Wikipedia

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gsw">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>alswiki</dbname>
    <base>https://als.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Houptsyte</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Medium</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spezial</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Diskussion</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Benutzer</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Benutzer Diskussion</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedia Diskussion</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Datei</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Datei Diskussion</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki Diskussion</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Vorlage</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Vorlage Diskussion</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hilfe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hilfe Diskussion</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategorie Diskussion</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal Diskussion</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Buech</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Buech Diskussion</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wort</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Wort Diskussion</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Text</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Text Diskussion</namespace>
      <namespace key="108" case="first-letter">Spruch</namespace>
      <namespace key="109" case="first-letter">Spruch Diskussion</namespace>
      <namespace key="110" case="first-letter">Nochricht</namespace>
      <namespace key="111" case="first-letter">Nochricht Diskussion</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul Diskussion</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Veranstaltung</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Veranstaltung Diskussion</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikipedia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1942</id>
    <revision>
      <id>1083767</id>
      <parentid>1077923</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:36:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25192-60</username>
        <id>119566</id>
      </contributor>
      <comment>/* https://youtube.com/@h2odeep2024?si=62WmqtdFIl4mUr_g */https://youtube.com/@h2odeep2024?si=4NXg_JEZ12NmILFJ</comment>
      <origin>1083767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10614" sha1="9ax8olts8sd6bhjtwov8xlyek1sx45o" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

== D Alemannisch Wikipedia ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

== Fuessnote ==
&lt;references /&gt;

== Lueg ou ==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== https://youtube.com/@h2odeep2024?si=62WmqtdFIl4mUr_g ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>9ax8olts8sd6bhjtwov8xlyek1sx45o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083768</id>
      <parentid>1083767</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:37:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MathXplore</username>
        <id>76458</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-25192-60|~2026-25192-60]] ([[User talk:~2026-25192-60|talk]]) to last version by B.A.Enz: unnecessary links or spam</comment>
      <origin>1077923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10569" sha1="0sljsv4ioh6c9azw1cchoadlv595h6f" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

== D Alemannisch Wikipedia ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

== Fuessnote ==
&lt;references /&gt;

== Lueg ou ==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== Weblink ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>0sljsv4ioh6c9azw1cchoadlv595h6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083769</id>
      <parentid>1083768</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25192-60</username>
        <id>119566</id>
      </contributor>
      <comment>/* https://youtube.com/@h2odeep2024?si=duF4GKgwqJlW_o6u */https://youtube.com/@h2odeep2024?si=jiFYrL3HY309FDzx</comment>
      <origin>1083769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10612" sha1="592f934cvqfuy1qfofmfxpzwz518cjo" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== https://youtube.com/@h2odeep2024?si=duF4GKgwqJlW_o6u ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

== D Alemannisch Wikipedia ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

== Fuessnote ==
&lt;references /&gt;

== Lueg ou ==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== Weblink ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>592f934cvqfuy1qfofmfxpzwz518cjo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083770</id>
      <parentid>1083769</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:39:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MathXplore</username>
        <id>76458</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Reverted edits by [[Special:Contribs/~2026-25192-60|~2026-25192-60]] ([[User talk:~2026-25192-60|talk]]) to last version by MathXplore: unnecessary links or spam</comment>
      <origin>1077923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10569" sha1="0sljsv4ioh6c9azw1cchoadlv595h6f" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

== D Alemannisch Wikipedia ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

== Fuessnote ==
&lt;references /&gt;

== Lueg ou ==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== Weblink ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>0sljsv4ioh6c9azw1cchoadlv595h6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083771</id>
      <parentid>1083770</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25192-60</username>
        <id>119566</id>
      </contributor>
      <comment>/* https://youtube.com/@h2odeep2024?si=_WqvzDTPi2PEGEgR */https://youtube.com/@h2odeep2024?si=R3FFsJ0PvrPepJBp</comment>
      <origin>1083771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10597" sha1="hsuk0gfgrcrdpnxfhqeoy9t5i84y9lo" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=_WqvzDTPi2PEGEgR ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

== Fuessnote ==
&lt;references /&gt;

