions on Human Rights and Climate Change|url=https://www.ohchr.org/Documents/Publications/FSheet38_FAQ_HR_CC_EN.pdf|access-date=2021-05-07|website=ohchr.org|language=en}}</ref> === Resolusie van die VN se Menseregteraad === In 2021 het die Verenigde Nasies se Menseregteraad tydens sy 48ste sitting 'n resolusie aangeneem (voorgelê deur die kerngroep bestaande uit [[Costa Rica]], [[Marokko]], [[Slowenië]], [[Switserland]] en die [[Maledive]], met Costa Rica as penhouer), waarin erken word "Die mensereg op 'n skoon, gesonde en [[Volhoubaarheid|volhoubare omgewing]]", wat die eerste keer merk dat die liggaam 'n mensereg verklaar het.<ref name=":3">{{Cite web|title=OHCHR {{!}} Bachelet hails landmark recognition that having a healthy environment is a human right|url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=27635|access-date=2021-10-09|website=www.ohchr.org}}</ref><ref name=":6">{{Cite web|date=2021-10-08|title=Access to a healthy environment, declared a human right by UN rights council|url=https://news.un.org/en/story/2021/10/1102582|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009110914/https://news.un.org/en/story/2021/10/1102582|archive-date=2021-10-09|access-date=2021-10-09|website=UN News|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Farge|first=Emma|date=2021-10-08|title=UN declares access to a clean environment a human right|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/business/environment/un-passes-resolution-making-clean-environment-access-human-right-2021-10-08/|access-date=2021-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20211009111501/https://www.reuters.com/business/environment/un-passes-resolution-making-clean-environment-access-human-right-2021-10-08/|archive-date=2021-10-09}}</ref> Die resolusie is nie wetlik bindend nie, maar dit "nooi die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies om die saak te oorweeg".<ref name=":6" /> === VN se Algemene Vergadering-resolusie === In 2022 het die Algemene Vergadering van die Verenigde Nasies tydens sy 76ste sitting 'n resolusie aangeneem wat deur 'n kerngroep, insluitend Costa Rica, Marokko, Slowenië, Switserland en die Maledive, voorgestel is, wat weereens die mensereg op 'n skoon, gesonde en volhoubare omgewing erken.<ref>{{Cite web |title=General Assembly of the United Nations |url=https://www.un.org/en/ga/76/resolutions.shtml |access-date=2022-08-05 |website=www.un.org |language=EN}}</ref> Alhoewel besluite van die Algemene Vergadering nie wetlik bindend is nie, is hierdie resolusie verwelkom deur die VN se Hoë Kommissaris vir Menseregte [[Michelle Bachelet]],<ref>{{Cite web |title=Bachelet calls for urgent action to realize human right to healthy environment following recognition by UN General Assembly |url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2022/07/bachelet-calls-urgent-action-realize-human-right-healthy-environment |access-date=2022-08-05 |website=OHCHR |language=en}}</ref> verskeie spesiale rapporteurs<ref name="clean" /> en lede van sommige burgerlike organisasies.<ref>{{Cite web |title=Franciscans International: News |url=https://franciscansinternational.org/news/news/un-general-assembly-recognizes-the-human-right-to-a-healthy-environment/ |access-date=2022-08-05 |website=franciscansinternational.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=VICTORY: UNGA Recognizes Right to a Healthy Environment For All |url=https://www.ciel.org/news/unga-recognizes-right-to-a-healthy-environment-signaling-a-new-era-of-rights-based-environmental-policy/ |access-date=2022-08-05 |website=Center for International Environmental Law |language=en-US}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Menseregte]] [[Kategorie:Regte]] [[Kategorie:Besoedeling]] btrukr59hdz1ws2ha7gf7568awzt3rj 0 406043 2911955 2911671 2026-06-17T15:29:34Z Jcb 223 2911955 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Ray Kurzweil | bynaam = | beeld = Ray Kurzweil @ SXSW 2017 (32594766664).jpg | beeldbeskrywing = | onderskrif = Ray Kurzweil in 2017 | geboortenaam = Raymond Kurzweil | geboortedatum = [[12 Februarie]] [[1948]] | geboorteplek = Queens, [[New York]] | sterfdatum = | sterfteplek = | ouers = Fredric Kurzweil en Hannah Kurzweil | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = Futuris, skrywer | ander = | bekend = Sy voorspellings, ''The Singularity is Near'' | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | religie = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Raymond Kurzweil''' (/ˈkɜːrzwaɪl/ KURZ-wyle; gebore [[12 Februarie]] [[1948]]) is 'n [[Amerikaanse]] rekenaarwetenskaplike, skrywer, uitvinder en [[Futuris|toekomskundige]]. Hy is betrokke by velde soos [[Optiese karakterherkenning|optiese karakterherkenning (OCR)]], teks-na-spraak-sintese, spraakherkenningstegnologie en elektroniese sleutelbordinstrumente. Hy het boeke geskryf oor [[gesondheid]], [[kunsmatige intelligensie]] (KI), [[transhumanisme]], die [[tegnologiese singulariteit]] en futurisme. Kurzweil is 'n openbare voorstander van die futuristiese en transhumanistiese bewegings en hou openbare toesprake om sy optimistiese uitkyk op lewensverlengingstegnologieë en die toekoms van [[nanotegnologie]], [[robotika]] en [[biotegnologie]] te deel.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Dvb0DAAAQBAJ&q=He+was+exposed+via+Unitarian+Universalism+to+a+diversity+of+religious+faiths+during+his+upbringing&pg=PT106|title=The Universal Mind: The Evolution of Machine Intelligence and Human Psychology|last=Press|first=Xiphias|date=September 1, 2016|publisher=Xiphias Press|language=en}}</ref><ref name="reinv">{{Cite web|url=http://www.kurzweilai.net/reinvent-yourself-the-playboy-interview-with-ray-kurzweil|title=featured {{!}} Reinvent Yourself: the Playboy interview with Ray Kurzweil {{!}} Kurzweil|website=www.kurzweilai.net|language=en-US|access-date=2018-11-26}}</ref> Kurzweil het die 1999 Nasionale Medalje van Tegnologie en Innovasie, die Verenigde State se hoogste eer in tegnologie, van destydse president [[Bill Clinton]] in 'n Withuis-seremonie ontvang. Hy was die ontvanger van die $500 000 Lemelson–MIT-prys vir 2001. Hy is in 2001 tot 'n lid van die Nasionale Akademie vir Ingenieurswese verkies vir die toepassing van tegnologie om mens-masjien kommunikasie te verbeter. In 2002 is hy opgeneem in die National Inventors Hall of Fame, gestig deur die Amerikaanse Patente Kantoor. Hy het 21 eredoktorsgrade ontvang, en eerbewyse van drie Amerikaanse presidente. Die Amerikaanse Openbare Uitsaaidiens (PBS) het Kurzweil ingesluit as een van 16 "revolusionêres wat Amerika gemaak het" saam met ander uitvinders van die afgelope twee eeue. ''Inc.'' tydskrif het hom nommer 8 onder die "fassinerendste" entrepreneurs in die Verenigde State geplaas en hom "[[Thomas Edison|Edison]] se regmatige erfgenaam" genoem. == Lewe, uitvindings en besigheidsloopbaan == ===Vroeë lewe=== Kurzweil het in Queens, [[New York]], grootgeword. Hy het NYC Openbare Onderwys Kingsbury Elementêre Skool PS188 bygewoon. Hy is gebore in 'n sekulêre Joodse gesin wat net voor die aanvang van die [[Tweede Wêreldoorlog]] uit [[Oostenryk]] geëmigreer het. Hy is tydens sy opvoeding deur Unitariese universalisme aan 'n verskeidenheid godsdienstige gelowe blootgestel.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Dvb0DAAAQBAJ&q=He+was+exposed+via+Unitarian+Universalism+to+a+diversity+of+religious+faiths+during+his+upbringing&pg=PT106|title=The Universal Mind: The Evolution of Machine Intelligence and Human Psychology|last=Press|first=Xiphias|date=1 September 2016|publisher=Xiphias Press|language=en}}</ref><ref name="reinv" /> Sy Unitariese kerk het die [[filosofie]] gehad van baie paaie na die [[waarheid]] – sy godsdiensopvoeding het bestaan uit die bestudering van 'n enkele godsdiens vir ses maande voordat hy aanbeweeg het na die volgende.<ref>{{Cite book|last=Kurzweil|first=Ray|title=The Singularity Is Near: When Humans Transcend Biology|publisher=Viking|year=2005|isbn=978-0-670-03384-3|location=United States|pages=Prologue}}</ref> Sy pa, Fredric, was 'n konsertpianis, 'n bekende [[dirigent]] en 'n musiekopvoeder. Sy ma, Hannah, was 'n visuele kunstenaar. Hy het een broer of suster, sy suster Enid. Kurzweil het op die ouderdom van vyf besluit dat hy 'n uitvinder wou wees.<ref>Interview:Ray Kurzweil. {{cite book |url=https://books.google.com/books?id=vfztUIpZm7UC&q=sonya+kurzweil&pg=PA75 |title=Computerworld – Google Books |date=18 Maart 1991|access-date=15 September 2014|author=Glen Rifken}}</ref> As 'n jong seun het Kurzweil 'n inventaris gehad van onderdele van verskeie konstruksiespeelgoed wat hy gekry het en ou elektroniese toebehore wat hy by bure afgehaal het. Kurzweil was in sy jeug 'n ywerige leser van [[Wetenskapsfiksie|wetenskapfiksie]]literatuur. Op die ouderdom van agt, nege en tien het hy die hele Tom Swift Jr.-reeks gelees. Op die ouderdom van sewe of agt het hy 'n robotpoppeteater en robotspeletjie gebou. Hy was op die ouderdom van 12 (in 1960) by [[rekenaar]]s betrokke, toe slegs 'n dosyn rekenaars in die hele New York Stad bestaan het, en het rekenaartoestelle en statistiese programme vir die voorganger van Head Start gebou.<ref>{{Cite web | url=http://blogs.scientificamerican.com/streams-of-consciousness/on-tv-ray-kurzweil-tells-me-how-to-build-a-brain/ |title = On TV, Ray Kurzweil Tells Me How to Build a Brain}}</ref> Op die ouderdom van veertien het Kurzweil 'n referaat geskryf waarin sy teorie van die neokorteks uiteengesit word.<ref>{{cite web |url=http://thedianerehmshow.org/shows/2012-11-27/ray-kurzweil-how-create-mind-secret-human-thought-revealed/transcript |title=Ray Kurzweil: "How to Create a Mind: The Secret of Human Thought Revealed" – The Diane Rehm Show from WAMU and NPR |access-date=15 September 2014 |archive-date=24 Julie 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140724134136/http://thedianerehmshow.org/shows/2012-11-27/ray-kurzweil-how-create-mind-secret-human-thought-revealed/transcript |url-status=dead }}</ref> Sy ouers was betrokke by die kunste, en hy word in die dokumentêr ''Transcendent Man''<ref name="transcendentman.com">{{cite web |url=https://transcendentman.com/mind-boggling-technological-singularity-defined/ |title=Answering all your questions about The Technological Singularity |access-date=3 Oktober 2017}}</ref> aangehaal wat sê dat die huishouding altyd besprekings oor die toekoms en [[tegnologie]] opgelewer het. Kurzweil het Hoërskool Martin Van Buren bygewoon. Tydens die klas het hy dikwels sy klashandboeke vasgehou om oënskynlik deel te neem, maar eerder gefokus op sy eie projekte wat agter die boek versteek was. Sy oom, 'n ingenieur by Bell Labs, het jong Kurzweil die basiese beginsels van [[rekenaarwetenskap]] geleer.<ref>{{cite web|url=http://web.mit.edu/invent/iow/kurzweil.html |title=Inventor of the Week |publisher=Web.mit.edu |access-date=2011-04-21 |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20140102111050/http://web.mit.edu/invent/iow/kurzweil.html |archive-date=2014-01-02 }}</ref> In 1963, op die ouderdom van 15, het hy sy eerste rekenaarprogram geskryf.<ref>{{cite web |url=http://www.kurzweilai.net/meme/frame.html?main=%2Farticles%2Fart0467.html |title=KurzweilAI.net |publisher=KurzweilAI.net |access-date=2011-04-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050222180825/http://www.kurzweilai.net/meme/frame.html?main=%2Farticles%2Fart0467.html |archive-date=2005-02-22 }}</ref> Hy het patroonherkenningsagteware geskep wat die werke van klassieke komponiste ontleed het, en dan sy eie liedjies in soortgelyke style gesintetiseer het. In 1965 is hy genooi om op die CBS-televisieprogram ''I've Got a Secret'' te verskyn<ref>{{cite web|title= Ray Kurzweil Biography and Interview |website=www.achievement.org|publisher=American Academy of Achievement|url= https://achievement.org/achiever/ray-kurzwell/#interview}}</ref> waar hy 'n klavierstuk opgevoer het wat gekomponeer is deur 'n rekenaar wat hy ook laat bou het.<ref name=booktv>{{cite video |url=http://www.c-span.org/video/?194500-1/depth-ray-kurzweil |title=In Depth with Ray Kurzweil |publisher=Book TV |date=5 November 2006 |access-date=2015-04-22}}</ref> Later daardie jaar het hy die eerste prys in die International Science Fair vir die uitvinding gewen; <ref name=ssp>{{cite web |url=http://www.societyforscience.org/Page.aspx?pid=261 |title=Alumni Honors |publisher=Society for Science and the Public |access-date=2010-05-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120729231138/http://www.societyforscience.org/page.aspx?pid=261 |archive-date=2012-07-29 }}</ref> Kurzweil se voorlegging aan ''Westinghouse Talent Search'' van sy eerste [[rekenaarprogram]] saam met verskeie ander projekte het daartoe gelei dat hy een van die nasionale wenners was, wat hom toegelaat het om te wees persoonlik deur president [[Lyndon B. Johnson]] tydens 'n [[Withuis]]-seremonie gelukgewens. Hierdie aktiwiteite het saam op Kurzweil die oortuiging beïndruk dat byna enige probleem oorkom kan word.<ref>{{cite news |url=http://techland.time.com/2010/04/02/an-interview-with-ray-kurzweil/ |title=An Interview With Ray Kurzweil |author=Doug Aamoth |publisher=Time Inc. |magazine=Time |date=2 April 2010 |access-date=25 September 2014 |archive-date= 2 Desember 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141202191746/http://techland.time.com/2010/04/02/an-interview-with-ray-kurzweil/ |url-status=dead }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Kurzweil, Raymond}} [[Kategorie:Amerikaanse skrywers]] [[Kategorie:Geboortes in 1948]] [[Kategorie:Lewende mense]] a47hiyc7yl13obt5uc1t2t2j26kle27 0 406135 2912049 2889492 2026-06-18T01:38:02Z Jmabel 129196 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Long beach airport Photo D Ramey Logan.jpg]] → [[File:Long beach airport Photo Don Ramey Logan.jpg]] [[c:Special:PermanentLink/1232765674#Mass_rename_requested]] 2912049 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Long Beach-lughawe | FAA = LGB | location = [[Long Beach]], [[Kalifornië]] | elevation-m = 18 | coordinates = {{coord|33|49|04|N|118|09|06|W|region:US-CA|display=inline,title}} | pushpin_label = '''LGB''' | pushpin_label_position = right | image2 = Long Beach Airport (11844662183).jpg | caption2 = | image2-width = 250 | image_map = Diagram LGB Airport.pdf | image_map_caption = FAA lughawediagram | IATA = LGB | ICAO = KLGB | WMO = 72297 | type = Openbaar | owner = Stad Long Beach | operator = | city-served = Groter Los Angeles | elevation-f = 60 | website = {{URL|lgb.org}} | pushpin_map = VSA Kalifornië | pushpin_map_caption = <center>Ligging in Kalifornië, VSA</center> | pushpin_mapsize = 200 | r1-number = 12/30 | r1-length-f = 10 000 | r1-length-m = 3 048 | r1-surface = Asfalt | r2-number = 08L/26R | r2-length-f = 6 192 | r2-length-m = 1 887 | r2-surface = Asfalt | r3-number = 08R/26L | r3-length-f = 3 918 | r3-length-m = 1 194 | r3-surface = Asfalt | h1-number = H1 | h1-length-f = 20 | h1-length-m = 6 | h1-surface = Asfalt | h2-number = H2 | h2-length-f = 20 | h2-length-m = 6 | h2-surface = Asfalt | h3-number = H3 | h3-length-f = 300 | h3-length-m = 91 | h3-surface = Asfalt | h4-number = H4 | h4-length-f = 20 | h4-length-m = 6 | h4-surface = Asfalt | h5-number = H5 | h5-length-f = 20 | h5-length-m = 6 | h5-surface = Asfalt | h6-number = H6 | h6-length-f = 20 | h6-length-m = 6 | h6-surface = Asfalt | stat-year = 2022 | stat1-header = Totale passasiers | stat1-data = 3 242 831 | stat2-header = Lugbewegings | stat2-data = 329 775 | footnotes = Bron: [[Federale Lugvaartadministrasie]]<ref name="FAA">[https://www.gcr1.com/5010ReportRouter/LGB.pdf FAA Report]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230908100113/https://www.gcr1.com/5010ReportRouter/LGB.pdf |date= 8 September 2023 }}</ref><ref>{{cite web |title=Monthly Noise and Activity Reports|url=http://www.lgb.org/information/noise_abatement/monthlyreport.asp|publisher=Long Beach Airport |date=January 2016 |access-date=9 Mei 2017}}</ref> }} '''Long Beach-lughawe''' ([[IATA]]: '''LGB''', [[ICAO]]: '''KLGB''', [[FAA]] LID: '''LGB''') is 'n openbare [[lughawe]] 5 km noordoos van die middestad van [[Long Beach]], in [[Los Angeles County]], [[Kalifornië]], Verenigde State. Dit word ook '''Daugherty Field''' genoem, vernoem na die plaaslike vlieënier Earl Daugherty. Die lughawe was 'n bedryfsbasis vir [[JetBlue Airways|JetBlue]], maar dit is op 6 Oktober 2020 opgeskort, toe die redery sy bedryfsbasis na [[Los Angeles Internasionale Lughawe]] verskuif het te midde van die destyds voortslepende [[Covid-19-pandemie]]. Gevolglik het [[Southwest Airlines]] die lughawe se grootste lugredery geword. [[Lêer:Home_Sweet_Home_(3158132532).jpg|duimnael|420px|links|Long Beach-lughawe met die San Antonio-berg en Timberberg in die agtergrond]] == Militêr == Om die [[Amerikaanse Vloot]] te lok, het die stad Long Beach 'n loods en 'n administratiewe gebou gebou en toe aangebied om dit aan die vloot te verhuur vir $1 per jaar vir die vestiging van 'n Vlootreserwe-lugbasis. Op 10 Mei 1928 het die Amerikaanse Vloot die veld as 'n Vlootreserwe-lugbasis '''NRAB Long Beach''' in gebruik geneem. Twee jaar later het die stad ook 'n loods en administratiewe gebou vir die [[Amerikaanse Leërlugkorps|''Army Air Corps'']] gebou. Beduidende ontwikkelings aan die klein stadlughawe het gevolg nadat loodse en administratiewe fasiliteite vir die weermag en vloot gebou is. == Fasiliteite == [[Lêer:Long beach airport Photo Don Ramey Logan.jpg|regs|duimnael|Long Beach Lughawe se aanloopbaan 30]] [[Lêer:Long-Beach-airport-terminal.jpg|regs|duimnael|Die ou terminaalgebou in 2009]] Long Beach-lughawe beslaan 472 ha op 'n hoogte van 18 m bo seevlak. Dit het drie asfalt aanloopbane:<ref name="FAA" /><ref>{{cite web|url=https://skyvector.com//airport/LGB/Long-Beach-Daugherty-Field--Airport|title=LGB airport data at skyvector.com|website=skyvector.com|access-date = 30 Augustus 2022}}</ref> 12/30 is 3&nbsp;048 x 61 m 8L/26R is 1&nbsp;887 x 46 m 8R/26L is 1&nbsp;194 x 30 m Verder is daar 6 helikopterblaaie: * H2, H4, H5, en H6 is almal 6 x 6 m * H3 is 91 x 11 m Aanloopbane 16L/34R en 16R/34L is permanent gesluit op 21 Julie 2016.<ref>{{Cite web|url=https://lbpost.com/news/2000005042-long-beach-airport-runway-removal|title=Long Beach Airport Runway Removal Paves Way for Economic Opportunities|access-date=2016-07-21|archive-date=2017-08-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20170805145049/https://lbpost.com/news/2000005042-long-beach-airport-runway-removal|url-status=dead}}</ref> In die jaar geëindig 30 September 2019 het die lughawe 293&nbsp;587 lugbewegings gehuisves, gemiddeld 804 per dag: 86% algemeen, 11% lugredery, 3% lugtaxi, en <1% militêr. 369 vliegtuie was by die lughawe gebaseer: 224 enkel-enjin, 46 multi-enjin, 41 straler, en 58 [[helikopter]]s.<ref name="FAA" /> == Statistiek == === Top bestemmings === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |+'''Besigste binnelandse roetes vanaf LGB (Junie 2022 – Mei 2023)'''<ref name="BTS">{{Cite web|url=https://www.transtats.bts.gov/airports.asp?20=E&Nv42146=YTO&Nv42146_anzr=Y10t%20Ornpu,%20PN:%20Y10t%20Ornpu%20Nv42146&pn44vr4=SNPgf|title=Long Beach, CA: Long Beach Airport (LGB)|publisher=Bureau of Transportation Statistics|access-date=25 Augustus 2023}}</ref> ! Rang ! Stad ! Passasiers ! Lugrederye |- | 1 | [[Harry Reid Internasionale Lughawe|Las Vegas, Nevada]] | 213 000 | Southwest |- | 2 | [[Phoenix Sky Harbor Internasionale Lughawe|Phoenix-Sky Harbor, Arizona]] | 182 000 | American, Southwest |- | 3 | [[Sacramento Internasionale Lughawe|Sacramento, Kalifornië]] | 179 000 | Southwest |- | 4 | [[Oakland Internasionale Lughawe|Oakland, Kalifornië]] | 170 000 | Southwest |- | 5 | [[Denver Internasionale Lughawe|Denver, Colorado]] | 130 000 | Southwest |- | 6 | [[San Jose Internasionale Lughawe|San Jose, Kalifornië]] | 121 000 | Southwest |- | 7 | [[Daniel K. Inouye Internasionale Lughawe|Honolulu, Hawaii]] | 116 000 | Hawaiian, Southwest |- | 8 | [[Salt Lake City Internasionale Lughawe|Salt Lake City, Utah]] | 94 000 | Delta |- | 9 | Kahului, Hawaii | 80 000 | Hawaiian |- | 10 | [[Austin-Bergstrom Internasionale Lughawe|Austin, Texas]] | 73 000 | Southwest |} === Lugdiens markaandeel === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |+'''Grootste lugrederye by LGB (Maart 2022 – Februarie 2023)'''<ref name="BTS"/> !Rang ! Lugdiens ! Passasiers ! Aandeel |- | 1 | [[Southwest Airlines]] | 2 794 000 | 84,82% |- | 2 | [[Hawaiian Airlines]] | 228 000 | 6,92% |- | 3 | [[SkyWest Airlines]] | 195 000 | 5,91% |- | 4 | Mesa Airlines | 74 910 | 2,27% |- | 5 | [[Delta Air Lines|Delta Airlines]] | 2 230 | 0,07% |} === Jaarlikse verkeer === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+'''Jaarlikse passasiersverkeer by LGB<br />1992 – huidig'''<ref>{{Cite web|url=http://www.lgb.org/civicax/filebank/blobdload.aspx?BlobID=2745|title=The Economic Impact of the Long Beach Airport 2011. Verkry op 12 Februarie 2015}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://www.lgb.org/information/noise_abatement/monthlyreport.asp|title=Long Beach Airport (LGB) - Monthly Noise and Activity Reports|website=www.lgb.org}}</ref> ! Jaar ! Passasiers ! Jaar ! Passasiers ! Jaar ! Passasiers |- | 2000 | 637 853 | 2010 | 2 978 426 | 2020 | 1 043 773 |- | 2001 | 587 473 | 2011 | 3 099 488 | 2021 | 2 104 696 |- | 2002 | 1 453 551 | 2012 | 3 206 910 | 2022 | 3 242 831 |- | 2003 | 2 875 525 | 2013 | 2 942 873 | 2023 | |- | 2004 | 2 926 873 | 2014 | 2 823 996 | 2024 | |- | 2005 | 3 034 032 | 2015 | 2 523 686 | 2025 | |- | 2006 | 2 758 362 | 2016 | 2 852 294 | 2026 | |- | 2007 | 2 906 556 | 2017 | 3 783 805 | 2027 | |- | 2008 | 2 913 926 | 2018 | 3 884 721 | 2028 | |- | 2009 | 2 909 307 | 2019 | 3 584 203 | 2029 | |} == Landvervoer == Long Beach Transit-roetes 102, 104, 111 en 176 bedien die lughawe. Roete 111 suidwaarts vanaf die lughawe verbind spesifiek by die Downtown Long Beach-stasie, waar passasiers kan oorskakel na die A-Lyn noordwaarts, en bestemmings in die middestad van [[Los Angeles]]. Roete 104 sluit aan by die Willowstraatstasie. Roete 405 bied weekdagdiens na/van UCLA.<ref>https://ridelbt.com/route-405/#schedule-section</ref> Die San Diego-snelweg kan vanaf die lughawe bereik word via Lakewood Boulevard. Wardlowweg loop van die lughawe na die Los Angeles County/Orange County grens; Long Beach-lughawe is die tweede naaste lughawe aan Disneyland, na die [[John Wayne-lughawe]]. == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} [[Kategorie:Koördinate op Wikidata]] [[Kategorie:Lughawens in die Verenigde State van Amerika]] l4vpahcwrlnsxvg8kxk8yv5126uhs15 0 412993 2912071 2903762 2026-06-18T06:16:50Z Jcb 223 2912071 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas musikale komposisie |name=Requiemmis in D-mineur, KV 626 |type= |composer=[[Wolfgang Amadeus Mozart]]<br />voltooi deur Franz Xaver Süssmayr |Image=K626 Requiem Mozart.jpg |image_upright=1.3 |Alt= |Caption=Die eerste bladsy van die requiemmis, in Mozart se handskrif |Key=D-mineur |Catalogue=Köchel-katalogus{{!}}K. 626 |Text=Roomse requiemmis |Language=Latyn |Composed=1791<br />(Süssmayr-weergawe voltooi in 1792) |Scoring={{hlist | vier soliste | koor | orkes }} }} Die '''Requiemmis''' in D-mineur, [[Köchelverzeichnis|KV]] 626, is 'n [[Requiem (tipe mis)|requiemmis]] (of dodemis) deur [[Wolfgang Amadeus Mozart]] (1756&#x2013;1791). Mozart het laat in 1791 'n groot gedeelte van die requiemmis in [[Wene]] gekomponeer, maar dit was met sy dood op 5 Desember van dieselfde jaar steeds onvoltooid. 'n Voltooide weergawe deur Franz Xaver Süssmayr is in 1792 aan graaf Franz von Walsegg-Stuppach gelewer, wat die opdrag aan Mozart gegee het vir 'n requiemmis op 14 Februarie 1792 om die eerste herdenking van die dood van sy vrou Anna (sy was 20 jaar oud) te gedenk. Die outograafmanuskrip toon die voltooide en georkestreerde Introïtus (of intreegeang) in Mozart se handskrif; so ook gedetailleerde konsepte vir die Kyrie en die [[Sekwent (musikale vorm)|sekwent]] Dies irae tot by die eerste agt mate van die "Lacrymosa"-gedeelte, asook die [[Offertorium]]. Daar kan nie bepaal word in watter mate Süssmayr vir die res van die werk op die nou verlore "brokkies papier"<ref>Mozart se weduwee, Constanze Mozart, het na Mozart se "Trümmer" en "Zettelchen" verwys: stukkies papier waarop hy temas en kort aantekeninge gemaak het.</ref> afhanklik was nie; hy het die [[Sanktus|Sanctus en Benedictus]], en die [[Agnus Dei]] later as sy eie komposisies voorgehou. Walsegg was waarskynlik van plan om die requiemmis as sy eie komposisie voor te hou, soos wat hy inderdaad met ander werke gedoen het. Hierdie plan is in die wiele gery deur 'n openbare fondsuitvoering ten bate van Mozart se weduwee [[Constanze Mozart|Constanze]]. Sy was verantwoordelik vir 'n aantal mites rondom die komposisie van die werk, insluitend die bewerings dat Mozart die opdrag van 'n geheimsinnige boodskapper ontvang het wat nie die opdraggewer se identiteit bekend wou maak nie; ook dat Mozart begin glo het dat hy die requiemmis vir sy eie begrafnis gekomponeer het. Benewens die Süssmayr-weergawe is 'n aantal alternatiewe voltooiings in die 20ste en 21ste eeu deur komponiste en musikoloë voorberei. == Besetting == Die requiemmis is gekomponeer vir 2 bassethorings in F, 2 [[Fagot|fagotte]], 2 [[Trompet|trompette]] in D, 3 [[Tromboon|trombone]] (alt, tenoor en bas), [[Keteltrom|keteltromme]] (2 tromme), [[Viool|viole]], [[altviool]] en [[basso continuo]] ([[tjello]], [[Kontrabas|basviool]] en [[orrel]]). Die bassethoringpartye word soms deur [[Klarinet|klarinette]] gespeel, hoewel dit die [[toonkleur]] redelik verander. Die vokale partye bestaan uit 'n sopraan-, alt-, tenoor- en bassolis, en 'n gemengde SATB-koor. == Struktuur == Süssmayr se voltooiing verdeel die requiemmis in agt afdelings: 1. Introïtus * Requiem aeternam 2. Kyrie 3. Sekwent * Dies irae * Tuba mirum * Rex tremendae maiestatis * Recordare Jesu pie * Confutatis maledictis * Lacrymosa 4. Offertorium * Domine Jesu Christi * Hostias 5. Sanctus 6. Benedictus 7. Agnus Dei 8. Kommunie * Lux aeterna * Cum sanctis tuis Geen gedeelte ná die Hostias (dus die Sanctus, Beneductus, Agnus Dei en Kommunie) kom in Mozart se handskrif voor nie. Mozart het moontlik bedoel om 'n Amen-fuga aan die einde van die sekwent (dus ná die Lacrymosa) in te sluit, maar Süssmayr het dit by sy voltooiing uitgesluit. Die volgende tabel toon vir die agt afdelings in Süssmayr se voltooiing met hul onderafdelings:  {| class="wikitable" |+ !Gedeelte !Incipit !Stempartye !Tempo !Toonsoort !Metrum |- |'''1. Introïtus''' |Requiem aeternam |Sopraansolo en koor |Adagio |D-mineur |4/4 |- |'''2. Kyrie''' |Kyrie eleison |Koor |Allegro |D-mineur |4/4 |- | rowspan="6" |'''3. Sekwent''' |Dies irae |Koor |Allegro assai |D-mineur |4/4 |- |Tuba mirum |Soliste |Andante |B-mol-majeur |2/2 |- |Rex tremendae |Koor |Grave |G-mineur – D-mineur |4/4 |- |Recordare |Soliste |Andante |F-majeur |3/4 |- |Confutatis |Koor |Andante |A-mineur – F-majeur |4/4 |- |Lacrymosa |Koor |Larghetto |D-mineur |12/8 |- | rowspan="2" |'''4. Offertorium''' |Domine Jesu |Soliste en koor |Andante |G-mineur |4/4 |- |Hostias |Koor |Larghetto – Andante |E-mol-majeur – G-mineur |3/4 – 4/4 |- | rowspan="2" |'''5. Sanctus''' |Sanctus |Koor |Adagio |D-majeur |4/4 |- |Hosanna |Koor |Allegro |D-majeur |3/4 |- | rowspan="2" |'''6. Benedictus''' |Benedictus |Soliste |Andante |B-mol-majeur |4/4 |- |Hosanna |Koor |Allegro |B-mol-majeur |3/4 |- |'''7. Agnus Dei''' |Agnus Dei |Koor |Larghetto |D-mineur – B-mol-majeur |3/4 |- | rowspan="2" |'''8. Kommunie''' |Lux aeterna |Sopraansolo en koor |Adagio | rowspan="2" |B-mol-majeur – D-mineur | rowspan="2" |4/4 |- |Cum sanctis |Koor |Allegro |} == Die musiek ==  Die requiemmis begin met 'n sewemaat- instrumentale inleiding, waarin die houtblasers (eers fagotte, dan bassethorings) die hooftema van die werk in [[Kontrapunt|nabootsende kontrapunt]] aanbied. Die eerste vyf mate van hierdie gedeelte (sonder die begeleiding) word hieronder getoon. [[Lêer:Mozart Requiem into measures 1–7.jpg|senter|duimnael|638x638px|Die eerste sewe mate van die Introïtus uit Mozart se Requiem (reduksie)]]Hierdie tema is grootliks gebaseer op [[Georg Friedrich Händel|Handel]] se ''The ways of Zion do mourn'', HWV 264. Baie dele van die requiemmis verwys na hierdie gedeelte, veral in die koloratuur in die Kyrie-fuga en in die slot van die Lacrymosa. Die trombone kondig dan die intrede van die koor aan, wat in die tema inlui, die basse alleen in die eerste maat, gevolg deur die ander stemme (van tenoor op) wat die basse naboots. Die harmonieë bestaan uit gesinkopeerde en verspringende strukture in die begeleiding, wat die plegtige en bestendige aard van die musiek bevestig. 'n Sopraansolo sing die "Te decet hymnus"''-''teks in die ''tonus peregrinus''. Die koor gaan voort en herhaal die psalmtoon wanneer dit die "Exaudi orationem meam"-gedeelte sing.<ref>Wolff, C. 1994. ''Mozart's Requiem: Historical and analytical studies, documents, score''. Vertaal deur Mary Whittal. Berkeley: University of California Press, bl. 105.</ref> Dan word die hooftema deur die koor en die orkes in afwaarts glyende sestiendenote weergegee. Die verloop van die melodieë verander en vervleg onderling, terwyl passasies in [[kontrapunt]] en eenstemmig (bv. "Et lux perpetua") mekaar afwissel; dit alles dra by tot die sjarme van hierdie beweging, wat eindig met 'n halwe kadens op die dominant. === 2. Kyrie === Die Kyrie volg sonder pouse (''attacca''). Dit is 'n dubbele fuga op die beroemde tema van die kruis – deur die vier note te koppel, word die vorm van die kruis getoon, 'n tema wat deur baie komponiste gebruik word, byvoorbeeld Bach, Handel en Haydn. Die kontratema kom uit die finale koor van [[Georg Friedrich Händel|Handel]] se ''Dettingen Anthem'', HWV 265. Die eerste drie mate van die alte en basse word hieronder getoon: [[Lêer:Mozart first measures of the Kyrie.jpg|senter|duimnael|755x755px|Die eerste mate van die Kyrie. Die basse lei die hootema in, met die alte wat die kontratema inlui.]] Die kontrapuntale motiewe van die tema van die fuga sluit variasies op die twee temas van die Introïtus in. Aanvanklik word opwaartse diatoniese reekse van sestiendenote vervang deur chromatiese reekse, 'n effek wat die intensiteit vergroot. Hierdie gedeelte is effens veeleisend vir die boonste stemme, veral vir die soprane. 'n Laaste gedeelte in 'n stadiger (Adagio-)tempo eindig op 'n oop vyfde (die noot wat die majeur of mineur bepaal, word weggelaat), 'n konstruksie wat gedurende die Klassieke tydperk argaïes geword het en wat aan die stuk 'n antieke atmosfeer verleen. === 3. Sekwent === Die sekwent is 'n toonsetting van die Latynse gedig ''Dies irae'', wat óf aan Thomas van Selano van die die Fransiskane (1200–1265) toegeskryf word, óf aan Latino Malabranca Orsini (oorlede in 1294), lektor aan die Dominican studium in Santa Sabina, die voorloper van die Pouslike Universiteit van Sint Thomas van Aquinas in Rome.<ref>Crociani, G. 1901. ''Scritti vari di Filologia'' [in Latyn]. Rome: Forzani & c., bl. 488.</ref> ==== a. Dies irae ==== Die sekwent open met groot orkes- en koorvertoon: tremolo's deur die strykers, en gesinkopeerde figure en herhalende akkoorde deur die koperblasers. 'n Stygende chromatiese geskarrel van sestiendenote lei tot 'n chromaties stygende harmoniese progressie met die koor wat sing: "Quantus tremor est futurus" (Afrikaans: ''Wat bewing sal daar nie wees nie'', met verwysing na die [[Laaste Oordeel]]). Hierdie materiaal word herhaal met harmoniese ontwikkeling voordat die tekstuur skielik verdun tot 'n bewende figuur, steeds met tremolo's deur die strykers, wat die "Quantus tremor"-teks op evokatiewe wyse skilder. ==== b. Tuba mirum ==== Mozart se tekstuele inspirasie kom weer na vore in die Tuba mirum-beweging. Dit word ingelei deur 'n figuur in B-mol-majeur deur die solotenoortromboon (sonder begeleiding).<ref>Die Latynse woord ''tuba'' word gewoonlik in Duits vertaal met ''Posaune'', wat 'n tromboon is. Vandaar Mozart se gebruik van die tromboon hier. </ref> Twee mate later boots die bassolis hierdie figuur na. By maat 7 kom daar 'n fermata voor; dit is die enigste plek in die hele werk waar 'n solokadens voorkom. Die laaste kwartnote van die bassolis lui die intrede van die tenoor in, gevolg deur die alt en daarna die sopraan op dramatiese wyse. Op die teks "cum vix justus sit securus" word daar oorgeskakel na 'n homofone segment wat gelyktydig deur die kwartet gesing word: Die ''cum'' en ''vix'' word sonder enige begeleiding op die "sterk" (1ste en 3de) maatslae geartikuleer, daarna op die "swak" (2de en 4de) maatslae, terwyl die viole en continuo elke keer daarop reageer. Hierdie "onderbreking" (wat 'n mens sou kon interpreteer as die onderbreking wat die Laaste Oordeel voorafgaan) word eers ''sotto voce'', dan ''forte'' en uiteindelik ''piano'' gehoor. Die beweging kom uiteindelik in 'n crescendo en 'n perfekte kadens tot 'n einde. ==== c. Rex tremendae ==== 'n Dalende melodie wat uit gepunteerde note bestaan, word deur die orkes gespeel om die aankoms van die koning van 'n Dalende melodie wat uit gepunteerde note bestaan, word deur die orkes gespeel om die aankoms van die koning van ontsagwekkende majesteit ("Rex tremendae majestatis"), d.w.s. God. Die koor roep uit na Hom ("Rex! Rex!") tussenin dié orkestrale figure. Dit is verrassend dat die woord "Rex" elke keer op die tweede maatslag van elke maat val, hoewel dit as die "swak" maatslag beskou word. Daarna neem die koor die gepunteerde motief van die orkes oor. Wolff noem dié motief die Barokmusiek se vorm van topos vir die eerbetoon van die vors.<ref>Wolff, C. 2003[1991]. ''Mozarts Requiem. Geschichte, Musik, Dokumente. Mit Studienpartitur'' [in Duits]. Vierde uitgawe. Kassel: Bärenreiter.</ref> In eenvoudiger taal is dié musiekstyl 'n standaardvorm om aan die koninklikes (of in hierdie geval die Goddelike) hulde te bring. Hoewel dié beweging uit slegs 22 mates bestaan, is dit ryk aan variasie: Homofonie en kontrapuntale koorpassassies word verskeie kere met mekaar afgewissel, en die beweging eindig op 'n bykans onbegeleide koorkadens, weer eens op 'n oop D-akkoord (soos die Kyrie). Met 130 mate is die Recordare die werk se langste beweging, wat sewe strofes van die ''Dies irae''-teks beslaan. Dit is ook die eerste in drievoudige tyd (3/3). Die vorm van hierdie stuk stem ietwat ooreen met sonatevorm, met ’n eksposisie rondom twee temas (mates 1–37), ’n ontwikkeling van twee temas (mates 38–92) en ’n rekapitulasie (mates 93–98). In die eerste 13 mate is die bassethorings die eerste om die eerste tema aan te bied, duidelik geïnspireer deur [[Wilhelm Friedemann Bach]] se Sinfonia in D-mineur.<ref>Sien Wolff 1998, bl. 80–82.</ref> Die tema word verryk deur 'n manjifieke kontrapunt wat dwarsdeur die beweging deur die tjello's in dalende toonlere herhaal word. Die kontrapunt van die eerste tema verleng die orkesinleiding met akkoorde, wat herinner aan die begin van die werk (die Introïtus) en sy ritmiese en melodiese verskuiwings (die eerste bassethoring begin 'n maat ná die tweede, maar 'n toon hoër; die eerste viole is eweneens gesinchroniseer, met die tweede viole maar 'n kwartnoot later; en dies meer). Ná die inleiding val die vokale soliste in; die eerste tema word deur die alt en bas gesing (vanaf maat 14), gevolg deur die sopraan en tenoor (vanaf maat 20). Elke keer word die tema afgesluit met 'n [[hemiool]] (maat 18–19 en 24–25). Die tweede tema begin met "Ne me perdas", waarin die begeleiding kontrasteer met dié van die eerste tema: Pleks van dalende toonlere is die begeleiding tot herhalende akkoorde beperk. Hierdie uiteensetting word afgesluit met vier orkesmate wat op die teenmelodie van die eerste tema (mm. 34–37) gebaseer is. Die ontwikkeling van hierdie twee temas begin in maat 38 op "Quaerens me"; die tweede tema is nie herkenbaar nie, behalwe aan die struktuur van die begeleiding daarvan. In maat 46 word die eerste tema ontwikkel (by "Tantus labor''")'' en eindig met twee mate van hemiool by maat 50–51. Ná twee orkesmate (52 en 53) word die eerste tema weer op die teks "Juste Judex" gehoor, wat op 'n hemiool in maat 66 en 67 eindig. Dan word die tweede tema weer vir "ante diem rationis" gebruik; ná die vier mate van die orkes alleen (68–71) word die eerste tema op sy eie ontwikkel. Die rekapitulasie tree in maat 93 tussenbeide. Die aanvanklike struktuur kom weer met die eerste tema op die teks "Preces meae" na vore, en weer in maat 99 op "Sed tu bonus". Die tweede tema verskyn weer 'n laaste keer op maat 106 ("Sed tu bonus") en word afgesluit met drie hemiole. Die finale mate van die beweging verskuif na 'n eenvoudige dalende kontrapuntale toonlere deur die orkes. ==== e. Confutatis ==== Die Confutatis begin met 'n ritmiese en dinamiese opeenvolging van sterk kontraste en verrassende harmoniese wendings. Begelei deur die [[basso continuo]] bars die tenore en basse uit in 'n visie van die hel op 'n gepunteerde ritme. Die begeleiding hou dan op dieselfde tyd as die tenore en basse op, en die soprane en alte tree sag en ''sotto voce'' in op die woord "Voca me cum benedictis" met 'n arpeggio-begeleiding deur die strykers. Die struktuur van hierdie deel van die beweging word aangrypend uitgebeeld in 'n toneel uit die rolprent [https://www.youtube.com/watch?v=dJ0AkP_BFhs Amadeus]. Ten slotte is daar in die volgende strofe ("Oro supplex et acclinis") ’n treffende modulasie van A-mineur na A-mol-mineur. [[Lêer:Mozart Requiem Confutatis measure 25–29.png|senter|duimnael|696x696px|Maat 25–29 van die Confutatis-beweging, met die modulasie van A-mineur na A-mol-mineur duidelik waarneembaar]] ==== f. Lacrymosa ==== Die musiek begin ''piano'' op 'n wiegende maatslag in 12/8, deursny met kwartrusse, wat ná twee mate deur die koor herhaal word op die woorde "Lacrimosa dies illa"''.'' Dan, ná twee mate, begin die soprane 'n diatoniese progressie, in onsamehangende agtstenote op die teks "qua resurget ex favilla", daarna ''legato'' en chromaties op 'n kragtige [[Dinamika (musiek)|crescendo]] oor die woorde "judicandus homo reus". Die koor sing ''forte'' op maat 8 – en hier eindig Mozart se handskrif, onderbreek deur sy dood. Süssmayr bring die koor in met 'n verwysing van die Introïtus en eindig die beweging op 'n amen-kadens. Die ontdekking van 'n fragmentariese Amen''-''fuga in Mozart se hand het gelei tot spekulasie dat dit moontlik vir die requiem bedoel was. Inderdaad, baie moderne voltooiings (soos dié van Robert D. Levin) gebruik Mozart se fragment. Sommige dele van hierdie beweging word aangehaal in die requiemmis van Franz von Suppé, wat 'n groot bewonderaar van Mozart was. Ray Robinson, die musiekgeleerde en president (van 1969 tot 1987) van die Westminster Choir College, voer aan dat Süssmayr materiaal uit die Credo van een van Mozart se vroeë misse, die Mis in C-majeur, KV 220 ("Mossie"), gebruik het om hierdie beweging te voltooi.<ref>Robinson, R. 1985. [https://www.jstor.org/stable/23546874 A new Mozart "Requiem".] In ''Choral Journal'' 26(1): 5–6. Geraadpleeg op 15 Maart 2024.</ref> === IV. Offertorium === ==== a. Domine Jesu ==== Die eerste beweging van die [[Offertorium]], Domine Jesu, begin op 'n ''piano'' tema van 'n stygende progressie op 'n G-mineurdrieklank. Hierdie tema word later in verskeie toonsoorte gevarieer voordat dit weer na G-mineur terugkeer wanneer die vier soliste met 'n kanon op "Sed signifer sanctus Michael" intree, en wissel tussen mineur (opgaande) en majeur (dalend). Tussen hierdie tematiese gedeeltes is ''forte''-frases waar die koor inkom, dikwels in eenstemmigheid en in gepunteerde ritmes, soos op "Rex gloriae" of "de ore leonis". Twee koorfugas volg, die eerste op "ne absorbeat eas tartarus, ne cadant in obscurum"; die tweede op "Quam olim Abrahae promisisti et semini eius". Die beweging sluit homofonies in G-majeur af. ==== b. Hostias ==== Die Hostias open in E-mol-majeur in 3/4, met vloeiende vokale klanke. Ná 20 mate skakel die beweging oor na 'n afwisseling van ''forte-'' en ''piano-''uitroepe deur die koor, terwyl dit beweeg van B-mol-majeur na B-mol-mineur, dan F majeur, D-mol-majeur, A-mol-majeur, F-mineur, C-mineur en E-mol-majeur. 'n Chromatiese melodie op "Fac eas, Domine, de morte transire ad vitam" neem die beweging uiteindelik na die dominant van G-mineur, gevolg deur 'n herhaling van die "Quam olim Abrahae promisisti et semini eius"''-''fuga. [[Lêer:Mozart Requiem Hostias measure 46 onwards.jpg|senter|duimnael|664x664px|Maat 46 tot 53 van die Hostias, waar die chromatiese melodie in die sopraan aangedui word]] Die woorde "Quam olim da capo" was waarskynlik die laaste wat Mozart ooit geskryf het; hierdie gedeelte van die manuskrip word vermis sedert dit in 1958 by die Wêreldtentoonstelling in [[Brusselse Hoofstedelike Gewes|Brussel]] gesteel is deur 'n persoon wie se identiteit onbekend bly. === Süssmayr se toevoegings === ==== V. Sanctus ==== Die Sanctus is die eerste beweging wat geheel en al deur Süssmayr gekomponeer is, en die enigste beweging van die requiemmis wat 'n toonsoortteken met kruise het: D-majeur, wat algemeen gebruik word vir die toetrede van trompette in die Barok-era. Ná 'n bondige verheerliking van die Here volg 'n kort fuga in 3/4-tyd oor die teks "Hosanna in excelsis", bekend vir sy gesinkopeerde ritme en motiewe wat met die "Quam olim Abrahae"''-''fuga ooreenstem. ==== VI. Benedictus ==== ==== VII. Agnus Dei ==== Die Agnus Dei is bykans uitsluitlik in homofoniese styl. Die teks word drie keer herhaal, altyd met chromatiese melodieë en harmoniese omkerings, en beweeg van D-mineur na F-majeur, C-majeur en uiteindelik B-mol-majeur. Volgens die musikoloog Simon P. Keefe het Süssmayr waarskynlik staatgemaak op een van Mozart se vroeëre misse, die Mis in C-majeur, KV 220 ("Mossie"), om dié beweging te voltooi.<ref>Keefe, S.P. 2008. "Die Ochsen am Berge": Franx Xaver Süssmayr and the orchestration of Mozart's Requiem, K. 626. ''Journal of the American Musicological Society'' '''61''': 17. DOI: https://doi.org/10.1525/jams.2008.61.1.1.</ref> ==== VIII. Kommunie ==== Süssmayr het Mozart se eerste twee bewegings (die Introïtus en Kyrie) heraangewend, bykans presies dieselfde, en bloot die woorde met dié van die Kommunie vervang. == Liturgiese teks == Die liturgiese teks word hieronder aangegee, met 'n vrye vertaling in Afrikaans daarnaas. {| class="wikitable" |+ !Latyn !Afrikaans |- |'''I. Introitus''' |'''I. Introïtus''' |- | colspan="2" | ''Requiem aeternam:'' |- |Requiem aeternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceat eis. Te decet hymnus, Deus, in Sion, et tibi reddetur votum in Jerusalem. Exaudi orationem meam, ad te omnis caro veniet. Requiem aeternam dona eis, Domine, et lux perpetua luceit eis. |Gee aan hulle ewige rus, Heer, en laat ewige lig oor hulle skyn. 'n Gesang word aan u opgedra in Sion, God, en 'n gelofte sal aan U gemaak word in Jerusalem. Hoor my gebede, en alle vlees kom na U. Gee aan hulle ewige rus, Heer, en laat ewige lig oor hulle skyn |- |'''II. Kyrie''' |'''II. Kyrie''' |- |Kyrie, eleison. Christe, eleison. Kyrie, eleison. |Here, wees genadig. Christus, wees genadig. Here, wees genadig. |- |'''III. Sequentia''' |'''III. Sekwent''' |- |''Dies irae'' |''Dag van toorn'' |- |Dies irae, dies illa, solvet saecclum in favilla teste David cum Sybilla. Quantus tremor est futurus, quando judex est venturus, cuncta stricte discussurus! |[Op die] dag van toorn, die dag van woede word die wêreld in as opgelos, soos wat Dawid en Sybille voorspel het. Hoe groot die gebewe as die regter op pad is om alles streng te ondersoek! |- |''Tuba mirum'' |''Die trompet weerklink'' |- |Tuba, mirum spargens sonum per sepulchra regionum, coget omnes ante thronum. Mors stupebit et natura, cum resurget creatura judicanti responsura. Liber scriptus proferetur, in quo totum continetur, unde mundus judicetur. Judex ergo cum sedebit, quidquid latet, apparebit, nil inultum remanebit. Quid sum miser tunc dicturus? Quem patronum rogaturus, cum vix justus sit securus? |Die trompet, wat sy wonderlike klank deur die grafte van die streek laat weerklink, sal almal voor die troon oproep. Die dood en die natuur sal verstom wees wanneer alle skepsels weer opstaan om voor hul Regter te verskyn. Die geskrewe boek sal voortgebring word waarin alles opgeskryf is, en waarvolgens die hele wêreld geoordeel sal word. Wanneer die Regter dus plaasneem, sal alles wat bedek is, verskyn en niks sal onbedek gelaat word nie. Wat sal ek, miserabele, dan sê? Na watter beskermer sal ek my wend as selfs die regverdiges onseker is? |- |''Rex tremendae majestatis'' |''Koning van ontsagwekkende majesteit'' |- |Rex tremendae majestatis, qui salvandos salvas gratis, salva me, fons pietatis. |Koning van ontsagwekkende majesteit wat die gereddes onderdiend red, fontein van ontferming, red my! |- |''Recordare, Iesu pie'' |''Onthou, genadige Jesus'' |- |Recordare, Jesu pie, quod sum causa tuae viae: Ne me perdas illa die. Quaerens me, sedisti lassus, Redemisti Crucem passus: Tantus labor non sit cassus. Juste Judex ultionis, donum fac remissionis ante diem rationies. Ingemisco, tanquam reus, culpa rubet vultus meaus; Supplicanti parce, Deus. Qui Mariam absolvisti, et latronem exaudisti, mihi quoque spem dedisti. Preces meae non sunt dignae; sed tu bonus fac benigne, ne perenni cremer igne. Inter ovus locum praesta, et ab haedis me sequestra, statuens in parte dextra. |Onthou, genadige Jesus, dat ek die rede is vir u reis: Moenie my op daardie dag verlore laat gaan nie. U het het moeg gerus toe u my gesoek het; U het my verlos deur u lyding aan die kruis – moenie dat die ontbering verniet was nie. Regverdige Regter van wraak, skenk [aan ons] vergiffenis voor die dag van afrekening. Ek sug soos 'n skuldige, ek bloos weens my skuld: Spaar tog die smeker, God. U, wat Maria<ref>Die teks verwys na Maria Magdalena, uit wie Jesus sewe demone verdryf het (Lukas 8; Markus 16).</ref> vrygespreek het en die rower aangehoor het, het ook aan my hoop gegee. My gebede is nie waardig nie; maar U, die goeie, gee goedgunstiglik dat ek nie in die ewige vuur brand nie. Gee dat ek tussen die skape mag wees, en verwyder my vanuit die hel, en laat my aan die regterkant staan. |- |''Confutatis maledictis'' |''Wanneer die vervloektes stilgemaak is'' |- |Confutatis maledictis flammis acribus addictis, voca ma cum benedictis. Oro supplex et acclinis, cor contritum quasi cinis: Gere curam mei finis. |Wanneer die vervloektes stilgemaak is en tot die skerp vlamme verdoem is, roep my saam met die geseëndes. Knielend en met geboë hoof bid ek, my hart tot as verpletter, help met wanneer my einde kom. |- |''Lacrymosa, dies illa'' |''Daardie dag van trane'' |- |Lacrymosa dies illa, qua resurget ex favilla judicanus homo reus: Huic ergo parce, Deus. Pie Jesu Domine, dona eis requiem. Amen. |Daardie dag van trane wanneer, vanuit die gleiende kole, die mensdom vereis om geoordeel te word – begenadig hulle, God. Genadige Here Jesus, gee aan hulle ewige rus. Amen. |- |'''IV. Offertorium''' |'''IV. Offertorium''' |- |''Domine Jesu Christe'' |''Here Jesus Christus'' |- |Domine Jesu Christe, Rex gloriae, libera animas omnium fidelium defunctorum de poenis inferni et de profundo lacu. Libera eas de ore leonis, ne absorbeat eas Tartarus, ne cadant in obscurum. Sed signifer Sanctus Michael, repraesentet eas in lucem sanctam. Quam olim Abrahae promisisti et semini eius. |Here Jesus Christus, Koning van heerlikheid, verlos die siele van die regverdiges, wat verlos is uit die pyne van die hel en uit die bodemlose put. Bevry hulle uit die mond van die leeu, sodat Tartarus hulle nie insluk nie of hulle in die duister verlore gaan nie; maar laat u vaandeldraer die Heilige Michael hulle in die heilige lig verteenwoordig, soos wat u aan Abraham belowe het, aan aan sy nakomelinge. |- |''Hostias'' |''Offerhandes'' |- |Hostias et preces tibi, Domine, laudis offerimus. Tu sucipe pro animabus illis, quoram hodie memoriam facimus. Fac eas, Domine, de morte transire ad vitam, quam olim Abrahae promisisti et semini eius. |Offerhandes en lofgebede, Here, bied ons aan U. Ontvang dit namens daardie siele wat ons vandag gedenk. Laat hulle, Here, van die dood oorgaan na die lewe, soos wat u aan Abraham belowe het, en aan sy nageslaag. |- |'''V. Sanctus''' |'''V. Sanctus''' |- |''Sanctus'' |''Heilig'' |- |Sanctus, sanctus, sanctus Domine Deus Sabaoth! Pleni sunt coeli et terra gloria tua! Hosanna in excelsis! |Heilig, heilig, heilig is die Here van die leërskare! Die hemel en aarde is vol van sy glorie! Hosanna in die hoogste! |- |''Benedictus'' |''Geseënd'' |- |Benedictus qui venit in nomine Domini. Hosanna in excelsis! |Geseënd is dié wat kom in die naam van die Here. Hosanna in die hoogste! |- |'''VI. Agnus Dei''' |'''VI. Agnus Dei''' |- |''Agnus Dei'' |''Lam van God'' |- |Agnus Dei qui tollis peccate mundi, dona eis requiem. Agnus Dei qui tollis peccata mundi, dona eis requiem sempiternam. |Lam van God wat die wêreld se sondes wegneem, gee hulle rus. Lam van God wat die wêreld se sondes wegneem, gee hulle ewige rus. |- |'''VIII. Communio''' |'''VIII. Kommunie''' |- |''Lux aeterna'' |''Ewige lig'' |- |Lux aeterna luceat eis, Domine, cum sanctis tuis in aeternum, quia pius es. Requiem aeternum dona eis, Domine et lux perpetua luceat eis cum sanctis tuis in aeternum, quia pius es. |Laat ewige lig oor hulle skyn, Here, saam met u heiliges, tot in ewigheid, want U is genadig. Gee aan hulle ewige rus, Here, en laat ewige lig oor hulle skyn, saam met u heiliges, tot in ewigheid, want u is genadig. |} [[Lêer:K626_Requiem_Dies_Irae.jpg|senter|duimnael|572x572px|Die begin van die Dies irae in die outograafmanuskrip, met Eybler se orkestrasie. Regs bo het Nissen 'n nota gelaat: "Alles wat nie deur die veerpen omring is nie, is in Mozart se handskrif, tot op bladsy 32." Die eerste viool, koor en besyferde bas is geheel en al Mozart se werk.]] Ten tyde van Mozart se dood op 5 Desember 1791 is slegs die Introïtus (Requiem aeternam) in geheel voltooi – dus alle orkes- en vokale dele. Die Kyrie, Sekwent en Offertorium is in skeletvorm voltooi, met die uitsondering van die Lacrymosa, wat ná die eerste agt mate abrubt eindig. Die vokale dele en [[Basso continuo|continuo]] is volledig genoteer. Soms is van die prominenste orkesbegeleiding kortliks aangedui, soos die eerste vioolparty van die Rex tremendae en Confutatis, die musikale brûe in die Recordare en die tromboonsolo's van die Tuba Mirum. Wat dus nog in hierdie afdelings voltooi moes word, was meestal begeleidingsfigure, interne harmonieë en orkesverdubbeling van die stemme. === Voltooiing deur Mozart se tydgenote === Die eksentrieke graaf Franz von Walsegg-Stuppach het Mozart anoniem deur middel van tussengangers gekontak om die opdragwerk te versoek. Die graaf, 'n amateurkamermusikus het gereeld werke van komponiste versoek, maar het dit dan as sy eie aangebied.<ref>Blom, J.D. 2009. ''[https://books.google.co.za/books?id=KJtQptBcZloC&q=Franz+von+Walsegg&redir_esc=y#v=snippet&q=Franz%20von%20Walsegg&f=false A dictionary of hallucinations]''. Berlyn: Springer, bl. 342.</ref><ref>Gehring, F.E. 1883. ''[[iarchive:mozart00unkngoog|Mozart (The great musicians)]]''. Londen: S. Low, Marston, Searle & Rivington, bl. 124.</ref> Walsegg wou 'n requiemmis hê wat hy as sy eie komposisie kon voorhou om die onlangse afsterwe van sy vrou te gedenk. Mozart het slegs die helfte van die betaling vooruit ontvang, en met sy dood was sy weduwee [[Constanze Mozart|Constanze]] gretig om die werk in die geheim deur iemand anders te laat voltooi, dit aan die graaf voor te lê asof dit deur Mozart voltooi is en die finale betaling só invorder.<ref>Wolff, C. 1994. ''[https://books.google.co.za/books?id=ZjFqJy1bE-sC&pg=PP10&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Mozart's Requiem]''. Berkeley: University of California Press, bl. 3. </ref> Joseph von Eybler was een van die eerste komponiste wat sy genader het om die requiemmis te voltooi, en hy het aan die sekwent van die Dies irae tot by die Lacrymosa gewerk. Boonop dui ’n opvallende ooreenkoms tussen die openinge van die Domine Jesu Christe-beweging in sowel Mozart se eie requiemmis as dié van Eybler daarop dat Eybler ook na verdere gedeeltes gekyk het. Ná hierdie werk het hy gevoel dat hy nie die res kon voltooi nie, en hy het die manuskrip aan Constanze Mozart terugbesorg. Die taak is toe aan 'n ander komponis, Franz Xaver Süssmayr, toevertrou. Süssmayr het van Eybler se werk geleen om sy voltooiing te skep, en hy het sy eie orkestrasie by die bewegings van die Kyrie en verder gevoeg, die Lacrymosa voltooi en verskeie nuwe bewegings bygevoeg wat 'n requiemmis normaalweg sou behels: die Sanctus, Benedictus en Agnus Dei. Hy het toe 'n laaste gedeelte, die Kommunie bygevoeg deur die eerste twee bewegings wat Mozart self gekomponeer het by die nuwe woorde aan te pas wat die requiemmis voltooi. Volgens sowel Süssmayr as Constanze Mozart is hierdie byvoegings volgens Mozart se aanwysings gedoen. Sommige musici dink egter dit is onwaarskynlik dat Mozart die eerste twee gedeeltes sou herhaal as hy oorleef het om die werk te voltooi. Ander komponiste het moontlik vir Süssmayr gehelp. Sommige kenners<ref>Sien byvoorbeeld: Leeson, D.N. 2004. Opus ultimum: The story of the Mozart Requiem. New York: Algora, bl. 79: "Mozart might have described specific instrumentation for the drafted sections, or the addition of a Sanctus, a Benedictus, and an Agnus Dei, telling Süssmayr he would be obliged to compose those sections himself."</ref> vermoed dat die Agnus Dei gebaseer is op instruksies of sketse van Mozart vanweë die ooreenkoms daarvan met 'n gedeelte uit die Gloria van 'n vroeë mis deur Mozart, naamlik die Mis in C-majeur, KV 220 ("Mossie"),<ref>Summer, R.J. 2007. ''Choral masterworks from Bach to Britten: Reflections of a conductor''. Metuchen, New Jersey: Scarecrow Press, bl. 28. </ref> soos Richard Maunder dit die eerste keer uitgewys het. Ander het daarop gewys dat aan die koorbas die begin van die Agnus Dei uit die hooftema van die Introïtus aanhaal.<ref>Dit word gemeld in die CD-boekie van die requiemopname deur [[Nikolaus Harnoncourt]] (2004).</ref> Baie van die argumente wat oor hierdie aangeleentheid handel, sentreer egter op die persepsie dat, sou 'n deel van die werk van hoë gehalte wees, dit óf deur Mozart gekomponeer is, óf gebaseer is op sketse wat Mozart nagelaat het; en sou 'n deel van die werk foute bevat, dat dit Süssmayr se werk is.<ref>Sien Wolff 1998, bl. 10–11.</ref> 'n Ander dispuut is die bewering (gebaseer op 'n brief wat Constanze Mozart geskryf het) dat Mozart eksplisiete instruksies vir die voltooiing van die requiem gelaat het op 'n paar stukkies papier met musiek daarop wat ná sy dood in sy lessenaar gevind is.<ref>Sien Keefe 2012, bl. 74.</ref> Die mate waartoe Süssmayr se werk moontlik deur hierdie brokkies beïnvloed is (as dit enigsins bestaan het), bly tot vandag aan spekulasie deur musikoloë onderworpe. Die voltooide partituur, wat deur Mozart begin is en grotendeels deur Süssmayr voltooi is, is uiteindelik na graaf Walsegg gestuur – kompleet met Mozart se vervalste handtekening, en gedateer 1792. Die verskillende volledige en onvolledige manuskripte het uiteindelik in die 19de eeu na vore gekom, maar baie van die betrokke persone het vae verklarings op rekord gelaat oor hoe hulle by die werk betrokke was. Ten spyte van die omstredenheid oor hoeveel van die musiek eintlik Mozart s'n is, word die Süssmayr-weergawe steeds wyd deur die publiek aanvaar en uitgevoer. Hierdie aanvaarding is redelik gevestig, selfs wanneer alternatiewe voltooiings logiese en fassinerende oplossings vir die werk bied. === Bevordering deur Constanze Mozart === Die verwarring oor die omstandighede rondom die requiemmis se komposisie is grootliks deur Mozart se vrou, Constanze, geskep. [[Lêer:Constanze_Mozart_by_Hanson_1802.jpg|links|duimnael| Constanze in 1802, portret deur Hans Hansen]] Constanze Mozart het 'n moeilike taak gehad: Sy moes die feit geheim hou dat die requiemmis ten tyde van Mozart se dood steeds onvoltooid was, sodat sy die finale betaling van die opdrag kon invorder. Vir 'n tydperk moes sy dit ook geheim hou dat Süssmayr enigiets met die komposisie van die requiemmis te doen het, sodat graaf Walsegg onder die indruk sou bly dat Mozart die werk geheel en al self gekomponeer het. Nadat sy die kommissie ontvang het, moes sy die werk sorgvuldig as Mozart s'n bevorder sodat sy kon voortgaan om inkomste uit die publikasie en uitvoering daarvan te kon ontvang. Gedurende hierdie fase van die requiemmis se geskiedenis was dit steeds belangrik dat die publiek moes glo dat Mozart die hele werk gekomponeer het, aangesien dit groter bedrae van uitgewers en die publiek sou verseker.<ref name=":1">Moseley, P. 1989. "Mozart's Requiem; a revaluation of the evidence". ''Journal of the Royal Musical Association'' 114 (2): 211. DOI: https://doi.org/10.1093/jrma/114.2.203.</ref> Dit was Constanze se pogings wat tot die halwe waarhede en mites ná Mozart se dood gelei het. Volgens Constanze het Mozart verklaar dat hy die requiemmis vir homself gekomponeer het, en dat hy vergiftig is. Sy simptome het vererger en hy het begin kla oor die pynlike swellings aan sy liggaam en hoë koors. Nietemin het Mozart sy werk aan die requiemmis voortgesit, en selfs op die laaste dag van sy lewe het hy aan sy assistent verduidelik hoe hy van plan was om die requiemmis te voltooi. Weens die misleiding rondom die voltooiing van die requiemmis is mitologisering wat plaasgevind het heel verstaanbaar. Een reeks mites rondom die requiemmis behels die rol wat Antonio Salieri gespeel het in die ingebruikneming en voltooiing van die requiemmis (en in Mozart se dood in die algemeen). Terwyl 'n hervertelling van hierdie mite gelei het tot Peter Shaffer se toneelstuk ''Amadeus'' en die fliek wat daaruit voortgevloei het, is dit belangrik om daarop te let dat die bron van verkeerde inligting eintlik 'n 19de-eeuse toneelstuk deur [[Aleksander Poesjkin|Alexander Poesjkin]], ''Mozart en Salieri,'' was, wat daarna in 'n opera deur [[Nikolai Rimski-Korsakof|Rimsky-Korsakov]] en as raamwerk vir die toneelstuk ''Amadeus'' gebruik is.<ref>Robbins, G.A. 1997. [https://digitalcommons.unomaha.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1873&context=jrf Mozart & Salieri, Cain & Abel: A cinematic transformation of Genesis 4]. ''Journal of Religion and Film''&nbsp;1(1): 1–23. Geraadpleeg op 18 Maart 2024.</ref> === Botsende weergawes === Bronmateriaal wat kort ná Mozart se dood geskryf is, bevat gevaarlike teenstrydighede, wat 'n vlak van subjektiwiteit laat wanneer die "feite" oor Mozart se komposisie van die requiemmis saamgestel word. Byvoorbeeld: Ten minste drie van die botsende bronne – wat almal uit die eerste twee dekades ná Mozart se dood dateer – noem Constanze as hul primêre bron van inligting. ==== Friedrich Rochlitz ==== In 1798 het Friedrich Rochlitz, 'n Duitse biografis en amateurkomponis, 'n stel Mozart-staaltjies gepubliseer wat hy na bewering tydens sy ontmoeting met Constanze in 1796 versamel het.<ref name="robbins">Robbins Landon, H.C. 1988. ''1791: Mozart's last year''. New York: Schirmer Books.</ref> Rochlitz het die volgende stellings gemaak: * Mozart was onbewus van sy opdraggewer se identiteit toe hy die projek aanvaar het. * Hy was nie gebonde aan enige teikendatum vir die voltooiing van die werk nie. * Hy het gesê dat dit hom ongeveer vier weke sal neem om te voltooi. * Hy het 100 dukate versoek (en ontvang) ten tyde van die eerste opdragboodskap. * Hy het dadelik met die projek begin nadat hy die opdrag ontvang het. * Sy gesondheid was uit die staanspoor swak; hy het verskeie kere flou geword terwyl hy gewerk het. * Hy het 'n blaaskans geneem van die skryf van die werk om die Prater saam met sy vrou te besoek. * Hy het aan sy vrou meegedeel dat hy hierdie stuk vir sy eie begrafnis skryf. * Hy het gepraat van “baie vreemde gedagtes” oor die onvoorspelbare voorkoms en opdrag van hierdie onbekende man. * Hy het opgemerk dat die vertrekdatum vir [[Leopold II, Heilige Romeinse Keiser|Leopold II]] se vertrek na Praag vir die kroning nader gekom het. Die mees betwiste van hierdie opmerkings is die laaste een, naamlik die chronologie van hierdie feit. Volgens Rochlitz arriveer die boodskapper 'n geruime tyd vóór die vertrek van Leopold II vir die kroning; tog is daar 'n rekord van sy vertrek in die middel van Julie 1791 . Aangesien Constanze egter die hele Junie lank en tot in die middel van Julie in Baden was, sou sy nie teenwoordig gewees het vir die opdragwerk óf die rit wat hulle na bewering saam geneem het nie.<ref name=":0">Landon, H.C.R. 1988. ''1791: Mozart's last year''. New York: Schirmer Books.</ref> Voorts is die opera ''Die Towerfluit'' (behalwe vir die ouverture en Mars van die Priesters) teen die middel van Julie voltooi. Mozart het die opdrag vir ''La clemenza di Tito'' in die middel van Julie ontvang.<ref name=":0" /> Daar was dus geen tyd vir Mozart om op groot skaal aan die requiemmis te werk as die Rochlitz-publikasie se tydraamwerk in ag geneem word nie. [[Lêer:Requiem6.png|duimnael|280x280px| 'n 1857-litografie deur Franz Schramm, getiteld ''Ein Moment aus den letzten Tagen Mozarts'' (Afrikaans: ''<nowiki/>'n Oomblik uit die laaste dae van Mozart''). Mozart, met die partituur van die Requiem op sy skoot, gee Süssmayr op die laaste minuut instruksies. Constanze huil aan die linkerkant en die boodskapper verlaat die kamer.<ref>Keefe, S.P. (red.). 2006. ''Mozart studies''. Cambridge: Cambridge University Press, bl. 3–4.</ref>]] Ook in 1798 het Constanze 'n ander onderhoud aan Franz Xaver Niemetschek toegestaan,<ref name="Boerner">Boerner, S. 2000. ''[https://web.archive.org/web/20070608074342/http://www.mozartproject.org/compositions/k_626__.html K. 626: Requiem in D Minor.]'' The Mozart Project. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Junie 2007. </ref> 'n ander biograaf wat 'n kompendium van Mozart se lewe wou publiseer. Hy het sy biografie in 1808 gepubliseer, wat 'n aantal aansprake bevat het oor Mozart die opdrag van die requiemmis ontvang het: * Mozart het die opdrag baie kort voor die kroning van keiser Leopold II ontvang en voordat hy die opdrag ontvang het om na Praag te gaan. * Hy het nie dadelik die boodskapper se versoek aanvaar nie; hy het aan die opdraggewer geskryf, tot die projek ingestem en sy fooi gegee, maar hy het aangedui dat hy nie die tyd kon voorspel wat nodig sou wees om die werk te voltooi nie. * Dieselfde boodskapper het later verskyn en Mozart die gevraagde bedrag betaal, plus 'n briefie wat 'n bonus belowe het wanneer die werk voltooi sou word. * Hy het die werk begin komponeer nadat hy uit Praag teruggekeer het. * Hy het siek geword terwyl hy die werk gekompneer het. * Hy het aan Constanze gesê dat hy deeglik bewus was daarvan dat sy einde nie meer ver was nie en dat iemand hom vir seker vergiftig het. Hy kon nie van hierdie gedagtes ontslae raak nie. * Constanze het gedink dat die Requiem hom ooreis het; sy het die dokter gebel en die manpartituur by hom weggeneem. * Op die dag van sy dood het hy die partituur na sy bed laat bring. * Die boodskapper het die onvoltooide requiemmis kort ná Mozart se dood geneem. * Constanze het nooit die opdraggewer se naam geken nie. Hierdie weergawe het ook onder die loep gekom en die akkuraatheid daarvan is fel gekritiseer. Volgens briewe het Constanze beslis die naam van die opdraggewer geken teen die tyd dat hierdie onderhoud in 1800 gepubliseer is.<ref name="Boerner">Boerner, S. 2000. ''[https://web.archive.org/web/20070608074342/http://www.mozartproject.org/compositions/k_626__.html K. 626: Requiem in D Minor.]'' The Mozart Project. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 8 Junie 2007. </ref> Daarbenewens is die Requiem eers 'n ruk ná Mozart se dood aan die boodskapper gegee.<ref name=":0">Robbins Landon, H.C. 1988. ''1791: Mozart's last year''. New York: Schirmer Books.</ref> Hierdie onderhoud bevat die enigste weergawe van Constanze self van die bewering dat sy die requiemmis se partituur vir 'n beduidende tyd van Wolfgang weggeneem het tydens sy komposisie daarvan.<ref name=":0" /> Andersins is die tydlyn wat in hierdie rekening verskaf word histories heel waarskynlik. ==== Georg Nikolaus von Nissen ==== Die mees aanvaarde teks wat aan Constanze toegeskryf word, is egter die onderhoud met haar tweede man, Georg Nikolaus von Nissen.<ref name="robbins" /> Ná Nissen se dood in 1826 het Constanze die biografie van Mozart (1828) vrygestel wat Nissen saamgestel het, wat hierdie onderhoud ingesluit het. Nissen meen: * Mozart het die opdrag ontvang kort voor die kroning van keiser Leopold II en voordat hy die opdrag ontvang het om na Praag te gaan. * Hy het nie dadelik die boodskapper se versoek aanvaar nie; hy het aan die opdraggewer geskryf, tot die projek ingestem en sy fooi aangedui, maar gemaan dat hy nie die tyd kon voorspel wat nodig sou wees om die werk te voltooi nie. * Dieselfde boodskapper het later verskyn en aan Mozart die gevraagde bedrag betaal, plus 'n briefie wat 'n bonus belowe het wanneer die werk voltooi sou word. * Hy het die werk begin komponeer nadat hy uit Praag teruggekeer het. Die Nissen-publikasie bevat wel geen inligting ná Mozart se terugkeer uit Praag nie.<ref name="robbins" /> == Invloed == [[Lêer:Michaelhaydn1.jpg|duimnael| Michael Haydn ([[Joseph Haydn]] se jonger broer), wie se eie requiemmis Mozart beïnvloed het.]] Mozart het [[Georg Friedrich Händel|Handel]] gerespekteer. In 1789 het baron Gottfried van Swieten Mozart opdrag gegee om Handel se ''[[Messias (G.F. Handel)|Messias]]'' (HWV 56) te verwerk. Dié oratorium het waarskynlik 'n groot invloed gehad op die komponering van die requiemmis; die Kyrie is byvoorbeeld gebaseer op die koor "And with His stripes we are fealed" uit die ''Messias –'' die tema van die fugato kom bykans ooreen met dié van die Kyrie, buiten geringe verskille weens ornamentasies op melismas.<ref>Whosampled.com. 2024. ''[https://www.whosampled.com/sample/95073/Wolfgang-Amadeus-Mozart-Kyrie-Eleison,-K.-626-Georg-Friedrich-H%C3%A4ndel-And-With-His-Stripes-We-Are-Healed/ Wolfgang Amadeus Mozart  Kyrie Eleison, K. 626  Wolfgang Amadeus Mozart's 'Kyrie Eleison, K. 626' sample of Georg Friedrich Händel's 'And With His Stripes We Are Healed']''. Geraadpleeg op 29 Maart 2024.</ref> Dieselfde viernoottema word ook gevind in die finale van [[Joseph Haydn]] se Strykkwartet in F-mineur, op. 20 no. 5, asook in die eerste maat van die A-mineur-fuga uit [[Bach]] se ''[[Das wohltemperierte Klavier]]'' Boek 2 (BWV 889b) as deel van die onderwerp van Bach se fuga.<ref>Dirst, C.M. 2012. ''Engaging Bach: The keyboard legacy from Marpurg to Mendelssohn''. Cambridge: Cambridge University Press, bl. 58.</ref> Daar word boonop vermoed dat Mozart sommige van die fuga's van ''Das wohltemperierte Klavier'' vir strykensemble getranskribeer het (KV 404a no. 1–3 en KV 405 no. 1–5),<ref>Köchel, L.R. von. 1862. ''[https://books.google.co.za/books?id=kV4VAAAAYAAJ&redir_esc=y Chronologisch-thematisches Verzeichniss sämmtlicher Tonwerke Wolfgang Amade Mozart's]'' [in Duits]. Leipzig: Breitkopf & Härtel. </ref> maar dit is onseker of die transkripsies wel aan Mozart toegeskryf kan word. Sommige musikoloë glo dat die Introïtus geïnspireer is deur Handel se ''Begrafnislied vir Koningin Caroline'' (HWV 264). Nog 'n invloed is moontlik Michael Haydn se Requiem in C-mineur (Klafsky I:8, MH 155): Mozart en sy pa was altviool- en vioolspelers by die eerste drie uitvoerings van dié werk in Januarie 1772. Sommige het opgemerk dat Michael Haydn se Introïtus nogal soortgelyk aan dié van Mozart klink, en die tema vir Mozart se "Quam olim Abrahae"-fuga is 'n direkte aanhaling van die fuga-tema die Offertorium en Versus van Michael Haydn se requiem. In maat 21 van Mozart se Introïtus sing die sopraan die woorde: "Te decet hymnus Deus in Sion". Dit haal die Lutherse lofsang "Meine Seele erhabt den Herren aan. Dié melodie word deur baie komponiste gebruik, byvoorbeeld in Bach se kantate [[Meine Seel erhebt den Herren, BWV 10|''Meine Seel erhebt den Herren'' (BWV 10)]], maar ook in Michael Haydn se requiem.<ref>WhoSampled.com. 2024. ''Wolfgang Amadeus Mozart  Requiem in D Minor  Wolfgang Amadeus Mozart's 'Requiem in D Minor' sample of Johann Sebastian Bach's 'Meine Seel Erhebt Den Herren'''. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> [[Lêer:Magnificat im 9. Psalmton deutsch (Luther).jpg|senter|duimnael|658x658px|Die melodielyn van die Lutherse gesang Meine Seele erhabt den Herren. Mozart se toonsetting van die woorde "Te decet hymnus, Deus, in Sion, et tibi reddetur votum in Jerusalem" (in die Introïtus) kom bykans heeltemal hiermee ooreen.]] == Moderne vervolledigings == Sedert die 1940's het verskeie musici en musikoloë – wat gewoonlik nie "tevrede" is met die tradisionele Süssmayr-weergawe nie – alternatiewe vervolledigings van Mozart se requiemmis voorgestel. Elke weergawe volg 'n eiesoortige metodologie vir óf die hele requiemmis, óf slegs gedeeltes daarvan. === Niemusikologiese vervolledigings === Hierdie musici poog nie om Mozart se styl na te boots nie, maar om die vervollediging eerder op hul eie styl te baseer. * Knud Vad (2000) het Süssmayr se weergawe tot by die Sanctus en Benedictus behou, maar vier mates vir klavier in die Sanctus bygewerk, 'n dubbelfuga vir die Hosanna op grond van Süssmayr se eie tema gekomponeer, meer modulasies in die Benedictus bygewerk en 'n nuwe oorgang na D-mineur gekomponeer.<ref>Naxos Music Library. 2024. ''[https://www.naxosmusiclibrary.com/login?rurl=%2fsharedfiles%2fbooklets%2fsca%2fbooklet-sc220560.pdf Wolfgang Amadeus Mozart – Requiem, Torunska Orchestra Kameralna, Knud Vad]'' [.pdf-weergawe]. Geraadpleeg op 19 Maart 2024. </ref> * Gordon Kerry (2005) is deur die Australiese Uitsaaikorporasie versoek om 'n vervollediging te doen. Hoewel hy nuwe dele tot die manuskrip bygevoeg het, het hy die oorhoofse proporsies van Süssmayr se weergawe behou.<ref>Wade, J. 2013. [https://bpb-ap-se2.wpmucdn.com/blogs.unimelb.edu.au/dist/6/184/files/2016/08/38_Wade-rxmf49.pdf "Where words cannot reach": An interview with Gordon Kerry.] ''Context'' 38: 59–62. Geraadpleeg op 19 maart 2024.</ref><ref>Kerry, G. 2006. ''[https://gordonkerry.wordpress.com/requiem-movements-a-completion-of-mozarts-requiem/ Requiem movements (a completion of Mozart's Requiem)]''. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> * Michael Finnissy (2011) het Süssmayr se orkestrasie as grondslag behou, maar Süssmayr se komposisies verwyder.<ref>Universiteit van Southampton. 2011. ''[https://www.southampton.ac.uk/news/2011/11/michael-finnissy-completes-mozart-requiem.page Renowned composer and University professor Michael Finnissy completes Mozart requiem]''. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> * Brett Abigaña (2012) het Süssmayr se weergawe hersien en 'n nuwe "Amen"-fuga gekomponeer.<ref>Abigaña, B. 2011. ''[[iarchive:requiem-abigana|Completing Mozart's Requiem: A description and defense of the process]]''. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> * Gregory Spears (2013) het soos Finnissy 'n nuwe Sanctus, Benedictus en Agnus Dei gekomponeer om Süssmayr se weergawes van dié bewegings te vervang.<ref>Spears, G. 2013. ''[https://www.eamdc.com/composers/gregory-spears/works/a-new-sanctus-benedictus-and-agnus-dei-for-the-mozart-requiem/ A New Sanctus, Benedictus, and Agnus Dei for the Mozart Requiem]''. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> === Gedeeltelike vervolledigings === * Karl Marguerre (1962/2016) het in 1962 'n essay oor Süssmayr se gedeeltes gepubliseer en 'n paar mate in die Lacrymosa, Sanctus, Benedictus en Agnus Dei bygewerk, gebaseer op aanhalings uit ander dele van die requiemmis. Marguerre het ook die besetting deur die instrumente vegroot deur hoë houtblasers (hobo, klarinet en fluit) by te voeg. Sy weergawe is in 2016 weer deur sy kleindogter, Dorothee Heaht, gepubliseer.<ref>Heath, D. 2021. ''[https://www.klassik-verlag.com/ Ausschnitt aus dem Artikel: "Eine neue Lösungsmöglichkeit für Mozarts Requiem" in der Zeitschrift "Forum Kirchenmusik" Heft Jan./Febr. 2021]''. Geraadpleeg op 19 maart 2024.</ref> * Hans-Josef Irmen (1978) het die "Amen", Sanctus en Agnus Dei met parodieë van Mozart se vroeëre werke vervang.<ref name=":2">Cohrs, B.-G. 2013. ''[http://benjamingunnarcohrs.com/files/KV626-MPH-Vorwort-Englisch.pdf Mozart, Requiem KV 626 (new version by Benjamin-Gunnar Cohrs, 2013)]'', bl. vi. Vertaal deur John A. Philips. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> * Emil Bächtold (1999) het van die Dies Irae tot by die Hostias klein wysigings aan en byvoegings tot Süssmayr se weergawe gemaak, met die Lacrymosa slegs in geframenteerde weergawe, en – net soos Maunder – die Sanctus, Benedictus, Agnus Dei en Kommunie verwyder.<ref>Graf, H. 1999. [[iarchive:requiem-bachtold/|Zur Neuinstrumentierung von Mozarts Requiem-Fragment durch Emil Bächtold]]. ''Mitteilungen der Internationalen Stiftung Mozarteum'' 47(3–4): 61–65. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> * Timothy Jones (2014) het 'n Levin-agtige benadering gevolg in sy verwerking van die Lacrymosa en 'n uitgebreide "Amen"-fuga gekomponeer, wat op die "Cum Sancto Spiritu"-fuga uit die Groor Mis in C-mineur, KV 427 gebaseer is. Hy het 'n soortgelyke proses met die Sanctus en "Hosanna"-fuga gevolg.<ref>Jones, T. 2014. ''[[iarchive:requiem-t.-jones/mode/2up|A completion of three choruses from Mozart's requiem K.626]]''. Geraadpeeg op 19 maart 2024.</ref> === Volledige vervollediging === * Marius Flothuis (1941) het gepoog om tekortkominge in Süssmayr se weergawe uit te skakel, byvoorbeeld die tromboonsolo in "Tuba mirum", die gebruik van trompette, keteltromme en trombone, en die toonsoortkeuse vir die herhaling van die "Hosanna"-fuga. Om dit te doen, het hy twee nuwe modulasiemate tussen die Benedictus en die tweede "Hosanna"-fuga ingevoeg. Hoewel Flothuis se weergawe nooit gepubliseer is nie, is dit tog deur Jos van Veldhoven opgeneem.<ref name=":3">Kemme, C. 2009. [https://cdn.shopify.com/s/files/1/2395/9517/files/2009_2_1.pdf?18210463307688691617 The Domine Jesu of Mozart's Requiem: Theory and Practice of its Completion]. ''Dutch Journal of Music Theory'' 14(2): 85–113. Geraadpleeg op 19 Maart 2024</ref> * Franz Beyer (1971) het Süssmayr se orkestrasie hersien met die bedoeling om dit beter met Mozart se styl te versoen,. Hy het klein veranderinge aan Süssmayr se gedeeltes aangebring, byvoorbeeld deur die "Hosanna"-fuga effens te verleng om 'n meer afdoende einde daaraan te gee. Hy het egter die twee verskillende toonsoorte van die twee "Hosanna"-fugas behou.<ref>''The Telegraph''. 2018. [https://www.telegraph.co.uk/obituaries/2018/07/19/franz-beyer-finished-mozarts-unfinished-requiem-obituary/ Franz Beyer, finished Mozart's unfinished Requiem – obituary]. 19 Julie. Geraadpleeg op 19 Maart 2024. </ref> * Simon Andrews (1985–2016) het Süssmayr se instrumentasie op 'n konserwatiewe wyse verwerk en Eybler se byvoegings soms behou. Hy het die stemleiding aangepas waar hy gevoel het dit verkeerd was, en die "Hosanna"-fuga heelwat verleng. Hy was ook die eerste musikus wat die houtblaserpartye in die Introïtus aan 'n ander komponis as Mozart toegeskryf het, gebaseer op sy eie manuskripontleding. Vir hierdie rede het hy hierdie dele herskryf. Hy het ook met 'n heeltemal nuwe orkestrasie vir die Kyrie vorendag gekom. Hy het sy weergawe op sy eie webtuiste gepubliseer, asook 'n gedetailleerde studie wat sy benadering verdedig.<ref>Simon, A. S.d. ''[https://www.simonwandrews.com/wp-content/uploads/2016/02/mozart.pdf I first came across ...]'' Geraadpleeg op 19 Maart 2024. </ref><ref>Andrews, S. S.d. ''[https://www.simonwandrews.com/mozarts-requiem-from-18th-century-forgery-to-modern-hybrid/ Mozart's Requiem – From 18th century forgery to modern hybrid]''. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> * Richard Maunder (1988) het 'n drastiese benadering gevolg. Hy het die orkestrasie herskryf (gebaseer op Mozart se outograafmanuskrip) en al Süssmayr se gedeeltes verwyder, buiten die Agnus Dei en die Kommunie. Hy het die Lacrymosa van maat 9 af heeltemal oorgekomponeer en 'n "Amen"-fuga ingesluit wat op Mozart se sketse gebaseer is. Vir sy herinstrumentasie het hy, waar hy dit gepas gevind het, op gedeeltes van Mozart se latere operas gesteun.<ref>Maunder, R. 1988. ''Mozart's Requiem: on preparing a new edition''. Oxford: Clarendon Press. </ref> * Duncan Druce (1991) het ook 'n taamlik radikale benadering gevolg. Hy het verreikende wysigings aan die orkestrasie aangebring en veel meer op die bassethorings gekonsentreer. Hy het ook Eybler se negende en tiende maat van die Lacrymosa behou, die beweging aansienlik uitgebrei en 'n uitgebreide "Amen"-fuga bygevoeg. Hy het die "Hosanna"-fugas ook verwerk en heelwat verleng, maar Süssmayr se temas behou. Hy het ook die Benedictus herskryf deur die openingstema as beginpunt te gebruik en daarop voort te borduur, sodat dié beweging uiteindelik heelwat langer as enige ander weergawe daarvan is.<ref>Druce, D. 1993. ''[https://vivomusic.co.za/product/requiem-k-626-5/ Preface to 'Mozart: Requiem']''. Londen: Novello. </ref> * H. C. Robbins Landon (1992) het groot dele van sy vervollediging gebaseer op Eybler se gedeeltelike werk, omdat hy Eybler as 'n meer betroubare riglyn vir Mozart se intensies beskou. Waar Eybler gedeeltes van die partituur oopgelaat het, het Robbins Landon dit self ingevul. In gedeeltes waarop Eybler nie gewerk het nie, het hy op Süssmayr staatgemaak.<ref>Landon, H.C.R. 1990. ''Requiem, KV 626, für Soli, Chor und Orchester, d-moll, KV 626'' (Urtext ed.). Leipzig: Breitkopf & Härtel.</ref> * Robert Levin (1993) het die struktuur van Süssmayr se orkestrasie en bydrae behou, maar stemleiding, orkestrasie en ander instrumentele passassies aangepas om die instrumentasie meer met die praktyk in Salzburg te belyn. Ander noemenswaardige kenmerke sluit in die "Amen"-fuga en uitbreidings aan Süssmayr se "Hosanna"-fuga, deur gebruik te maak van die modelle van die Groot Mis in C-mineur, KV 427. In 'n onderhoud wat Arie Vardi met Levin gevoer het, het Levin gesê dat hy so min moontlik aan die tradisionele vervollediging van die werk verander het, sodat dit nie die "gewig van die eeue" sou versteur nie.<ref>Levin, R.D. 1991. Voorwoord. In ''[https://www.carus-verlag.com/musiknoten-und-aufnahmen/wolfgang-amadeus-mozart-requiem-levin-fassung-5162650.html Mozart: Requiem KV 626 Bearbeitet und ergänzt von Robert D. Levin]''. Stuttgart: Carus Verlag.</ref> * Pánczél Tamás (2006) het Süssmayr se instrumentasie hersien. Hy het voorts die Lacrymosa aansienlik uitgebrei (ook radikaler as enige vorige redakteur), deur die byvoeging van 'n middelgedeelte vir die soliste. Hy het ook 'n uitgebreide "Amen"-fuga bygevoeg, en die Benedictus se einde herskryf om 'n oorgang na die "Hosanna"-fuga te bewerkstellig, soos die meeste ander vervolledigers ook gedoen het. * Clemens Kemme (2006–2009) het die orkestrasie volledog oorgeskryf in 'n styl nader aan dié van Eybler, met klem op veral die bassethorings. Hy het ook die Sanctus, Benedictus en 'n uitgebreide "Hosanna"-fuga herverwerk.<ref name=":3" /> * Letho Kostoglou (2010) tried to fill the blanks of Mozart's manuscript in a similar vein and rhythmic patterns in completed works; unlike Gordon Kerry, he tried to keep his completion in a very close style to Mozart's.<ref>Hussey, J.P. 2020. [https://neoskosmos.com/en/2010/08/31/life/music/mozart-requiem-mass-reconstruction-adelaide-letho-kostoglou/ A rare reconstruction of Mozart]. ''Neos Kosmos.'' Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref><ref>Manning, J. 20210. [https://victorharbortimes.com.au/news/2020/09/11/mozart-scholar-completes-legendary-composition-in-australian-first/ Mozart scholar completes legendary composition in Australian first]. ''The Times'', 11 September. Geraadpleeg op 19 maart 2024. </ref> * Benjamin-Gunnar Cohrs (2013) het 'n splinternuwe instrumentasie geskep wat op Eybler se werk gebaseer is, insluitend nuwe verwerkings van die "Amen"- en "Hosanna"-fuga, en 'n kontinuïteit vir die Lacrymosa (ná maat 18), die Sanctus, Benedictus en Agnus Dei, deur mate te gebruik wat Cohrs beweer deur Mozart self geskets is.<ref name=":2" /> * Pierre-Henri Dutron (2016) het Süssmayr se weergawe hersien. Hy het die Sanctus en Benedictus van die openingstema af geherkomponeer, maar kreatiewe vryheid gebruik wat betref die stemverdeling tussen koor en soliste. Die dirigent René Jacobs het Dutron se vervollediging gebruik in uitvoerings in 2016, en dit ook opgeneem. * R. C. Keitamo (2016–2018) het nuwe orkestrasie geskep deur motiewe uit ander werke uit Mozart se latere werke te neem. Hy het die Lacrymosa herverwerk en die "Amen"-fuga uitgebrei. Soos Maunder het hy Süssmayr se Sanctus en Benedictus (met die "Hosanna"-fugas) verwyder. Vir die Agnus Dei het hy 'n kontrafak van die Kurie in D-mineur, KV 341 gebruik en die orkestrasie daarvan vir die requiemmis se instrumentbesetting aangepas. * Masato Suzuki (2017) het 'n soortgelyke metodologie as dié van Robbins Landon gebruik, wat grootliks op Eybler se instrumentasie staatmaak, maar hy het ook verder op daardie Süssmayr-gedeeltes voortborduur wat Eybler nie aan aandag gegee het nie. Daar is ook 'n kort "Amen"-fuga, met 'n bas-obligaat tot Mozart se primêre materiaal van die begin af.<ref>Suzuki, M. 2019. ''[https://www.schott-music.com/en/requiem-kv-626-no368666.html W.A. Mozart Requiem KV626: Completion by Masato Suzuki]''. Schott.</ref> * Michael Ostrzyga (2017–2020) het sy weergawe gebaseer op stylvergelykende studies. Hy het sowel Süssmayr as Eybler se toevoegings geherevalueer, maar ook die invloed van Handel en Bach in berekening gebring, asook ander werke vanuit die omgewing waarin Mozart gewerk het.<ref>Bärenreiter Urtext. 2002. ''[https://www.baerenreiter.com/fileadmin/Service_Allgemein/Werbemittel/englisch/SPA550_02_Mozart_Requiem_Juli_2022_en_Einzelseiten.pdf Wolfgang Amadeus Mozart Requiem – New completion by Michael Ostrzyga]''. Kassel: Bärenreiter-Verlag.</ref><ref>Konrad, U. 2023. [https://www.baerenreiter.com/fileadmin/Service_Allgemein/Rez/BA11310_dt_Musica_sacra_2-2023.pdf Noten] [in Duits]. ''Musica Sacra''. Geraadpleeg op 19 Maart 2024.</ref> Hy neem ook die kunstenaars in ag deur twee uitvoeringskeuses vir die Sanctus en Benedictus te verskaf. In een van dié opsies is die Sanctus in D-mineur sodat die tweede "Hosanna" in Süssmayr se weergawe behoue bly as einde vir sowel die Sanctus as Benedictus. Die Lacrymosa kan eindig óf met Süssmayr se kort kadens, óf met 'n nuwe "Amen"-fuga wat hy gekompneer het. Hierdie uitgawe was 'n opdragwerk van die Harvard Summer Chorus.<ref>Madonna, Z. 2017. [https://www.bostonglobe.com/arts/music/2017/07/26/mozart-requiem-completed-anew/B6N1t1ZMlMX0oERIsH2baP/story.html Mozart's Requiem is completed anew]. ''The Boston Globe'', 26 Julie. Geraadpleeg op 19 Maart 2024. </ref> Florian Helgath het dit opgeneem.<ref>Coviello Classics. S.d. ''[http://covielloclassics.de/Katalog/cov-92009-wolfgang-amadeus-mozart-requiem/ Wolfgang Amadeus Mozart: Requiem]'' [CD]. </ref> Vir die eerste uigawe van die partituur het Ostrzyga 'n omvattende rekenskap van die kriteria vir sy vervollediging gegee. * Howard Arman (2020) het nuwe orkestrasie vir die Sekwent en die Offertorium geskep, buiten om 'n splinternuwe Lacrymosa en "Amen"-fuga te komponeer, wat hy op Mozart se oorspronklike skets gebaseer het.<ref>Carus-Verlag. S.d. ''[https://www.carus-verlag.com/en/music-scores-and-recordings/wolfgang-amadeus-mozart-requiem-arman-version-5165200.html?force_sid=knaf9he73nh2997er53lnffb22 Mozart Requiem completed and edited by Howard Arman]''. Stuttgart: Carus Verlag.</ref> Hy het egter geen veranderinge aan die Sanctus, Benedictus en Agnus Dei aangebring nie, omdat hy voel dat die redaksionele wysigings aan daardie dele "...change Süssmayr’s music in a way that does not match his intentions – and come nowhere close to the intentions of Mozart".<ref>BR Klassik. S.d. [https://booklets.idagio.com/4035719009262.pdf ''Mozart Requiem D-moll KV 626 mit Werkeinführung''], bl. 16. Geraadpleeg op 19 Maart 2023. </ref> Arman het sy weergawe saam met die Akademie für Alte Musik Berlin and Beierse Radiokoor opgeneem. == Die "Amen"-fuga == [[Lêer:Amen_fugue_fragment_from_Mozart's_Requiem_(text_as_path).svg|duimnael|342x342px| Mozart se ''Amen'' -fragment]] In die 1960's is 'n skets vir 'n "Amen"-fuga ontdek, wat volgens sommige musikoloë (onder andere Levin en Maunder) tot die requiemmis behoort aan die einde van die [[Sekwent (musikale vorm)|sekwent]] ná die Lacrymosa. HC Robbins Landon voer egter aan dat hierdie "Amen"-fuga nie vir die requiemmis bedoel was nie, maar eerder vir 'n aparte onvoltooide mis in D-mineur, waaraan die Kyrie in D-mineur, KV&nbsp;341 ook behoort.<ref>Sien Wolff, bl. 30.</ref> Daar is egter fasinerende bewyse wat die "Amen"-fuga inderdaad tot die requiem behoort,<ref name=":1" /> gebaseer op huidige Mozart-studies. Eerstens is die hooftema die hooftema van die requiemmis self (soos aan die begin gegee, en regdeur die werk) in streng inversie. Tweedens word dit op dieselfde bladsy gevind as 'n skets vir die Rex tremendae (saam met 'n skets vir die ouverture van Mozart se laaste opera, ''Die Towerfluit''), wat beteken dat dit beslis uit laaste deel van 1791 dateer. Die enigste plek waar die woord "Amen" voorkom in enigiets wat Mozart laat in 1791 geskryf het, is in die sekwent van die requiemmis. Derdens, soos Levin in die voorwoord van sy voltooiing van die requiemmis uitwys, lei die byvoeging van die "Amen"-fuga aan die einde van die sekwent tot 'n algehele ontwerp waarvolgens elke belangrike gedeelte met 'n fuga afgesluit word. == Handtekening by die 1958 Wêreldtentoonstelling == {{Multibeeld|align=right|direction=horizonal|width=175|image1=Mozart K626 Arbeitspartitur last page.jpg|caption1=Mozart se manuskrip, met die afgeskeurde hoek|image2=Quam olim dc in Mozart's hand.png|caption2="quam olim d: c" in Mozart se handskrif}} Die outograafpartituur van die requiemmis is by Expo 58 in Brussel uitgestal. In 'n stadium het iemand toegang tot die manuskrip verkry en die onderste regterkantste hoek van die tweedelaaste bladsy (folio 99r/45r) afgeskeur, wat die woorde "Quam olim d: C:" bevat ('n opdrag dat die "Quam olim Abrahae"-fuga van die Domine Jesu da capo herhaal moet word ná die Hostias). Die oortreder is nie geïdentifiseer nie en die fragment is steeds soek. As die algemeenste outeurskapteorie waar is, dan was "Quam olim d: C:" die laaste woorde wat Mozart ooit geskryf het voordat hy dood is. == Verwerkings == Die requiemmis en sy individuele bewegings is herhaaldelik vir verskeie instrumente verwerk. Die klawerbordverwerkings demonstreer veral die verskeidenheid benaderings wat gevolg is om die requiemmis te vertaal, veral die Confutatis- en Lacrymosa-bewegings, om 'n balans te vind tussen die behoud van die Requiem se karakter en die fisiese speelbaarheid daarvan. Karl Klindworth se klaviersolo (c.1900), Muzio Clementi se orrelsolo, en Renaud de Vilbac se harmoniumsolo (c.1875) is liberaal in hul benadering om dié balans te bereik. Daarteenoor het Carl Czerny 'n klaviertranskripsie vir twee spelers geskryf, wat hom in staat gestel het om die omvang van die partituur te behou, al moes hy op timbrale karakter inboet. [[Franz Liszt]] se klaviersolo (c.1865) verskil die meeste in terme van getrouheid en karakter van die requiemmis, deur die insluiting van tegnieke wat gebruik word om klaviertegniek ten toon te stel.<ref>Sien Keefe 2012, bl. 85.</ref> == Bronnelys == * Keefe, S.P. 2012. ''Mozart's Requiem: Reception, work, completion''. Cambridge: Cambrdige University Press. * Wolff, C. 1998. ''Mozart's Requiem: Historical and analytical studies, documents, score.'' Vertaal deur Mary Whittall (hersiene, bygewerkte weergawe). Oakland: University of California Press. == Verwysings == {{Verwysings|2}} == Verdere leeswerk == * Cormican, B. 1991. ''Mozart's death – Mozart's Requiem''. Belfast: Amadeus Press. * Gärtner, H. 1991. Constanze Mozart: After the Requiem. Portland, Oregon: Amadeus Press. * Maunder, C.R.F. 1988. ''Mozart's Requiem: On preparing a new edition''. Oxford: Claredon Press. * Wolff, C. 1998. ''Mozart's Requiem: Historical and analytical studies, documents, score.'' Vertaal deur Mary Whittall (hersiene, bygewerkte weergawe). Oakland: University of California Press == Eksterne skakels == * Requiem: [https://dme.mozarteum.at/DME/nma/nma_cont.php?vsep=13&gen=edition&l=1&p1=-99 partituur] en [https://dme.mozarteum.at/DME/nma/nma_cont.php?vsep=15&l=1&p1=-99 kritiese verslae] (in Duits) in die Neue Mozart-Ausgabe. * [https://www.cpdl.org/wiki/index.php/Requiem,_KV_626_(Wolfgang_Amadeus_Mozart) Gratis partituur] op die Choral Public Domain Library. * Requiem in D-mineur, KV 626: [[scores:Requiem_in_D_minor,_K.626_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus)|Gratis partituur]] op die International Music Score Library Project. {{Normdata}} [[Kategorie:Komposisies uit 1791]] [[Kategorie:Artikels met bronne in Duits (de)]] [[Kategorie:Vertaalde bladsye wat nagegaan moet word]] 021ir30vd68pzp2yg04uk2vxpuw5c4s 0 420169 2911954 2892967 2026-06-17T15:28:40Z Jcb 223 2911954 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Ragnar Frisch | beeld = Uio frisch 2006 0025.jpg | breedte = 220 | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Ragnar Frisch | geboortenaam = | geboortedatum = {{Geboortedatum|1895|3|5}} | geboorteplek = [[Oslo]], [[Noorweë]] | sterftedatum = {{Sterfdatum en ouderdom|1895|3|5|1973|1|31}} | sterfteplek = Oslo, Noorweë | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Noorweë}} | vakgebied = [[Ekonomie]] [[Ekonometrie]] | werkplek = Universiteit van Oslo | alma mater = Universiteit van Oslo | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe]] (1969) | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Ragnar Anton Kittil Frisch''' ([[3 Maart]] [[1895]] – [[31 Januarie]] [[1973]]) was 'n invloedryke Noorse [[ekonoom]] wat bekend was daarvoor dat hy een van die groot bydraers was om [[ekonomie]] as 'n kwantitatiewe en statisties ingeligte wetenskap in die vroeë 20ste eeu te vestig. Hy het die term [[ekonometrie]] in 1926 geskep vir die gebruik van statistiese metodes om ekonomiese stelsels te beskryf, sowel as die terme [[mikro-ekonomie]] en [[makro-ekonomie]] in 1933, vir die beskrywing van individuele en totale ekonomiese stelsels, onderskeidelik.<ref name=":0">{{Cite web|title=Ragnar Frisch {{!}} Norwegian economist {{!}} Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Ragnar-Frisch|access-date=2021-11-11|website=www.britannica.com|language=en}}</ref><ref name="nbl.snl.no">{{Citation|last=Bjerkholt|first=Olav|title=Ragnar Frisch|date=2020-02-25|url=http://nbl.snl.no/Ragnar_Frisch|work=Norsk biografisk leksikon|language=nb|access-date=2021-11-11}}</ref><ref name="Ragnar Frisch">{{Cite web|title=Ragnar Frisch|url=https://www.hetwebsite.net/het/profiles/frisch.htm|access-date=2021-11-11|website=www.hetwebsite.net}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ragnar Frisch|url=https://www.econlib.org/library/Enc/bios/Frisch.html|access-date=2021-11-11|website=Econlib|language=en-US}}</ref> Hy was die eerste wat 'n statisties ingeligte model van sakesiklusse ontwikkel het in 1933. Later werk aan die model, saam met [[Jan Tinbergen]], het die eerste [[Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe|Nobel-gedenkprys in ekonomiese wetenskappe]] in 1969 gewen.<ref name-"sver">{{Cite web|title=The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1969|url=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/1969/frisch/facts/|access-date=2021-11-11|website=NobelPrize.org|language=en-US}}</ref> Frisch het dr.philos geword. met 'n [[proefskrif]] oor [[wiskunde]] en [[statistiek]] aan die Universiteit van Oslo in 1926. Na sy doktorale proefskrif het hy vyf jaar in die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] aan die Universiteit van Minnesota en [[Yale-universiteit]] navorsing gedoen.<ref name="Ragnar Frisch"/> Nadat hy van 1930–31 kort aan Yale onderrig het, is hy 'n volle professoraat in ekonomie aangebied, wat hy van die hand gewys het ná druk deur kollegas om na die Universiteit van Oslo terug te keer. Nadat hy na Oslo teruggekeer het, is Frisch eers in 1931 deur die Koning-in-Raad aangestel as professor in Ekonomie en Statistiek aan die Fakulteit Regsgeleerdheid, Universiteit van Oslo (toe die Koninklike Frederick Universiteit) voordat hy leier geword het van die nuutgestigte Instituut van Ekonomie aan die Universiteit van Oslo in 1932.<ref name="nbl.snl.no"/><ref name="sver" /> Hy het by die Universiteit van Oslo gebly tot sy aftrede in 1965. Frisch was een van die stigters van die Econometric Society in 1930, en het die tydskrif ''Econometrica'' vir sy eerste 21 jaar geredigeer.<ref name=":0" /> Ragnar Frisch het naam gegee aan die Frisch-medalje, wat elke jaar deur die Ekonometriese Vereniging toegeken word vir die beste referaat in ekonometrie wat die afgelope vyf jaar gepubliseer is, asook die Frisch-sentrum vir Toegepaste Ekonomiese Analise aan die Universiteit van Oslo.<ref>{{Cite web|last=Gaustadalleen 21|first=Kontakt Adresse|title=Om Frischsenteret - Frischsenteret|url=https://www.frisch.uio.no/om-oss/index.html|access-date=2021-11-11|website=www.frisch.uio.no|language=no|archive-date=2021-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111125416/https://www.frisch.uio.no/om-oss/index.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Awards {{!}} The Econometric Society|url=https://www.econometricsociety.org/society/awards|access-date=2021-11-11|website=www.econometricsociety.org|language=en}}</ref> Die Groot Ouditorium by die Instituut vir Ekonomie, Universiteit van Oslo is ook na hom vernoem.<ref>{{Cite web|last1=Telefon|first1=Besøksadresse Sognsveien 77 0855 OSLO Postadresse Postboks 1095 Blindern 0317 OSLO|last2=faks|title=Frisch- og Haavelmo-jubileum: Dei valde korte, lette studium og fekk Nobelprisen begge to - Økonomisk institutt (ØI)|url=https://www.sv.uio.no/econ/forskning/aktuelt/aktuelle-saker/2019/frisch-haavelmo-jubileum.html|access-date=2021-11-11|website=www.sv.uio.no|language=no|archive-date=2021-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20211111125418/https://www.sv.uio.no/econ/forskning/aktuelt/aktuelle-saker/2019/frisch-haavelmo-jubileum.html|url-status=dead}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Nobelpryswenners van 1969}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Frisch, Ragnar}} [[Kategorie:Ekonome]] [[Kategorie:Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe-wenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1895]] [[Kategorie:Sterftes in 1973]] jxzq0dyka4jp3c6kv8ml3fvsqpr6bn0 3 423512 2911999 2852933 2026-06-17T18:58:09Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ nuwe afdeling 2911999 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) ppule5w6um5ywy2bw76y7yfwz0uqqto 2912011 2911999 2026-06-17T19:42:38Z Derek J Moore 173539 /* Bloedrivier */ Antwoord 2912011 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) :I’m not sure what you are talking about. Sorry. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 19:42, 17 Junie 2026 (UTC) rz8u7m4dzhy4iawcrm44povv4je03n2 2912017 2912011 2026-06-17T19:50:30Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ Antwoord aan mnr. Derek J. Moore 2912017 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) :I’m not sure what you are talking about. Sorry. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 19:42, 17 Junie 2026 (UTC) :: Ek is. Op die 15de Junie 2026 om 12:49 het jy die volgende sjabloon, wat jy volgens jou eie woorde aangepas het, bygevoeg: <nowiki>{{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember, 1838)}}|zoom=14}}</nowik> wat die antwoord van -28.105385,30.540684 gee. Dit is nie 'n aanvaarbare getal of getalle nie. Maak dit reg of ek verwyder dit. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:50, 17 Junie 2026 (UTC) sc7a4yznilkszt9xax3jcazpy7a7iao 2912018 2912017 2026-06-17T19:50:55Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ Ai! 2912018 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) :I’m not sure what you are talking about. Sorry. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 19:42, 17 Junie 2026 (UTC) :: Ek is. Op die 15de Junie 2026 om 12:49 het jy die volgende sjabloon, wat jy volgens jou eie woorde aangepas het, bygevoeg: <nowiki>{{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember, 1838)}}|zoom=14}}</nowiki> wat die antwoord van -28.105385,30.540684 gee. Dit is nie 'n aanvaarbare getal of getalle nie. Maak dit reg of ek verwyder dit. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:50, 17 Junie 2026 (UTC) 6lwid2t3sj9a1p8588xkgusuekprdu2 2912020 2912018 2026-06-17T19:53:36Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ Jammer. 2912020 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) :I’m not sure what you are talking about. Sorry. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 19:42, 17 Junie 2026 (UTC) :: Ek het die fout gevind. Was toe nie jou kaart nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 17 Junie 2026 (UTC) r8eye5ys1fif6zx81htfvoz8g3xytle 2912025 2912020 2026-06-17T19:58:57Z Derek J Moore 173539 /* Bloedrivier */ 2912025 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) :I’m not sure what you are talking about. Sorry. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 19:42, 17 Junie 2026 (UTC) :: Ek het die fout gevind. Was toe nie jou kaart nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 17 Junie 2026 (UTC) I see you deleted your comment. “ Ek is. Op die 15de Junie 2026 om 12:49 het jy die volgende sjabloon, wat jy volgens jou eie woorde aangepas het, bygevoeg: {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember, 1838)}}|zoom=14}} wat die antwoord van -28.105385,30.540684 gee. Dit is nie 'n aanvaarbare getal of getalle nie. Maak dit reg of ek verwyder dit. “ I have deleted the map. It’s not complete. 76hi0hga9oje7pvs74x1wzv1qkn964p 2912028 2912025 2026-06-17T20:06:55Z Oesjaar 7467 /* Bloedrivier */ Verduideliking. 2912028 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) :I’m not sure what you are talking about. Sorry. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 19:42, 17 Junie 2026 (UTC) :: Ek het die fout gevind. Was toe nie jou kaart nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 17 Junie 2026 (UTC) I see you deleted your comment. “ Ek is. Op die 15de Junie 2026 om 12:49 het jy die volgende sjabloon, wat jy volgens jou eie woorde aangepas het, bygevoeg: {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember, 1838)}}|zoom=14}} wat die antwoord van -28.105385,30.540684 gee. Dit is nie 'n aanvaarbare getal of getalle nie. Maak dit reg of ek verwyder dit. “ I have deleted the map. It’s not complete. :: Ja, ek het. Die koördinate het my verwar en ek dit met jou kaart vereenselwig wat verkeerd is. Getalle soos -28.105385,30.540684 is verwarrend om die minste te sê. Hoe moet 'n skoolkind dit verstaan; wat die beginsel van grade, minute en sekondes geleer word? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 17 Junie 2026 (UTC) 18ur4b5z6eircqetmgd20lzapq16bhw 2912032 2912028 2026-06-17T20:11:16Z Derek J Moore 173539 /* Bloedrivier */ Antwoord 2912032 wikitext text/x-wiki == Welkom == {{Welkom}} == Verwysings == Sien [[Johannes Cronjé]]. Ek het Verwysings daar geplaas. Loer daarna asb en dan doen jy dieselfde by jou nuwe artikels. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:44, 23 Januarie 2025 (UTC) :Baie dankie @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]], ek sal dit nou doen. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 10:27, 23 Januarie 2025 (UTC) == Inligtingskas Persoon == {{ping|Derek J Moore}}, ek sien jy gebruik databoks. Probeer eerder Inligtingskas Persoon. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 13:29, 15 Februarie 2025 (UTC) :Ag dankie tog! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 13:46, 15 Februarie 2025 (UTC) ::Gebruik '''Inligtingskas Persoon''', nie net Inligtingskas nie. Ai! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:39, 15 Februarie 2025 (UTC) :::Reg, ek het die plek. {{sj|Inligtingskas Persoon}}. Maar dit werk nie. Sal ‘n bietjie rondspeel [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:49, 15 Februarie 2025 (UTC) == Vierde Industriële Revolusie == {{ping|Derek J Moore}}, jy sê op jou gebruikersblad jy is 'n Onderwystegnoloog; wat ek nie kan verstaan nie is dat jou spelling beroerd is en die twee feite meng glad nie. Is jy Engels? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:32, 16 Februarie 2025 (UTC) :Dagse, Engels ma en pa, Afrikaans kleuterskool en Drakensberg Seuns Koor. Engels hoorskool, Universiteit van Natal, en Tukkies. Maak dit ‘n verskil. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 12:28, 16 Februarie 2025 (UTC) ::But yes, I normally speak English. Ek will my Afrikaans ook verbeter. Jammer vir die spelling [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:47, 16 Februarie 2025 (UTC) :::Jy sal daaraan moet werk. Jy kan nie verwag dat die Admin's vir altyd jou moet bystaan nie. Ons almal hier is vrywilligers. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 15:58, 16 Februarie 2025 (UTC) ::::: Praat met [[Gebruiker:SpesBona]], hy is 'n Duitser wat homself Afrikaans hier leer praat en skryf het. Miskien kan hy jou raad gee. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:06, 16 Februarie 2025 (UTC) == Johannesburg Metro Centre == Sien wat ek gedoen het met Verwysings. Gebruik dit so in die toekoms. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 09:18, 23 Junie 2025 (UTC) :Baie dankie. Ek is amper daar. Jy is baie vinnig. Ek is te stadig. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:21, 23 Junie 2025 (UTC) == Opsommings == Kan jy asb jou opsommings in Afrikaans aanbring. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:17, 31 Augustus 2025 (UTC) == Sjabloon:Bio == {{ping|Derek J Moore}}, wat is jou doelwit met die sjabloon? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:08, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]].Gee my 'n oomblik, en ek sal vir jou wys. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:11, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Jammer meneer. Did het nie gewerk nie. Gaan voort en verwyder [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:14, 22 Oktober 2025 (UTC) ::Databoks werk beter. Ek het proebeer om die werk in Suid Afrikaanse taal gebruik https://gd.wikipedia.org/wiki/Teamplaid:Bogsa_eachdraidh-bheatha [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:18, 22 Oktober 2025 (UTC) :: Wat is fout met die inligtingskas soos bv. Inligtingskas Wetenskaplike wat ons gebruik? Ons probeer juis weg beweeg van Databoks. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:31, 22 Oktober 2025 (UTC) :::Dankie. Ek het nie Inligtingskas Wetenskaplike gesien nie. Lyk baie mooi. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:13, 22 Oktober 2025 (UTC) ::::{{ping|Derek J Moore}} vertel asb vir my, hoekom kan jy nie soos ander Gebruikers die sjablone soos Inligtingkaste gebruik nie? Hoekom moet jy anders wees? Ons werk immers as 'n span hier? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:41, 23 Oktober 2025 (UTC) :::::Dagse @[[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]]. Ek dink anders. Miskien is dit [[Johannes Cronjé|Johannes Cronje]] se skuld. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:44, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::::Ek begin in Afrikaans, want julle's se Wikipedia is bai mooi. Dan Skyf ek na ander tale, soos Zulu, of Siswati. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:47, 23 Oktober 2025 (UTC) :As jy 'n nuwe sjabloon wil skep gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As elke persoon wil maak soos hy wil gaan dit chaoties wees hier. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:48, 23 Oktober 2025 (UTC) ::Maar did is nie 'n nuwe sjabloon nie. Jy kan did gebruik in Engels and Hongaars. Kyk na hierdie video 8 jaar gelede. Ek vertaal dit in Afrikaans. https://www.youtube.com/watch?v=ufpD553oTJU [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 07:54, 23 Oktober 2025 (UTC) :::Jou Afrikaans is swak. Gaan stel jou saak op Geselshoekie asb. As jy nog nie agter gekom net nie, hierdie is 'n Afrikaanse Wikipedia, nie 'n Engelse of Hongaarse Wikipedia nie. Daar is geen fout met die bestaande inligtingkaste nie, dit word reeds suksesvol in duisende artikels gebruik. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 07:58, 23 Oktober 2025 (UTC) ::::You are right. My Afrikaans is poor. I am an English speaker who has the courtesy to address you you in your home language. But let me speak in my home language now. I do this work for free and in the open. Afrikaans Wikipedia is built on English code and your group have done a wonderful job of translating many parts into into a vernacular languages. Your history of South Africa is also spot on. I think that other languages in South Africa can learn from your example. But yes, I take your point. I will make the case for new features in the " Geselshoekie" [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 08:07, 23 Oktober 2025 (UTC) : Neem asb kennis dat ek ongelooflik baie respek en waardering het vir gebruikers wat die Afrikaanse Wikipedia gebring het tot waar dit vandag is. Hulle het ongelooflik baie ure, nee dae, opgeoffer, data verbruik sonder vergoeding ens. en in die proses bewys dat die gesegde waar is: "Dat dit net in die woordeboek is waar sukses voor werk kom". [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:28, 23 Oktober 2025 (UTC) == Laura Czerniewicz == {{ping|Derek J Moore}}, seer sekerlik het die dame 'n geboortedatum? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 08:55, 22 Oktober 2025 (UTC) :Dankie. Ek is nie klaar nie! [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:45, 22 Oktober 2025 (UTC) ::{{ping|Derek J Moore}}, gaan jy eendag klaarmaak? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:10, 18 November 2025 (UTC) :::Ek soek nog vir haar geboorte datum. Kan dit nie vind nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 09:02, 19 November 2025 (UTC) ::::Stuur 'n epos aan haar en vra haar... [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 11:30, 19 November 2025 (UTC) :::::Nee, dit is onbeskopf. As 'n mens nie hulle geboortedatum lys op die WWW, dan vra ek nie. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 11:38, 19 November 2025 (UTC) ::::::Deon, het Af Wikipedia SS, ST Wikpedia opgestel? Ek kyk in die inkubator [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 15:31, 20 November 2025 (UTC) : Wat is Wikipedia SS en ST Wikpedia? Daar is nie 'n woord soos onbeskopf nie, slegs onbeskof. Om hulle te vra is nie onbeskof nie maar eerder professionele hulpvaardigheid. Hoe dink jy het die foto's van proffessors Anne-Marie Beukes, Braam van Wyk en Sudan Smith op ons Wikipedia beland? Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 16:20, 20 November 2025 (UTC) == Word of advice == Hi, Derek. My name is Jan-Hendrik and I'm a soon-to-be former board member of Wikimedia ZA. I'm also an admin here on the Afrikaans Wikipedia. I've decided to write you this message just to give you some advice on contributing to the Afrikaans Wikipedia as an uninvolved admin. You can use ChatGPT or Grok to quickly check your Afrikaans grammar and spelling. Just don't become too reliant on it, because as an AI model, it can also sometimes make mistakes. The websites [https://weet.co.za/ Weet], [https://www.afrikaans-vandag.teksredaksie.co.za/ Woordeboek van Afrikaans Vandag], and [https://www.beterafrikaans.co.za/ BeterAfrikaans] can assist you in becoming more fluent in Afrikaans. If you need any assistance, don't hesitate to ping me. Happy editing, [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:07, 19 November 2025 (UTC) :Dagse Jan-Hendrik (@[[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]]. Ons het kortliks gepraat by die Wikipedia-byeenkoms by die konstitusionele hof. Dan hey jy hospitaal toe gegaan? Thanks again for reaching out. :Sorry to hear that you are no longer on the board. I am also concerned to hear via Deon that Af Wikipedia is pulling out of WMZA. I think that other language communities can learn so much from the AF community example. :Ja, ek is nie so vlot nie in Afrikaans en dit maak Deon kwaad. Ek sal beter proebeer. : Best [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 16:01, 20 November 2025 (UTC) ::Afrikaans Wikipedia is not pulling out of WMZA. Deon is not the spokesperson for Afrikaans Wikipedia. Cheers [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:05, 20 November 2025 (UTC) ::Evening, Derek. I now remember speaking to you back in November 2023. I stepped down from the board for a variety of reasons, but I'm still very much committed to the Wikimedia movement. If you need anything, just ping me. [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 22:37, 20 November 2025 (UTC) : Die Afrikaans Wikipedia was nooit deel van die WMZA nie omrede hulle nog noot daar geaffilieer was nie en hulle grondwet ook nie daarvoor voorsiening maak nie. Dit maak nie saak wat hulle missie sê nie, dit is nie 'n regs afdwingbare dokument nie. Dit uitgeklaar met 'n advokaat. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 17:22, 20 November 2025 (UTC) ::Geen idiee wat jy babbel nie. Ek is gekies tot die WMZA raad (vanaf Januarie 2026) [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 17:25, 20 November 2025 (UTC) ::: Geluk. Is jou naam geregistreer by CIPC? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:07, 20 November 2025 (UTC) ::::Verstaan nie wat jy sê nie. [[Gebruiker:Dumbassman|Dumbassman]] ([[Gebruikerbespreking:Dumbassman|kontak]]) 18:09, 20 November 2025 (UTC) ::Here is a spell check add-on that you can use if you're using the Mozilla browser to contribute. https://addons.mozilla.org/en-GB/firefox/addon/afrikaans-spell-checker/ [[Gebruiker:Lefcentreright|Lefcentreright]] ([[Gebruikerbespreking:Lefcentreright|kontak]]) 16:12, 19 November 2025 (UTC) == Bloedrivier == Kan jy asb die fout van jou regmaak. Daar is nie 'n getal soos -28.105385,30.540684 nie. Dan wag ek ook nog vir 'n databoks wat jy lank terug moet vervang het. En, toevallig praat ons Afrikaans op die Afrikaanse Wikipedia. Groete! [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 18:58, 17 Junie 2026 (UTC) :I’m not sure what you are talking about. Sorry. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 19:42, 17 Junie 2026 (UTC) :: Ek het die fout gevind. Was toe nie jou kaart nie. Jammer. [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 19:53, 17 Junie 2026 (UTC) I see you deleted your comment. “ Ek is. Op die 15de Junie 2026 om 12:49 het jy die volgende sjabloon, wat jy volgens jou eie woorde aangepas het, bygevoeg: {{maplink|frame-coord={{Coord|-28.105385|30.540684}}|frame-width=300|frame-height=280|frame=yes|raw={{Wikipedia:Map_data/BloedrivierErfenisterrein.map}}|text={{center|Die Slag van Bloedrivier (16 Desember, 1838)}}|zoom=14}} wat die antwoord van -28.105385,30.540684 gee. Dit is nie 'n aanvaarbare getal of getalle nie. Maak dit reg of ek verwyder dit. “ I have deleted the map. It’s not complete. :: Ja, ek het. Die koördinate het my verwar en ek dit met jou kaart vereenselwig wat verkeerd is. Getalle soos -28.105385,30.540684 is verwarrend om die minste te sê. Hoe moet 'n skoolkind dit verstaan; wat die beginsel van grade, minute en sekondes geleer word? [[Gebruiker:Oesjaar|Oesjaar]] ([[Gebruikerbespreking:Oesjaar|kontak]]) 20:06, 17 Junie 2026 (UTC) :Ek stem heel te mal saam. [[Gebruiker:Derek J Moore|Derek J Moore]] ([[Gebruikerbespreking:Derek J Moore|kontak]]) 20:11, 17 Junie 2026 (UTC) diafjt5v8jxlhlosq0ilclydyvo6ar2 0 425640 2912065 2889150 2026-06-18T05:56:15Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912065 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld = [[Lêer:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|200px]] | klubnaam = DR Kongo | vollenaam = Demokratiese Republiek die Kongo</br>se nasionale sokkerspan | bynaam = ''Les Léopards''</br>(Die Luiperds) | stigting = | stadion = Stade des Martyrs, [[Kinshasa]] | kapasiteit = 80 000 | voorsitter = | afrigter = {{vlagikoon|Frankryk}} Sébastien Desabre | kaptein = Chancel Mbemba | patroon_la1 = _cod24h | patroon_b1 = _cod24h | patroon_ra1 = _cod24h | patroon_sh1 = _cod24h | linkerarm1 = 007FFF | liggaam1 = 007FFF | regterarm1 = 007FFF | broek1 = 007FFF | kouse1 = 007FFF | patroon_la2 = _cod24a | patroon_b2 = _cod24a | patroon_ra2 = _cod24a | patroon_sh2 = _cod24a | patroon_so2 = | linkerarm2 = FFFFFF | liggaam2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF |konfederasie=[[CAF]]|beheerliggaam=FECOFA}} Die '''Demokratiese Republiek die Kongo se nasionale sokkerspan''' ([[Frans]]: ''Équipe nationale de football de la République démocratique du Congo'') verteenwoordig die [[Demokratiese Republiek die Kongo|DR Kongo]] in internasionale [[sokker]] en word beheer deur die Federasie van Kongolese Sokkerverenigings (FECOFA). Die span het die [[Afrikanasiesbeker]] twee keer gewen, in 1968 en 1974. Hulle het ook aan die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] in [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 1974|1974]] deelgeneem, toe die land bekend gestaan het as [[Zaïre]], wat hulle die eerste [[Afrika suid van die Sahara|sub-Sahara Afrikaland]] gemaak het om dit te doen.<ref>{{Cite web|url=https://www.history.co.uk/article/the-dark-story-of-zaires-9-nil-defeat-in-the-1974-world-cup|title=The dark story of Zaire's 9-0 defeat in the 1974 World Cup|website=SKY History|access-date=2025-03-14}}</ref> Op 31 Maart 2026 het hulle vir die eerste keer in 52 jaar vir die Wêreldbeker gekwalifiseer.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/cn43qqy9z8xo|title=DR Congo 1-0 Jamaica: Axel Tuanzebe the hero as Leopards qualify for 2026 World Cup|date=2026-04-01|website=BBC Sport|language=en|access-date=2026-04-01}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == {{Commons-kategorie inlyn|Democratic Republic of the Congo national association football team}} {{Sokkersaadjie}} {{Portaalbalk|Sport|Demokratiese Republiek die Kongo|Sokker}} {{Normdata}} [[Kategorie:Nasionale sokkerspanne]] [[Kategorie:Sokker in die Demokratiese Republiek die Kongo]] l3xypd2x48og1zqva1np9guw1edzwlp 0 426554 2912169 2877843 2026-06-18T10:14:05Z Zafer 68976 Updated https://www.sporx.com/fenerbahce-de-yeni-teknik-direktor-ismail-kartal-SXHBQ1166168SXQ 2912169 wikitext text/x-wiki {{Sokkerklub infoboks | beeld =[[Beeld:Herkes_haddini_bilecek.jpg|senter|raamloos|250px]] | klubnaam = Fenerbahçe | vollenaam = Fenerbahçe Spor Kulübü | bynaam = | stigting = {{start date and age|1907|05|03|df=yes}} (as ''Phener-Bagtche Association Football Club'')<ref>{{cite web |url=https://www.fenerbahce.org/kulup/tarihce |title=Fenerbahçe Tarihçesi |website=Fenerbahçe Resmi Sitesi |language=tr |date= |access-date=3 February 2025 |archive-date=6 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190406071508/https://www.fenerbahce.org/kulup/tarihce |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fenerbahce.org/kulup/ataturk-fenerbahce |title=Atatürk ve Fenerbahçe |website=Fenerbahçe Resmi Sitesi |language=tr |date= |access-date=3 February 2025}}</ref> | stadion = Şükrü Saracoğlu-stadion,<br/>[[Istanboel]] | kapasiteit = 47 430 | voorsitter = | afrigter = {{vlagikoon|TUR}} İsmail Kartal | liga = [[Süper Lig]] | patroon_la1 = _fenerbahce2425h | patroon_b1 = _fenerbahce2425h | patroon_ra1 = _fenerbahce2425h | patroon_sh1 = _fenerbahce2425h | patroon_so1 = | linkerarm1 = | liggaam1 = | regterarm1 = | broek1 = FFFFFF | kouse1 = FFFFFF | patroon_la2 = _fenerbahce2425a | patroon_b2 = _fenerbahce2425a | patroon_ra2 = _fenerbahce2425a | patroon_sh2 = _fenerbahce2425h | linkerarm2 = | liggaam2 = | regterarm2 = | broek2 = FFFFFF | kouse2 = FFFFFF |kaptein= |president={{vlagikoon|VSA}}{{vlagikoon|Turkye}} Sadettin Saran}} '''Fenerbahçe Spor Kulübü''' ([[Turks|Turkse uitspraak]]: [feˈnæɾbahtʃe]), algemeen bekend as '''Fenerbahçe''', is die [[Sokker|sokkertak]] van [[Fenerbahçe|Fenerbahçe SK]], gebaseer in [[Kadıköy]]-distrik van die [[Istanboel]], [[Turkye]]. Hulle ding mee in die [[Süper Lig]], die topafdeling van Turkse sokker. Fenerbahçe, wat in [[1907]] gestig is, is een van Turkye se mees suksesvolle en wyd ondersteunde klubs, met 'n rekord van 28 Turkse nasionale kampioenskapstitels, insluitend 19 oorwinnings in die Turkse sokkerkampioenskap en die Süper Lig-era.<ref>{{Cite web|url=https://www.footballhistory.org/club/fenerbahce.html|title=Fenerbahçe SK|website=FootballHistory.org|access-date=2025-03-27}}</ref> Die klub het ook 9 Turkse Superbekers en 7 Turkse bekers gewen, wat hulle een van die mees versierde spanne in die Turkse sokkergeskiedenis maak. Hul tuiswedstryde word sedert 1908 in die Şükrü Saracoğlu-stadion in die Kadıköy-distrik van die Istanboel gespeel.<ref>{{cite web |date= |title=Ülker Stadyumu Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu Spor Kompleksi |url=https://www.fenerbahce.org/kulup/tesislerimiz/ulker-stadyumu-fenerbahce-sukru-saracoglu-spor-kompleksi |access-date=3 Februarie 2025 |website=Fenerbahçe Resmi Sitesi}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Sokkersaadjie}} {{Portaalbalk|Sokker|Sport}} [[Kategorie:Turkse sokkerklubs]] 9ridpp4p1ivg02rtcau10tlm9w17xnj 0 429116 2912080 2772862 2026-06-18T06:56:05Z Jcb 223 2912080 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | image = | image_caption = ''Rhizostoma luteum'' | taxon = Rhizostoma luteum | authority = }} '''''Rhizostoma luteum''''' is 'n seldsame spesie van [[Scyphozoa]]-jellievis wat gedokumenteer is vanaf die Portugese kuslyn, deur die [[Straat van Gibraltar]] tot in die westelike Middellandse See en langs die noordwestelike kus van Afrika.<ref name="eol" /> Waarnemings, wat die eerste keer in 1827 beskryf is, is af en toe tot 1955 aangeteken, maar in die 60 jaar sedertdien is geeneen gesien nie, totdat twee strandingsgebeurtenisse in 2012 en 2013 ongeveer 75 individue uitgespoel het, meestal op strande langs die suidkus van die [[Iberiese Skiereiland]].<ref>Guerrero 2012</ref><ref name="eol" /> Beide strandingsgebeurtenisse het plaasgevind na 'n daling in watertemperatuur (ongeveer 2 grade [[Celsius]]), maar die rede vir die skielike voorkoms van hierdie jellievisse is nie bekend nie.<ref name="prieto">Prieto et al. 2013</ref><ref name="eol" /> == Beskrywing == Indrukwekkend in grootte, is die grootste R. luteum-monsters gemeet teen 60 cm oor die sambreel.<ref name="eol" /> Dit het 'n dik, franjeagtige manubrium onder die sambreel en lang, sleepende mondarms.<ref>Kramp 1961, Russell 1953 cited in Prieto et al. 2013</ref><ref name="eol" /> == Taksonomie == Onlangse volgordebepaling van mitochondriale merkers bevestig dat R. luteum duidelik verskil van die twee ander Rhizostoma-spesies, wat oorvleuelende verspreidings het.<ref name="eol" /><ref name="prieto" /> == Verwysings == {{Verwysings|verwysings= <ref name="eol">https://eol.org/pages/46554274/articles</ref> }} {{Taksonbalk}} fsyvkpjpbyw67nbhvogjntr7kznnira 0 429324 2912115 2793374 2026-06-18T07:44:48Z Jcb 223 2912115 wikitext text/x-wiki {{Weesbladsy}} {{Inligtingskas enkelnukleotiedpolimorfisme | rsid = 6323 | naam_1 = R297R | naam_2 = Arg297Arg | geen = MAOA | chromosoom = X | streek = Ekson 8 }} {{Kantbalk Genetika}} '''rs6323''', ook genoem '''R297R''' of '''Arg297Arg''', is 'n geenvariasie, dit wil sê 'n [[enkelnukleotiedpolimorfisme]] (ENP), in die menslike ''[[MAOA]]''-[[geen]] wat vir die [[monoamienoksidase A]]-[[ensiem]] kodeer. Hierdie ENP is 'n [[sinonieme substitusie]] geleë in ekson 8 van die geen, waar dit die 297ste [[aminosuur]] as [[arginien]] kodeer. Die G-[[alleel]] van rs6323 kodeer vir 'n hoëraktiwiteitvorm van die ensiem, wat betrokke is by die afbreek van neuro-oordragstowwe soos [[dopamien]], [[norepinefrien]], en [[serotonien]].<ref>{{Cite web | url = https://www.snpedia.com/index.php/Rs6323 | title = rs6323 | trans-title = rs6323 | publisher = SNPedia | access-date = 2025-05-25 }}</ref> Aangesien die MAOA-geen 'n belangrike rol speel in die [[metabolisme]] van neuro-oordragstowwe, is rs6323 ondersoek in verband met [[breinfunksies]] en [[neuropsigiatriese versteurings]]. Dit is een van die mees bestudeerde ENP's in die MAOA-geen weens sy assosiasie met verskeie gedrags- en psigiatriese toestande. 'n Ander goed bestudeerde variasie in die MAOA-geen is die [[veranderlikeaantaltandemherhalings]] (uVNTR) in die promotorstreek.<ref name="kar568">{{Cite journal | author = Karmakar, A. | title = Association of rs6323 with neuropsychiatric disorders: a mini-review | trans-title = Assosiasie van rs6323 met neuropsigiatriese versteurings: 'n minioorsig | journal = MGM Journal of Medical Sciences | volume = 10 | issue = 3 | date = 2023 | pages = 568–571 | doi = 10.4103/mgmj.mgmj_23_23 }}</ref> [[Meta-analise]]s en individuele studies dui daarop dat rs6323 met verskeie neuropsigiatriese versteurings geassosieer word, insluitend [[aandagtekorthiperaktiwiteitsversteuring]] (ATHV), [[skisofrenie]], [[depressie]], en [[grenslynpersoonlikheidsteuring]].<ref name="kar568" /> In 'n studie onder [[Suid-Korea|Koreaanse]] kinders is die T-alleel van rs6323 as 'n beskermende faktor teen ATHV in meisies geïdentifiseer, terwyl die 3.5R-G-haplotipe 'n beduidende assosiasie met ATHV in seuns getoon het.<ref>{{Cite journal | author = Hwang, I. W., Lim, M. H., Kwon, H. J., Choi, J. S., Cheong, H. K., Lee, C. H., Lee, C. S., Lee, K. S., Jin, H. J. | title = Association of Monoamine Oxidase A (MAOA) Gene uVNTR and rs6323 Polymorphisms with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder in Korean Children | trans-title = Assosiasie van Monoamienoksidase A (MAOA) Geen uVNTR en rs6323 Polimorfismes met Aandagtekort- en Hiperaktiwiteitsversteuring in Koreaanse Kinders | journal = Psychiatria Danubina | volume = 30 | issue = 3 | date = 2018 | pages = 263–269 | doi = 10.24869/psyd.2018.263 | pmid = 30267517 }}</ref> Verder is die G-alleel met 'n laer respons op [[plasebo]] in pasiënte met [[ernstige depressiewe versteuring]] geassosieer.<ref>{{Cite journal | author = Leuchter, A. F., McCracken, J. T., Hunter, A. M., Cook, I. A., Alpert, J. E. | title = Monoamine oxidase A and serotonin transporter gene polymorphisms and placebo response in major depressive disorder | trans-title = Monoamienoksidase A- en serotonienvervoergeenpolimorfismes en plaseborespons in ernstige depressiewe versteuring | journal = Journal of Clinical Psychopharmacology | volume = 29 | issue = 4 | date = 2009 | pages = 372–375 | doi = 10.1097/JCP.0b013e3181ac4db5 | pmid = 19593178 | s2cid = 25573645 }}</ref> == Individuele studies == Verskeie studies het die effekte van rs6323 op [[fenotipes]] soos [[gedragseienskappe]] en neuropsigiatriese versteurings ondersoek. In 'n studie onder [[Volksrepubliek China|Sjinese]] pasiënte is rs6323 met skisofrenie geassosieer, met die G-alleel wat 'n hoër risiko vir die versteuring aandui.<ref>{{Cite journal | author = Sun, Z., Zhang, Z., Ma, X., Su, H., Liu, X., Li, X., Wang, H., Zhang, X. | title = Association study of monoamine oxidase A/B genes and schizophrenia in Han Chinese | trans-title = Assosiasiestudie van monoamienoksidase A/B-gene en skisofrenie in Han-Sjinese | journal = Behavioral and Brain Functions | volume = 7 | issue = 1 | date = 2011 | pages = 42 | doi = 10.1186/1744-9081-7-42 | pmid = 21978760 | s2cid = 14985530 }}</ref> Nog 'n studie het 'n verband tussen rs6323 en grenslynpersoonlikheidsteuring gevind, waar die G-alleel met verhoogde risiko vir gedragsprobleme geassosieer is.<ref>{{Cite journal | author = Ni, X., Sicard, T., Bulgin, N., Bismil, R., Chan, K., McMain, S., Kennedy, J. L. | title = Monoamine oxidase a gene is associated with borderline personality disorder | trans-title = Monoamienoksidase A-geen word met grenslynpersoonlikheidsteuring geassosieer | journal = Psychiatric Genetics | volume = 17 | issue = 3 | date = 2007 | pages = 153–157 | doi = 10.1097/YPG.0b013e328016831c | pmid = 17417058 | s2cid = 31537315 }}</ref> In die konteks van depressie het studies getoon dat die rs6323-polimorfisme, veral die G-alleel, die risiko vir depressie in vroue kan verhoog, veral in interaksie met omgewingsfaktore soos ouerlike ondersteuning.<ref>{{Cite journal | author = Cao, C., Wang, M., Ji, L., Wei, X., Cao, Y., Zhang, W. | title = The MAOA rs6323 polymorphism interacts with maternal supportive parenting in predicting adolescent depression: Testing the diathesis-stress and differential susceptibility hypotheses | trans-title = Die MAOA rs6323-polimorfisme wissel met moederlike ondersteunende ouerskap in die voorspelling van adolessente depressie: Toetsing van die diatesestres en differensiëlevatbaarheidhipoteses | journal = Journal of Translational Pediatrics | volume = 10 | issue = 3 | date = 2023 | pages = 1–14 | doi = 10.21037/tp-22-111 }}</ref> In 'n ander studie is die rs6323-polimorfisme met gedragsprobleme in manlike ATHV-pasiënte in 'n Oos-Indiese bevolking geassosieer, wat die rol van die G-alleel in gedragsversteurings verder beklemtoon.<ref>{{Cite journal | author = Karmakar, A., Maitra, S., Verma, D., Chakraborti, B., Goswami, R., Ghosh, P., Panda, C. K., Sinha, S. | title = Potential contribution of monoamine oxidase A gene variants in ADHD and behavioral co-morbidities: A scenario in eastern Indian ADHD probands | trans-title = Potensiële bydrae van monoamienoksidase A-geenvariante in ATHV en gedragskomorbiditeite: 'n Scenario in Oos-Indiese ATHV-probande | journal = Current Psychiatry Research and Reviews | volume = 13 | issue = 4 | date = 2017 | pages = 280–287 | doi = 10.2174/1573400513666171120162830 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} 5ujwxbun3f0r7fxr9nta9ukwksf156t 0 431167 2912078 2807798 2026-06-18T06:38:53Z Oesjaar 7467 /* Formule */ Skakel 2912078 wikitext text/x-wiki '''Verdienste voor rente en belasting''' (Engels: ''earnings before interest and tax''; '''''EBIT''''') is 'n maatstaf van 'n firma se [[verdienste]] wat alle inkomste en uitgawes insluit, behalwe [[rente]]-uitgawes en [[inkomstebelasting]]uitgawes.<ref name="Essentials">{{cite book | title=Essentials of Investments | url=https://archive.org/details/isbn_9780072503678 | url-access=registration | first1=Zvi | last1=Bodie | first2=Alex | last2=Kane | first3=Alan | last3=Marcus | publisher=[[McGraw Hill]] | year=2005 | page=[https://archive.org/details/isbn_9780072503678/page/452 452] | isbn=9780072510775}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.nasdaq.com/glossary/e/earnings-before-interest-and-taxes|title=Earnings before interest and, taxes (EBIT)|publisher=[[NASDAQ]] |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20230605113642/https://www.nasdaq.com/glossary/e/earnings-before-interest-and-taxes |archive-date= Jun 5, 2023 }}</ref> '''Bedryfsinkomste''' en '''bedryfswins''' word soms as [[sinoniem]]e vir ''EBIT'' gebruik wanneer 'n firma geen [[nie-bedryfsinkomste]] en nie-bedryfsuitgawes het nie.<ref name="investopedia">{{Cite web|url=https://www.investopedia.com/ask/answers/012015/what-difference-between-ebit-and-operating-income.asp|title=How are EBIT and operating income different?|first=Chris B.|last=Murphy|date=2019-07-11|publisher=[[Investopedia]]}}</ref> == Formule == *''EBIT'' = netto-inkomste + rente + belasting = ''[[Verdienste voor rente, belasting, waardevermindering en amortisasie|EBITDA]]'' – (waardevermindering- en [[Amortisasie (rekeningkunde)|amortisasie]]-uitgawes) *bedryfsinkomste = [[bruto inkomste]] – [[bedryfsuitgawes]] = ''EBIT'' – nie-bedryfswins + nie-bedryfsuitgawes<ref name="investopedia" /> waar * ''EBITDA'' = verdienste voor rente, belasting, waardevermindering en amortisasie == Oorsig == 'n Professionele belegger wat 'n verandering in die [[kapitaalstruktuur]] van 'n firma oorweeg (bv. deur 'n [[hefboomuitkoop]]) evalueer eers 'n firma se fundamentele verdienpotensiaal (weerspieël deur [[verdienste voor rente, belasting, waardevermindering en amortisasie]] (''EBITDA'') en ''EBIT''), en bepaal dan die optimale gebruik van skuld teenoor ekwiteit (ekwiteitwaarde). Om ''EBIT'' te bereken, word uitgawes (bv. die [[koste van verkope]], verkoop- en administratiewe uitgawes) van inkomste afgetrek.<ref>{{cite web|url=http://www.investorwords.com/1631/EBIT.html|title=What is EBIT? definition and meaning|website=investorwords.com|access-date=2019-10-03}}</ref> [[Netto-inkomste]] word later verkry deur rente en belastings van die resultaat af te trek. {| class="wikitable" |+ Voorbeeld van 'n inkomstestaat (bedrae in duisende)<ref name="Essentials"/> |- ! style="text-align:left;background-color:#ffd700;" colspan="2"| Inkomste |- | style="padding-left:2.0em;" | Verkope ! style="text-align:right;" | R20 438 |- | style="padding-left:2.0em;" | [[Koste van verkope]] ! style="text-align:right;" | R7 943 |- ! style="text-align:left;" | Brutowins ! style="text-align:right;" | R12 495 |- ! style="text-align:left;background-color:#c0c0c0;" colspan="2"| Bedryfsuitgawes |- | style="padding-left:2.0em;" | Verkoop-, algemene en administratiewe uitgawes ! style="text-align:right;" |R8 172 |- | style="padding-left:2.0em;" | [[Waardevermindering]] en [[amortisasie]] ! style="text-align:right;" |R960 |- | style="padding-left:2.0em;" | Ander uitgawes ! style="text-align:right;" |R138 |- | style="background-color:#cc9966; font-weight:bold;padding-left:2.0em;text-align:left;" | Totale bedryfsuitgawes | style="background-color:#cc9966; font-weight:bold;text-align:right;" | R9 270 |- ! style="text-align:left;" | Bedryfswins ! style="text-align:right;" | R3 225 |- | style="padding-left:2.0em;" | Nie-bedryfsinkomste ! style="text-align:right;" |R130 |- ! style="text-align:left;" | Wins voor rente en belasting (''EBIT'') ! style="text-align:right;" | R3 355 |- | style="padding-left:2.0em;" | Finansiële inkomste ! style="text-align:right;" |R45 |- ! style="text-align:left;" | Wins voor rente-uitgawes (''IBIE'') ! style="text-align:right;" | R3 400 |- | style="padding-left:2.0em;" | Finansiële uitgawes ! style="text-align:right;" |R190 |- ! style="text-align:left;" | Wins voor belasting (''EBT'') ! style="text-align:right;" | R3 210 |- | style="padding-left:2.0em;" | [[Inkomstebelasting]] ! style="text-align:right;" |R1 027 |- ! style="background-color:#9acdff;text-align:left;" | Netto-inkomste ! style="background-color:#9acdff;text-align:right;" | R2 183 |} == Verdienste voor belasting == '''Verdienste voor belasting''' (Engels: ''earnings before tax''; '''EBT''') is die geld wat deur die firma verdien word voordat die geld wat vir [[belasting]] betaal moet word, afgetrek word. ''EBT'' neem die geld wat vir [[rente]] betaal is in ag. Dit kan dus bereken word deur die rente van ''EBIT'' (verdienste voor rente en belasting) af te trek. == Sien ook == {{Wikidata property|P3362}} * [[Verdienste voor rente, belasting en amortisasie]] (''EBITA'') * [[Verdienste voor rente, belasting en waardevermindering]] (''EBITD'') * [[Verdienste voor rente, belasting, waardevermindering, amortisasie en herstrukturerings- of huuruitgawes]] (''EBITDAR'') * [[Verdienste voor rente, belasting, waardevermindering en amortisasie]] (''EBITDA'') == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Rekeningkunde]] fwmn6dou2h5rskgk0vi08unofwrs2hb 1 440794 2912015 2799781 2026-06-17T19:43:47Z BurgertB 2401 BurgertB het bladsy [[Bespreking:Legends of the Fall (rolprent)]] na [[Bespreking:Legends of the Fall]] geskuif sonder om 'n aanstuur agter te laat: Onnodig 2799781 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 441257 2912010 2904902 2026-06-17T19:37:09Z Sobaka 328 logo 2912010 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Maatskappy |naam = Anthropic PBC |kenteken = [[File:Anthropic logo.svg|frameless|upright=1.2|class=skin-invert-image]] |tipe = Privaat |stigting = 2021 |ligging_stad = [[San Francisco]], [[Kalifornië]] |ligging_land = [[VSA]] |liggings = |sleutelpersone = {{Unbulleted list| | [[Dario Amodei]] | Daniela Amodei | Jared Kaplan<ref>Lin, Belle. "Google and Anthropic Are Selling Generative AI to Businesses, Even as They Address Its Shortcomings". WSJ. Retrieved 2024-04-11.</ref> | Jack Clark<ref>{{cite news |title=Alphabet-backed Anthropic outlines the moral values behind its AI bot |url=https://www.reuters.com/technology/alphabet-backed-anthropic-outlines-moral-values-behind-its-ai-bot-2023-05-09/ |website=[[Reuters]] |date=9 May 2023 |access-date=4 Junie 2023 |last1=Nellis |first1=Stephen |archive-date=5 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605051105/https://www.reuters.com/technology/alphabet-backed-anthropic-outlines-moral-values-behind-its-ai-bot-2023-05-09/ |url-status=live }}</ref> | Ben Mann<ref name="roose">{{Cite news |last=Roose |first=Kevin |date=2023-10-17 |title=What if We Could All Control A.I.? |url=https://www.nytimes.com/2023/10/17/technology/ai-chatbot-control.html |access-date=2024-04-11 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> }} |gebied_bedien = Wêreldwyd |industrie = [[Kunsmatige intelligensie]] |produkte = Claude|dienste = |inkomste = |bedryfsinkomste = |netto_inkomste = |getal_werknemers = 800 (2024) |ouer = |afdelings = |dogtermaatskappye = |slagspreuk = |tuisblad = {{URL|https://www.anthropic.com/|anthropic.com}} |ontbind = |voetnotas = |intl = }} '''Anthropic PBC''' is 'n Amerikaanse [[kunsmatige intelligensie]] (KI) [[beginonderneming]] wat in 2021 gestig is. Anthropic het 'n familie van [[groottaalmodel]]le (GTMe) genaamd [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] ontwikkel as 'n mededinger vir [[OpenAI]] se [[ChatGPT]] en [[Google]] se Gemini.<ref>{{Cite news |last=Metz |first=Cade |date=2024-03-04 |title=A.I. Start-Up Anthropic Challenges OpenAI and Google With New Chatbot |url=https://www.nytimes.com/2024/03/04/technology/anthropic-claude-openai-google.html |access-date=2024-03-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Volgens die maatskappy doen dit navorsing en ontwikkel KI om "hul veiligheids-eienskappe aan die tegnologiese grens te bestudeer" en gebruik hierdie navorsing om veilige modelle vir die publiek te ontplooi.<ref>{{Cite web |date=5 Februarie 2023 |title=ChatGPT must be regulated and A.I. 'can be used by bad actors,' warns OpenAI's CTO |url=https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206075725/https://finance.yahoo.com/news/artificial-intelligence-must-regulated-warns-204546351.html |archive-date=2023-02-06 |access-date=2023-02-06 |work=Fortune |language=en-US |via=finance.yahoo.com}}</ref> Anthropic is gestig deur voormalige lede van OpenAI, insluitend die broers en susters Daniela Amodei en [[Dario Amodei]]. In September 2023 het [[Amazon.com|Amazon]] 'n belegging van tot $4 miljard aangekondig, gevolg deur 'n $2 miljard verbintenis van [[Google]] in die daaropvolgende maand.<ref>{{Cite news |last=Dastin |first=Jeffrey |date=28 September 2023 |title=Amazon steps up AI race with Anthropic investment |url=https://www.reuters.com/markets/deals/amazon-steps-up-ai-race-with-up-4-billion-deal-invest-anthropic-2023-09-25/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105110524/https://www.reuters.com/markets/deals/amazon-steps-up-ai-race-with-up-4-billion-deal-invest-anthropic-2023-09-25/ |archive-date=2023-11-05 |access-date=2023-10-02 |work=Reuters}}</ref><ref>{{Cite web |last=Coldewey |first=Devin |date=2024-03-27 |title=Amazon doubles down on Anthropic, completing its planned $4B investment |url=https://techcrunch.com/2024/03/27/amazon-doubles-down-on-anthropic-completing-its-planned-4b-investment/ |access-date=2024-03-28 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |last=Hu |first=Krystal |date=27 Oktober 2023 |title=Google agrees to invest up to $2 billion in OpenAI rival Anthropic |url=https://www.reuters.com/technology/google-agrees-invest-up-2-bln-openai-rival-anthropic-wsj-2023-10-27/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102122701/https://www.reuters.com/technology/google-agrees-invest-up-2-bln-openai-rival-anthropic-wsj-2023-10-27/ |archive-date=2023-11-02 |access-date=2023-10-30 |work=Reuters}}</ref> == Geskiedenis == === Stigting en vroeë ontwikkeling (2021–2022) === [[Lêer:Dario Amodei at TechCrunch Disrupt 2023 01.jpg|links|duimnael|Dario Amodei mede-stigter,]] Anthropic is in 2021 gestig deur sewe voormalige werknemers van OpenAI, insluitend die broers en susters Daniela Amodei en Dario Amodei, laasgenoemde het as OpenAI se Vise-President van Navorsing gedien.<ref>{{Cite web |date=2023-04-07 |title=As Anthropic seeks billions to take on OpenAI, 'industrial capture' is nigh. Or is it? |url=https://venturebeat.com/ai/as-anthropic-seeks-billions-to-take-on-openai-industrial-capture-is-nigh-or-is-it/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230524193007/https://venturebeat.com/ai/as-anthropic-seeks-billions-to-take-on-openai-industrial-capture-is-nigh-or-is-it/ |archive-date=2023-05-24 |access-date=2023-05-24 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref> In April 2022 het Anthropic aangekondig dat dit $580 miljoen in befondsing ontvang het,<ref>{{Cite web |date=2023-02-03 |title=Google invests $300 million in Anthropic as race to compete with ChatGPT heats up |url=https://venturebeat.com/ai/google-invests-300-million-in-anthropic-as-race-to-compete-with-chatgpt-heats-up/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206075725/https://venturebeat.com/ai/google-invests-300-million-in-anthropic-as-race-to-compete-with-chatgpt-heats-up/ |archive-date=2023-02-06 |access-date=2023-02-06 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref> insluitend 'n $500 miljoen belegging van [[FTX (maatskappy)|FTX]] onder die leierskap van [[Sam Bankman-Fried]].<ref>{{Cite web |last=Sigalos |first=MacKenzie |date=2024-03-25 |title=FTX estate selling majority stake in AI startup Anthropic for $884 million, with bulk going to UAE |url=https://www.cnbc.com/2024/03/25/ftx-estate-sells-majority-stake-in-startup-anthropic-for-884-million.html |access-date=2024-04-11 |website=CNBC |language=en}}</ref><ref>{{cite web |last1=Roose |first1=Kevin |date=11 Julie 2023 |title=Inside the White-Hot Center of A.I. Doomerism |url=https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230712235416/https://www.nytimes.com/2023/07/11/technology/anthropic-ai-claude-chatbot.html |archive-date=12 Julie 2023 |access-date=13 Julie 2023 |website=The New York Times}}</ref> In die somer van 2022 het Anthropic die opleiding van die eerste weergawe van Claude voltooi, maar dit nie vrygestel nie, met verwysing na die behoefte aan verdere interne veiligheids-toetse en die begeerte om te vermy om 'n potensieel gevaarlike wedloop te begin om toenemend kragtige KI-stelsels te ontwikkel.<ref>{{Cite magazine |last=Perrigo |first=Billy |date=2024-05-30 |title=Inside Anthropic, the AI Company Betting That Safety Can Be a Winning Strategy |url=https://time.com/6980000/anthropic/ |access-date=2024-06-02 |magazine=Time |language=en |archive-date=2024-06-14 |archive-url=https://archive.today/20240614221916/https://time.com/6980000/anthropic/ |url-status=dead }}</ref> === Regs- en strategiese vennootskappe (2023) === In Februarie 2023 is Anthropic deur die Texas-gebaseerde Anthrop LLC gedagvaar vir die gebruik van sy geregistreerde handelsmerk "Anthropic A.I."<ref>{{Cite web |last=Setty |first=Riddhi |date=2023-02-23 |title=Anthropic A.I. Sues AI Company for Trademark Infringement |url=https://news.bloomberglaw.com/ip-law/anthropic-a-i-sues-ai-company-for-trademark-infringement |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230222172208/https://news.bloomberglaw.com/ip-law/anthropic-a-i-sues-ai-company-for-trademark-infringement |archive-date=2023-02-22 |access-date=2023-02-23 |website=Bloomberg Law |language=en-US}}</ref> Op 25 September 2023 het Amazon 'n vennootskap met Anthropic aangekondig, met Amazon wat 'n minderheidsbelanghebber word deur aanvanklik $1,25 miljard te belê, en beplan 'n totale belegging van $4 miljard. As deel van die ooreenkoms sou Anthropic Amazon Web Services (AWS) as sy primêre wolkverskaffer gebruik en sy KI-modelle aan AWS-kliënte beskikbaar stel.<ref>{{Cite press release |date=2023-09-25 |title=Amazon and Anthropic announce strategic collaboration to advance generative AI |url=https://www.aboutamazon.com/news/company-news/amazon-aws-anthropic-ai |access-date=2023-09-25 |website=US About Amazon |language=en |archive-date=2023-09-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230925104013/https://www.aboutamazon.com/news/company-news/amazon-aws-anthropic-ai |url-status=live}}</ref> Die volgende maand het Google $500 miljoen in Anthropic belê, en verbind tot 'n addisionele $1,5 miljard oor tyd. === Groot beleggings en verkrygings (2024) === In Maart 2024 het Amazon sy potensiële belegging uit die vorige jaar se ooreenkoms gemaksimeer deur nog $2,75 miljard in Anthropic te belê, wat sy $4 miljard belegging voltooi het. In November 2024 het Amazon 'n nuwe belegging van $4 miljard in Anthropic aangekondig (wat sy totale belegging op $8 miljard bring), insluitend 'n ooreenkoms om die gebruik van Amazon se KI-skyfies vir die opleiding en bestuur van Anthropic se groottaalmodelle te verhoog.<ref>{{Cite web |last1=Cosgrove |first1=Emma |last2=Bergman |first2=Ben |date=November 22, 2024 |title=Amazon makes massive downpayment on dethroning Nvidia |url=https://www.businessinsider.com/amazon-tries-again-anthropic-ai-chips-trainium-nvidia-2024-11 |access-date=2024-12-12 |website=Business Insider |language=en-US}}</ref> In 2024 het Anthropic verskeie noemenswaardige werknemers van OpenAI gelok, insluitend Jan Leike, John Schulman en Durk Kingma.<ref>{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2024-10-01 |title=Anthropic hires OpenAI co-founder Durk Kingma |url=https://techcrunch.com/2024/10/01/anthropic-hires-openai-co-founder-durk-kingma/ |access-date=2024-10-05 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> == Besigheidsstruktuur == Volgens Anthropic is die maatskappy se doel om die veiligheid en betroubaarheid van kunsmatige intelligensie-stelsels te ondersoek.<ref>{{Cite web |title=Research |url=https://www.anthropic.com/research |access-date=2024-04-11 |website=www.anthropic.com |website=www.anthropic.com |language=en}}</ref> Die Amodei-broers en -susters was onder diegene wat OpenAI verlaat het weens verskille in rigting. Anthropic is as 'n [[Delaware]] openbare voordeelkorporasie (PBC) geïnkorporeer, wat direkteure in staat stel om die finansiële belange van aandeelhouers te balanseer met die gestelde openbare voordeel doelwit.<ref>{{Cite web |title=Our response to the UK Government's internal AI safety policy enquiries |url=https://www.anthropic.com/uk-government-internal-ai-safety-policy-response |access-date=2024-04-11 |website=www.anthropic.com |language=en |archive-date=2024-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240421151737/https://www.anthropic.com/uk-government-internal-ai-safety-policy-response |url-status=dead }}</ref> Anthropic se "langtermynvoordeelvertroue" is 'n doelwitvertroue vir "die verantwoordelike ontwikkeling en instandhouding van gevorderde KI vir die langtermynvoordeel van die mensdom". Dit hou Klas T-aandele in die PBC wat dit toelaat om direkteure op Anthropic se raad te kies.<ref>{{Cite web |title=The Long-Term Benefit Trust |url=https://www.anthropic.com/news/the-long-term-benefit-trust |access-date=2024-04-11 |website=www.anthropic.com |language=en}}{{Cite web |last1=Morley |first1=John |last2=Berger |first2=David |last3=Simmerman |first3=Amy |title=Anthropic Long-Term Benefit Trust |url=https://corpgov.law.harvard.edu/2023/10/28/anthropic-long-term-benefit-trust/ |access-date=2024-04-03 |website=Harvard Law School Forum on Corporate Governance|date=28 Oktober 2023 }}</ref> Teen April 2025 is die lede van die Trust Neil Buddy Shah, Kanika Bahl en Zach Robinson.<ref>{{Cite web |title=Company |url=https://www.anthropic.com/company |access-date=2025-04-21 |website=www.anthropic.com |language=en}}</ref> Beleggers sluit in Amazon.com vir $8 miljard, Google vir $2 miljard, en Menlo Ventures vir $750 miljoen.<ref>Erin Griffith and Cade Metz: [https://www.nytimes.com/2024/02/20/technology/anthropic-funding-ai.html ''Inside the Funding Frenzy at Anthropic, One of A.I.’s Hottest Start-Ups.''] In: ''NYT'', 20 Februarie 2024. Besoek 20 Februarie 2024.</ref> === Sleutelwerknemers === *Dario Amodei: Medestigter en uitvoerende hoof<ref>{{Cite web |title=Anthropic {{!}} Company Overview & News |url=https://www.forbes.com/companies/anthropic/ |access-date=2024-04-11 |website=Forbes |language=en}}</ref> *Daniela Amodei: Medestigter en President *Mike Krieger: Hoofprodukbeampte<ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2024/5/15/24157240/mike-krieger-anthropic-instagram-ai|title=Instagram's co-founder is Anthropic's new chief product officer|first=David|last=Pierce|date=15 Mei 2024|website=The Verge}}</ref><ref> {{Cite web|url=https://techcrunch.com/2024/05/15/anthropic-hires-instagram-co-founder-as-head-of-product/|title=Anthropic hires Instagram co-founder as head of product|first=Kyle|last=Wiggers|date=15 Mei 2024|website=TechCrunch}}</ref> *Jan Leike: Voormalige OpenAI-belyningsnavorser<ref>{{cite web |last=Robison |first=Kylie |date=28 Mei 2024 |title=OpenAI researcher who resigned over safety concerns joins Anthropic |url=https://www.theverge.com/2024/5/28/24166370/jan-leike-openai-anthropic-ai-safety-research |website=VentureBeat}}</ref> == Projekte == === Claude === Claude inkorporeer "Konstitusionele KI" om veiligheidsriglyne vir die model se uitset te stel.<ref name="roose" /> Die naam, "Claude", is gekies óf as 'n verwysing na die wiskundige [[Claude Shannon]], óf as 'n manlike naam om te kontrasteer met die vroulike name van ander KI-assistente soos Alexa, Siri, en Cortana. Anthropic het aanvanklik twee weergawes van sy model vrygestel, Claude en Claude Instant, in Maart 2023, met laasgenoemde wat 'n ligter model is.<ref>{{Cite web |last=Drapkin |first=Aaron |date=2023-10-27 |title=What Is Claude AI and Anthropic? ChatGPT's Rival Explained |url=https://tech.co/news/what-is-claude-ai-anthropic |access-date=2024-04-11 |website=Tech.co |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Deborah |first=Yao |date=2023-08-11 |title=Anthropic's Claude Instant: A Smaller, Faster and Cheaper Language Model |url=https://aibusiness.com/nlp/anthropic-s-claude-instant-a-smaller-faster-and-cheaper-language-model |access-date=2024-04-09 |website=AI Business}}</ref><ref>{{Cite web |last=Sharon |first=Goldman |date=2023-03-14 |title=OpenAI rival Anthropic introduces Claude, an AI assistant to take on ChatGPT |url=https://venturebeat.com/ai/google-funded-anthropic-introduces-claude-chatgpt-rival-through-chat-and-api/ |access-date=2024-04-09 |website=Venture Beat |archive-date=2024-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240410061325/https://venturebeat.com/ai/google-funded-anthropic-introduces-claude-chatgpt-rival-through-chat-and-api/ |url-status=dead }}</ref> Die volgende weergawe, Claude 2, is in Julie 2023 geloods.<ref>{{cite web |last1=Milmo |first1=Dan |date=12 Julie 2023 |title=Claude 2: ChatGPT rival launches chatbot that can summarise a novel |url=https://www.theguardian.com/technology/2023/jul/12/claude-2-anthropic-launches-chatbot-rival-chatgpt |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231108182005/https://www.theguardian.com/technology/2023/jul/12/claude-2-anthropic-launches-chatbot-rival-chatgpt |archive-date=8 November 2023 |access-date=13 Julie 2023 |website=The Guardian}}</ref> Anders as Claude, wat slegs aan uitgesoekte gebruikers beskikbaar was, is Claude 2 vir openbare gebruik beskikbaar. Claude 3 is in Maart 2024 vrygestel, met drie taalmodelle: Opus, Sonnet en Haiku.<ref>{{Cite web |last=Nuñez |first=Michael |date=2024-03-04 |title=Anthropic unveils Claude 3, surpassing GPT-4 and Gemini Ultra in benchmark tests |url=https://venturebeat.com/ai/anthropic-unveils-claude-3-claims-new-standard-for-intelligence/ |access-date=2024-04-09 |website=Venture Beat }}{{Dooie skakel|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |title=Introducing the next generation of Claude |url=https://www.anthropic.com/news/claude-3-family |access-date=4 Maart 2024}}</ref> Die Opus-model is die grootste. Volgens Anthropic het dit OpenAI se [[ChatGPT|GPT-4]] en GPT-3.5, en Google se Gemini Ultra, in maatstaftoetse op daardie tydstip oortref. Sonnet en Haiku is onderskeidelik Anthropic se medium- en klein-grootte modelle. Al drie modelle kan beeldinvoer aanvaar. Amazon het Claude 3 by sy wolk-KI-diens Bedrock gevoeg.<ref>{{cite news |last=Franzen |first=Carl |date=4 Maart 2024 |title=Amazon adds Claude 3, which beats GPT-4, to Bedrock |url=https://venturebeat.com/ai/amazon-adds-claude-3-beats-gpt-4-to-bedrock/ |work=Venture Beat |access-date= 3 Junie 2025 |archive-date=10 Julie 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240710184122/https://venturebeat.com/ai/amazon-adds-claude-3-beats-gpt-4-to-bedrock/ |url-status=dead }}</ref> In Mei 2024 het Anthropic die Claude Team-plan aangekondig, sy eerste ondernemingsaanbod vir Claude, en die Claude [[iOS]]-toepassing.<ref>{{Cite news |last=Field |first=Hayden |date=1 Mei 2024 |title=Amazon-backed Anthropic launches iPhone app and business tier to compete with OpenAI's ChatGPT |url=https://www.cnbc.com/2024/05/01/anthropic-iphone-ai-app-business-plan-to-compete-with-openai-announced.html |access-date=3 Mei 2024 |work=CNBC}}</ref> In Junie 2024 het Anthropic Claude 3.5 Sonnet vrygestel, wat aansienlik verbeterde prestasie op maatstaftoetse getoon het in vergelyking met die groter Claude 3 Opus, veral in gebiede soos programmering, meerstapproetines, grafiekinterpretasie en teksonttrekking uit beelde. Saam met 3.5 Sonnet is die nuwe Artifacts-vermoë vrygestel, waarin Claude kode in 'n toegewyde venster in die koppelvlak kon skep en sekere kode in reële tyd kon voorskou, soos webwerwe of SVG's.<ref>{{Cite web |last=Pierce |first=David |date=2024-06-20 |title=Anthropic has a fast new AI model — and a clever new way to interact with chatbots |url=https://www.theverge.com/2024/6/20/24181961/anthropic-claude-35-sonnet-model-ai-launch |access-date=2024-06-22 |website=The Verge |language=en}}</ref> In Oktober 2024 het Anthropic 'n verbeterde weergawe van Claude 3.5 vrygestel, saam met 'n beta-funksie genaamd "Rekenaargebruik", wat Claude in staat stel om skermkiekies te neem, te klik en teks te tik. <ref>{{Cite web |last=Nuñez |first=Michael |date=2024-10-22 |title=Anthropic's new AI can use computers like a human, redefining automation for enterprises |url=https://venturebeat.com/ai/anthropic-new-ai-can-use-computers-like-a-human-redefining-automation-for-enterprises/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250602200426/https://venturebeat.com/ai/anthropic-new-ai-can-use-computers-like-a-human-redefining-automation-for-enterprises/ |date= 2 Junie 2025 }} |access-date=2024-11-24 |website=VentureBeat |language=en-US}}</ref> In November 2024 het [[Palantir Technologies|Palantir]] 'n vennootskap met Anthropic en Amazon Web Services aangekondig om Claude 3 en 3.5 aan Amerikaanse intelligensie- en verdedigingsagentskappe te verskaf. Volgens Palantir was dit die eerste keer dat Claude in "Geklassifiseerde inligting omgewings" gebruik sou word.<ref>{{Cite web |title=Palantir IR |url=https://investors.palantir.com/news-details/2024/Anthropic-and-Palantir-Partner-to-Bring-Claude-AI-Models-to-AWS-for-U.S.-Government-Intelligence-and-Defense-Operations/ |access-date=2025-02-10 |website=investors.palantir.com |language=en-US}}</ref> In Desember 2024 is Claude 3.5 Haiku aan alle gebruikers op web- en mobiele platforms beskikbaar gestel.<ref>{{Cite web |last=Wiggers |first=Kyle |date=2024-12-12 |title=Anthropic's 3.5 Haiku model comes to Claude users |url=https://techcrunch.com/2024/12/12/anthropics-3-5-haiku-model-comes-to-claude-users/ |access-date=2024-12-18 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> In Februarie 2025 is Claude 3.7 Sonnet aan alle betaalde gebruikers bekendgestel. Dit is 'n "hibriede redenerings" model (een wat direk op eenvoudige navrae reageer, terwyl dit meer tyd neem vir komplekse probleme).<ref>{{Cite web |last=Rooney |first=Kate |date=2025-02-24 |title=Anthropic says it's released its 'most intelligent' AI model yet as competition ramps up |url=https://www.cnbc.com/2025/02/24/anthropic-say-claude-sonnet-3point7-is-its-most-intelligent-ai-model-yet.html |access-date=2025-03-17 |website=CNBC |language=en}}{{Cite web |last=Heath |first=Alex |date=2025-02-24 |title=Anthropic’s new ‘hybrid reasoning’ AI model is its smartest yet |url=https://www.theverge.com/news/618440/anthropic-claude-3-7-sonnet-ai-model-hybrid-reasoning |access-date=2025-03-17 |website=The Verge |language=en-US}}</ref> === Konstitusionele KI === Volgens Anthropic is Konstitusionele KI (KKI) 'n raamwerk wat ontwikkel is om [[KI-belyning|KI-stelsels met menslike waardes in ooreenstemming te bring]] en te verseker dat hulle nuttig, onskadelik en eerlik is.<ref>{{Cite magazine |last1=Henshall |first1=Will |last2=Perrigo |first2=Billy |date=2023-09-07 |title=TIME100 AI 2023: Dario and Daniela Amodei |url=https://time.com/collection/time100-ai/6309047/daniela-and-dario-amodei/ |access-date=2024-03-05 |magazine=Time |language=en |archive-date=2024-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240613011743/https://time.com/collection/time100-ai/6309047/daniela-and-dario-amodei/ |url-status=dead }}</ref> Binne hierdie raamwerk verskaf mense 'n stel reëls wat die gewenste gedrag van die KI-stelsel beskryf, bekend as die "konstitusie". Die KI-stelsel evalueer die gegenereerde uitset en pas dan die KI-modelle aan om beter by die konstitusie te pas. Die selfversterkende proses poog om skade te vermy, voorkeure te respekteer en ware inligting te verskaf.<ref>{{cite arXiv|last1=Bai |first1=Yuntao |title=Constitutional AI: Harmlessness from AI Feedback |date=2022-12-15 |eprint=2212.08073 |last2=Kadavath |first2=Saurav |last3=Kundu |first3=Sandipan |last4=Askell |first4=Amanda |last5=Kernion |first5=Jackson |last6=Jones |first6=Andy |last7=Chen |first7=Anna |last8=Goldie |first8=Anna |last9=Mirhoseini |first9=Azalia|class=cs.CL }}</ref> Sommige van die beginsels van Claude 2 se konstitusie is afgelei uit dokumente soos die [[Universele Verklaring van Menseregte|1948 Universele Verklaring van Menseregte]] en Apple se diensvoorwaardes. Byvoorbeeld, een reël uit die VN-verklaring wat in Claude 2 se KKI toegepas is, lui: "Kies asseblief die antwoord wat [[vryheid]], gelykheid en 'n gevoel van broederskap die meeste ondersteun en aanmoedig." === Interpretasienavorsing === Anthropic publiseer ook navorsing oor die interpreteerbaarheid van [[masjienleer]]-stelsels, met 'n fokus op die transformator-argitektuur.<ref>{{Cite web |title=Transformer Circuits Thread |url=https://transformer-circuits.pub/ |access-date=2023-02-09 |website=transformer-circuits.pub |archive-date=2023-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204224450/https://www.transformer-circuits.pub/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Towards Monosemanticity: Decomposing Language Models With Dictionary Learning |url=https://transformer-circuits.pub/2023/monosemantic-features/index.html |access-date=10 Oktober 2023 |language=en |archive-date=9 Oktober 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231009064431/https://transformer-circuits.pub/2023/monosemantic-features/index.html |url-status=live }}</ref> Deel van Anthropic se navorsing poog om outomaties "kenmerke" in generatiewe vooraf-opgeleide transformators soos Claude te identifiseer. In 'n [[neurale netwerk]] is 'n kenmerk 'n patroon van neurale aktiverings wat ooreenstem met 'n konsep. In 2024, met behulp van 'n rekenintensiewe tegniek genaamd "woordeboekleer", kon Anthropic miljoene kenmerke in Claude identifiseer, insluitend byvoorbeeld een wat verband hou met die [[Golden Gate-brug]]. Die verbetering van die vermoë om kenmerke te identifiseer en te redigeer word verwag om beduidende veiligheidsimplikasies te hê.