== Lueg ou ==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== Weblink ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>hsuk0gfgrcrdpnxfhqeoy9t5i84y9lo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083772</id>
      <parentid>1083771</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:41:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25192-60</username>
        <id>119566</id>
      </contributor>
      <comment>/* https://youtube.com/@h2odeep2024?si=hRk-efcz_wyDwJmL */https://youtube.com/@h2odeep2024?si=9Cj6fCMGUqzI5W-k</comment>
      <origin>1083772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10640" sha1="my91sjuu3sqm8yy2n6frnrhscy4nviq" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=_WqvzDTPi2PEGEgR ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=hRk-efcz_wyDwJmL  ==
&lt;references /&gt;

== Lueg ou ==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== Weblink ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>my91sjuu3sqm8yy2n6frnrhscy4nviq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083773</id>
      <parentid>1083772</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:42:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25192-60</username>
        <id>119566</id>
      </contributor>
      <comment>/* https://youtube.com/@h2odeep2024?si=9cdTtIeqxRsQ_N-u */https://youtube.com/@h2odeep2024?si=8P2LAxz5sJLngkVB</comment>
      <origin>1083773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10683" sha1="bdl9mzkgyv7h8hrwdkogn7g0itvme96" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=_WqvzDTPi2PEGEgR ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=hRk-efcz_wyDwJmL  ==
&lt;references /&gt;

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=9cdTtIeqxRsQ_N-u==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== Weblink ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>bdl9mzkgyv7h8hrwdkogn7g0itvme96</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083774</id>
      <parentid>1083773</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T06:43:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25192-60</username>
        <id>119566</id>
      </contributor>
      <comment>/* https://youtube.com/@h2odeep2024?si=GIW0fz7JRpZ5zFnl */https://youtube.com/@h2odeep2024?si=o29kIsbFEFmJzaYX</comment>
      <origin>1083774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10727" sha1="npxmrzyuparjio5d1b4g1eso87x709d" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=_WqvzDTPi2PEGEgR ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=hRk-efcz_wyDwJmL  ==
&lt;references /&gt;

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=9cdTtIeqxRsQ_N-u==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

==https://youtube.com/@h2odeep2024?si=GIW0fz7JRpZ5zFnl ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>npxmrzyuparjio5d1b4g1eso87x709d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083775</id>
      <parentid>1083774</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T07:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tanbiruzzaman</username>
        <id>98017</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Rückgängig gmacht zur letschte Änderig vo MathXplore</comment>
      <origin>1077923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10569" sha1="0sljsv4ioh6c9azw1cchoadlv595h6f" xml:space="preserve">[[Datei:Wikipedia-logo-v2-als.svg|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia]]
[[Datei:Wikipedia-logo-big.png|mini|150px|s Logo vo dr alemannische Wikipedia bis Juni 2010]]
D '''Wikipedia''' isch e [[Enzyklopädie|Enzyklopedii]] mid Byydreeg, wù jeede [[Internet]]-Nutzer dèèrf ändere oder naimen anderschd cha bruuche. S Woord «Wikipedia» isch zämegsezd us em hawaiianische Wort «wikiwiki» (schnäl) ùn em änglische «encyclopedia» (Enzyklopedii). E Wiki isch e Website, wù d Benutzer d Syde nid nùme chene lääse, sùndern au diräkt im [[Webbrowser|Browser]] bearbaide.

== Gschiichd ==
[[Datei:Nupedia logo.jpg|mini|s [[Unternehmenslogo|Logo]] vù dr [[Nupedia]]]]
[[Datei:Wikipedia Portal Screenshot (2022).svg|mini|e frienerigi Startsyde vù [http://wikipedia.org/ Wikipedia.org]]]
[[Datei:WikipediaHomePage30March2001.png|mini|d Startsyde vù dr änglische Wikipedia am 30. Mèèrze 2001]]
 
Dr èèrschd, wù d Idee ghaa hed, s Internet z bruuche go ne gmainsami Enzyklopedii aazleege, isch waarschyyns dr [[Rick Gates]] gsii, e Internet-Pionier, wù si am 22.&amp;nbsp;Ogdoober 1993 in eme, midlerwyyli gleschde, Byydraag in ere newsgroup im [[Usenet]] zer Diskussion gschdeld ghaa hed.&lt;ref&gt;[http://groups.google.com/group/comp.groupware/browse_thread/thread/886c532755b1b3a2/3a896eeab1318741?q=interpedia Diskussion zu Interpedia; Newsgroup Usenet]&lt;/ref&gt; Des Projäkt, wù ùnder em Name ''Interpedia'' häd sode laufe, isch aber nie iber s Blaanigsstadium uusechùù. Au d s Projäkt ''GNUPedia'', wù ane 1999 vùm Richard Stallman voorgschlaa wooren isch, isch nid z Schdand chùù.