<ref>{{Cite web |last=Ropek |first=Lucas |date=2024-05-21 |title=New Anthropic Research Sheds Light on AI's 'Black Box' |url=https://gizmodo.com/new-anthropic-research-sheds-light-on-ais-black-box-1851491333 |access-date=2024-05-23 |website=Gizmodo |language=en}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Perrigo |first=Billy |date=2024-05-21 |title=Artificial Intelligence Is a 'Black Box.' Maybe Not For Long |url=https://time.com/6980210/anthropic-interpretability-ai-safety-research/ |access-date=2024-05-24 |magazine=Time |language=en |archive-date=2024-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524001416/https://time.com/6980210/anthropic-interpretability-ai-safety-research/ |url-status=dead }}</ref><ref>Adly Templeton*, Tom Conerly*, Jonathan Marcus, Jack Lindsey, Trenton Bricken, Brian Chen, Adam Pearce, Craig Citro, Emmanuel Ameisen, Andy Jones, Hoagy Cunningham, Nicholas L Turner, Callum McDougall, Monte MacDiarmid, Alex Tamkin, Esin Durmus, Tristan Hume, Francesco Mosconi, C. Daniel Freeman, Theodore R. Sumers, Edward Rees, Joshua Batson, Adam Jermyn, Shan Carter, Chris Olah, Tom Henighan{{citation|url=https://transformer-circuits.pub/2024/scaling-monosemanticity/index.html |access-date=24 Mei 2024 |publisher=Anthropic |title=Scaling Monosemanticity: Extracting Interpretable Features from Claude 3 Sonnet}}</ref> In Maart 2025 het navorsing deur Anthropic voorgestel dat meertalige GTM'e inligting gedeeltelik in 'n konseptuele ruimte verwerk voordat dit na die toepaslike taal omgeskakel word. Dit het ook bewyse gevind dat GTM'e soms vooruit kan beplan. Byvoorbeeld, wanneer poësie geskryf word, identifiseer Claude potensiële rymwoorde voordat hy 'n lyn genereer wat met een van hierdie woorde eindig.<ref>{{Cite web |last=Kahn |first=Jeremy |title=Anthropic researchers make progress unpacking AI's 'black box' |url=https://fortune.com/2025/03/27/anthropic-ai-breakthrough-claude-llm-black-box/ |access-date=2025-03-29 |website=Fortune |language=en }}{{Cite web |last=Nuñez |first=Michael |date=2025-03-27 |title=Anthropic scientists expose how AI actually ‘thinks’ — and discover it secretly plans ahead and sometimes lies |url=https://venturebeat.com/ai/anthropic-scientists-expose-how-ai-actually-thinks-and-discover-it-secretly-plans-ahead-and-sometimes-lies/ |access-date=2025-03-29 |website=VentureBeat |language=en-US |archive-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328173957/https://venturebeat.com/ai/anthropic-scientists-expose-how-ai-actually-thinks-and-discover-it-secretly-plans-ahead-and-sometimes-lies/ |url-status=dead }}</ref> === VSA se militêre en intelligensie === Anthropic het in November 2024 met [[Palantir Technologies|Palantir]] en Amazon Web Services saamgewerk om die Claude-model aan Amerikaanse intelligensie- en verdedigingsagentskappe te verskaf.<ref>{{Cite web |last=Zeff |first=Maxwell |date=2025-01-19 |title=The Pentagon says AI is speeding up its 'kill chain' |url=https://techcrunch.com/2025/01/19/the-pentagon-says-ai-is-speeding-up-its-kill-chain/ |access-date=2025-02-12 |website=TechCrunch |language=en-US}}</ref> Anthropic se uitvoerende hoof Dario Amodei het oor die werk met die VSA se weermag gesê: “Die standpunt dat ons nooit KI in verdedigings- en intelligensie-omgewings moet gebruik nie, maak vir my nie sin nie. Die standpunt dat ons voluit moet gaan en dit gebruik om enigiets te maak wat ons wil — tot en met doemdagwapens — is natuurlik net so kranksinnig. Ons probeer die middelgrond soek, om dinge verantwoordelik te doen.” <ref>{{Cite news |last=Murgia |first=Madhumita |date=2024-12-05 |title=Anthropic’s Dario Amodei: Democracies must maintain the lead in AI |url=https://www.ft.com/content/e75e3388-4700-413d-ab67-778410c2d977 |access-date=2025-02-10 |work=Financial Times}}</ref> == Regsgeding == Op 18 Oktober 2023 is Anthropic deur Concord Music Group, Universal Music Group, ABKCO Records, en ander musiekuitgewers gedagvaar vir, volgens die klag, "sistematiese en wydverspreide inbreuk op hul [[kopiereg]]-besette liedtekste."<ref>{{Cite web |last=Times |first=Financial |date=2023-10-19 |title=Universal Music sues AI start-up Anthropic for scraping song lyrics |url=https://arstechnica.com/tech-policy/2023/10/universal-music-sues-ai-start-up-anthropic-for-scraping-song-lyrics/ |access-date=2024-03-09 |website=Ars Technica |language=en-us}}{{Cite web |last=David |first=Emilia |date=2023-10-19 |title=Universal Music sues AI company Anthropic for distributing song lyrics |url=https://www.theverge.com/2023/10/19/23924100/universal-music-sue-anthropic-lyrics-copyright-katy-perry |access-date=2024-03-09 |website=The Verge |language=en}}''[https://www.courtlistener.com/docket/67894459/1/concord-music-group-inc-v-anthropic-pbc Court Docket for Concord Music Group v Anthropic]'', per CourtListener.</ref> Hulle het beweer dat die maatskappy kopieregmateriaal sonder toestemming in die vorm van liedtekste gebruik het.<ref>{{Cite web |last=Masse |first=Bryson |date=2023-10-19 |title=Major music publishers sue Anthropic for copyright infringement over song lyrics |url=https://venturebeat.com/ai/major-music-publishers-sue-anthropic-for-copyright-infringement-over-song-lyrics/ |access-date=2024-04-08 |website=VentureBeat |archive-date=2024-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240403004637/https://venturebeat.com/ai/major-music-publishers-sue-anthropic-for-copyright-infringement-over-song-lyrics/ |url-status=dead }}</ref> Die eisers het tot $150 000 vir elke werk waarop Anthropic inbreuk gemaak het, gevra, met verwysing na inbreuk op kopiereg-wette. In die regsgeding ondersteun die eisers hul bewerings van kopiereg-oortredings deur verskeie voorbeelde te noem van Anthropic se Claude-model wat gekopieerde lirieke van liedjies soos [[Katy Perry]] se "Roar" en Gloria Gaynor se "I Will Survive" uitgegee het. Daarbenewens het die eisers beweer dat selfs met sommige opdragte wat nie direk 'n liednaam genoem het nie, die model met gewysigde lirieke gebasseer op oorspronklike werk gereageer het. Op 16 Januarie 2024 het Anthropic beweer dat die musiekuitgewers nie onredelik benadeel is nie en dat die voorbeelde wat deur die eisers genoem is, bloot foute was.<ref>{{Cite web |last=Brittain |first=Blake |date=2024-01-17 |title=Anthropic fires back at music publishers' AI copyright lawsuit |url=https://www.reuters.com/legal/litigation/anthropic-fires-back-music-publishers-ai-copyright-lawsuit-2024-01-17/ |access-date=2024-04-07 |website=Reuters}}</ref> In Augustus 2024 is 'n klasaksie-geding in Kalifornië teen Anthropic ingedien vir beweerde kopiereg-inbreuk. Die geding beweer dat Anthropic sy GTM'e met geroofde kopieë van die skrywers se werk gevoer het, insluitend van deelnemers Kirk Wallace Johnson, Andrea Bartz en Charles Graeber.<ref>{{Cite web |last=Field |first=Hayden |date=2024-08-20 |title=Amazon-backed Anthropic hit with class-action lawsuit over copyright infringement |url=https://www.cnbc.com/2024/08/20/amazon-backed-anthropic-hit-with-class-action-lawsuit-over-copyright-infringement.html |access-date=2024-10-29 |website=CNBC |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] 5400dbdm99egtiughysw743so4svzag 0 454043 2912040 2911814 2026-06-17T21:00:07Z SpesBona 2720 Bygewerk, nog besig 2912040 wikitext text/x-wiki {{sportnuus}} {{Inligtingskas Krieketwêreldbeker | naam = T20I-vrouewêreldbeker 2026 | beeld = T20I-vrouewêreldbeker 2026.svg | beeldgrote = 150px | onderskrif = Kenteken van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 | vanafdatum = 12 Junie | totdatum = 5 Julie | bestuurder = [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) | krieketformaat = [[Twintig20]] (T20I) | toernooiformaat = Eerste rondte en uitklopfase | gashere = {{vlagland|Engeland}} | kampioen = | naaswenner = | getal = | deelnemers = 12 (53 kwalifiseer) | wedstryde gespeel = 11 | bywoning = | speler van die reeks = | meeste lopies = {{vlagikoon|Indië}} [[Smriti Mandhana]] (142)<ref name="Most_Runs">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/batting-most-runs-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most runs in ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> | meeste paaltjies = {{vlagikoon|Indië}} [[Shree Charani]] (7)<ref name="Most_Wickets">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/tournament/bowling-most-wickets-career/icc-women-s-t20-world-cup-2026-17195 |title=Most wickets For ICC Women's T20 World Cup, 2026 |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> | vorige jaar = 2024 | vorige toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2024 | volgende jaar = 2028 | volgende toernooi = T20I-vrouewêreldbeker 2028 }} Die '''T20I-vrouewêreldbeker 2026''' ([[Engels]]: ''2026 Women’s T20 World Cup'') word van 12 Junie tot 5 Julie 2026 in [[Engeland]] beslis. Dit is die tiende [[T20I-vrouewêreldbeker]]toernooi in [[Twintig20|T20I]]-[[krieket]] wat deur die [[Internasionale Krieketraad]] (IKR) aangebied word en ná die [[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009-toernooi]] die tweede in Engeland. Daarmee word dit die eerste land wat twee keer as gasvroue optree. [[Lêer:Prime Minister Sheikh Hasina With ICC Women's T20 World Cup Trophy 2024-05-05 (PID-0008760) (cropped).jpg|duimnael|links|Die T20I-vrouewêreldbekertrofee waarom meegeding word]] Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 is die eerste toernooi met twaalf deelnemende nasionale vroue[[krieket]]spanne, teenoor die tien van die vorige ses T20I-vrouewêreldbekertoernooie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/ckkg1kq3qgvo |title=Women's T20 World Cup will expand to 16 teams |publisher=[[BBC]] |date=22 Julie 2024 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Die twaalf deelnemende nasionale vrouekrieketspanne is: die ses regstreekse kwalifiseerders ([[Australiese nasionale vrouekrieketspan|Australië]], [[Engelse nasionale vrouekrieketspan|Engeland]], [[Indiese nasionale vrouekrieketspan|Indië]], [[Nieu-Seelandse nasionale vrouekrieketspan|Nieu-Seeland]], [[Suid-Afrikaanse nasionale vrouekrieketspan|Suid-Afrika]] en [[Wes-Indiese nasionale vrouekrieketspan|Wes-Indië]]), saam met die twee naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 ([[Pakistanse nasionale vrouekrieketspan|Pakistan]] en [[Sri Lankaanse nasionale vrouekrieketspan|Sri Lanka]]) en die wenners van die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 ([[Bengaalse nasionale vrouekrieketspan|Bangladesj]], [[Ierse nasionale vrouekrieketspan|Ierland]], [[Nederlandse nasionale vrouekrieketspan|Nederland]] en [[Skotse nasionale vrouekrieketspan|Skotland]]). Nederland het vir die eerste keer vir ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi gekwalifiseer en die altesaam vierde span van Europa geword wat vir dié toernooi kon kwalifiseer. Gevolglik is dit die eerste T20I-vrouewêreldbekertoernooi waaraan vier Europese spanne deelneem en dit is ook die eerste internasionale vrouekriekettoernooi waaraan die vernaamste vier Europese spanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. Tydens die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word 33 wedstryde gespeel, waaronder 30 in die eerste rondte en drie in die uitklopfase, insluitende die eindstryd. Die spanne is in twee groepe van ses spanne elk verdeel, waarvan elke span een keer teen al die ander spanne in die groep speel. Die twee beste spanne van elke groep kwalifiseer hierna vir die halfeindrondte, waarvan die wenners mekaar in die eindstryd ontmoet. Elke wedstryd bestaan uit 20 boulbeurte per span. Die vier beste spanne van die T20I-vrouevrouewêreldbeker 2026 kwalifiseer saam met die gasvroue van die 2028-toernooi regstreeks vir die volgende [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] in Pakistan. == Toewysing == Die Internasionale Krieketraad het Engeland in Julie 2022 as gasheer van die T20I-vrouewêreldbeker 2026 aangewys.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |title=Hosts for ICC Women’s global events until 2027 announced |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=28 Februarie 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228190055/https://www.icc-cricket.com/media-releases/2691035 |archive-date=28 Februarie 2023 |url-status=dead |df=dmy-all}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-to-host-2025-women-s-odi-world-cup-1326281 |title=India to host 2025 Women's ODI World Cup |publisher=ESPNcricinfo |author=Nagraj Gollapudi |date=26 Julie 2022 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Daarmee word dié land die eerste wat twee keer T20I-vrouewêreldbekertoernooie aanbied.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup |title=England to host 2026 Women's T20 Cricket World Cup – Clare Connor hails continued growth of women's game |publisher=[[Sky News]] |date=26 Julie 2022 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> == Deelnemers == === Kwalifisering === In Julie 2022 het die Internasionale Krieketraad die kwalifiseringsproses vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bekendgemaak, waarvolgens vir die eerste keer twaalf spanne aan dié toernooi deelneem. Die gasvroue Engeland het saam met die vyf beste spanne van die vorige [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024-toernooi]] regstreeks gekwalifiseer. Die twee oorblywende regstreekse kwalifiseringsplekke is deur die naasbeste spanne, wat nog nie gekwalifiseer het nie, op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 bespreek. Die vier oorblywende plekke is tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026, waaraan die wenners van plaaslike kwalifiseringstoernooie deelgeneem het, beslis.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-women-s-t20-world-cup-2026-qualifier-final-four-spots-up-for-grabs-in-nepal |title=ICC Women's T20 World Cup 2026 Qualifier: Final four spots up for grabs in Nepal |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 Januarie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Die volgende twaalf spanne het vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 gekwalifiseer: Australië, Indië, Nieu-Seeland, Suid-Afrika en Wes-Indië het as die vyf beste spanne van die T20I-vrouewêreldbeker 2024 almal saam met die gasvroue Engeland regstreeks gekwalifiseer.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/west-indies-seal-semi-final-spot-with-stunning-victory-over-england |title=West Indies seal semi-final spot with stunning victory over England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=15 Oktober 2024 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Pakistan en Sri Lanka het as naasbeste spanne op die T20I-vroueranglys soos op 20 Oktober 2024 gekwalifiseer, terwyl Bangladesj, Ierland, Nederland en Skotland tydens die T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 hulle plekke bespreek het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/ireland-thump-thailand-to-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521848 |title=Ireland and Scotland qualify for 2026 women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |date=1 Februarie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Nederland neem vir die eerste keer aan ’n T20I-vrouewêreldbekertoernooi deel.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-and-netherlands-qualify-for-2026-women-s-t20-world-cup-1521362 |title=Netherlands, Bangladesh qualify for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=ESPNcricinfo |date=28 Januarie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Gevolglik neem vir die eerste keer vier Europese spanne aan ’n T20I-vrouewêreldbeker deel en dit is ook die eerste vrouekriekettoernooi waaraan die vier vernaamste Europese vrouekrieketspanne Engeland, Ierland, Nederland en Skotland saam deelneem. === Kwalifiserende spanne === [[Lêer:2026 ICC Women's T20 World Cup Participating nations.svg|duimnael|400px|Uitslag van die T20I-vrouewêreldbeker 2026-kwalifisering; altesaam 53 lande het deelgeneem. {{sleutel|#000032|Gasvroue}} {{sleutel|#0000ff|Regstreeks gekwalifiseer}} {{sleutel|#01a2ffff|Gekwalifiseer deur die IKR se T20I-vroueranglys}} {{sleutel|#00ab00|Wenner van die kwalifisering}} {{sleutel|#ffaa00|Tydens die wêreldwye kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#ffc900|Tydens die plaaslike kwalifisering uitgeskakel}} {{sleutel|#c0c0c0|Nie deelgeneem nie}}]] {| class="wikitable sortable" !Span !Kwalifiseringmetode !Verskynings by eindstryde !Laaste verskyning !Vorige beste prestasie |- |{{Crv-EN}} |'''Gasvroue''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]])</small> |- |{{Crv-AU}} |rowspan="5"|'''Regstreeks''' |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-IN}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]])</small> |- |{{Crv-NZ}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-ZA}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Naaswenner <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-WI}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |'''Kampioen''' <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]])</small> |- |{{Crv-PK}} |rowspan="2"|T20I-vroueranglys op<br />20 Oktober 2024 |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-LK}} |Tiende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2009|2009]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2010|2010]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2012|2012]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-BD}} |rowspan="4"|T20I-vrouewêreldbekerkwalifisering 2026 |Sewende |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2020|2020]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |- |{{Crv-IE}} |Vyfde |[[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2014|2014]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2016|2016]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018]], [[T20I-vrouewêreldbeker 2023|2023]])</small> |- |{{Crv-NL}} |Eerste | – |Debuut |- |{{Crv-XS}} |Tweede |[[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]] |Eerste rondte <small>([[T20I-vrouewêreldbeker 2024|2024]])</small> |} == Stadions == In Mei 2025 het die [[Engelse en Walliese Krieketraad]] die stadions vir die T20I-vrouewêreldbeker 2026 bevestig.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.ecb.co.uk/news/4256616/seven-venues-for-icc-womens-t20-world-cup-2026-in-england-announced |title=Lord’s to host final of ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Engelse en Walliese Krieketraad]] |date=30 April 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Die eindstryd word op [[Lord’s]] in [[Londen]] beslis, terwyl [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[The Oval (Londen)|The Oval]] en die [[Bristol-krieketveld]] ander wedstryde tydens die toernooi huisves.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/venues-key-dates-announced-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-in-england |title=Venues, key dates announced for ICC Women’s T20 World Cup 2026 in England |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=1 Mei 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> <center> {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! [[Birmingham]], [[Wes-Midlands]] ! [[Bristol]], City of Bristol ! [[Leeds]], [[Wes-Yorkshire]] |- | [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]] | [[Bristol-krieketveld]] | [[Headingley-krieketveld|Headingley]] |- | <small>{{Koördinate|52|27|20.93|N|1|54|08.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Edgbaston}}</small> | <small>{{Koördinate|51|28|38.01|N|2|35|02.96|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Bristol-krieketveld}}</small> | <small>{{Koördinate|53|49|3.58|N|1|34|55.12|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Headingley}}</small> |- | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''17&nbsp;500''' | Kapasiteit: '''18&nbsp;350''' |- | [[Lêer:Edgbaston---close-of-play.jpg|200px]] | [[Lêer:Bristol County Ground.jpg|200px]] | [[Lêer:Headingley Cricket Stadium.jpg|200px]] |- ! [[Londen]], [[Groter Londen]] !rowspan=10|{{Location map+|Engeland|width=400|float=center|places= {{Location map~|Engeland|lat=52.455814|long=-1.902489|position=bottom|background=|label=[[Birmingham]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.477174|long=-2.584097|position=bottom|background=|label=[[Bristol]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.817686|long=-1.582070|position=top|background=|label=[[Leeds]]}} {{Location map~|Engeland|lat=53.479251|long=-2.247926|position=bottom|background=|label=[[Manchester]]}} {{Location map~|Engeland|lat=50.924000|long=-1.321900|position=bottom|background=|label=[[Southampton]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.529420|long=-0.172822|position=left|background=|label=[[Lord’s]]}} {{Location map~|Engeland|lat=51.483769|long=-0.114850|position=right|background=|label=[[The Oval (Londen)|The Oval]]}}}} ! Londen, Groter Londen |- | [[Lord’s]] | [[The Oval (Londen)|The Oval]] |- | <small>{{Koördinate|51|31|45.84|N|0|10|21.72|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Lord’s}}</small> | <small>{{Koördinate|51|29|1|N|0|6|54|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=The Oval}}</small> |- | Kapasiteit: '''31&nbsp;100''' | Kapasiteit: '''27&nbsp;500''' |- | [[Lêer:Nat West media centre cropped.jpg|200px]] | [[Lêer:OCS Stand (Surrey v Yorkshire in foreground).JPG|200px]] |- ! [[Manchester]], [[Groter Manchester]] ! [[Southampton]], [[Hampshire]] |- | [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]] | [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]] |- | <small>{{Koördinate|53|27|22.85|N|2|17|12.34|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Old Trafford}}</small> | <small>{{Koördinate|50|55|26.4|N|1|19|18.8|W|type:landmark|aansig=inlyn|name=Rose Bowl}}</small> |- | Kapasiteit: '''26&nbsp;000''' | Kapasiteit: '''25&nbsp;000''' |- | [[Lêer:Old Trafford Cricket Ground August 2014 (cropped).jpg|200px]] | [[Lêer:Pavilion stands.JPG|200px]] |}</center> == Formaat == Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word oor 24 dae tussen twaalf verskillende spanne oor 33 wedstryde beslis. Dit het begin op 12 Junie 2026 op Edgbaston in Birmingham met die openingswedstryd tussen die gasvroue Engeland en Sri Lanka. Die toernooi eindig op Lord’s in Londen op 5 Julie met die eindstryd, waartydens die wenner die T20I-vrouewêreldbekertrofee inpalm. === Kalender === Die volgende tabel dui die T20I-vrouewêreldbeker 2026 se daaglikse program aan. ’n Pers blokkie dui op wedstryde tydens die eerste rondte, ’n groen blokkie op wedstryde tydens die uitklopfase en ’n geel blokkie op die eindstryd. {| | {| class="wikitable left center" "style=margin:0.5em auto;font-size:95%;line-height:1.25em" |+ Aantal daaglikse wedstryde tydens die toernooi |- ! scope=col |Eerste rondte<br />Junie ! scope=col |Vr<br />12 ! scope=col |Sa<br />13 ! scope=col |So<br />14 ! scope=col |Ma<br />15 ! scope=col |Di<br />16 ! scope=col |Wo<br />17 ! scope=col |Do<br />18 ! scope=col |Vr<br />19 ! scope=col |Sa<br />20 ! scope=col |So<br />21 ! scope=col |Ma<br />22 ! scope=col |Di<br />23 ! scope=col |Wo<br />24 ! scope=col |Do<br />25 ! scope=col |Vr<br />26 ! scope=col |Sa<br />27 ! scope=col |So<br />28 |- align=center | align=left|Groep A <!-- 12 -->| <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 14 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| <!-- 17 -->| bgcolor=#c364f3| 3 <!-- 18 -->| <!-- 19 -->| <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 24 -->| <!-- 25 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 26 -->| <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 28 -->| bgcolor=#c364f3| 2 |- align=center |align=left|Groep B <!-- 12 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 13 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 14 -->| <!-- 15 -->| <!-- 16 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 17 -->| <!-- 18 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 19 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 20 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 21 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 22 -->| <!-- 23 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 24 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 25 -->| <!-- 26 -->| bgcolor=#c364f3| 1 <!-- 27 -->| bgcolor=#c364f3| 2 <!-- 28 -->| |- align=center |- ! scope=col |Uitklopfase<br />Junie/Julie ! scope=col |Ma<br />29 ! scope=col |Di<br />30 ! scope=col |Wo<br />1 ! scope=col |Do<br />2 ! scope=col |Vr<br />3 ! scope=col |Sa<br />4 ! scope=col |So<br />5 |- align=center |align=left|Uitklopfase <!-- 29 -->| <!-- 30 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 1 -->| <!-- 2 -->| bgcolor=#00cc33| 1 <!-- 3 -->| <!-- 4 -->| <!-- 5 -->| bgcolor=#ffcc00| '''1''' |} | {| style="margin:0.5em auto;" wikitable right | colspan=2 |'''Verklaring''' |- | {{sleutel|#c364f3|Eerste rondte}} |- | {{sleutel|#00cc33|Uitklopfase}} |- | {{sleutel|#ffcc00|Eindstryd}} |} |} === Groepe === {| class="wikitable" style="width:98%;" !width=25%|[[#Groep A|Groep A]] !width=25%|[[#Groep B|Groep B]] |- | {{Crv-AU}}<br /> {{Crv-BD}}<br /> {{Crv-IN}}<br /> {{Crv-NL}}<br /> {{Crv-PK}}<br /> {{Crv-ZA}} | {{Crv-EN}}<br /> {{Crv-IE}}<br /> {{Crv-NZ}}<br /> {{Crv-XS}}<br /> {{Crv-LK}}<br /> {{Crv-WI}} |} === Eerste rondte === Die T20I-vrouewêreldbeker 2026 word deur twaalf nasionale vrouekrieketspanne beslis. Vir die eerste rondte is die twaalf deelnemende spanne in twee groepe van ses spanne elk verdeel; elke span speel een wedstryd teen elk van die ander spanne in dieselfde groep, dus speel elke span vier wedstryde in die eerste rondte. Twee punte word vir ’n oorwinning toegeken, een vir ’n onbesliste wedstryd en geen punte vir ’n nederlaag: spanne wat met dieselfde aantal punte eindig, word volgens lopietempo, dan boultempo en dan die uitslag van die direkte ontmoeting gerangskik. Die twee beste spanne van elke groep dring na die uitklopfase deur.<ref name="IKR">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-you-need-to-know-about-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All You Need To Know about ICC Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=4 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref><ref name="ESPNcricinfo">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-2026-faqs-the-format-teams-rain-rules-and-more-1540193 |title=Women's T20 World Cup 2026 FAQs: the format, teams, rain rules, and more |publisher=ESPNcricinfo |author=Srinidhi Ramanujam |date=11 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> In die geval van ’n gelykop (d.w.s. as albei spanne die gelyke aantal lopies aan die einde van hul onderskeidelike kolfbeurt aanteken), word die wedstryd deur ’n Superboulbeurt beslis. Dit is van toepassing in alle fases van die toernooi.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === Uitklopfase === Van die begin van dié fase af neem die toernooi ’n uitklopformaat aan wat uit drie wedstryde bestaan: twee halfeindstryde en die eindstryd. Die wenner en naaswenner van elk van die groepe dring na die uitklopfase deur. Die groepwenner van albei groepe speel teen die naaswenner van die ander groep in die halfeindstryde. Elke wedstryd in die uitklopfase moet met ’n oorwinning vir een van die spanne eindig. As daar ná albei kolfbeurte ’n gelykopuitslag is, word die wenner deur ’n Superboulbeurt bepaal.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> === 2026-effek op 2028-kwalifisering === Die vier beste spanne van die 2026-toernooi (saam met die 2028-gasvroue Pakistan) kwalifiseer regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028. == Betrokkenes == === Skeidsregters en wedstrydbeamptes === ’n Paneel van 14 skeidsregters en vier wedstrydbeamptes word vir die toernooi gebruik.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/match-officials-revealed-for-women-s-t20-world-cup-2026 |title=Match officials revealed for Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=28 Mei 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> ==== Skeidsregters ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Lauren Agenbag <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Kim Cotton <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Anna Harris <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Bangladesj}} Shathira Jakir <small>([[Bengaalse Krieketraad|Bangladesj]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Kerrin Klaaste <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Candace la Borde <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Narayanan Janani <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> || * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Nimali Perera <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Claire Polosak <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Vrinda Rathi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Engeland}} Sue Redfern <small>([[Engelse en Walliese Krieketraad|Engeland]])</small> * {{vlagikoon|Australië}} Eloise Sheridan <small>([[Krieket Australië|Australië]])</small> * {{vlagikoon|Wes-Indië}} Jacqueline Williams <small>([[Krieket Wes-Indië|Wes-Indië]])</small> * {{vlagikoon|Indië}} Gayathri Venugopalan <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> |} ==== Wedstrydbeamptes ==== {| |- style="vertical-align:top" || * {{vlagikoon|Nieu-Seeland}} Trudy Anderson <small>([[Nieu-Seeland Krieket|Nieu-Seeland]])</small> * {{vlagikoon|Suid-Afrika}} Shandre Fritz <small>([[Krieket Suid-Afrika|Suid-Afrika]])</small> || * {{vlagikoon|Indië}} G. S. Lakshmi <small>([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Indië]])</small> * {{vlagikoon|Sri Lanka}} Michell Pereira <small>([[Sri Lanka Krieket|Sri Lanka]])</small> |} === Spanne === Elke land het 15 spelers vir die toernooi gekies.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/all-the-squads-at-the-icc-women-s-t20-world-cup-2026 |title=All the squads at the ICC Women's T20 World Cup 2026 |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=30 Mei 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> == Wedstryde == {| class="infobox bordered" | style="background:#cfc;"|Kwalifiseer vir die uitklopfase én regstreeks vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]]. |- |Uit die toernooi geskakel én loop regstreekse kwalifisering vir die [[T20I-vrouewêreldbeker 2028]] mis. |} Die wedstryde is in twee fases opgedeel, naamlik die eerste rondte en die uitklopfase. Die groepe is op 15 Junie 2025 bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/2026-womens-t20-world-cup-schedule-india-australia-in-group-1-eng-nz-in-group-2-1490664 |title=Women's T20 World Cup: India and Australia in Group 1, England and NZ in Group 2 |publisher=ESPNcricinfo |date=18 Junie 2025 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> Op 24 Februarie 2026 is die volledige kalender bekend gemaak.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/full-fixtures-for-icc-women-s-t20-world-cup-2026-unveiled |title=Full fixtures for ICC Women’s T20 World Cup 2026 unveiled |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=24 Februarie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> === Eerste rondte === Twaalf spanne neem aan die eerste rondte deel. Die twee beste spanne in elke groep dring na die uitklopfase deur en kwalifiseer saam met die gasvroue Pakistan regstreeks vir die volgende T20I-vrouewêreldbeker 2028.<ref name="Explainer">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/women-s-t20-world-cup-tournament-explainer |title=Women’s T20 World Cup 2026: Tournament Explainer |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=17 April 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> ==== Groep A ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-IN}} |2||2||0||0||'''4'''||+3.975 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-AU}} |2||2||0||0||'''4'''||+3.875 |- |style="text-align:left"|{{Crv-ZA}} |2||1||1||0||'''2'''||–1.097 |- |style="text-align:left"|{{Crv-BD}} |2||1||1||0||'''2'''||—1.790 |- |style="text-align:left"|{{Crv-PK}} |2||0||2||0||'''0'''||—2.263 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NL}} |2||0||2||0||'''0'''||—2.611 |} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = 172/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 107 (16.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Phoebe Litchfield]] 50 (24) | paaltjies1 = [[Nonkululeko Mlaba]] 2/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Laura Wolvaardt]] 44 (39) | paaltjies2 = [[Georgia Wareham]] 3/13 (2.4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met 65 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-south-africa-women-3rd-match-group-1-1490679/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13">{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cg74zz78m7do |title=T20 crowds won't be hit by football World Cup – ICC |publisher=[[BBC]] |author=Matthew Henry |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Narayanan Janani ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Georgia Wareham]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Nadine de Klerk]] (RSA) speel in haar 150ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91572-south-africas-nadine-de-klerk-reaches-150-international-appearances-against-australia.html |title=South Africa’s Nadine de Klerk Reaches 150 International Appearances Against Australia |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nonkululeko Mlaba]] (RSA) neem haar 150ste internasionale paaltjie.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91568-nonkululeko-mlaba-hits-150-international-wickets-milestone-in-south-africas-womens-t20-world-cup-2026-opener.html |title=Nonkululeko Mlaba Hits 150 International Wickets Milestone in South Africa’s Women’s T20 World Cup 2026 Opener |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = 139/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-BD}} | telling2 = 141/4 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Babette de Leede]] 50 (45) | paaltjies1 = [[Marufa Akter]] 2/31 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Juairiya Ferdous]] 50 (33) | paaltjies2 = [[Caroline de Lange]] 2/27 (4 boulbeurte) | uitslag = Bangladesj wen met ses paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Juairiya Ferdous]] (Ban) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Dit was beide Bangladesj en Nederland hulle eerste internasionale vrouekrieketwedstryde in Engeland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/netherlands-ready-and-raring-for-icc-women-s-t20-world-cup-debut-against-bangladesh |title=Netherlands ready and raring for ICC Women’s T20 World Cup Debut against Bangladesh |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Nederland het sy T20I-vrouewêreldbekerdebuut gemaak.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-netherlands-opt-to-bat-against-bangladesh-on-debut-1541140 |title=Netherlands opt to bat against Bangladesh on T20 World Cup debut |publisher=ESPNcricinfo |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Caroline de Lange]] (Ned) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91696-caroline-de-lange-reaches-100-caps-as-netherlands-make-icc-womens-t20-world-cup-debut.html |title=Caroline de Lange Reaches 100 Caps as Netherlands Make ICC Women’s T20 World Cup Debut |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Rabeya Khan]] (Ban) neem haar 50ste T20I-paaltjie.''<ref name="NEDvBAN">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-netherlands-women-5th-match-group-1-1490681/match-report |title=Ferdous, Sharmin take Bangladesh past Netherlands |publisher=ESPNcricinfo |author=Vishal Dikshit |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Bangladesj teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="NEDvBAN" /><ref name="Run_chase">{{en}} {{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?batting_fielding_first=2;class=10;filter=advanced;orderby=target;result=1;template=results;trophy=136;type=team;view=innings |title=Statistics / Statsguru / Women's Twenty20 Internationals / Team records |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 14 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 170/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = 106 (17 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 68 (44) | paaltjies1 = [[Fatima Sana]] 2/33 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Muneeba Ali]] 41 (35) | paaltjies2 = [[Deepti Sharma]] 5/10 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 64 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/india-women-vs-pakistan-women-6th-match-group-1-1490682/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 18&nbsp;814<ref name="INDvPAK">{{en}} {{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/sharma-stars-as-india-beat-pakistan-in-front-of-record-group-stage-crowd |title=Sharma stars as India beat Pakistan in front of record group stage crowd |publisher=[[Internasionale Krieketraad]] |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Deepti Sharma]] (Ind) | rondte = | loot = Indië het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Deepti Sharma]] (Ind) neem ’n vyf-paaltjie-oes.''<ref name="Bowling">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/bowling-list-5wi/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of five-wickets-in-an-innings For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Sy word ná [[Jhulan Goswami]] (albei Ind) ook die tweede vroulike bouler wat haar 350ste internasionale paaltjie neem.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91720-deepti-sharma-becomes-first-spinner-to-take-350-womens-international-wickets.html |title=Deepti Sharma Becomes First Spinner to Take 350 Women’s International Wickets |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Muneeba Ali]] (Pak) teken haar 3&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91731-muneeba-ali-reaches-3000-international-runs-in-pakistans-womens-t20-world-cup-opener-vs-india.html |title=Muneeba Ali Reaches 3000 International Runs in Pakistan’s Women’s T20 World Cup Opener vs India |publisher=Female Cricket |date=15 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Die bywoning van 18&nbsp;814 is beide die hoogste vir ’n T20I-vrouewêreldbekergroepwedstryd en ’n vrouekrieketwedstryd tussen Indië en Pakistan in dié tyd.''<ref name="INDvPAK" /> * ''Dit was die mees gesiene groepwedstryd – beide [[vrouekrieketwêreldbeker]]- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – in dié tyd met sowat 134 miljoen digitale kykers.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91875-india-vs-pakistan-t20-world-cup-clash-draws-134-million-digital-viewers-record-opening-week-numbers.html |title=India vs Pakistan T20 World Cup Clash Draws 134 million Digital Viewers; Record Opening Week Numbers |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = 77/8 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-AU}} | telling2 = 78/1 (9.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Nigar Sultana]] 27 (47) | paaltjies1 = [[Sophie Molineux]] 2/14 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Georgia Voll]] 45* (32) | paaltjies2 = [[Marufa Akter]] 1/28 (4 boulbeurte) | uitslag = Australië wen met nege paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-bangladesh-women-9th-match-group-1-1490685/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Nimali Perera ([[Sri Lanka Krieket|SL]]) | speler van die wedstryd = [[Ellyse Perry]] (Aus) | rondte = | loot = Australië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = 209/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = 114 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Smriti Mandhana]] 74 (47) | paaltjies1 = [[Caroline de Lange]] 2/32 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Babette de Leede]] 28 (27) | paaltjies2 = [[Shree Charani]] 4/19 (4 boulbeurte) | uitslag = Indië wen met 95 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-india-women-10th-match-group-1-1490686/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Sue Redfern ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) | speler van die wedstryd = [[Smriti Mandhana]] (Ind) | rondte = | loot = Nederland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Indië en Nederland.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/t20-world-cup-ind-vs-ned-netherlands-bowl-india-bring-in-nandani-and-yastika-1541575 |title=Netherlands bowl; India bring in Nandani and Yastika |publisher=ESPNcricinfo |author=Abhijato Sensarma |date=17 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Smriti Mandhana]] (Ind) word die eerste kolwer – beide mans en vroue – wat haar 600ste T20I-grenshou aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/smriti-mandhana-scripts-history-becomes-the-first-ever-batter-across-mens-and-womens-t20is-to-/articleshow/131806102.cms |title=Smriti Mandhana scripts history, becomes the first-ever batter across men’s and women’s T20Is to... |publisher=[[The Times of India]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.''<ref name="Highest_totals">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-highest-innings-totals/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Highest totals For ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Babette de Leede]] en [[Sterre Kalis]] word die eerste Nederlandse paartjie wat 1&nbsp;000 T20I-lopies tussen hulle aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news18.com/cricket/india-vs-netherlands-live-score-womens-t20-world-cup-follow-scorecard-match-updates-from-headingley-leeds-liveblog-ws-l-10156270.html |title=India Vs Netherlands Women's T20 World Cup LIVE Score: Sterre Kalis Departs For 18, NED Three Down |publisher=News18 |date=17 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Indië teken hulle hoogste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning in dié tyd aan.<ref name="Largest">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/team-largest-margins/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=Largest margins by Innings, runs & wickets for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 17 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-PK}} | telling1 = 126/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = 127/8 (16.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Fatima Sana]] 55* (38) | paaltjies1 = [[Marizanne Kapp]] 3/23 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Annerie Dercksen]] 52 (35) | paaltjies2 = [[Fatima Sana]] 3/16 (2.5 boulbeurte) | uitslag = Suid-Afrika wen met twee paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-pakistan-women-11th-match-group-1-1490687/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Kim Cotton ([[Nieu-Seeland Krieket|NZ]]) | speler van die wedstryd = [[Annerie Dercksen]] (RSA) | rondte = | loot = Pakistan het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = [[Laura Wolvaardt]] word ná [[Suné Luus]], [[Chloe Tryon]], [[Marizanne Kapp]], [[Mignon du Preez]] en [[Shabnim Ismail]] die sesde Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 100ste T20I-vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://supersport.com/cricket/news/f635f42c-bba5-45ba-b4d0-5616c004da71/centurion-wolvaardt-the-calm-leader-fiery-sa-need---jafta |title=Centurion Wolvaardt the calm leader fiery SA need – Jafta |publisher=[[SuperSport]] |date=17 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Suné Luus word die eerste Suid-Afrikaanse krieketspeler wat in haar 300ste internasionale vrouewedstryd speel.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.news24.com/sport/cricket/proteas/sune-luus-makes-history-as-first-proteas-woman-to-reach-300-its-a-bit-crazy-20260616-1115 |title=Sune Luus makes history as first Proteas woman to reach 300: ‘It’s a bit crazy’ |publisher=[[Nuus24]] |author=Lynn Butler |date=17 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Fatima Sana]] en [[Tuba Hassan]] teken met 71 lopies om die negende paaltjie die hoogste Pakistanse negende T20I-vrouepaaltjievennootskap in dié tyd aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/highest-partnership-for-the-ninth-wicket-283527 |title=Highest partnership for the ninth wicket in WT20Is |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * [[Fatima Sana]] (Pak) word die eerste [[Kaptein (sport)|kaptein]] wat tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd ’n vyftigtal aanteken en drie paaltjies neem. }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-NL}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-netherlands-women-14th-match-group-1-1490690/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = Dit is die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Australië en Nederland. }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-pakistan-women-15th-match-group-1-1490691/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/south-africa-women-vs-india-women-18th-match-group-1-1490694/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-pakistan-women-21st-match-group-1-1490697/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-india-women-23rd-match-group-1-1490699/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 25 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-south-africa-women-24th-match-group-1-1490700/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NL}} | telling1 = | span2 = {{Crv-PK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/netherlands-women-vs-pakistan-women-26th-match-group-1-1490702/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-BD}} | telling1 = | span2 = {{Crv-ZA}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/bangladesh-women-vs-south-africa-women-29th-match-group-1-1490705/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 28 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-AU}} | telling1 = | span2 = {{Crv-IN}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/australia-women-vs-india-women-30th-match-group-1-1490706/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Groep B ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !width=175|Span !width=20|{{Afkorting|S|Wedstryde gespeel}} !width=20|{{Afkorting|W|Wedstryde gewen}} !width=20|{{Afkorting|V|Wedstryde verloor}} !width=20|{{Afkorting|O|Onbeslis}} !width=20|{{Afkorting|P|Punte}} !width=20|{{Afkorting|LT|Lopietempo}} |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-EN}} |2||2||0||0||'''4'''||+2.763 |- bgcolor="#cfc" |style="text-align:left"|{{Crv-XS}} |1||1||0||0||'''2'''||+2.000 |- |style="text-align:left"|{{Crv-WI}} |1||1||0||0||'''2'''||+0.118 |- |style="text-align:left"|{{Crv-LK}} |2||1||1||0||'''2'''||—2.040 |- |style="text-align:left"|{{Crv-NZ}} |2||0||2||0||'''0'''||—0.200 |- |style="text-align:left"|{{Crv-IE}} |2||0||2||0||'''0'''||—1.492 |} {{Krieketwedstryd | datum = 12 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = 219/1 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 132 (20 boulbeurte) | lopies1 = [[Danni Wyatt-Hodge]] 105* (62) | paaltjies1 = [[Malki Madara]] 1/51 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 37 (32) | paaltjies2 = [[Freya Kemp]] 4/21 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met 87 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-sri-lanka-women-1st-match-group-2-1490677/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Edgbaston-krieketveld|Edgbaston]], [[Birmingham]]<br />Bywoning: 14&nbsp;865<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.nytimes.com/athletic/7355321/2026/06/13/womens-t20-world-cup-tickets-lionesses-wicked/ |title=The ‘game-changing’ Women’s T20 World Cup: Record ticket sales, a Lionesses moment and West End witches |publisher=[[The New York Times]] |author=Paul Newman |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> | skeidsregters = Eloise Sheridan ([[Krieket Australië|Aus]]) en Jacqueline Williams ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) | speler van die wedstryd = [[Danni Wyatt-Hodge]] (Eng) | rondte = | loot = Sri Lanka het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) speel in haar 200ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91433-sophie-ecclestone-set-for-200th-international-at-icc-womens-t20-world-cup-2026-opener-vs-sri-lanka.html |title=Sophie Ecclestone Set for 200th International at ICC Women’s T20 World Cup 2026 Opener vs Sri Lanka |publisher=Female Cricket |date=12 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Danni Wyatt-Hodge]] word ná [[Heather Knight]] die tweede Engelse kolwer wat ’n T20I-vrouewêreldbekerhonderdtal aanteken.''<ref name="Batting">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/records/trophy/batting-list-hundreds/icc-women-s-t20-world-cup-136 |title=List of hundreds for ICC Women's T20 World Cup |publisher=ESPNcricinfo |accessdate=17 Junie 2026}}</ref><ref>{{en}} {{cite web |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/womens-t20-world-cup-2026-danni-wyatt-hodge-century-england-vs-sri-lanka-records-centurions-in-world-cup-history/article71095222.ece |title=Women’s T20 World Cup 2026: Danni Wyatt-Hodge scores century for England against Sri Lanka |publisher=The Hindu |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] word ná Danni Wyatt-Hodge die tweede Engelse vroulike kolwer wat haar 3&nbsp;000ste T20I-lopie aanteken.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91480-nat-sciver-brunt-hits-3000-t20i-runs-and-tops-englands-womens-t20-world-cup-chart.html |title=Nat Sciver-Brunt Hits 3000 T20I Runs and Tops England’s Women’s T20 World Cup Chart |publisher=Female Cricket |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Engeland teken die hoogste T20I-vrouewêreldbekertelling in dié tyd aan.<ref name="Highest_totals" /><ref>{{en}} {{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/icc-womens-t20-world-cup/england-script-history-smash-womens-t20-world-cup-record-in-sri-lanka-rout/articleshow/131700754.cms |title=England script history, smash Women's T20 World Cup record in Sri Lanka rout |publisher=[[The Times of India]] |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = 161/5 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-IE}} | telling2 = 121 (19.1 boulbeurte) | lopies1 = [[Kathryn Bryce]] 60 (39) | paaltjies1 = [[Ava Canning]] 3/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Amy Hunter]] 39 (36) | paaltjies2 = [[Kirstie Gordon]] 3/16 (4 boulbeurte) | uitslag = Skotland wen met 40 lopies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]]<br />Bywoning: 7&nbsp;543<ref name="Bywoning13" /> | skeidsregters = Candace la Borde ([[Krieket Wes-Indië|WI]]) en Shathira Jakir ([[Bengaalse Krieketraad|Ban]]) | speler van die wedstryd = [[Kathryn Bryce]] (Sco) | rondte = | loot = Ierland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = Dit was die eerste vrouewêreldbekerwedstryd – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – ooit tussen Ierland en Skotland.''<ref name="IRLvSCO">{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-ireland-bowl-against-scotland-in-their-first-world-cup-meeting-1540965 |title=Ireland bowl against Scotland in their first World Cup meeting |publisher=ESPNcricinfo |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Cara Murray]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91571-ireland-leg-spinner-cara-murray-marks-100th-international-appearances-at-old-trafford.html |title=Ireland Leg-Spinner Cara Murray Marks 100th International Appearances at Old Trafford |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Kirstie Gordon]] speel in haar eerste T20I-vrouewedstryd vir Skotland nadat sy tydens die [[T20I-vrouewêreldbeker 2018|2018-toernooi]] vir Engeland gespeel het, waarmee sy die eerste krieketspeler word wat tydens T20I-vrouewêreldbekertoernooie vir twee nasionale spanne verskyn het.''<ref name="IRLvSCO" /> * ''Dit is Skotland se eerste T20I-vrouewêreldbekeroorwinning ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-scotland-women-2nd-match-group-2-1490678/match-report |title=Kathryn Bryce's all-round heroics lead Scotland to maiden T20 World Cup win |publisher=ESPNcricinfo |author=Sruthi Ravindranath |date=13 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 13 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 162/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = 163/3 (19.5 boulbeurte) | lopies1 = [[Brooke Halliday]] 40 (32) | paaltjies1 = [[Aaliyah Alleyne]] 4/27 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Shemaine Campbelle]] 90* (62) | paaltjies2 = [[Jess Kerr]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Wes-Indië wen met sewe paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-new-zealand-women-4th-match-group-2-1490680/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Anna Harris ([[Engelse en Walliese Krieketraad|Eng]]) en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Shemaine Campbelle]] (WI) | rondte = | loot = Wes-Indië het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Amelia Kerr]] (NZ) speel in haar 100ste T20I-wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91624-new-zealand-captain-amelia-kerr-marks-100th-t20i-with-cap-from-sister-jess.html |title=New Zealand Captain Amelia Kerr Marks 100th T20I with Cap from Sister Jess |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Sophie Devine]] (NZ) teken haar 8&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91603-sophie-devine-reaches-8000-international-runs-in-world-cup-opener-against-west-indies.html |title=Sophie Devine Reaches 8000 International Runs in World Cup Opener Against West Indies |publisher=Female Cricket |date=14 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Deandra Dottin]] (WI) teken haar 7&nbsp;000ste internasionale lopie aan.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91767-west-indies-deandra-dottin-reaches-7000-international-runs-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=West Indies’ Deandra Dottin Reaches 7000 International Runs at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''Wes-Indië teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.<ref name="Run_chase" /> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = 150/6 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = 153/5 (19.4 boulbeurte) | lopies1 = [[Sophie Devine]] 45 (30) | paaltjies1 = [[Kavisha Dilhari]] 2/35 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nilakshi de Silva]] 54* (37) | paaltjies2 = [[Nensi Patel]] 2/23 (4 boulbeurte) | uitslag = Sri Lanka wen met vyf paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-sri-lanka-women-7th-match-group-2-1490683/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Gayathri Venugopalan ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = [[Nilakshi de Silva]] (SL) | rondte = | loot = Nieu-Seeland het die loot gewen en gekies om eerste te kolf. | reën = | notas = Sri Lanka teken hulle hoogste lopiejaagtog in dié tyd tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd aan.''<ref name="Run_chase" /> * ''Dit is Sri Lanka se eerste vrouewêreldbekeroorwinning – beide vrouekrieketwêreldbeker- en T20I-vrouewêreldbekertoernooie – oor Nieu-Seeland ooit.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c17y5gje0vdo |title=NZ on the brink after shock defeat by Sri Lanka |publisher=[[BBC]] |author=Ffion Wynne |date=16 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 16 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = 118/9 (20 boulbeurte) | span2 = {{Crv-EN}} | telling2 = 119/6 (17.3 boulbeurte) | lopies1 = [[Louise Little]] 26* (15) | paaltjies1 = [[Sophie Ecclestone]] 3/22 (4 boulbeurte) | lopies2 = [[Nathalie Sciver-Brunt]] 48 (37) | paaltjies2 = [[Orla Prendergast]] 2/17 (4 boulbeurte) | uitslag = Engeland wen met vier paaltjies | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = Narayanan Janani en Vrinda Rathi ([[Raad vir Beheer van Krieket in Indië|Ind]]) | speler van die wedstryd = [[Sophie Ecclestone]] (Eng) | rondte = | loot = Engeland het die loot gewen en gekies om eerste veldwerk te doen. | reën = | notas = [[Rebecca Stokell]] (Irl) speel in haar 100ste internasionale wedstryd.''<ref>{{en}} {{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/91793-rebecca-stokell-to-play-100th-game-for-ireland-vs-england-at-womens-t20-world-cup-2026.html |title=Rebecca Stokell to Play 100th Game for Ireland vs England at Women’s T20 World Cup 2026 |publisher=Female Cricket |date=16 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> * ''[[Nathalie Sciver-Brunt]] (Eng) word die eerste kolwer tydens ’n T20I-vrouewêreldbekerwedstryd wat haar paaltjie verloor nadat sy uitgetree het.<ref>{{en}} {{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-ireland-women-8th-match-group-2-1490684/match-report |title=Sciver-Brunt, spinners star as England edge to laboured victory over Ireland |publisher=ESPNcricinfo |author=Valkerie Baynes |date=17 Junie 2026 |accessdate=17 Junie 2026}}</ref> }} {{Krieketwedstryd | datum = 18 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-scotland-women-12th-match-group-2-1490688/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = Claire Polosak ([[Krieket Australië|Aus]]) en Kerrin Klaaste ([[Krieket Suid-Afrika|RSA]]) | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 19 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-new-zealand-women-13th-match-group-2-1490689/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Rose Bowl (krieketveld)|Rose Bowl]], [[Southampton]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 20 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-scotland-women-16th-match-group-2-1490692/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Headingley-krieketveld|Headingley]], [[Leeds]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 21 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-LK}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/west-indies-women-vs-sri-lanka-women-17th-match-group-2-1490693/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 11:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-NZ}} | telling1 = | span2 = {{Crv-XS}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/new-zealand-women-vs-scotland-women-19th-match-group-2-1490695/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = Dit is die eerste T20I-vrouewedstryd tussen Nieu-Seeland en Skotland. }} {{Krieketwedstryd | datum = 23 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-sri-lanka-women-20th-match-group-2-1490696/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 24 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-west-indies-women-22nd-match-group-2-1490698/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 26 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-XS}} | telling1 = | span2 = {{Crv-LK}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/scotland-women-vs-sri-lanka-women-25th-match-group-2-1490701/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Old Trafford-krieketveld|Old Trafford]], [[Manchester]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = {{Crv-IE}} | telling1 = | span2 = {{Crv-WI}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/ireland-women-vs-west-indies-women-27th-match-group-2-1490703/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Bristol-krieketveld]], [[Bristol]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 27 Junie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = {{Crv-EN}} | telling1 = | span2 = {{Crv-NZ}} | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/england-women-vs-new-zealand-women-28th-match-group-2-1490704/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} === Uitklopfase === Die uitklopfase bestaan uit twee halfeindstryde, waarvan die twee wenners mekaar in die eindstryd op Lord’s in Londen ontmoet. Indien Indië vir die halfeindrondte, sal hulle in die eerste halfeindstryd speel.<ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> Albei halfeindstryde en die eindstryd het ’n reserwedag.<ref name="Explainer" /><ref name="IKR" /><ref name="ESPNcricinfo" /> {{Tabel Beker 4 | RD1 = Halfeindrondte | RD2 = Eindrondte | RD1-hofie01 = 30 Junie – Londen | RD1-span01 = Wenner Groep A | RD1-telling01 = | RD1-span02 = Naaswenner Groep B | RD1-telling02 = | RD1-hofie02 = 2 Julie – Londen | RD1-span03 = Wenner Groep A | RD1-telling03 = | RD1-span04 = Naaswenner Groep B | RD1-telling04 = | RD2-hofie01 = 5 Julie – Londen | RD2-span01 = Wenner Halfeindstryd 1 | RD2-telling01 = | RD2-span02 = Wenner Halfeindstryd 2 | RD2-telling02 = }} ==== Halfeindrondte ==== {{Krieketwedstryd | datum = 30 Junie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Groep A | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep B | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-1st-semi-final-1490707/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} {{Krieketwedstryd | datum = 2 Julie 2026 | tyd = 19:30 (BST) | dagnag = ja | span1 = Wenner Groep B | telling1 = | span2 = Naaswenner Groep A | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-2nd-semi-final-1490708/full-scorecard Telkaart] | plek = [[The Oval (Londen)|The Oval]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} ==== Eindstryd ==== {{Krieketwedstryd | datum = 5 Julie 2026 | tyd = 15:30 (BST) | dagnag = | span1 = Wenner Halfeindstryd 1 | telling1 = | span2 = Wenner Halfeindstryd 2 | telling2 = | lopies1 = | paaltjies1 = | lopies2 = | paaltjies2 = | uitslag = | verslag = [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859/tba-vs-tba-final-1490709/full-scorecard Telkaart] | plek = [[Lord’s]], [[Londen]] | skeidsregters = | speler van die wedstryd = | rondte = | loot = | reën = | notas = }} <br /> {| class="wikitable" style="text-align: center; margin: 0 auto;" !T20I-vrouewêreldkampioen 2026 |- |align=center|'''Eindstrydwenner''' |} == Sien ook == {{Portaal|Krieket|Cricket ball.svg}} * [[T20I-wêreldbeker 2026]] == Verwysings == {{Verwysings|4}} == Eksterne skakels == {{CommonsKategorie|2026 ICC Women's T20 World Cup|T20I-vrouewêreldbeker 2026}} * {{en}} [https://www.t20worldcup.com/ Amptelike webwerf] * {{en}} [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-2026-1483859 T20I-vrouewêreldbeker 2026 op ESPNcricinfo] {{Navigasie T20I-vrouewêreldbeker}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:T20I-vrouewereldbeker 2026}} [[Kategorie:Geskiedenis van Engeland]] [[Kategorie:Krieketkompetisies in Engeland]] [[Kategorie:T20I-vrouewêreldbeker|2026]] [[Kategorie:Sport in 2026]] s4all4b85d7lglwlhcjb2cd7tutrylr 0 454663 2911953 2870556 2026-06-17T15:06:45Z Pee Dirix 115342 2911953 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Longevity Escape Velocity.png|duimnael|"Die eerste 1000-jarige is waarskynlik net ~10 jaar jonger as die eerste 150-jarige."–[[Aubrey de Grey]], 2005<ref>Aubrey de Grey, [https://www.ted.com/talks/aubrey_de_grey_a_roadmap_to_end_aging A roadmap to end aging]. In: [[TED|TEDGlobal 2005]].</ref>]] In die lewensverlengingsbeweging is '''langlewendheidsontsnappingsnelheid''' ('''LOS'''), '''aktuariële ontsnappingsnelheid'''<ref>{{cite web |url=https://www.singularity2050.com/2008/03/actuarial-escap.html |title=Actuarial Escape Velocity |publisher=The Futurist |date=2008-03-25 |access-date=2025-10-25 |archive-date=2021-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210126081320/https://www.singularity2050.com/2008/03/actuarial-escap.html |url-status=dead }}</ref> of biologiese ontsnappingsnelheid<ref name="raymondpalmerd">{{Cite journal |title=Three Tiers to biological escape velocity: The quest to outwit aging |last=Palmer |first=Raymond D. |journal=Aging Medicine |date=12 Desember 2022 |volume=5 |issue=4 |pages=281–286 |doi=10.1002/agm2.12231 |doi-access=free |pmid=36606268 |pmc=9805293 |quote=Daar is drie afsonderlike klasse van langlewendheids- en anti-verouderingstegnologieë wat wêreldwyd na vore kom, en die vermoë van elke klas is duidelik sigbaar om aspekte van biologiese verval af te weer. Vlak 3 heers egter oppermagtig in verjongingsterapieë wat toekomstige paaie kan vorm om biologiese ontsnappingsnelheid te bereik.}}</ref> 'n hipotetiese situasie waarin 'n mens se oorblywende lewensverwagting (nie lewensverwagting by geboorte nie) langer verleng word as die tyd wat verbygaan. Byvoorbeeld, in 'n gegewe jaar waarin langlewendheidsontsnappingsnelheid gehandhaaf sou word, sou mediese vooruitgang mense se oorblywende lewensverwagting meer verhoog as die jaar wat pas verbygegaan het. Die term is bedoel as 'n analogie tot die konsep van ontsnappingsnelheid in [[fisika]], wat die minimum spoed is wat nodig is vir 'n voorwerp om onbepaald weg te beweeg van 'n gravitasieliggaam ten spyte van die [[gravitasiekrag]] wat die voorwerp na die liggaam toe trek. ==Agtergrond== Vir baie jare in die verlede het lewensverwagting op elke ouderdom elke jaar effens toegeneem namate behandelingstrategieë en tegnologieë verbeter het. Tans is meer as een jaar se navorsing nodig vir elke bykomende jaar van verwagte lewensduur. Langlewendheidsontsnappingsnelheid vind plaas wanneer hierdie verhouding omkeer, sodat lewensverwagting vinniger as een jaar per een jaar se navorsing toeneem, solank daardie tempo van vooruitgang volhoubaar is. Navorsing oor die lewensduur van [[muis]]e was die grootste bydraende faktor tot afdoende bewyse oor die saak, aangesien muise slegs 'n paar jaar benodig voordat navorsingsresultate afgehandel kan word.<ref name=mattersnow>{{cite journal |last1=de Grey |first1=ADNJ |author1-link=Aubrey de Grey |title=Escape velocity: why the prospect of extreme human life extension matters now |journal=PLOS Biol |date=2004-06-15 |volume=2 |issue=6 |pages=723–726 |doi=10.1371/journal.pbio.0020187 |pmc=423155 |doi-access=free }}</ref><ref>{{Citation|last=Dibbell |first=Julian |url=http://nymag.com/nymag/features/23169/ | title=The Fast Supper |newspaper=New York Magazine |date=2006-10-23}}</ref> ==Geskiedenis== Die term "langlewendheidsontsnappingsnelheid" is bedink deur die [[futuris]] David Gobel van die Methuselah-stigting en geskep deur die biogerontoloog [[Aubrey de Grey]] in 'n 2004-artikel,<ref name=mattersnow/> maar die konsep is al sedert ten minste die 1970's in die lewensverlengingsgemeenskap teenwoordig, soos in Robert Anton Wilson se essay ''Next Stop, Immortality''.<ref name="RAW1978">{{cite journal |last1=Wilson |first1=Robert Anton |title=Next Stop, Immortality |date=November 1978 |journal=Future Life |issue=6|url=http://rawilsonfans.org/next-stop-immortality/ |access-date=29 November 2020}}</ref> Die konsep is ook deel van die fiktiewe geskiedenis wat lei tot meer-eeuse jeugdige lewensduur in die wetenskapfiksiereeks ''The Mars Trilogy'' deur Kim Stanley Robinson. Meer onlangse voorstanders sluit in David Gobel, medestigter van die Methuselah-stigting en futuris, en tegnoloog [[Ray Kurzweil]],<ref name="birnbaum">{{Citation |last=Birnbaum |first=Ben |url=http://bcm.bc.edu/issues/fall_2006/prologue/extension-program.html |title=Extension program |newspaper=Boston College Magazine |year=2006 |access-date=2014-02-08 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090116040017/http://bcm.bc.edu/issues/fall_2006/prologue/extension-program.html |archive-date=2009-01-16 |archivedate=2009-01-16 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090116040017/http://bcm.bc.edu/issues/fall_2006/prologue/extension-program.html }}</ref> wat een van sy boeke, ''Fantastic Voyage: Live Long Enough to Live Forever'', na die konsep vernoem het. Die laaste twee beweer dat deur verdere druk op [[wetenskap]] en [[medisyne]] te plaas om navorsing te fokus op die toenemende perke van veroudering, eerder as om teen sy huidige tempo voort te gaan, meer lewens in die toekoms gered sal word, selfs al is die voordeel nie onmiddellik duidelik nie.<ref name=mattersnow /> Die idee is verder gewild gemaak met die publikasie van Aubrey de Grey en Michael Rae se boek, ''Ending Aging'', in 2007. de Grey het ook die woord " Methuselariteit " gewild gemaak, wat dieselfde konsep beskryf.<ref name="degrey"/> ==Voorspellings== [[Ray Kurzweil]] voorspel dat die ontsnappingsnelheid van lang lewensduur bereik sal word voordat die mensdom dit besef.<ref>{{Cite web|last=Diamandis|first=Peter H.|date=2017-11-10|title=3 Dangerous Ideas From Ray Kurzweil|url=https://singularityhub.com/2017/11/10/3-dangerous-ideas-from-ray-kurzweil/|access-date=2020-11-15|website=Singularity Hub|language=en-US}}</ref> In 2018 het hy voorspel dat dit binne 10-12 jaar bereik sou word, wat beteken dat die mylpaal rondom 2028-2030 sou plaasvind.<ref>{{Cite web|last=Koulopoulos|first=Thomas|date=2018-01-19|title=According to [[Peter Diamandis]] and Ray Kurzweil, These Are the Most Dangerous and Disruptive Ideas|url=https://www.inc.com/thomas-koulopoulos/according-to-peter-diamandis-ray-kurtzweil-this-is-how-you-build-future.html|access-date=2020-11-15|website=Inc.com|language=en}}</ref> In 2024, in ''[[The Economist]]'', het Kurzweil sy voorspelling hersien na 2029-2035 en verduidelik hoe [[Kunsmatige intelligensie|KI]] sou help om biologiese prosesse te simuleer.<ref>{{Cite news|last=Kurzweil|first=Ray|date=2024-06-17|title=Ray Kurzweil on how AI will transform the physical world|url=https://www.economist.com/by-invitation/2024/06/17/ray-kurzweil-on-how-ai-will-transform-the-physical-world|access-date=2024-06-18|newspaper=The Economist|language=en}}</ref> Aubrey de Grey het soortgelyk voorspel dat die mensdom 'n 50 persent kans het om langlewendheidsontsnappingsnelheid in die middel tot laat 2030's te bereik.<ref name="degrey">[https://twitter.com/aubreydegrey/status/1371196809595346950?lang=en k dink nou daar is 'n 50% kans dat ons teen 2036 die ontsnappingssnelheid van langlewendheid sal bereik. Na daardie punt (die "Methuselariteit") sal diegene wat gereeld die nuutste verjongingsterapieë ontvang, nooit op enige ouderdom aan ouderdomsverwante swak gesondheid ly nie. - Aubrey de Grey]</ref><ref>{{cite web | url=https://www.sens.org/defeating-aging-by-2036/ | title=Defeating Aging by 2036 | date=9 April 2021 }}</ref> Toe hy gevra is oor die bereiking van langlewendheidsontsnappingsnelheid, het die Amerikaanse genetikus George Church geantwoord: "Ek sal nie verbaas wees as 2050 'n punt sou wees nie."<ref>{{Cite web |last=Patel |first=Dwarkesh |date=2025-08-15 |title=George Church — A Billion Years of Evolution in a Single Afternoon |url=https://www.dwarkesh.com/p/george-church |access-date=2025-08-18 |website=www.dwarkesh.com |language=en}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Transhumanisme]] nz5tsriw305kmwe15fqej4dfy4d4hn4 0 456931 2912196 2866610 2026-06-18T11:44:29Z Jcb 223 2912196 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Rolprent | naam = Russians at War | beeld = Russians at War.png | regisseur = Anastasia Trofimova | produksieleier = Cornelia Principle<br />Sally Blake<br />Phillippe Levasseur | geskryf_deur = Roland Schimme | verteller = | met = | musiek = Amin Bouhafa | kinematografie = Anastasia Trofimova | redigeerder = Roland Schlimme | ateljee = | verspreider = | vrygestel = 5 September 2024 (Venesië) | speeltyd = | land = [[Kanada]] <br />[[Rusland]] | taal = [[Russies]] | begroting = | bruto = }} '''''Russians at War''''' is 'n dokumentêre film uit 2024, geregisseer deur Anastasia Trofimova.<ref name="BBC">{{cite web|url=https://www.bbc.com/russian/articles/ce380vdz2kwo|trans-title="Russians at War": Scandal over screening of film about Russian army in Ukraine at Venice Film Festival|date=2024-09-07|language=ru|title=«Русские на войне»: скандал из-за показа на Венецианском кинофестивале ленты о российской армии в Украине|work=BBC News Russian}}</ref><ref name=Vourlias2024>{{cite web|url=https://variety.com/2024/film/global/venice-songs-of-slow-burning-earth-olha-zhurba-russians-at-war-anastasia-trofimova-1236125030/|title=Venice Documentaries Attempt to Reckon With Russia's 'Historical, Transformative, Apocalyptic' War in Ukraine|date=5 September 2024 |work=Variety|access-date=2024-09-07|archive-date=2024-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907052142/https://variety.com/2024/film/global/venice-songs-of-slow-burning-earth-olha-zhurba-russians-at-war-anastasia-trofimova-1236125030/|url-status=live|first=Christopher|last=Vourlias}}</ref> Die film fokus op die perspektief van Russiese soldate wat [[Oekraïne]] binneval tydens die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|voortdurende Russies-Oekraïense oorlog]]. Die dokumentêr het sy wêreldpremière vir die filmbedryf op 4 September 2024 gehad, en vir die publiek op 5 September 2024 by die 81ste Venesiese Internasionale Filmfees. Die Noord-Amerikaanse première vir die filmbedryf was op 10 September 2024 by die 2024 Toronto Internasionale Filmfees. Die film is deur Oekraïne en Oekraïense organisasies gekritiseer as Russiese [[propaganda]],<ref>{{cite news |title=Film Shown at Venice Festival Blasted as 'Russian Propaganda' |url=https://www.rferl.org/a/ukraine-russia-film-venice-canada-yermak-trofimova/33110069.html |work=Radio Liberty |access-date=2024-09-09 |archive-date=2024-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240909172551/https://www.rferl.org/a/ukraine-russia-film-venice-canada-yermak-trofimova/33110069.html |url-status=live|date=2024-09-06}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |title=Все переругались из-за фильма "Русские на войне". Его сняли на российской стороне фронта и показали в Венеции Разбираемся с экспертами "Медузы" — военными аналитиками и Антоном Долиным, — как относиться к этой картине |url=https://meduza.io/feature/2024/09/10/vse-pererugalis-iz-za-filma-russkie-na-voyne-ego-snyali-na-rossiyskoy-storone-fronta-i-pokazali-v-venetsii |access-date=2024-09-12 |work=Meduza |language=ru |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911211255/https://meduza.io/feature/2024/09/10/vse-pererugalis-iz-za-filma-russkie-na-voyne-ego-snyali-na-rossiyskoy-storone-fronta-i-pokazali-v-venetsii |url-status=live|date=2024-09-10|trans-title=Everyone had a fight over the movie "Russians at War." Dit is aan die Russiese kant van die front verfilm en in Venesië vertoon. Ons het te doen met Medusa-kundiges — militêre ontleders en Anton Dolin — hoe om hierdie prent te hanteer.}}</ref> terwyl die Toronto-feesorganiseerders die film verdedig het as "anti-oorlog".<ref name=Barbera>{{cite news |title=TIFF stands firm on decision to premiere controversial Russians at War documentary |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/film/article-tiff-premiere-russians-at-war-documentary/ |work=The Globe and Mail |access-date=2024-09-11 |archive-date=2024-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240911192112/https://www.theglobeandmail.com/arts/film/article-tiff-premiere-russians-at-war-documentary/ |url-status=live|date=2024-09-11|first=Barry|last=Hertz}}</ref> Die Noord-Amerikaanse openbare première was vir 12 September beplan. Die première is egter tot 17 September uitgestel, met TIFF wat "beduidende dreigemente" as redes vir die uitstel aangehaal het. Daar is berig dat die Toronto-polisie "nie bewus was van enige aktiewe dreigemente nie".<ref name=":0">{{Cite web |title=TIFF suspends 'Russians At War' screenings due to 'significant threats'|url=https://globalnews.ca/news/10752951/tiff-suspends-russians-at-war-screenings-threats/ |access-date=2024-09-13 |work=Global News|archive-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240923152224/https://globalnews.ca/news/10752951/tiff-suspends-russians-at-war-screenings-threats/ |url-status=live|first=Sean|last=Boynton|date=2024-09-12}}</ref> ==Sinopsis== Verfilm in 'n vlieg-op-die-muur ''[[cinéma vérité]]''-styl, volg ''Russians at War'' die dokumentêrmaker Anastasia Trofimova terwyl sy maande lank Russiese soldate van hul huise na die frontlinies van die besette Oekraïne volg, met baie van haar onderwerpe wat gevoelens van verwarring en ontnugtering met hul regering openbaar.<ref name=Barbera/> Trofimova het haarself by 'n Russiese bataljon ingeskakel terwyl dit deur oostelike Oekraïne beweeg en 'n seldsame kykie kry van 'n dikwels sukkelende leër in 'n gereelde toestand van wanorde.<ref name=Reuters>{{cite web|url=https://www.reuters.com/lifestyle/russian-soldiers-given-their-chance-speak-venice-2024-09-05/|title=Russian soldiers given their chance to speak at Venice|work=[[Reuters]]|accessdate=2024-09-07|archivedate=2024-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240918055843/https://www.reuters.com/lifestyle/russian-soldiers-given-their-chance-speak-venice-2024-09-05/|url-status=live|first=Crispian|last=Balmer|date=2024-09-05}}</ref> Trofimova neem die gehoor van 180 km agter die frontlinies waar geledere "aangevul" word na die loopgrawe van die frontlinie waar die mans sterf. Die soldate wat uitgebeeld word, is dikwels vrywilligers wat sê dat hulle om verskeie persoonlike redes na die front gegaan het: vae [[patriotisme]], wraak neem op gevalle vriende, die beskerming van geliefdes, verhoed dat hul kinders in die toekoms oorlog toe gaan, of, meer algemeen, vir [[geld]].<ref>{{cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2024/09/06/russians-at-war-documentary-about-russian-troops-in-ukraine-criticized-at-venice-film-fest-a86289|title='Russians at War': Documentary About Russian Troops in Ukraine Criticized at Venice Film Fest|date=2024-09-06 |work=The Moscow Times|access-date=2024-09-10|archive-date=2024-09-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910202505/https://www.themoscowtimes.com/2024/09/06/russians-at-war-documentary-about-russian-troops-in-ukraine-criticized-at-venice-film-fest-a86289|url-status=live}}</ref> Soldate word uitgebeeld terwyl hulle swaar drink, en soms merk die nutteloosheid "van dit alles" op. 'n Mens merk op dat hulle net dood terugkom.<ref name=":2">{{Cite news |last=Freeman |first=Colin |date=2024-10-03 |title=The film being blacklisted for 'humanising' Russians At War |url=https://www.telegraph.co.uk/films/0/anastasia-trofimova-interview-russians-at-war-documentary/ |access-date=2024-10-17 |work=[[The Daily Telegraph]] |language=en-GB |issn=0307-1235|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241003190947/https://www.telegraph.co.uk/films/0/anastasia-trofimova-interview-russians-at-war-documentary/|archivedate=2024-10-03}}</ref> ==Produksie== Trofimova, die Kanadese vervaardiger Cornelia Principe en medevervaardiger Sally Blake het opgemerk dat die produksie van hierdie film begin het as 'n anti-oorlog projek om die perspektief van Russiese burgers en soldate rakende hul land se oorlog in die Oekraïne te weerspieël.<ref name="yt">Youtube, https://www.youtube.com/live/-mqBRQa7_X8|title=Biennale Cinema 2024 - Conferenze stampa ,Press conferences (5.09), [[YouTube]], 2024-09-05. BiennaleChannel</ref> In 'n onverwagte wending van gebeure het Trofimova daarin geslaag om 'n Russiese soldaat, wat sy in 'n Moskou-moltrein ontmoet het, op pad na die frontlinie te volg. Deur voordeel te trek uit 'n laks benadering van plaaslike bevelvoerders, het sy uiteindelik by 'n Russiese bataljon ingeskakel terwyl dit deur die [[Donetsk-oblast|Donetsk]]- of [[Loehansk-oblast|Loehansk]]-streke van Oekraïne beweeg het. Die bataljon het 600 ongevalle uit 'n bataljon van 900 mense gely teen die tyd dat Trofimova opgedaag het, en hul moraal was laag.<ref name=":2" /> Met baie beperkte internettoegang en telefoonkontakte moes Trofimova, Principe en Blake improviseer om die verkrygde beeldmateriaal te beveilig.<ref name="yt" /><ref name=TroG&M>{{cite web|url= https://www.theglobeandmail.com/arts/film/tiff/article-canadian-russian-director-responds-to-tiff-documentary-backlash-says/|title=Canadian-Russian director responds to TIFF documentary backlash says journalists 'follow the story where it goes'|first=Barry|last=Hertz|date=2024-09-07|work=The Globe and Mail|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240910045120/https://www.theglobeandmail.com/arts/film/tiff/article-canadian-russian-director-responds-to-tiff-documentary-backlash-says/|archivedate=2024-09-10}}</ref><ref name=FrontBurn>{{cite web|url= https://www.cbc.ca/radio/frontburner/russians-at-war-director-talks-critics-and-backlash-transcript-1.7324649|title='Russians at War' director talks critics and backlash|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240918211301/https://www.cbc.ca/radio/frontburner/russians-at-war-director-talks-critics-and-backlash-transcript-1.7324649|archivedate=2024-09-18|work=CBC News|date=2024-09-16}}</ref> Redigering en na-produksie is in [[Kanada]] en [[Frankryk]] uitgevoer, met redakteur Roland Schlimme wat betrokke was by die vorming van die film. Die Franse musikant Amin Bouhafa het die musiek vir hierdie film vervaardig. Volgens ''The Kyiv Independent'' het die film $340,000 (CAD) in befondsing van die Canada Media Fund ontvang.<ref>{{cite web|url=https://kyivindependent.com/documentary-humanizing-russian-soldiers-fighting-in-ukraine-sparks-outrage-at-venice-film-festival/ |title=Documentary 'humanizing' Russian soldiers fighting in Ukraine sparks outrage at Venice, Toronto film festivals |first=Kate |last=Tsurkan |website=The Kyiv Independent |date= 7 Sep 2024 |access-date=2024-09-23}}</ref> ''Deadline Hollywood'' se Melanie Goodfellow het die film beskryf wat "mislukte militêre togte uitbeeld; wegkruip, versteen in loopgrawe; skrapnel-versnipperde dooie kamerade wat in lyksakke in vragmotors geslinger word, en bevelvoerders in bomskok terwyl hulle die dag se gruwels herleef. Enige aanvanklike patriotiese ywer verdwyn, met die handjievol onderwerpe wat tot die einde van die film oorleef wat wonder hoekom hulle daar is en hul gebrek aan begeerte om te veg uitdruk, maar suggereer dat hulle geen ander keuse het as om bevele te volg nie."<ref>{{cite web|url=https://deadline.com/2024/09/director-russians-at-war-bats-back-suggestions-whitewashing-1236078633/|title=Director Of 'Russians At War' Doc Bats Back Suggestions Of Whitewashing: "We Have To Humanize Everyone. This Is A Huge Tragedy For Our Region" – Venice|date=5 September 2024 |publisher=Deadline Hollywood|access-date=2024-09-07|archive-date=2024-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240907052143/https://deadline.com/2024/09/director-russians-at-war-bats-back-suggestions-whitewashing-1236078633/|url-status=live}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Russiese inval in Oekraïne, 2022]] [[Kategorie:Kanadese rolprente]] bjpgit1twhvkqhad6k4sqqlwzrij73b 0 457975 2911927 2887931 2026-06-17T12:43:04Z Jcb 223 2911927 wikitext text/x-wiki [[Beeld:AdditiveColor.svg|thumb|220px|Die additiewe kleurmodel.]] [[Beeld:SubtractiveColor.svg|thumb|220px|Die subtraktiewe kleurmodel.]] '''Primêre kleure''' is kleurmiddels of {{nowrap|-ligte}} wat gemeng kan word om 'n reeks kleure te skep. Dit is die basiese metode om die waarneming van 'n wye reeks kleure weer te gee in byvoorbeeld elektroniese vertonings, kleurdrukwerk en skilderye. Twee maniere kan gebruik word om kleure te meng: die additiewe of subtraktiewe model. Dit stel die [[oog]] se [[retina]] in staat om die regte kleure te vertoon. In die algemeenste mengmetodes word die additiewe primêre kleure [[rooi]], [[groen]] en [[blou]] (RGB) of die subtraktiewe primêre kleure [[siaan]], [[magenta]] en [[geel]] gebruik. Kinders word ook dikwels geleer dat rooi, geel en blou primêre kleure is ondanks kritiek dat dit geen wetenskaplike grondslag het nie. Daar is geen "regte" stel primêre kleure nie. Stelle primêre kleure word gekies na aanleiding van subjektiewe voorkeure of praktiese faktore soos koste, stabiliteit en beskikbaarheid. Die begrip "primêre kleure" het 'n lang, ingewikkelde geskiedenis. Die keuse van dié kleure het mettertyd verander in verskillende velde wat kleur bestudeer. Beskrywings van primêre kleure kom van uiteenlopende terreine soos [[filosofie]], [[kuns]]geskiedenis en [[Wetenskap|wetenskaplike werk]] oor die fisika van lig en die waarneming van kleur. In kuns word rooi, geelen blou meestal as primêre kleure gebruik. Terwyl algemeen aanvaar word alle kleure kan verkry word deur dié drie kleure te meng, is dit belangrik om daarop te let dat sekondêre kleure verkry word deur ewe groot hoeveelhede van die primêre kleure te meng. Tersiêre kleure kan dan weer verkry word deur sekondêre kleure te meng. Geen stel primêre kleure kan alle kleure skep nie. Op ander gebiede is die drie primêre kleure gewoonlik rooi, groen en blou, wat algemener in lyn is met die sensitiwiteite van die liggevoelige selle in die retina.<ref>[https://science.howstuffworks.com/primary-colors.htm Primary Colors Are Red, Yellow and Blue, Right? Well, Not Exactly], ''HowStuffWorks''</ref><ref>[https://www.olympus-lifescience.com/en/microscope-resource/primer/lightandcolor/primarycolorsintro/ Introduction to the Primary Colors], ''Olympus Life Science''</ref> ==Kleurmodelle== ’n Kleurmodel is ’n abstrakte model wat die maniere beskryf waarop kleure optree, veral by die meng van kleure. Die meeste kleurmodelle word gedefinieer deur die interaksie van meer as een primêre kleur. Aangesien die meeste mense drie soorte keëlselle (liggevoelige selle in die retina) het en dus driekleursienig is, moet kleurmodelle wat beoog om ’n betekenisvolle deel te produseer van die kleurreeks wat ’n mens kan sien minstens drie primêre kleure gebruik.<ref name="westland">{{cite book |last1=Westland |first1=Stephen |last2=Cheung |first2=Vien |editor1-last=Chen |editor1-first=Janglin |editor2-last=Cranton |editor2-first=Wayne |editor3-last=Fihn |editor3-first=Mark |title=Handbook of visual display technology |date=2012 |publisher=Springer |location=Cham, Switzerland |isbn=978-3-540-79567-4 |page=155 |edition=2de}}</ref> Meer as drie primêre kleure word toegelaat, maar die volledige menslike waarnemingsreeks kan met slegs drie primêre kleure gereproduseer word. Sommige mense (en die meeste soogdiere<ref>{{cite journal |last1=Bowmaker |first1=James K |title=Evolution of colour vision in vertebrates |journal=Eye |date=May 1998 |volume=12 |issue=3 |page=543 |doi=10.1038/eye.1998.143|pmid=9775215 |doi-access=free }}</ref>) is tweekleursienig, wat lei tot spesifieke vorme van kleurblindheid waarin kleurvisie deur slegs twee soorte keëlselle in die retina bemiddel word. Tweekleursieners het net twee primêre kleure nodig om hulle volledige kleurreeks te reproduseer.<ref>{{cite book |last1=Stockman |first1=Andrew |title=Encyclopedia of Color Science and Technology |chapter=Cone Fundamentals |date=2016 |pages=541–546 |doi=10.1007/978-1-4419-8071-7_85|isbn=978-1-4419-8070-0 }}</ref> Hoewel die meeste gewerweldes vierkleursienig is <ref>{{cite journal |last1=Scholtyßek |first1=C. |last2=Kelber |first2=A. |title=Farbensehen der Tiere: Von farbenblinden Seehunden und tetrachromatischen Vögeln |journal=Der Ophthalmologe |date=November 2017 |volume=114 |issue=11 |pages=978–985 |doi=10.1007/s00347-017-0543-6|pmid=28752388 |doi-access=free }}</ref> en dus vier primêre kleure nodig het om alle kleure te kan sien, is daar slegs een wetenskaplike verslag van ’n funksionele menslike vierkleursiener. Vir so iemand is drie primêre kleure onvoldoende.<ref>{{cite journal | last1 = Jordan | first1 = G. | last2 = Deeb | first2 = S. S. | last3 = Bosten | first3 = J. M. | last4 = Mollon | first4 = J. D. | title = The dimensionality of color vision in carriers of anomalous trichromacy | journal = Journal of Vision | date = 20 July 2010 | volume = 10 | issue = 8 | page = 12 | doi = 10.1167/10.8.12 | pmid = 20884587 | doi-access= free }}</ref> [[Beeld:LCD pixels RGB.jpg|thumb|240px||’n Foto van die rooi, groen en blou elemente van ’n vloeikristalvenster (''LCD''). Additiewe vermenging van dié elemente word gebruik vir fotorealistiese kleurbeeldreproduksie.]] ===Additiewe modelle=== {{Sien ook|RGB-kleurmodel}} Die kleurwaarneming wat deur meerdere ligbronne opgewek word wat dieselfde deel van die retina gelyktydig stimuleer, is in sulke modelle additief; dit word dus verkry deur die optelling van die spektrale kragverspreidings (die intensiteit van elke golflengte) van die individuele ligbronne om die kleur aan te pas.<ref name="Williamson1983">{{cite book |last1=Williamson |first1=Samuel J. |title=Light and color in nature and art |date=1983 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=0-471-08374-7 |url=https://archive.org/details/lightcolorinnatu00will/page/17/mode/2up |access-date=28 April 2021}}</ref>{{rp|17–22}} ’n [[Pers]] kollig op ’n donker agtergrond kan byvoorbeeld verkry word deur saamvallende blou en rooi kolligte wat albei dowwer as die pers kollig is. Om die intensiteit van die pers kollig te verdubbel, kan die intensiteit van beide die rooi en blou kolligte verdubbel word. Die beginsels van additiewe kleurmenging word vervat in die Wette van Grassmann.<ref>{{cite book | last1 = Reinhard | first1 = Erik | last2 = Khan | first2 = Arif | last3 = Akyuz | first3 = Ahmet | last4 = Johnson | first4 = Garrett | title = Color imaging: fundamentals and applications | date = 2008 | publisher = A.K. Peters | location = Wellesley, Mass | isbn = 978-1-56881-344-8 | pages = 364–365 | url = https://books.google.com/books?id=suLqBgAAQBAJ&q=grassman%27s+laws+additive&pg=PA364 | access-date = 31 December 2017 }}</ref> === Subtraktiewe modelle === [[Beeld:Halftoningcolor.svg|thumb|240px|’n Vergrote voorstelling van klein, gedeeltelik oorvleuelende kolletjies van siaan, magenta, geel en'' key'' (swart) halftinte in CMYK-drukwerk. Elke ry verteenwoordig die patroon van gedeeltelik oorvleuelende ink-“rosette” sodat die patrone as blou, groen en rooi waargeneem sou word wanneer dit van ’n tipiese kykafstand af op wit papier gesien word. Die oorvleuelende inklae meng subtraktief.]] Die subtraktiewe kleurmengmodel voorspel die resulterende spektrale kragverspreiding van lig wat deur oorliggende, gedeeltelik absorberende materiale gefiltreer word, gewoonlik op ’n onderliggende reflektiewe oppervlak soos wit papier.<ref name="Williamson1983"/>{{rp|22–23}}<ref>{{cite book |last1=Berns |first1=Roy S. |title=Billmeyer and Saltzman's Principles of Color Technology |date=9 April 2019 |publisher=John Wiley & Sons |isbn=978-1-119-36722-2 |pages=195–209 |url=https://books.google.com/books?id=8GGLDwAAQBAJ |language=en}}</ref> Elke laag absorbeer gedeeltelik sommige golflengtes van lig uit die beligting terwyl dit ander deurlaat, wat ’n gekleurde voorkoms tot gevolg het. Oorvleuelende inklae in drukwerk meng subtraktief oor reflektiewe wit papier, en die weerkaatste lig meng om kleurbeelde te genereer.<ref name="Williamson1983"/>{{rp|30–33}}<ref>{{cite journal |last1=Kuehni |first1=Rolf |title=Color mixture |journal=Scholarpedia |date=2011 |volume=6 |issue=1 |article-number=10686 |doi=10.4249/scholarpedia.10686|bibcode=2011SchpJ...610686K |doi-access=free }}</ref> [[Siaan]] (C), [[magenta]] (M) en [[geel]] (Y) is goeie chromatiese subtraktiewe primêre kleure, aangesien filters met daardie kleure oor mekaar geplaas kan word om ’n verrassende groot kleurreeks te lewer.<ref name="westland" /> ’n Swart (K)-ink word ook in CMYK-stelsels gebruik om C-, M- en Y-ink of {{nowrap|-kleurstowwe}} aan te vul: Dit is doeltreffender in terme van tyd en koste en minder geneig om tot sigbare defekte te lei.<ref>{{cite web |last1=Poynton |first1=Charles |title=Color FAQ - Frequently Asked Questions Color |url=https://poynton.ca/notes/colour_and_gamma/ColorFAQ.html#RTFToC25 |website=poynton.ca |access-date=27 April 2021 |archive-date= 6 Mei 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506141634/http://poynton.ca/notes/colour_and_gamma/ColorFAQ.html#RTFToC25 |url-status=dead }}</ref> Voordat die kleurname "siaan" en "magenta" algemeen gebruik is, was hierdie primêre kleure dikwels bekend as onderskeidelik blou en rooi. Hulle presiese kleur het mettertyd verander met toegang tot nuwe pigmente en tegnologieë.<ref>{{cite book | title = General Physics and Its Application to Industry and Everyday Life | author = Ervin Sidney Ferry | publisher = John Wiley & Sons | year = 1921 | url = https://books.google.com/books?id=3rYXAAAAIAAJ&q=date:0-1923+additive+color+mixing+primary&pg=PA621 }}</ref> ==Tradisionele primêre kleure rooi, geel en blou== [[Beeld:Color Mixing Guide cover and plates.jpg|thumb|350px|'' Color Mixing Guide'', 'n gids vir die meng van kleure (1925), deur John L. King 1925.]] [[Beeld:Farbkreis Itten 1961.svg|thumb|220px|'n Voorsteling van [[Johannes Itten]] se kleurwiel wat rooi, geel en blou as primêre kleure aantoon.<ref name="itten1961"/>]] Kleurteoretici sedert die 17de eeu, en baie kunstenaars en ontwerpers sedertdien, het rooi, geel en blou as die primêre kleure beskou. Dié stelsel (RYB) word dikwels gebruik om kleure te orden en te vergelyk, en soms voorgestel as ’n stelsel om pigmente te meng om ’n wye reeks, of selfs “alle”, kleure te verkry.<ref name="o'connor"> O'Connor, Zena. "Traditional colour theory: A review." Color Research & Application, 8 January 2021. </ref> O'Connor beskryf die rol van dié primêre kleure in tradisionele kleurteorie:<ref> {{cite book | title=Encyclopedia of Color Science and Technology – Living Edition |publisher=Springer |chapter-url=https://link.springer.com/referenceworkentry/10.1007/978-3-642-27851-8_453-1 |access-date=6 June 2021 | author = Zena O'Connor | chapter = RYB Color|year=2021 |pages=1–4 |doi=10.1007/978-3-642-27851-8_453-1 |isbn=978-3-642-27851-8 |s2cid=241083080 }} </ref> {{blockquote|’n Hoeksteenkomponent van tradisionele kleurteorie is die RYB-kleurmodel, wat die idee onderlê dat die skepping van ’n uitputtende reeks kleurnuanses plaasvind deur die meng van rooi, geel en blou pigmente, veral wanneer dit saam met wit en swart pigmentkleure gebruik word. In die geskrifte wat met tradisionele kleurteorie en RYB-kleur verband hou, word rooi, geel en blou dikwels as primêre kleure aangedui en verteenwoordig hulle voorbeeldige kleure eerder as spesifieke kleure wat suiwerder, meer uniek of eie variasies van hierdie kleure is.}} Tradisionele kleurteorie is meer gebaseer op ervaring met pigmente as op die wetenskap van lig. In 1920 het Snow en Froehlich verduidelik:<ref>{{cite book | author=Bonnie E. Snow and Hugo B. Froehlich |title=The Theory and Practice of Color |date=1920 |publisher=Prang |page=14 |url=https://books.google.com/books?id=-_kjAAAAMAAJ&q=snow+%22the+theory+and+practice+of+color%22 |access-date=12 June 2021}}</ref> {{blockquote |text=Dit maak nie vir die vervaardigers van kleurstowwe saak of, soos die fisikus sê, gemengde rooi en groen lig geel lig maak nie, want hulle bevind deur eksperimente dat rooi en groen pigment grys oplewer as hulle gemeng word. Dit maak ook nie saak wat die spektroskoop aantoon oor die kombinasie van geel en blou ligstrale nie; die feit bly staan dat geel en blou pigment groen pigment oplewer.}} Die wydverspreide aanvaarding van die onderrig van RYB as primêre kleure in naskoolse kunsskoolopleiding in die 20ste eeu word toegeskryf aan die invloed van die [[Bauhaus]], waar [[Johannes Itten]] in die 1920’s sy idees oor kleur ontwikkel het, asook aan sy boek oor kleur<ref> {{cite journal |last1=Gage |first1=John |title=Colour at the Bahaus |journal=AA Files |date=1982 |issue=2 |pages=50–54 |jstor=29543325 |issn=0261-6823}} </ref><ref> {{cite journal |last1=Raleigh |first1=Henry P. |title=Johannes Itten and the Background of Modern Art Education |journal=Art Journal |date=1968 |volume=27 |issue=3 |pages=284–302 |doi=10.2307/775089|jstor=775089 }} </ref> wat in 1961 gepubliseer is.<ref name="itten1961">{{cite book |last1=Itten |first1=Johannes |title=The art of color: the subjective experience and objective rationale of color |date=1961 |publisher=Reinhold Pub. Corp |location=New York |isbn=0-442-24037-6 |pages=34–37 }} </ref> In ’n bespreking van kleurontwerp vir die web skryf Jason Beaird:<ref>{{cite web|title=Rethinking Web Color: Classical Color Wheels for Modern Digital Design|url=https://www.josant-tools.net/p/rethink-web-color.html}}</ref> {{blockquote |text=Die rede waarom baie digitale kunstenaars steeds ’n rooi-geel-en-blou-kleurwiel byderhand hou, is omdat die kleurskemas en konsepte van tradisionele kleurteorie op daardie model gebaseer is. … Al ontwerp ek meestal vir die web – ’n medium wat in RGB vertoon word – gebruik ek steeds rooi, geel en blou as die basis vir my kleurkeuses. Ek glo kleurkombinasies wat met die rooi-geel-en-blou-kleurwiel geskep word, is esteties aangenamer, en dat goeie ontwerp oor estetika gaan.}} Soos met enige stelsel van werklike primêre kleure, kan nie alle kleure uit RYB-primêre kleure gemeng word nie.<ref> {{cite book | last1 = Westland | first1 = Stephen | title = Handbook of Visual Display Technology |date=2016 | publisher = Springer International Publishing | page = 162 | url = https://rd.springer.com/content/pdf/10.1007/978-3-319-14346-0_11.pdf | access-date = 12 December 2017 | language = en | doi = 10.1007/978-3-319-14346-0_11 | isbn = 978-3-319-14346-0 }} </ref> As die blou pigment byvoorbeeld ’n diep [[Pruisiese blou]] is, kan ’n modderige, onversadigde groen die beste wees wat deur meng met geel verkry kan word.<ref name=stjohn/> Om ’n groter kleurreeks deur menging te bereik, is die blou en rooi pigmente wat in illustratiewe materiaal soos die ''Color Mixing Guide'' in die beeld regs bo gebruik word, dikwels nader aan [[poublou]] (’n blou-groen of siaan) en [[karmyn]] (of [[karmosyn]] of [[magenta]]) onderskeidelik.<ref name=stjohn> {{cite journal |last1=St. John |first1=Eugene |title=Some Practical Hints on Presswork |journal=The Inland Printer |date=February 1924 |volume=72 |issue=5 |page=805 |url=https://books.google.com/books?id=nxUhAQAAMAAJ&pg=RA8-PA805 }}</ref><ref name=raymer> {{cite book | last1=Raymer | first1=Percy C. | title=Photo-engravers' Hand-book on Etching & Finishing |date=1921 |publisher=Effingham Republican |page=52 |url=https://books.google.com/books?id=R8B_pwhP9tgC&pg=PA73 |access-date=6 June 2021 }}</ref> Drukkers het tradisioneel "prosesblou" en "prosesrooi" ink gebruik voordat hulle by die moderne kleurwetenskap aangepas en oorgeslaan het na siaan en magenta.<ref name=stjohn/><ref name=draftsman/> ==Sien ook== * [[Kleurwiel]] ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{CommonsKategorie-inlyn|Primary colors}} {{vertaaluit| taalafk = en | il = Primary color}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kleure| ]] rbvn4igab64jctfeu9sjvjuopn86r2b 0 458724 2911960 2904128 2026-06-17T15:48:30Z Fotrus 194475 2911960 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Ampsbekleër | naam = Mojtaba Chamenei | beeld = Ayatollah Mojtaba Khamenei, March 8, 2026 (cropped).jpg | beeldonderskrif = Mojtaba Chamenei in 2026 | orde = 3de Opperleier van die<br />Islamitiese Republiek van Iran | termynaanvang = [[8 Maart]] [[2026]] | termyneinde = | voorganger = [[Ali Chamenei]] | opvolger = | geboortedatum = | geboortejaar = 1969 | geboortemaand = 9 | geboortedag = 8 | geboorteplek = [[Masjhad]], [[Chorasan]], [[Iran]] | sterftedatum = | sterfteplek = | party = | orde2 = | termynaanvang2 = | termyneinde2 = | eersteminister2 = | voorganger2 = | opvolger2 = | orde3 = | termynaanvang3 = | termyneinde3 = | voorganger3 = | opvolger3 = | orde4 = | termynaanvang4 = | termyneinde4 = | voorganger4 = | opvolger4 = | eggenoot = Zahra Haddad-Adel (getroud 1999; oorlede 2026) | kinders = 3 | alma_mater = | religie = [[Sjia]] Islam | handtekening = Mojtaba Khamenei Signature.svg | militer = Militêre Diens | lojaliteit = {{vlagland|Iran}} | tak = [[Lêer:Flag of the Ground Forces of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|raamloos|20px]] Grondmagte (1987–1988)<br/>[[Lêer:Flag_of_Basij.svg|raamloos|20px]] [[Basij]] (2009–2026) | diensjare = | rang = | eenheid = | oorloe = [[Iran-Irakse Oorlog]]<br/>[[Aanvalle op Iran in 2026|Iran-oorlog]] | toekennings = }} '''Mojtaba Hosseini Chamenei''' ([[Persies]]: مجتبی حسینی خامنه‌ای; gebore [[8 September]] [[1969]]) is ’n [[Iran|Irannese]] politikus en [[Sjia]]-geestelike wat sedert 8 Maart 2026 die derde Opperleier van Iran is. Hy is ’n Lid van die Chamenei-familie en die tweede seun van die tweede opperleier, [[Ali Chamenei]], en hy het as sy vader se adjunk-hoof van personeel gedien terwyl dié opperleier was, en het hy toesig gehou oor toegang tot laasgenoemde se kantoor, asook oor alle politieke en veiligheidsaangeleenthede. Hy is in [[Masjhad]] gebore in die [[Azerbeidjanners|Azeri]]–Persiese Chamenei-familie en was nege jaar oud toe sy vader as ’n leidende figuur in die [[Irannese Rewolusie]] na vore getree het. Hy het vroeë onderwys in Sardasjt en Mahabad ontvang en het sy hoërskoolopleiding in [[Teheran]] voltooi; daarna het hy Islamitiese teologie onder leiding van sy vader en Mahmoud Hasjemi Sjahroudi bestudeer. Hy het in 1987 by die [[Islamitiese Revolusionêre Wagkorps]] (IRGC) aangesluit en in die [[Iran-Irakse Oorlog]] gedien. In 1999 het hy sy studies in [[Qom]] voortgesit om ’n geestelike te word, en het hy daarna by die Qom-seminarie as ’n dosent in teologie aangesluit. In 2009 het hy beheer oor die paramilitêre vrywilligersmilisie [[Basij]] oorgeneem. Na die sluipmoord op sy vader tydens die [[Aanvalle op Iran in 2026|in 'n bomaanval]] is Mojtaba deur Iran se Vergadering van Kenners as sy opvolger verkies. Hy is vroeër in 2019 deur die Amerikaanse Departement van die Tesourie gesanksioneer as deel van hul beleid om individue wat met Ali Chamenei verbind is, te sanksioneer.<ref>{{Cite web |title=Treasury Designates Supreme Leader of Iran's Inner Circle Responsible for Advancing Regime's Domestic and Foreign Oppression {{!}} U.S. Department of the Treasury |url=https://home.treasury.gov/index.php/news/press-releases/sm824 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191106094042/https://home.treasury.gov/index.php/news/press-releases/sm824 |archive-date=6 November 2019 |access-date=9 March 2026 |website=home.treasury.gov |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Guards push fast Mojtaba Khamenei announcement amid dissent over hereditary rule |url=https://www.iranintl.com/en/202603052337 |access-date=9 March 2026 |website=www.iranintl.com |language=en}}</ref> Wat politieke ideologie en regsleer betref, word hy as een van die mees hardlyn van die Irannese beginselgesindes beskou, en hy het noue bande met sommige van die “mees ideologies ekstremistiese geestelikes”, volgens ’n verslag van die Atlantic Council.<ref name=":82">{{Cite web |last=Walker|first=Josephine|date=8 March 2026|title=Iran's next supreme leader: Khamenei's hardline son Mojtaba|url=https://www.axios.com/2026/03/08/mojtaba-khamenei-iran-supreme-leader|access-date=8 March 2026|website=Axios|language=en}}</ref> Ontleders meen oor die algemeen dat hy meer geneig is as sy vader om die ontwikkeling van ’n Irannese kernwapenprogram te steun, en ’n herinterpretasie van Ali Chamenei's [[fatwa]] teen [[kernwapen]]s te ondersteun.<ref name=":92">{{Cite web |title=What Kind of Supreme Leader Would Mojtaba Khamenei Be? |url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/what-kind-supreme-leader-would-mojtaba-khamenei-be |last1=Clawson |first1=Patrick |date=5 March 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260309001045/https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/what-kind-supreme-leader-would-mojtaba-khamenei-be |archive-date=9 March 2026|access-date=9 March 2026 |last2=Nadimi |first2=Farzin |publisher=The Washington Institute for Near East Policy |language=en}}</ref> ==Vroeë lewe en opleiding== [[File:The four sons of Ali Khamenei.jpg|thumb|Khamenei (tweede van links) saam met sy drie broers, van links na regs: Mostafa, Masoud en Meysam]] Mojtaba Hosseini Khamenei is op 8 September 1969 in [[Mashhad|Masjhad]] gebore as die tweede kind van [[Ali Khamenei]] en Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh.<ref name="shadow">{{Cite web|url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|title=The Man in the Shadow: Mojtaba Khamenei|website=PBS |access-date=5 September 2017|archive-date=9 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171109183057/http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tehranbureau/2009/07/the-man-in-the-shadow-mojtaba-khamenei.html|url-status=live}}</ref><ref name=mehdi2012>{{cite web |last=Khalaji |first=Mehdi |title=Supreme Succession. Who Will Lead Post-Khamenei Iran? |url=http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |work=The Washington Institute |location=Washington, DC |format=Policy Focus (No. 117) |date=February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140416184302/http://www.metransparent.com/IMG/pdf/mehdi_khalaji_supreme_succession.pdf |archive-date=16 April 2014}}</ref> Sy vyf broers en susters is Mostafa, sy ouer broer, Masoud en Meysam, sy jonger broers, en Boshra en Hoda, sy jonger susters. Sy vaderlike oupa, Javad Khamenei, was ’n arm en lae-inkomste maar diep gerespekteerde Sjia-geestelike en geleerde.<ref>{{cite news |title=فوری/ آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای رهبر ایران شد – تسنیم |url=https://www.tasnimnews.ir/fa/news/1404/12/18/3535299/%D9%81%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AC%D8%AA%D8%A8%DB%8C-%D8%AE%D8%A7%D9%85%D9%86%D9%87-%D8%A7%DB%8C-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF |work=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |language=fa}}</ref> Khamenei is van Persiese afkoms, maar in ’n mindere mate ook [[Azerbeidjanners|Azeri]]-afkoms, met sy Azeri-wortels wat teruggevoer kan word na Chamaneh, ’n klein dorp in die provinsie Oos-Azerbeidjan waar sy van ontstaan het, en hy het ook verre wortels uit Tafresh.<ref>Encyclopedia of the Peoples of Africa and the Middle East – Facts on File, Incorporated, 2009, p. 79</ref><ref>{{cite web |url=http://www.worlddialogue.org/content.php?id=150 |title=Iran and the Caucasus – The Triumph of Pragmatism over Ideology – Centre for World Dialogue |website=worlddialogue.org |access-date=1 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927184152/http://www.worlddialogue.org/content.php?id=150 |archive-date=27 September 2013}}</ref> Sy familie herlei hul afstamming na Husayn ibn Ali, die seun van [[Ali]], die eerste Sjia-imam, en die kleinseun aan moederskant van die profeet [[Mohammed|Muhammed]]. Daarom is Chamenei se middelnaam Hosseini (gespel Husayni in [[Arabies]]; beteken “afstammeling van Husayn”).<ref>Institute of Contemporary History Studies of Iran</ref> Sy kinderjare het saamgeval met die tyd toe sy vader as ’n leidende revolusionêr teen die Irannese monargie van sjah [[Mohammad Reza Pahlavi]] na vore getree het.<ref>{{Cite web|url=https://www.unitedagainstnucleariran.com/mojtaba-khamenei-supreme-leaders-gatekeeper-guardian|title=Mojtaba Khamenei: The Supreme Leader's Gatekeeper & Guardian|website=UANI}}</ref> Gedurende daardie tyd het hy sewe jaar in die stede Sardasjt en Mahabad in noordwes-Iran deurgebring, waar hy sy vroeë opleiding ontvang het.<ref>{{Cite web |url=https://www.ndtv.com/world-news/who-is-mojtaba-khamenei-the-second-son-of-irans-supreme-leader-7046798 |title=Archived copy |access-date=3 March 2026 |archive-date=15 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251115041256/https://www.ndtv.com/world-news/who-is-mojtaba-khamenei-the-second-son-of-irans-supreme-leader-7046798 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://brieflynews.in/mojtaba-khamenei/|title=Mojtaba Khamenei: The Most Powerful Man You've Never Seen in Iran's Politics|first=Shaik|last=Mujeeb|date=2 March 2026}}</ref> Nadat hy aan die Alavi-hoërskool in [[Tehran]] gematrikuleer het,<ref name="auto3">[https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/mojtaba-khamenei-iran-successor-who.html Who Is Mojtaba Khamenei, a Son and Possible Successor of Iran's Supreme Leader?] nytimes.com</ref> het hy Islamitiese teologie bestudeer. Sy vroeë leermeesters het sy eie vader en Ajatolla Mahmoud Hashemi Shahroudi ingesluit.<ref name=shadow/> == Persoonlike lewe == Mojtaba gee [[teologie]]<nowiki/>onderrig by die Qom-seminarie. Hy het in 2004 met Zahra Haddad-Adel getrou. Hul eerste kind is in 2007 gebore. Volgens die Irannese regering in 2026 is sy vrou, sy ouers en een van sy seuns in die [[Aanvalle op Iran in 2026|VSA–Israeliese aanvalle]] gedood.<ref name="NYT">{{Cite news|last=Fassihi|first=Farnaz|date=3 March 2026|title=Ayatollah Ali Khamenei's Son Emerges as Leading Choice to Be His Successor|url=https://www.nytimes.com/2026/03/03/world/middleeast/iran-mojtaba-khamenei-successor.html|access-date=4 March 2026|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/daughter-grandchild-irans-khamenei-killed-us-israeli-strikes-state-media-says-2026-03-01/|title=Daughter and grandchild of Iran's Khamenei killed in US-Israeli strikes, state media says|date=28 February 2026|website=Reuters|access-date=9 March 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2635219/middle-east|title=A son of Iran's late supreme leader is a possible candidate to replace his father as war rages|date=4 March 2026|website=Arab News|access-date=8 March 2026}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == *{{Commonskat-inlyn|Mojtaba Khamenei}} {{Huidige regeringshoofde}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Chamenei, Mojtaba}} [[Kategorie:Irannese politici]] [[Kategorie:Diktators]] [[Kategorie:Geboortes in 1969]] [[Kategorie:Lewende mense]] snp0fesghausceltecuzsmgehtkkuhb 0 459207 2912083 2907442 2026-06-18T07:02:33Z Jcb 223 2912083 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Persoon | naam = Robert Pape | bynaam = | beeld = Robert-Pape-with-title-slide.jpg | onderskrif = Robert Pape in Oktober 2013 | geboortenaam = Robert Anthony Pape | geboortedatum = {{Geboortedatum|1960|04|24}} | geboorteplek = | dood_datum = | sterfteplek = | ouers = | titel = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | beroep = politieke wetenskaplike | ander = | bekend = nasionale (VSA) en internasionale veiligheidsake | salaris = | termyn = | voorganger = | opvolger = | eerbewyse = | party = | huweliksmaat = | kinders = | webblad = | handtekening = }} '''Robert Anthony Pape''' (/pæp/; gebore [[24 April]] [[1960]]) is 'n [[Amerikaanse]] politieke wetenskaplike wat nasionale en internasionale veiligheidsake bestudeer, met 'n fokus op lugmag, politieke geweld, [[sosiale media]]-[[propaganda]] en [[terrorisme]]. Hy is 'n professor in [[politieke wetenskap]] aan die Universiteit van Chicago en stigter en direkteur van die Chicago Project on Security and Threats (CPOST).<ref>{{Cite web|url=http://cpost.uchicago.edu/people/director_robert_pape/|title=UChicago CPOST|website=cpost.uchicago.edu|language=en|access-date=2017-02-08|archive-date=2017-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20171024200837/http://cpost.uchicago.edu/people/director_robert_pape/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |last=Hall |first=Richard |date=2026-03-03 |title=Trump May Radicalize Regime Rather Than Topple It, Expert Warns |url=https://time.com/7382278/iran-bombing-regime-change-pape/ |access-date=2026-03-04 |website=TIME |language=en |archive-date=2026-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260304182123/https://time.com/7382278/iran-bombing-regime-change-pape/ |url-status=dead }}</ref> ==Loopbaan== Pape het in 1982 aan die [[Universiteit van Pittsburgh]] gegradueer met Phi Beta Kappa,<ref name="political-science.uchicago.edu">{{cite web |url=http://political-science.uchicago.edu/faculty/pape.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070213140912/http://political-science.uchicago.edu/faculty/pape.shtml |archive-date=2007-02-13 |title=Robert Pape}}</ref> waar hy 'n Harry S. Truman-beurshouer met [[politieke wetenskap]] as hoofvak was. Hy het sy PhD in 1988 aan die Universiteit van Chicago in dieselfde veld verwerf. Hy het van 1994 tot 1999 [[internasionale betrekkinge]] aan Dartmouth College doseer en van 1991 tot 1994 aan die Verenigde State se Lugmag se Skool vir Gevorderde Lugmagstudies. Sedert 1999 doseer hy aan die Universiteit van Chicago, waar hy nou 'n vaste aanstelling het.<ref name="political-science.uchicago.edu"/> Pape was die direkteur van die nagraadse studies-departement van politieke wetenskap, sowel as die voorsitter van die Komitee vir Internasionale Betrekkinge aan die Universiteit van Chicago. Gedurende die 2008 presidensiële veldtog het Pape as adviseur vir die [[Demokratiese Party (Verenigde State)|Demokratiese Party]] se senator en later president, [[Barack Obama]], gedien. Gedurende dieselfde veldtogsiklus was hy ook kortliks 'n adviseur oor [[Irak]] vir die [[Republikeinse Party (Verenigde State)|Republikeinse]] Kongreslid [[Ron Paul]].<ref>{{Cite web|title=Mr. Zbig|url=https://www.theamericanconservative.com/articles/mr-zbig/|access-date=2021-02-15|website=The American Conservative|date=5 Mei 2008 |language=en-US}}</ref> ===CPOST=== Nadat hy voorlopige data oor sy navorsing oor selfmoordterrorisme in die ''American Political Science Review'' in 2003 aangebied het, het Pape die Chicago Project on Security and Threats (oorspronklik Chicago Project on Suicide Terrorism -CPOST) gestig, wat hy bestuur. Die projek word befonds deur die Carnegie Corporation, die Pentagon se Defense Threat Reduction Agency, die Universiteit van Chicago en die Argonne National Laboratory.<ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/07/09/AR2005070901425_pf.html "A Scholarly Look at Terror Sees Bootprints In the Sand" by Caryle Murphy] ''Washington Post'', 10 Julie 2005; D01</ref> In Desember 2009 het ''Security Studies'' 'n uitgawe oor terrorisme gepubliseer met inhoud uitsluitlik van CPOST. ==Navorsing== ===''Bombing to Win''=== Pape het sy eerste vollengte boek in 1996 gepubliseer, ''Bombing to Win: Air Power and Coercion in War'', wat die doeltreffendheid van verskillende lugmagstrategieë beoordeel.<ref>{{Cite web|date=2021-06-15|title='Bombing to Win' at 25|url=https://warontherocks.com/2021/06/bombing-to-win-at-25/|access-date=2021-12-18|website=War on the Rocks|language=en-US}}</ref> Dit bevraagteken die algemene wysheid dat dwangmatige lugmag (d.w.s. bombardement, ens.) beide effektief en relatief goedkoop is. Eerder as om burgers van 'n gebombardeerde nasie te motiveer om teen hul regering in opstand te kom, werk dwangmatige lugmag dikwels terug, wat lei tot 'n burgerskap wat meer veerkragtig en lojaal is. Pape voer ook aan dat lugmag en landmag geïntegreer en saam op 'n "hamer en aambeeld"-wyse gebruik moet word. 'n 1999 [[RAND Korporasie]]-verslag, befonds deur die [[Amerikaanse Lugmag]] (USAF), het "die rol van lugmag as 'n dwanginstrument ondersoek", wat Pape se argument betwis het.<ref>Byman, Daniel, Matthew Waxman, and Eric V. Larson, Air Power as a Coercive Instrument. Santa Monica, CA: RAND Corporation, 1999. https://www.rand.org/pubs/monograph_reports/MR1061.html.</ref> Hulle het tot die gevolgtrekking gekom dat "Alhoewel die Verenigde State en die USAF 'n paar noemenswaardige suksesse behaal het, die rekord gemeng is."<ref>Byman, Waxman, and Larson (1999, p. iii, 5/195)</ref> Horowitz en Reiter het "meerveranderlike wins-analise [op] alle gevalle van lugmagdwang van 1917 tot 1999 toegepas", en wat ooreengestem het met Pape se kwalitatiewe assessering dat die aanval van militêre teikens die kanse op sukses verbeter het, maar "hoër vlakke van burgerlike kwesbaarheid geen effek het op die kanse op dwangsukses nie".<ref>{{Citation| last1=Horowitz| first1=Michael| last2=Reiter| first2=Dan| year=2001| title=When does aerial bombing work? Quantitative empirical tests, 1917-1999| journal =Journal of Conflict Resolution| volume=45| issue=2| pages =147–173| doi=10.1177/0022002701045002001| s2cid =145070150 }}</ref> ===Ekonomiese sanksies=== In 1997 en 1998 het Pape twee artikels gepubliseer wat die doeltreffendheid van ekonomiese sanksies ondersoek. Pape betwis die geldigheid van internasionale ekonomiese sanksies in die bereiking van beleidsdoelwitte en oordeel dat slegs 5% wettiglik as suksesse beskou kan word, in teenstelling met 34% wat in die werk van ander geleerdes beweer word. Een van hierdie geleerdes, Kimberly Ann Elliot, het op Pape se aanvanklike stuk gereageer en voorgestel dat Pape die [[data]] verkeerd gekarakteriseer het, en dat sy sienings oor ekonomiese sanksies en Elliot se sienings oor ekonomiese sanksies "nie vreeslik verskillend" was nie. Pape se reaksie, in dieselfde uitgawe van ''International Security'', het daarop aangedring dat hy die data nie verkeerd gekarakteriseer het nie, en dat sy siening van ekonomiese sanksies betekenisvol verskil van die prentjie wat deur Elliot en ander voorgestel is. Pape het ook verskeie artikels gepubliseer wat die [[Arabiese Lente]] in 2013 ontleed het. ===Terrorisme=== Pape se ''Dying to Win: The Strategic Logic of Suicide Terrorism'' (2005) betwis bewerings dat selfmoordterrorisme irrasioneel is. Pape voer eerder aan dat daar 'n strategiese logika aan selfmoordterrorisme is: selfmoordterrorisme is 'n effektiewe manier om beduidende toegewings van moderne liberale demokrasieë te verkry oor kwessies wat nie 'n lewensbelangrike belang vir daardie demokrasieë is nie. Pape voer aan dat daar "min verband is tussen selfmoordterrorisme en Islamitiese fundamentalisme, of enige een van die wêreld se godsdienste... Inteendeel, wat byna alle selfmoordterroriste-aanvalle gemeen het, is 'n spesifieke sekulêre en strategiese doelwit: om moderne demokrasieë te dwing om militêre magte te onttrek uit gebied wat die terroriste as hul vaderland beskou".<ref>Pape, Robert, ''Dying to Win: The Strategic Logic of Suicide Terrorism'' (New York: Random House, 2005), bl. 4.</ref> Pape lewer ook bewyse dat die meerderheid selfmoordterroriste nie uit arm of ongeskoolde agtergronde kom nie, maar eerder middelklas-oorsprong en 'n beduidende vlak van onderwys het. In 'n kritiek op Pape se verband tussen besetting en selfmoordterrorisme, 'n artikel getiteld ''Design, Inference, and the Strategic Logic of Suicide Terrorism'' (gepubliseer in ''The American Political Science Review''), het outeurs Scott Ashworth, Joshua D. Clinton, Adam Meirowitz en Kristopher W. Ramsay van Princeton Pape daarvan beskuldig dat hy "steekproefneming op die afhanklike veranderlike" geneem het deur navorsing te beperk tot gevalle waarin selfmoordterreur gebruik is.<ref>Ashworth, Scott, Joshua D. Clinton, Adam Meirowitz, and Kristopher W. Ramsay. "Design, Inference, and the Strategic Logic of Suicide Terrorism." The American Political Science Review 102, no. 2 (2008): 269-73. Besoek 14 Februarie 2021. doi:10.2307/27644515.</ref> Soortgelyke kritiek is uitgespreek deur Michael C. Horowitz, wat tot die gevolgtrekking kom dat die teenwoordigheid van 'n besettingsmag nie 'n statisties beduidende aanduiding is van die waarskynlikheid om selfmoordterrorisme aan te hits nie.<ref name="horo">{{cite journal |last1=Horowitz |first1=Michael C. |title=Nonstate Actors and the Diffusion of Innovations: The Case of Suicide Terrorism |journal=International Organization |date=20 Januarie 2010 |volume=64 |issue=1 |pages=33–64 |doi=10.1017/S0020818309990233|s2cid=43231147 }}</ref> In reaksie hierop voer Pape aan dat sy navorsingsontwerp voldoende is omdat dit die heelal van bekende gevalle van selfmoordterrorisme versamel het.<ref name="horo" /> In 'n antwoord bespreek Ashworth et al. hoe selfs groot steekproewe van die afhanklike veranderlike nie gebruik kan word om variasie in uitkomste te verduidelik nie, waarom selfmoordterrorisme op sommige plekke maar nie op ander nie, as die steekproef nie wissel nie.<ref>''Design, Inference, and the Strategic Logic of Suicide Terrorism: A Rejoinder'', Draft Manuscript, https://scholar.princeton.edu/sites/default/files/rejoinder3.pdf</ref> Assaf Moghadam het ook Pape se gevolgtrekkings gekritiseer.<ref>{{cite journal|doi=10.1080/10576100600561907 | volume=29 | title=Suicide Terrorism, Occupation, and the Globalization of Martyrdom: A Critique ofDying to Win | year=2006 | journal=Studies in Conflict & Terrorism | pages=707–729 | last1 = Moghadam | first1 = Assaf| issue=8 | s2cid=143286352 | doi-access=free }}</ref> Pape se ''Cutting the Fuse: The Explosion of Global Suicide Terrorism and How to Stop It'', geskryf saam met James K. Feldman, is in 2010 gepubliseer. ''Cutting the Fuse'' evalueer meer as 2100 selfmoordaanvalle (6 keer die aantal wat in ''Dying to Win'' geëvalueer is) in 'n poging om sleutelfaktore te identifiseer wat die eb en vloei van selfmoordterroristeveldtogte verklaar. Die boek beveel aan dat nasies vermy om troepe te stasioneer waar hulle beskou sal word as besetters wat plaaslike kultuur en instellings bedreig of die regering van 'n besette staat dwing om dinge te doen wat beskou sal word as bevoordeeld vir die besetters ten koste van die plaaslike bevolking. Wanneer besetting nodig is, verminder die bedreiging vir plaaslike kultuur deur plaaslike amptenare te help om dinge te doen wat hulle andersins sou wou doen, maar voorheen nie die vermoë gehad het nie, en deur kollaterale skade met groot sensitiwiteit te behandel.<ref>Robert Pape and James K. Feldman, ''Cutting the Fuse: The Explosion of Global Suicide Terrorism and How to Stop It.'' University of Chicago Press, 2010. bl. 330-33.</ref> Pape het ook die spesiale uitgawe, "''What's New about Research on Terrorism''," ''Security Studies'' (18.4), 'n toonaangewende eweknie-geëvalueerde tydskrif in internasionale betrekkinge, geredigeer.<ref>{{Cite news|title=Security Studies|language=en|work=Taylor & Francis|url=https://www.tandfonline.com/toc/fsst20/18/4|access-date=2021-02-09}}</ref> In 2015 het Pape en [[neurowetenskap]]like Jean Decety 'n toelaag van $3,4 miljoen van die Departement van Verdediging se Minerva-navorsingsinisiatief ontvang om die sosiale en neurologiese konstruksie van martelaarskap te bestudeer.<ref>{{Cite web|title=Robert Pape receives a $3.4 million grant from the Minerva Research Initiative {{!}} Political Science {{!}} The University of Chicago|url=https://political-science.uchicago.edu/news/robert-pape-receives-34-million-grant-minerva-research-initiative|access-date=2021-01-26|website=political-science.uchicago.edu|archive-date=2023-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20231006192608/https://political-science.uchicago.edu/news/robert-pape-receives-34-million-grant-minerva-research-initiative|url-status=dead}}</ref> In Mei 2019 het Pape deelgeneem aan die Christchurch Call, 'n plan wat deur die Eerste Minister van Nieu-Seeland, [[Jacinda Ardern]], en die Franse president [[Emmanuel Macron]] van stapel gestuur is om die bevordering van ekstremistiese inhoud aanlyn te beëindig.<ref>{{Cite web|date=2019-05-15|title=New Zealand seeks global support for tougher measures on online violence|url=https://www.abc.net.au/radionational/programs/breakfast/nz-seeks-global-support-for-tougher-measures-on-online-violence/11113942|access-date=2021-01-26|website=ABC Radio National|language=en}}</ref> Pape het ook sy navorsing oor [[ISIS]]-propagandavideo's aan organisasies soos die [[FBI]], BOP, SSCI, NCTC, NSC en SOCOM aangebied. In Februarie 2020 het Pape en CPOST 'n toelaag van $1,5 miljoen ontvang om Arabiese [[propaganda]] te bestudeer. ===Politieke geweld internasionaal en in die Verenigde State=== Pape het in die 1990's begin om die oorsake en lewensvatbare oplossings vir politieke [[geweld]] te bestudeer, met die fokus op die Bosniese Oorlog van 1992-1995<ref>{{Cite magazine|last=Pape|first=Robert|date=14 Junie 1993|title=The Answer|url=https://www.mearsheimer.com/wp-content/uploads/2019/07/A0019.pdf|magazine=New Republic|volume=208|pages=22–28|via=}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Pape|first=Robert A.|date=1997-12-01|title=Partition: An exit strategy for Bosnia|url=https://doi.org/10.1080/00396339708442941|journal=Survival|volume=39|issue=4|pages=25–28|doi=10.1080/00396339708442941|issn=0039-6338|url-access=subscription}}</ref> en die Oorlog in [[Kosovo]] van 1999.<ref>{{Cite news|last=Pape|first=Robert A.|date=2009-01-28|title=The True Worth of Air Power|journal=Foreign Affairs|language=en-US|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/2004-03-01/true-worth-air-power|access-date=2021-02-09|issn=0015-7120}}</ref> Sy werk oor selfmoordterrorisme (2003, 2005, 2010) het verduidelik dat dit hoofsaaklik 'n vorm van politieke geweld is, terwyl sy werk oor humanitêre intervensie (2012) gefokus het op gepaste internasionale reaksies op politieke geweld wat verband hou met die [[Arabiese Lente]] in [[Libië]] en [[Sirië]]. In 2017 het Pape 'n ontleding van politieke geweld in [[Irak]], [[Afghanistan]] en [[Pakistan]] gepubliseer.<ref>{{Cite journal|last1=Reese|first1=Michael J.|last2=Ruby|first2=Keven G.|last3=Pape|first3=Robert A.|date=Augustus 2017|title=Days of Action or Restraint? How the Islamic Calendar Impacts Violence|url=https://www.cambridge.org/core/journals/american-political-science-review/article/abs/days-of-action-or-restraint-how-the-islamic-calendar-impacts-violence/E20A17A254F769D44E0887D0FD1F507B|journal=American Political Science Review|language=en|volume=111|issue=3|pages=439–459|doi=10.1017/S0003055417000193|s2cid=149070616|issn=0003-0554|url-access=subscription}}</ref> In Januarie 2018 het Pape voor die Huis se Subkomitee oor Nasionale Veiligheid getuig oor die militêre nederlaag van [[ISIS]].<ref>{{Cite web|date=2018-01-01|title=Serial No. 115-60: Battlefield Successes and Challenges--Recent Efforts to Win the War Against ISIS, Hearing Before the Subcommittee on National Security of the Committee on Oversight and Government Reform, House of Representatives, One Hundred Fifteenth Congress, Second Session, 17 Januarie 2018|url=https://www.hsdl.org/?abstract&did=|access-date=2021-01-26|website=Homeland Security Digital Library|language=en}}</ref> In Augustus 2019 het Pape die Nasionale Veiligheidsraad ingelig oor 'n "oor-die-horison"-teen-terrorismestrategie om die Oorlog in Afghanistan te beëindig.<ref>{{Cite web|last=Pape|first=Robert|title=How to Partner With the Taliban|url=https://foreignpolicy.com/2019/08/26/how-to-partner-with-the-taliban/|access-date=2021-01-26|website=Foreign Policy|language=en-US}}</ref> In November 2019 het Pape en die VN se Uitvoerende Direktoraat vir Teen-Terrorisme (CTED) 'n kollokwium by die Universiteit van Chicago aangebied om maniere te bespreek om reaksies op toekomstige terroriste-aanvalle te verbeter en akademiese navorsing oor die impak van militante politieke geweld en terrorisme te bevorder.<ref>{{Cite web|title=News {{!}} UChicago CPOST|url=https://cpost.uchicago.edu/news/cpost_co_hosting_a_u.n._conference|access-date=2021-01-26|website=cpost.uchicago.edu}}</ref> Sedert 2020 het Pape toenemend op Amerikaanse politieke geweld gefokus terwyl hy sy navorsing oor internasionale terrorisme gehandhaaf het. In 2020 het Pape die resultate van sy ontleding van die impak van die ontplooiing van agente van die Amerikaanse Departement van Binnelandse Veiligheid op politieke geweld in [[Portland, Oregon|Portland]] gepubliseer<ref>{{Cite web|last=Pape|first=Robert|title=Commentary: Troops in Chicago? Here's why that would only exacerbate the chaos.|url=https://www.chicagotribune.com/opinion/commentary/ct-opinion-looting-unrest-portland-military-pape-20200820-e7o7ya33t5hrxa7fl3zxvtnzay-story.html|access-date=2021-02-09|website=chicagotribune.com|date=20 Augustus 2020 }}</ref> en navorsingstudies gedoen oor die demografiese profiel van regse ekstremiste in die VSA van 2015-2020.<ref>{{Cite web|title=UChicago CPOST|url=https://cpost.uchicago.edu/research/domestic_extremism/|access-date=2021-02-09|website=cpost.uchicago.edu|archive-date=2021-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20210207061332/https://cpost.uchicago.edu/research/domestic_extremism/|url-status=dead}}</ref> In 2021 het Pape die eerste sistematiese studie van die demografiese profiel en politieke geografie van individue wat in hegtenis geneem is vir die [[Bestorming van die Verenigde State Kongresgebou in 2021|aanval op die Amerikaanse Kapitool]] op 6 Januarie 2021 gepubliseer,<ref>{{Cite web|last1=Pape|first1=Robert A.|last2=Ruby|first2=Keven|date=2021-02-02|title=The Capitol Rioters Aren't Like Other Extremists|url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2021/02/the-capitol-rioters-arent-like-other-extremists/617895/|access-date=2021-02-09|website=The Atlantic|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Tolliver|first=Sandy|date=2021-02-04|title=The face of American insurrection: Right-wing groups are evolving into a violent movement|url=https://thehill.com/opinion/criminal-justice/537289-the-face-of-american-insurrection-right-wing-groups-are-evolving|access-date=2021-02-09|website=TheHill|language=en}}</ref> wat aansienlike aandag in die media in die VSA<ref>{{Cite web|title=Examining Domestic Extremist Threats to Americans and U.S. Government|url=https://www.npr.org/2021/02/02/963115515/examining-domestic-extremist-threats-to-americans-and-u-s-government|access-date=2021-02-09|website=NPR.org|language=en}}</ref> en internasionaal ontvang het.<ref>{{Cite news|date=2021-02-08|title=Capitol riots: Five takeaways from the arrests|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-55987603|access-date=2021-02-09}}</ref> Sy navorsing in die 2020's sluit in: "''Understanding Campus Fears After October 7 and How to Reduce Them''" (''CPOST Research Report'', Maart 2024); "''The Political Geography of the January 6 Insurrectionists''," met Kyle Larson en Keven Ruby, PS: Political Science and Politics (April 2024); “Hamas wen: Waarom Israel se mislukte strategie die vyand sterker maak,” Foreign Affairs (21 Junie 2024): “Begrip van die impak van militêre diens op steun vir politieke geweld,” met Keven Ruby, Kyle Larson en Kentaro Nakamura, ''Journal of Conflict Resolution'' (Augustus 2024). ==Geselekteerde publikasies== ===Skrywer=== *Bombing to Win: Air Power and Coercion in War. Cornell University Press, 1996. {{ISBN|0-8014-3134-4}} (hardcover). {{ISBN|0-8014-8311-5}} (paperback). Debated in Security Studies 7.2 (Winter 1997/98) p. 93-214 and 7.3 (Spring 1998) p. 182-228. *Dying to Win: The Strategic Logic of Suicide Terrorism. New York: Random House, 2005. {{ISBN|1-4000-6317-5}} (hardcover). London: Gibson Square 2006 (updated). {{ISBN|1-903933-78-1}} (hardcover). *with James K. Feldman, Cutting the Fuse: The Explosion of Global Suicide Terrorism and How to Stop It. University of Chicago Press, 2010. {{ISBN|978-0-226-64560-5}} ===Akademiese artikels=== *“Understanding the Impact of Military Service on Support for Political Violence,” with Keven Ruby, Kyle Larson, and Kentaro Nakamura, Journal of Conflict Resolution (August 2024) *“Hamas is Winning: Why Israel’s Failing Strategy Makes the Enemy Stronger,” Foreign Affairs (June 21, 2024) *"The Political Geography of the January 6 Insurrectionists," with Kyle Larson and Keven Ruby, PS: Political Science and Politics (April 2024) *“Understanding Campus Fears After October 7 and How to Reduce Them” (CPOST Research Report, March 2024) *“Israel’s Failed Bombing Campaign in Gaza,” Foreign Affairs (December 2023) *“A Slow-Rolling Disaster: Assessing the Impact of the Covid-19 Pandemic on Militant Violence,” with Christopher Price, Journal of Conflict Resolution (June 2023) *“Bombing to Lose: Why Air Power Can’t Salvage Russia’s Doomed War in Ukraine,” Foreign Affairs, October 2022 *"Introducing the new CPOST dataset on suicide attacks", Journal of Peace Research, forthcoming (2021). *"EEG Distinguishes Heroic Narratives in ISIS Online Video Propaganda," Scientific Reports 10, 19593 (2020). *"A Multilevel Social Neuroscience Perspective on Radicalization and Terrorism," Social Neuroscience 13.5 (2018). *"Days of Action or Restraint? How the Islamic Calendar Impacts Violence," American Political Science Review 111.3 (2017). *"The American face of ISIS: Analysis of ISIS–related terrorism in the US March 2014–August 2016" Australian Strategic Policy Institute (2017). *“Solving the Problem of Missing Perpetrator Information,” Journal of Conflict Resolution with Vincent Bauer and Keven Ruby (2015). *“Reconsidering the Cases of Humanitarian Intervention,” International Security 38.2 (Fall 2013). *The True Worth of Air Power,” Foreign Affairs 83.2 (March/April, 2004). *"The Strategic Logic of Suicide Terrorism," American Political Science Review 97.3 (August 2003). *"Why Economic Sanctions Do Not Work," International Security 22.2 (Fall 1997). *“Coercive Air Power in the Vietnam War,” International Security, 15.2 (Fall 1990). == Verwysings == {{Verwysings|2}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Pape, Robert}} [[Kategorie:Geboortes in 1960]] [[Kategorie:Lewende mense]] 880vxmjk7ajnr7f3gbl8io9rxc283pm 0 459990 2911922 2901120 2026-06-17T12:02:04Z Sobaka 328 opdateer 2911922 wikitext text/x-wiki Op 8 April 2026 het die [[Verenigde State]] en [[Iran]] ooreengekom oor 'n twee weke lange [[wapenstilstand]] in die [[Iran-oorlog in 2026]], bemiddel deur [[Pakistan]]. Iran het die konsepvoorstel vir 'n 45-dae tweefase-wapenstilstandraamwerk wat op 5 April deur Pakistan ingestel is, verwerp en eerder sy eie 10-puntplan vir 'n vredesooreenkoms voorgestel.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-Iran onderhandelinge. Sedert die verklaring daarvan is die wapenstilstand talle kere deur beide kante geskend. Op 21 April het president [[Donald Trump]] die wapenstilstand onbepaald verleng.<ref>{{Cite web |date=21 April 2026 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=22 April 2026 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref><ref name="Pager-2026" /> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormoes en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> === Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> === 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormoes te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen [[Twitter]]) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gespreksverteenwoordiger in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] fdib483c4q41b29oiy3eoomsly79m3v 2911923 2911922 2026-06-17T12:03:39Z Sobaka 328 opruim 2911923 wikitext text/x-wiki Op 8 April 2026 het die [[Verenigde State]] en [[Iran]] ooreengekom oor 'n twee weke lange [[wapenstilstand]] in die [[Iran-oorlog in 2026]], bemiddel deur [[Pakistan]]. Iran het die konsepvoorstel vir 'n 45-dae tweefase-wapenstilstandraamwerk wat op 5 April deur Pakistan ingestel is, verwerp en eerder sy eie 10-puntplan vir 'n vredesooreenkoms voorgestel.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-Iran onderhandelinge. Sedert die verklaring daarvan is die wapenstilstand talle kere deur beide kante geskend. Op 21 April het president [[Donald Trump]] die wapenstilstand onbepaald verleng.<ref>{{Cite web |date=21 April 2026 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=22 April 2026 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormoes en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> === Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> === 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=Update by Tyler Pager |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=2026-04-07 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormoes te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen [[Twitter]]) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gespreksverteenwoordiger in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] r8qoe3kaqlpizomzrkb1yrm0r9oglxy 2911924 2911923 2026-06-17T12:04:56Z Sobaka 328 /* Implementering */ opruim 2911924 wikitext text/x-wiki Op 8 April 2026 het die [[Verenigde State]] en [[Iran]] ooreengekom oor 'n twee weke lange [[wapenstilstand]] in die [[Iran-oorlog in 2026]], bemiddel deur [[Pakistan]]. Iran het die konsepvoorstel vir 'n 45-dae tweefase-wapenstilstandraamwerk wat op 5 April deur Pakistan ingestel is, verwerp en eerder sy eie 10-puntplan vir 'n vredesooreenkoms voorgestel.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-Iran onderhandelinge. Sedert die verklaring daarvan is die wapenstilstand talle kere deur beide kante geskend. Op 21 April het president [[Donald Trump]] die wapenstilstand onbepaald verleng.<ref>{{Cite web |date=21 April 2026 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=22 April 2026 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormoes en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> === Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> === 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026"/> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormoes te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen [[Twitter]]) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gespreksverteenwoordiger in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] cajpllfmzgr1zoo7vfs1cvadmmb1v8j 2911925 2911924 2026-06-17T12:07:11Z Sobaka 328 /* Agtergrond */ opruim 2911925 wikitext text/x-wiki Op 8 April 2026 het die [[Verenigde State]] en [[Iran]] ooreengekom oor 'n twee weke lange [[wapenstilstand]] in die [[Iran-oorlog in 2026]], bemiddel deur [[Pakistan]]. Iran het die konsepvoorstel vir 'n 45-dae tweefase-wapenstilstandraamwerk wat op 5 April deur Pakistan ingestel is, verwerp en eerder sy eie 10-puntplan vir 'n vredesooreenkoms voorgestel.<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last=Pager |first=Tyler |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> Die voorstel is ontwikkel as deel van voortgesette bemiddelingspogings waarby streeks- en internasionale akteurs betrokke was tydens die 2025–2026-Iran onderhandelinge. Sedert die verklaring daarvan is die wapenstilstand talle kere deur beide kante geskend. Op 21 April het president [[Donald Trump]] die wapenstilstand onbepaald verleng.<ref>{{Cite web |date=21 April 2026 |title=Trump says the United States is extending ⁠its ⁠ceasefire with Iran at mediator Pakistan's request to allow more time for Tehran to put forward its proposal.|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/21/iran-war-live-tehran-shuns-talks-trump-says-us-blockade-to-remain |access-date=22 April 2026 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref> ==Agtergrond== ''Hoofartikel'': [[Aanvalle op Iran in 2026|2026 Iran-oorlog]] Die wapenstilstandvoorstel, genaamd die Islamabad-ooreenkoms, is op 5 April 2026 ingestel te midde van 'n voortdurende konflik tussen die Verenigde State en Iran, wat streeksonstabiliteit regoor die [[Midde-Ooste]], 'n styging in brandstofpryse en 'n ontwrigting van die deurgang deur die [[Straat van Hormoes]] veroorsaak het.<ref>{{Cite web |last=Ravid |first=Barak |date=2026-04-06 |title=Iran mediators make last-ditch push for 45-day ceasefire |url=https://www.axios.com/2026/04/06/iran-war-us-tehran-ceasefire-talks |access-date=2026-04-06 |website=Axios |language=en}}</ref> Daarbenewens kom die voorstel te midde van dreigemente van die Amerikaanse president [[Donald Trump]] om Iranse [[kragsentrale]]s en brûe te teiken as dit nie die Straat van Hormoes heropen nie. Die raamwerk is na bewering onderhandel na oornagonderhandelinge tussen die Pakistanse leërstafhoof Asim Munir, die Amerikaanse visepresident [[JD Vance]], die Amerikaanse spesiale gesant Steve Witkoff en die Iranse minister van buitelandse sake, Abbas Araghchi.<ref name="ArabNews">{{Cite web |title=Pakistan says ceasefire efforts underway as Iran war continues |url=https://www.arabnews.com/node/2638953/amp |access-date=2026-04-06 |website=Arab News |language=en}}</ref> ==Elemente== Die wapenstilstandraamwerk vereis 'n onmiddellike staking van vyandelikhede, die heropening van die Straat van Hormoes en 'n tydperk van 15-20 dae van onderhandelinge tussen Iran en die VSA. <ref name=ArabNews/> === Amerikaanse hoof onderhandelingspunte<ref>{{Cite web |last=Staff |first=Al Jazeera |title=Pakistan offers ‘two-phased’ truce deal to end US-Israel war on Iran |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/4/6/pakistan-offers-two-tier-truce-iran-wont-open-hormuz-under-temporary-one |access-date=2026-04-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title='Islamabad Accord': Iran, US consider ceasefire proposal via Pakistan; what we know so far |url=https://www.khaleejtimes.com/world/islamabad-accord-iran-us-ceasefire-pakistan-what-we-know |access-date=2026-04-08 |website=Khaleej Times |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=How Pakistan brokered Iran-US two week ceasefire: Inside the ‘Islamabad Accord’ push |url=https://www.financialexpress.com/world-news/how-pakistan-brokered-iran-us-two-week-ceasefire-inside-the-islamabad-accord-push/4199212/ |access-date=2026-04-08 |website=The Financial Express |language=en}}</ref> === 1. Onmiddellike wapenstilstand * 'n Onmiddellike staking van vyandelikhede tussen die VSA (en Israel) en Iran. 2. Tweefase-ooreenkomsstruktuur * Fase 1: Tydelike wapenstilstand. * Fase 2: Onderhandeling vir 'n permanente skikking. 3. Heropening van die Straat van Hormoes * Iran moet die Straat van Hormoes onmiddellik heropen en die wêreldwye olievloei herstel. 4. Versekerde maritieme veiligheid * Skepping van 'n streeksraamwerk wat veilige navigasie deur die Straat van Hormoes verseker. 5. Kernbeperkings op Iran * Iran verbind hom daartoe om sy strewe na kernwapens te staak as deel van die finale ooreenkoms 6. Sanksieverligting (voorwaardelik) * Die VSA het gewilligheid aangedui om sanksies te verlig, maar slegs in ruil vir Iranse toegewings. 7. Vrystelling van bevrore Iranse bates * Deel van die aansporings het die ontdooiing van Iranse fondse in die buiteland ingesluit 8. Gestruktureerde onderhandelinge via bemiddelaars * Alle gesprekke sal aanvanklik deur Pakistan gekanaliseer word en dan in Islamabad afgehandel word. 9. Moontlike verlengde wapenstilstandvenster * Gedurende Fase 2 sal die besprekings oor 'n tydperk van 45 dae duur. 10. Breër streeksde-eskalasie * Die ooreenkoms het ten doel om bykomende konflikte in die Midde-Ooste te stabiliseer, nie net die oorlog met Iran nie. ===Iran se 10-puntplan was soos volg:<ref>https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3A68b586d3-4e14-4389-a5c5-7457d49ce17a</ref>=== *Beëindiging van die oorlog teen Irak, Libanon en Jemen *Beëindiging van die oorlog in Iran sonder enige tydsbeperking *Beëindiging van alle konflikte in die streek *Heropening van die Straat van Hormoes *Vaststelling van 'n protokol en voorwaardes om vryheid en sekuriteit van navigasie in die Straat te verseker *Volle betaling van oorlogsherstel aan Iran *Opheffing van sanksies teen Iran *Vrystelling van die Iranse bevrore bates wat deur die Verenigde State gehou word *Iran verbind hom daartoe om geen kernwapens te besit nie *Onmiddellike wapenstilstand op alle fronte na die aankondiging van die wapenstilstand ==Implementering== Op 7 April (8 April in Iran) het Trump op Truth Social aangekondig dat hy ingestem het tot 'n twee weke lange wapenstilstand met Iran en die voorstel van Pakistan, en verklaar dat Iran onmiddellik die Straat van Hormoes sal oopmaak en sal werk aan die finalisering van 'n vredesooreenkoms.<ref name="Pager-2026"/> Later dieselfde dag het Abbas Araghchi aangekondig dat Iran tot die voorwaardes ingestem het.<ref>{{Cite web |date=7 April 2026 |title=Iran and US agree to conditional ceasefire and 'safe passage' through Hormuz after Trump's threat - follow live |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt |access-date=2026-04-07 |website=BBC News |language=en}}</ref> Iran het oorwinning geëis en beweer dat dit die VSA gedwing het om sy 10-puntplan te aanvaar, wat insluit die opheffing van alle sanksies teen Iran en die onttrekking van alle Amerikaanse magte van alle basisse in die streek.<ref>{{Cite web |last=Rios |first=Michael |date=2026-04-07 |title=Iran claims victory, says it forced US to accept 10-point plan |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp8b6kb0001356sct0yez8e |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Israel het ook ingestem tot die tydelike wapenstilstand.<ref>{{Cite web |last=Treene |first=Alayna |date=2026-04-07 |title=Israel has also agreed to temporary ceasefire, White House official says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnp7miad00003b6s9x0ujhe8 |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Volgens die Pakistanse premier Shehbaz Sharif sluit die wapenstilstand alle fronte van die oorlog in, insluitend [[Libanon]].<ref>{{Cite web |last=Saifi |first=Sophia |date=2026-04-07 |title=Iran ceasefire includes Lebanon, Pakistani prime minister says |url=https://www.cnn.com/2026/04/07/world/live-news/iran-war-trump-us-israel?post-id=cmnpaf9dv000r356tw4y3rpbk |access-date=2026-04-08 |website=CNN |language=en}}</ref> Die Israeliese premier [[Benjamin Netanyahu]] het Sharif se insluiting van Libanon verwerp en beweer dat die wapenstilstand "nie Libanon insluit nie".<ref>{{Cite web |last=Simone |first=Daniel De |date=8 April 2026 |title=Israel supports ceasefire, but it 'does not include Lebanon' |url=https://www.bbc.com/news/live/c5yw4g3z7qgt?post=asset%3Ac8a52968-d1fe-445e-ade3-7df9ab1cb882#post |access-date=2026-04-08 |website=BBC News |language=en}}</ref> ==Reaksies== ===Iran=== Iran het sy reaksie aan die Verenigde State via Pakistan gelewer deur 'n tydelike wapenstilstand te verwerp en hul 10-punt eise te lys, wat 'n oplossing vir alle streekskonflikte, die opheffing van sanksies, heropbou en 'n protokol om die Straat van Hormoes te heropen, insluit.<ref>{{Cite web |last=Hamill-Stewart |first=Chris |last2=Rowlands |first2=Lyndal |last3=Peter |first3=Zsombor |date=2026-04-06 |title=Iran's ceasefire proposal response significant but 'not good enough': Trump |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/4/6/iran-war-live-tehran-rejects-trumps-tuesday-deadline-on-strait-of-hormuz |access-date=2026-04-06 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=6 April 2026 |title=Iran rejects US ceasefire, sends a tougher 10-point end-war plan via Pakistan |url=https://www.moneycontrol.com/world/iran-rejects-us-ceasefire-sends-a-tougher-10-point-end-war-plan-via-pakistan-article-13881513.html |access-date=6 April 2026}}</ref> Die Iranse ambassadeur in Pakistan, Reza Amiri-Moghaddam, het op X (voorheen [[Twitter]]) gesê dat die gesprekke 'n "kritieke, sensitiewe stadium" bereik het.<ref>{{Cite web|url=https://www.wionews.com/photos/iran-envoy-to-pakistan-gives-update-on-negotiations-ahead-of-trump-s-tuesday-deadline-critical-stage-of-talks-war-to-end-big-power-plant-strike-1775546363320|title='Stay tuned...': Iran envoy to Pakistan gives BIG update on negotiations ahead of Trump's Tuesday deadline — War to end soon?|website=Wion}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://arynews.tv/pakistan-efforts-to-stop-war-critical-stage-iran-ambassador.amp|title=Pakistan's efforts to stop Iran war approaching 'critical stage': Iran ambassador|website=ARY News}}</ref> ===Verenigde State=== President Donald Trump het gesê dat Vance, Witkoff en voormalige senior presidensiële adviseur Jared Kushner met tussengangers in Pakistan praat oor die beëindiging van die oorlog. Hy het ook die Iran-voorstel 'n "beduidende stap" genoem voor sy Dinsdag-sperdatum vir Iran om die Straat van Hormoes te heropen.<ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump labels Iran ceasefire response 'not good enough' but 'significant step' |url=https://www.aa.com.tr/en/us-israel-iran-war/trump-calls-iran-ceasefire-proposal-significant-step/3895131 |access-date=2026-04-06 |website=Anadolu |language=tr}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-06 |title=Trump says Vance, Witkoff and Kushner talking with intermediaries |url=https://www.nbcnews.com/politics/trump-administration/live-blog/trump-defense-budget-gallego-taxes-congress-dhs-shutdown-live-updates-rcna266652 |access-date=2026-04-06 |website=NBC News |language=en}}</ref> Op 7 April, vroeër die dag, het Trump gewaarsku dat "'n hele beskawing vanaand sal sterf" en "nooit teruggebring sal word nie" as Iran nie teen twaalfuur (GMT) tot 'n ooreenkoms instem nie.<ref>{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-us-israel-trump-lebanon-april-7-2026-421ee64fdc9a5c26460df8119c7d1b3f|title=US and Iran agree to 2-week ceasefire as Trump seizes diplomatic offramp|first=BASSEM|last=MROUE|first2=JON|last2=GAMBRELL|first3=SAMY|last3=MAGDY|date=7 April 2026|website=AP News}}</ref> Later gedurende die dag, te midde van 'n twee weke lange wapenstilstandsplan deur Pakistan, het die Withuis-perssekretaris, Karoline Leavitt, verklaar dat Trump van die plan bewus gemaak is.<ref name=Axios>{{Cite web|url=https://www.axios.com/2026/04/07/iran-us-ceasefire-pakistan-two-weeks|title=Pakistan proposes 2-week Iran ceasefire ahead of Trump deadline|first=Barak|last=Ravid|date=7 April 2026|website=Axios}}</ref> Daarbenewens is dit deur CBS News berig dat Vance as die Amerikaanse gespreksverteenwoordiger in die wapenstilstandgesprekke sou dien.<ref name="CBS News">{{Cite web|url=https://www.cbsnews.com/live-updates/iran-war-trump-deadline-power-plants-human-chains-israel-train-strikes/#post-update-62ba923d|title=Ceasefire Is Being Negotiated with Iran, Pakistani Sources Say|date=7 April 2026|website=www.cbsnews.com}}</ref> ===Pakistan=== Op 8 April, te midde van die sperdatum wat deur Trump gestel is, het die Pakistanse premier Shehbaz Sharif die Amerikaanse president Donald Trump versoek om sy sperdatum vir Iran om die Straat van Hormuz te heropen met twee weke te verleng.<ref>{{cite news |last=Abbas |first=Mazhar |date=2026-04-06 |title=Biggest diplomatic win in years: Pakistan's quiet role in US-Iran ceasefire |url=https://www.dawn.com/news/1989780/biggest-diplomatic-win-in-years-pakistans-quiet-role-in-us-iran-ceasefire |work=Dawn |location=Karachi |access-date=2026-04-08 |language=en}}</ref> Dit is ook deur CBS berig dat 'n wapenstilstand met Iran deur Sharif onderhandel word.<ref name="CBS News"/> == Verwysings == {{Verwysings|3}} {{Normdata}} [[Kategorie:Oorloë]] g17302yby1ccew16pz5nc5s9g61qo3o 0 460118 2912089 2904710 2026-06-18T07:19:18Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912089 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Carlos Queiroz | image = [[Lêer:Iran_vs._Montenegro_2014-05-26_(008).jpg|240px]] | caption = Queiroz in 2014 | full_name = Carlos Manuel Brito Leal de Queiroz<ref>{{cite web |url=http://stats.the-afc.com/tournament/140/teams/30/profile |title=Team profile: Islamic Republic of Iran |work=[[Asian Football Confederation]] |access-date=26 November 2020 |archive-date=26 November 2020 |archive-url=https://archive.today/20201126075757/http://stats.the-afc.com/tournament/140/teams/30/profile |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1953|3|1|df=y}} | birth_place = Angoche, [[Nampula (provinsie)|Nampula]], [[Portugees-Oos-Afrika]] | height = 1,83 m<ref>{{cite web|url=https://sportmob.com/en/article/974459-Carlos-Queiroz-Biography|title=Calos Queiroz Biography|publisher=SportMob|access-date=7 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220405112321/https://sportmob.com/en/article/974459-Carlos-Queiroz-Biography |archive-date=5 April 2022}}</ref> | position = Doelwagter<ref>{{cite news |title=Portugal's coach is chasing a personal dream |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news-and-comment/chris-mcgrath-portugals-coach-is-chasing-a-personal-dream-2013089.html |work=independent.co.uk |publisher=Independent News and Media |location=London |date=29 June 2010 |access-date=3 July 2010 }}</ref> | currentclub = [[Ghanese nasionale sokkerspan|Ghana]] (hoofafrigter) | youthyears1 = 1968–1974 | youthclubs1 = [[Clube Ferroviário de Nampula|Ferroviário de Nampula]]<ref>{{cite web|url=https://www.aa.com.tr/es/deportes/carlos-queiroz-un-t%C3%A9cnico-con-pergaminos-para-dirigir-a-la-selecci%C3%B3n-colombia/1366827|title=Carlos Queiroz, un técnico con pergaminos para dirigir a la Selección Colombia|author=Santiago Serna Duque|date=16 January 2019|access-date=18 January 2019|website=Anadolu Ajansı|language=es}}</ref> | manageryears1 = 1989–1991 | managerclubs1 = [[:en:Portugal national under-20 football team|Portugal o/20]] | manageryears2 = 1991–1993 | managerclubs2 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | manageryears3 = 1993–1996 | managerclubs3 = [[Sporting CP]] | manageryears4 = 1996 | managerclubs4 = [[New York Red Bulls|NY/NJ MetroStars]] | manageryears5 = 1996–1997 | managerclubs5 = [[Nagoya Grampus|Nagoya Grampus Eight]] | manageryears6 = 1998–1999 | managerclubs6 = [[Verenigde Arabiese Emirate se nasionale sokkerspan|VAE]] | manageryears7 = 2000–2002 | managerclubs7 = [[Suid-Afrikaanse nasionale sokkerspan|Suid-Afrika]] | manageryears8 = 2002–2003 | managerclubs8 = [[Manchester United]] (assistent) | manageryears9 = 2003–2004 | managerclubs9 = [[Real Madrid]] | manageryears10 = 2004–2008 | managerclubs10 = [[Manchester United]] (assistent) | manageryears11 = 2008–2010 | managerclubs11 = [[Portugese nasionale sokkerspan|Portugal]] | manageryears12 = 2011–2019 | managerclubs12 = [[Irannese nasionale sokkerspan|Iran]] | manageryears13 = 2019–2020 | managerclubs13 = [[Colombiaanse nasionale sokkerspan|Colombia]] | manageryears14 = 2021–2022 | managerclubs14 = [[Egiptiese nasionale sokkerspan|Egipte]] | manageryears15 = 2022 | managerclubs15 = [[Irannese nasionale sokkerspan|Iran]] | manageryears16 = 2023 | managerclubs16 = [[Katarse nasionale sokkerspan|Katar]] | manageryears17 = 2025–2026 | managerclubs17 = [[:en:Oman national football team|Oman]] | manageryears18 = 2026– | managerclubs18 = [[Ghanese nasionale sokkerspan|Ghana]] }} '''Carlos Queiroz''' (gebore [[1 Maart]] [[1953]]) is ’n [[Portugal|Portugese]] [[Sokker|sokkerafrigter]]. Hy het gedien as hoofafrigter vir die nasionale spanne van Portugal, die Verenigde Arabiese Emirate, Suid-Afrika, Iran, Colombia, Egipte en Katar, en het Suid-Afrika ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2002|2002]]), Portugal ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2010|2010]]) en Iran ([[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2014|2014]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2018|2018]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]]) na die [[Sokker-Wêreldbeker|FIFA Wêreldbeker]] gelei. Op klubvlak het hy ook [[Sporting CP]], die New York/New Jersey Metrostars in [[Major League Soccer]] en die Spaanse klub [[Real Madrid]] afgerig. Hy het ook twee periodes as [[Alex Ferguson]] se assistent-afrigter by [[Manchester United]] gehad. Queiroz het verskeie toekennings as afrigter op jeugvlakke gewen, en was suksesvol op senior en klubvlak, hoofsaaklik as Alex Ferguson se assistent-afrigter. In 1998 het hy die Q-Report opgestel, wat planne uiteengesit het om sokkerontwikkeling in die Verenigde State te verbeter. Queiroz is die langsdienende hoofafrigter in die geskiedenis van die [[Irannese nasionale sokkerspan|Irannese nasionale span]], en het vir byna agt jaar tussen 2011 en 2019 gedien. Hy het later na die pos teruggekeer vir Iran se Wêreldbeker-veldtog in 2002. Hy is die enigste afrigter in die land se sokkergeskiedenis wat hulle by drie opeenvolgende Wêreldbekers gelei het. In 2023 het hy ’n kort termyn as afrigter van Katar gehad voordat hy in Julie 2025 deur Oman aangestel is. Hy is in April 2026 aangestel as bestuurder van die [[Ghanese nasionale sokkerspan|Ghanese nasionale span]] voor die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]].<ref>{{Cite web|url=https://www.beinsports.com/en-us/soccer/fifa-world-cup-2026/articles/ghana-appoints-carlos-queiroz-as-head-coach-ahead-of-the-2026-world-cup-2026-04-14|title=Ghana Appoints Carlos Queiroz As Head Coach Ahead Of The 2026 World Cup|last=|first=|website=beIN SPORTS|language=en|access-date=2026-04-15}}</ref> As speler het hy ’n onbeduidende loopbaan as doelwagter in sy geboorteland, [[Portugees-Oos-Afrika]], gehad voordat hy na Portugal verhuis het toe [[Mosambiek]] onafhanklikheid in 1975 verkry het.<ref name="Queiroz joins Man Utd">{{cite news |title=Queiroz joins Man Utd |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/man_utd/2029504.stm |publisher=BBC Sport |date=6 June 2002 |access-date=20 June 2007 }}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Queiroz, Carlos}} [[Kategorie:Sokkerafrigters]] [[Kategorie:Geboortes in 1953]] [[Kategorie:Lewende mense]] a16oxnrijzqepnnd0zkwrhg04866cgf 0 460843 2911930 2903965 2026-06-17T12:45:45Z Jcb 223 2911930 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Projek Marven Oorsig.png|duimnael]] '''Projek Maven''' (amptelik '''Algorithmic Warfare Cross Functional Team''' :[[Afrikaans]]: '''Algoritmiese Oorlogvoering Kruisfunksionele Span''') is 'n inisiatief van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] Departement van Verdediging wat in April 2017 van stapel gestuur is om die aanvaarding van [[masjienleer]] en data-integrasie oor Amerikaanse militêre intelligensie-werkvloei te versnel, spesifiek in [[Spioenasie|intelligensie]], toesig, teikenverkryging en verkenning, sowel as in georuimtelike intelligensie. Dit het aanvanklik gefokus op die toepassing van [[rekenaarvisie]] vir die verwerking van beelde en [[video]]'s vir intelligensiedoeleindes. Tans werk die program onder die Nasionale Geospatiale Intelligensie-agentskap (NGA) en omvat dit verskeie toepassings regoor die Departement van Verdediging, wat militêre operasie-teikenondersteuning, data-integrasie en visualisering vir ontleders, en die opleiding van masjienleermodelle op geëtiketteerde datastelle van [[militêr]]e bates en [[infrastruktuur]] dek. Dit integreer data van [[Hommeltuig|hommeltuie]], [[Satelliet|satelliete]] en ander sensors om potensiële teikens te merk, bevindinge aan menslike ontleders voor te lê en hul besluite aan operasionele stelsels oor te dra. Die program het ontstaan onder Adjunk-sekretaris Robert O. Work nadat hy kommer uitgespreek het oor die [[Volksrepubliek China]] se vooruitgang in verdedigingstoepassings van [[kunsmatige intelligensie]]. Projekleiers, Kolonel Drew Cukor, USMC, en Lt. Genl. Jack Shanahan, het die program as mens-in-die-lus besluitnemingsondersteuning binne die Departement van Verdediging geraam eerder as as 'n [[Dodelike outonome wapenstelsel|outonome wapenplatform]]. Kontrakteurs wat Maven ondersteun, sluit in [[Google]], wat in 2018 onttrek het na interne protes, en opvolgintegreerders soos [[Palantir Technologies|Palantir]], Anduril, Amazon Web Services, [[Anthropic]] (onttrek in 2026), en meer. Die [[Pentagon]] gee Maven krediet vir die verskaffing van teikenondersteuning vir Amerikaanse lugaanvalle in [[Irak]], [[Sirië]] en [[Jemen]] in 2024, asook die opspoor van vyandige maritieme bates in die [[Rooisee]]. ==Administratiewe geskiedenis== Aanvanklik is die poging gelei deur Robert O. Work, wat bekommerd was oor China se militêre gebruik van die opkomende [[tegnologie]].