Im Mèèrz 2000 hed dr Internet-Ùndernäämer [[Jimmy Wales]] mid em [[Larry Sanger]], wù dèrd Filosofii-Doktorand gsii isch, iber d Firma ''Bomis'' e èèrschd Projäkt vùn ere änglischschbroochige Internet-Enzyklopedii aagfange, d ''Nupedia''. Dr Redaktionsprozäss vù dr Nupedia isch änlig gsii wie dää vù bishäärige Enzyklopedia. Dr Sanger isch Chefredaktèèr gsii, Autore hän sich miese bewäärbe ùn iiri Artikle sin im e ùfwändige Peer-Review briefd woore.

Ändi 2000/Aafang 2001 sin dr Sanger ùn dr Wales ùf s [[Wiki|Wiki-Syschtem]] ùfmèèrgsaam woore. Am 15.&amp;nbsp;Jäner 2001 isch s Wiki vù dr Nupedia ùnder dr aigeschdändige Adräs ''wikipedia.com'' abruefbaar gsii, was zyderhäär as d Gebùùrdsschdùnd vù dr Wikipedia gilded.&lt;ref&gt;Larry Sanger: E-Mails an d Mailingliste ''nupedia-l'':[https://web.archive.org/web/20030414014355/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000676.html ''Let’s make a wiki'' (10. Jäner 2001)], [https://web.archive.org/web/20030425173342/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000678.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (10. Jäner 2001)],&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20030414021138/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000680.html ''Nupedia’s wiki: try it out'' (11. Jäner 2001; Name Wikipedia)], [https://web.archive.org/web/20010506042824/http://www.nupedia.com/pipermail/nupedia-l/2001-January/000684.html ''Wikipedia is up!'' (17. Jäner 2001)] (ali iber s Internet-Archiv).&lt;/ref&gt;

Uurschbringli isch d Wikipedia vùm Sanger ùf dr Nupedia as ''Schbaasprojäkt'' („fun project“&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20010118225800/http://www.nupedia.com/ ''fun project'' (18. Jäner 2001)].&lt;/ref&gt;) nääbe dr Nupedia aagchinded woore. Dùr iire ùfig Prinzip hed sich d Wikipedia aber eso schnäl endwigled, as dr Sanger ùn dr Wales sälber iberraschd gsii sin,&lt;ref&gt;Vù dr Kerstin Kohlenberg: [http://www.zeit.de/2006/37/wikipedia?page=all ''Die anarchische Wiki-Welt''], Die Zeit Online 7. Sebdämber 2006, Abgruefe: 29.&amp;nbsp;Mai 2009&lt;/ref&gt; as d Nupedia in dr Hindergrùnd drängd ùn im Sebdämber 2003 ganz abgschalde woore isch.&lt;ref&gt;Kaplan Andreas, Haenlein Michael (2014) Collaborative projects (social media application): About Wikipedia, the free encyclopedia. Business Horizons, Volume 57 Issue 5, pp.617-626&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
[[Datei:Artikelzahl in dewiki 01 (fcm).png|mini|s Artikelwachstum vu dr dytschsprochige Wikipedia]]
Am 15.&amp;nbsp;Mèèrz 2001 hed dr Jimmy Wales in dr Wikipedia-Mailinglischt aagchinded, as anderi Schbroochversione sole yygriichded wääre, zue dr èèrschde hän di dydsch, di franzeesisch ùn di katalanisch Wikipedia ghèèrd.&lt;ref&gt;Jimmy Wales: [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000048.html Alternative language wikipedias], [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikipedia-l/2001-March/000049.html Yyriichdig vù „deutsche.wikipedia.com“] (Posting an Wikipedia-l, 16. Mèèrz 2001) ùn&lt;br /&gt; [https://web.archive.org/web/20010413083954/http://catalan.wikipedia.com/wiki.cgi?action=history&amp;id=HomePage Änderige in dr katalanische Wikipedia vùm 16.3.01].&lt;/ref&gt; Ändi 2001 hed s d Wikipedia scho in 18 [[Sprache|Schbrooche]] gee.

Im Februar 2002 hed sich d ''Bomis'' endschiide, as si nid lenger wän e Chefredaktèèr bschäfdige, ùn si hän dr Verdraag mid em Sanger gchinded. Är hed derno bal syyni Midaarbed an dr Nupedia ùn dr Wikipedia ùfgee.

Wel dr Sanger im Februar 2002 in ere Mailinglischt iberlaid hed, as vilichd bal Wäärbig in dr Wikipedia yybländed wird, hed sich di spanisch Wikipedia ùfgschbalde in zwai Projäkt: e Hufe Autore hän d ''Enciclopedia Libre Universal en Español'' nèi grinded, wel si nid mid Wäärbig yyverschdanded gsii sin.&lt;ref&gt;[http://marc.info/?l=intlwiki-l&amp;r=1&amp;b=200202&amp;w=2 Wikipedia-Mailingliste Intlwiki vom Februar 2002]&lt;/ref&gt; Go wyderi Abschbaldige verhindere, hed dr Jimmy Wales derno aagchinded, as d Wikipedia au wyder wäärbefrèi blybd.

D Adräs vù dr Website isch derno vù ''wikipedia.com'' gändered woore ùf d [[Top-Level-Domain]] ''.org'', wù uusschlieslig fir nid-kommerziälli Organisatione voorgsää isch.
[[Datei:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|miniatur|Dr Jimmy Wales nimd dr Quadriga-Bryys endgeege.]]
Am 20.&amp;nbsp;Juni 2003 hed dr Wales d Grindig vù dr gmainnizige ''[[Wikimedia|Wikimedia Foundation]]'' aagchinded ùn hed dääre d Namensräächd ibergee, wù äär sälber ghaa hed, zem Dail au dr Bomis.

Midlerwyyli gid s d Wikipedia in 266 Schbrooche (Schdand: Juli 2009). Im Sebdämber 2004 isch d Zaal vù dr Artikel iber ai Million gschdiige, zur Zyd sin s iiber 13 Millione. D Alemannisch Wikipedia hed aktuäll {{NUMBEROFARTICLES}} Artikel, di dydsch und di franzeesisch iber zwei Millione, di änglisch iber fünf Millione (Schdand: 2018).

D Wikipedia hed scho ne baar Bryys gwùne, ù. a. im Mai 2004 e ''Prix Ars Electronica'' un e ''Webby Award'', 2005 dr ''Grimme Online Award'' ùn 2006 dr ''LeadAward'' as ''„Webleader vùm Joor“'', derzue dr ''OnlineStar'' in dr Kategorii „News“.&lt;ref&gt;[http://www.onlinestar.de/news0.html onlinestar.de] {{Webarchiv|text=Archivlink |url=http://www.onlinestar.de/news0.html |wayback=20070928065328}}, OnlineStar Gwinner 2006.&lt;/ref&gt; 2008 hed d Wikipedia dr [[Quadriga (Preis)|Quadriga-Bryys]] griegd, dr Jimmy Wales hed dää am 3.&amp;nbsp;Okgdoober 2008 in dr Berliner Komische Oper endgeege gnùù. S Bryysgäld vù 25.000&amp;nbsp;Euro isch an d ''Wikimedia Deutschland'' gange.&lt;ref&gt;[http://www.spiegel.de/netzwelt/web/0,1518,573198,00.html ''Wikipedia erhält Preis für Verdienste um die Aufklärung.''] In: ''Spiegel-Online'' vùm 20. Auguscht 2008.&lt;/ref&gt;