<ref>Cade Metz. (15 Maart 2018). [https://www.nytimes.com/2018/03/15/technology/military-artificial-intelligence.html "Pentagon Wants Silicon Valley's Help on A.I."]; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220408193329/https://www.nytimes.com/2018/03/15/technology/military-artificial-intelligence.html?searchResultPosition=4|date=2022-04-08}}. ''[[The New York Times]]''. Besoek 8 Maart 2022.</ref> Na bewering stop Pentagon-ontwikkeling kort om op te tree as 'n KI-wapenstelsel wat in staat is om op self-aangewese teikens te vuur.<ref>{{Cite web |date=11 Desember 2020 |title=Report: Palantir took over Project Maven, the military AI program too unethical for Google |url=https://thenextweb.com/artificial-intelligence/2019/12/11/report-palantir-took-over-project-maven-the-military-ai-program-too-unethical-for-google/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124074738/https://thenextweb.com/artificial-intelligence/2019/12/11/report-palantir-took-over-project-maven-the-military-ai-program-too-unethical-for-google/ |archive-date=24 Januarie 2020 |access-date=17 Januarie 2020 |website=The Next Web}}</ref> Die projek is op 26 April 2017 in 'n memo deur die Amerikaanse adjunk-sekretaris van verdediging gestig wat 'n "Algoritmiese Oorlogvoering Kruisfunksionele Span" voorgestel het.<ref>{{cite web |author=Robert O. Work |date=26 April 2017 |title=Establishment of an Algorithmic Warfare Cross-Functional Team (Project Maven) |url=https://www.govexec.com/media/gbc/docs/pdfs_edit/establishment_of_the_awcft_project_maven.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180421154751/https://www.govexec.com/media/gbc/docs/pdfs_edit/establishment_of_the_awcft_project_maven.pdf |archive-date=21 April 2018 |access-date=3 Junie 2018}}</ref> Met die hulp van die Verdedigingsinnovasie-eenheid het die projek die steun van toptalente in KI buite die tradisionele verdedigingskontrakteringsbasis verkry. Dit is aanvanklik vir $70 miljoen befonds.<ref name=":2" /> Jack Shanahan was die direkteur van die projek gedurende April 2017 tot Desember 2018.<ref>{{cite web |title=Lieutenant General John N. T. 'Jack' Shanahan |url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/108830/john-nt-jack-shanahan/ |date=Junie 2020 |website=U.S. Air Force |access-date=2026-03-06}}</ref> By die tweede Defense One Tech Summit in Julie 2017 het Cukor gesê dat die belegging in 'n "doelbewuste werkvloeiproses" deur die Departement [van Verdediging] befonds is deur sy "vinnige verkrygingsowerhede" vir ongeveer "die volgende 36 maande".<ref>{{cite web |author=Cheryl Pellerin |date=21 July 2017 |title=Project Maven to Deploy Computer Algorithms to War Zone by Year's End |url=https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/1254719/project-maven-to-deploy-computer-algorithms-to-war-zone-by-years-end/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180604115837/https://www.defense.gov/News/Article/Article/1254719/project-maven-to-deploy-computer-algorithms-to-war-zone-by-years-end/ |archive-date=4 June 2018 |access-date=3 Junie 2018 |publisher=DoD News, Defense Media Activity |agency=United States Department of Defense}}</ref> In die verdedigingsbedryf is die standaardprosedure vir die weermag om hardeware aan te skaf deur middel van navorsing, ontwikkeling, toetsing en evaluering (RDT&E), gevolg deur produksie en volhoubaarheid. In 2017 is [[sagteware]] op dieselfde manier as hardeware verkry. Dit het 'n probleem geskep, aangesien sagteware voortdurend opgedateer word. Projek Maven het sagteware verkry deur gebruik te maak van Broad Agency Announcements, 'n buigsame kontrakteringsvoertuig wat sagteware as konsekwent RDT&E gekategoriseer het, wat konstante opdatering moontlik maak. Nog 'n probleem was dat die regering gewoonlik die intellektuele eiendom (IE) vir aangeskafde sagteware verkry het, en met die projek is slegs dele van die IE van die sagteware verkry. Cukor het die beginsel gebruik van "platform-IE behoort aan die verkoper, konfigurasies bo-op is die kliënt s'n". Palantir het byvoorbeeld IE tot hul kernplatform behou, terwyl die regering die IE verkry het tot Maven-spesifieke logika wat bo-op dit gekonfigureer is.<ref>{{Cite book |last=Sankar |first=Shyam |title=Mobilize: How to Reboot the American Industrial Base and Stop World War III |last2=Hart |first2=Madeline |date=2026 |publisher=Post Hill Press |isbn=979-8-89565-516-0 |edition=1st |location=New York}}</ref> Volgens luitenant-genl. Jack Shanahan van die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] in November 2017 is dit "ontwerp om daardie loodsprojek, daardie wegbereider, daardie vonk te wees wat die vlam van kunsmatige intelligensie oor die res van die [Verdedigings]departement aansteek".<ref name=":2">{{cite journal |last1=Allen |first1=Gregory C. |date=21 Desember 2017 |title=Project Maven brings AI to the fight against ISIS |url=https://thebulletin.org/project-maven-brings-ai-fight-against-isis11374 |url-status=dead |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |archive-url=https://web.archive.org/web/20180604115846/https://thebulletin.org/project-maven-brings-ai-fight-against-isis11374 |archive-date=4 Junie 2018 |access-date=3 Junie 2018}}</ref> Die hoof, kol. Drew Cukor van die [[Amerikaanse Marinierskorps]], het gesê: "Mense en rekenaars sal simbioties saamwerk om die vermoë van wapenstelsels om voorwerpe op te spoor, te verhoog."<ref>{{cite web |author=Ethan Baron |date=3 Junie 2018 |title=Google Backs Off from Pentagon Project After Uproar: Report |url=https://www.military.com/daily-news/2018/06/03/google-backs-pentagon-project-after-uproar-report.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714222415/https://www.military.com/daily-news/2018/06/03/google-backs-pentagon-project-after-uproar-report.html |archive-date=14 Julie 2018 |access-date=3 Junie 2018 |work=Military.com |agency=Mercury.com}}</ref> Projek Maven is deur bondgenote, soos [[Australië]] se Ian Langford, opgemerk vir die vermoë om teenstanders te identifiseer deur data van sensors op onbemande vliegtuie en satelliete in te samel.<ref>{{Cite journal |last=Skinner |first=Dan |date=29 Januarie 2020 |title=Signature Management in Accelerated Warfare {{!}} Close Combat in the 21st Century |url=https://cove.army.gov.au/article/signature-management-accelerated-warfare-close-combat-21st-century |url-status=live |journal=The Cove |archive-url=https://web.archive.org/web/20230715060746/https://cove.army.gov.au/article/signature-management-accelerated-warfare-close-combat-21st-century |archive-date=15 Julie 2023 |access-date=15 Julie 2023}}</ref> Teen Desember 2017 is 150 000 beelde handmatig gemerk om die eerste opleidingsdatastelle te vestig, en daar is geprojekteer dat dit teen Januarie 2018 een miljoen sou bereik.<ref name=":2" /> Projek Maven is vir $221 miljoen in fiskale jaar 2020 befonds. In 2020 het die Huis en Senaat, wat oor die Nasionale Verdedigingsmagtigingswet vir fiskale jaar 2021 gepraat het, ingestem tot die Senaat se aanbeveling om die Pentagon se versoek van $250 miljoen vir Projek Maven te befonds.<ref>{{Cite web |last=Wolfe |first=Frank |date=2020-12-11 |title=NDAA Conference Bill Authorizes $250 Million for Project Maven |url=https://www.defensedaily.com/ndaa-conference-bill-authorizes-250-million-project-maven/advanced-transformational-technology/ |access-date=2026-03-25 |website=Defense Daily |language=en-US}}</ref> Vanaf 2024 word die projek gesamentlik deur die NGA en die CDAO geadministreer, en die direkteur daarvan is Rachel Martin.<ref>{{Cite web |title=Rachel Martin |url=https://usgif.org/biography/rachel-martin/ |access-date=2026-03-06 |website=USGIF |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news |last=Dou |first=Eva |date=2024-02-27 |title=AI benefits, perils in military |url=https://epub.stripes.com/docs/GSS_GSS_270224/GSS_GSS_270224.pdf |access-date=2026-03-05 |newspaper=Stars and Stripes |page=5 |volume=82 |issue=224}}</ref> Voor 2025 het Biden-aanstellings binne CDAO KI-ontwikkeling teruggehou weens veiligheids- en betroubaarheidskwessies, hoewel dit vanaf 2025 gestaak het.<ref name=":4">{{Cite news |date=2025-08-01 |title=In Trump’s Washington, Palantir is winning big |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2025/08/01/palantir-trump-defense-tech-ai-software/ |access-date=2026-03-06 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Vanaf 2024 het Maven die wolkinfrastruktuur, sagtewarevermoëns en KI vir CDAO se Gekombineerde Gesamentlike Alle-Domein Bevel- en Beheer-inisiatiewe verskaf.<ref>{{Cite news |title=Palantir Expands Maven Smart System AI/ML Capabilities to Military Services |url=https://www.businesswire.com/news/home/20240920746094/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920134851/https://www.businesswire.com/news/home/20240920746094/en/ |archive-date=2024-09-20 |access-date=2026-03-06 |language=en |url-status=live }}</ref> Teen die somer van 2025 was daar agt Maven-inisiatiewe. Hiervan was vyf in die NGA, insluitend die ontleding van hommeltuigvoere en satellietbeelde.<ref name=":15" /> Op 18 September 2025 het die Britse regering 'n nuwe vennootskap met Palantir aangekondig om KI-aangedrewe militêre vermoëns vir besluitneming en teikenstelling te ontwikkel, en geleenthede ter waarde van tot £750 miljoen oor vyf jaar te identifiseer.<ref>{{cite web |date=2025-09-18 |title=New strategic partnership to unlock billions and boost military AI and innovation |url=https://www.gov.uk/government/news/new-strategic-partnership-to-unlock-billions-and-boost-military-ai-and-innovation |access-date=2026-03-06 |website=GOV.UK |publisher=Ministry of Defence}}</ref> Op 25 Maart 2025 het die [[NAVO]] Kommunikasie- en Inligtingsagentskap en Palantir die verkryging van die Palantir Maven Smart System NATO (MSS NATO) vir gebruik binne NAVO se Geallieerde Bevelsoperasies gefinaliseer. Dit was beplan om binne 30 dae na verkryging gebruik te word.<ref name=":8" /> By die GEOINT-simposium van 2022 is aangekondig dat Projek Maven van die Kantoor van die Ondersekretaris van Verdediging vir Intelligensie en Sekuriteit na die NGA oorgedra is, onder president [[Joe Biden]] se voorgestelde begroting vir fiskale jaar 2023.<ref>{{Cite web |last=Strout |first=Nathan |date=2022-04-28 |title=Intelligence agency takes over Project Maven, the Pentagon’s signature AI scheme |url=https://www.c4isrnet.com/intel-geoint/2022/04/27/intelligence-agency-takes-over-project-maven-the-pentagons-signature-ai-scheme/ |access-date=2026-03-06 |website=C4ISRNet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tucker |first=Patrick |date=2022-04-26 |title=NGA Will Take Over Pentagon's Flagship AI Program |url=https://www.defenseone.com/technology/2022/04/nga-will-take-over-pentagons-flagship-ai-program/366098/ |access-date=2024-06-02 |website=Defense One |language=en}}</ref> Dit het op 7 November 2023 'n Program van Rekord geword.<ref>{{Cite web |last=Wolfe |first=Frank |date=2023-11-02 |title=Project Maven Transitions to Program of Record, As NGA Looks to Leverage Program for Other Uses |url=https://www.defensedaily.com/project-maven-transitions-to-program-of-record-as-nga-looks-to-leverage-program-for-other-uses/intelligence-community/ |access-date=2026-03-06 |website=Defense Daily |language=en-US}}</ref> Frank "Trey" Whitworth, vise-admiraal, was die direkteur van NGA van Junie 2022 tot November 2025.<ref>{{Cite web |title=VADM Frank "Trey" Whitworth |url=https://usgif.org/biography/frank-whitworth/ |access-date=2026-03-25 |website=USGIF |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bredenkamp Assumes NGA Leadership {{!}} National Geospatial-Intelligence Agency |url=https://www.nga.mil/news/Bredenkamp_assumes_NGA_leadership.html |access-date=2026-03-25 |website=www.nga.mil}}</ref> Whitworth was aanvanklik skepties oor die program en het vermoed dat dit onversigtig was oor die teikenbeginsels, maar het dit later as "belangrike werk" beskou.<ref name=":15">{{Cite news |last=Manson |first=Katrina |title=Meet the Gods of AI Warfare |url=https://www.wired.com/story/project-maven-katrina-manson-book-excerpt/ |access-date=2026-03-25 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> In 'n brief aan die Pentagon op 9 Maart 2026 het Steve Feinberg verklaar dat Projek Maven teen September 2026, die einde van die huidige fiskale jaar, 'n amptelike program van rekord sal word. Die projek sal binne 30 dae van die NGA na die CDAO oorgedra word. Toekomstige kontraktering met Palantir sal deur die [[Amerikaanse Leër]] hanteer word.<ref>{{cite news |last=Jeans |first=David |date=2026-03-20 |title=Exclusive: Pentagon to adopt Palantir AI as core US military system, memo says |url=https://www.reuters.com/technology/pentagon-adopt-palantir-ai-as-core-us-military-system-memo-says-2026-03-20/ |access-date=2026-03-24 |publisher=Reuters}}</ref> In 2026-03 is aangekondig dat die Amerikaanse Leër se Gekombineerde Wapenbevel Maven in sy opleiding sou integreer.<ref>{{cite web |last=Stenson |first=Randi |date=2026-03-10 |title=Army's Combined Arms Command to integrate Maven C2 smart system into training and education |url=https://www.army.mil/article/290958/armys_combined_arms_command_to_integrate_maven_c2_smart_system_into_training_and_education |access-date=2026-03-24 |website=U.S. Army |publisher=MCCoE Public Affairs}}</ref> ==Tegnologie== [[Lêer:Projek Marven.jpg|duimnael|Projek Maven-stelselargitektuurdiagram.]] Projek Maven gebruik masjienleer[[Algoritme|algoritmes]] om groot hoeveelhede toesigdata van verskeie bronne te analiseer en saam te voeg, wat moontlik gemaak word deur data-integrasie met behulp van Palantir Technologies.<ref name="Peterson2019">{{cite news |last=Peterson |first=Becky |title=Palantir grabbed Project Maven defense contract after Google left the program: sources |url=https://www.businessinsider.com/palantir-took-over-from-google-on-project-maven-2019-12 |website=Business Insider |date=2019-12-11}}</ref><ref name="manson2024">{{Cite news |last=Manson |first=Katrina |date=28 Februarie 2024 |title=AI Warfare Is Already Here |url=https://www.bloomberg.com/features/2024-ai-warfare-project-maven/ |access-date=2024-11-14 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> Die databronne sluit in foto's, satellietbeelde, geolokasiedata ([[IP-adres]], geotag, metadata, ens.) van kommunikasie-onderskeppings, infrarooi sensors, sintetiese-apertuur radar, en meer. Die stelsel word hoofsaaklik gebruik om analiste te help met intelligensie, toesig, teikenverkryging en verkenning. Masjienleerstelsels, insluitend voorwerpherkenningstelsels, verwerk die data en identifiseer potensiële teikens, soos vyandelike [[tenk]]s of die ligging van nuwe militêre fasiliteite. Die opleidingsdatastel het ten minste 4 miljoen beelde van militêre voorwerpe soos oorlogskepe ingesluit, gemerk deur mense. Die gebruikerskoppelvlak word Maven Smart System genoem. Dit kan inligting vertoon soos vliegtuigbewegings, logistiek, liggings van sleutelpersoneel, liggings op die geen-aanvalslys, skepe, ens. Geel omlynde blokkies toon potensiële teikens. Blou omlynde blokkies toon vriendelike magte of geen-aanvalsones. Dit kan ook direk na wapens 'n menslike besluit oordra om wapens af te vuur.<ref name="manson2024" /> Interne dokumentasie het verwys na "Maven ATR: outomatiese teikenherkenning".<ref name=":15" /> Aanvanklik het die projek gefokus op toepassings van [[rekenaarvisie]]. Die projek se leiers was veral beïndruk deur die modelprestasie op ImageNet.<ref name=":4" /> Vanaf 2018 was die doel van die stelsel KI-geaktiveerde analise van volbewegingsvideo. In 2022 het dit uitgebrei na vegtende bevele onder die KI- en Dataversnellingsinisiatief.<ref name=":5">{{cite web |date=2024-08-30 |title=Building the Tech Coalition |url=https://www.youtube.com/watch?v=bQ1Vxtm4tPA |access-date=2026-03-05 |website=YouTube |publisher=Center for Security and Emerging Technology}}</ref> In 2022 is berig dat die projek uitgebrei het na nie-beelddata, insluitend vasgelê vyandelike materiaal, maritieme intelligensie en publiek beskikbare inligting.<ref>{{Cite web |date=2022-04-26 |title=Pentagon shifting Project Maven, marquee artificial intelligence initiative, to NGA |url=https://federalnewsnetwork.com/intelligence-community/2022/04/pentagon-shifting-project-maven-marquee-artificial-intelligence-initiative-to-nga/ |access-date=2026-03-25 |website=Federal News Network |language=en-US}}</ref> In 2024 is verklaar dat Maven se belangrikste tegniese bydrae databestuur was: Maven standaardiseer heterogene data deur 'n ontologielaag sodat data saamgesmelt, uitgeruil kan word oor wolk- en randstelsels, en deur verskeie toepassings gebruik kan word. Die stelsel is aangebied as 'n breër data-gesentreerde oorlogvoeringstelsel wat toepassings voed vir die beplanning, voorbereiding en uitvoering van operasies.<ref name=":5" /> In 2024 is die Breë Gebiedsoorsig-Teikenbepaling (BAS-T) deel van Maven. Die stelsel bespeur voorwerpe in beelde en gebruik data-fusie om 'n gemeenskaplike operasionele prentjie te produseer wat "prioriteitsgebaseerde, diepgaande assessering van die vyandelike stelsels teenwoordig binne die bevelvoerder se verantwoordelikheidsgebied" in 'n verenigde gebruikerskoppelvlak bevat, geskik vir "'n lae bandwydte taktiese netwerk". Data wat deur BAS-T gebruik word, sluit in kommersiële en nasionale ruimte-gebaseerde elektro-optiese (EO) en sintetiese-apertuur radar (SAR). Nog 'n komponent van Maven was die teikenwerkbank, wat teikens prioritiseer en die teikeninligting na enige van die volgende vir vervolging stuur: AFATDS (vir artillerie), of gepubliseer as 'n J-reeks 3.X-spoor via Joint Range Extension Applications Protocol of JREAP-C of JREAP-A. In die besonder, tydens die Scarlet Dragon Oasis-oefening (23 Januarie tot 3 Februarie 2023),<ref>{{cite web |last=Fuentes |first=Osvaldo |date=2023-02-06 |title=Data-centric exercise showcases joint capabilities, lethality |url=https://www.army.mil/article/263764/data_centric_exercise_showcases_joint_capabilities_lethality |access-date=2026-03-06 |website=U.S. Army}}</ref> het Maven via JREAP-A via 'n Lugoperasiesentrum gekoppel, waar 'n [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52]]-bomwerper lewendige wapens op 'n oefenteiken laat val het.<ref name=":10">{{cite journal |last=Chabrier-Montijo |first=Christopher A. |date=2024 |title=XVIII Airborne Corps BAS-T Employment |url=https://www.lineofdeparture.army.mil/Journals/Field-Artillery/FA-2024-Issue-1/Airborne-Employment/ |journal=Field Artillery Professional Bulletin |language=en |issue=1 |access-date=2026-03-06 |archive-date=2026-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260207222535/https://www.lineofdeparture.army.mil/Journals/Field-Artillery/FA-2024-Issue-1/Airborne-Employment/ |url-status=dead }}</ref> Maven kan ook koppel aan die Joint Automated Deep Operations Coordination System.<ref name=":9">{{cite web |author=Kentucky National Guard Public Affairs Office |date=2024-02-29 |title=138th Field Artillery Brigade Incorporates Artificial Intelligence |url=https://www.dvidshub.net/news/464998/138th-field-artillery-brigade-incorporates-artificial-intelligence |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Doha, Qatar}}</ref><ref name=":10" /> Teen 2024 het die Maven wat deur CENTCOM gebruik word, 179 databronne van land, see, lug, ruimte en kuber geïntegreer. Dit kon "die naaste beskikbare wapens, die mees geskikte vir die taak, vlugtyd, wapenlaaibesonderhede en die verblyfplek van personeel en vennote onderskei". Operateurs van Maven se Target Workbench kon teikens goedkeur of afkeur, hulle volgens prioriteite orden en direk boodskappe aan wapenstelsels stuur.<ref name=":15" /> Teen 25 Maart 2025 is berig dat die stelsel op daardie stadium LLM's, generatiewe modelle en masjienleer ingesluit het om intelligensie-fusie en teikenstelling, slagveldbewustheid en -beplanning, en versnelde besluitneming te verbeter.<ref name=":8">{{cite web |date=2025-04-14 |title=NATO acquires AI-enabled warfighting system |url=https://www.ncia.nato.int/newsroom/news/nato-acquires-aienabled-warfighting-system |access-date=2026-03-06 |website=NCIA NATO |publisher=NATO Communications and Information Agency}}</ref> Daar is berig dat dit 'n "model-sentrum" gehad het waar verskeie LLM's beskikbaar was, insluitend verskillende weergawes van [[OpenAI]] se [[ChatGPT]] en [[Meta Platforms|Meta]] se Llama.<ref>{{Cite web |last=Palantir |date=2026-03-05 |title=Maven Smart System: Innovating for the Alliance |url=https://blog.palantir.com/maven-smart-system-innovating-for-the-alliance-5ebc31709eea |access-date=2026-03-15 |website=Medium |language=en}}</ref><ref name=":11">{{Cite news |last=Haskins |first=Caroline |title=Palantir Demos Show How the Military Could Use AI Chatbots to Generate War Plans |url=https://www.wired.com/story/palantir-demos-show-how-the-military-can-use-ai-chatbots-to-generate-war-plans/ |access-date=2026-03-15 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Daar is in 2025 berig dat Maven met die Lugvaartmissiebeplanningstelsel kon koppel deur die Taktiese Lugruimintegrasiestelsel in die Lugruimkoördineringsbevel.<ref>{{cite web |last=Badder |first=Brianna |date=2025-06-06 |title=TF Cardinal Innovates with Maven |url=https://www.dvidshub.net/news/499971/tf-cardinal-innovates-with-maven |access-date=2026-03-06 |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Iraq}}</ref> Vanaf September 2025 het die direkteur van die NGA beweer dat Maven teen Junie 2026 "100 persent masjiengegenereerde" intelligensie aan vegtende bevelvoerders sal begin oordra deur [[Groot taalmodel|GTM]]-tegnologie te gebruik. Booz Allen was die verdedigingskontrakteur wat verantwoordelik was vir die GTM-integrasiefase.<ref>{{Cite web |date=2025-09-02 |title=The AI Doomsday Machine Is Closer to Reality Than You Think |url=https://www.politico.com/news/magazine/2025/09/02/pentagon-ai-nuclear-war-00496884 |access-date=2025-10-02 |website=POLITICO |language=en}}</ref> In November 2025, in 'n rampreaksie-oefening deur die Alaska Army National Guard, het Maven publiek beskikbare datastelle soos padstelsels en USGS-aardbewingslae in sy geospatiale intelligensie gebruik om die gemeenskaplike operasionele prentjie te produseer. Dit is ook geïntegreer met Incident Command System Form 213RR, wat spanne toegelaat het om versoeke om hulp op te spoor en dit met Titel 10- of Titel 32-hulpbronne te pas.<ref>{{cite web |last=LaCount |first=Seth |date=2025-07-11 |title=AKNG COP manager leads charge on AI integration in disaster response |url=https://www.dvidshub.net/news/542602/akng-cop-manager-leads-charge-ai-integration-disaster-response |access-date=2026-03-06 |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Joint Base Elmendorf–Richardson, Alaska, United States}}</ref> Cameron Stanley, die Pentagon se hoof digitale en kunsmatige intelligensiebeampte, het tydens 'n 2026-konferensie AIPCon 9 gesê dat Maven "oor die hele departement ontplooi word".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=yrtDgoqWmgM |title=Multi-Domain AI: The Future of Command and Control {{!}} CDAO at AIPCon 9 |date=2026-03-13 |last=Palantir |access-date=2026-03-15 |via=YouTube}}</ref> Maven het 'n KI-bate-taak-aanbeveler wat kan voorstel watter bomwerpers en ammunisie aan watter teikens toegeken moet word. Maven is geïntegreer met Palantir se Kunsmatige Intelligensieplatform (AIP), en Palantir se Leërinligtingsdataplatform, 'n intelligensieplatform wat aan die Amerikaanse Leër verkoop is.<ref name=":11" /> Tydens die [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog van 2026]] het Maven die aanval van meer as 1000 teikens op die eerste dag moontlik gemaak. Daar was beplan dat toekomstige Maven meer as 1000 teikens in 'n uur sou moontlik maak.<ref>{{cite news |last=Manson |first=Katrina |date=2026-03-12 |title=‘God, It’s Terrifying’: How the Pentagon Got Hooked on AI War Machines |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-12/iran-war-tests-project-maven-us-ai-war-strategy |access-date=2026-03-06 |newspaper=Bloomberg Businessweek}}</ref> Maven se rekenaarvisiestelsel het die tempo van teikens per dag van <100 tot 1000 verhoog. Na die integrasie van GTM's het die tempo tot 5 000 teikens per dag gestyg.<ref name=":15" /> ==Kontrakteurs== In 2013 het die intelligensiegemeenskap met [[Amazon.com|Amazon]] saamgewerk om geklassifiseerde materiaal op Amazon Web Services (AWS) te laat verwerk.<ref name=":14">{{Cite news |date=2026-02-27 |title=The hypothetical nuclear attack that escalated the Pentagon’s showdown with Anthropic |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/02/27/anthropic-pentagon-lethal-military-ai/ |access-date=2026-03-02 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Aanvanklik het die Pentagon met [[Google]] saamgewerk, maar in 2018 het Google-werknemers, insluitend Meredith Whittaker, stakings gehou om Google se betrokkenheid by Projek Maven te betoog.<ref>{{Cite magazine |last=Greenberg |first=Andy |title=Under Meredith Whittaker, Signal Is Out to Prove Surveillance Capitalism Wrong |url=https://www.wired.com/story/meredith-whittaker-signal/ |access-date=2024-08-29 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref><ref name="bbc1">{{cite news |date=2 Junie 2018 |title=Google 'to end' Pentagon Artificial Intelligence project |url=https://www.bbc.com/news/business-44341490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180602234829/https://www.bbc.com/news/business-44341490 |archive-date=2 Junie 2018 |access-date=3 Junie 2018 |work=[[BBC News]]}}</ref> Die kontrak is op ongeveer $9 miljoen geraam.<ref name="conger">{{Cite web |last=Conger |first=Kate |date=2018-05-21 |title=The Pentagon's Controversial Drone AI-Imaging Project Extends Beyond Google |url=https://gizmodo.com/the-pentagons-controversial-drone-ai-imaging-project-ex-1826046321 |access-date=2026-03-02 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref> Daarna het Google die kontrak met Pentagon nie hernu nie en Palantir het die kontrak oorgeneem.<ref>{{Cite news |date=2018-06-07 |title=Google Renounces AI Weapons; Will Still Work With Military |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-06-07/google-renounces-ai-for-weapons-but-will-still-sell-to-military |access-date=2024-11-14 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref><ref name="Peterson2019" /> In 2018 is Booz Allen Hamilton 'n groot toekenning van altesaam $751.5 miljoen toegeken as deel van Projek Maven.<ref name=":12">{{Cite web |title=USAspending.gov |url=https://www.usaspending.gov/award/CONT_AWD_47QFCA18F0114_4732_GS00Q14OADU308_4732 |access-date=2026-03-15 |website=www.usaspending.gov |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |last=Poulson |first=Jack |date=10 September 2021 |title=Easy as PAI (Publicly Available Information) |url=https://techinquiry.org/EasyAsPAI/resources/EasyAsPAI.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910161907/https://techinquiry.org/EasyAsPAI/resources/EasyAsPAI.pdf |archive-date=2021-09-10 |access-date=2026-03-15 |website=Tech Inquiry}}</ref> Een van die maatskappye wat vir [[sosiale media]]-analise as deel van hierdie toekenning uitkontrakteer is, was Popily (DBA Yonder, voorheen bekend as New Knowledge), wat berug betrap is op die vervalsing van Russiese steun vir die teenstander van 'n Demokratiese kandidaat.<ref name=":12" /><ref name=":13" /> DigitalGlobe verskaf beelde en [[algoritme]]s aan Projek Maven. Die NGA het [[IBM]] genader vir die gebruik van sy KI-stelsels om video's te analiseer, hoewel IBM nie 'n kontrak onderteken het nie.<ref name="conger" />{{Cite web |last=Conger |first=Kate |date=2018-05-21 |title=The Pentagon's Controversial Drone AI-Imaging Project Extends Beyond Google |url=https://gizmodo.com/the-pentagons-controversial-drone-ai-imaging-project-ex-1826046321 |access-date=2026-03-02 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref> Maatskappye wat tot die data-integrasie bygedra het, sluit in Palantir, Amazon (deur AWS), ECS Federal, L3Harris Technologies, Maxar Technologies, [[Microsoft]] en Sierra Nevada Corporation. ECS Federal het sedert 2017 as primêre ondersteuningskontrakteur gedien en KI-integrasie vir Projek Maven gelei.<ref>{{Cite web |last=Cornillie |first=Chris |date=1 June 2021 |title=AI Experts Needed to Lead 'Project Maven' Move Within DOD |url=https://about.bgov.com/insights/news/ai-experts-needed-to-lead-project-maven-move-within-dod/ |access-date=4 Augustus 2025 |website=Bloomberg Government}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-25 |title=Video Interview: ECS President John Heneghan Talks Federal AI Adoption |url=https://www.govconwire.com/articles/video-interview-ecs-president-john-heneghan-talks-federal-ai-adoption |access-date=2025-08-04 |website=GovCon Wire |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2025-01-22 |title=ECS Federal continues its steady growth in high end technology development and services |url=https://www.fedsavvystrategies.com/ecs-federal-growing-rapidly/ |access-date=2025-08-04 |website=FedSavvy Strategies |language=en-US}}</ref> Ten minste 21 private maatskappye was betrokke.<ref name=":1">''[https://cset.georgetown.edu/publication/building-the-tech-coalition/ Building the Tech Coalition: How Project Maven and the U.S. 18th Airborne Corps Operationalized Software and Artificial Intelligence for the Department of Defense.]'' Emelia Probasco, Augustus 2024. Center for Security and Emerging Technology</ref> Anduril Industries het in 2018 by die program aangesluit om sy sensorfusieplatform en randhardeware vir data-opname te ontplooi.<ref>{{Cite news |last=Fang |first=Lee |date=2019-03-09 |title=Defense Tech Startup Founded by Trump's Most Prominent Silicon Valley Supporters Wins Secretive Military AI Contract |url=https://theintercept.com/2019/03/09/anduril-industries-project-maven-palmer-luckey/ |access-date=2025-10-19 |work=The Intercept}}</ref> In Desember 2024 het Anduril en Palantir 'n konsortium aangekondig wat Anduril se Lattice Mesh met Maven Smart System en Palantir se KI-platform koppel om taktiese sensordata na KI-ondersteunde ontlederwerkvloeie te skuif.<ref>{{Cite web |date=2024-12-06 |title=Anduril and Palantir to Accelerate AI Capabilities for National Security |url=https://www.anduril.com/article/anduril-and-palantir-to-accelerate-ai-capabilities-for-national-security/ |access-date=2025-10-19 |website=Anduril Industries}}</ref><ref>{{Cite news |last=O'Donnell |first=James |date=2024-12-10 |title=We Saw a Demo of the New AI System Powering Anduril's Vision for War |url=https://www.technologyreview.com/2024/12/10/1108354/we-saw-a-demo-of-the-new-ai-system-powering-andurils-vision-for-war/ |access-date=2025-10-19 |work=MIT Technology Review |language=en}}</ref> In Mei 2025 het die Pentagon sy kontrakplafon vir Maven Smart System tot $1,3 miljard tot 2029 verhoog, teenoor die vorige $480 miljoen. NGA het ook 'n nuwe kontrak van $28 miljoen onderteken om toegang uit te brei.<ref name=":3">{{cite news |last=Farooque |first=Faizan |date=2025-05-22 |title=Palantir (PLTR) Lands $1.3B Pentagon Win as AI Goes to War |url=https://finance.yahoo.com/news/palantir-pltr-lands-1-3b-213719986.html |access-date=2026-03-01 |website=Yahoo Finance}}</ref> In Novembber 2025 het NGA 'n onbepaalde aflewerings-/onbepaalde hoeveelheidskontrak aan Enabled Intelligence toegeken vir data-etikettering ter ondersteuning van Maven se rekenaarvisiemodelle, vir 'n plafon van $708 miljoen oor 'n bestelperiode van 7 jaar.<ref>{{Cite web |title=NGA announces $708M data labeling RFP {{!}} National Geospatial-Intelligence Agency |url=https://www.nga.mil/news/NGA_announces_$708M_data_labeling_RFP.html |access-date=2026-03-25 |website=www.nga.mil}}</ref><ref name=":15" /> ===Anthropic=== In 2023 en 2024 het Amazon in [[Anthropic]] belê. Ook in 2024 het Palantir met Anthropic saamgewerk om [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] in Palantir se sagteware te integreer. Anthropic het verklaar dat Claude gebruik is om die weermag te help om data te verwerk en besluite te neem.<ref name=":14" /> Teen die einde van 2024 het die Pentagon begin om Claude in Maven te integreer.<ref name=":6">{{Cite news |date=2026-03-04 |title=Anthropic’s AI tool Claude central to U.S. campaign in Iran, amid a bitter feud |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/04/anthropic-ai-iran-campaign/ |access-date=2026-03-06 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Soos in November 2024 berig, is die Claude 3- en 3.5-familie van modelle in Palantir se KI-platform geïntegreer wat op AWS loop. Hulle het die Impakvlak 6-akkreditasie van die Verdedigingsinligtingstelselagentskap ontvang.<ref>{{Cite news |title=Anthropic and Palantir Partner to Bring Claude AI Models to AWS for U.S. Government Intelligence and Defense Operations |url=https://www.businesswire.com/news/home/20241107699415/en/Anthropic-and-Palantir-Partner-to-Bring-Claude-AI-Models-to-AWS-for-U.S.-Government-Intelligence-and-Defense-Operations |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227133808/https://www.businesswire.com/news/home/20241107699415/en/Anthropic-and-Palantir-Partner-to-Bring-Claude-AI-Models-to-AWS-for-U.S.-Government-Intelligence-and-Defense-Operations |archive-date=2026-02-27 |access-date=2026-03-06 |language=en |url-status=live }}</ref> In Junie 2025 het Anthropic "Claude Gov" aangekondig, wat in geklassifiseerde omgewings op die AWS deur die nasionale veiligheidsgemeenskap loop. In Julie 2025 het Anthropic aangekondig dat die Departement van Verdediging, deur die Hoofkantoor vir Digitale en Kunsmatige Intelligensie, 'n tweejaar-prototipe-ander transaksieooreenkoms met 'n plafon van $200 miljoen aan Anthropic toegeken het om "grens-KI-vermoëns te prototipeer wat die Amerikaanse nasionale veiligheid bevorder".<ref>{{Cite web |date=2025-06-06 |title=Claude Gov models for U.S. national security customers |url=https://www.anthropic.com/news/claude-gov-models-for-u-s-national-security-customers |access-date=2026-03-02 |website=www.anthropic.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-14 |title=Anthropic awarded $200M DOD agreement for AI capabilities |url=https://www.anthropic.com/news/anthropic-and-the-department-of-defense-to-advance-responsible-ai-in-defense-operations |access-date=2026-03-02 |website=www.anthropic.com |language=en}}</ref> In Februarie 2026 het Jack Shanahan verklaar dat Anthropic 'n vennoot van Projek Maven is.<ref>{{cite news |last=Duncan |first=Ian |last2=Copp |first2=Tara |last3=Dwoskin |first3=Elizabeth |date=2026-02-27 |title=Pentagon declares Anthropic a threat to national security |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/02/27/trump-anthropic-claude-drop/ |access-date=2026-03-01 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Afsonderlik, in April 2025, het Anthropic by Palantir se FedStart-program aangesluit sodat Claude vir regeringskliënte op FedRAMP High en DoD Impact Level 5 ontplooi kon word, wat op Google Cloud loop en hulp aan miljoene federale regeringswerknemers bied.<ref>{{cite web |date=2025-04-17 |title=Anthropic Joins Palantir’s FedStart Program to Deploy Claude Application |url=https://www.businesswire.com/news/home/20250417172108/en/Anthropic-Joins-Palantirs-FedStart-Program-to-Deploy-Claude-Application |access-date=2026-03-06 |website=Business Wire}}</ref> Vanaf Februarie 2026 het Maven op Amazon Web Services (AWS) loop en 'n weergawe van Claude ingesluit, 'n reeks KI-stelsels wat deur Anthropic ontwikkel is.<ref name=":0">{{Cite news |date=2026-02-28 |title=Pentagon assault on Anthropic sends shock waves across Silicon Valley |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/02/28/pentagon-anthropic-fight-silicon-valley/ |access-date=2026-03-02 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Op 4 Maart 2026 het die Departement van Verdediging Anthropic as 'n voorsieningskettingrisiko aangewys en bepaal dat alle gebruik van Anthropic-produkte binne 6 maande in alle Amerikaanse weermagte uitgefaseer moet word.<ref>{{cite news |last=Kent |first=Jo Ling |last2=Watson |first2=Eleanor |last3=Walsh |first3=Joe |date=2026-03-05 |title=Pentagon formally designates Anthropic a supply chain risk amid feud over AI guardrails |url=https://www.cbsnews.com/news/pentagon-anthropic-supply-chain-risk-feud-ai-guardrails/ |access-date=2026-03-05 |newspaper=CBS News}}</ref><ref>{{cite web |last=Amodei |first=Dario |date=2026-03-05 |title=Where things stand with the Department of War |url=https://www.anthropic.com/news/where-stand-department-war |access-date=2026-03-05 |website=Anthropic}}</ref> ==Toepassings== ===Oefeninge=== Die 18de Luglandkorps is die hooftoetser van Projek Maven. Met samewerkende wapenorganisasies in die VSA en die VK, het hulle Maven en wapenstelsels wat daaraan gekoppel is, gebruik om teikens van bomwerpers, vegvliegtuie en hommeltuie te tref.<ref name="manson2024" /> Vanaf 2020 is Maven gebruik vir lewendige vuuroefeninge ("Scarlet Dragon-oefeninge") om die tegnologie te verbeter via 'n ontwikkeling-sekuriteit-bedrywighede (DevSecOps) siklus.<ref name=":1" /> Die eerste het by Fort Bragg plaasgevind. Die toets het soldate van die XVIII Luglandkorps saam met Mariniers van die II Marine Expeditionary Force laat werk. 'n KI-stelsel het 'n tenk in satellietbeelde geïdentifiseer, die mens het dit goedgekeur, en die KI-stelsel het 'n M142 HIMARS sein gegee om die teiken te tref (in hierdie geval, 'n tenk wat op verskillende maniere beskryf word as óf opgeblaas óf buite werking gestel). Dit was die eerste KI-geaktiveerde [[artillerie]]-aanval in die Amerikaanse leër.<ref name="manson2024" /> Die teikenproses het egter 743 minute geduur.<ref name=":5" /><ref name=":7">{{Cite web |last=South |first=Todd |date=2024-08-21 |title=This system may allow small Army teams to probe 1,000 targets per hour |url=https://www.defensenews.com/news/your-army/2024/08/21/this-system-could-allow-small-army-teams-to-hit-1000-targets-per-hour/ |access-date=2026-03-06 |website=Defense News |language=en}}</ref> Dit is ook tydens Projek Konvergensie 2020-opleidingsrondtes gebruik, as een van verskeie KI-stelsels wat deelgeneem het.<ref>{{Cite web |last=Strout |first=Nathan |date=2020-09-25 |title=Inside the Army’s futuristic test of its battlefield artificial intelligence in the desert |url=https://www.c4isrnet.com/artificial-intelligence/2020/09/25/the-army-just-conducted-a-massive-test-of-its-battlefield-artificial-intelligence-in-the-desert/ |access-date=2026-03-06 |website=C4ISRNet |language=en}}</ref> Die Scarlet Dragon-oefeninge is onder toesig gehou deur voormalige 18de Luglandingsmagkorps-bevelvoerder Michael Kurilla, wat in April 2022 die bevelvoerder van CENTCOM geword het, en het 'n data-gesentreerde bevelbenadering geïnstalleer wat Maven ingesluit het.<ref name=":7" /> In 2024 is berig dat die Scarlet Dragon-oefeninge steeds in 2024 aan die gang was en dwarsdeur 2025 beplan is.<ref name=":7" /> Daar is 6 stappe in die doodmaakketting: identifiseer, vind, filter af na die wettige geldige teikens, prioritiseer, ken hulle toe aan vuureenhede en vuur. In 2024 is berig dat Maven van hierdie 6 4 kan uitvoer.<ref name=":1" /> 'n Senior teikenbeampte skat dat hy met Maven op 80 teikens per uur kon besluit, teenoor 30 teikens per uur sonder Maven.<ref name="manson2024" /> Die tyd vir die teikenproses het tot minder as 1 minuut afgeneem.<ref name=":7" /> Die doeltreffendheid was vergelykbaar met die teikensel wat tydens Operasie Irakse Vryheid gebruik is, maar terwyl die OIF 'n teikensel met ongeveer 2000 personeellede gebruik het, het die 18de Luglandingsmag 'n teikensel met 20 mense gebruik.<ref name=":1" /> Daar word in 2024 gestel dat Maven, terwyl dit in [[Europa]] ontplooi is, met die industrie deur 62 vermoë-evolusies in 10 maande geïtereer het.<ref name=":5" /> Teen Augustus 2025 het [[NAVO]] se Gesamentlike Oorlogvoeringsentrum (JWC) gesê dat MSS NAVO oor Geallieerde Bevelsoperasies ontplooi is, dat JWC-personeel daaroor opgelei word, en dat dit reeds in NAVO-oefeninge soos "Steadfast Deterrence" 2025 Mei opgeneem is, met breër gebruik wat in 2026 beplan word. JWC het dit beskryf as NAVO se eerste KI-geaktiveerde oorlogvoering-bevel-en-beheerstelsel.<ref>{{cite web |date=2025-08-25 |title=The Joint Warfare Centre Trains to Integrate Maven Smart System |url=https://www.jwc.nato.int/article/jwc-integrate-maven/ |access-date=2026-03-06 |website=Joint Warfare Centre |publisher=NATO |location=Stavanger, Norway}}</ref> Dit is later by "Steadfast Duel" 2025 Oktober gebruik as die primêre platform vir oorlogvoeringsintegrasie.<ref>{{cite web |date=2025-10-29 |title=NCIA enables Steadfast Duel 25, NATO’s largest computer-assisted command post exercise |url=https://www.ncia.nato.int/newsroom/news/ncia-enables-steadfast-duel-25-natos-largest-computerassisted-command-post-exercise |access-date=2026-03-06 |website=NCIA NATO |publisher=NATO Communications and Information Agency}}</ref> In November 2025 is die Maven Common Operating Picture in SETAF-AF se Lion Deployment Readiness Exercise gebruik.<ref>{{cite web |last=Birk |first=Raquel |date=2025-12-02 |title=Lion Deployment Readiness Exercise strengthens SETAF-AF’s rapid deployment capabilities |url=https://www.army.mil/article/289244/lion_deployment_readiness_exercise_strengthens_setaf_afs_rapid_deployment_capabilities |access-date=2026-03-06 |website=U.S. Army}}</ref> Dit is in 2025 deur Palantir verklaar as "produksievlak" oor INDOPACOM, EUCOM, CENTCOM, NORAD/NORTHCOM, SPACECOM, TRANSCOM, AFRICOM en die Gesamentlike Staf, met bykomende ontplooiings by CYBERCOM, STRATCOM en SOUTHCOM. Dit was elke verenigde vegtende bevel behalwe SOCOM.<ref>{{cite web |title=Maven Smart System: The Foundational AI-Enabled Software Platform for CJADC2 |url=https://assets.ctfassets.net/xrfr7uokpv1b/25muZs93DY5XOUBtuh68yn/b40d9784f69917219f972890ceede986/Maven_One_Pager.pdf |access-date=2026-03-06 |website=Palantir |format=PDF}}</ref> Gedurende 2023-2025 is Maven in ten minste 141 oefeninge en eksperimente gebruik.<ref name=":15" /> ===Werklike gebruik=== Die stelsel se operasionele ontplooiing het 'n beduidende verskuiwing in moderne oorlogvoering getoon, veral in die vermoë om enorme datastelle te verwerk om hoëwaarde-teikens in komplekse omgewings te identifiseer. Volgens onlangse ontledings verteenwoordig Projek Maven die "tegnologiese ruggraat" van huidige Pentagon-bedrywighede, wat die doodmaakketting stroomlyn deur die tyd tussen opsporing en betrokkenheid te verminder.<ref> {{cite web |last=Redazione |first=InfoDifesa |title=Project Maven: Cos’è l’Intelligenza Artificiale del Pentagono che sta cambiando la guerra moderna |url=https://infodifesa.it |website=InfoDifesa |date=2024-03-05 |language=it |access-date=2024-05-22}} </ref> Die eerste werklike gebruik van Maven was in 2017 in [[Oos-Afrika]], deur Spesiale Magte wat die Islamitiese groep al-Shabaab agtervolg het.<ref name=":4" /> Vroeg in Desember 2017 is Maven aan verdedigingsintelligensie-ontleders gestuur om hommeltuigmissies teen ISIS te ondersteun.<ref name=":2" /> In die 2021 Kaboel-lugbrug is Maven gebruik om die situasie op die grond te vertoon. Dit kon gelyktydig data-invoere vertoon, soos vliegtuigbewegings, logistiek, bedreigings en liggings van sleutelpersoneel soos Chris Donahue.<ref name="manson2024" /> In die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne in 2022]] het die VSA satelliet-intelligensie en Maven Smart System gebruik om die liggings van Russiese toerusting aan Oekraïense magte te verskaf.<ref name="manson2024" /> Geïnspireer deur die aanvalle op 7 Oktober, het CENTCOM Maven vinnig van oefeninge na werklike gebruik in gevegte verskuif.<ref name=":15" /> In Februarie 2024 is Maven gebruik om teikens vir lugaanvalle in Irak en Sirië te vernou, en was betrokke by meer as 85 lugaanvalle. Dit is ook gebruik om vuurpyllanseerders in [[Jemen]] en oppervlakvaartuie in die [[Rooisee]] op te spoor, waarvan sommige in Februarie 2024 vernietig is, volgens CENTCOM.<ref name="manson2024" /><ref>{{Cite news |date=2024-02-26 |title=US Used AI to Help Find Middle East Targets for Airstrikes |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-02-26/us-says-it-used-ai-to-help-find-targets-it-hit-in-iraq-syria-and-yemen |access-date=2024-11-15 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> Tydens Orkaan Helene in 2024 het die kantoor vir openbare betrekkinge van XVIII Lugsteunkorps Maven gebruik om sosiale media-sentiment van Sprinklr te visualiseer.<ref>{{cite web |last=Chase |first=Tucker |date=2025-12-22 |title=SETAF-AF public affairs experiment with emerging technology to shape the information environment |url=https://www.army.mil/article/289747 |access-date=2026-03-06 |website=U.S. Army}}</ref> Daar is in 2024 beweer dat CENTCOM dit as 'n gedeelde data/KI-stelsel gebruik het wat 179 regstreekse data-invoere saamgesmelt het en bevel-en-beheer, vuur, magbeskerming en instandhoudingswerkvloeie ondersteun het. Dit is gebruik in vierster-hoofkwartiere met meer as 20 ondergeskikte hoofkwartiere. CENTCOM het ~13 000 Maven-rekeninge gehad, waarvan ~2 500 gereelde gebruikers was wat ten minste 'n paar keer per week aangemeld het.<ref>{{cite news |last=Freedberg |first=Sydney J. Jr. |date=2024-09-03 |title=‘Success begets challenges’: NGA struggles to meet rising demand for Maven AI |url=https://breakingdefense.com/2024/09/success-begets-challenges-nga-struggles-to-meet-rising-demand-for-maven-ai/ |access-date=2026-03-05 |newspaper=Breaking Defense}}</ref><ref name=":5" /> Die 138ste Veldartilleriebrigade het dit gebruik tydens Operasie Spartan Shield en Operasie Inherent Resolve.<ref name=":9" /> In Mei 2025 is berig dat Maven meer as 20 000 aktiewe gebruikers gehad het.<ref name=":3" /> In Maart 2026 is berig dat ten minste 32 verskillende maatskappye aan Maven gewerk het, en byna 25 000 Amerikaanse personeel het dit gebruik. NORAD en NORTHCOM het in 2025 2 000 daaglikse gebruikers gehad.<ref name=":15" /> In September 2025 is Maven deur die Doeane- en Grensbeskerming gebruik vir die opsporing van grensoorgange aan die suidelike grens, en deur die Amerikaanse Kuswag.<ref name=":15" /> Op 'n ongespesifiseerde tyd was Maven deur SOUTHCOM "in die opsporing, klassifikasie en uiteindelike interdiksie van meer as drie dosyn vaartuie wat daarvan verdink word dat hulle aan onwettige of klandestiene aktiwiteite deelneem".<ref name=":15" /> In November 2025 is dit deur die Alaska State Defense Force gebruik tydens noodreaksie op Tifoon Halong in westelike [[Alaska]] om intydse GPS-liggings, voorraadopsporing en kort boodskappe op 'n enkele kaart (die algemene operasionele beeld) te vertoon. Maven het data van hand-satelliet-opsporingstoestelle genaamd SHOUT Nanos geïntegreer.<ref>{{cite web |last=McFarland |first=Azavyon |date=2025-11-17 |title=AKOM’s communication team launches critical connectivity during disaster |url=https://www.dvidshub.net/news/551449/akoms-communication-team-launches-critical-connectivity-during-disaster |access-date=2026-03-06 |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Joint Base Elmendorf–Richardson, Alaska, United States}}</ref> In Januarie 2026 is Maven en Claude tydens die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|ingryping in Venezuela]] gebruik.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last2=Curi |first=Dave | last=Lawler | first2=Maria |date=2026-02-14 |title=Pentagon used Anthropic's Claude during Maduro raid |url=https://www.axios.com/2026/02/13/anthropic-claude-maduro-raid-pentagon |access-date=2026-03-02 |website=Axios |language=en}}</ref> Ook in 2026 is Maven gebruik in die Minab-skoolaanval in [[Iran]] wat gelei het tot die dood van tussen 175 en 180 mense, die meeste van hulle skoolmeisies tussen die ouderdomme van sewe en twaalf.<ref name=BakerGuardian>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2026/mar/26/ai-got-the-blame-for-the-iran-school-bombing-the-truth-is-far-more-worrying|title=AI got the blame for the Iran school bombing. The truth is far more worrying|last=Baker|first=Kevin T|work=Guardian}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Strategie]] 12nh5t1x8vtuw2t9jjar7ybt553t3v3 2911931 2911930 2026-06-17T12:46:09Z Jcb 223 2911931 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Projek Marven Oorsig.png|duimnael]] '''Projek Maven''' (amptelik '''Algorithmic Warfare Cross Functional Team''' :[[Afrikaans]]: '''Algoritmiese Oorlogvoering Kruisfunksionele Span''') is 'n inisiatief van die [[Verenigde State van Amerika|Verenigde State]] Departement van Verdediging wat in April 2017 van stapel gestuur is om die aanvaarding van [[masjienleer]] en data-integrasie oor Amerikaanse militêre intelligensie-werkvloei te versnel, spesifiek in [[Spioenasie|intelligensie]], toesig, teikenverkryging en verkenning, sowel as in georuimtelike intelligensie. Dit het aanvanklik gefokus op die toepassing van [[rekenaarvisie]] vir die verwerking van beelde en [[video]]'s vir intelligensiedoeleindes. Tans werk die program onder die Nasionale Geospatiale Intelligensie-agentskap (NGA) en omvat dit verskeie toepassings regoor die Departement van Verdediging, wat militêre operasie-teikenondersteuning, data-integrasie en visualisering vir ontleders, en die opleiding van masjienleermodelle op geëtiketteerde datastelle van [[militêr]]e bates en [[infrastruktuur]] dek. Dit integreer data van [[Hommeltuig|hommeltuie]], [[Satelliet|satelliete]] en ander sensors om potensiële teikens te merk, bevindinge aan menslike ontleders voor te lê en hul besluite aan operasionele stelsels oor te dra. Die program het ontstaan onder Adjunk-sekretaris Robert O. Work nadat hy kommer uitgespreek het oor die [[Volksrepubliek China]] se vooruitgang in verdedigingstoepassings van [[kunsmatige intelligensie]]. Projekleiers, Kolonel Drew Cukor, USMC, en Lt. Genl. Jack Shanahan, het die program as mens-in-die-lus besluitnemingsondersteuning binne die Departement van Verdediging geraam eerder as as 'n [[Dodelike outonome wapenstelsel|outonome wapenplatform]]. Kontrakteurs wat Maven ondersteun, sluit in [[Google]], wat in 2018 onttrek het na interne protes, en opvolgintegreerders soos [[Palantir Technologies|Palantir]], Anduril, Amazon Web Services, [[Anthropic]] (onttrek in 2026), en meer. Die [[Pentagon]] gee Maven krediet vir die verskaffing van teikenondersteuning vir Amerikaanse lugaanvalle in [[Irak]], [[Sirië]] en [[Jemen]] in 2024, asook die opspoor van vyandige maritieme bates in die [[Rooisee]]. ==Administratiewe geskiedenis== Aanvanklik is die poging gelei deur Robert O. Work, wat bekommerd was oor China se militêre gebruik van die opkomende [[tegnologie]].<ref>Cade Metz. (15 Maart 2018). [https://www.nytimes.com/2018/03/15/technology/military-artificial-intelligence.html "Pentagon Wants Silicon Valley's Help on A.I."]; {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220408193329/https://www.nytimes.com/2018/03/15/technology/military-artificial-intelligence.html?searchResultPosition=4|date=2022-04-08}}. ''[[The New York Times]]''. Besoek 8 Maart 2022.</ref> Na bewering stop Pentagon-ontwikkeling kort om op te tree as 'n KI-wapenstelsel wat in staat is om op self-aangewese teikens te vuur.<ref>{{Cite web |date=11 Desember 2020 |title=Report: Palantir took over Project Maven, the military AI program too unethical for Google |url=https://thenextweb.com/artificial-intelligence/2019/12/11/report-palantir-took-over-project-maven-the-military-ai-program-too-unethical-for-google/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200124074738/https://thenextweb.com/artificial-intelligence/2019/12/11/report-palantir-took-over-project-maven-the-military-ai-program-too-unethical-for-google/ |archive-date=24 Januarie 2020 |access-date=17 Januarie 2020 |website=The Next Web}}</ref> Die projek is op 26 April 2017 in 'n memo deur die Amerikaanse adjunk-sekretaris van verdediging gestig wat 'n "Algoritmiese Oorlogvoering Kruisfunksionele Span" voorgestel het.<ref>{{cite web |author=Robert O. Work |date=26 April 2017 |title=Establishment of an Algorithmic Warfare Cross-Functional Team (Project Maven) |url=https://www.govexec.com/media/gbc/docs/pdfs_edit/establishment_of_the_awcft_project_maven.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180421154751/https://www.govexec.com/media/gbc/docs/pdfs_edit/establishment_of_the_awcft_project_maven.pdf |archive-date=21 April 2018 |access-date=3 Junie 2018}}</ref> Met die hulp van die Verdedigingsinnovasie-eenheid het die projek die steun van toptalente in KI buite die tradisionele verdedigingskontrakteringsbasis verkry. Dit is aanvanklik vir $70 miljoen befonds.<ref name=":2" /> Jack Shanahan was die direkteur van die projek gedurende April 2017 tot Desember 2018.<ref>{{cite web |title=Lieutenant General John N. T. 'Jack' Shanahan |url=https://www.af.mil/About-Us/Biographies/Display/Article/108830/john-nt-jack-shanahan/ |date=Junie 2020 |website=U.S. Air Force |access-date=2026-03-06}}</ref> By die tweede Defense One Tech Summit in Julie 2017 het Cukor gesê dat die belegging in 'n "doelbewuste werkvloeiproses" deur die Departement [van Verdediging] befonds is deur sy "vinnige verkrygingsowerhede" vir ongeveer "die volgende 36 maande".<ref>{{cite web |author=Cheryl Pellerin |date=21 July 2017 |title=Project Maven to Deploy Computer Algorithms to War Zone by Year's End |url=https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/1254719/project-maven-to-deploy-computer-algorithms-to-war-zone-by-years-end/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180604115837/https://www.defense.gov/News/Article/Article/1254719/project-maven-to-deploy-computer-algorithms-to-war-zone-by-years-end/ |archive-date=4 June 2018 |access-date=3 Junie 2018 |publisher=DoD News, Defense Media Activity |agency=United States Department of Defense}}</ref> In die verdedigingsbedryf is die standaardprosedure vir die weermag om hardeware aan te skaf deur middel van navorsing, ontwikkeling, toetsing en evaluering (RDT&E), gevolg deur produksie en volhoubaarheid. In 2017 is [[sagteware]] op dieselfde manier as hardeware verkry. Dit het 'n probleem geskep, aangesien sagteware voortdurend opgedateer word. Projek Maven het sagteware verkry deur gebruik te maak van Broad Agency Announcements, 'n buigsame kontrakteringsvoertuig wat sagteware as konsekwent RDT&E gekategoriseer het, wat konstante opdatering moontlik maak. Nog 'n probleem was dat die regering gewoonlik die intellektuele eiendom (IE) vir aangeskafde sagteware verkry het, en met die projek is slegs dele van die IE van die sagteware verkry. Cukor het die beginsel gebruik van "platform-IE behoort aan die verkoper, konfigurasies bo-op is die kliënt s'n". Palantir het byvoorbeeld IE tot hul kernplatform behou, terwyl die regering die IE verkry het tot Maven-spesifieke logika wat bo-op dit gekonfigureer is.<ref>{{Cite book |last=Sankar |first=Shyam |title=Mobilize: How to Reboot the American Industrial Base and Stop World War III |last2=Hart |first2=Madeline |date=2026 |publisher=Post Hill Press |isbn=979-8-89565-516-0 |edition=1st |location=New York}}</ref> Volgens luitenant-genl. Jack Shanahan van die [[Amerikaanse Lugmag|Amerikaanse lugmag]] in November 2017 is dit "ontwerp om daardie loodsprojek, daardie wegbereider, daardie vonk te wees wat die vlam van kunsmatige intelligensie oor die res van die [Verdedigings]departement aansteek".<ref name=":2">{{cite journal |last1=Allen |first1=Gregory C. |date=21 Desember 2017 |title=Project Maven brings AI to the fight against ISIS |url=https://thebulletin.org/project-maven-brings-ai-fight-against-isis11374 |url-status=dead |journal=Bulletin of the Atomic Scientists |archive-url=https://web.archive.org/web/20180604115846/https://thebulletin.org/project-maven-brings-ai-fight-against-isis11374 |archive-date=4 Junie 2018 |access-date=3 Junie 2018}}</ref> Die hoof, kol. Drew Cukor van die [[Amerikaanse Marinierskorps]], het gesê: "Mense en rekenaars sal simbioties saamwerk om die vermoë van wapenstelsels om voorwerpe op te spoor, te verhoog."<ref>{{cite web |author=Ethan Baron |date=3 Junie 2018 |title=Google Backs Off from Pentagon Project After Uproar: Report |url=https://www.military.com/daily-news/2018/06/03/google-backs-pentagon-project-after-uproar-report.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180714222415/https://www.military.com/daily-news/2018/06/03/google-backs-pentagon-project-after-uproar-report.html |archive-date=14 Julie 2018 |access-date=3 Junie 2018 |work=Military.com |agency=Mercury.com}}</ref> Projek Maven is deur bondgenote, soos [[Australië]] se Ian Langford, opgemerk vir die vermoë om teenstanders te identifiseer deur data van sensors op onbemande vliegtuie en satelliete in te samel.<ref>{{Cite journal |last=Skinner |first=Dan |date=29 Januarie 2020 |title=Signature Management in Accelerated Warfare {{!}} Close Combat in the 21st Century |url=https://cove.army.gov.au/article/signature-management-accelerated-warfare-close-combat-21st-century |url-status=live |journal=The Cove |archive-url=https://web.archive.org/web/20230715060746/https://cove.army.gov.au/article/signature-management-accelerated-warfare-close-combat-21st-century |archive-date=15 Julie 2023 |access-date=15 Julie 2023}}</ref> Teen Desember 2017 is 150 000 beelde handmatig gemerk om die eerste opleidingsdatastelle te vestig, en daar is geprojekteer dat dit teen Januarie 2018 een miljoen sou bereik.<ref name=":2" /> Projek Maven is vir $221 miljoen in fiskale jaar 2020 befonds. In 2020 het die Huis en Senaat, wat oor die Nasionale Verdedigingsmagtigingswet vir fiskale jaar 2021 gepraat het, ingestem tot die Senaat se aanbeveling om die Pentagon se versoek van $250 miljoen vir Projek Maven te befonds.<ref>{{Cite web |last=Wolfe |first=Frank |date=2020-12-11 |title=NDAA Conference Bill Authorizes $250 Million for Project Maven |url=https://www.defensedaily.com/ndaa-conference-bill-authorizes-250-million-project-maven/advanced-transformational-technology/ |access-date=2026-03-25 |website=Defense Daily |language=en-US}}</ref> Vanaf 2024 word die projek gesamentlik deur die NGA en die CDAO geadministreer, en die direkteur daarvan is Rachel Martin.<ref>{{Cite web |title=Rachel Martin |url=https://usgif.org/biography/rachel-martin/ |access-date=2026-03-06 |website=USGIF |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news |last=Dou |first=Eva |date=2024-02-27 |title=AI benefits, perils in military |url=https://epub.stripes.com/docs/GSS_GSS_270224/GSS_GSS_270224.pdf |access-date=2026-03-05 |newspaper=Stars and Stripes |page=5 |volume=82 |issue=224}}</ref> Voor 2025 het Biden-aanstellings binne CDAO KI-ontwikkeling teruggehou weens veiligheids- en betroubaarheidskwessies, hoewel dit vanaf 2025 gestaak het.<ref name=":4">{{Cite news |date=2025-08-01 |title=In Trump’s Washington, Palantir is winning big |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2025/08/01/palantir-trump-defense-tech-ai-software/ |access-date=2026-03-06 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Vanaf 2024 het Maven die wolkinfrastruktuur, sagtewarevermoëns en KI vir CDAO se Gekombineerde Gesamentlike Alle-Domein Bevel- en Beheer-inisiatiewe verskaf.<ref>{{Cite news |title=Palantir Expands Maven Smart System AI/ML Capabilities to Military Services |url=https://www.businesswire.com/news/home/20240920746094/en/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240920134851/https://www.businesswire.com/news/home/20240920746094/en/ |archive-date=2024-09-20 |access-date=2026-03-06 |language=en |url-status=live }}</ref> Teen die somer van 2025 was daar agt Maven-inisiatiewe. Hiervan was vyf in die NGA, insluitend die ontleding van hommeltuigvoere en satellietbeelde.<ref name=":15" /> Op 18 September 2025 het die Britse regering 'n nuwe vennootskap met Palantir aangekondig om KI-aangedrewe militêre vermoëns vir besluitneming en teikenstelling te ontwikkel, en geleenthede ter waarde van tot £750 miljoen oor vyf jaar te identifiseer.<ref>{{cite web |date=2025-09-18 |title=New strategic partnership to unlock billions and boost military AI and innovation |url=https://www.gov.uk/government/news/new-strategic-partnership-to-unlock-billions-and-boost-military-ai-and-innovation |access-date=2026-03-06 |website=GOV.UK |publisher=Ministry of Defence}}</ref> Op 25 Maart 2025 het die [[NAVO]] Kommunikasie- en Inligtingsagentskap en Palantir die verkryging van die Palantir Maven Smart System NATO (MSS NATO) vir gebruik binne NAVO se Geallieerde Bevelsoperasies gefinaliseer. Dit was beplan om binne 30 dae na verkryging gebruik te word.<ref name=":8" /> By die GEOINT-simposium van 2022 is aangekondig dat Projek Maven van die Kantoor van die Ondersekretaris van Verdediging vir Intelligensie en Sekuriteit na die NGA oorgedra is, onder president [[Joe Biden]] se voorgestelde begroting vir fiskale jaar 2023.<ref>{{Cite web |last=Strout |first=Nathan |date=2022-04-28 |title=Intelligence agency takes over Project Maven, the Pentagon’s signature AI scheme |url=https://www.c4isrnet.com/intel-geoint/2022/04/27/intelligence-agency-takes-over-project-maven-the-pentagons-signature-ai-scheme/ |access-date=2026-03-06 |website=C4ISRNet |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tucker |first=Patrick |date=2022-04-26 |title=NGA Will Take Over Pentagon's Flagship AI Program |url=https://www.defenseone.com/technology/2022/04/nga-will-take-over-pentagons-flagship-ai-program/366098/ |access-date=2024-06-02 |website=Defense One |language=en}}</ref> Dit het op 7 November 2023 'n Program van Rekord geword.<ref>{{Cite web |last=Wolfe |first=Frank |date=2023-11-02 |title=Project Maven Transitions to Program of Record, As NGA Looks to Leverage Program for Other Uses |url=https://www.defensedaily.com/project-maven-transitions-to-program-of-record-as-nga-looks-to-leverage-program-for-other-uses/intelligence-community/ |access-date=2026-03-06 |website=Defense Daily |language=en-US}}</ref> Frank "Trey" Whitworth, vise-admiraal, was die direkteur van NGA van Junie 2022 tot November 2025.<ref>{{Cite web |title=VADM Frank "Trey" Whitworth |url=https://usgif.org/biography/frank-whitworth/ |access-date=2026-03-25 |website=USGIF |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bredenkamp Assumes NGA Leadership {{!}} National Geospatial-Intelligence Agency |url=https://www.nga.mil/news/Bredenkamp_assumes_NGA_leadership.html |access-date=2026-03-25 |website=www.nga.mil}}</ref> Whitworth was aanvanklik skepties oor die program en het vermoed dat dit onversigtig was oor die teikenbeginsels, maar het dit later as "belangrike werk" beskou.<ref name=":15">{{Cite news |last=Manson |first=Katrina |title=Meet the Gods of AI Warfare |url=https://www.wired.com/story/project-maven-katrina-manson-book-excerpt/ |access-date=2026-03-25 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> In 'n brief aan die Pentagon op 9 Maart 2026 het Steve Feinberg verklaar dat Projek Maven teen September 2026, die einde van die huidige fiskale jaar, 'n amptelike program van rekord sal word. Die projek sal binne 30 dae van die NGA na die CDAO oorgedra word. Toekomstige kontraktering met Palantir sal deur die [[Amerikaanse Leër]] hanteer word.<ref>{{cite news |last=Jeans |first=David |date=2026-03-20 |title=Exclusive: Pentagon to adopt Palantir AI as core US military system, memo says |url=https://www.reuters.com/technology/pentagon-adopt-palantir-ai-as-core-us-military-system-memo-says-2026-03-20/ |access-date=2026-03-24 |publisher=Reuters}}</ref> In 2026-03 is aangekondig dat die Amerikaanse Leër se Gekombineerde Wapenbevel Maven in sy opleiding sou integreer.<ref>{{cite web |last=Stenson |first=Randi |date=2026-03-10 |title=Army's Combined Arms Command to integrate Maven C2 smart system into training and education |url=https://www.army.mil/article/290958/armys_combined_arms_command_to_integrate_maven_c2_smart_system_into_training_and_education |access-date=2026-03-24 |website=U.S. Army |publisher=MCCoE Public Affairs}}</ref> ==Tegnologie== [[Lêer:Projek Marven.jpg|duimnael|Projek Maven-stelselargitektuurdiagram.]] Projek Maven gebruik masjienleer[[Algoritme|algoritmes]] om groot hoeveelhede toesigdata van verskeie bronne te analiseer en saam te voeg, wat moontlik gemaak word deur data-integrasie met behulp van Palantir Technologies.<ref name="Peterson2019">{{cite news |last=Peterson |first=Becky |title=Palantir grabbed Project Maven defense contract after Google left the program: sources |url=https://www.businessinsider.com/palantir-took-over-from-google-on-project-maven-2019-12 |website=Business Insider |date=2019-12-11}}</ref><ref name="manson2024">{{Cite news |last=Manson |first=Katrina |date=28 Februarie 2024 |title=AI Warfare Is Already Here |url=https://www.bloomberg.com/features/2024-ai-warfare-project-maven/ |access-date=2024-11-14 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> Die databronne sluit in foto's, satellietbeelde, geolokasiedata ([[IP-adres]], geotag, metadata, ens.) van kommunikasie-onderskeppings, infrarooi sensors, sintetiese-apertuur radar, en meer. Die stelsel word hoofsaaklik gebruik om analiste te help met intelligensie, toesig, teikenverkryging en verkenning. Masjienleerstelsels, insluitend voorwerpherkenningstelsels, verwerk die data en identifiseer potensiële teikens, soos vyandelike [[tenk]]s of die ligging van nuwe militêre fasiliteite. Die opleidingsdatastel het ten minste 4 miljoen beelde van militêre voorwerpe soos oorlogskepe ingesluit, gemerk deur mense. Die gebruikerskoppelvlak word Maven Smart System genoem. Dit kan inligting vertoon soos vliegtuigbewegings, logistiek, liggings van sleutelpersoneel, liggings op die geen-aanvalslys, skepe, ens. Geel omlynde blokkies toon potensiële teikens. Blou omlynde blokkies toon vriendelike magte of geen-aanvalsones. Dit kan ook direk na wapens 'n menslike besluit oordra om wapens af te vuur.<ref name="manson2024" /> Interne dokumentasie het verwys na "Maven ATR: outomatiese teikenherkenning".<ref name=":15" /> Aanvanklik het die projek gefokus op toepassings van [[rekenaarvisie]]. Die projek se leiers was veral beïndruk deur die modelprestasie op ImageNet.<ref name=":4" /> Vanaf 2018 was die doel van die stelsel KI-geaktiveerde analise van volbewegingsvideo. In 2022 het dit uitgebrei na vegtende bevele onder die KI- en Dataversnellingsinisiatief.<ref name=":5">{{cite web |date=2024-08-30 |title=Building the Tech Coalition |url=https://www.youtube.com/watch?v=bQ1Vxtm4tPA |access-date=2026-03-05 |website=YouTube |publisher=Center for Security and Emerging Technology}}</ref> In 2022 is berig dat die projek uitgebrei het na nie-beelddata, insluitend vasgelê vyandelike materiaal, maritieme intelligensie en publiek beskikbare inligting.<ref>{{Cite web |date=2022-04-26 |title=Pentagon shifting Project Maven, marquee artificial intelligence initiative, to NGA |url=https://federalnewsnetwork.com/intelligence-community/2022/04/pentagon-shifting-project-maven-marquee-artificial-intelligence-initiative-to-nga/ |access-date=2026-03-25 |website=Federal News Network |language=en-US}}</ref> In 2024 is verklaar dat Maven se belangrikste tegniese bydrae databestuur was: Maven standaardiseer heterogene data deur 'n ontologielaag sodat data saamgesmelt, uitgeruil kan word oor wolk- en randstelsels, en deur verskeie toepassings gebruik kan word. Die stelsel is aangebied as 'n breër data-gesentreerde oorlogvoeringstelsel wat toepassings voed vir die beplanning, voorbereiding en uitvoering van operasies.<ref name=":5" /> In 2024 is die Breë Gebiedsoorsig-Teikenbepaling (BAS-T) deel van Maven. Die stelsel bespeur voorwerpe in beelde en gebruik data-fusie om 'n gemeenskaplike operasionele prentjie te produseer wat "prioriteitsgebaseerde, diepgaande assessering van die vyandelike stelsels teenwoordig binne die bevelvoerder se verantwoordelikheidsgebied" in 'n verenigde gebruikerskoppelvlak bevat, geskik vir "'n lae bandwydte taktiese netwerk". Data wat deur BAS-T gebruik word, sluit in kommersiële en nasionale ruimte-gebaseerde elektro-optiese (EO) en sintetiese-apertuur radar (SAR). Nog 'n komponent van Maven was die teikenwerkbank, wat teikens prioritiseer en die teikeninligting na enige van die volgende vir vervolging stuur: AFATDS (vir artillerie), of gepubliseer as 'n J-reeks 3.X-spoor via Joint Range Extension Applications Protocol of JREAP-C of JREAP-A. In die besonder, tydens die Scarlet Dragon Oasis-oefening (23 Januarie tot 3 Februarie 2023),<ref>{{cite web |last=Fuentes |first=Osvaldo |date=2023-02-06 |title=Data-centric exercise showcases joint capabilities, lethality |url=https://www.army.mil/article/263764/data_centric_exercise_showcases_joint_capabilities_lethality |access-date=2026-03-06 |website=U.S. Army}}</ref> het Maven via JREAP-A via 'n Lugoperasiesentrum gekoppel, waar 'n [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52]]-bomwerper lewendige wapens op 'n oefenteiken laat val het.<ref name=":10">{{cite journal |last=Chabrier-Montijo |first=Christopher A. |date=2024 |title=XVIII Airborne Corps BAS-T Employment |url=https://www.lineofdeparture.army.mil/Journals/Field-Artillery/FA-2024-Issue-1/Airborne-Employment/ |journal=Field Artillery Professional Bulletin |language=en |issue=1 |access-date=2026-03-06 |archive-date=2026-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260207222535/https://www.lineofdeparture.army.mil/Journals/Field-Artillery/FA-2024-Issue-1/Airborne-Employment/ |url-status=dead }}</ref> Maven kan ook koppel aan die Joint Automated Deep Operations Coordination System.<ref name=":9">{{cite web |author=Kentucky National Guard Public Affairs Office |date=2024-02-29 |title=138th Field Artillery Brigade Incorporates Artificial Intelligence |url=https://www.dvidshub.net/news/464998/138th-field-artillery-brigade-incorporates-artificial-intelligence |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Doha, Qatar}}</ref><ref name=":10" /> Teen 2024 het die Maven wat deur CENTCOM gebruik word, 179 databronne van land, see, lug, ruimte en kuber geïntegreer. Dit kon "die naaste beskikbare wapens, die mees geskikte vir die taak, vlugtyd, wapenlaaibesonderhede en die verblyfplek van personeel en vennote onderskei". Operateurs van Maven se Target Workbench kon teikens goedkeur of afkeur, hulle volgens prioriteite orden en direk boodskappe aan wapenstelsels stuur.<ref name=":15" /> Teen 25 Maart 2025 is berig dat die stelsel op daardie stadium LLM's, generatiewe modelle en masjienleer ingesluit het om intelligensie-fusie en teikenstelling, slagveldbewustheid en -beplanning, en versnelde besluitneming te verbeter.<ref name=":8">{{cite web |date=2025-04-14 |title=NATO acquires AI-enabled warfighting system |url=https://www.ncia.nato.int/newsroom/news/nato-acquires-aienabled-warfighting-system |access-date=2026-03-06 |website=NCIA NATO |publisher=NATO Communications and Information Agency}}</ref> Daar is berig dat dit 'n "model-sentrum" gehad het waar verskeie LLM's beskikbaar was, insluitend verskillende weergawes van [[OpenAI]] se [[ChatGPT]] en [[Meta Platforms|Meta]] se Llama.<ref>{{Cite web |last=Palantir |date=2026-03-05 |title=Maven Smart System: Innovating for the Alliance |url=https://blog.palantir.com/maven-smart-system-innovating-for-the-alliance-5ebc31709eea |access-date=2026-03-15 |website=Medium |language=en}}</ref><ref name=":11">{{Cite news |last=Haskins |first=Caroline |title=Palantir Demos Show How the Military Could Use AI Chatbots to Generate War Plans |url=https://www.wired.com/story/palantir-demos-show-how-the-military-can-use-ai-chatbots-to-generate-war-plans/ |access-date=2026-03-15 |work=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref> Daar is in 2025 berig dat Maven met die Lugvaartmissiebeplanningstelsel kon koppel deur die Taktiese Lugruimintegrasiestelsel in die Lugruimkoördineringsbevel.<ref>{{cite web |last=Badder |first=Brianna |date=2025-06-06 |title=TF Cardinal Innovates with Maven |url=https://www.dvidshub.net/news/499971/tf-cardinal-innovates-with-maven |access-date=2026-03-06 |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Iraq}}</ref> Vanaf September 2025 het die direkteur van die NGA beweer dat Maven teen Junie 2026 "100 persent masjiengegenereerde" intelligensie aan vegtende bevelvoerders sal begin oordra deur [[Groot taalmodel|GTM]]-tegnologie te gebruik. Booz Allen was die verdedigingskontrakteur wat verantwoordelik was vir die GTM-integrasiefase.<ref>{{Cite web |date=2025-09-02 |title=The AI Doomsday Machine Is Closer to Reality Than You Think |url=https://www.politico.com/news/magazine/2025/09/02/pentagon-ai-nuclear-war-00496884 |access-date=2025-10-02 |website=POLITICO |language=en}}</ref> In November 2025, in 'n rampreaksie-oefening deur die Alaska Army National Guard, het Maven publiek beskikbare datastelle soos padstelsels en USGS-aardbewingslae in sy geospatiale intelligensie gebruik om die gemeenskaplike operasionele prentjie te produseer. Dit is ook geïntegreer met Incident Command System Form 213RR, wat spanne toegelaat het om versoeke om hulp op te spoor en dit met Titel 10- of Titel 32-hulpbronne te pas.<ref>{{cite web |last=LaCount |first=Seth |date=2025-07-11 |title=AKNG COP manager leads charge on AI integration in disaster response |url=https://www.dvidshub.net/news/542602/akng-cop-manager-leads-charge-ai-integration-disaster-response |access-date=2026-03-06 |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Joint Base Elmendorf–Richardson, Alaska, United States}}</ref> Cameron Stanley, die Pentagon se hoof digitale en kunsmatige intelligensiebeampte, het tydens 'n 2026-konferensie AIPCon 9 gesê dat Maven "oor die hele departement ontplooi word".<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=yrtDgoqWmgM |title=Multi-Domain AI: The Future of Command and Control {{!}} CDAO at AIPCon 9 |date=2026-03-13 |last=Palantir |access-date=2026-03-15 |via=YouTube}}</ref> Maven het 'n KI-bate-taak-aanbeveler wat kan voorstel watter bomwerpers en ammunisie aan watter teikens toegeken moet word. Maven is geïntegreer met Palantir se Kunsmatige Intelligensieplatform (AIP), en Palantir se Leërinligtingsdataplatform, 'n intelligensieplatform wat aan die Amerikaanse Leër verkoop is.<ref name=":11" /> Tydens die [[Iran-oorlog in 2026|Iran-oorlog van 2026]] het Maven die aanval van meer as 1000 teikens op die eerste dag moontlik gemaak. Daar was beplan dat toekomstige Maven meer as 1000 teikens in 'n uur sou moontlik maak.<ref>{{cite news |last=Manson |first=Katrina |date=2026-03-12 |title=‘God, It’s Terrifying’: How the Pentagon Got Hooked on AI War Machines |url=https://www.bloomberg.com/news/features/2026-03-12/iran-war-tests-project-maven-us-ai-war-strategy |access-date=2026-03-06 |newspaper=Bloomberg Businessweek}}</ref> Maven se rekenaarvisiestelsel het die tempo van teikens per dag van <100 tot 1000 verhoog. Na die integrasie van GTM's het die tempo tot 5 000 teikens per dag gestyg.<ref name=":15" /> ==Kontrakteurs== In 2013 het die intelligensiegemeenskap met [[Amazon.com|Amazon]] saamgewerk om geklassifiseerde materiaal op Amazon Web Services (AWS) te laat verwerk.<ref name=":14">{{Cite news |date=2026-02-27 |title=The hypothetical nuclear attack that escalated the Pentagon’s showdown with Anthropic |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/02/27/anthropic-pentagon-lethal-military-ai/ |access-date=2026-03-02 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Aanvanklik het die Pentagon met [[Google]] saamgewerk, maar in 2018 het Google-werknemers, insluitend Meredith Whittaker, stakings gehou om Google se betrokkenheid by Projek Maven te betoog.<ref>{{Cite magazine |last=Greenberg |first=Andy |title=Under Meredith Whittaker, Signal Is Out to Prove Surveillance Capitalism Wrong |url=https://www.wired.com/story/meredith-whittaker-signal/ |access-date=2024-08-29 |magazine=Wired |language=en-US |issn=1059-1028}}</ref><ref name="bbc1">{{cite news |date=2 Junie 2018 |title=Google 'to end' Pentagon Artificial Intelligence project |url=https://www.bbc.com/news/business-44341490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180602234829/https://www.bbc.com/news/business-44341490 |archive-date=2 Junie 2018 |access-date=3 Junie 2018 |work=[[BBC News]]}}</ref> Die kontrak is op ongeveer $9 miljoen geraam.<ref name="conger">{{Cite web |last=Conger |first=Kate |date=2018-05-21 |title=The Pentagon's Controversial Drone AI-Imaging Project Extends Beyond Google |url=https://gizmodo.com/the-pentagons-controversial-drone-ai-imaging-project-ex-1826046321 |access-date=2026-03-02 |website=Gizmodo |language=en-US}}</ref> Daarna het Google die kontrak met Pentagon nie hernu nie en Palantir het die kontrak oorgeneem.<ref>{{Cite news |date=2018-06-07 |title=Google Renounces AI Weapons; Will Still Work With Military |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2018-06-07/google-renounces-ai-for-weapons-but-will-still-sell-to-military |access-date=2024-11-14 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref><ref name="Peterson2019" /> In 2018 is Booz Allen Hamilton 'n groot toekenning van altesaam $751.5 miljoen toegeken as deel van Projek Maven.<ref name=":12">{{Cite web |title=USAspending.gov |url=https://www.usaspending.gov/award/CONT_AWD_47QFCA18F0114_4732_GS00Q14OADU308_4732 |access-date=2026-03-15 |website=www.usaspending.gov |language=en}}</ref><ref name=":13">{{Cite web |last=Poulson |first=Jack |date=10 September 2021 |title=Easy as PAI (Publicly Available Information) |url=https://techinquiry.org/EasyAsPAI/resources/EasyAsPAI.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210910161907/https://techinquiry.org/EasyAsPAI/resources/EasyAsPAI.pdf |archive-date=2021-09-10 |access-date=2026-03-15 |website=Tech Inquiry}}</ref> Een van die maatskappye wat vir [[sosiale media]]-analise as deel van hierdie toekenning uitkontrakteer is, was Popily (DBA Yonder, voorheen bekend as New Knowledge), wat berug betrap is op die vervalsing van Russiese steun vir die teenstander van 'n Demokratiese kandidaat.<ref name=":12" /><ref name=":13" /> DigitalGlobe verskaf beelde en [[algoritme]]s aan Projek Maven. Die NGA het [[IBM]] genader vir die gebruik van sy KI-stelsels om video's te analiseer, hoewel IBM nie 'n kontrak onderteken het nie.<ref name="conger" /> Maatskappye wat tot die data-integrasie bygedra het, sluit in Palantir, Amazon (deur AWS), ECS Federal, L3Harris Technologies, Maxar Technologies, [[Microsoft]] en Sierra Nevada Corporation. ECS Federal het sedert 2017 as primêre ondersteuningskontrakteur gedien en KI-integrasie vir Projek Maven gelei.<ref>{{Cite web |last=Cornillie |first=Chris |date=1 June 2021 |title=AI Experts Needed to Lead 'Project Maven' Move Within DOD |url=https://about.bgov.com/insights/news/ai-experts-needed-to-lead-project-maven-move-within-dod/ |access-date=4 Augustus 2025 |website=Bloomberg Government}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-04-25 |title=Video Interview: ECS President John Heneghan Talks Federal AI Adoption |url=https://www.govconwire.com/articles/video-interview-ecs-president-john-heneghan-talks-federal-ai-adoption |access-date=2025-08-04 |website=GovCon Wire |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Admin |date=2025-01-22 |title=ECS Federal continues its steady growth in high end technology development and services |url=https://www.fedsavvystrategies.com/ecs-federal-growing-rapidly/ |access-date=2025-08-04 |website=FedSavvy Strategies |language=en-US}}</ref> Ten minste 21 private maatskappye was betrokke.<ref name=":1">''[https://cset.georgetown.edu/publication/building-the-tech-coalition/ Building the Tech Coalition: How Project Maven and the U.S. 18th Airborne Corps Operationalized Software and Artificial Intelligence for the Department of Defense.]'' Emelia Probasco, Augustus 2024. Center for Security and Emerging Technology</ref> Anduril Industries het in 2018 by die program aangesluit om sy sensorfusieplatform en randhardeware vir data-opname te ontplooi.<ref>{{Cite news |last=Fang |first=Lee |date=2019-03-09 |title=Defense Tech Startup Founded by Trump's Most Prominent Silicon Valley Supporters Wins Secretive Military AI Contract |url=https://theintercept.com/2019/03/09/anduril-industries-project-maven-palmer-luckey/ |access-date=2025-10-19 |work=The Intercept}}</ref> In Desember 2024 het Anduril en Palantir 'n konsortium aangekondig wat Anduril se Lattice Mesh met Maven Smart System en Palantir se KI-platform koppel om taktiese sensordata na KI-ondersteunde ontlederwerkvloeie te skuif.<ref>{{Cite web |date=2024-12-06 |title=Anduril and Palantir to Accelerate AI Capabilities for National Security |url=https://www.anduril.com/article/anduril-and-palantir-to-accelerate-ai-capabilities-for-national-security/ |access-date=2025-10-19 |website=Anduril Industries}}</ref><ref>{{Cite news |last=O'Donnell |first=James |date=2024-12-10 |title=We Saw a Demo of the New AI System Powering Anduril's Vision for War |url=https://www.technologyreview.com/2024/12/10/1108354/we-saw-a-demo-of-the-new-ai-system-powering-andurils-vision-for-war/ |access-date=2025-10-19 |work=MIT Technology Review |language=en}}</ref> In Mei 2025 het die Pentagon sy kontrakplafon vir Maven Smart System tot $1,3 miljard tot 2029 verhoog, teenoor die vorige $480 miljoen. NGA het ook 'n nuwe kontrak van $28 miljoen onderteken om toegang uit te brei.<ref name=":3">{{cite news |last=Farooque |first=Faizan |date=2025-05-22 |title=Palantir (PLTR) Lands $1.3B Pentagon Win as AI Goes to War |url=https://finance.yahoo.com/news/palantir-pltr-lands-1-3b-213719986.html |access-date=2026-03-01 |website=Yahoo Finance}}</ref> In Novembber 2025 het NGA 'n onbepaalde aflewerings-/onbepaalde hoeveelheidskontrak aan Enabled Intelligence toegeken vir data-etikettering ter ondersteuning van Maven se rekenaarvisiemodelle, vir 'n plafon van $708 miljoen oor 'n bestelperiode van 7 jaar.<ref>{{Cite web |title=NGA announces $708M data labeling RFP {{!}} National Geospatial-Intelligence Agency |url=https://www.nga.mil/news/NGA_announces_$708M_data_labeling_RFP.html |access-date=2026-03-25 |website=www.nga.mil}}</ref><ref name=":15" /> ===Anthropic=== In 2023 en 2024 het Amazon in [[Anthropic]] belê. Ook in 2024 het Palantir met Anthropic saamgewerk om [[Claude (groot taalmodel)|Claude]] in Palantir se sagteware te integreer. Anthropic het verklaar dat Claude gebruik is om die weermag te help om data te verwerk en besluite te neem.<ref name=":14" /> Teen die einde van 2024 het die Pentagon begin om Claude in Maven te integreer.<ref name=":6">{{Cite news |date=2026-03-04 |title=Anthropic’s AI tool Claude central to U.S. campaign in Iran, amid a bitter feud |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/03/04/anthropic-ai-iran-campaign/ |access-date=2026-03-06 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Soos in November 2024 berig, is die Claude 3- en 3.5-familie van modelle in Palantir se KI-platform geïntegreer wat op AWS loop. Hulle het die Impakvlak 6-akkreditasie van die Verdedigingsinligtingstelselagentskap ontvang.<ref>{{Cite news |title=Anthropic and Palantir Partner to Bring Claude AI Models to AWS for U.S. Government Intelligence and Defense Operations |url=https://www.businesswire.com/news/home/20241107699415/en/Anthropic-and-Palantir-Partner-to-Bring-Claude-AI-Models-to-AWS-for-U.S.-Government-Intelligence-and-Defense-Operations |archive-url=https://web.archive.org/web/20260227133808/https://www.businesswire.com/news/home/20241107699415/en/Anthropic-and-Palantir-Partner-to-Bring-Claude-AI-Models-to-AWS-for-U.S.-Government-Intelligence-and-Defense-Operations |archive-date=2026-02-27 |access-date=2026-03-06 |language=en |url-status=live }}</ref> In Junie 2025 het Anthropic "Claude Gov" aangekondig, wat in geklassifiseerde omgewings op die AWS deur die nasionale veiligheidsgemeenskap loop. In Julie 2025 het Anthropic aangekondig dat die Departement van Verdediging, deur die Hoofkantoor vir Digitale en Kunsmatige Intelligensie, 'n tweejaar-prototipe-ander transaksieooreenkoms met 'n plafon van $200 miljoen aan Anthropic toegeken het om "grens-KI-vermoëns te prototipeer wat die Amerikaanse nasionale veiligheid bevorder".<ref>{{Cite web |date=2025-06-06 |title=Claude Gov models for U.S. national security customers |url=https://www.anthropic.com/news/claude-gov-models-for-u-s-national-security-customers |access-date=2026-03-02 |website=www.anthropic.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-07-14 |title=Anthropic awarded $200M DOD agreement for AI capabilities |url=https://www.anthropic.com/news/anthropic-and-the-department-of-defense-to-advance-responsible-ai-in-defense-operations |access-date=2026-03-02 |website=www.anthropic.com |language=en}}</ref> In Februarie 2026 het Jack Shanahan verklaar dat Anthropic 'n vennoot van Projek Maven is.<ref>{{cite news |last=Duncan |first=Ian |last2=Copp |first2=Tara |last3=Dwoskin |first3=Elizabeth |date=2026-02-27 |title=Pentagon declares Anthropic a threat to national security |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/02/27/trump-anthropic-claude-drop/ |access-date=2026-03-01 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Afsonderlik, in April 2025, het Anthropic by Palantir se FedStart-program aangesluit sodat Claude vir regeringskliënte op FedRAMP High en DoD Impact Level 5 ontplooi kon word, wat op Google Cloud loop en hulp aan miljoene federale regeringswerknemers bied.<ref>{{cite web |date=2025-04-17 |title=Anthropic Joins Palantir’s FedStart Program to Deploy Claude Application |url=https://www.businesswire.com/news/home/20250417172108/en/Anthropic-Joins-Palantirs-FedStart-Program-to-Deploy-Claude-Application |access-date=2026-03-06 |website=Business Wire}}</ref> Vanaf Februarie 2026 het Maven op Amazon Web Services (AWS) loop en 'n weergawe van Claude ingesluit, 'n reeks KI-stelsels wat deur Anthropic ontwikkel is.<ref name=":0">{{Cite news |date=2026-02-28 |title=Pentagon assault on Anthropic sends shock waves across Silicon Valley |url=https://www.washingtonpost.com/technology/2026/02/28/pentagon-anthropic-fight-silicon-valley/ |access-date=2026-03-02 |work=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> Op 4 Maart 2026 het die Departement van Verdediging Anthropic as 'n voorsieningskettingrisiko aangewys en bepaal dat alle gebruik van Anthropic-produkte binne 6 maande in alle Amerikaanse weermagte uitgefaseer moet word.<ref>{{cite news |last=Kent |first=Jo Ling |last2=Watson |first2=Eleanor |last3=Walsh |first3=Joe |date=2026-03-05 |title=Pentagon formally designates Anthropic a supply chain risk amid feud over AI guardrails |url=https://www.cbsnews.com/news/pentagon-anthropic-supply-chain-risk-feud-ai-guardrails/ |access-date=2026-03-05 |newspaper=CBS News}}</ref><ref>{{cite web |last=Amodei |first=Dario |date=2026-03-05 |title=Where things stand with the Department of War |url=https://www.anthropic.com/news/where-stand-department-war |access-date=2026-03-05 |website=Anthropic}}</ref> ==Toepassings== ===Oefeninge=== Die 18de Luglandkorps is die hooftoetser van Projek Maven. Met samewerkende wapenorganisasies in die VSA en die VK, het hulle Maven en wapenstelsels wat daaraan gekoppel is, gebruik om teikens van bomwerpers, vegvliegtuie en hommeltuie te tref.<ref name="manson2024" /> Vanaf 2020 is Maven gebruik vir lewendige vuuroefeninge ("Scarlet Dragon-oefeninge") om die tegnologie te verbeter via 'n ontwikkeling-sekuriteit-bedrywighede (DevSecOps) siklus.<ref name=":1" /> Die eerste het by Fort Bragg plaasgevind. Die toets het soldate van die XVIII Luglandkorps saam met Mariniers van die II Marine Expeditionary Force laat werk. 'n KI-stelsel het 'n tenk in satellietbeelde geïdentifiseer, die mens het dit goedgekeur, en die KI-stelsel het 'n M142 HIMARS sein gegee om die teiken te tref (in hierdie geval, 'n tenk wat op verskillende maniere beskryf word as óf opgeblaas óf buite werking gestel). Dit was die eerste KI-geaktiveerde [[artillerie]]-aanval in die Amerikaanse leër.<ref name="manson2024" /> Die teikenproses het egter 743 minute geduur.<ref name=":5" /><ref name=":7">{{Cite web |last=South |first=Todd |date=2024-08-21 |title=This system may allow small Army teams to probe 1,000 targets per hour |url=https://www.defensenews.com/news/your-army/2024/08/21/this-system-could-allow-small-army-teams-to-hit-1000-targets-per-hour/ |access-date=2026-03-06 |website=Defense News |language=en}}</ref> Dit is ook tydens Projek Konvergensie 2020-opleidingsrondtes gebruik, as een van verskeie KI-stelsels wat deelgeneem het.<ref>{{Cite web |last=Strout |first=Nathan |date=2020-09-25 |title=Inside the Army’s futuristic test of its battlefield artificial intelligence in the desert |url=https://www.c4isrnet.com/artificial-intelligence/2020/09/25/the-army-just-conducted-a-massive-test-of-its-battlefield-artificial-intelligence-in-the-desert/ |access-date=2026-03-06 |website=C4ISRNet |language=en}}</ref> Die Scarlet Dragon-oefeninge is onder toesig gehou deur voormalige 18de Luglandingsmagkorps-bevelvoerder Michael Kurilla, wat in April 2022 die bevelvoerder van CENTCOM geword het, en het 'n data-gesentreerde bevelbenadering geïnstalleer wat Maven ingesluit het.<ref name=":7" /> In 2024 is berig dat die Scarlet Dragon-oefeninge steeds in 2024 aan die gang was en dwarsdeur 2025 beplan is.<ref name=":7" /> Daar is 6 stappe in die doodmaakketting: identifiseer, vind, filter af na die wettige geldige teikens, prioritiseer, ken hulle toe aan vuureenhede en vuur. In 2024 is berig dat Maven van hierdie 6 4 kan uitvoer.<ref name=":1" /> 'n Senior teikenbeampte skat dat hy met Maven op 80 teikens per uur kon besluit, teenoor 30 teikens per uur sonder Maven.<ref name="manson2024" /> Die tyd vir die teikenproses het tot minder as 1 minuut afgeneem.<ref name=":7" /> Die doeltreffendheid was vergelykbaar met die teikensel wat tydens Operasie Irakse Vryheid gebruik is, maar terwyl die OIF 'n teikensel met ongeveer 2000 personeellede gebruik het, het die 18de Luglandingsmag 'n teikensel met 20 mense gebruik.<ref name=":1" /> Daar word in 2024 gestel dat Maven, terwyl dit in [[Europa]] ontplooi is, met die industrie deur 62 vermoë-evolusies in 10 maande geïtereer het.<ref name=":5" /> Teen Augustus 2025 het [[NAVO]] se Gesamentlike Oorlogvoeringsentrum (JWC) gesê dat MSS NAVO oor Geallieerde Bevelsoperasies ontplooi is, dat JWC-personeel daaroor opgelei word, en dat dit reeds in NAVO-oefeninge soos "Steadfast Deterrence" 2025 Mei opgeneem is, met breër gebruik wat in 2026 beplan word. JWC het dit beskryf as NAVO se eerste KI-geaktiveerde oorlogvoering-bevel-en-beheerstelsel.<ref>{{cite web |date=2025-08-25 |title=The Joint Warfare Centre Trains to Integrate Maven Smart System |url=https://www.jwc.nato.int/article/jwc-integrate-maven/ |access-date=2026-03-06 |website=Joint Warfare Centre |publisher=NATO |location=Stavanger, Norway}}</ref> Dit is later by "Steadfast Duel" 2025 Oktober gebruik as die primêre platform vir oorlogvoeringsintegrasie.<ref>{{cite web |date=2025-10-29 |title=NCIA enables Steadfast Duel 25, NATO’s largest computer-assisted command post exercise |url=https://www.ncia.nato.int/newsroom/news/ncia-enables-steadfast-duel-25-natos-largest-computerassisted-command-post-exercise |access-date=2026-03-06 |website=NCIA NATO |publisher=NATO Communications and Information Agency}}</ref> In November 2025 is die Maven Common Operating Picture in SETAF-AF se Lion Deployment Readiness Exercise gebruik.<ref>{{cite web |last=Birk |first=Raquel |date=2025-12-02 |title=Lion Deployment Readiness Exercise strengthens SETAF-AF’s rapid deployment capabilities |url=https://www.army.mil/article/289244/lion_deployment_readiness_exercise_strengthens_setaf_afs_rapid_deployment_capabilities |access-date=2026-03-06 |website=U.S. Army}}</ref> Dit is in 2025 deur Palantir verklaar as "produksievlak" oor INDOPACOM, EUCOM, CENTCOM, NORAD/NORTHCOM, SPACECOM, TRANSCOM, AFRICOM en die Gesamentlike Staf, met bykomende ontplooiings by CYBERCOM, STRATCOM en SOUTHCOM. Dit was elke verenigde vegtende bevel behalwe SOCOM.<ref>{{cite web |title=Maven Smart System: The Foundational AI-Enabled Software Platform for CJADC2 |url=https://assets.ctfassets.net/xrfr7uokpv1b/25muZs93DY5XOUBtuh68yn/b40d9784f69917219f972890ceede986/Maven_One_Pager.pdf |access-date=2026-03-06 |website=Palantir |format=PDF}}</ref> Gedurende 2023-2025 is Maven in ten minste 141 oefeninge en eksperimente gebruik.<ref name=":15" /> ===Werklike gebruik=== Die stelsel se operasionele ontplooiing het 'n beduidende verskuiwing in moderne oorlogvoering getoon, veral in die vermoë om enorme datastelle te verwerk om hoëwaarde-teikens in komplekse omgewings te identifiseer. Volgens onlangse ontledings verteenwoordig Projek Maven die "tegnologiese ruggraat" van huidige Pentagon-bedrywighede, wat die doodmaakketting stroomlyn deur die tyd tussen opsporing en betrokkenheid te verminder.<ref> {{cite web |last=Redazione |first=InfoDifesa |title=Project Maven: Cos’è l’Intelligenza Artificiale del Pentagono che sta cambiando la guerra moderna |url=https://infodifesa.it |website=InfoDifesa |date=2024-03-05 |language=it |access-date=2024-05-22}} </ref> Die eerste werklike gebruik van Maven was in 2017 in [[Oos-Afrika]], deur Spesiale Magte wat die Islamitiese groep al-Shabaab agtervolg het.<ref name=":4" /> Vroeg in Desember 2017 is Maven aan verdedigingsintelligensie-ontleders gestuur om hommeltuigmissies teen ISIS te ondersteun.<ref name=":2" /> In die 2021 Kaboel-lugbrug is Maven gebruik om die situasie op die grond te vertoon. Dit kon gelyktydig data-invoere vertoon, soos vliegtuigbewegings, logistiek, bedreigings en liggings van sleutelpersoneel soos Chris Donahue.<ref name="manson2024" /> In die [[Russiese inval in Oekraïne sedert 2022|Russiese inval in Oekraïne in 2022]] het die VSA satelliet-intelligensie en Maven Smart System gebruik om die liggings van Russiese toerusting aan Oekraïense magte te verskaf.<ref name="manson2024" /> Geïnspireer deur die aanvalle op 7 Oktober, het CENTCOM Maven vinnig van oefeninge na werklike gebruik in gevegte verskuif.<ref name=":15" /> In Februarie 2024 is Maven gebruik om teikens vir lugaanvalle in Irak en Sirië te vernou, en was betrokke by meer as 85 lugaanvalle. Dit is ook gebruik om vuurpyllanseerders in [[Jemen]] en oppervlakvaartuie in die [[Rooisee]] op te spoor, waarvan sommige in Februarie 2024 vernietig is, volgens CENTCOM.<ref name="manson2024" /><ref>{{Cite news |date=2024-02-26 |title=US Used AI to Help Find Middle East Targets for Airstrikes |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-02-26/us-says-it-used-ai-to-help-find-targets-it-hit-in-iraq-syria-and-yemen |access-date=2024-11-15 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref> Tydens Orkaan Helene in 2024 het die kantoor vir openbare betrekkinge van XVIII Lugsteunkorps Maven gebruik om sosiale media-sentiment van Sprinklr te visualiseer.<ref>{{cite web |last=Chase |first=Tucker |date=2025-12-22 |title=SETAF-AF public affairs experiment with emerging technology to shape the information environment |url=https://www.army.mil/article/289747 |access-date=2026-03-06 |website=U.S. Army}}</ref> Daar is in 2024 beweer dat CENTCOM dit as 'n gedeelde data/KI-stelsel gebruik het wat 179 regstreekse data-invoere saamgesmelt het en bevel-en-beheer, vuur, magbeskerming en instandhoudingswerkvloeie ondersteun het. Dit is gebruik in vierster-hoofkwartiere met meer as 20 ondergeskikte hoofkwartiere. CENTCOM het ~13 000 Maven-rekeninge gehad, waarvan ~2 500 gereelde gebruikers was wat ten minste 'n paar keer per week aangemeld het.<ref>{{cite news |last=Freedberg |first=Sydney J. Jr. |date=2024-09-03 |title=‘Success begets challenges’: NGA struggles to meet rising demand for Maven AI |url=https://breakingdefense.com/2024/09/success-begets-challenges-nga-struggles-to-meet-rising-demand-for-maven-ai/ |access-date=2026-03-05 |newspaper=Breaking Defense}}</ref><ref name=":5" /> Die 138ste Veldartilleriebrigade het dit gebruik tydens Operasie Spartan Shield en Operasie Inherent Resolve.<ref name=":9" /> In Mei 2025 is berig dat Maven meer as 20 000 aktiewe gebruikers gehad het.<ref name=":3" /> In Maart 2026 is berig dat ten minste 32 verskillende maatskappye aan Maven gewerk het, en byna 25 000 Amerikaanse personeel het dit gebruik. NORAD en NORTHCOM het in 2025 2 000 daaglikse gebruikers gehad.<ref name=":15" /> In September 2025 is Maven deur die Doeane- en Grensbeskerming gebruik vir die opsporing van grensoorgange aan die suidelike grens, en deur die Amerikaanse Kuswag.<ref name=":15" /> Op 'n ongespesifiseerde tyd was Maven deur SOUTHCOM "in die opsporing, klassifikasie en uiteindelike interdiksie van meer as drie dosyn vaartuie wat daarvan verdink word dat hulle aan onwettige of klandestiene aktiwiteite deelneem".<ref name=":15" /> In November 2025 is dit deur die Alaska State Defense Force gebruik tydens noodreaksie op Tifoon Halong in westelike [[Alaska]] om intydse GPS-liggings, voorraadopsporing en kort boodskappe op 'n enkele kaart (die algemene operasionele beeld) te vertoon. Maven het data van hand-satelliet-opsporingstoestelle genaamd SHOUT Nanos geïntegreer.<ref>{{cite web |last=McFarland |first=Azavyon |date=2025-11-17 |title=AKOM’s communication team launches critical connectivity during disaster |url=https://www.dvidshub.net/news/551449/akoms-communication-team-launches-critical-connectivity-during-disaster |access-date=2026-03-06 |website=Defense Visual Information Distribution Service |publisher=U.S. Department of Defense |location=Joint Base Elmendorf–Richardson, Alaska, United States}}</ref> In Januarie 2026 is Maven en Claude tydens die [[Amerikaanse aanvalle in Venezuela in 2026|ingryping in Venezuela]] gebruik.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |last2=Curi |first=Dave | last=Lawler | first2=Maria |date=2026-02-14 |title=Pentagon used Anthropic's Claude during Maduro raid |url=https://www.axios.com/2026/02/13/anthropic-claude-maduro-raid-pentagon |access-date=2026-03-02 |website=Axios |language=en}}</ref> Ook in 2026 is Maven gebruik in die Minab-skoolaanval in [[Iran]] wat gelei het tot die dood van tussen 175 en 180 mense, die meeste van hulle skoolmeisies tussen die ouderdomme van sewe en twaalf.<ref name=BakerGuardian>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/news/2026/mar/26/ai-got-the-blame-for-the-iran-school-bombing-the-truth-is-far-more-worrying|title=AI got the blame for the Iran school bombing. The truth is far more worrying|last=Baker|first=Kevin T|work=Guardian}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings|4}} {{Normdata}} [[Kategorie:Kunsmatige intelligensie]] [[Kategorie:Strategie]] qikjpor3hwrh8bo5tn2kuit0pb1931p 0 460922 2911958 2900205 2026-06-17T15:34:08Z Jcb 223 2911958 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent | naam = Reign Over Me | beeld = | regisseur = Mike Binder | vervaardiger = {{Plain list| * Jack Binder * Michael Rotenberg }} | geskryf_deur = Mike Binder | met = {{Plain list| * [[Adam Sandler]] * [[Don Cheadle]] * [[Jada Pinkett Smith]] * [[Liv Tyler]] * [[Saffron Burrows]] * [[Donald Sutherland]] }} | musiek = Rolfe Kent | kinematografie = Russ Alsobrook | ateljee = {{Plain list| * Columbia Pictures * Relativity Media * Madison 23 Productions * Sunlight Productions }} | verspreider = Sony Pictures Releasing | vrygestel = {{Begindatum|2007|03|23|df=yes}} | speeltyd = 124 minute | land = [[VSA]] | taal = [[Engels]] | imdb_id = 0490204 }} '''''Reign Over Me''''' is 'n Amerikaanse dramarolprent van 2007 wat deur Mike Binder geskryf en geregisseer is. Sy broer Jack Binder is 'n medevervaardiger en die hoofakteurs is [[Adam Sandler]], [[Don Cheadle]], [[Jada Pinkett Smith]], [[Liv Tyler]], [[Saffron Burrows]] en [[Donald Sutherland]]. Die prent gaan oor twee voormalige universiteitsvriende en kamermaats Alan (Cheadle) en Charlie (Sandler). Laasgenoemde ly aan [[depressie]] ná die dood van sy vrou en drie dogters in die [[aanvalle op 11 September 2001]]. Dit is deur Columbia Pictures versprei en op 23 Maart 2007 in teaters uitgereik. Dit het gemengde resensies gekry.<ref name="schwarz">{{cite magazine |first=Lisa |last=Schwarzbaum |title=Reign Over Me (2007) |magazine=Entertainment Weekly |department=Movies |date=2007-03-21 |url=https://www.ew.com/ew/article/0,,20015577,00.html |access-date=2007-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225100324/http://www.ew.com/ew/article/0,,20015577,00.html |archive-date=2007-12-25 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |first=A. O. |last=Scott |title=Who Else but an Old Buddy Can Tell How Lost You Are? |work=The New York Times |date=March 23, 2007 |url=https://www.nytimes.com/2007/03/23/movies/23reig.html |url-access=subscription |access-date=February 12, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401131209/http://movies.nytimes.com/2007/03/23/movies/23reig.html?ex=1332302400&en=5ab1556bf59b968c&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss |archive-date=April 1, 2012 |url-status=live}}</ref> ==Rolverdeling== {{Stapel|{{beeldgroep2|perrow = 2 |total_width=280 |align=reight |image1=Don Cheadle at his Brooklyn's Finest Interview.jpg|caption1=[[Don Cheadle]] |image2=Jackie Sandler Adam Sandler Jay Kelly-36 (3x4).jpg|caption2=[[Adam Sandler]] }}}} {{div col|2}} * [[Adam Sandler]] as Charlie Fineman * [[Don Cheadle]] as Alan Johnson * [[Jada Pinkett Smith]] as Janeane Johnson * [[Liv Tyler]] as Angela Oakhurst, Charlie se terapeut * [[Saffron Burrows]] as Donna Remar, Alan se pasiënt * [[Donald Sutherland]] as regter David Raines * [[Mike Binder]] as Bryan, 'n ou vriend van Charlie * Robert Klein as Jonathan Timpleman, Charlie se skoonpa * [[Melinda Dillon]] as Ginger Timpleman, Charlie se skoonma * [[Ted Raimi]] as Peter Saravino, Charlie se prokureur * [[Jonathan Banks]] as Stelter, Alan se vennoot {{div col end}} ==Ontvangs== Op [[Rotten Tomatoes]] was 64% van 151 resensies positief, met 'n gemiddelde punt van 6,3/10. Die webtuiste se konsensus lui: "''Reign Over Me'' is 'n bekoorlike, aangrypende verhaal van vriendskap en verlies, met goeie vertolkings deur Adam Sandler as 'n gebroke, bedroefde man en Don Cheadle as sy ou vriend en redder."<ref>{{cite web|url=https://www.rottentomatoes.com/m/reign-over-me|website=[[Rotten Tomatoes]]|publisher=Fandango Media|title=Reign Over Me|access-date= 24 Augustus 2025}}</ref> Op Metacritic het die prent 'n telling van 61 uit 100 gekry, gebaseer op 33 resensies, wat dui op 'n "algemeen gunstige" ontvangs.<ref>{{cite web|url=https://www.metacritic.com/movie/reign-over-me|website=[[Metacritic]]|publisher=Fandom, Inc.|title=Reign Over Me|access-date= 24 Augustus 2025}}</ref> Lisa Schwarzbaum het die prent in ''Entertainment Weekly'' 'n B− gegee en dit beskryf as "’n vreemde terapeutiese drama wat ewe veel deurtrek is van aantreklike goeie bedoelings as ontstellende onbeholpenheid." Sy het haar eie ongemak gedeel oor hoe die 11 September-aanvalle terloops as ’n storie-element in ’n fiktiewe dramakomedie ingesluit is, hoewel sy die rolprent se vertolkings en storie geprys het.<ref name="schwarz" /> A.O. Scott het'' Reign Over Me'' in ''[[The New York Times]]'' beskryf as "waansinnig ongelyk… soveel oomblikke van grasie gevolg deur soveel struikelings en foute".<ref>{{cite news |first=A.O. |last=Scott |title=Who Else but an Old Buddy Can Tell How Lost You Are? |work=[[The New York Times]] |date=March 23, 2007 |url=https://www.nytimes.com/2007/03/23/movies/23reig.html |url-access=subscription |access-date=February 12, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120401131209/http://movies.nytimes.com/2007/03/23/movies/23reig.html?ex=1332302400&en=5ab1556bf59b968c&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss |archive-date=April 1, 2012 |url-status=live}}</ref> Die videospeletjieblog ''Kotaku'' het die prent se insluiting van die [[videospeletjie]] ''Shadow of the Colossus'' geprys en gesê dit "hanteer speletjies tematies en intelligent".<ref>{{cite web |first=Brian |last=Ashcraft |title=Feature: The Colossus and the Comedian |work=[[Kotaku]] |url=http://kotaku.com/246286/feature-the-colossus-and-the-comedian |access-date=2010-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129065905/http://kotaku.com/246286/feature-the-colossus-and-the-comedian |archive-date=2017-01-29 |url-status=dead}}</ref> ==Verwysings== {{Verwysings|3}} ==Skakels== {{vertaaluit| taalafk = en | il = Reign Over Me}} {{Normdata}} [[Kategorie:Amerikaanse rolprente]] bfmhjp1gr0glbjx7eg7ge5chf1kpqr6 0 461450 2912044 2911686 2026-06-17T23:04:46Z HermanvanAswegen988 200973 /* Novelle */ Verbeter 2912044 wikitext text/x-wiki [[Lêer:JohnSteinbeck crop.JPG|duimnael|John Steinbeck]] [[Lêer:Lange-MigrantMother02.jpg|duimnael|''The Grapes of Wrath'' speel af tydens die [[Groot Depressie]]]] Die onderstaande is 'n volledige lys van werke wat gepubliseer is deur [[John Steinbeck]], een van die voorste Amerikaanse skrywers van die 20ste eeu. Steinbeck het tussen 1929 en 1966 sewentien fiksiewerke en tien nie-fiksie werke gepubliseer, sowel as verskeie kortverhale en draaiboeke.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1962/steinbeck/bibliography/|title=John Steinbeck - Bibliography|website=The Nobel Prize|access-date=3 Desember 2023}}</ref> Steinbeck is gebore in Kalifornië. Sy romans handel dikwels oor Amerikaners uit die laer maatskaplike klasse in die westelike deelstate.<ref>{{cite web|url=https://steinbeck.stanford.edu/writer|title=John Steinbeck, American Writer|website=The Steinbeck Institute|publisher=Stanford University|access-date=22 November 2023}}</ref> Alhoewel ''[[The Grapes of Wrath]]'' en ''Of Mice and Men'' van sy gewildste werke is, het Steinbeck self ''East of Eden'' beskou as sy ''[[Meesterstuk|magnum opus]]''.<ref name="ditsky">{{Cite book |last=Ditsky |first=John |url=http://libx.bsu.edu/cdm4/document.php?CISOROOT=/StnbckMngrp&CISOPTR=378&REC=1 |title=Essays on East of Eden |publisher=Steinbeck Society of America, Ball State University |year=1977 |location=Muncie, Indiana |page=3 |access-date=12 Oktober 2011}}</ref> Die boeke was almal topverkopers saam met ''The Moon Is Down'' en ''Cannery Row''. Hy het in 1962 die [[Nobelprys vir Letterkunde]] ontvang "vir sy realistiese skryfwerk, wat simpatieke humor en skerp maatskaplike persepsie kombineer".<ref name="Literature1962">{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1962/index.html|title=Nobel Prize in Literature 1962|publisher=Nobel Foundation|archive-url=https://web.archive.org/web/20081021034222/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1962/index.html|archive-date=21 Oktober 2008|access-date=17 Oktober 2008|url-status=live}}</ref> == Fiksie == === Romans === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !Titel !Jaar !Notas |- |''Cup of Gold'' |{{dts|1929}} |Historiese fiksie gebaseer op die lewe van die Wallieser Henry Morgan. |- |''To a God Unknown'' |{{dts|1933}} |Handel oor 'n Kaliforniese beesboer (''rancher'') wat 'n godsdienstige obsessie ontwikkel oor die grond rondom hom. |- |''Tortilla Flat'' |{{dts|1935}} |Steinbeck se eerste kritiese en kommersiële sukses; dit is verwerk vir 'n gelyknamige rolprent. |- |''In Dubious Battle'' |{{dts|1936}} |Speel af tydens 'n staking op 'n Kaliforniese plaas; verwerk vir 'n gelyknamige rolprent. |- |''The Grapes of Wrath'' |{{dts|1939}} |Speel af tydens die Dust Bowl en [[Groot Depressie]] in [[Oklahoma]] en Kalifornië; wenner van die National Book Award en [[Pulitzer-prys]]; verwerk vir die gelyknamige rolprent |- |''Cannery Row'' |{{dts|1945}} |Speel af in inmaakfabrieke in Monterey, Kalifornië |- |''The Wayward Bus'' |{{dts|1947}} |Wissel tussen verskeie oogpunte van karakters in Kalifornië se Salinas-vallei; kritiese lof het ontbreek, alhoewel die werk kommersieel suksesvol was. |- |''East of Eden'' |{{dts|1952}} |Steinbeck se mees ambisieuse roman; volg twee Amerikaanse gesinne in die 19de en 20ste eeue |- |''Sweet Thursday'' |{{dts|1954}} |Opvolg tot Cannery Row |- |''The Winter of Our Discontent'' |{{dts|1961}} |Speel af tussen aristokrate in Sag Harbor, Nieu-York; Steinbeck se laaste ware roman (nie verwerk uit 'n bestaande bron nie) |- |''The Acts of King Arthur and His Noble Knights'' |{{dts|1976}} |'n Hervertelling van die [[Koning Arthur|Arthuriaanse legende]], gebaseer op die Winchester-manuskripteks van Sir Thomas Malory se ''Le Morte d'Arthur'' tesame met 'n paar persoonlike briewe rakende die Arthuriaanse legende.<ref>John Steinbeck, ''The Acts of King Arthur and His Noble Knights'', ed. Chase Horton (New York: Farrar, Straus & Giroux, 1976), Inleiding deur John Steinbeck, pp. xiii–xiv; ''sien ook'' Bylaag, brief gedateer 7 Julie 1958, p. 318.</ref> Dit is onvoltooid, en bevat slegs Verhale 1 en 3, wat postuum gepubliseer is. |} === Novelle === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" !Titel !Jaar !Notas |- |''The Red Pony'' |{{dts|1937}} |Bevat verhale wat handel oor die karakter Jody Tiflin, 'n seun wat grootword op 'n Kaliforniese beesplaas. Dit was aanvanklik 'n opvolgverhaal tussen 1933 en 1936, en is hierna in 1937 byeengevat in 'n selfstandige werk deur Covici Friede<ref>{{Cite news|url=http://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1937/10/10/96753043.html?auth=login-email&pageNumber=107|title=Three. Short Stories by John Steinbeck; THE RED PONY. By John Steinbeck. 81 pp. Edition limited to 699 copies, signed by the author. New York: Covic-|work=The New York Times}}</ref>. Vertaal deur Leo van der Westhuijzen as ''Die rooi ponie'', Human & Rousseau 1967, eerste Afrikaanse uitgaaf. |- |''Of Mice and Men'' |{{dts|1937}} |Twee mans se vriendskap op 'n Kaliforniese plaas; die een is verstandelik gestremd; word gereeld voorgeskryf in VSA skole, maar ook gereeld gesensor; talle verwerkings is daarvan gemaak |- |''The Moon Is Down'' |{{dts|1942}} |Speel af in 'n klein Noorse dorpie wat deur die Nazi's beset is tydens die Tweede Wêreldoorlog; geskryf om vir die verhoog verwerk te word; Steinbeck se eerste boek sedert ''Cup of Gold'' wat buite Kalifornië afspeel |- |''The Pearl'' |{{dts|1947}} |Die verhaal handel oor pêrelduikers en is geïnspireer deur 'n Meksikaanse volksverhaal; een van Steinbeck se geliefdste werke |- |''Burning Bright'' |{{dts|1950}} |Gepubliseer as 'n poging om 'n toneelstuk oor te sit in romanvorm |- |''The Short Reign of Pippin IV: A Fabrication'' |{{dts|1957}} |[[Satire|Politiese satire]] oor die Franse politiek |} === Kortverhaalbundels === {| class="wikitable sortable" !Titel !Jaar !Notas |- |''The Pastures of Heaven'' |{{dts|1932}} |Reeks van 12 verbandhoudende verhale wat afspeel in Monterey, Kalifornië |- |''The Long Valley'' |{{dts|1938}} |Die bundeling van 12 aparte kortverhale, waarvan baie voorheen op 'n individuele grondslag gepubliseer is; dit sluit Steinbeck se novelle ''The Red Pony'' in |} == Nie-fiksie == [[Lêer:TravelswithCharlieVehicle.jpg|duimnael|Die bakkie en mobiele huis wat Steinbeck van gebruik gemaak het om deur die Verenigde State te reis, soos gedokumenteer in ''Travels with Charley'']] {| class="wikitable sortable" !Titel !Jaar !Notas |- |''Their Blood is Strong'' |{{dts|1936}} |Oorspronklik 'n reeks verhale wat in 1936 geskryf is vir ''The San Francisco News'' oor migrerende werkers in Kalifornië onder die titel ''The Harvest Gypsies''; gebundel in 'n pamflet in 1938 met gepaardgaande foto's deur Dorothea Lange <ref>Brian E. Railsback, Michael J. Meyer, eds. ''A John Steinbeck Encyclopedia'' (Connecticut: Greenwood Press, 2006), 148.</ref> |- |''The Log from the Sea of Cortez'' |{{dts|1951}} |'n Kroniek van Steinbeck se ervarings tydens die versameling van mariene-monsters in die Golf van Kalifornië saam met sy vriend Ed Ricketts; oorspronklik gepubliseer as ''Sea of Cortez: A Leisurely Journal of Travel and Research'', wat sy weergawe van sy ondervindinge sowel as gedeeltes deur Ricketts verskaf. |- |''Bombs Away: The Story of a Bomber Team'' |{{dts|1942}} |'n Aangevraagde werk, waarin Steinbeck onderhoudend skryf oor bomwerpersgroepe wat betrokke was by die Tweede Wêreldoorlog |- |''A Russian Journal'' |{{dts|1948}} |Ooggetuie-verslag van 'n reis deur die [[Sowjetunie]] gedurende die [[Koue Oorlog]] |- |''Once There Was a War'' |{{dts|1958}} |Artikels oor die Tweede Wêreldoorlog, gepubliseer in die New York Herald in 1943 |- |''Travels with Charley: In Search of America'' |{{dts|1962}} |'n Kroniek van 'n reis deur die Verenigde State saam met sy hond, Charley; Steinbeck se bekendste nie-fiksie werk |- |''America and Americans'' |{{dts|1966}} |'n Versameling essays wat fokus op Amerika; die laaste boek wat tydens Steinbeck se leeftyd gepubliseer is |- |''Journal of a Novel: The East of Eden Letters'' |{{dts|1966}} |Die briewe wat ''East of Eden'' vergesel het, geskryf aan sy vriend en redakteur Pascal Covici |- |''Steinbeck: A Life in Letters'' |{{dts|1975}} |Die versamelde briewe van Steinbeck<ref>{{cite web|url=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2012/01/john-steinbeck-on-falling-in-love-a-1958-letter/251375/|title=Author John Steinbeck on Falling in Love: A 1958 Letter|last1=Popova|first1=Maria|date=13 Januarie 2012|website=The Atlantic|access-date=30 November 2023}}</ref> |- |''Letters to Elizabeth: A Selection of Letters from John Steinbeck to Elizabeth Otis'' |{{dts|1978}} |'n Versameling briewe van John Steinbeck aan sy vriendin en literêre agent, Elizabeth Otis |- |''Working Days: The Journals of the Grapes of Wrath'' |{{dts|1989}} |'n Dagboek waarin Steinbeck geskryf het toe hy geskryf het aan ''The Grapes of Wrath'' in 1938 <ref>{{cite web|url=https://www.penguinrandomhouse.com/books/316871/working-days-by-john-steinbeck/|title=Working Days by John Steinbeck|website=Penguin Random House|access-date=30 November 2023}}</ref> |- |''Steinbeck in [[Viëtnam]]: Dispatches from the War'' |{{dts|2012}} |'n Versameling versendings wat geskryf is deur Steinbeck vir Newsday tydens die [[Viëtnamese Oorlog]] |} == Draaiboeke == {| class="wikitable sortable" !Titel !Jaar !Notas |- |''The Forgotten Village'' |{{dts|1941}} |Dokumentêr wat die alledaagse voortbestaan in 'n klein Meksikaanse dorpie uitbeeld, en die veranderinge wat teweeggebring word deur modernisasie |- |''Lifeboat'' |{{dts|1944}} |Dit volg 'n groep oorlewendes na 'n aanval deur 'n Duitse U-boot. Die oorlewendes is aan die genade van die see oorgelaat op 'n reddingsboot; die draaiboek deur Steinbeck is geskryf op versoek van die regisseur [[Alfred Hitchcock]], alhoewel hy later die rolprent gekritiseer het<ref>{{cite web|url=http://flavorwire.com/256717/john-steinbeck-wanted-his-name-taken-off-hitchcocks-lifeboat/|title=John Steinbeck Wanted His Name Taken Off Hitchcock's 'Lifeboat'|last1=Temple|first1=Emily|date=4 Februarie 2012|publisher=Flavorpill Productions, LLC.|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502090042/https://flavorwire.com/256717/john-steinbeck-wanted-his-name-taken-off-hitchcocks-lifeboat|archive-date=2 Mei 2014|access-date=27 Februarie 2014|url-status=dead}}</ref> |- |''The Pearl'' |{{dts|1947}} |Gebaseer op Steinbeck se gelyknamige novelle oor pêrelduikers in 'n vissersdorpie; Steinbeck het die draaiboek saam met 'n ander persoon geskryf |- |''The Red Pony'' |{{dts|1949}} |Gebaseer op Steinbeck se gelyknamige novelle uit 1937. Dit speel af op 'n beesplaas in Salinas-vallei, Kalifornië; Steinbeck was ook mede-skrywer van die draaiboek |- |''Viva Zapata!'' |{{dts|1952}} |Gefiksionaliseerde uitbeelding van die lewe van Emiliano Zapata, 'n rewolusionêr wat 'n sleutelrol gespeel het tydens die Meksikaanse Rewolusie |} == Verwysings == {{Verwysings}} [[Kategorie:Bibliografieë]] 25uc8uohz0hpiqaqwgexm7ecoln1wsx 0 462570 2912008 2911025 2026-06-17T19:29:54Z Oesjaar 7467 Dankie prof. Braam! 2912008 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Liparia splendens flowers.jpg |image_caption = ''Liparia splendens'' |display_parents = 3 |taxon = Liparia |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1771) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Achyronia'' <small>J.C.Wendl.</small> * ''Priestleya'' <small>DC.</small> }} '''''Liparia''''' (bergdahlias) is 'n [[genus]] van blomdraende plante wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]] voor. Al die spesies is deel van die [[fynbos]]. == Spesies == Daar is twintig [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:22796-1 Plants of the World Online]</ref> {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Liparia angustifolia]]'' <small>([[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]) A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia bonaespei]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia boucheri]]'' <small>([[Edward George Hudson Oliver|E.G.H.Oliv.]] & Fellingham) A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia calycina]]'' <small>([[Louisa Bolus|L.Bolus]]) A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia capitata]]'' <small>(Lam.) [[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small> * ''[[Liparia confusa]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia congesta]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia genistoides]]'' <small>(Lam.) A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia graminifolia]]'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Liparia hirsuta]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Liparia laevigata]]'' <small>(L.) Thunb.</small> * ''[[Liparia latifolia]]'' <small>(Benth.) A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia myrtifolia]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Liparia parva]]'' <small>Vogel ex Walp.</small> * ''[[Liparia racemosa]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia rafnioides]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia splendens]]'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Bos & de Wit</small> * ''[[Liparia striata]]'' <small>A.L.Schutte</small> * ''[[Liparia umbellifera]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Liparia vestita]]'' <small>Thunb.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Liparia| ]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 0zd0kfj7nyhn9bsc05s7fxrku1665km 0 462625 2912101 2911914 2026-06-18T07:26:25Z ~2026-35701-47 209585 /* Vroeë lewe */ 2912101 wikitext text/x-wiki '''George Kusche''' (gebore [[6 Augustus]] [[1998]]) is 'n Suid-Afrikaanse langafstand- en ultramarathonatleet. Hy het internasionale erkenning verwerf as middel- en langafstandatleet voordat hy hom op padwedlope en ultramarathons toegespits het. Op 14 Junie 2026 het hy die [[Comrades-marathon]] gewen en 'n nuwe rekord vir die ''opwedloop'' opgestel met 'n tyd van 5:15:56.<ref>{{cite news |title=Masterclass on the hills: George Kusche obliterates record in Comrades triumph |url=https://www.ewn.co.za/2026/06/14/masterclass-on-the-hills-george-kusche-obliterates-record-in-comrades-triumph |publisher=Eyewitness News |date=14 Junie 2026}}</ref> ==Vroeë lewe== Kusche het grootgeword in [[Malalane]], ‘n klein dorp naby die [[Kruger Nasionale Park]]. Nadat hy sy primêre skoolloopbaan in Malalane voltooi het, het hy die [[Afrikaanse Hoër Seunskool]] bygewoon. In 2017 het hy aan die [[Universiteit van Pretoria]] begin studeer en dieselfde jaar dubbele kampioen status tydens die Suid-Afrikaanse Junior Atletiek Kampioenskap behaal in beide die 800 meter en 1 500 meter.<ref>Koos Venter, 19 Junie 2026. ''Pretoria athlete breaks Comrades record''. ''Rekord''.</ref> == Loopbaan == Kusche het aanvanklik as baanatleet uitgeblink. Volgens [[Wêreldatletiek]] is sy persoonlike beste tye onder meer 13:28,95 vir 5 000 meter en 3:58,24 vir die myl binnenshuis.<ref>{{cite web |title=George Kusche |url=https://worldathletics.org/athletes/south-africa/george-kusche-14691055 |publisher=World Athletics |access-date=14 Junie 2026}}</ref> Hy het later na padwedlope en marathons oorgeskakel. Sy beste amptelike marathontyd was 2:20:12, opgestel tydens die Kaapstad-marathon in 2024.<ref>{{cite web |title=George Kusche Curriculum Vitae |url=https://www.nedbankrunningclub.co.za/article/resource.aspx?niid=91552&type=EliteRunner |publisher=Nedbank Running Club |access-date=14 Junie 2026}}</ref> == Comrades-marathon == Kusche het sy [[Comrades-maraton|Comrades]]-debuut in 2025 gemaak en twaalfde geëindig in 'n tyd van 5:41:23.<ref>{{cite news |title=Comrades newbie Kusche hopes to improve to podium finish |url=https://www.sowetan.co.za/sport/2026-06-10-comrades-newbie-kusche-hopes-to-improve-to-podium-finish/ |publisher=Sowetan |date=10 Junie 2026}}</ref> In 2026 het Kusche die 99ste Comrades-marathon, die ''opwedloop'' van Durban na Pietermaritzburg, gewen. Hy het die wedloop in 5:15:56 voltooi en daarmee die bestaande opwedlooprekord van 5:24:49, wat sedert 2008 deur die Rus Leonid Sjwetsof gehou is, met bykans nege minute verbeter.<ref>{{cite news |title=George Kusche wins 99th Comrades Marathon |url=https://www.citizen.co.za/sport/comrades-marathon-2026-live-updates/ |publisher=The Citizen |date=14 Junie 2026}}</ref> Sy oorwinning was besonder merkwaardig omdat dit slegs sy tweede deelname aan die Comrades was. Kusche het ook die vinnigste gemiddelde tempo nóg in die geskiedenis van die Comrades-marathon behaal.<ref>{{cite news |title=SA's George Kusche storms to record Comrades Marathon win |url=https://fullview.co.za/sas-george-kusche-storms-to-record-comrades-marathon-win/ |publisher=Fullview |date=14 Junie 2026}}</ref> == Persoonlike beste tye == {| class="wikitable" ! Item ! Tyd ! Jaar |- | 1 myl (binnenshuis) | 3:58,24 | 2021 |- | 5 000 meter | 13:28,95 | 2021 |- | Marathon | 2:20:12 | 2024 |- | Comrades-marathon | 5:15:56 | 2026 |} == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{Amptelike webwerf|https://worldathletics.org/athletes/south-africa/george-kusche-14691055|World Athletics-profiel}} * {{Amptelike webwerf|https://www.nedbankrunningclub.co.za/article/resource.aspx?niid=91552&type=EliteRunner|Nedbank Running Club-profiel}} {{DEFAULTSORT:Kusche, George}} [[Kategorie:Suid-Afrikaanse atlete]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse langafstandatlete]] [[Kategorie:Suid-Afrikaanse maratonatlete]] [[Kategorie:Comrades-marathonwenners]] [[Kategorie:Geboortes in 1998]] [[Kategorie:Lewende mense]] 3i67x1zf19pvukwhdac4gszoh2l9bhi 0 462647 2912175 2911673 2026-06-18T10:32:34Z JMK 649 aanloop 2912175 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sir David Bruce, photograph album, Zululand 1894-1896 Wellcome L0022649.jpg|duimnael|regs|Die suidwestelike hang van Spookberg, 'n kop in die [[Lebomboberge]], met die skedels van gesneuwelde Zoeloekrygers steeds sigbaar op die voorgrond.]] Die '''Slag van Spookberg''', ook bekend as die '''Slag van eTshaneni''', het op 5 Junie 1884 net oos van die hedendaagse [[Mkuze]]-dorp aan die voet van die [[Lebomboberge]] plaasgevind. Dit was die bepalende veldslag vir die opvolging van die Zoeloekroon in die onstuimige tyd na die dood van koning [[Cetshwayo]]. [[Dinuzulu]] van die uSuthu-faksie het [[uZibhebhu]] van die Mandlakhazi-faksie hier verslaan. Dinuzulu was met sy pa se afsterwe 'n jongeling van omtrent 15 jaar, en uZibhebhu, Cetshwayo se kleinneef, was omtrent 27 ouer en 'n gesaghebbende, onafhanklike stamhoof. ==Aanloop== Na afloop van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] het [[Garnet Wolseley|Wolseley]] beplan om die Zoeloes onder dertien kapteinskappe te plaas, maar dit het 'n tydperk van wedywering en stamvetes ingelui. Die Boere het daarenteen vir Dinizulu tydens 'n seremonie op 21 Mei te [[Ngoma|Ingome]] as Zoeloekoning ingehuldig, nominaal om vrede te bewaar. Sewentig boerewaens het 'n laer gevorm en die teenwoordige getal Zoeloes is op 7&nbsp;000 geskat. Etlike stamhoofde het Dinizulu vergesel, maar Oham, uZibhebhu en umNyamana was afwesig, alhoewel hulle afgevaardigdes gestuur het met magtiging om die skikking goed te keur.<ref name=nwc>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nieuwe_Winschoter_Courant_from_June_1st,_1884_in_the_building_of_the_Salvation_Army,_Winschoten_(2019)_04.jpg Buitenland]: Londen, 30 Mei. ''Nieuwe Winschoter Courant'' (1 Junie 1884)</ref> Boereleier Dirk C. Uys het saam met Dinizulu onder 'n blou-wit vlag gestaan, soos 44 jaar tevore toe die Boere [[Mpande kaSenzangakhona|Panda]] gekroon het. Uys het aangekondig dat daar ooreengekom is om verdere bloedvergieting te voorkom deur Panda se troon in hierdie opvolgerlyn te herstel. Uys het 'n algemene amnestie verklaar en 'n beroep op die Zoeloes gedoen om hul assegaaie neer te lê. Die deel van Zoeloeland wat die Boere sou behou, het ooreengestem met die gebied wat hulle vóór die oorlog geëis het. Aanvalle op die koninklike party het egter voortgeduur.<ref name=nwc/> ==Veldslag== [[Lêer:The Battle of Kambula 29th March 1879 - panoramio, iNkhosi Zibhebhu.jpg|duimnael|regs|200px|uZibhebhu van die Mandlakazi-faksie]] Weens 'n gebrek aan eie magte, moes Dinuzulu 'n alliansie vorm. Hy het hulp van Transvaalse boere gesoek en aan hulle grond belowe in ruil vir militêre hulp. Dinuzulu, met ondersteuning van die Usuthu-faksie, het geveg om sy vader se grond te herwin en sy opvolging teen sy mededinger, hoofman uZibhebhu, te verseker. Op 5 Junie 1884 het die bepalende slag op die suidoewer van die [[Mkuzerivier]] tot aan die ruie hange van Spookberg plaasgevind. Dinuzulu van die uSuthu-faksie, met die hulp van Boerevrywilligers, het hier die oorwinning oor uZibhebhu van die Mandlakhazi-faksie van die Zoeloes behaal. Gelei deur Usuthu-magte en ondersteun deur om en by 100 berede Boere, insluitend die toekomstige Suid-Afrikaanse Eerste Minister [[Louis Botha]], het Dinuzulu die Mandlakazi-faksie van uZibhebhu suksesvol verslaan. Die Mandlakazi-magte is verstrooi en hul mag in die streek is gebreek. uZibhebhu self en Eckersley, 'n wit handelaar, het oor die Lebomboberg ontsnap. ==Nasleep== Dinuzulu was nou die onbestrede heerser van die Zoeloes. Die prys van sy Boere-alliansie was egter die skepping van die [[Nieuwe Republiek]]. In September 1884 het uZibhebhu die oorblywende Mandlakazi, omtrent 6&nbsp;000 mense, na die "Reserve Territory" gelei,<ref>Die "Reserve Territory" is in 1882 gevorm as deel van die Tweede Partisie van Zoeloeland. Dit het bestaan uit land tussen die [[Tugelarivier|Thukela]]- en [[Mhlatuzerivier]]e. {{Cite book|last=Laband |first=John |year=2009 |title=Historical Dictionary of the Zulu Wars, Introduction |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |page=[https://books.google.com/books?id=Pnf1BC_XORoC&pg=PR34 xxxiv] |isbn=978-0-8108-6078-0 }}</ref> wat deur die Britte opsy gesit is vir Zoeloes wat nie aan die Zoeloe-koningshuis onderhorig was nie.<ref>{{Cite book|last=Guy |first=Jeff |year=1994 |title=The Destruction of the Zulu Kingdom: The Civil War in Zululand, 1879-1884 |location=Pietermaritzburg |publisher=University Of Natal Press |isbn=978-0-86980-892-4 }} Oorspronklik in 1979 in Londen deur Longman gepubliseer.</ref> Dinuzulu se finale afrekening met uZibhebhu sou eers in 1888 met die Slag van Ivuna plaasvind. Daar het Dinuzulu 4&nbsp;000 Usuthu-krygers in 'n suksesvolle aanslag op uZibhebhu se vesting gelei, waartydens die Mandlakazi omsingel en verslaan is. Dinuzulu was later in 'n stryd met die Britte gewikkel wat [[Zoeloeland]] in 1887 geannekseer het. Hy is twee keer verban, eers in 1888 tot 1898 te [[Sint Helena]], en na die [[Bambata-rebellie|Bambata-opstand]] weer van 1907 tot 1913<!--1909 tot 1910 in tronk?--> in Transvaal. ==Verwysings== {{verwysings}} {{koördinate|27|36|45|S|32|04|18|O|type:event_region:ZA|aansig=titel}} [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]] c3rgxv2bnlygw0be6bsktafodmaqbac 2912184 2912175 2026-06-18T11:22:46Z JMK 649 reitz et al 2912184 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sir David Bruce, photograph album, Zululand 1894-1896 Wellcome L0022649.jpg|duimnael|regs|Die suidwestelike hang van Spookberg, 'n kop in die [[Lebomboberge]], met die skedels van gesneuwelde Zoeloekrygers steeds sigbaar op die voorgrond.]] Die '''Slag van Spookberg''', ook bekend as die '''Slag van eTshaneni''', het op 5 Junie 1884 net oos van die hedendaagse [[Mkuze]]-dorp aan die voet van die [[Lebomboberge]] plaasgevind. Dit was die bepalende veldslag vir die opvolging van die Zoeloekroon in die onstuimige tyd na die dood van koning [[Cetshwayo]]. [[Dinuzulu]] van die uSuthu-faksie het [[uZibhebhu]] van die Mandlakhazi-faksie hier verslaan. Dinuzulu was met sy pa se afsterwe 'n jongeling van omtrent 15 jaar, en uZibhebhu, Cetshwayo se kleinneef, was omtrent 27 ouer en 'n gesaghebbende, onafhanklike stamhoof. Albei sou in hul veldslae op Boere-hulp staat maak. ==Aanloop== Na afloop van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] het [[Garnet Wolseley|Wolseley]] beplan om die Zoeloes onder dertien kapteinskappe te plaas, maar dit het 'n tydperk van wedywering en stamvetes ingelui. Die Boere het daarenteen vir Dinuzulu tydens 'n seremonie op 21 Mei te [[Ngome|Ingome]] as Zoeloekoning ingehuldig, nominaal om vrede te bewaar. Sewentig boerewaens het 'n laer gevorm en die teenwoordige getal Zoeloes is op 7&nbsp;000 geskat. Etlike stamhoofde het Dinizulu vergesel, maar Oham, uZibhebhu en umNyamana was afwesig, alhoewel hulle afgevaardigdes gestuur het met magtiging om die skikking goed te keur.<ref name=nwc>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nieuwe_Winschoter_Courant_from_June_1st,_1884_in_the_building_of_the_Salvation_Army,_Winschoten_(2019)_04.jpg Buitenland]: Londen, 30 Mei. ''Nieuwe Winschoter Courant'' (1 Junie 1884)</ref> Boereleier Dirk C. Uys het saam met Dinizulu onder 'n blou-wit vlag gestaan, soos 44 jaar tevore toe die Boere [[Mpande kaSenzangakhona|Panda]] gekroon het. Uys het aangekondig dat daar ooreengekom is om verdere bloedvergieting te voorkom deur Panda se troon in hierdie opvolgerlyn te herstel. Uys het 'n algemene amnestie verklaar en 'n beroep op die Zoeloes gedoen om hul assegaaie neer te lê. Die deel van Zoeloeland wat die Boere sou behou, het ooreengestem met die gebied wat hulle vóór die oorlog geëis het. Aanvalle op die koninklike party het egter voortgeduur.<ref name=nwc/> ==Veldslag== [[Lêer:The Battle of Kambula 29th March 1879 - panoramio, iNkhosi Zibhebhu.jpg|duimnael|regs|200px|uZibhebhu van die Mandlakazi-faksie]] Weens 'n gebrek aan eie magte, moes Dinuzulu 'n alliansie vorm. Hy het hulp van Transvaalse boere gesoek en aan hulle grond belowe in ruil vir militêre hulp. Dinuzulu, met ondersteuning van die Usuthu-faksie, het geveg om sy vader se grond te herwin en sy opvolging teen sy mededinger, hoofman uZibhebhu, te verseker. Op 5 Junie 1884 het die bepalende slag op die suidoewer van die [[Mkuzerivier]] tot aan die ruie hange van Spookberg plaasgevind. Dinuzulu van die uSuthu-faksie, met die hulp van Boerevrywilligers, het hier die oorwinning oor uZibhebhu van die Mandlakhazi-faksie van die Zoeloes behaal. Gelei deur Usuthu-magte en ondersteun deur om en by 100 berede Boere, insluitend die toekomstige Suid-Afrikaanse Eerste Minister [[Louis Botha]], het Dinuzulu die Mandlakazi-faksie van uZibhebhu suksesvol verslaan. Die Mandlakazi-magte is verstrooi en hul mag in die streek is gebreek. Duisende lyke is op die slagveld agtergelaat, maar uZibhebhu self en Eckersley, 'n wit handelaar, kon oor die Lebomboberg ontsnap. Kol. [[Deneys Reitz|Reitz]] beweer in sy boek "Trekking On" dat hy nog in die vroeë 1920's die geraamtes op die slagveld teëgekom het.<ref name="rut1">{{cite web |last1=Rutherfoord |first1=Craig |title=History: The Legend of Ghost Mountain |url= https://www.ghostmountaininn.co.za/the-inn/the-legend-of-ghost-mountain/ |website=ghostmountaininn.co.za |publisher=Ghost Mountain Inn |access-date=16 Junie 2026 |date=2026}}</ref> ==Nasleep== Dinuzulu was nou die onbestrede heerser van die Zoeloes. Die prys van sy Boere-alliansie was egter die skepping van die [[Nieuwe Republiek]]. In September 1884 het uZibhebhu die oorblywende Mandlakazi, omtrent 6&nbsp;000 mense, na die "Reserve Territory" gelei,<ref>Die "Reserve Territory" is in 1882 gevorm as deel van die Tweede Partisie van Zoeloeland. Dit het bestaan uit land tussen die [[Tugelarivier|Thukela]]- en [[Mhlatuzerivier]]e. {{Cite book|last=Laband |first=John |year=2009 |title=Historical Dictionary of the Zulu Wars, Introduction |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |page=[https://books.google.com/books?id=Pnf1BC_XORoC&pg=PR34 xxxiv] |isbn=978-0-8108-6078-0 }}</ref> wat deur die Britte opsy gesit is vir Zoeloes wat nie aan die Zoeloe-koningshuis onderhorig was nie.<ref>{{Cite book|last=Guy |first=Jeff |year=1994 |title=The Destruction of the Zulu Kingdom: The Civil War in Zululand, 1879-1884 |location=Pietermaritzburg |publisher=University Of Natal Press |isbn=978-0-86980-892-4 }} Oorspronklik in 1979 in Londen deur Longman gepubliseer.</ref> Dinuzulu se finale afrekening met uZibhebhu sou eers in 1888 met die Slag van Ivuna plaasvind. Daar het Dinuzulu 4&nbsp;000 Usuthu-krygers in 'n suksesvolle aanslag op uZibhebhu se vesting gelei, waartydens die Mandlakazi omsingel en verslaan is. Dinuzulu was later in 'n stryd met die Britte gewikkel wat [[Zoeloeland]] in 1887 geannekseer het. Hy is twee keer verban, eers in 1888 tot 1898 te [[Sint Helena]], en na die [[Bambata-rebellie|Bambata-opstand]] weer van 1907 tot 1913<!--1909 tot 1910 in tronk?--> in Transvaal. ==Verwysings== {{verwysings}} {{koördinate|27|36|45|S|32|04|18|O|type:event_region:ZA|aansig=titel}} [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]] hidibbx8pa4zsaamjd2hq6454cfg75j 2912192 2912184 2026-06-18T11:36:30Z JMK 649 kat 2912192 wikitext text/x-wiki [[Lêer:Sir David Bruce, photograph album, Zululand 1894-1896 Wellcome L0022649.jpg|duimnael|regs|Die suidwestelike hang van Spookberg, 'n kop in die [[Lebomboberge]], met die skedels van gesneuwelde Zoeloekrygers steeds sigbaar op die voorgrond.]] Die '''Slag van Spookberg''', ook bekend as die '''Slag van eTshaneni''', het op 5 Junie 1884 net oos van die hedendaagse [[Mkuze]]-dorp aan die voet van die [[Lebomboberge]] plaasgevind. Dit was die bepalende veldslag vir die opvolging van die Zoeloekroon in die onstuimige tyd na die dood van koning [[Cetshwayo]]. [[Dinuzulu]] van die uSuthu-faksie het [[uZibhebhu]] van die Mandlakhazi-faksie hier verslaan. Dinuzulu was met sy pa se afsterwe 'n jongeling van omtrent 15 jaar, en uZibhebhu, Cetshwayo se kleinneef, was omtrent 27 ouer en 'n gesaghebbende, onafhanklike stamhoof. Albei sou in hul veldslae op Boere-hulp staat maak. ==Aanloop== Na afloop van die [[Anglo-Zoeloeoorlog]] het [[Garnet Wolseley|Wolseley]] beplan om die Zoeloes onder dertien kapteinskappe te plaas, maar dit het 'n tydperk van wedywering en stamvetes ingelui. Die Boere het daarenteen vir Dinuzulu tydens 'n seremonie op 21 Mei te [[Ngome|Ingome]] as Zoeloekoning ingehuldig, nominaal om vrede te bewaar. Sewentig boerewaens het 'n laer gevorm en die teenwoordige getal Zoeloes is op 7&nbsp;000 geskat. Etlike stamhoofde het Dinizulu vergesel, maar Oham, uZibhebhu en umNyamana was afwesig, alhoewel hulle afgevaardigdes gestuur het met magtiging om die skikking goed te keur.<ref name=nwc>[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nieuwe_Winschoter_Courant_from_June_1st,_1884_in_the_building_of_the_Salvation_Army,_Winschoten_(2019)_04.jpg Buitenland]: Londen, 30 Mei. ''Nieuwe Winschoter Courant'' (1 Junie 1884)</ref> Boereleier Dirk C. Uys het saam met Dinizulu onder 'n blou-wit vlag gestaan, soos 44 jaar tevore toe die Boere [[Mpande kaSenzangakhona|Panda]] gekroon het. Uys het aangekondig dat daar ooreengekom is om verdere bloedvergieting te voorkom deur Panda se troon in hierdie opvolgerlyn te herstel. Uys het 'n algemene amnestie verklaar en 'n beroep op die Zoeloes gedoen om hul assegaaie neer te lê. Die deel van Zoeloeland wat die Boere sou behou, het ooreengestem met die gebied wat hulle vóór die oorlog geëis het. Aanvalle op die koninklike party het egter voortgeduur.<ref name=nwc/> ==Veldslag== [[Lêer:The Battle of Kambula 29th March 1879 - panoramio, iNkhosi Zibhebhu.jpg|duimnael|regs|200px|uZibhebhu van die Mandlakazi-faksie]] Weens 'n gebrek aan eie magte, moes Dinuzulu 'n alliansie vorm. Hy het hulp van Transvaalse boere gesoek en aan hulle grond belowe in ruil vir militêre hulp. Dinuzulu, met ondersteuning van die Usuthu-faksie, het geveg om sy vader se grond te herwin en sy opvolging teen sy mededinger, hoofman uZibhebhu, te verseker. Op 5 Junie 1884 het die bepalende slag op die suidoewer van die [[Mkuzerivier]] tot aan die ruie hange van Spookberg plaasgevind. Dinuzulu van die uSuthu-faksie, met die hulp van Boerevrywilligers, het hier die oorwinning oor uZibhebhu van die Mandlakhazi-faksie van die Zoeloes behaal. Gelei deur Usuthu-magte en ondersteun deur om en by 100 berede Boere, insluitend die toekomstige Suid-Afrikaanse Eerste Minister [[Louis Botha]], het Dinuzulu die Mandlakazi-faksie van uZibhebhu suksesvol verslaan. Die Mandlakazi-magte is verstrooi en hul mag in die streek is gebreek. Duisende lyke is op die slagveld agtergelaat, maar uZibhebhu self en Eckersley, 'n wit handelaar, kon oor die Lebomboberg ontsnap. Kol. [[Deneys Reitz|Reitz]] beweer in sy boek "Trekking On" dat hy nog in die vroeë 1920's die geraamtes op die slagveld teëgekom het.<ref name="rut1">{{cite web |last1=Rutherfoord |first1=Craig |title=History: The Legend of Ghost Mountain |url= https://www.ghostmountaininn.co.za/the-inn/the-legend-of-ghost-mountain/ |website=ghostmountaininn.co.za |publisher=Ghost Mountain Inn |access-date=16 Junie 2026 |date=2026}}</ref> ==Nasleep== Dinuzulu was nou die onbestrede heerser van die Zoeloes. Die prys van sy Boere-alliansie was egter die skepping van die [[Nieuwe Republiek]]. In September 1884 het uZibhebhu die oorblywende Mandlakazi, omtrent 6&nbsp;000 mense, na die "Reserve Territory" gelei,<ref>Die "Reserve Territory" is in 1882 gevorm as deel van die Tweede Partisie van Zoeloeland. Dit het bestaan uit land tussen die [[Tugelarivier|Thukela]]- en [[Mhlatuzerivier]]e. {{Cite book|last=Laband |first=John |year=2009 |title=Historical Dictionary of the Zulu Wars, Introduction |location=Lanham, Maryland |publisher=Scarecrow Press |page=[https://books.google.com/books?id=Pnf1BC_XORoC&pg=PR34 xxxiv] |isbn=978-0-8108-6078-0 }}</ref> wat deur die Britte opsy gesit is vir Zoeloes wat nie aan die Zoeloe-koningshuis onderhorig was nie.<ref>{{Cite book|last=Guy |first=Jeff |year=1994 |title=The Destruction of the Zulu Kingdom: The Civil War in Zululand, 1879-1884 |location=Pietermaritzburg |publisher=University Of Natal Press |isbn=978-0-86980-892-4 }} Oorspronklik in 1979 in Londen deur Longman gepubliseer.</ref> Dinuzulu se finale afrekening met uZibhebhu sou eers in 1888 met die Slag van Ivuna plaasvind. Daar het Dinuzulu 4&nbsp;000 Usuthu-krygers in 'n suksesvolle aanslag op uZibhebhu se vesting gelei, waartydens die Mandlakazi omsingel en verslaan is. Dinuzulu was later in 'n stryd met die Britte gewikkel wat [[Zoeloeland]] in 1887 geannekseer het. Hy is twee keer verban, eers in 1888 tot 1898 te [[Sint Helena]], en na die [[Bambata-rebellie|Bambata-opstand]] weer van 1907 tot 1913<!--1909 tot 1910 in tronk?--> in Transvaal. ==Verwysings== {{verwysings}} {{koördinate|27|36|45|S|32|04|18|O|type:event_region:ZA|aansig=titel}} [[Kategorie:Veldslae van die Zoeloes]] ry82in935ryghzgs7xldp9ykulasi5f 0 462736 2911944 2026-06-17T13:58:40Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2911944 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bergverfbos | image = | taxon = Indigofera frutescens | authority = L.f., (1782) | synonyms =* ''Anil cylindrica'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''Anil frutescens'' <small>(L.f.) Kuntze</small> * ''Calpurnia capensis'' <small>(Burm.f.) Druce</small> * ''Calpurnia robinioides'' <small>(DC.) E.Mey.</small> * ''Indigofera cylindrica'' <small>DC.</small> * ''Robinia capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Virgilia robinioides'' <small>DC.</small> }} Die '''bergverfbos''' (''Indigofera frutescens'') is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie staan ook as ''ertjiebos'' en ''kouebos'' bekend. Die boom se FSA-nommer is 226.3.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Indigofera frutescens 1DS-II 3825.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0456.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0458.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 3826.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0459.jpg Indigofera frutescens 5Dsr 2778.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-184 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77165462-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/3bbda237-8606-4b7e-9059-85f958507d39 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|frutescens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 1cihmmlotjk8gp7rlvpje7br71al62k 2911945 2911944 2026-06-17T13:59:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911945 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bergverfbos | image = | taxon = Indigofera frutescens | authority = L.f., (1782) | synonyms =* ''Anil cylindrica'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''Anil frutescens'' <small>(L.f.) Kuntze</small> * ''Calpurnia capensis'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Druce</small> * ''Calpurnia robinioides'' <small>(DC.) E.Mey.</small> * ''Indigofera cylindrica'' <small>DC.</small> * ''Robinia capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Virgilia robinioides'' <small>DC.</small> }} Die '''bergverfbos''' (''Indigofera frutescens'') is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie staan ook as ''ertjiebos'' en ''kouebos'' bekend. Die boom se FSA-nommer is 226.3.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Indigofera frutescens 1DS-II 3825.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0456.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0458.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 3826.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0459.jpg Indigofera frutescens 5Dsr 2778.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-184 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77165462-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/3bbda237-8606-4b7e-9059-85f958507d39 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|frutescens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] 3e4rzva992cdem2wasgi5jet75zqvit 2911947 2911945 2026-06-17T14:02:03Z Oesjaar 7467 Skakel 2911947 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = Bergverfbos | image = | taxon = Indigofera frutescens | authority = L.f., (1782) | synonyms =* ''Anil cylindrica'' <small>(DC.) Kuntze</small> * ''Anil frutescens'' <small>(L.f.) Kuntze</small> * ''Calpurnia capensis'' <small>([[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]) Druce</small> * ''Calpurnia robinioides'' <small>(DC.) [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''Indigofera cylindrica'' <small>DC.</small> * ''Robinia capensis'' <small>Burm.f.</small> * ''Virgilia robinioides'' <small>DC.</small> }} Die '''bergverfbos''' (''Indigofera frutescens'') is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Oos-Kaap]] en die [[Wes-Kaap]] voor. Die spesie staan ook as ''ertjiebos'' en ''kouebos'' bekend. Die boom se FSA-nommer is 226.3.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Indigofera frutescens 1DS-II 3825.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0456.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0458.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 3826.jpg Indigofera frutescens 1DS-II 0459.jpg Indigofera frutescens 5Dsr 2778.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-184 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77165462-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/3bbda237-8606-4b7e-9059-85f958507d39 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|frutescens]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] l3eyg378fb3p8htiv1o7wacxd26jmwi 14 462737 2911946 2026-06-17T14:00:58Z Oesjaar 7467 Nuwe kategorie 2911946 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{Hoofartikel}} [[Kategorie:Fabaceae]] r8uy2cpiycy5nwaqpja2irsd3xogn55 1 462738 2911948 2026-06-17T14:04:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911948 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462739 2911949 2026-06-17T14:05:11Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2911949 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Indigofera frutescens]] cwdcip5c8ydewuh5ilbfeh9g6j9owkz 1 462740 2911950 2026-06-17T14:05:36Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911950 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462741 2911962 2026-06-17T16:15:23Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2911962 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Pronkverfbos | image = | taxon = Indigofera jucunda | authority = Schrire, (1997) | synonyms = }} Die '''pronkverfbos''' (''Indigofera jucunda'') is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]] voor. Die spesie staan ook as ''rivierverfbos'' bekend. Die boom se FSA-nommer is 226.4.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Indigofera jucunda 1c.JPG Indigofera jucunda 3c.JPG Indigofera jucunda 1DS-II 4-3019.jpg Indigofera jucunda 1DS-II 2306.jpg Indigofera jucunda 1DS-II 4-3021.jpg Indigofera jucunda00.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-844 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:997799-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/74ec9a1b-2875-4820-ba17-4dd6d3db4ea0 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|jucunda]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] q5srdnudo6urch7oduefw4yqs11k8au 1 462742 2911963 2026-06-17T16:18:19Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911963 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462743 2911964 2026-06-17T16:19:23Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2911964 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Indigofera jucunda]] 4a5wartux39x577go8sxku5873bd2s8 1 462744 2911965 2026-06-17T16:19:39Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911965 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462745 2911967 2026-06-17T16:35:51Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2911967 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = Bosverfbos | image = | taxon = Indigofera natalensis | authority = [[Harry Bolus|Bolus]], (1896) | synonyms = }} Die '''bosverfbos''' (''Indigofera natalensis'') is 'n klein tot medium [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in [[KwaZulu-Natal]] en die [[Oos-Kaap]] voor. Die boom se FSA-nommer is 226.6.<ref>https://www.treetags.co.za/national-list-of-indigenous-trees/</ref> == Galery == <gallery> Indigofera natalensis 1DS-II 1714.jpg Indigofera natalensis 1DS-II 1715.jpg Indigofera natalensis 1DS-II 2-6448.jpg Indigofera natalensis 1DS-II 4-4803.jpg Indigofera natalensis 1DS-II 4-4804.jpg Indigofera natalensis 1DS-II 4-4805.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-288 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499711-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/089fcfbe-a924-4870-9c2d-8039d238d4c8 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|natalensis]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] b14tdd2el9a38fixfslu7aolwhfylzm 1 462746 2911968 2026-06-17T16:37:29Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911968 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462747 2911970 2026-06-17T16:40:10Z Oesjaar 7467 Aanstuur 2911970 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[Indigofera natalensis]] 9be0zkb5pdzl4haz4pwxn0zcbiookog 1 462748 2911971 2026-06-17T16:41:06Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911971 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462749 2911972 2026-06-17T17:07:34Z Dantevmartinez 208330 Nuwe artikel oor die digbundel ''Leonor'' van Pablo Andrés Rial. 2911972 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Boek | titel = Leonor | beeld = Leonor portada.jpg | breedte = 220 | beeldonderskrif = Omslag van ''Leonor'' | outeur = Pablo Andrés Rial | land = Argentinië | taal = Spaans | genre = Poësie | uitgewer = Caleta Olivia | uitgewingsdatum = 2025 | bladsye = 68 | isbn = 978-987-8430-67-6 }} '''Leonor''' is ’n Argentynse digbundel van [[Pablo Andrés Rial]], gepubliseer in 2025 deur Caleta Olivia.<ref>{{cite web |url=https://letralia.com/letras/poesialetralia/2025/10/29/leonor-de-pablo-andres-rial/ |title=Leonor, de Pablo Andrés Rial |website=Letralia |access-date=2026-06-17}}</ref> Die bundel is gestruktureer as ’n poëtiese briefwisseling tussen die karakters Leonor en Benicio. Dit is beskryf as ’n kombinasie van poësie en die epistolêre genre, waarin die protagoniste deur middel van briewe met mekaar kommunikeer.<ref>{{cite web |url=https://www.elespectador.com/el-magazin-cultural/leonor-de-pablo-andres-rial-fragmentos-de-lectura/ |title=Leonor, de Pablo Andrés Rial: fragmentos de lectura |website=El Espectador |access-date=2026-06-17}}</ref> == Oorsig == ''Leonor'' bestaan uit verse wat die vorm van ’n briefwisseling aanneem. Volgens ''Tiempo Argentino'' is die bundel in vyf afdelings verdeel: ''De la calidez de un hogar'', ''Del cuidado y la felicidad'', ''De la sepultura del ángel'', ''De la vejez'' en ''De la despedida''.<ref>{{cite web |url=https://www.tiempoar.com.ar/ta_article/leonor-dialogo-clave-poetica/ |title=Leonor: diálogo en clave poética |website=Tiempo Argentino |access-date=2026-06-17}}</ref> Die werk ontwikkel deur die uitruiling van gedigte tussen Leonor en Benicio, wat temas soos liefde, herinnering, verlange en sterflikheid ondersoek. Die struktuur van die bundel is deur kritici verbind met die tradisie van die literêre briefwisseling.<ref>{{cite web |url=https://www.tiempoar.com.ar/ta_article/leonor-dialogo-clave-poetica/ |title=Leonor: diálogo en clave poética |website=Tiempo Argentino |access-date=2026-06-17}}</ref> == Tematiek == Die sentrale temas van die bundel sluit liefde, verlies, geheue, verganklikheid en die soeke na betekenis in. Volgens ''La Prensa'' bestaan die werk uit "cartas en forma de poemas" wat die leser konfronteer met temas soos eensaamheid, verlies en die broosheid van die menslike bestaan.<ref>{{cite web |url=https://www.laprensa.com.ar/Epistolas-profundas-poemas-como-dardos-566807.note.aspx |title=Epístolas profundas, poemas como dardos |website=La Prensa |access-date=2026-06-17}}</ref> Die digter Andrea Marone het die werk beskryf as ’n ''"textualidad afectiva"'' waarin die twee protagoniste ’n dialoog in versvorm ontwikkel wat emosionele en filosofiese vrae ondersoek.<ref>{{cite web |url=https://aullidolit.com/una-muestra-leonor-poemario-pablo-andres-rial/ |title=Una muestra de Leonor |website=Aullido |access-date=2026-06-17}}</ref> == Publikasie == ''Leonor'' is in 2025 deur die Argentynse uitgewer Caleta Olivia gepubliseer. Die bundel bestaan uit 68 bladsye en dra die ISBN 978-987-8430-67-6.<ref>{{cite web |url=https://letralia.com/letras/poesialetralia/2025/10/29/leonor-de-pablo-andres-rial/ |title=Leonor, de Pablo Andrés Rial |website=Letralia |access-date=2026-06-17}}</ref> Die boek vorm deel van Rial se poëtiese oeuvre saam met ander bundels soos ''La casa de barro'', ''Aves desplumadas'' en ''Forzado a viajar''.<ref>{{cite web |url=https://www.agenciapacourondo.com.ar/cultura/pablo-andres-rial-considero-que-en-la-poesia-reside-lo-bello-y-lo-atemporal |title=Pablo Andrés Rial: considero que en la poesía reside lo bello y lo atemporal |website=Agencia Paco Urondo |access-date=2026-06-17}}</ref> == Kritiese ontvangs == Die bundel het aandag ontvang in verskeie literêre en kulturele publikasies in Argentinië en Latyns-Amerika. ''El Espectador'' het die werk beskryf as ’n kombinasie van poësie en die epistolêre genre en het fragmente uit die bundel gepubliseer as voorbeeld van die literêre dialoog tussen die twee protagoniste.<ref>{{cite web |url=https://www.elespectador.com/el-magazin-cultural/leonor-de-pablo-andres-rial-fragmentos-de-lectura/ |title=Leonor, de Pablo Andrés Rial: fragmentos de lectura |website=El Espectador |access-date=2026-06-17}}</ref> ''Tiempo Argentino'' het die bundel omskryf as ’n ''"diálogo en clave poética"'' en beklemtoon dat die boek ’n narratiewe dimensie ontwikkel deur die opeenvolgende briewe tussen Leonor en Benicio.<ref>{{cite web |url=https://www.tiempoar.com.ar/ta_article/leonor-dialogo-clave-poetica/ |title=Leonor: diálogo en clave poética |website=Tiempo Argentino |access-date=2026-06-17}}</ref> ''Revista Ruda'' het die bundel beskryf as ’n poëtiese ruimte waarin herinnering, emosie en taal voortdurend met mekaar in gesprek tree.<ref>{{cite web |url=https://revistaruda.com/2025/09/24/leonor-hurgar-en-el-poema/ |title=Leonor: hurgar en el poema |website=Revista Ruda |access-date=2026-06-17}}</ref> ''Aullido'' het fragmente uit die werk gepubliseer en die emosionele karakter van die briefwisseling tussen die protagoniste beklemtoon.<ref>{{cite web |url=https://aullidolit.com/una-muestra-leonor-poemario-pablo-andres-rial/ |title=Una muestra de Leonor |website=Aullido |access-date=2026-06-17}}</ref> == Agtergrond == In ’n onderhoud met ''Agencia Paco Urondo'' het Rial verduidelik dat hy Leonor en Benicio as twee afsonderlike stemme ontwikkel het. Volgens die skrywer dien die briefwisseling as ’n middel om temas soos liefde, afskeid, herinnering en die verloop van tyd te ondersoek.<ref>{{cite web |url=https://www.agenciapacourondo.com.ar/cultura/pablo-andres-rial-considero-que-en-la-poesia-reside-lo-bello-y-lo-atemporal |title=Pablo Andrés Rial: considero que en la poesía reside lo bello y lo atemporal |website=Agencia Paco Urondo |access-date=2026-06-17}}</ref> == Verwysings == <references /> [[Kategorie:Boeke van 2025]] [[Kategorie:Poësieboeke]] [[Kategorie:Argentynse literatuur]] [[Kategorie:Spaanstalige boeke]] d6xjhecksgkyjevgp5o2rb1oz7ol0fj 0 462750 2911979 2026-06-17T17:41:49Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met amper niks! 2911979 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera tanganyikensis | authority = Baker f., (1932) | synonyms = }} '''''Indigofera tanganyikensis''''' is 'n meerjarige plant of 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Rwanda]], [[Somalië]], [[Tanzanië]] en [[Uganda]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500073-1 Plants of the World] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|tanganyikensis]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] csofi93vpit7pbycvuryd7xkg0yx3aw 2911984 2911979 2026-06-17T17:51:32Z Oesjaar 7467 Nie nodig nie. 2911984 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera tanganyikensis | authority = Baker f., (1932) | synonyms = }} '''''Indigofera tanganyikensis''''' is 'n meerjarige plant of 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Rwanda]], [[Somalië]], [[Tanzanië]] en [[Uganda]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500073-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|tanganyikensis]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] rada4wfsda1tp0cpypqauxcubilflo9 2911985 2911984 2026-06-17T17:52:48Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911985 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera tanganyikensis | authority = Baker f., (1932) | synonyms = }} '''''Indigofera tanganyikensis''''' is 'n meerjarige plant of 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Rwanda]], [[Somalië]], [[Tanzanië]] en [[Uganda]]. == Infraspesies == Die spesie het drie infraspesies: * ''Indigofera tanganyikensis var. paucijuga'' <small>J.B.Gillett</small> * ''Indigofera tanganyikensis var. strigulosior'' <small>J.B.Gillett</small> * ''Indigofera tanganyikensis var. tanganyikensis'' == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500073-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|tanganyikensis]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Rwanda]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] moic6imsf440xe8obidmtgw3hf7k0np 1 462751 2911980 2026-06-17T17:42:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911980 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462752 2911982 2026-06-17T17:49:21Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2911982 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera tanaensis | authority = J.B.Gillett, (1958) | synonyms = }} '''''Indigofera tanaensis''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Kenia]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77165462-1 Plants of the World] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|tanaensis]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Endemiese plante van Kenia]] r9hl2tvi76ztq1yztibmlfnf71nufbu 2911989 2911982 2026-06-17T18:27:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911989 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera tanaensis | authority = J.B.Gillett, (1958) | synonyms = }} '''''Indigofera tanaensis''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Kenia]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77165462-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|tanaensis]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Endemiese plante van Kenia]] syoz120rbz56o6xp2ra1afjanbl1nej 1 462753 2911983 2026-06-17T17:51:00Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911983 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462754 2911987 2026-06-17T18:24:42Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2911987 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera thikaensis | authority = J.B.Gillett, (1970) | synonyms = }} '''''Indigofera thikaensis''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Kenia]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500102-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|thikaensis]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Endemiese plante van Kenia]] cr176oijmnqevxu1luhd4isfqtid8yw 1 462755 2911988 2026-06-17T18:26:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911988 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462756 2911991 2026-06-17T18:32:33Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2911991 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera wildiana | authority = J.B.Gillett, (1958) | synonyms =* ''Indigofera grata var. longeracemosa'' <small>Baker f.