== D Alemannisch Wikipedia ==
Wù dr elsässisch Informatiker [[Alexis Dufrenoy]] (als «Benutzer:Traroth») im Sebdämber 2003 bi dr Wikimedia Foundation aafrogd hed, eb s au meegli wäär, e Wikipedia ùf Elsässisch aazleege&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427083352/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2338 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt;, hed s zèèrschd e hizigi Diskussion in dr Wikipedia-Gmainschafd gee: Bruuchd s jez au no ne Wikipedia in alne Dialäkt?&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20110916181235/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2379 |archiv-datum=2011-09-16}}&lt;/ref&gt; Èèrschd wu sich dr Jimmy Wales perseenlig derfiir uugschbroche ghaa hed, isch dr Wääg frèi gsii. Am 13. Novämber 2003 isch d [[elsässisch]]e Wikipedia grinded woore.&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Archivierte Kopie |url=http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |zugriff=2012-11-26 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20140427082927/http://comments.gmane.org/gmane.science.linguistics.wikipedia.international/2359 |archiv-datum=2014-04-27}}&lt;/ref&gt; Wel noch aim Joor in däre elsässische Wikipedia no nid vyyl glofe isch, isch si im Sebdämber 2004 zue re Wikipedia vù alne [[Alemannisch|alemannische Dialäkt]] uusgwyded woore.

D alemannisch Wikipedia isch zyderhäär e Projäkt fir ali Inträssierte rùnd ùm dr [[Bodensee|Boodesee]], i der [[Deutschschweiz|Düütschschwiiz]] und em [[Rhein|Rhy]] no bis i d Gägend vo [[Straßburg|Stroossburg]]. Ali, wù [[Alemannische Dialekte|Alemannisch]] schwäze – vù [[Deutschland|Dydschland]], us dr [[Schweiz|Schwyz]], vù [[Österreich|Eeschdryych]], us em [[Liechtenstein|Liechteschtei]], em [[Elsass]] oder sùnschd naimen in dr Wäld – chene hie in iire Schbrooch bzw. iirer [[Mundart]] Artikel schryybe, verbesere oder au us dr hoochdydsche Wikipedia in s Alemannisch iberseze go di alemannische Dialäkt ùfzwäärde ùn hälfe, si au in dr Regione usserhalb vù dr Schwyz z erhalde.

Zäntraali Theeme i dr alemannische Wikipedia sin d Sprooche und d Sproochwüsseschaft, d [[Dialekt|Dialäkt]] und d [[Mundart]]kultur, s Schaffe vo Mundartschriftsteller und süschtigi Sache us em alemannische Sproochruum.

== Fuessnote ==
&lt;references /&gt;

== Lueg ou ==
* [[Wikipedia:Willkommen|Wikipedia:Willkomme]]
* [[Wikipedia:Erste Schritte|Wikipedia:Erschti Schritt]]
* [[Wikipedia:Hilfe|Wikipedia:Hilf]]

== Weblink ==
{{commonscat|Wikipedia}}
* [https://web.archive.org/web/20031203215056/http://als.wikipedia.org/ Elsässischi Wikipedia] am 03. Dezämber 2003 (im Internet-Archiv)
* http://www.wikipedia.org/ - Schprach-Portal
* https://web.archive.org/web/20060612202252/http://www.wikipedia.ch/ - Schwiiz-Portal

{{Navigationsleiste Wikimedia-Projekte}}

[[Kategorie:Wikimedia-Brojäkt]]
[[Kategorie:Lexikon, Enzyklopedii]]
[[Kategorie:Mundartkultur]]
[[Kategorie:Website]]</text>
      <sha1>0sljsv4ioh6c9azw1cchoadlv595h6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Villingen-Schwenningen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9262</id>
    <revision>
      <id>1083756</id>
      <parentid>1051926</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T19:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25128-17</username>
        <id>119551</id>
      </contributor>
      <comment>Jürgen Roth ist seit 10/2018 Bürgermeister</comment>
      <origin>1083756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17564" sha1="tafi3gvu0ipwai4iigyo7v9cqjbnlz3" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Villinge-Schwenninge}}
{{Infobox Gemeinde in Deutschland niederalemannisch (Kreis)
| Name = Villinge-Schwenninge
| Name_amtlich = Villingen-Schwenningen
| Art = [[Große Kreisstadt|Grossi Kreisstadt]]
| Wappen = Wappen Villingen-Schwenningen.svg
| Breitengrad = 48/3/25/N
| Längengrad = 8/29/30/E
| Lageplan = Villingen-Schwenningen in VS.svg
| Bundesland = Baden-Württemberg
| Regierungsbezirk = [[Regierungsbezirk Freiburg|Friburg]]
| Kreis = Schwarzwald-Baar-Kreis
| Kreisalem = Schwarzwald-Boor-Kroas
| Höhe = 705-750
| Fläche = 165.47 
| PLZ = 78048 - 78056
| PLZ-alt = 7730
| Vorwahl = 07721,07720,07425,07705
| Kfz = VS
| Gemeindeschlüssel = 08326074
| Gliederung = 2 [[Stadtbezirk]] un&lt;br /&gt;9 kleineri [[Stadtteil|Stadtdeil]]
| Straße = Münsterplatz 7/8
| Website = [https://www.villingen-schwenningen.de/ www.villingen-schwenningen.de]
| Bürgermeister = Jürgen Roth 
| Bürgermeistertitel = [[Oberbürgermeister|Oberburgermoaschter]]
| Partei = CDU
| DIAFAM =[[Alemannisch]] 
| DIALECT =[[Niederalemannisch|Niideralemannisch]]
| DIAREG = [[Bodenseealemannisch|Bodeseealemannisch]] 
| DIALOC = 
| DIAACT = 
}}

'''Villinge-Schwenninge''' isch d [[Hauptstadt]] vum [[Schwarzwald-Baar-Kreis]],&lt;ref&gt;De Landkrais selber nennt Villinge-Schwenninge „Hauptstadt“ uff [http://www.quellenlandkreis.de/landkreis/staedte-und-gemeinden.html]&lt;/ref&gt; e [[Große Kreisstadt|Großi Kreisstadt]] un s'[[Oberzentrum]] vu de Region Schwarzwald-Baar-Heuberg. 

== Geografi ==
Villinge leit am iibergang vo de Baar-Hochmulde en Schwarzwald, Schwenninge liit feef Kilometer eschtlich uf de [[Baar (Landschaft)|Baar]]. D'[[Brigach]], oaner vu de Quellflüss vu de [[Donau]] fließt durch Villinge, un z Schwenninge entspringt de [[Neckar|Necker]]. D'europäisch Wasserschiide goaht also mitte durch d'Stadt genauso wie d'friarne Grenz zwische Wirtteberg un Bade. D'Stadt isch 1972 durch d'Vueinigung vu Villinge un Schwenninge entstande. Si hätt uugfähr achzgduusig Iiwohner, wo zimlich gliichmäßig uf die beide Schtadtteil vuteilt sin. Zu Villinge-Schwenninge gheret no folgende Ortschafte: Herzogewiiler, [[Marbach (Villingen-Schwenningen)|Marbe]], Mühlhuuse, Oberesche, Pfaffewiiler, Riehte, Danne (Tannheim), Weige un Wiilerschbach.

Dr Bann bstoht us 32,8 % Landwirtschaftsflechi, 46,5 % Wald, 19,6 % Sidligsflechi un 1 % sunschtiger Flechi.&lt;ref&gt;Statistisches Bundesamt: Bodenfläche nach Art der tatsächlichen Nutzung - Stichtag 31.12. - regionale Tiefe: Gemeinden, Samt-/Verbandsgemeinden (bis 2011)&lt;/ref&gt;

== Gschicht ==
* Villinge isch usere [[Alemannen|alemannische]] Sidlung (ab 400 noch Christus) entschtande. Aber scho 600 Johr vor iisere Ziitrechnung hän [[Kelten|Kelte]] i sellem Gebiit gwohnt ([[Magdalenenberg|Magdalenebergle]]). Im Johr 817 isch es s'erschte Mol inere Urkund erwähnt worre. 999 hät de Kaiser Otto III. dem Ort es Markt-, Münz- un Zollreacht vuliehe. Uugfähr 100 Johr spoter hän die Zähringer den Ort uf die ander Brigachsiite vulegt un die Stadt noch Zähringer Art mit enem Strooßekreiz un Befeschtigungsalaage ufbaut. Im [[Bauernkrieg|Burekrieg]] vu 1525, im [[Dreißigjähriger Krieg|30-Jährige Krieg]] un im Spanische Erbfolgekrieg vu 1744 hän d'Villinger treu zum Kaiser ghalte. Villinge isch bis da na oft belageret worre aber net emol de wiit iberlegene Aagriifer isch es glunge des Städtle iizneme. Im Johr 1806 isch die 500 jährig Herrschaft vu de [[Habsburger]] iber Villinge z'End gange un Villinge isch badisch worre.