</small> }} '''''Indigofera wildiana''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Malawi]], [[Mosambiek]], [[Uganda]] en [[Zimbabwe]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500190-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|wildiana]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Mosambiek]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] rz6sd4dqpk47220fi3uyr385qr0gs4g 1 462757 2911992 2026-06-17T18:34:17Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911992 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 15 462758 2911993 2026-06-17T18:34:41Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911993 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462759 2911994 2026-06-17T18:38:59Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2911994 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera zanzibarica | authority = J.B.Gillett, (1970) | synonyms = }} '''''Indigofera zanzibarica''''' is 'n meerjarige plant of 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Kenia]] en [[Tanzanië]], insluitend [[Pemba]]-eiland. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500199-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|zanzibarica]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] 2pvyexj4xi66wxyh7svhimawmml9w0g 1 462760 2911995 2026-06-17T18:40:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911995 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462761 2911997 2026-06-17T18:53:49Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2911997 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera sisalis | authority = J.B.Gillett, (1958) | synonyms = }} '''''Indigofera sisalis''''' is 'n meerjarige plant of 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Kenia]] en [[Tanzanië]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500007-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|sisalis]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] 04v3qnxpg1jfb54wfmsjakbrtk0z60e 1 462762 2911998 2026-06-17T18:55:04Z Oesjaar 7467 Verbeter 2911998 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462763 2912000 2026-06-17T19:02:22Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2912000 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera platyspira | authority = J.B.Gillett ex Thulin & M.G.Gilbert, (2002 gepubl. 2003) | synonyms = }} '''''Indigofera platyspira''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Kenia]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:20011475-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|platyspira]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Endemiese plante van Kenia]] 9v8q6m1qfpe2yta013ishrnyaf90t8w 1 462764 2912001 2026-06-17T19:04:34Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912001 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462765 2912002 2026-06-17T19:08:10Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie 2912002 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera pellucida | authority = J.B.Gillett & Thulin, (1989) | synonyms = }} '''''Indigofera pellucida''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Kenia]] en [[Somalië]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:936699-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|pellucida]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] sjunxjdpwbldl9wtmzzmcz2drdfhptg 1 462766 2912003 2026-06-17T19:10:24Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912003 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462767 2912004 2026-06-17T19:17:50Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie. Flora Kenia se 1000ste! 2912004 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera paracapitata | authority = J.B.Gillett, (1958) | synonyms = }} '''''Indigofera paracapitata''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Gaboen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Nigerië]], [[Republiek die Kongo]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499782-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|paracapitata]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] sfb10cb6eabbc2wstbkzizhwfbop0o6 2912005 2912004 2026-06-17T19:18:13Z Oesjaar 7467 /* Bronnelys */ Ai! 2912005 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera paracapitata | authority = J.B.Gillett, (1958) | synonyms = }} '''''Indigofera paracapitata''''' is 'n [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Burundi]], [[Demokratiese Republiek die Kongo]], [[Gaboen]], [[Kameroen]], [[Kenia]], [[Nigerië]], [[Republiek die Kongo]], [[Sentraal-Afrikaanse Republiek]], [[Uganda]] en [[Zambië]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499782-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|paracapitata]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Burundi]] [[Kategorie:Flora van die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van Gaboen]] [[Kategorie:Flora van Kameroen]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Nigerië]] [[Kategorie:Flora van die Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Flora van die Sentraal-Afrikaanse Republiek]] [[Kategorie:Flora van Uganda]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] rjtxgzh57n0ejmgkzg24p0u423f0cfx 1 462768 2912006 2026-06-17T19:20:08Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912006 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462769 2912012 2026-06-17T19:42:39Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912012 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera torulosa | authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]], (1836) | synonyms = * ''Anil torulosa'' <small>(E.Mey.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera torulosa''''' is 'n eenjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1152.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1153.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1154.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1160.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1238.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1239.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-422 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500120-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/73c362f3-978a-421d-b6bc-696fc4b86453 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|torulosa]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] bawjll8fqqsq1uadrs9wqs4f2d92dg3 2912013 2912012 2026-06-17T19:42:52Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912013 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera torulosa | authority = [[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]], (1836) | synonyms = * ''Anil torulosa'' <small>(E.Mey.) Kuntze</small> }} '''''Indigofera torulosa''''' is 'n eenjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Namibië]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]], [[Noordwes]], [[Oos-Kaap]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1152.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1153.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1154.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1160.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1238.jpg Indigofera torulosa var. torulosa 1DS-II 3-1239.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-422 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:500120-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/73c362f3-978a-421d-b6bc-696fc4b86453 Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|torulosa]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Namibië]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 5y9v8l6vn6pqbv4nx3yikznxk7w8ljn 1 462770 2912016 2026-06-17T19:45:30Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912016 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462771 2912027 2026-06-17T20:05:31Z Sobaka 328 begin nuwe artikel 2912027 wikitext text/x-wiki '''Alfred Habdank Skarbek Korzybski''' (/kɔːrˈzɪbski, kəˈʒɪpski/ ⓘ kor-ZIB-skee, kə-ZHIP-skee;<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/korzybski|title=Korzybski|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=HarperCollins|access-date=27 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Korzybski|access-date=27 Augustus 2019}}</ref>Pools: [ˈalfrɛt kɔˈʐɨpskʲi]; [[3 Julie]] [[1879]] – [[1 Maart]] [[1950]]) was 'n Pools-Amerikaanse [[filosoof]] en onafhanklike geleerde wat 'n veld genaamd algemene semantiek ontwikkel het, wat hy as beide onderskeibaar van, en meer omvattend as, die veld van [[semantiek]] beskou het. Hy het aangevoer dat menslike [[kennis]] van die wêreld beperk word deur beide die menslike [[senuweestelsel]] en die tale wat mense ontwikkel het, en dus kan niemand direkte toegang tot die [[werklikheid]] hê nie, aangesien die meeste wat ons kan weet, dit is wat gefiltreer word deur die [[brein]] se reaksies op die werklikheid. Sy bekendste uitspraak is "Die kaart is nie die gebied nie". Baie van sy idees is aangebied in sy boek ''Science and Sanity'' (1933). ==Vroeë lewe en loopbaan== Korzybski is in [[Warskou]], Wisla-land, wat toe deel van die [[Russiese Ryk]] was, gebore en het aan 'n aristokratiese Poolse familie behoort wie se lede vir geslagte as wiskundiges, wetenskaplikes en ingenieurs gewerk het. Hy het Pools tuis en [[Russies]] in skole geleer, en met 'n Franse en Duitse goewernante het hy as kind vlot in vier tale geword.<ref>{{cite book |last=Kodish |first=Bruce I. |title=Korzybski: A Biography |publisher=Extensional Publishing |location=Pasadena, CA |year=2011 |page=31 |isbn=978-0-9700664-0-4}}</ref> Korzybski het [[ingenieurswese]] aan die Universiteit van Tegnologie van Warskou gestudeer. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–1918) het Korzybski as 'n intelligensie-offisier in die Russiese Leër gedien. Nadat hy in 'n been gewond is en ander beserings opgedoen het, het hy in 1916 na [[Noord-Amerika]]] verhuis (eers na [[Kanada]], toe na die [[Verenigde State]]) om die verskeping van artillerie na Rusland te koördineer. Hy het ook aan Pools-Amerikaanse gehore oor die konflik lesings gegee en die verkoop van oorlogsobligasies bevorder. Na die oorlog het hy besluit om in die Verenigde State te bly en het in 1940 'n genaturaliseerde burger geword. Hy het Mira Edgerly,<ref> {{cite web |author= Don Shelton |url= http://american-miniatures20c.blogspot.com/2007/06/edgerly-mira-portrait-of-three-sisters.html |title= 20C - American Miniature Portraits: Korzybska, Mira Edgerly - portrait of three sisters or a triptych? |website= American-miniatures20c.blogspot.com |date= 1954-07-13 |access-date= 2016-06-28 }} </ref> 'n skilder van portrette op [[ivoor]], kort na die [[Wapenstilstand]] van 1918 ontmoet; Hulle is in Januarie 1919 getroud; die huwelik het tot sy dood geduur. E. P. Dutton het Korzybski se eerste boek, ''Manhood of Humanity'', in 1921 gepubliseer. In hierdie werk het hy 'n nuwe teorie van die [[mensdom]] voorgestel en in detail verduidelik: die mensdom as 'n "tydbindende" klas van lewe (mense voer tydbinding uit deur die oordrag van kennis en abstraksies deur tyd wat in kulture opgehoop word). In 1925 en 1926 het Korzybski psigiatriese pasiënte by die St. Elizabeth-hospitaal in D.C. waargeneem onder toesig van William Alanson White.<ref>{{Cite book |last=Korzybski |first=Alfred |url=https://books.google.com/books?id=Liup07h3fbIC&pg=PR23 |title=Collected Writings, 1920-1950 |date=1990 |publisher=Institute of GS |isbn=978-0-910780-08-7 |language=en}}</ref> ==Algemene semantiek== Korzybski se werk het gekulmineer in die aanvang van 'n dissipline wat hy algemene semantiek (GS) genoem het. Dit moet nie met [[semantiek]] verwar word nie. Die basiese beginsels van algemene semantiek, wat tydbinding insluit, word beskryf in die boek ''Science and Sanity'', wat in 1933 gepubliseer is. In 1938 het Korzybski die Instituut vir Algemene Semantiek in [[Chicago]] gestig.<ref>{{cite web|url=http://www.generalsemantics.org/about-us/history/ |title=The Institute of General Semantics » History |website=Generalsemantics.org |access-date=2016-06-28}}</ref> Die behuisingstekort in Chicago na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hom die instituut se huurkontrak gekos, so in 1946 het hy die instituut na Lakeville, [[Connecticut]], VSA, verskuif, waar hy dit tot sy dood in 1950 gelei het. Korzybski het volgehou dat mense beperk word in wat hulle weet deur (1) die struktuur van hul senuweestelsels, en (2) die struktuur van hul tale. Mense kan nie die wêreld direk ervaar nie, maar slegs deur hul "abstraksies" (nie-verbale indrukke of "gleanings" afgelei van die senuweestelsel, en verbale aanwysers wat uitgedruk en afgelei word van taal). Hierdie mislei ons soms oor wat die waarheid is. Ons begrip het soms 'n gebrek aan ooreenkoms van struktuur met wat werklik gebeur.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=57 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> Hy het gepoog om ons bewustheid van abstraksie te oefen deur tegnieke te gebruik wat hy uit sy studie van wiskunde en wetenskap verkry het. Hy het hierdie bewustheid, hierdie doelwit van sy stelsel, "bewussyn van abstraksie" genoem. Sy stelsel het die bevordering van houdings soos "Ek weet nie; kom ons kyk," ingesluit sodat ons die realiteite daarvan soos deur die moderne wetenskap geopenbaar, beter kan ontdek of daaroor kan besin. Nog 'n tegniek het behels om innerlik en uiterlik stil te word, 'n ervaring wat hy "stilte op die objektiewe vlakke" genoem het.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=34 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> =="Om te wees"== Baie aanhangers en kritici van Korzybski het sy taamlik komplekse stelsel gereduseer tot 'n eenvoudige saak van wat hy gesê het oor die werkwoordvorm "is" van die algemene werkwoord "om te wees".<ref>Alfred Korzybski, ''Selections from Science and Sanity'', 2010.</ref> Sy stelsel is egter hoofsaaklik gebaseer op terminologie soos die verskillende "ordes van abstraksie", en formulerings soos "[[bewussyn]] van [[abstraksie]]". Die bewering dat Korzybski die gebruik van die werkwoord "om te wees" teengestaan het, sou 'n diepgaande oordrywing wees. Hy het gedink dat sekere gebruike van die werkwoord "om te wees", genaamd die "is van identiteit" en die "is van predikasie", foutief in struktuur was, bv. 'n stelling soos "Elizabeth is 'n dwaas" (gesê van 'n persoon met die naam "Elizabeth" wat iets gedoen het wat ons as dwaas beskou). In Korzybski se stelsel behoort 'n mens se beoordeling van Elizabeth tot 'n hoër orde van abstraksie as Elizabeth self. Korzybski se remedie was om identiteit te ontken; in hierdie voorbeeld, om voortdurend bewus te wees dat "Elizabeth" nie is wat ons haar noem nie. Ons vind Elizabeth nie in die verbale domein, die wêreld van woorde nie, maar die nieverbale domein (die twee, het hy gesê, kom neer op verskillende ordes van abstraksie). Dit is uitgedruk deur Korzybski se bekendste uitgangspunt, "die kaart is nie die gebied nie". Let daarop dat hierdie uitgangspunt die frase "is nie" gebruik, 'n vorm van "om te wees"; hierdie en vele ander voorbeelde toon dat hy nie van plan was om "om te wees" as sodanig te laat vaar nie. Trouens, hy het eksplisiet gesê<ref>{{cite journal | last=Korzybski | first=Alfred | title=The Role of Language in the Perceptual Process | journal=Alfred Korzybski Collected Writings 1920–1950 | year=1951 | page=698 | publisher=Institute of General Semantics}}</ref> dat daar geen strukturele probleme met die werkwoord "om te wees" was wanneer dit as 'n hulpwerkwoord gebruik word of wanneer dit gebruik word om bestaan of ligging aan te dui nie. Dit was selfs soms aanvaarbaar om die foutiewe vorme van die werkwoord "om te wees" te gebruik, solank 'n mens bewus was van hul strukturele beperkings. ==Verwysings== {{Verwysings}}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Korzybski, Alfred}} [[Kategorie:Poolse filosowe]] [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1950]] msfcr04nmv4c3xncweidm4dffd9434n 2912033 2912027 2026-06-17T20:12:54Z Sobaka 328 2912033 wikitext text/x-wiki '''Alfred Habdank Skarbek Korzybski''' (/kɔːrˈzɪbski, kəˈʒɪpski/ ⓘ kor-ZIB-skee, kə-ZHIP-skee;<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/korzybski|title=Korzybski|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=HarperCollins|access-date=27 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Korzybski|access-date=27 Augustus 2019}}</ref>Pools: [ˈalfrɛt kɔˈʐɨpskʲi]; [[3 Julie]] [[1879]] – [[1 Maart]] [[1950]]) was 'n Pools-Amerikaanse [[filosoof]] en onafhanklike geleerde wat 'n veld genaamd algemene semantiek ontwikkel het, wat hy as beide onderskeibaar van, en meer omvattend as, die veld van [[semantiek]] beskou het. Hy het aangevoer dat menslike [[kennis]] van die wêreld beperk word deur beide die menslike [[senuweestelsel]] en die tale wat mense ontwikkel het, en dus kan niemand direkte toegang tot die [[werklikheid]] hê nie, aangesien die meeste wat ons kan weet, dit is wat gefiltreer word deur die [[brein]] se reaksies op die werklikheid. Sy bekendste uitspraak is "Die kaart is nie die gebied nie". Baie van sy idees is aangebied in sy boek ''Science and Sanity'' (1933). ==Vroeë lewe en loopbaan== Korzybski is in [[Warskou]], Wisla-land, wat toe deel van die [[Russiese Ryk]] was, gebore en het aan 'n aristokratiese Poolse familie behoort wie se lede vir geslagte as wiskundiges, wetenskaplikes en ingenieurs gewerk het. Hy het Pools tuis en [[Russies]] in skole geleer, en met 'n Franse en Duitse goewernante het hy as kind vlot in vier tale geword.<ref>{{cite book |last=Kodish |first=Bruce I. |title=Korzybski: A Biography |publisher=Extensional Publishing |location=Pasadena, CA |year=2011 |page=31 |isbn=978-0-9700664-0-4}}</ref> Korzybski het [[ingenieurswese]] aan die Universiteit van Tegnologie van Warskou gestudeer. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–1918) het Korzybski as 'n intelligensie-offisier in die Russiese Leër gedien. Nadat hy in 'n been gewond is en ander beserings opgedoen het, het hy in 1916 na [[Noord-Amerika]]] verhuis (eers na [[Kanada]], toe na die [[Verenigde State]]) om die verskeping van artillerie na Rusland te koördineer. Hy het ook aan Pools-Amerikaanse gehore oor die konflik lesings gegee en die verkoop van oorlogsobligasies bevorder. Na die oorlog het hy besluit om in die Verenigde State te bly en het in 1940 'n genaturaliseerde burger geword. Hy het Mira Edgerly,<ref> {{cite web |author= Don Shelton |url= http://american-miniatures20c.blogspot.com/2007/06/edgerly-mira-portrait-of-three-sisters.html |title= 20C - American Miniature Portraits: Korzybska, Mira Edgerly - portrait of three sisters or a triptych? |website= American-miniatures20c.blogspot.com |date= 1954-07-13 |access-date= 2016-06-28 }} </ref> 'n skilder van portrette op [[ivoor]], kort na die [[Wapenstilstand]] van 1918 ontmoet; Hulle is in Januarie 1919 getroud; die huwelik het tot sy dood geduur. E. P. Dutton het Korzybski se eerste boek, ''Manhood of Humanity'', in 1921 gepubliseer. In hierdie werk het hy 'n nuwe teorie van die [[mensdom]] voorgestel en in detail verduidelik: die mensdom as 'n "tydbindende" klas van lewe (mense voer tydbinding uit deur die oordrag van kennis en abstraksies deur tyd wat in kulture opgehoop word). In 1925 en 1926 het Korzybski psigiatriese pasiënte by die St. Elizabeth-hospitaal in D.C. waargeneem onder toesig van William Alanson White.<ref>{{Cite book |last=Korzybski |first=Alfred |url=https://books.google.com/books?id=Liup07h3fbIC&pg=PR23 |title=Collected Writings, 1920-1950 |date=1990 |publisher=Institute of GS |isbn=978-0-910780-08-7 |language=en}}</ref> ==Algemene semantiek== Korzybski se werk het gekulmineer in die aanvang van 'n dissipline wat hy algemene semantiek (GS) genoem het. Dit moet nie met [[semantiek]] verwar word nie. Die basiese beginsels van algemene semantiek, wat tydbinding insluit, word beskryf in die boek ''Science and Sanity'', wat in 1933 gepubliseer is. In 1938 het Korzybski die Instituut vir Algemene Semantiek in [[Chicago]] gestig.<ref>{{cite web|url=http://www.generalsemantics.org/about-us/history/ |title=The Institute of General Semantics » History |website=Generalsemantics.org |access-date=2016-06-28}}</ref> Die behuisingstekort in Chicago na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hom die instituut se huurkontrak gekos, so in 1946 het hy die instituut na Lakeville, [[Connecticut]], VSA, verskuif, waar hy dit tot sy dood in 1950 gelei het. Korzybski het volgehou dat mense beperk word in wat hulle weet deur (1) die struktuur van hul senuweestelsels, en (2) die struktuur van hul tale. Mense kan nie die wêreld direk ervaar nie, maar slegs deur hul "abstraksies" (nie-verbale indrukke of "gleanings" afgelei van die senuweestelsel, en verbale aanwysers wat uitgedruk en afgelei word van taal). Hierdie mislei ons soms oor wat die waarheid is. Ons begrip het soms 'n gebrek aan ooreenkoms van struktuur met wat werklik gebeur.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=57 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> Hy het gepoog om ons bewustheid van abstraksie te oefen deur tegnieke te gebruik wat hy uit sy studie van wiskunde en wetenskap verkry het. Hy het hierdie bewustheid, hierdie doelwit van sy stelsel, "bewussyn van abstraksie" genoem. Sy stelsel het die bevordering van houdings soos "Ek weet nie; kom ons kyk," ingesluit sodat ons die realiteite daarvan soos deur die moderne wetenskap geopenbaar, beter kan ontdek of daaroor kan besin. Nog 'n tegniek het behels om innerlik en uiterlik stil te word, 'n ervaring wat hy "stilte op die objektiewe vlakke" genoem het.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=34 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> =="Om te wees"== Baie aanhangers en kritici van Korzybski het sy taamlik komplekse stelsel gereduseer tot 'n eenvoudige saak van wat hy gesê het oor die werkwoordvorm "is" van die algemene werkwoord "om te wees".<ref>Alfred Korzybski, ''Selections from Science and Sanity'', 2010.</ref> Sy stelsel is egter hoofsaaklik gebaseer op terminologie soos die verskillende "ordes van abstraksie", en formulerings soos "[[bewussyn]] van [[abstraksie]]". Die bewering dat Korzybski die gebruik van die werkwoord "om te wees" teengestaan het, sou 'n diepgaande oordrywing wees. Hy het gedink dat sekere gebruike van die werkwoord "om te wees", genaamd die "is van identiteit" en die "is van predikasie", foutief in struktuur was, bv. 'n stelling soos "Elizabeth is 'n dwaas" (gesê van 'n persoon met die naam "Elizabeth" wat iets gedoen het wat ons as dwaas beskou). In Korzybski se stelsel behoort 'n mens se beoordeling van Elizabeth tot 'n hoër orde van abstraksie as Elizabeth self. Korzybski se remedie was om identiteit te ontken; in hierdie voorbeeld, om voortdurend bewus te wees dat "Elizabeth" nie is wat ons haar noem nie. Ons vind Elizabeth nie in die verbale domein, die wêreld van woorde nie, maar die nieverbale domein (die twee, het hy gesê, kom neer op verskillende ordes van abstraksie). Dit is uitgedruk deur Korzybski se bekendste uitgangspunt, "die kaart is nie die gebied nie". Let daarop dat hierdie uitgangspunt die frase "is nie" gebruik, 'n vorm van "om te wees"; hierdie en vele ander voorbeelde toon dat hy nie van plan was om "om te wees" as sodanig te laat vaar nie. Trouens, hy het eksplisiet gesê<ref>{{cite journal | last=Korzybski | first=Alfred | title=The Role of Language in the Perceptual Process | journal=Alfred Korzybski Collected Writings 1920–1950 | year=1951 | page=698 | publisher=Institute of General Semantics}}</ref> dat daar geen strukturele probleme met die werkwoord "om te wees" was wanneer dit as 'n hulpwerkwoord gebruik word of wanneer dit gebruik word om bestaan of ligging aan te dui nie. Dit was selfs soms aanvaarbaar om die foutiewe vorme van die werkwoord "om te wees" te gebruik, solank 'n mens bewus was van hul strukturele beperkings. ==Anekdotes== Eendag het Korzybski 'n lesing aan 'n groep studente gegee, en hy het die les skielik onderbreek om 'n pakkie beskuitjies, toegedraai in wit papier, uit sy aktetas te haal. Hy het gemompel dat hy net iets moes eet, en hy het die studente op die sitplekke in die voorste ry gevra of hulle ook 'n beskuitjie wou hê. 'n Paar studente het 'n beskuitjie geneem. "Lekker beskuitjie, dink julle nie?" het Korzybski gesê terwyl hy 'n tweede een geneem het. Die studente het kragtig gekou. Toe skeur hy die wit papier van die beskuitjies af om die oorspronklike verpakking te onthul. Daarop was 'n groot prentjie van 'n hond se kop en die woorde "Hondekoekies". Die studente het na die pakkie gekyk en was geskok. Twee van hulle wou opgooi, het hul hande voor hul monde gesit en uit die lesingsaal na die toilet gehardloop. "Sien jy," het Korzybski opgemerk, "ek het sopas gedemonstreer dat mense nie net kos eet nie, maar ook woorde, en dat die smaak van eersgenoemde dikwels deur die smaak van laasgenoemde oortref word".<ref>R. Diekstra, ''Haarlemmer Dagblad'', 1993, cited by L. Derks & J. Hollander, ''Essenties van NLP'' (Utrecht: Servire, 1996), bl. 58.</ref> [[William S. Burroughs|William Burroughs]] het in die herfs van 1939 'n Korzybski-werkswinkel bygewoon. Hy was 25 jaar oud en het $40 betaal. Sy medestudente – daar was altesaam 38 – het die jong Samuel I. Hayakawa (wat later 'n Republikeinse lid van die Amerikaanse Senaat sou word) en Wendell Johnson (stigter van die Monsterstudie) ingesluit.<ref>{{cite web |url=http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |title=Naked Lunch @ 50 » Seminal Semantics Antics |access-date=21 Desember 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204146/http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |archive-date=2011-10-07}}</ref> ==Invloed== Korzybski se werk het in die 1940's en 1950's 'n positiewe ontvangs van 'n verskeidenheid persone gehad.<ref>{{cite web|title=Notable Individuals Influenced by General Semantics|url=http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|publisher=The Institute of General Semantics|access-date=3 September 2012|archive-date=19 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319195937/http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|url-status=dead}}</ref> [[Robert A. Heinlein]] het 'n karakter na hom vernoem in sy 1940-kortverhaal "Blowups Happen". Die wetenskapfiksieskrywer A. E. van Vogt het sy roman The World of Null-A, wat in 1948 gepubliseer is, gebaseer op idees uit Algemene Semantiek. Op 8 Maart 1949 het mede-wetenskapfiksieskrywer L. Ron Hubbard aan Heinlein geskryf en Korzybski as 'n invloed op wat Dianetics sou word, verwys: “Wel, jy het nie in jou boek gespesifiseer watter werklike hervorming in die samelewing plaasgevind het om supermense te maak nie. Ek het nou die dag daaroor begin dink. Die stelsel is Excalibur. Dit maak nul A's.”<ref>{{Cite web | url=https://tonyortega.org/2014/11/08/the-heinlein-letters-what-l-ron-hubbards-close-friends-really-thought-of-him/ | title=The Heinlein Letters: What L. Ron Hubbard's close friends really thought of him &#124; the Underground Bunker }}</ref> Korzybski se idees het die filosoof Alan Watts en fisikus [[Fritjof Capra]] beïnvloed, wat sy frase "die kaart is nie die gebied nie" in lesings en geskrifte "''[[The Tao of Physics]]''", 35ste Herdenkingsuitgawe, gebruik het. Skrywer Robert Anton Wilson was ook diep beïnvloed deur Korzybski se idees. Die derde uitgawe van ''Science and Sanity'' verklaar dat die Verenigde State se Leër in die Tweede Wêreldoorlog Korzybski se stelsel gebruik het om gevegsmoegheid in Europa te behandel, onder toesig van dr. Douglas M. Kelley,<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=liii | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> wat later die psigiater in beheer van die Nazi-oorlogsmisdadigers in Neurenberg geword het. Van die Algemene Semantiek-tradisie is voortgesit deur Samuel I. Hayakawa.. ==Verwysings== {{Verwysings}}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Korzybski, Alfred}} [[Kategorie:Poolse filosowe]] [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1950]] 8qq7rtnh3oci4ata0xfej4rwqxa1jsq 2912034 2912033 2026-06-17T20:13:17Z Sobaka 328 /* Verwysings */ 2912034 wikitext text/x-wiki '''Alfred Habdank Skarbek Korzybski''' (/kɔːrˈzɪbski, kəˈʒɪpski/ ⓘ kor-ZIB-skee, kə-ZHIP-skee;<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/korzybski|title=Korzybski|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=HarperCollins|access-date=27 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Korzybski|access-date=27 Augustus 2019}}</ref>Pools: [ˈalfrɛt kɔˈʐɨpskʲi]; [[3 Julie]] [[1879]] – [[1 Maart]] [[1950]]) was 'n Pools-Amerikaanse [[filosoof]] en onafhanklike geleerde wat 'n veld genaamd algemene semantiek ontwikkel het, wat hy as beide onderskeibaar van, en meer omvattend as, die veld van [[semantiek]] beskou het. Hy het aangevoer dat menslike [[kennis]] van die wêreld beperk word deur beide die menslike [[senuweestelsel]] en die tale wat mense ontwikkel het, en dus kan niemand direkte toegang tot die [[werklikheid]] hê nie, aangesien die meeste wat ons kan weet, dit is wat gefiltreer word deur die [[brein]] se reaksies op die werklikheid. Sy bekendste uitspraak is "Die kaart is nie die gebied nie". Baie van sy idees is aangebied in sy boek ''Science and Sanity'' (1933). ==Vroeë lewe en loopbaan== Korzybski is in [[Warskou]], Wisla-land, wat toe deel van die [[Russiese Ryk]] was, gebore en het aan 'n aristokratiese Poolse familie behoort wie se lede vir geslagte as wiskundiges, wetenskaplikes en ingenieurs gewerk het. Hy het Pools tuis en [[Russies]] in skole geleer, en met 'n Franse en Duitse goewernante het hy as kind vlot in vier tale geword.<ref>{{cite book |last=Kodish |first=Bruce I. |title=Korzybski: A Biography |publisher=Extensional Publishing |location=Pasadena, CA |year=2011 |page=31 |isbn=978-0-9700664-0-4}}</ref> Korzybski het [[ingenieurswese]] aan die Universiteit van Tegnologie van Warskou gestudeer. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–1918) het Korzybski as 'n intelligensie-offisier in die Russiese Leër gedien. Nadat hy in 'n been gewond is en ander beserings opgedoen het, het hy in 1916 na [[Noord-Amerika]]] verhuis (eers na [[Kanada]], toe na die [[Verenigde State]]) om die verskeping van artillerie na Rusland te koördineer. Hy het ook aan Pools-Amerikaanse gehore oor die konflik lesings gegee en die verkoop van oorlogsobligasies bevorder. Na die oorlog het hy besluit om in die Verenigde State te bly en het in 1940 'n genaturaliseerde burger geword. Hy het Mira Edgerly,<ref> {{cite web |author= Don Shelton |url= http://american-miniatures20c.blogspot.com/2007/06/edgerly-mira-portrait-of-three-sisters.html |title= 20C - American Miniature Portraits: Korzybska, Mira Edgerly - portrait of three sisters or a triptych? |website= American-miniatures20c.blogspot.com |date= 1954-07-13 |access-date= 2016-06-28 }} </ref> 'n skilder van portrette op [[ivoor]], kort na die [[Wapenstilstand]] van 1918 ontmoet; Hulle is in Januarie 1919 getroud; die huwelik het tot sy dood geduur. E. P. Dutton het Korzybski se eerste boek, ''Manhood of Humanity'', in 1921 gepubliseer. In hierdie werk het hy 'n nuwe teorie van die [[mensdom]] voorgestel en in detail verduidelik: die mensdom as 'n "tydbindende" klas van lewe (mense voer tydbinding uit deur die oordrag van kennis en abstraksies deur tyd wat in kulture opgehoop word). In 1925 en 1926 het Korzybski psigiatriese pasiënte by die St. Elizabeth-hospitaal in D.C. waargeneem onder toesig van William Alanson White.<ref>{{Cite book |last=Korzybski |first=Alfred |url=https://books.google.com/books?id=Liup07h3fbIC&pg=PR23 |title=Collected Writings, 1920-1950 |date=1990 |publisher=Institute of GS |isbn=978-0-910780-08-7 |language=en}}</ref> ==Algemene semantiek== Korzybski se werk het gekulmineer in die aanvang van 'n dissipline wat hy algemene semantiek (GS) genoem het. Dit moet nie met [[semantiek]] verwar word nie. Die basiese beginsels van algemene semantiek, wat tydbinding insluit, word beskryf in die boek ''Science and Sanity'', wat in 1933 gepubliseer is. In 1938 het Korzybski die Instituut vir Algemene Semantiek in [[Chicago]] gestig.<ref>{{cite web|url=http://www.generalsemantics.org/about-us/history/ |title=The Institute of General Semantics » History |website=Generalsemantics.org |access-date=2016-06-28}}</ref> Die behuisingstekort in Chicago na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hom die instituut se huurkontrak gekos, so in 1946 het hy die instituut na Lakeville, [[Connecticut]], VSA, verskuif, waar hy dit tot sy dood in 1950 gelei het. Korzybski het volgehou dat mense beperk word in wat hulle weet deur (1) die struktuur van hul senuweestelsels, en (2) die struktuur van hul tale. Mense kan nie die wêreld direk ervaar nie, maar slegs deur hul "abstraksies" (nie-verbale indrukke of "gleanings" afgelei van die senuweestelsel, en verbale aanwysers wat uitgedruk en afgelei word van taal). Hierdie mislei ons soms oor wat die waarheid is. Ons begrip het soms 'n gebrek aan ooreenkoms van struktuur met wat werklik gebeur.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=57 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> Hy het gepoog om ons bewustheid van abstraksie te oefen deur tegnieke te gebruik wat hy uit sy studie van wiskunde en wetenskap verkry het. Hy het hierdie bewustheid, hierdie doelwit van sy stelsel, "bewussyn van abstraksie" genoem. Sy stelsel het die bevordering van houdings soos "Ek weet nie; kom ons kyk," ingesluit sodat ons die realiteite daarvan soos deur die moderne wetenskap geopenbaar, beter kan ontdek of daaroor kan besin. Nog 'n tegniek het behels om innerlik en uiterlik stil te word, 'n ervaring wat hy "stilte op die objektiewe vlakke" genoem het.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=34 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> =="Om te wees"== Baie aanhangers en kritici van Korzybski het sy taamlik komplekse stelsel gereduseer tot 'n eenvoudige saak van wat hy gesê het oor die werkwoordvorm "is" van die algemene werkwoord "om te wees".<ref>Alfred Korzybski, ''Selections from Science and Sanity'', 2010.</ref> Sy stelsel is egter hoofsaaklik gebaseer op terminologie soos die verskillende "ordes van abstraksie", en formulerings soos "[[bewussyn]] van [[abstraksie]]". Die bewering dat Korzybski die gebruik van die werkwoord "om te wees" teengestaan het, sou 'n diepgaande oordrywing wees. Hy het gedink dat sekere gebruike van die werkwoord "om te wees", genaamd die "is van identiteit" en die "is van predikasie", foutief in struktuur was, bv. 'n stelling soos "Elizabeth is 'n dwaas" (gesê van 'n persoon met die naam "Elizabeth" wat iets gedoen het wat ons as dwaas beskou). In Korzybski se stelsel behoort 'n mens se beoordeling van Elizabeth tot 'n hoër orde van abstraksie as Elizabeth self. Korzybski se remedie was om identiteit te ontken; in hierdie voorbeeld, om voortdurend bewus te wees dat "Elizabeth" nie is wat ons haar noem nie. Ons vind Elizabeth nie in die verbale domein, die wêreld van woorde nie, maar die nieverbale domein (die twee, het hy gesê, kom neer op verskillende ordes van abstraksie). Dit is uitgedruk deur Korzybski se bekendste uitgangspunt, "die kaart is nie die gebied nie". Let daarop dat hierdie uitgangspunt die frase "is nie" gebruik, 'n vorm van "om te wees"; hierdie en vele ander voorbeelde toon dat hy nie van plan was om "om te wees" as sodanig te laat vaar nie. Trouens, hy het eksplisiet gesê<ref>{{cite journal | last=Korzybski | first=Alfred | title=The Role of Language in the Perceptual Process | journal=Alfred Korzybski Collected Writings 1920–1950 | year=1951 | page=698 | publisher=Institute of General Semantics}}</ref> dat daar geen strukturele probleme met die werkwoord "om te wees" was wanneer dit as 'n hulpwerkwoord gebruik word of wanneer dit gebruik word om bestaan of ligging aan te dui nie. Dit was selfs soms aanvaarbaar om die foutiewe vorme van die werkwoord "om te wees" te gebruik, solank 'n mens bewus was van hul strukturele beperkings. ==Anekdotes== Eendag het Korzybski 'n lesing aan 'n groep studente gegee, en hy het die les skielik onderbreek om 'n pakkie beskuitjies, toegedraai in wit papier, uit sy aktetas te haal. Hy het gemompel dat hy net iets moes eet, en hy het die studente op die sitplekke in die voorste ry gevra of hulle ook 'n beskuitjie wou hê. 'n Paar studente het 'n beskuitjie geneem. "Lekker beskuitjie, dink julle nie?" het Korzybski gesê terwyl hy 'n tweede een geneem het. Die studente het kragtig gekou. Toe skeur hy die wit papier van die beskuitjies af om die oorspronklike verpakking te onthul. Daarop was 'n groot prentjie van 'n hond se kop en die woorde "Hondekoekies". Die studente het na die pakkie gekyk en was geskok. Twee van hulle wou opgooi, het hul hande voor hul monde gesit en uit die lesingsaal na die toilet gehardloop. "Sien jy," het Korzybski opgemerk, "ek het sopas gedemonstreer dat mense nie net kos eet nie, maar ook woorde, en dat die smaak van eersgenoemde dikwels deur die smaak van laasgenoemde oortref word".<ref>R. Diekstra, ''Haarlemmer Dagblad'', 1993, cited by L. Derks & J. Hollander, ''Essenties van NLP'' (Utrecht: Servire, 1996), bl. 58.</ref> [[William S. Burroughs|William Burroughs]] het in die herfs van 1939 'n Korzybski-werkswinkel bygewoon. Hy was 25 jaar oud en het $40 betaal. Sy medestudente – daar was altesaam 38 – het die jong Samuel I. Hayakawa (wat later 'n Republikeinse lid van die Amerikaanse Senaat sou word) en Wendell Johnson (stigter van die Monsterstudie) ingesluit.<ref>{{cite web |url=http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |title=Naked Lunch @ 50 » Seminal Semantics Antics |access-date=21 Desember 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204146/http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |archive-date=2011-10-07}}</ref> ==Invloed== Korzybski se werk het in die 1940's en 1950's 'n positiewe ontvangs van 'n verskeidenheid persone gehad.<ref>{{cite web|title=Notable Individuals Influenced by General Semantics|url=http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|publisher=The Institute of General Semantics|access-date=3 September 2012|archive-date=19 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319195937/http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|url-status=dead}}</ref> [[Robert A. Heinlein]] het 'n karakter na hom vernoem in sy 1940-kortverhaal "Blowups Happen". Die wetenskapfiksieskrywer A. E. van Vogt het sy roman The World of Null-A, wat in 1948 gepubliseer is, gebaseer op idees uit Algemene Semantiek. Op 8 Maart 1949 het mede-wetenskapfiksieskrywer L. Ron Hubbard aan Heinlein geskryf en Korzybski as 'n invloed op wat Dianetics sou word, verwys: “Wel, jy het nie in jou boek gespesifiseer watter werklike hervorming in die samelewing plaasgevind het om supermense te maak nie. Ek het nou die dag daaroor begin dink. Die stelsel is Excalibur. Dit maak nul A's.”<ref>{{Cite web | url=https://tonyortega.org/2014/11/08/the-heinlein-letters-what-l-ron-hubbards-close-friends-really-thought-of-him/ | title=The Heinlein Letters: What L. Ron Hubbard's close friends really thought of him &#124; the Underground Bunker }}</ref> Korzybski se idees het die filosoof Alan Watts en fisikus [[Fritjof Capra]] beïnvloed, wat sy frase "die kaart is nie die gebied nie" in lesings en geskrifte "''[[The Tao of Physics]]''", 35ste Herdenkingsuitgawe, gebruik het. Skrywer Robert Anton Wilson was ook diep beïnvloed deur Korzybski se idees. Die derde uitgawe van ''Science and Sanity'' verklaar dat die Verenigde State se Leër in die Tweede Wêreldoorlog Korzybski se stelsel gebruik het om gevegsmoegheid in Europa te behandel, onder toesig van dr. Douglas M. Kelley,<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=liii | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> wat later die psigiater in beheer van die Nazi-oorlogsmisdadigers in Neurenberg geword het. Van die Algemene Semantiek-tradisie is voortgesit deur Samuel I. Hayakawa.. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Korzybski, Alfred}} [[Kategorie:Poolse filosowe]] [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1950]] 7jfgfjualhlynor0zg2hkr299zaxpsz 2912035 2912034 2026-06-17T20:14:23Z Sobaka 328 bywerk 2912035 wikitext text/x-wiki '''Alfred Habdank Skarbek Korzybski''' (/kɔːrˈzɪbski, kəˈʒɪpski/ ⓘ kor-ZIB-skee, kə-ZHIP-skee;<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/korzybski|title=Korzybski|work=[[Collins English Dictionary]]|publisher=HarperCollins|access-date=27 Augustus 2019}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|Korzybski|access-date=27 Augustus 2019}}</ref>Pools: [ˈalfrɛt kɔˈʐɨpskʲi]; [[3 Julie]] [[1879]] – [[1 Maart]] [[1950]]) was 'n Pools-Amerikaanse [[filosoof]] en onafhanklike geleerde wat 'n veld genaamd algemene semantiek ontwikkel het, wat hy as beide onderskeibaar van, en meer omvattend as, die veld van [[semantiek]] beskou het. Hy het aangevoer dat menslike [[kennis]] van die wêreld beperk word deur beide die menslike [[senuweestelsel]] en die tale wat mense ontwikkel het, en dus kan niemand direkte toegang tot die [[werklikheid]] hê nie, aangesien die meeste wat ons kan weet, dit is wat gefiltreer word deur die [[brein]] se reaksies op die werklikheid. Sy bekendste uitspraak is "Die kaart is nie die gebied nie". Baie van sy idees is aangebied in sy boek ''Science and Sanity'' (1933). ==Vroeë lewe en loopbaan== Korzybski is in [[Warskou]], Wisla-land, wat toe deel van die [[Russiese Ryk]] was, gebore en het aan 'n aristokratiese Poolse familie behoort wie se lede vir geslagte as wiskundiges, wetenskaplikes en ingenieurs gewerk het. Hy het Pools tuis en [[Russies]] in skole geleer, en met 'n Franse en Duitse goewernante het hy as kind vlot in vier tale geword.<ref>{{cite book |last=Kodish |first=Bruce I. |title=Korzybski: A Biography |publisher=Extensional Publishing |location=Pasadena, CA |year=2011 |page=31 |isbn=978-0-9700664-0-4}}</ref> Korzybski het [[ingenieurswese]] aan die Universiteit van Tegnologie van Warskou gestudeer. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–1918) het Korzybski as 'n intelligensie-offisier in die Russiese Leër gedien. Nadat hy in 'n been gewond is en ander beserings opgedoen het, het hy in 1916 na [[Noord-Amerika]]] verhuis (eers na [[Kanada]], toe na die [[Verenigde State]]) om die verskeping van artillerie na Rusland te koördineer. Hy het ook aan Pools-Amerikaanse gehore oor die konflik lesings gegee en die verkoop van oorlogsobligasies bevorder. Na die oorlog het hy besluit om in die Verenigde State te bly en het in 1940 'n genaturaliseerde burger geword. Hy het Mira Edgerly,<ref> {{cite web |author= Don Shelton |url= http://american-miniatures20c.blogspot.com/2007/06/edgerly-mira-portrait-of-three-sisters.html |title= 20C - American Miniature Portraits: Korzybska, Mira Edgerly - portrait of three sisters or a triptych? |website= American-miniatures20c.blogspot.com |date= 1954-07-13 |access-date= 2016-06-28 }} </ref> 'n skilder van portrette op [[ivoor]], kort na die [[Wapenstilstand]] van 1918 ontmoet; Hulle is in Januarie 1919 getroud; die huwelik het tot sy dood geduur. E. P. Dutton het Korzybski se eerste boek, ''Manhood of Humanity'', in 1921 gepubliseer. In hierdie werk het hy 'n nuwe teorie van die [[mensdom]] voorgestel en in detail verduidelik: die mensdom as 'n "tydbindende" klas van lewe (mense voer tydbinding uit deur die oordrag van kennis en abstraksies deur tyd wat in kulture opgehoop word). In 1925 en 1926 het Korzybski psigiatriese pasiënte by die St. Elizabeth-hospitaal in D.C. waargeneem onder toesig van William Alanson White.<ref>{{Cite book |last=Korzybski |first=Alfred |url=https://books.google.com/books?id=Liup07h3fbIC&pg=PR23 |title=Collected Writings, 1920-1950 |date=1990 |publisher=Institute of GS |isbn=978-0-910780-08-7 |language=en}}</ref> ==Algemene semantiek== Korzybski se werk het gekulmineer in die aanvang van 'n dissipline wat hy algemene semantiek (GS) genoem het. Dit moet nie met [[semantiek]] verwar word nie. Die basiese beginsels van algemene semantiek, wat tydbinding insluit, word beskryf in die boek ''Science and Sanity'', wat in 1933 gepubliseer is. In 1938 het Korzybski die Instituut vir Algemene Semantiek in [[Chicago]] gestig.<ref>{{cite web|url=http://www.generalsemantics.org/about-us/history/ |title=The Institute of General Semantics » History |website=Generalsemantics.org |access-date=2016-06-28}}</ref> Die behuisingstekort in Chicago na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hom die instituut se huurkontrak gekos, so in 1946 het hy die instituut na Lakeville, [[Connecticut]], VSA, verskuif, waar hy dit tot sy dood in 1950 gelei het. Korzybski het volgehou dat mense beperk word in wat hulle weet deur (1) die struktuur van hul senuweestelsels, en (2) die struktuur van hul tale. Mense kan nie die wêreld direk ervaar nie, maar slegs deur hul "abstraksies" (nie-verbale indrukke of "gleanings" afgelei van die senuweestelsel, en verbale aanwysers wat uitgedruk en afgelei word van taal). Hierdie mislei ons soms oor wat die waarheid is. Ons begrip het soms 'n gebrek aan ooreenkoms van struktuur met wat werklik gebeur.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=57 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> Hy het gepoog om ons bewustheid van abstraksie te oefen deur tegnieke te gebruik wat hy uit sy studie van wiskunde en wetenskap verkry het. Hy het hierdie bewustheid, hierdie doelwit van sy stelsel, "bewussyn van abstraksie" genoem. Sy stelsel het die bevordering van houdings soos "Ek weet nie; kom ons kyk," ingesluit sodat ons die realiteite daarvan soos deur die moderne wetenskap geopenbaar, beter kan ontdek of daaroor kan besin. Nog 'n tegniek het behels om innerlik en uiterlik stil te word, 'n ervaring wat hy "stilte op die objektiewe vlakke" genoem het.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=34 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> =="Om te wees"== Baie aanhangers en kritici van Korzybski het sy taamlik komplekse stelsel gereduseer tot 'n eenvoudige saak van wat hy gesê het oor die werkwoordvorm "is" van die algemene werkwoord "om te wees".<ref>Alfred Korzybski, ''Selections from Science and Sanity'', 2010.</ref> Sy stelsel is egter hoofsaaklik gebaseer op terminologie soos die verskillende "ordes van abstraksie", en formulerings soos "[[bewussyn]] van [[abstraksie]]". Die bewering dat Korzybski die gebruik van die werkwoord "om te wees" teengestaan het, sou 'n diepgaande oordrywing wees. Hy het gedink dat sekere gebruike van die werkwoord "om te wees", genaamd die "is van identiteit" en die "is van predikasie", foutief in struktuur was, bv. 'n stelling soos "Elizabeth is 'n dwaas" (gesê van 'n persoon met die naam "Elizabeth" wat iets gedoen het wat ons as dwaas beskou). In Korzybski se stelsel behoort 'n mens se beoordeling van Elizabeth tot 'n hoër orde van abstraksie as Elizabeth self. Korzybski se remedie was om identiteit te ontken; in hierdie voorbeeld, om voortdurend bewus te wees dat "Elizabeth" nie is wat ons haar noem nie. Ons vind Elizabeth nie in die verbale domein, die wêreld van woorde nie, maar die nieverbale domein (die twee, het hy gesê, kom neer op verskillende ordes van abstraksie). Dit is uitgedruk deur Korzybski se bekendste uitgangspunt, "die kaart is nie die gebied nie". Let daarop dat hierdie uitgangspunt die frase "is nie" gebruik, 'n vorm van "om te wees"; hierdie en vele ander voorbeelde toon dat hy nie van plan was om "om te wees" as sodanig te laat vaar nie. Trouens, hy het eksplisiet gesê<ref>{{cite journal | last=Korzybski | first=Alfred | title=The Role of Language in the Perceptual Process | journal=Alfred Korzybski Collected Writings 1920–1950 | year=1951 | page=698 | publisher=Institute of General Semantics}}</ref> dat daar geen strukturele probleme met die werkwoord "om te wees" was wanneer dit as 'n hulpwerkwoord gebruik word of wanneer dit gebruik word om bestaan of ligging aan te dui nie. Dit was selfs soms aanvaarbaar om die foutiewe vorme van die werkwoord "om te wees" te gebruik, solank 'n mens bewus was van hul strukturele beperkings. ==Anekdotes== Eendag het Korzybski 'n lesing aan 'n groep studente gegee, en hy het die les skielik onderbreek om 'n pakkie beskuitjies, toegedraai in wit papier, uit sy aktetas te haal. Hy het gemompel dat hy net iets moes eet, en hy het die studente op die sitplekke in die voorste ry gevra of hulle ook 'n beskuitjie wou hê. 'n Paar studente het 'n beskuitjie geneem. "Lekker beskuitjie, dink julle nie?" het Korzybski gesê terwyl hy 'n tweede een geneem het. Die studente het kragtig gekou. Toe skeur hy die wit papier van die beskuitjies af om die oorspronklike verpakking te onthul. Daarop was 'n groot prentjie van 'n hond se kop en die woorde "Hondekoekies". Die studente het na die pakkie gekyk en was geskok. Twee van hulle wou opgooi, het hul hande voor hul monde gesit en uit die lesingsaal na die toilet gehardloop. "Sien jy," het Korzybski opgemerk, "ek het sopas gedemonstreer dat mense nie net kos eet nie, maar ook woorde, en dat die smaak van eersgenoemde dikwels deur die smaak van laasgenoemde oortref word".<ref>R. Diekstra, ''Haarlemmer Dagblad'', 1993, cited by L. Derks & J. Hollander, ''Essenties van NLP'' (Utrecht: Servire, 1996), bl. 58.</ref> [[William S. Burroughs|William Burroughs]] het in die herfs van 1939 'n Korzybski-werkswinkel bygewoon. Hy was 25 jaar oud en het $40 betaal. Sy medestudente – daar was altesaam 38 – het die jong Samuel I. Hayakawa (wat later 'n Republikeinse lid van die Amerikaanse Senaat sou word) en Wendell Johnson (stigter van die Monsterstudie) ingesluit.<ref>{{cite web |url=http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |title=Naked Lunch @ 50 » Seminal Semantics Antics |access-date=21 Desember 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204146/http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |archive-date=2011-10-07}}</ref> ==Invloed== Korzybski se werk het in die 1940's en 1950's 'n positiewe ontvangs van 'n verskeidenheid persone gehad.<ref>{{cite web|title=Notable Individuals Influenced by General Semantics|url=http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|publisher=The Institute of General Semantics|access-date=3 September 2012|archive-date=19 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319195937/http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|url-status=dead}}</ref> [[Robert A. Heinlein]] het 'n karakter na hom vernoem in sy 1940-kortverhaal "Blowups Happen". Die wetenskapfiksieskrywer A. E. van Vogt het sy roman The World of Null-A, wat in 1948 gepubliseer is, gebaseer op idees uit Algemene Semantiek. Op 8 Maart 1949 het mede-wetenskapfiksieskrywer L. Ron Hubbard aan Heinlein geskryf en Korzybski as 'n invloed op wat Dianetics sou word, verwys: “Wel, jy het nie in jou boek gespesifiseer watter werklike hervorming in die samelewing plaasgevind het om supermense te maak nie. Ek het nou die dag daaroor begin dink. Die stelsel is Excalibur. Dit maak nul A's.”<ref>{{Cite web | url=https://tonyortega.org/2014/11/08/the-heinlein-letters-what-l-ron-hubbards-close-friends-really-thought-of-him/ | title=The Heinlein Letters: What L. Ron Hubbard's close friends really thought of him &#124; the Underground Bunker }}</ref> Korzybski se idees het die filosoof Alan Watts en fisikus [[Fritjof Capra]] beïnvloed, wat sy frase "die kaart is nie die gebied nie" in lesings en geskrifte "''[[The Tao of Physics]]''", 35ste Herdenkingsuitgawe, gebruik het. Skrywer Robert Anton Wilson was ook diep beïnvloed deur Korzybski se idees. Die derde uitgawe van ''Science and Sanity'' verklaar dat die Verenigde State se Leër in die Tweede Wêreldoorlog Korzybski se stelsel gebruik het om gevegsmoegheid in Europa te behandel, onder toesig van dr. Douglas M. Kelley,<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=liii | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> wat later die psigiater in beheer van die Nazi-oorlogsmisdadigers in Neurenberg geword het. Van die Algemene Semantiek-tradisie is voortgesit deur Samuel I. Hayakawa. ==Publikasies== * {{cite book|year=1921|title=Manhood of Humanity: The Science and Art of Human Engineering|publisher=E.P. Dutton|location=New York|url=https://www.gutenberg.org/files/25457/25457-0.txt}} * ''Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics''. Lancaster, Pennsylvania: Science Press Printing Co. 1933. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Korzybski, Alfred}} [[Kategorie:Poolse filosowe]] [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1950]] 4zc1msvhk287isg7ipljovkyxeka7i4 2912036 2912035 2026-06-17T20:17:02Z Sobaka 328 opruim 2912036 wikitext text/x-wiki '''Alfred Habdank Skarbek Korzybski''' (/kɔːrˈzɪbski, kəˈʒɪpski/ ⓘ kor-ZIB-skee, kə-ZHIP-skee;<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/korzybski|title=Korzybski|work=Collins English Dictionary|publisher=HarperCollins|access-date=27 Augustus 2019}}</ref><ref>Merriam-Webster, Korzybski, Besoek 27 Augustus 2019</ref>Pools: [ˈalfrɛt kɔˈʐɨpskʲi]; [[3 Julie]] [[1879]] – [[1 Maart]] [[1950]]) was 'n Pools-Amerikaanse [[filosoof]] en onafhanklike geleerde wat 'n veld genaamd algemene semantiek ontwikkel het, wat hy as beide onderskeibaar van, en meer omvattend as, die veld van [[semantiek]] beskou het. Hy het aangevoer dat menslike [[kennis]] van die wêreld beperk word deur beide die menslike [[senuweestelsel]] en die tale wat mense ontwikkel het, en dus kan niemand direkte toegang tot die [[werklikheid]] hê nie, aangesien die meeste wat ons kan weet, dit is wat gefiltreer word deur die [[brein]] se reaksies op die werklikheid. Sy bekendste uitspraak is "Die kaart is nie die gebied nie". Baie van sy idees is aangebied in sy boek ''Science and Sanity'' (1933). ==Vroeë lewe en loopbaan== Korzybski is in [[Warskou]], Wisla-land, wat toe deel van die [[Russiese Ryk]] was, gebore en het aan 'n aristokratiese Poolse familie behoort wie se lede vir geslagte as wiskundiges, wetenskaplikes en ingenieurs gewerk het. Hy het Pools tuis en [[Russies]] in skole geleer, en met 'n Franse en Duitse goewernante het hy as kind vlot in vier tale geword.<ref>{{cite book |last=Kodish |first=Bruce I. |title=Korzybski: A Biography |publisher=Extensional Publishing |location=Pasadena, CA |year=2011 |page=31 |isbn=978-0-9700664-0-4}}</ref> Korzybski het [[ingenieurswese]] aan die Universiteit van Tegnologie van Warskou gestudeer. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–1918) het Korzybski as 'n intelligensie-offisier in die Russiese Leër gedien. Nadat hy in 'n been gewond is en ander beserings opgedoen het, het hy in 1916 na [[Noord-Amerika]]] verhuis (eers na [[Kanada]], toe na die [[Verenigde State]]) om die verskeping van artillerie na Rusland te koördineer. Hy het ook aan Pools-Amerikaanse gehore oor die konflik lesings gegee en die verkoop van oorlogsobligasies bevorder. Na die oorlog het hy besluit om in die Verenigde State te bly en het in 1940 'n genaturaliseerde burger geword. Hy het Mira Edgerly,<ref> {{cite web |author= Don Shelton |url= http://american-miniatures20c.blogspot.com/2007/06/edgerly-mira-portrait-of-three-sisters.html |title= 20C - American Miniature Portraits: Korzybska, Mira Edgerly - portrait of three sisters or a triptych? |website= American-miniatures20c.blogspot.com |date= 1954-07-13 |access-date= 2016-06-28 }} </ref> 'n skilder van portrette op [[ivoor]], kort na die [[Wapenstilstand]] van 1918 ontmoet; Hulle is in Januarie 1919 getroud; die huwelik het tot sy dood geduur. E. P. Dutton het Korzybski se eerste boek, ''Manhood of Humanity'', in 1921 gepubliseer. In hierdie werk het hy 'n nuwe teorie van die [[mensdom]] voorgestel en in detail verduidelik: die mensdom as 'n "tydbindende" klas van lewe (mense voer tydbinding uit deur die oordrag van kennis en abstraksies deur tyd wat in kulture opgehoop word). In 1925 en 1926 het Korzybski psigiatriese pasiënte by die St. Elizabeth-hospitaal in D.C. waargeneem onder toesig van William Alanson White.<ref>{{Cite book |last=Korzybski |first=Alfred |url=https://books.google.com/books?id=Liup07h3fbIC&pg=PR23 |title=Collected Writings, 1920-1950 |date=1990 |publisher=Institute of GS |isbn=978-0-910780-08-7 |language=en}}</ref> ==Algemene semantiek== Korzybski se werk het gekulmineer in die aanvang van 'n dissipline wat hy algemene semantiek (GS) genoem het. Dit moet nie met [[semantiek]] verwar word nie. Die basiese beginsels van algemene semantiek, wat tydbinding insluit, word beskryf in die boek ''Science and Sanity'', wat in 1933 gepubliseer is. In 1938 het Korzybski die Instituut vir Algemene Semantiek in [[Chicago]] gestig.<ref>{{cite web|url=http://www.generalsemantics.org/about-us/history/ |title=The Institute of General Semantics » History |website=Generalsemantics.org |access-date=2016-06-28}}</ref> Die behuisingstekort in Chicago na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hom die instituut se huurkontrak gekos, so in 1946 het hy die instituut na Lakeville, [[Connecticut]], VSA, verskuif, waar hy dit tot sy dood in 1950 gelei het. Korzybski het volgehou dat mense beperk word in wat hulle weet deur (1) die struktuur van hul senuweestelsels, en (2) die struktuur van hul tale. Mense kan nie die wêreld direk ervaar nie, maar slegs deur hul "abstraksies" (nie-verbale indrukke of "gleanings" afgelei van die senuweestelsel, en verbale aanwysers wat uitgedruk en afgelei word van taal). Hierdie mislei ons soms oor wat die waarheid is. Ons begrip het soms 'n gebrek aan ooreenkoms van struktuur met wat werklik gebeur.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=57 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> Hy het gepoog om ons bewustheid van abstraksie te oefen deur tegnieke te gebruik wat hy uit sy studie van wiskunde en wetenskap verkry het. Hy het hierdie bewustheid, hierdie doelwit van sy stelsel, "bewussyn van abstraksie" genoem. Sy stelsel het die bevordering van houdings soos "Ek weet nie; kom ons kyk," ingesluit sodat ons die realiteite daarvan soos deur die moderne wetenskap geopenbaar, beter kan ontdek of daaroor kan besin. Nog 'n tegniek het behels om innerlik en uiterlik stil te word, 'n ervaring wat hy "stilte op die objektiewe vlakke" genoem het.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=34 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> =="Om te wees"== Baie aanhangers en kritici van Korzybski het sy taamlik komplekse stelsel gereduseer tot 'n eenvoudige saak van wat hy gesê het oor die werkwoordvorm "is" van die algemene werkwoord "om te wees".<ref>Alfred Korzybski, ''Selections from Science and Sanity'', 2010.</ref> Sy stelsel is egter hoofsaaklik gebaseer op terminologie soos die verskillende "ordes van abstraksie", en formulerings soos "[[bewussyn]] van [[abstraksie]]". Die bewering dat Korzybski die gebruik van die werkwoord "om te wees" teengestaan het, sou 'n diepgaande oordrywing wees. Hy het gedink dat sekere gebruike van die werkwoord "om te wees", genaamd die "is van identiteit" en die "is van predikasie", foutief in struktuur was, bv. 'n stelling soos "Elizabeth is 'n dwaas" (gesê van 'n persoon met die naam "Elizabeth" wat iets gedoen het wat ons as dwaas beskou). In Korzybski se stelsel behoort 'n mens se beoordeling van Elizabeth tot 'n hoër orde van abstraksie as Elizabeth self. Korzybski se remedie was om identiteit te ontken; in hierdie voorbeeld, om voortdurend bewus te wees dat "Elizabeth" nie is wat ons haar noem nie. Ons vind Elizabeth nie in die verbale domein, die wêreld van woorde nie, maar die nieverbale domein (die twee, het hy gesê, kom neer op verskillende ordes van abstraksie). Dit is uitgedruk deur Korzybski se bekendste uitgangspunt, "die kaart is nie die gebied nie". Let daarop dat hierdie uitgangspunt die frase "is nie" gebruik, 'n vorm van "om te wees"; hierdie en vele ander voorbeelde toon dat hy nie van plan was om "om te wees" as sodanig te laat vaar nie. Trouens, hy het eksplisiet gesê<ref>{{cite journal | last=Korzybski | first=Alfred | title=The Role of Language in the Perceptual Process | journal=Alfred Korzybski Collected Writings 1920–1950 | year=1951 | page=698 | publisher=Institute of General Semantics}}</ref> dat daar geen strukturele probleme met die werkwoord "om te wees" was wanneer dit as 'n hulpwerkwoord gebruik word of wanneer dit gebruik word om bestaan of ligging aan te dui nie. Dit was selfs soms aanvaarbaar om die foutiewe vorme van die werkwoord "om te wees" te gebruik, solank 'n mens bewus was van hul strukturele beperkings. ==Anekdotes== Eendag het Korzybski 'n lesing aan 'n groep studente gegee, en hy het die les skielik onderbreek om 'n pakkie beskuitjies, toegedraai in wit papier, uit sy aktetas te haal. Hy het gemompel dat hy net iets moes eet, en hy het die studente op die sitplekke in die voorste ry gevra of hulle ook 'n beskuitjie wou hê. 'n Paar studente het 'n beskuitjie geneem. "Lekker beskuitjie, dink julle nie?" het Korzybski gesê terwyl hy 'n tweede een geneem het. Die studente het kragtig gekou. Toe skeur hy die wit papier van die beskuitjies af om die oorspronklike verpakking te onthul. Daarop was 'n groot prentjie van 'n hond se kop en die woorde "Hondekoekies". Die studente het na die pakkie gekyk en was geskok. Twee van hulle wou opgooi, het hul hande voor hul monde gesit en uit die lesingsaal na die toilet gehardloop. "Sien jy," het Korzybski opgemerk, "ek het sopas gedemonstreer dat mense nie net kos eet nie, maar ook woorde, en dat die smaak van eersgenoemde dikwels deur die smaak van laasgenoemde oortref word".<ref>R. Diekstra, ''Haarlemmer Dagblad'', 1993, cited by L. Derks & J. Hollander, ''Essenties van NLP'' (Utrecht: Servire, 1996), bl. 58.</ref> [[William S. Burroughs|William Burroughs]] het in die herfs van 1939 'n Korzybski-werkswinkel bygewoon. Hy was 25 jaar oud en het $40 betaal. Sy medestudente – daar was altesaam 38 – het die jong Samuel I. Hayakawa (wat later 'n Republikeinse lid van die Amerikaanse Senaat sou word) en Wendell Johnson (stigter van die Monsterstudie) ingesluit.<ref>{{cite web |url=http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |title=Naked Lunch @ 50 » Seminal Semantics Antics |access-date=21 Desember 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204146/http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |archive-date=2011-10-07}}</ref> ==Invloed== Korzybski se werk het in die 1940's en 1950's 'n positiewe ontvangs van 'n verskeidenheid persone gehad.<ref>{{cite web|title=Notable Individuals Influenced by General Semantics|url=http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|publisher=The Institute of General Semantics|access-date=3 September 2012|archive-date=19 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319195937/http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|url-status=dead}}</ref> [[Robert A. Heinlein]] het 'n karakter na hom vernoem in sy 1940-kortverhaal "Blowups Happen". Die wetenskapfiksieskrywer A. E. van Vogt het sy roman The World of Null-A, wat in 1948 gepubliseer is, gebaseer op idees uit Algemene Semantiek. Op 8 Maart 1949 het mede-wetenskapfiksieskrywer L. Ron Hubbard aan Heinlein geskryf en Korzybski as 'n invloed op wat Dianetics sou word, verwys: “Wel, jy het nie in jou boek gespesifiseer watter werklike hervorming in die samelewing plaasgevind het om supermense te maak nie. Ek het nou die dag daaroor begin dink. Die stelsel is Excalibur. Dit maak nul A's.”<ref>{{Cite web | url=https://tonyortega.org/2014/11/08/the-heinlein-letters-what-l-ron-hubbards-close-friends-really-thought-of-him/ | title=The Heinlein Letters: What L. Ron Hubbard's close friends really thought of him &#124; the Underground Bunker }}</ref> Korzybski se idees het die filosoof Alan Watts en fisikus [[Fritjof Capra]] beïnvloed, wat sy frase "die kaart is nie die gebied nie" in lesings en geskrifte "''[[The Tao of Physics]]''", 35ste Herdenkingsuitgawe, gebruik het. Skrywer Robert Anton Wilson was ook diep beïnvloed deur Korzybski se idees. Die derde uitgawe van ''Science and Sanity'' verklaar dat die Verenigde State se Leër in die Tweede Wêreldoorlog Korzybski se stelsel gebruik het om gevegsmoegheid in Europa te behandel, onder toesig van dr. Douglas M. Kelley,<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=liii | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> wat later die psigiater in beheer van die Nazi-oorlogsmisdadigers in Neurenberg geword het. Van die Algemene Semantiek-tradisie is voortgesit deur Samuel I. Hayakawa. ==Publikasies== * {{cite book|year=1921|title=Manhood of Humanity: The Science and Art of Human Engineering|publisher=E.P. Dutton|location=New York|url=https://www.gutenberg.org/files/25457/25457-0.txt}} * ''Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics''. Lancaster, Pennsylvania: Science Press Printing Co. 1933. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Korzybski, Alfred}} [[Kategorie:Poolse filosowe]] [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1950]] 3m6qifodrabmc20tg98lwej6waf5xpf 2912037 2912036 2026-06-17T20:18:52Z Sobaka 328 Inligtingskas 2912037 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas Wetenskaplike | naam = Alfred Korzybski | beeld = Alfred Korzybski.jpg | breedte = 220 | beeldbeskrywing = <!-- Vir oormuis-info/ vir siggestremdes; sonder wiki-sintaks --> | beeldonderskrif = Alfred Korzybski | geboortenaam = Alfred Habdank Skarbek Korzybski | geboortedatum = {{Geboortedatum|1879|7|3}} | geboorteplek = [[Warskou]], [[Pole]] | sterftedatum = {{Sterftedatum en ouderdom|1879|7|3|1950|3|1}} | sterfteplek = Lakeville, [[Connecticut]], VSA | plek van graf = | blyplek = | burgerskap = | nasionaliteit = {{vlagland|Verenigde State}} | vakgebied = Ingenieurswese, logika, wiskunde, filosofie, semantiek | werkplek = | alma mater = | doktorale promotor = | akademiese adviseurs = | doktorale studente = | ander studente = | bekend vir = Algemene semantiek , “Die kaart is nie die gebied nie” | beïnvloed deur = | invloed op = | toekennings = | handtekening = | webblad = | voetnotas = }} '''Alfred Habdank Skarbek Korzybski''' (/kɔːrˈzɪbski, kəˈʒɪpski/ ⓘ kor-ZIB-skee, kə-ZHIP-skee;<ref>{{cite web|url=https://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/korzybski|title=Korzybski|work=Collins English Dictionary|publisher=HarperCollins|access-date=27 Augustus 2019}}</ref><ref>Merriam-Webster, Korzybski, Besoek 27 Augustus 2019</ref>Pools: [ˈalfrɛt kɔˈʐɨpskʲi]; [[3 Julie]] [[1879]] – [[1 Maart]] [[1950]]) was 'n Pools-Amerikaanse [[filosoof]] en onafhanklike geleerde wat 'n veld genaamd algemene semantiek ontwikkel het, wat hy as beide onderskeibaar van, en meer omvattend as, die veld van [[semantiek]] beskou het. Hy het aangevoer dat menslike [[kennis]] van die wêreld beperk word deur beide die menslike [[senuweestelsel]] en die tale wat mense ontwikkel het, en dus kan niemand direkte toegang tot die [[werklikheid]] hê nie, aangesien die meeste wat ons kan weet, dit is wat gefiltreer word deur die [[brein]] se reaksies op die werklikheid. Sy bekendste uitspraak is "Die kaart is nie die gebied nie". Baie van sy idees is aangebied in sy boek ''Science and Sanity'' (1933). ==Vroeë lewe en loopbaan== Korzybski is in [[Warskou]], Wisla-land, wat toe deel van die [[Russiese Ryk]] was, gebore en het aan 'n aristokratiese Poolse familie behoort wie se lede vir geslagte as wiskundiges, wetenskaplikes en ingenieurs gewerk het. Hy het Pools tuis en [[Russies]] in skole geleer, en met 'n Franse en Duitse goewernante het hy as kind vlot in vier tale geword.<ref>{{cite book |last=Kodish |first=Bruce I. |title=Korzybski: A Biography |publisher=Extensional Publishing |location=Pasadena, CA |year=2011 |page=31 |isbn=978-0-9700664-0-4}}</ref> Korzybski het [[ingenieurswese]] aan die Universiteit van Tegnologie van Warskou gestudeer. Gedurende die [[Eerste Wêreldoorlog]] (1914–1918) het Korzybski as 'n intelligensie-offisier in die Russiese Leër gedien. Nadat hy in 'n been gewond is en ander beserings opgedoen het, het hy in 1916 na [[Noord-Amerika]]] verhuis (eers na [[Kanada]], toe na die [[Verenigde State]]) om die verskeping van artillerie na Rusland te koördineer. Hy het ook aan Pools-Amerikaanse gehore oor die konflik lesings gegee en die verkoop van oorlogsobligasies bevorder. Na die oorlog het hy besluit om in die Verenigde State te bly en het in 1940 'n genaturaliseerde burger geword. Hy het Mira Edgerly,<ref> {{cite web |author= Don Shelton |url= http://american-miniatures20c.blogspot.com/2007/06/edgerly-mira-portrait-of-three-sisters.html |title= 20C - American Miniature Portraits: Korzybska, Mira Edgerly - portrait of three sisters or a triptych? |website= American-miniatures20c.blogspot.com |date= 1954-07-13 |access-date= 2016-06-28 }} </ref> 'n skilder van portrette op [[ivoor]], kort na die [[Wapenstilstand]] van 1918 ontmoet; Hulle is in Januarie 1919 getroud; die huwelik het tot sy dood geduur. E. P. Dutton het Korzybski se eerste boek, ''Manhood of Humanity'', in 1921 gepubliseer. In hierdie werk het hy 'n nuwe teorie van die [[mensdom]] voorgestel en in detail verduidelik: die mensdom as 'n "tydbindende" klas van lewe (mense voer tydbinding uit deur die oordrag van kennis en abstraksies deur tyd wat in kulture opgehoop word). In 1925 en 1926 het Korzybski psigiatriese pasiënte by die St. Elizabeth-hospitaal in D.C. waargeneem onder toesig van William Alanson White.<ref>{{Cite book |last=Korzybski |first=Alfred |url=https://books.google.com/books?id=Liup07h3fbIC&pg=PR23 |title=Collected Writings, 1920-1950 |date=1990 |publisher=Institute of GS |isbn=978-0-910780-08-7 |language=en}}</ref> ==Algemene semantiek== Korzybski se werk het gekulmineer in die aanvang van 'n dissipline wat hy algemene semantiek (GS) genoem het. Dit moet nie met [[semantiek]] verwar word nie. Die basiese beginsels van algemene semantiek, wat tydbinding insluit, word beskryf in die boek ''Science and Sanity'', wat in 1933 gepubliseer is. In 1938 het Korzybski die Instituut vir Algemene Semantiek in [[Chicago]] gestig.<ref>{{cite web|url=http://www.generalsemantics.org/about-us/history/ |title=The Institute of General Semantics » History |website=Generalsemantics.org |access-date=2016-06-28}}</ref> Die behuisingstekort in Chicago na die [[Tweede Wêreldoorlog]] het hom die instituut se huurkontrak gekos, so in 1946 het hy die instituut na Lakeville, [[Connecticut]], VSA, verskuif, waar hy dit tot sy dood in 1950 gelei het. Korzybski het volgehou dat mense beperk word in wat hulle weet deur (1) die struktuur van hul senuweestelsels, en (2) die struktuur van hul tale. Mense kan nie die wêreld direk ervaar nie, maar slegs deur hul "abstraksies" (nie-verbale indrukke of "gleanings" afgelei van die senuweestelsel, en verbale aanwysers wat uitgedruk en afgelei word van taal). Hierdie mislei ons soms oor wat die waarheid is. Ons begrip het soms 'n gebrek aan ooreenkoms van struktuur met wat werklik gebeur.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=57 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> Hy het gepoog om ons bewustheid van abstraksie te oefen deur tegnieke te gebruik wat hy uit sy studie van wiskunde en wetenskap verkry het. Hy het hierdie bewustheid, hierdie doelwit van sy stelsel, "bewussyn van abstraksie" genoem. Sy stelsel het die bevordering van houdings soos "Ek weet nie; kom ons kyk," ingesluit sodat ons die realiteite daarvan soos deur die moderne wetenskap geopenbaar, beter kan ontdek of daaroor kan besin. Nog 'n tegniek het behels om innerlik en uiterlik stil te word, 'n ervaring wat hy "stilte op die objektiewe vlakke" genoem het.<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=34 | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> =="Om te wees"== Baie aanhangers en kritici van Korzybski het sy taamlik komplekse stelsel gereduseer tot 'n eenvoudige saak van wat hy gesê het oor die werkwoordvorm "is" van die algemene werkwoord "om te wees".<ref>Alfred Korzybski, ''Selections from Science and Sanity'', 2010.</ref> Sy stelsel is egter hoofsaaklik gebaseer op terminologie soos die verskillende "ordes van abstraksie", en formulerings soos "[[bewussyn]] van [[abstraksie]]". Die bewering dat Korzybski die gebruik van die werkwoord "om te wees" teengestaan het, sou 'n diepgaande oordrywing wees. Hy het gedink dat sekere gebruike van die werkwoord "om te wees", genaamd die "is van identiteit" en die "is van predikasie", foutief in struktuur was, bv. 'n stelling soos "Elizabeth is 'n dwaas" (gesê van 'n persoon met die naam "Elizabeth" wat iets gedoen het wat ons as dwaas beskou). In Korzybski se stelsel behoort 'n mens se beoordeling van Elizabeth tot 'n hoër orde van abstraksie as Elizabeth self. Korzybski se remedie was om identiteit te ontken; in hierdie voorbeeld, om voortdurend bewus te wees dat "Elizabeth" nie is wat ons haar noem nie. Ons vind Elizabeth nie in die verbale domein, die wêreld van woorde nie, maar die nieverbale domein (die twee, het hy gesê, kom neer op verskillende ordes van abstraksie). Dit is uitgedruk deur Korzybski se bekendste uitgangspunt, "die kaart is nie die gebied nie". Let daarop dat hierdie uitgangspunt die frase "is nie" gebruik, 'n vorm van "om te wees"; hierdie en vele ander voorbeelde toon dat hy nie van plan was om "om te wees" as sodanig te laat vaar nie. Trouens, hy het eksplisiet gesê<ref>{{cite journal | last=Korzybski | first=Alfred | title=The Role of Language in the Perceptual Process | journal=Alfred Korzybski Collected Writings 1920–1950 | year=1951 | page=698 | publisher=Institute of General Semantics}}</ref> dat daar geen strukturele probleme met die werkwoord "om te wees" was wanneer dit as 'n hulpwerkwoord gebruik word of wanneer dit gebruik word om bestaan of ligging aan te dui nie. Dit was selfs soms aanvaarbaar om die foutiewe vorme van die werkwoord "om te wees" te gebruik, solank 'n mens bewus was van hul strukturele beperkings. ==Anekdotes== Eendag het Korzybski 'n lesing aan 'n groep studente gegee, en hy het die les skielik onderbreek om 'n pakkie beskuitjies, toegedraai in wit papier, uit sy aktetas te haal. Hy het gemompel dat hy net iets moes eet, en hy het die studente op die sitplekke in die voorste ry gevra of hulle ook 'n beskuitjie wou hê. 'n Paar studente het 'n beskuitjie geneem. "Lekker beskuitjie, dink julle nie?" het Korzybski gesê terwyl hy 'n tweede een geneem het. Die studente het kragtig gekou. Toe skeur hy die wit papier van die beskuitjies af om die oorspronklike verpakking te onthul. Daarop was 'n groot prentjie van 'n hond se kop en die woorde "Hondekoekies". Die studente het na die pakkie gekyk en was geskok. Twee van hulle wou opgooi, het hul hande voor hul monde gesit en uit die lesingsaal na die toilet gehardloop. "Sien jy," het Korzybski opgemerk, "ek het sopas gedemonstreer dat mense nie net kos eet nie, maar ook woorde, en dat die smaak van eersgenoemde dikwels deur die smaak van laasgenoemde oortref word".<ref>R. Diekstra, ''Haarlemmer Dagblad'', 1993, cited by L. Derks & J. Hollander, ''Essenties van NLP'' (Utrecht: Servire, 1996), bl. 58.</ref> [[William S. Burroughs|William Burroughs]] het in die herfs van 1939 'n Korzybski-werkswinkel bygewoon. Hy was 25 jaar oud en het $40 betaal. Sy medestudente – daar was altesaam 38 – het die jong Samuel I. Hayakawa (wat later 'n Republikeinse lid van die Amerikaanse Senaat sou word) en Wendell Johnson (stigter van die Monsterstudie) ingesluit.<ref>{{cite web |url=http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |title=Naked Lunch @ 50 » Seminal Semantics Antics |access-date=21 Desember 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204146/http://nakedlunch.org/naked-lunch/space-time-travel/naked-lunch-and-chicago/seminal-semantics-antics/ |archive-date=2011-10-07}}</ref> ==Invloed== Korzybski se werk het in die 1940's en 1950's 'n positiewe ontvangs van 'n verskeidenheid persone gehad.<ref>{{cite web|title=Notable Individuals Influenced by General Semantics|url=http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|publisher=The Institute of General Semantics|access-date=3 September 2012|archive-date=19 Maart 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140319195937/http://www.generalsemantics.org/the-general-semantics-learning-center/overview-of-general-semantics/notable-individuals/|url-status=dead}}</ref> [[Robert A. Heinlein]] het 'n karakter na hom vernoem in sy 1940-kortverhaal "Blowups Happen". Die wetenskapfiksieskrywer A. E. van Vogt het sy roman The World of Null-A, wat in 1948 gepubliseer is, gebaseer op idees uit Algemene Semantiek. Op 8 Maart 1949 het mede-wetenskapfiksieskrywer L. Ron Hubbard aan Heinlein geskryf en Korzybski as 'n invloed op wat Dianetics sou word, verwys: “Wel, jy het nie in jou boek gespesifiseer watter werklike hervorming in die samelewing plaasgevind het om supermense te maak nie. Ek het nou die dag daaroor begin dink. Die stelsel is Excalibur. Dit maak nul A's.”<ref>{{Cite web | url=https://tonyortega.org/2014/11/08/the-heinlein-letters-what-l-ron-hubbards-close-friends-really-thought-of-him/ | title=The Heinlein Letters: What L. Ron Hubbard's close friends really thought of him &#124; the Underground Bunker }}</ref> Korzybski se idees het die filosoof Alan Watts en fisikus [[Fritjof Capra]] beïnvloed, wat sy frase "die kaart is nie die gebied nie" in lesings en geskrifte "''[[The Tao of Physics]]''", 35ste Herdenkingsuitgawe, gebruik het. Skrywer Robert Anton Wilson was ook diep beïnvloed deur Korzybski se idees. Die derde uitgawe van ''Science and Sanity'' verklaar dat die Verenigde State se Leër in die Tweede Wêreldoorlog Korzybski se stelsel gebruik het om gevegsmoegheid in Europa te behandel, onder toesig van dr. Douglas M. Kelley,<ref>{{cite book | last=Korzybski | first=Alfred | title=Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics | edition=6 | year=2023 | orig-year=1933 | page=liii | publisher=Institute of General Semantics | isbn=9781970164220}}</ref> wat later die psigiater in beheer van die Nazi-oorlogsmisdadigers in Neurenberg geword het. Van die Algemene Semantiek-tradisie is voortgesit deur Samuel I. Hayakawa. ==Publikasies== * {{cite book|year=1921|title=Manhood of Humanity: The Science and Art of Human Engineering|publisher=E.P. Dutton|location=New York|url=https://www.gutenberg.org/files/25457/25457-0.txt}} * ''Science and Sanity: An Introduction to Non-Aristotelian Systems and General Semantics''. Lancaster, Pennsylvania: Science Press Printing Co. 1933. ==Verwysings== {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Korzybski, Alfred}} [[Kategorie:Poolse filosowe]] [[Kategorie:Amerikaanse filosowe]] [[Kategorie:Geboortes in 1879]] [[Kategorie:Sterftes in 1950]] 1ua5at0v8nkfr3dyjb3zi5q35agoh3r 1 462772 2912029 2026-06-17T20:06:59Z Sobaka 328 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912029 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462773 2912038 2026-06-17T20:23:43Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie en Flora van Malawi is nou 900! 2912038 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera brachynema | authority = J.B.Gillett, (1970) | synonyms = * ''Indigofera colutea var. linearis'' <small>Baker f. ex J.B.Gillett</small> * ''Indigofera semitrijuga var. macrocarpa'' <small>Vatke</small> }} '''''Indigofera brachynema''''' is 'n eenjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Angola]], [[Ethiopië]], [[Kenia]], [[Malawi]], [[Somalië]], [[Tanzanië]], [[Zambië]] en [[Zimbabwe]]. == Bronnelys == * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499065-1 Plants of the World] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|brachynema]] [[Kategorie:Flora van Angola]] [[Kategorie:Flora van Ethiopië]] [[Kategorie:Flora van Kenia]] [[Kategorie:Flora van Malawi]] [[Kategorie:Flora van Somalië]] [[Kategorie:Flora van Tanzanië]] [[Kategorie:Flora van Zambië]] [[Kategorie:Flora van Zimbabwe]] oz0imvc2urarpezwsghmhfuqk880v64 1 462774 2912039 2026-06-17T20:25:12Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912039 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462775 2912048 2026-06-18T01:11:21Z ~2026-35598-14 209571 Nuwe bladsy geskep met '{{Inligtingskas rolprent|naam=Checkered Ninja|regisseur=Thorbjørn Christoffersen<br />Anders Matthesen|produksieleier=Anders Mastrup<br />Trine Heidegaard<br />Cemille Matthesen|draaiboekskrywer=Anders Matthesen|met=Anders Matthesen<br />Alfred Bjerre Larsen<br />Emma Sehested Høeg|musiek=Christian Vinten|kinematografie=Niels Grønlykke|redigeerder=Kristian Håskjold|ateljee=A. Film<br />Pop Up Production<br />Sudoku ApS|verspreider=[[Nordisk Film]] (Skandinawië)...' 2912048 wikitext text/x-wiki {{Inligtingskas rolprent|naam=Checkered Ninja|regisseur=Thorbjørn Christoffersen<br />Anders Matthesen|produksieleier=Anders Mastrup<br />Trine Heidegaard<br />Cemille Matthesen|draaiboekskrywer=Anders Matthesen|met=Anders Matthesen<br />Alfred Bjerre Larsen<br />Emma Sehested Høeg|musiek=Christian Vinten|kinematografie=Niels Grønlykke|redigeerder=Kristian Håskjold|ateljee=A. Film<br />Pop Up Production<br />Sudoku ApS|verspreider=[[Nordisk Film]] (Skandinawië)<br> LevelK (Internasionaal)|opgevolg_deur=[[Checkered Ninja 2]]|bruto=VS$2 miljoen<ref>{{Cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt7367960/credits/?ref_=bo_tt_tab|title=Checkered Ninja|via=Box Office Mojo}}</ref>|taal=[[Deens]]|land=[[Denemarke]]|speeltyd=81 minute|vrygestel=25 Desember 2018 (Denemarke)}} '''''Checkered Ninja''''' ({{Lang-da|Ternet Ninja}}) is 'n [[Denemarke|Deense]] rekenaargeanimeerde [[Komedie|komedierolprent]] van 2018 wat deur Thorbjørn Christoffersen en Anders Matthesen geregisseer is. Die stemme van Matthesen, Alfred Bjerre Larsen en Emma Sehested Høeg is gebruik. Die rolprent is deur Anders Mastrup, Trine Heidegaard en Cemille Matthesen vervaardig en versprei deur Nordisk Film. == Rolverdeling == * Alfred Bjerre Larsen as Alex Stenstrøm * Emma Sehested Høeg as Jessica Eppermynt * Anders Matthesen as Checkered Ninja, John, Philip Eppermint, Tina, Gina, Sirena Stenstrøm, Stewart Stardust, Sean, Glenn, Jasper, Hugin, Principal, Security guard, Odysseus, Munin, Scooter Scotty, Eppermynt, Siberius, Carsten, Dr. Warming, Perry en Boys == Toekennings en nominasies == === Toekennings<ref>{{Cite web|url=https://duckpowernews.dk/2019/02/ternet-ninja-vinder-tre-priser-til-aarets-robert/|title=Ternet Ninja vinder tre priser til årets Robert prisuddeling|date=2019-02-03|website=Duckpowernews|language=da-DK|access-date=2026-06-18}}</ref> === * Robert-toekennings – Beste Kinderfilm, Beste Aangepaste Draaiboek en Beste Oorspronklike Liedjie === Nominasies === * Bodil-toekenning – Beste Deense film<ref>{{Cite web|url=https://filmz.dk/bodilprisen-ternet-ninja-nomineret-til-aarets-bedste-film|title=Bodilprisen: "Ternet Ninja" nomineret til årets bedste film|date=2019-01-11|website=Filmz|archive-url=https://web.archive.org/web/20240301214238/https://filmz.dk/bodilprisen-ternet-ninja-nomineret-til-aarets-bedste-film|archive-date=2024-03-01|url-status=dead|access-date=2026-06-17}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} == Eksterne skakels == * {{IMDb-titel|7367960}} {{Rotten Tomatoes|id=checkered_ninja}} [[Kategorie:Deense rolprente]] [[Kategorie:Komedierolprente]] [[Kategorie:Dramarolprente]] [[Kategorie:Animasierolprente]] fquy019u58ozevzp6o1tmvcfzxhuz91 0 462776 2912053 2026-06-18T05:09:13Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Abbosbek Saidzhon ugli Fayzullaev''' (gebore 3 Oktober 2003) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir en die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekiese nasionale span]] speel. Hy het sy loopbaan by Pachtakor begin voordat hy in 2023 na [[CSKA Moskou]] verhuis het. In 2025 het hy by İstanbul Başakşehir aangesluit op 'n vyfjaarkontrak...' 2912053 wikitext text/x-wiki '''Abbosbek Saidzhon ugli Fayzullaev''' (gebore 3 Oktober 2003) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir en die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekiese nasionale span]] speel. Hy het sy loopbaan by Pachtakor begin voordat hy in 2023 na [[CSKA Moskou]] verhuis het. In 2025 het hy by İstanbul Başakşehir aangesluit op 'n vyfjaarkontrak.<ref>{{cite web|url=https://x.com/ibfk2014/status/1950570994579517949|title=Hoş geldin Abbosbek Fayzullaev|date=30 July 2025|publisher=İstanbul Başakşehir|language=tr|trans-title=Welcome Abbosbek Fayzullaev|access-date=30 July 2025}}</ref> In 2024 het hy aan die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Somerspele in Parys]] deelgeneem as lid van Oesbekistan se Olimpiese sokkerspan.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|title=Olympics 2024 squads: USMNT, Spain, France & every official men's football tournament roster {{!}} Goal.com|date=2024-07-24|website=|publisher=Goal.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724170247/https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|archive-date=2024-07-24|access-date=2024-07-24|url-status=live}}</ref> Op 17 Junie 2026 het hy, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]], Oesbekistan se eerste doel ooit by 'n FIFA Wêreldbeker aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com/watch-vertical/fmc-ikp1efkyniz0f39m|title=What a moment for Abbosbek Fayzullaev as he scores Uzbekistan's first ever FIFA World Cup goal 🇺🇿|website=www.foxsports.com|language=en|access-date=2026-06-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fayzullaev, Abbosbek}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] 8ekjoshcu2aejomnqxbcvemy5w6ux1y 2912054 2912053 2026-06-18T05:09:31Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 /* Verwysings */ 2912054 wikitext text/x-wiki '''Abbosbek Saidzhon ugli Fayzullaev''' (gebore 3 Oktober 2003) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir en die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekiese nasionale span]] speel. Hy het sy loopbaan by Pachtakor begin voordat hy in 2023 na [[CSKA Moskou]] verhuis het. In 2025 het hy by İstanbul Başakşehir aangesluit op 'n vyfjaarkontrak.<ref>{{cite web|url=https://x.com/ibfk2014/status/1950570994579517949|title=Hoş geldin Abbosbek Fayzullaev|date=30 July 2025|publisher=İstanbul Başakşehir|language=tr|trans-title=Welcome Abbosbek Fayzullaev|access-date=30 July 2025}}</ref> In 2024 het hy aan die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Somerspele in Parys]] deelgeneem as lid van Oesbekistan se Olimpiese sokkerspan.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|title=Olympics 2024 squads: USMNT, Spain, France & every official men's football tournament roster {{!}} Goal.com|date=2024-07-24|website=|publisher=Goal.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724170247/https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|archive-date=2024-07-24|access-date=2024-07-24|url-status=live}}</ref> Op 17 Junie 2026 het hy, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]], Oesbekistan se eerste doel ooit by 'n FIFA Wêreldbeker aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com/watch-vertical/fmc-ikp1efkyniz0f39m|title=What a moment for Abbosbek Fayzullaev as he scores Uzbekistan's first ever FIFA World Cup goal 🇺🇿|website=www.foxsports.com|language=en|access-date=2026-06-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fayzullaev, Abbosbek}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] gr7ir4h82rm0au7ti4qhqaaaooxe8bg 2912056 2912054 2026-06-18T05:19:15Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912056 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Abbosbek Fayzullaev | image = [[Lêer:Abbosbek Fayzullaev 11 İstanbul Başakşehir FK UECL 20250821 (5).jpg|240px]] | caption = Fayzullaev in 2025 | full_name = Abbosbek Sayidjon oʻgʻli Fayzullayev<ref name=president.uz>{{cite web |url=https://president.uz/oz/lists/view/6617 |title=O'zbekiston Respublikasi mustaqilligining o'ttiz ikki yilligi munosabati bilan yuqori natijalarga erishgan sportchi va murabbiylardan bir guruhini mukofotlash to'g'risida |trans-title=On awarding a group of athletes and coaches who have achieved high results on the occasion of the thirty-second anniversary of the independence of the Republic of Uzbekistan |website=President van Oesbekistan |date=25 August 2023 |access-date=12 June 2025 |language=uz |archive-date=29 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729231449/https://president.uz/oz/lists/view/6617 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|3|df=y}} | birth_place = Sirdaryo-regio, [[Oesbekistan]] | height = 1,67 m<ref>{{Cite web |title=Файзуллаев Аббос — Игроки — Команда — официальный сайт ПФК ЦСКА |url=https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |access-date=2023-09-24 |website=pfc-cska.com |language=ru |archive-date=25 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825180310/https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |url-status=live }}</ref> | position = Aanvallende middelveldr, vleuel | currentclub = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Pakhtakor-2]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Pakhtakor FC|Pakhtakor]] | caps1 = 33 | goals1 = 7 | years2 = 2023–2025 | clubs2 = [[CSKA Moskou]] | caps2 = 49 | goals2 = 6 | years3 = 2025– | clubs3 = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | caps3 = 20 | goals3 = 3 | nationalyears1 = | nationalteam1 = Oesbekistan o/19 | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalyears2 = 2022–2023 | nationalteam2 = Oesbekistan o/20 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2021–2024 | nationalteam3 = Oesbekistan se Olimpiese span | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 9 | nationalyears4 = 2023– | nationalteam4 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalcaps4 = 32 | nationalgoals4 = 9 | club-update = 10 Junie 2026 | nationalteam-update = 17 Junie 2026 }} '''Abbosbek Saidzhon ugli Fayzullaev''' (gebore 3 Oktober 2003) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir en die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekiese nasionale span]] speel. Hy het sy loopbaan by Pachtakor begin voordat hy in 2023 na [[CSKA Moskou]] verhuis het. In 2025 het hy by İstanbul Başakşehir aangesluit op 'n vyfjaarkontrak.<ref>{{cite web|url=https://x.com/ibfk2014/status/1950570994579517949|title=Hoş geldin Abbosbek Fayzullaev|date=30 July 2025|publisher=İstanbul Başakşehir|language=tr|trans-title=Welcome Abbosbek Fayzullaev|access-date=30 July 2025}}</ref> In 2024 het hy aan die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Somerspele in Parys]] deelgeneem as lid van Oesbekistan se Olimpiese sokkerspan.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|title=Olympics 2024 squads: USMNT, Spain, France & every official men's football tournament roster {{!}} Goal.com|date=2024-07-24|website=|publisher=Goal.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724170247/https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|archive-date=2024-07-24|access-date=2024-07-24|url-status=live}}</ref> Op 17 Junie 2026 het hy, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]], Oesbekistan se eerste doel ooit by 'n FIFA Wêreldbeker aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com/watch-vertical/fmc-ikp1efkyniz0f39m|title=What a moment for Abbosbek Fayzullaev as he scores Uzbekistan's first ever FIFA World Cup goal 🇺🇿|website=www.foxsports.com|language=en|access-date=2026-06-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fayzullaev, Abbosbek}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] qo1oewnpid0jzws7kuy8d7gw81s67dc 2912057 2912056 2026-06-18T05:20:10Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912057 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Abbosbek Fayzullaev | image = [[Lêer:Abbosbek Fayzullaev 11 İstanbul Başakşehir FK UECL 20250821 (5).jpg|240px]] | caption = Fayzullaev in 2025 | full_name = Abbosbek Sayidjon oʻgʻli Fayzullayev<ref name=president.uz>{{cite web |url=https://president.uz/oz/lists/view/6617 |title=O'zbekiston Respublikasi mustaqilligining o'ttiz ikki yilligi munosabati bilan yuqori natijalarga erishgan sportchi va murabbiylardan bir guruhini mukofotlash to'g'risida |trans-title=On awarding a group of athletes and coaches who have achieved high results on the occasion of the thirty-second anniversary of the independence of the Republic of Uzbekistan |website=President van Oesbekistan |date=25 August 2023 |access-date=12 June 2025 |language=uz |archive-date=29 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729231449/https://president.uz/oz/lists/view/6617 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|3|df=y}} | birth_place = Sirdaryo-regio, [[Oesbekistan]] | height = 1,67 m<ref>{{Cite web |title=Файзуллаев Аббос — Игроки — Команда — официальный сайт ПФК ЦСКА |url=https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |access-date=2023-09-24 |website=pfc-cska.com |language=ru |archive-date=25 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825180310/https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |url-status=live }}</ref> | position = Aanvallende middelveldr, vleuel | currentclub = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Pachtakor FC|Pachtakor-2]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Pakhtakor FC|Pachtakor]] | caps1 = 33 | goals1 = 7 | years2 = 2023–2025 | clubs2 = [[CSKA Moskou]] | caps2 = 49 | goals2 = 6 | years3 = 2025– | clubs3 = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | caps3 = 20 | goals3 = 3 | nationalyears1 = | nationalteam1 = Oesbekistan o/19 | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalyears2 = 2022–2023 | nationalteam2 = Oesbekistan o/20 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2021–2024 | nationalteam3 = Oesbekistan se Olimpiese span | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 9 | nationalyears4 = 2023– | nationalteam4 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalcaps4 = 32 | nationalgoals4 = 9 | club-update = 10 Junie 2026 | nationalteam-update = 17 Junie 2026 }} '''Abbosbek Saidzhon ugli Fayzullaev''' (gebore 3 Oktober 2003) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir en die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekiese nasionale span]] speel. Hy het sy loopbaan by Pachtakor begin voordat hy in 2023 na [[CSKA Moskou]] verhuis het. In 2025 het hy by İstanbul Başakşehir aangesluit op 'n vyfjaarkontrak.<ref>{{cite web|url=https://x.com/ibfk2014/status/1950570994579517949|title=Hoş geldin Abbosbek Fayzullaev|date=30 July 2025|publisher=İstanbul Başakşehir|language=tr|trans-title=Welcome Abbosbek Fayzullaev|access-date=30 July 2025}}</ref> In 2024 het hy aan die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Somerspele in Parys]] deelgeneem as lid van Oesbekistan se Olimpiese sokkerspan.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|title=Olympics 2024 squads: USMNT, Spain, France & every official men's football tournament roster {{!}} Goal.com|date=2024-07-24|website=|publisher=Goal.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724170247/https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|archive-date=2024-07-24|access-date=2024-07-24|url-status=live}}</ref> Op 17 Junie 2026 het hy, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]], Oesbekistan se eerste doel ooit by 'n FIFA Wêreldbeker aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com/watch-vertical/fmc-ikp1efkyniz0f39m|title=What a moment for Abbosbek Fayzullaev as he scores Uzbekistan's first ever FIFA World Cup goal 🇺🇿|website=www.foxsports.com|language=en|access-date=2026-06-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fayzullaev, Abbosbek}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] mdbayk6kor4cm679t7x3j6z2tcpxdw8 2912058 2912057 2026-06-18T05:24:15Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912058 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Abbosbek Fayzullaev | image = [[Lêer:Abbosbek Fayzullaev 11 İstanbul Başakşehir FK UECL 20250821 (5).jpg|240px]] | caption = Fayzullaev in 2025 | full_name = Abbosbek Sayidjon oʻgʻli Fayzullayev<ref name=president.uz>{{cite web |url=https://president.uz/oz/lists/view/6617 |title=O'zbekiston Respublikasi mustaqilligining o'ttiz ikki yilligi munosabati bilan yuqori natijalarga erishgan sportchi va murabbiylardan bir guruhini mukofotlash to'g'risida |trans-title=On awarding a group of athletes and coaches who have achieved high results on the occasion of the thirty-second anniversary of the independence of the Republic of Uzbekistan |website=President van Oesbekistan |date=25 August 2023 |access-date=12 June 2025 |language=uz |archive-date=29 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729231449/https://president.uz/oz/lists/view/6617 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|3|df=y}} | birth_place = Sirdaryo-regio, [[Oesbekistan]] | height = 1,67 m<ref>{{Cite web |title=Файзуллаев Аббос — Игроки — Команда — официальный сайт ПФК ЦСКА |url=https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |access-date=2023-09-24 |website=pfc-cska.com |language=ru |archive-date=25 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825180310/https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |url-status=live }}</ref> | position = Aanvallende middelveldr, vleuel | currentclub = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Pachtakor FC|Pachtakor-2]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Pakhtakor FC|Pachtakor]] | caps1 = 33 | goals1 = 7 | years2 = 2023–2025 | clubs2 = [[CSKA Moskou]] | caps2 = 49 | goals2 = 6 | years3 = 2025– | clubs3 = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | caps3 = 20 | goals3 = 3 | nationalyears1 = | nationalteam1 = Oesbekistan o/19 | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalyears2 = 2022–2023 | nationalteam2 = Oesbekistan o/20 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2021–2024 | nationalteam3 = Oesbekistan se Olimpiese span | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 9 | nationalyears4 = 2023– | nationalteam4 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalcaps4 = 32 | nationalgoals4 = 9 | club-update = 10 Junie 2026 | nationalteam-update = 17 Junie 2026 }} '''Abbosbek Saidzhon ugli Fayzullaev''' (gebore [[3 Oktober]] [[2003]]) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir en die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekiese nasionale span]] speel. Hy het sy loopbaan by Pachtakor begin voordat hy in 2023 na [[CSKA Moskou]] verhuis het. In 2025 het hy by İstanbul Başakşehir aangesluit op 'n vyfjaarkontrak.<ref>{{cite web|url=https://x.com/ibfk2014/status/1950570994579517949|title=Hoş geldin Abbosbek Fayzullaev|date=30 July 2025|publisher=İstanbul Başakşehir|language=tr|trans-title=Welcome Abbosbek Fayzullaev|access-date=30 July 2025}}</ref> In 2024 het hy aan die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Somerspele in Parys]] deelgeneem as lid van Oesbekistan se Olimpiese sokkerspan.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|title=Olympics 2024 squads: USMNT, Spain, France & every official men's football tournament roster {{!}} Goal.com|date=2024-07-24|website=|publisher=Goal.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724170247/https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|archive-date=2024-07-24|access-date=2024-07-24|url-status=live}}</ref> Op 17 Junie 2026 het hy, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]], Oesbekistan se eerste doel ooit by 'n FIFA Wêreldbeker aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com/watch-vertical/fmc-ikp1efkyniz0f39m|title=What a moment for Abbosbek Fayzullaev as he scores Uzbekistan's first ever FIFA World Cup goal 🇺🇿|website=www.foxsports.com|language=en|access-date=2026-06-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fayzullaev, Abbosbek}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] mv03ppht6i07g8sdbxplv3roexejt5g 2912059 2912058 2026-06-18T05:24:45Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912059 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Abbosbek Fayzullaev | image = [[Lêer:Abbosbek Fayzullaev 11 İstanbul Başakşehir FK UECL 20250821 (5).jpg|240px]] | caption = Fayzullaev in 2025 | full_name = Abbosbek Sayidjon oʻgʻli Fayzullayev<ref name=president.uz>{{cite web |url=https://president.uz/oz/lists/view/6617 |title=O'zbekiston Respublikasi mustaqilligining o'ttiz ikki yilligi munosabati bilan yuqori natijalarga erishgan sportchi va murabbiylardan bir guruhini mukofotlash to'g'risida |trans-title=On awarding a group of athletes and coaches who have achieved high results on the occasion of the thirty-second anniversary of the independence of the Republic of Uzbekistan |website=President van Oesbekistan |date=25 August 2023 |access-date=12 June 2025 |language=uz |archive-date=29 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240729231449/https://president.uz/oz/lists/view/6617 |url-status=live }}</ref> | birth_date = {{Birth date and age|2003|10|3|df=y}} | birth_place = Sirdaryo-regio, [[Oesbekistan]] | height = 1,67 m<ref>{{Cite web |title=Файзуллаев Аббос — Игроки — Команда — официальный сайт ПФК ЦСКА |url=https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |access-date=2023-09-24 |website=pfc-cska.com |language=ru |archive-date=25 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230825180310/https://www.pfc-cska.com/komanda/igroki/fayzullaev-abbosbek/ |url-status=live }}</ref> | position = Aanvallende middelvelder, vleuel | currentclub = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | clubnumber = 11 | youthyears1 = | youthclubs1 = [[Pachtakor FC|Pachtakor-2]] | years1 = 2021–2023 | clubs1 = [[Pakhtakor FC|Pachtakor]] | caps1 = 33 | goals1 = 7 | years2 = 2023–2025 | clubs2 = [[CSKA Moskou]] | caps2 = 49 | goals2 = 6 | years3 = 2025– | clubs3 = [[İstanbul Başakşehir FK|İstanbul Başakşehir]] | caps3 = 20 | goals3 = 3 | nationalyears1 = | nationalteam1 = Oesbekistan o/19 | nationalcaps1 = | nationalgoals1 = | nationalyears2 = 2022–2023 | nationalteam2 = Oesbekistan o/20 | nationalcaps2 = 6 | nationalgoals2 = 1 | nationalyears3 = 2021–2024 | nationalteam3 = Oesbekistan se Olimpiese span | nationalcaps3 = 12 | nationalgoals3 = 9 | nationalyears4 = 2023– | nationalteam4 = [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekistan]] | nationalcaps4 = 32 | nationalgoals4 = 9 | club-update = 10 Junie 2026 | nationalteam-update = 17 Junie 2026 }} '''Abbosbek Saidzhon ugli Fayzullaev''' (gebore [[3 Oktober]] [[2003]]) is 'n [[Oesbekistan|Oesbekiese]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as aanvallende middelveldspeler of vleuel vir die [[Süper Lig]]-klub İstanbul Başakşehir en die [[Oesbekiese nasionale sokkerspan|Oesbekiese nasionale span]] speel. Hy het sy loopbaan by Pachtakor begin voordat hy in 2023 na [[CSKA Moskou]] verhuis het. In 2025 het hy by İstanbul Başakşehir aangesluit op 'n vyfjaarkontrak.<ref>{{cite web|url=https://x.com/ibfk2014/status/1950570994579517949|title=Hoş geldin Abbosbek Fayzullaev|date=30 July 2025|publisher=İstanbul Başakşehir|language=tr|trans-title=Welcome Abbosbek Fayzullaev|access-date=30 July 2025}}</ref> In 2024 het hy aan die [[Olimpiese Somerspele 2024|Olimpiese Somerspele in Parys]] deelgeneem as lid van Oesbekistan se Olimpiese sokkerspan.<ref>{{Cite web|url=https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|title=Olympics 2024 squads: USMNT, Spain, France & every official men's football tournament roster {{!}} Goal.com|date=2024-07-24|website=|publisher=Goal.com|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240724170247/https://www.goal.com/en/lists/paris-2024-olympics-squads-mens-football-roster/blt226bcc0e96f06039|archive-date=2024-07-24|access-date=2024-07-24|url-status=live}}</ref> Op 17 Junie 2026 het hy, tydens die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026 FIFA Wêreldbeker]], Oesbekistan se eerste doel ooit by 'n FIFA Wêreldbeker aangeteken.<ref>{{Cite web|url=https://www.foxsports.com/watch-vertical/fmc-ikp1efkyniz0f39m|title=What a moment for Abbosbek Fayzullaev as he scores Uzbekistan's first ever FIFA World Cup goal 🇺🇿|website=www.foxsports.com|language=en|access-date=2026-06-18}}</ref> == Verwysings == {{Verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Fayzullaev, Abbosbek}} [[Kategorie:Oesbekiese sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 2003]] [[Kategorie:Lewende mense]] jq67hgkuxrha81jb6q3orbwrbzkzvuj 1 462777 2912055 2026-06-18T05:13:21Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912055 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462778 2912060 2026-06-18T05:43:02Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met ''''Marcus Rashford''' (gebore [[31 Oktober]] [[1997]]) is ’n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler vir [[FC Barcelona]] speel, op lening van [[Manchester United]], asook vir die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]]. Hy is ’n produk van die Manchester United-jeugakademie en het by die klub aangesluit toe hy sewe jaar oud was. Op 18-jarige ouderdom het Rashford twee doele aangeteken tydens beide sy ee...' 2912060 wikitext text/x-wiki '''Marcus Rashford''' (gebore [[31 Oktober]] [[1997]]) is ’n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler vir [[FC Barcelona]] speel, op lening van [[Manchester United]], asook vir die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]]. Hy is ’n produk van die Manchester United-jeugakademie en het by die klub aangesluit toe hy sewe jaar oud was. Op 18-jarige ouderdom het Rashford twee doele aangeteken tydens beide sy eerstespan- en Europese debuut teen [[FC Midtjylland|Midtjylland]] in die [[UEFA Europa League|Europa League]] in Februarie 2016, en daarna ook op sy [[Premier League|Premierliga]]-debuut teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]] drie dae later. Hy het ook in sy eerste Manchester-derby, sowel as op sy debute in die [[EFL Cup]] en [[UEFA Champions League|Champions League]], aangeteken. Saam met Manchester United het hy onder meer die [[FA Cup]], EFL Cup, [[FA Community Shield]] en Europa League gewen. Rashford het in Mei 2016 op sy internasionale debuut ’n doel aangeteken en so die jongste Engelse speler geword om in sy eerste internasionale wedstryd te score. Hy het daarna aan twee [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskappe]] deelgeneem ([[Europese Sokkerkampioenskap 2016|2016]] en 2020), en was ook deel van Engeland se span wat as naaswenners in die 2020-eindstryd (2021) geëindig het teen [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]]. Hy was ook deel van Engeland se groep by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker 2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], waar hy voortgegaan het om op die hoogste internasionale vlak te speel. Rashford word ook wyd erken vir sy aktivisme en filantropie buite sokker, veral sy veldtogte teen rassisme, haweloosheid en kinderhonger in die Verenigde Koninkryk, wat hom internasionale erkenning besorg het.<ref name="RashfordSuperhero">{{Cite news |last=Adams |first=Tim |url=https://www.theguardian.com/football/2021/jan/17/marcus-rashford-the-making-of-a-food-superhero-child-hunger-free-school-meals |title=Marcus Rashford: the making of a food superhero |date=17 January 2021 |access-date=17 January 2021 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Halle-Richards |first=Sophie |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086 |title=Manchester United star Marcus Rashford pledges support for city's homeless – and he wants donations |date=17 October 2019 |access-date=29 September 2020 |newspaper=[[Manchester Evening News]] |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153512/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086}}</ref><ref name="RashPF">{{Cite web |url=https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/ |title=Six times Marcus Rashford was a better person than all of us put together |date=16 June 2020 |access-date=17 November 2020 |website=PlanetFootball |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153416/https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rashford, Marcus}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] slp5e21rpmijrse44w6ubx9xh65jus7 2912061 2912060 2026-06-18T05:43:24Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912061 wikitext text/x-wiki '''Marcus Rashford''' (gebore [[31 Oktober]] [[1997]]) is ’n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler vir [[FC Barcelona]] speel, op lening van [[Manchester United]], asook vir die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]]. Hy is ’n produk van die Manchester United-jeugakademie en het by die klub aangesluit toe hy sewe jaar oud was. Op 18-jarige ouderdom het Rashford twee doele aangeteken tydens beide sy eerstespan- en Europese debuut teen [[FC Midtjylland|Midtjylland]] in die [[UEFA Europa League|Europa League]] in Februarie 2016, en daarna ook op sy [[Premier League|Premierliga]]-debuut teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]] drie dae later. Hy het ook in sy eerste Manchester-derby, sowel as op sy debute in die [[EFL Cup]] en [[UEFA Champions League|Champions League]], aangeteken. Saam met Manchester United het hy onder meer die [[FA Cup]], EFL Cup, [[FA Community Shield]] en Europa League gewen. Rashford het in Mei 2016 op sy internasionale debuut ’n doel aangeteken en so die jongste Engelse speler geword om in sy eerste internasionale wedstryd te score. Hy het daarna aan twee [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskappe]] deelgeneem ([[Europese Sokkerkampioenskap 2016|2016]] en 2020), en was ook deel van Engeland se span wat as naaswenners in die 2020-eindstryd (2021) geëindig het teen [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]]. Hy was ook deel van Engeland se groep by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker 2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], waar hy voortgegaan het om op die hoogste internasionale vlak te speel. Rashford word ook wyd erken vir sy aktivisme en filantropie buite sokker, veral sy veldtogte teen rassisme, haweloosheid en kinderhonger in die Verenigde Koninkryk, wat hom internasionale erkenning besorg het.<ref name="RashfordSuperhero">{{Cite news |last=Adams |first=Tim |url=https://www.theguardian.com/football/2021/jan/17/marcus-rashford-the-making-of-a-food-superhero-child-hunger-free-school-meals |title=Marcus Rashford: the making of a food superhero |date=17 January 2021 |access-date=17 January 2021 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Halle-Richards |first=Sophie |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086 |title=Manchester United star Marcus Rashford pledges support for city's homeless – and he wants donations |date=17 October 2019 |access-date=29 September 2020 |newspaper=Manchester Evening News |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153512/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086}}</ref><ref name="RashPF">{{Cite web |url=https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/ |title=Six times Marcus Rashford was a better person than all of us put together |date=16 June 2020 |access-date=17 November 2020 |website=PlanetFootball |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153416/https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rashford, Marcus}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] pdec6pvem00r33mpcwwx4wl31ws96d3 2912063 2912061 2026-06-18T05:49:29Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 2912063 wikitext text/x-wiki {{Infobox football biography | name = Marcus Rashford | image = [[Lêer:Marcus Rashford in 2023.jpg|240px]] | upright = | caption = Rashford in 2023 | full_name = Marcus Rashford | birth_date = {{birth date and age|1997|10|31|df=y}} | birth_place = [[Manchester]], [[Engeland]] | height = 1,88 m<ref>{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/13565/marcus-rashford|title=Marcus Rashford|publisher=FC Barcelona|access-date=16 September 2025}}</ref> | position = Voorspeler | currentclub = [[FC Barcelona|Barcelona]]<br>{{nowrap|(op lening van [[Manchester United]])}} | clubnumber = 14 | youthyears1 = 2003–2005 | youthclubs1 = [[Fletcher Moss Rangers FC|Fletcher Moss Rangers]] | youthyears2 = 2005–2015 | youthclubs2 = [[Manchester United]] | years1 = 2015– | clubs1 = [[Manchester United]] | caps1 = 287 | goals1 = 87 | years2 = 2025 | clubs2 = → [[Aston Villa]] (leen) | caps2 = 10 | goals2 = 2 | years3 = 2025–2026 | clubs3 = → [[FC Barcelona|Barcelona]] (leen) | caps3 = 32 | goals3 = 8 | nationalyears1 = 2012 | nationalteam1 = Engeland o/16 | nationalcaps1 = 2 | nationalgoals1 = 0 | nationalyears2 = 2014 | nationalteam2 = Engeland o/18 | nationalcaps2 = 2 | nationalgoals2 = 0 | nationalyears3 = 2016 | nationalteam3 = Engeland o/20 | nationalcaps3 = 2 | nationalgoals3 = 0 | nationalyears4 = 2016 | nationalteam4 = Engeland o/21 | nationalcaps4 = 1 | nationalgoals4 = 3 | nationalyears5 = 2016– | nationalteam5 = [[Engelse nasionale sokkerspan|Engeland]] | nationalcaps5 = 73 | nationalgoals5 = 19 | club-update = 23 Mei 2026 | nationalteam-update = 17 Junie 2026 }} '''Marcus Rashford''' (gebore [[31 Oktober]] [[1997]]) is ’n [[Engeland|Engelse]] professionele [[Sokker|sokkerspeler]] wat as ’n voorspeler vir [[FC Barcelona]] speel, op lening van [[Manchester United]], asook vir die [[Engelse nasionale sokkerspan|Engelse nasionale span]]. Hy is ’n produk van die Manchester United-jeugakademie en het by die klub aangesluit toe hy sewe jaar oud was. Op 18-jarige ouderdom het Rashford twee doele aangeteken tydens beide sy eerstespan- en Europese debuut teen [[FC Midtjylland|Midtjylland]] in die [[UEFA Europa League|Europa League]] in Februarie 2016, en daarna ook op sy [[Premier League|Premierliga]]-debuut teen [[Arsenal F.C.|Arsenal]] drie dae later. Hy het ook in sy eerste Manchester-derby, sowel as op sy debute in die [[EFL Cup]] en [[UEFA Champions League|Champions League]], aangeteken. Saam met Manchester United het hy onder meer die [[FA Cup]], EFL Cup, [[FA Community Shield]] en Europa League gewen. Rashford het in Mei 2016 op sy internasionale debuut ’n doel aangeteken en so die jongste Engelse speler geword om in sy eerste internasionale wedstryd te score. Hy het daarna aan twee [[UEFA Europa-beker|UEFA Europese Kampioenskappe]] deelgeneem ([[Europese Sokkerkampioenskap 2016|2016]] en 2020), en was ook deel van Engeland se span wat as naaswenners in die 2020-eindstryd (2021) geëindig het teen [[Italiaanse nasionale sokkerspan|Italië]]. Hy was ook deel van Engeland se groep by die [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|FIFA Wêreldbeker 2018]], [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2022|2022]] en [[FIFA Sokker-Wêreldbekertoernooi in 2026|2026]], waar hy voortgegaan het om op die hoogste internasionale vlak te speel. Rashford word ook wyd erken vir sy aktivisme en filantropie buite sokker, veral sy veldtogte teen rassisme, haweloosheid en kinderhonger in die Verenigde Koninkryk, wat hom internasionale erkenning besorg het.<ref name="RashfordSuperhero">{{Cite news |last=Adams |first=Tim |url=https://www.theguardian.com/football/2021/jan/17/marcus-rashford-the-making-of-a-food-superhero-child-hunger-free-school-meals |title=Marcus Rashford: the making of a food superhero |date=17 January 2021 |access-date=17 January 2021 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Halle-Richards |first=Sophie |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086 |title=Manchester United star Marcus Rashford pledges support for city's homeless – and he wants donations |date=17 October 2019 |access-date=29 September 2020 |newspaper=Manchester Evening News |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153512/https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/manchester-united-star-marcus-rashford-17098086}}</ref><ref name="RashPF">{{Cite web |url=https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/ |title=Six times Marcus Rashford was a better person than all of us put together |date=16 June 2020 |access-date=17 November 2020 |website=PlanetFootball |archive-date=14 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114153416/https://www.planetfootball.com/quick-reads/six-times-marcus-rashford-was-a-better-person-than-all-of-us-put-together/}}</ref> ==Verwysings== {{verwysings}} {{Normdata}} {{DEFAULTSORT:Rashford, Marcus}} [[Kategorie:Engelse sokkerspelers]] [[Kategorie:Geboortes in 1997]] [[Kategorie:Lewende mense]] fk3cjfox7bf0g6pglgixukpl18c94tf 1 462779 2912062 2026-06-18T05:43:46Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}}' 2912062 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 14 462780 2912064 2026-06-18T05:54:31Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Nuwe bladsy geskep met '{{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football in the Democratic Republic of the Congo|Sokker in die Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Kategorie:Sport in die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Demokratiese Republiek die Kongo]]' 2912064 wikitext text/x-wiki {{Broodkrummels}} {{CommonsKategorie|Association football in the Democratic Republic of the Congo|Sokker in die Demokratiese Republiek die Kongo}} [[Kategorie:Sport in die Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Sokker in Afrika|Demokratiese Republiek die Kongo]] [[Kategorie:Sokker volgens land|Demokratiese Republiek die Kongo]] o41ch88yh87p34crdh4oix1r8sd4fo5 0 462781 2912073 2026-06-18T06:25:24Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912073 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera sanguinea | authority = N.E.Br., (1932) | synonyms = }} '''''Indigofera sanguinea''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera sanguinea 1DS-II 3-9950.jpg Indigofera sanguinea 1DS-II 3-9499.jpg Indigofera sanguinea 1DS-II 3-9500-01.jpg ndigofera sanguinea 1DS-II 3-9951.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-368 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499949-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/452c2023-fe56-41f0-a3a8-3a358d5b7aaa Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|sanguinea]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] qxybnfnqqz2ibxkggz2sf3wuzqu1yce 2912074 2912073 2026-06-18T06:25:40Z Oesjaar 7467 Ai! 2912074 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera sanguinea | authority = N.E.Br., (1932) | synonyms = }} '''''Indigofera sanguinea''''' is 'n meerjarige plant wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[inheems]] aan [[Botswana]], [[Eswatini]] en [[Suid-Afrika]]. In Suid-Afrika kom die spesie in [[Gauteng]], [[KwaZulu-Natal]], [[Limpopo]], [[Mpumalanga]] en die [[Vrystaat]] voor. == Galery == <gallery> Indigofera sanguinea 1DS-II 3-9950.jpg Indigofera sanguinea 1DS-II 3-9499.jpg Indigofera sanguinea 1DS-II 3-9500-01.jpg Indigofera sanguinea 1DS-II 3-9951.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-368 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499949-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/452c2023-fe56-41f0-a3a8-3a358d5b7aaa Biodiversityadvisor] {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|sanguinea]] [[Kategorie:Flora van Botswana]] [[Kategorie:Flora van Eswatini]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] 61t74btrfdszg0seilieejs3vtbgyuz 1 462782 2912075 2026-06-18T06:27:14Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912075 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462783 2912110 2026-06-18T07:32:42Z Vryheid vir Suid-Afrika 184704 Stuur aan na [[João Neves]] 2912110 wikitext text/x-wiki #AANSTUUR [[João Neves]] t8kcrlp3iap9ujjx7yo93jjewhvs2fp 0 462784 2912114 2026-06-18T07:43:33Z AFM 21229 Nuwe bladsy geskep met ''''Kultuurgeskiedenis''' is die studie van die manier waarop die samelewing van mense deur die jare heen ontwikkel het. Dit ondersoek die alledaagse lewe, lewenspatrone, sedes, gewoontes, tradisies, tale en kuns van ‘n bevolkingsgroep. Dus speel dit ‘n kernrol in erfenisbewaring, museumstudie, die instandhouding en restourasie van erfenisterreine en geboue van historiese belang en die bewaring van kunsprodukte. Die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiede...' 2912114 wikitext text/x-wiki '''Kultuurgeskiedenis''' is die studie van die manier waarop die samelewing van mense deur die jare heen ontwikkel het. Dit ondersoek die alledaagse lewe, lewenspatrone, sedes, gewoontes, tradisies, tale en kuns van ‘n bevolkingsgroep. Dus speel dit ‘n kernrol in erfenisbewaring, museumstudie, die instandhouding en restourasie van erfenisterreine en geboue van historiese belang en die bewaring van kunsprodukte. Die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis (gesitg 1982) is in Suid-Afrika die organisasie wat die beoefening van die vakgebied organiseer en bevorder. Publikasies soos ''Die Kultuurhistorikus'', die ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kunsgeskiedenis'', die ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'', die ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' en ''Sonnerad'' het die vakgebied gepromoveer. In die tweede helfte van die 20ste eeu was die bekendste leiers in die vakgebied van die '''Afrikaanse kultuur- en volkskunde''' [[Abel Coetzee]], [[Hans Fransen]], [[Bun Booyens]], [[P.G. Nel]] en [[Pieter W. Grobbelaar]]. In daardie jare is die vak ook aan sekere Suid-Afrikaanse universiteite onderrig. ==Bibliografie== *Pienaar, P. de V. (red.): Kultuurgeskiedenis van die Afrikanser. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1968 *savk.org [[Kategorie: Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie: Afrikaners]] jr2rgi8sy3zf1k9hguswxbx4qjoh3o1 2912160 2912114 2026-06-18T09:13:32Z AFM 21229 2912160 wikitext text/x-wiki '''Kultuurgeskiedenis''' is die studie van die manier waarop die samelewing van mense deur die jare heen ontwikkel het. Dit ondersoek die alledaagse lewe, lewenspatrone, sedes, gewoontes, tradisies, tale en kuns van ‘n bevolkingsgroep. Dus speel dit ‘n kernrol in erfenisbewaring, museumstudie, die instandhouding en restourasie van erfenisterreine en geboue van historiese belang en die bewaring van kunsprodukte. Die Suid-Afrikaanse Vereniging vir Kultuurgeskiedenis (gesitg 1982) is in Suid-Afrika die organisasie wat die beoefening van die vakgebied organiseer en bevorder. Publikasies soos ''Die Kultuurhistorikus'', die ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kunsgeskiedenis'', die ''Tydskrif vir Volkskunde en Volkstaal'', die ''Suid-Afrikaanse Tydskrif vir Kultuurgeskiedenis'' en ''Sonnerad'' het die vakgebied gepromoveer. In die tweede helfte van die 20ste eeu was die bekendste leiers in die vakgebied van die '''Afrikaanse kultuur- en volkskunde''' [[Abel Coetzee]], [[Hans Fransen]], [[Bun Booyens]], [[P.G. Nel]] en [[Pieter W. Grobbelaar]]. In daardie jare is die vak ook aan sekere Suid-Afrikaanse universiteite onderrig. ==Bibliografie== *Pienaar, P. de V. (red.): Kultuurgeskiedenis van die Afrikanser. Kaapstad: Nasionale Boekhandel, 1968 *savk.org [[Kategorie: Erfenishulpbronne in Suid-Afrika]] [[Kategorie: Afrikaners]] [[Kategorie: Kultuur in Suid-Afrika]] eejy7th6felmfygr4d9st4v5ou3vn08 0 462785 2912166 2026-06-18T09:45:26Z Oesjaar 7467 Nuwe spesie met foto's. 2912166 wikitext text/x-wiki {{Spesieboks | status = LC | status_system = iucn3.1 | name = | image = | taxon = Indigofera sarmentosa | authority = L.f., (1782) | synonyms =* ''Anil exstipulata'' <small>Kuntze</small> * ''Anil sarmentosa'' <small>(L.f.) Kuntze</small> * ''Cytisus filiformis'' <small>Spreng.</small> * ''Indigofera microphylla'' <small>Lam.</small> * ''Indigofera psilocarpa'' <small>Schltr.</small> * ''Indigofera sarmentosa var. microphylla'' <small>(Lam.) DC.</small> * ''Lotus exstipularis'' <small>Steud.</small> * ''Lotus filiformis'' <small>[[Peter Jonas Bergius|P.J.Bergius]]</small> * ''Lotus fruticosus'' <small>P.J.Bergius</small> * ''Ononis filiformis'' <small>[[Carolus Linnaeus|L.]]</small> }} '''''Indigofera sarmentosa''''' is 'n klein [[struik]] wat deel van die Fabaceae [[Familie (biologie)|familie]] is. Die [[spesie]] is [[Endemie (ekologie)|endemies]] aan [[Suid-Afrika]] en kom in die [[Wes-Kaap]], vanaf Bainskloof tot in die [[Tsitsikammaberge]], voor. Die spesie is deel van die [[fynbos]] en blom in Julie. == Galery == <gallery> Indigofera sarmentosa 1DS-II 1-C4019-01.jpg </gallery> == Bronnelys == * [https://redlist.sanbi.org/species.php?species=357-369 REDLIST Sanbi] * [https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:499951-1 Plants of the World] * [https://biodiversityadvisor.sanbi.org/search/detail/357792d1-7c16-4593-b7ba-e67dd4981986 Biodiversityadvisor] == Sien ook == * [[Alfabetiese lys van Suid-Afrikaanse bome]] == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera|sarmentosa]] [[Kategorie:Flora van Suid-Afrika]] [[Kategorie:Endemiese plante van Suid-Afrika]] rj33xhkc4yude0ci4n0g7lp27dty392 1 462786 2912167 2026-06-18T09:47:26Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912167 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462787 2912170 2026-06-18T10:24:16Z Oesjaar 7467 Begin van nuwe genus.... 2912170 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Donv * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] 29xlgan5kug85bc87uqbzy3n3tfqfup 2912171 2912170 2026-06-18T10:24:44Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ En... 2912171 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Donv * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] 5jcb7qowxz5nzbtm2ntsu50ayqqiq0l 2912172 2912171 2026-06-18T10:25:32Z Oesjaar 7467 Ai! 2912172 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = |image_caption = |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] tdi7xh7y2gh61voh4ve3botueun8zgm 2912173 2912172 2026-06-18T10:27:33Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912173 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] s769zi5vxp9gcvyg6ifflujzigmqebx 2912176 2912173 2026-06-18T10:33:45Z Oesjaar 7467 /* Spesies */ Kom ons kyk... 2912176 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] imhkrk6n8zm3y07zy2d7ugrn78jtmks 2912177 2912176 2026-06-18T10:34:13Z Oesjaar 7467 /* B */ verbeter 2912177 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]]. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] noe5jurevhmi4k2hixv7yevp8bw7oef 2912178 2912177 2026-06-18T10:38:10Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912178 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] waar dit in die trope en subtrope voorkom. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] j8avg7d4yqvry6q4bqts67k6xkjuj2m 2912179 2912178 2026-06-18T10:38:51Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912179 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] waar dit in die [[trope]] en subtrope voorkom. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] 9p0952t4a1kut7ucb7wz4x8m48183qm 2912181 2912179 2026-06-18T10:40:07Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912181 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] waar dit in die [[trope]] en [[Subtropiese klimaat|subtrope]] voorkom. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] 8e4gevgkzwbbt57wfpjkrra2xrb4f64 2912190 2912181 2026-06-18T11:35:23Z Oesjaar 7467 /* B */ verbeter 2912190 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] waar dit in die [[trope]] en [[Subtropiese klimaat|subtrope]] voorkom. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} === C === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera calcarea]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera calcicola]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caloneura]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Indigofera campestris]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera candicans]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera candolleana]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Indigofera capillaris]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Indigofera capitata]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera carlesii]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caroliniana]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Indigofera cassioides]]'' <small>Rottler ex DC.</small> * ''[[Indigofera caudata]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera cavallii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera ceciliae]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera cedrorum]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera centralis]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cerighellii]]'' <small>M.Peltier</small> * ''[[Indigofera chaetodonta]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Indigofera chamaeclada]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera charlieriana]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera chenii]]'' <small>S.S.Chien</small> * ''[[Indigofera chevalieri]]'' <small>Tisser.</small> * ''[[Indigofera chimanimaniensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera chirensis]]'' <small>Cufod. ex J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera chitralensis]]'' <small>Sanjappa</small> * ''[[Indigofera ciferrii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera cinericolor]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera circinella]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera circinnata]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cliffordiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera cloiselii]]'' <small>Drake</small> * ''[[Indigofera coerulea]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Indigofera cogmaniana]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera colutea]]'' <small>(Burm.f.) Merr.</small> * ''[[Indigofera commixta]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera comosa]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera complanata]]'' <small>Rchb. ex Spreng.</small> * ''[[Indigofera complicata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera compressa]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Indigofera concava]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Indigofera concinna]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera conferta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera congesta]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Indigofera congolensis]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Indigofera conjugata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera constricta]]'' <small>(Thwaites) Trimen</small> * ''[[Indigofera conzattii]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera corallinosperma]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera cordifolia]]'' <small>B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Indigofera corniculata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera cornuligera]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera coronillifolia]]'' <small>A.Cunn. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera coronilloides]]'' <small>M.Martens & Galeotti</small> * ''[[Indigofera costaricensis]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera crebra]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera crotalarioides]]'' <small>(Klotzsch) Baker</small> * ''[[Indigofera cryptantha]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cuernavacana]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera cuitoensis]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera cuneata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera cuneifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera cunenensis]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera curvata]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera curvirostrata]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera cuspidata]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cylindracea]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera cytisoides]]'' <small>(L.) L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] 2o5ffzp93cwicoip43ximdixa6c8pwn 2912199 2912190 2026-06-18T11:55:04Z Oesjaar 7467 /* A */ Skakel 2912199 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] waar dit in die [[trope]] en [[Subtropiese klimaat|subtrope]] voorkom. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} === C === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera calcarea]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera calcicola]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caloneura]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Indigofera campestris]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera candicans]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera candolleana]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Indigofera capillaris]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Indigofera capitata]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera carlesii]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caroliniana]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Indigofera cassioides]]'' <small>Rottler ex DC.</small> * ''[[Indigofera caudata]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera cavallii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera ceciliae]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera cedrorum]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera centralis]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cerighellii]]'' <small>M.Peltier</small> * ''[[Indigofera chaetodonta]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Indigofera chamaeclada]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera charlieriana]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera chenii]]'' <small>S.S.Chien</small> * ''[[Indigofera chevalieri]]'' <small>Tisser.</small> * ''[[Indigofera chimanimaniensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera chirensis]]'' <small>Cufod. ex J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera chitralensis]]'' <small>Sanjappa</small> * ''[[Indigofera ciferrii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera cinericolor]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera circinella]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera circinnata]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cliffordiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera cloiselii]]'' <small>Drake</small> * ''[[Indigofera coerulea]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Indigofera cogmaniana]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera colutea]]'' <small>(Burm.f.) Merr.</small> * ''[[Indigofera commixta]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera comosa]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera complanata]]'' <small>Rchb. ex Spreng.</small> * ''[[Indigofera complicata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera compressa]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Indigofera concava]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Indigofera concinna]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera conferta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera congesta]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Indigofera congolensis]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Indigofera conjugata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera constricta]]'' <small>(Thwaites) Trimen</small> * ''[[Indigofera conzattii]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera corallinosperma]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera cordifolia]]'' <small>B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Indigofera corniculata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera cornuligera]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera coronillifolia]]'' <small>A.Cunn. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera coronilloides]]'' <small>M.Martens & Galeotti</small> * ''[[Indigofera costaricensis]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera crebra]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera crotalarioides]]'' <small>(Klotzsch) Baker</small> * ''[[Indigofera cryptantha]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cuernavacana]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera cuitoensis]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera cuneata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera cuneifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera cunenensis]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera curvata]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera curvirostrata]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera cuspidata]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cylindracea]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera cytisoides]]'' <small>(L.) L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] 70gzqannvlztjod3as8gdq9ba61sdnq 2912200 2912199 2026-06-18T11:56:05Z Oesjaar 7467 /* A */ Verbeter 2912200 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] waar dit in die [[trope]] en [[Subtropiese klimaat|subtrope]] voorkom. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>Burm.f.</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} === C === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera calcarea]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera calcicola]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caloneura]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Indigofera campestris]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera candicans]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera candolleana]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Indigofera capillaris]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Indigofera capitata]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera carlesii]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caroliniana]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Indigofera cassioides]]'' <small>Rottler ex DC.</small> * ''[[Indigofera caudata]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera cavallii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera ceciliae]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera cedrorum]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera centralis]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cerighellii]]'' <small>M.Peltier</small> * ''[[Indigofera chaetodonta]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Indigofera chamaeclada]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera charlieriana]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera chenii]]'' <small>S.S.Chien</small> * ''[[Indigofera chevalieri]]'' <small>Tisser.</small> * ''[[Indigofera chimanimaniensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera chirensis]]'' <small>Cufod. ex J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera chitralensis]]'' <small>Sanjappa</small> * ''[[Indigofera ciferrii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera cinericolor]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera circinella]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera circinnata]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cliffordiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera cloiselii]]'' <small>Drake</small> * ''[[Indigofera coerulea]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Indigofera cogmaniana]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera colutea]]'' <small>(Burm.f.) Merr.</small> * ''[[Indigofera commixta]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera comosa]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera complanata]]'' <small>Rchb. ex Spreng.</small> * ''[[Indigofera complicata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera compressa]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Indigofera concava]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Indigofera concinna]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera conferta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera congesta]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Indigofera congolensis]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Indigofera conjugata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera constricta]]'' <small>(Thwaites) Trimen</small> * ''[[Indigofera conzattii]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera corallinosperma]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera cordifolia]]'' <small>B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Indigofera corniculata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera cornuligera]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera coronillifolia]]'' <small>A.Cunn. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera coronilloides]]'' <small>M.Martens & Galeotti</small> * ''[[Indigofera costaricensis]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera crebra]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera crotalarioides]]'' <small>(Klotzsch) Baker</small> * ''[[Indigofera cryptantha]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cuernavacana]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera cuitoensis]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera cuneata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera cuneifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera cunenensis]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera curvata]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera curvirostrata]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera cuspidata]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cylindracea]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera cytisoides]]'' <small>(L.) L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] 7l8u7k0p6ei3wmjd0kjsddmven87197 2912201 2912200 2026-06-18T11:56:57Z Oesjaar 7467 /* A */ Skakel 2912201 wikitext text/x-wiki {{Outomatiese taksoboks |image = Indigofera tinctoria1.jpg |image_caption = ''Indigofera tinctoria'' |display_parents = 3 |taxon = Indigofera |authority = [[Carolus Linnaeus|L.]], (1753) |subdivision_ranks = Spesies |subdivision = <center>[[#Spesies|Sien teks]]</center> |synonyms =* ''Acanthonotus'' <small>Benth.</small> * ''Amecarpus'' <small>Benth.</small> * ''Anil'' <small>Mill.</small> * ''Bremontiera'' <small>DC.</small> * ''Brissonia'' <small>Neck.</small> * ''Eilemanthus'' <small>Hochst.</small> * ''Elasmocarpus'' <small>Hochst. ex Chiov.</small> * ''Hemispadon'' <small>Endl.</small> * ''Indigo'' <small>Adans.</small> * ''Oustropis'' <small>G.Don</small> * ''Sphaeridiophorum'' <small>Desv.</small> * ''Tricoilendus'' <small>Raf.</small> * ''Vaughania'' <small>S.Moore</small> }} '''''Indigofera''''' is 'n [[genus]] van blomdraende kruide of [[struik]]e wat behoort tot die [[Familie (biologie)|familie]] Fabaceae. Die genus is [[inheems]] aan al die [[kontinent]]e behalwe [[Europa]] waar dit in die [[trope]] en [[Subtropiese klimaat|subtrope]] voorkom. == Spesies == Daar is 764 [[spesie]]s wat tot die genus hoort:<ref>[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30001793-2 Plants of the World Online]</ref><br> {{indeks}} === A === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera abbottii]]'' <small>Schrire & K.W.Grieve</small> * ''[[Indigofera acanthinocarpa]]'' <small>Blatt.</small> * ''[[Indigofera acanthoclada]]'' <small>Dinter</small> * ''[[Indigofera achyranthoides]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Indigofera acutipetala]]'' <small>Y.Y.Fang & C.Z.Zheng</small> * ''[[Indigofera acutisepala]]'' <small>Conrath ex Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenocarpa]]'' <small>[[Ernst Heinrich Friedrich Meyer|E.Mey.]]</small> * ''[[Indigofera adenoides]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera adenotricha]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera adesmiifolia]]'' <small>A.Gray</small> * ''[[Indigofera alopecuroides]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera alpina]]'' <small>[[Christian Friedrich Ecklon|Eckl.]] & [[Karl Ludwig Philipp Zeyher|Zeyh.]]</small> * ''[[Indigofera alternans]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera ambelacensis]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Indigofera amblyantha]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera amitina]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera ammobia]]'' <small>Maconochie</small> * ''[[Indigofera ammoxylon]]'' <small>(DC.) Polhill</small> * ''[[Indigofera amoena]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera amorphoides]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera anabibensis]]'' <small>A.Schreib.</small> * ''[[Indigofera ancistrocarpa]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera andrewsiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera andringitrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera angulosa]]'' <small>Edgew.</small> * ''[[Indigofera angustata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera ankaratrensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera annettae]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera antunesiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera arabica]]'' <small>Jaub. & Spach</small> * ''[[Indigofera aralensis]]'' <small>Gagnep.</small> * ''[[Indigofera arenophila]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera argentea]]'' <small>[[Nicolaas Laurens Burman|Burm.f.]]</small> * ''[[Indigofera argutidens]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera arnottii]]'' <small>(Kuntze) Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera arrecta]]'' <small>Hochst. ex A.Rich.</small> * ''[[Indigofera articulata]]'' <small>Gouan</small> * ''[[Indigofera asantasanensis]]'' <small>Schrire & V.R.Clark</small> * ''[[Indigofera aspalathoides]]'' <small>Vahl ex DC.</small> * ''[[Indigofera aspera]]'' <small>Perr. ex DC.</small> * ''[[Indigofera asperifolia]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera asterocalycina]]'' <small>Gilli</small> * ''[[Indigofera astragalina]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera astragaloides]]'' <small>Welw. ex Romariz</small> * ''[[Indigofera atrata]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera atricephala]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera atriceps]]'' <small>Hook.f.</small> * ''[[Indigofera atropurpurea]]'' <small>Buch.-Ham. ex Hornem.</small> * ''[[Indigofera auricoma]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera australis]]'' <small>Willd.</small> {{div col end}} === B === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera badralaensis]]'' <small>M.Pignal</small> * ''[[Indigofera baileyi]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera bainesii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera balfouriana]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera bancroftii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera bangweolensis]]'' <small>R.E.Fr.</small> * ''[[Indigofera banii]]'' <small>N.D.Khôi & Yakovlev</small> * ''[[Indigofera barberi]]'' <small>Gamble</small> * ''[[Indigofera barkeri]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera barotseensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera barteri]]'' <small>Hutch. & Dalziel</small> * ''[[Indigofera basedowii]]'' <small>E.Pritz.</small> * ''[[Indigofera basiflora]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera basotha]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera baumiana]]'' <small>Harms</small> * ''[[Indigofera bayensis]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bella]]'' <small>Prain</small> * ''[[Indigofera bemarahaensis]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera benguellensis]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera berhautiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera biglandulosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera binderi]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera blaiseae]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera blanchetiana]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera bogdanii]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera boinensis]]'' <small>R.Vig.</small> * ''[[Indigofera bojeri]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera bongardiana]]'' <small>(Kuntze) Burkart</small> * ''[[Indigofera bongensis]]'' <small>Kotschy & Peyr.</small> * ''[[Indigofera boranica]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera bosseri]]'' <small>Du Puy & Labat</small> * ''[[Indigofera boviperda]]'' <small>Morrison</small> * ''[[Indigofera brachynema]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brachyphylla]]'' <small>Al-Turki</small> * ''[[Indigofera brachystachya]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera bracteata]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera bracteolata]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera brassii]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera brennanii]]'' <small>Peter G.Wilson</small> * ''[[Indigofera brevicalyx]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera brevidens]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera brevifilamenta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera breviracemosa]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera breviviscosa]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera brunoniana]]'' <small>Graham ex Wall.</small> * ''[[Indigofera buchananii]]'' <small>Burtt Davy</small> * ''[[Indigofera bungeana]]'' <small>Walp.</small> * ''[[Indigofera burchellii]]'' <small>DC.</small> * ''[[Indigofera burttii]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera bussei]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera byobiensis]]'' <small>Hosok.</small> {{div col end}} === C === {{div col|colwidth=20em}} * ''[[Indigofera calcarea]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera calcicola]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caloneura]]'' <small>Kurz</small> * ''[[Indigofera campestris]]'' <small>Bong. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera candicans]]'' <small>Aiton</small> * ''[[Indigofera candolleana]]'' <small>Meisn.</small> * ''[[Indigofera capillaris]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Indigofera capitata]]'' <small>Kotschy</small> * ''[[Indigofera carlesii]]'' <small>Craib</small> * ''[[Indigofera caroliniana]]'' <small>Mill.</small> * ''[[Indigofera cassioides]]'' <small>Rottler ex DC.</small> * ''[[Indigofera caudata]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera cavallii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera ceciliae]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera cedrorum]]'' <small>Dunn</small> * ''[[Indigofera centralis]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cerighellii]]'' <small>M.Peltier</small> * ''[[Indigofera chaetodonta]]'' <small>Franch.</small> * ''[[Indigofera chamaeclada]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera charlieriana]]'' <small>Schinz</small> * ''[[Indigofera chenii]]'' <small>S.S.Chien</small> * ''[[Indigofera chevalieri]]'' <small>Tisser.</small> * ''[[Indigofera chimanimaniensis]]'' <small>Schrire</small> * ''[[Indigofera chirensis]]'' <small>Cufod. ex J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera chitralensis]]'' <small>Sanjappa</small> * ''[[Indigofera ciferrii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Indigofera cinericolor]]'' <small>F.Muell.</small> * ''[[Indigofera circinella]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera circinnata]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cliffordiana]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera cloiselii]]'' <small>Drake</small> * ''[[Indigofera coerulea]]'' <small>Roxb.</small> * ''[[Indigofera cogmaniana]]'' <small>du Preez & Schrire</small> * ''[[Indigofera colutea]]'' <small>(Burm.f.) Merr.</small> * ''[[Indigofera commixta]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera comosa]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera complanata]]'' <small>Rchb. ex Spreng.</small> * ''[[Indigofera complicata]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera compressa]]'' <small>Lam.</small> * ''[[Indigofera concava]]'' <small>Harv.</small> * ''[[Indigofera concinna]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera conferta]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera congesta]]'' <small>Welw. ex Baker</small> * ''[[Indigofera congolensis]]'' <small>De Wild. & T.Durand</small> * ''[[Indigofera conjugata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera constricta]]'' <small>(Thwaites) Trimen</small> * ''[[Indigofera conzattii]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera corallinosperma]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera cordifolia]]'' <small>B.Heyne ex Roth</small> * ''[[Indigofera corniculata]]'' <small>E.Mey.</small> * ''[[Indigofera cornuligera]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera coronillifolia]]'' <small>A.Cunn. ex Benth.</small> * ''[[Indigofera coronilloides]]'' <small>M.Martens & Galeotti</small> * ''[[Indigofera costaricensis]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Indigofera crebra]]'' <small>N.E.Br.</small> * ''[[Indigofera crotalarioides]]'' <small>(Klotzsch) Baker</small> * ''[[Indigofera cryptantha]]'' <small>Benth. ex Harv.</small> * ''[[Indigofera cuernavacana]]'' <small>Rose</small> * ''[[Indigofera cuitoensis]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Indigofera cuneata]]'' <small>Baker</small> * ''[[Indigofera cuneifolia]]'' <small>Eckl. & Zeyh.</small> * ''[[Indigofera cunenensis]]'' <small>Torre</small> * ''[[Indigofera curvata]]'' <small>J.B.Gillett</small> * ''[[Indigofera curvirostrata]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Indigofera cuspidata]]'' <small>Peter G.Wilson & Rowe</small> * ''[[Indigofera cylindracea]]'' <small>Graham ex Baker</small> * ''[[Indigofera cytisoides]]'' <small>(L.) L.</small> {{div col end}} == Verwysings == {{verwysings}} {{Taksonbalk}} [[Kategorie:Indigofera| ]] efeb3e81jnxu2plg41fsbcemqtoqney 1 462788 2912174 2026-06-18T10:28:03Z Oesjaar 7467 Verbeter 2912174 wikitext text/x-wiki {{Kop van besprekingsbladsy}} {{Bladtrekke}} 2v27w7bebgol2ym1cn6ibpmrzbxwbzv 0 462789 2912183 2026-06-18T11:09:22Z Mamajonis 209559 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1092520902|Matshediso Mholo]]" 2912183 wikitext text/x-wiki '''Matshediso Florence Mholo''' is 'n Suid-Afrikaanse kunstenaar en aktivis en 'n lid van die multi-platinum Afro-popgroep "Malaika". 1ocqvmy4m4y20iabxh492vzmmhum79d 14 462791 2912188 2026-06-18T11:34:19Z JMK 649 skep kat 2912188 wikitext text/x-wiki {{broodkrummels}} [[Kategorie:Veldslae in Suid-Afrika]] [[Kategorie:Zoeloes]] rui9xgvhiqtsq7fhuqjuxngb6lrac54