* Schwenninge isch ebefalls usere alemannische Sidlung entstande. D'Wisseschaftler hän Spure uus de Altstoaziit vu 3500 Johr vor iisere Ziitrechnung gfunde. Es giit au no Fundschtick uus de Bronze- un Iiseziit. Im Johr 817 isch Schwenninge s'erschte Mol urkundlich erwähnt worre. Im [[Bauernkrieg|Burekrieg]] vu 1525 un im [[Dreißigjähriger Krieg|30-Jährige Krieg]] isch Schwenninge vu de Villinger abbrennt worre. 1907 isch dann des greeschte Dorf vu Wirtteberg zur Stadt erhobe worre.

== Burgermoaschter ==

=== Burgermoaschter un Oberburgermoaschter vo Villinge ===
{{Mehrspaltige Liste |breite=20em |liste=
* 1796–1809: Hieronymus Knoll
* 1809–1816: Ignaz Mayer
* 1817–1827: Ludwig Fischer
* 1827–1834: Josef A. Vetter
* 1834–1847: Karl Wittum
* 1847–1849: Johann Baptist Stern
* 1849{{0|–0000}}: Johann Schleicher (14. Mai–12. Juli)
* 1849–1851: Johann Baptist Stern
* 1851–1857: Friedrich Hubbauer
* 1857–1859: Johann Baptist Stern
* 1859–1868: Karl Wittum
* 1868–1883: Julius Schupp
* 1883–1903: Heinrich Osiander
* 1903–1912: Emil Braunagel
* 1912–1930: Guido Lehmann
* 1931–1933: Adolf Gremmelspacher
* 1933: Stadtrat Gutmann, kommissarisch
* 1933–1937: Hermann Schneider
* 1937–1940: Karl Berckmüller
* 1940–1945: Hermann Riedel, 1. Beigeordneter
* 1945–1946: Walter Bräunlich
* 1946{{0|–0000}}: Erwin Hartmann, kommissarisch, (Mai–September)
* 1946–1950: Edwin Nägele
* 1951–1972: Severin Kern
}}

=== Burgermoaschter un Oberburgermoaschter vo Schwenninge ===
{{Mehrspaltige Liste |breite=20em |liste=
* 1797–1816: Erhard Bürk
* 1816–1825: Thomas Weyler
* 1825–1835: Matthias Rapp
* 1835–1841: Johann Georg Koch
* 1841–1851: Andreas Bürk
* 1852–1856: Christian Strohm
* 1856–1858: (Amtsnotar) Buzengeiger
* 1858–1887: Erhard Müller
* 1887–1912: David Würth
* 1912–1925: Emil Braunagel
* 1925–1930: Ingo Lang von Langen
* 1930–1949: Otto Gönnenwein
* 1949–1962: Hans Kohler
* 1960–1972: Gerhard Gebauer (vo 1962–1972 OB)
}}

=== Oberburgermoaschter vo Villinge-Schwenninge ===
* 1972–1994: Gerhard Gebauer (SPD)
* 1994–2002: Manfred Matusza (CDU)
* 2002–2018: Rupert Kubon (SPD)
* siit 2019: Jürgen Roth (CDU)

== Wirtschaft ==
Die beide Städt hen nochem Krieg ä scheene Feinwerktechnische- und Elektronische Industri ufbaut. Die bekannteschte sin de Kienzle mit sine Büromaschine, Parkuhre un Taxameter un SABA mit Radio un Fernseh gsi. Die billig ferneschtlich Konkurenz hät aber, i de 70er un 80er Johr vum vorige Johrhundert, de heimische Firme arge Konkurenz gmacht, worufna vil de Bach nab gange sin. Wege sellem hätts denn au en huufe Arbeitslose ghet, aber inzwische hätt sich d'Wirtschaft guat erholt. Momentan isch de greeschte Arbeitgeber de Continental. Da schaffet um die 1500 Liit. De Continental stellt hauptsächlich Kombiinstrument un Fahrteschriiber fir Laster her, isch also en Zuliiferer fir d'Autoinduschtri. Des wiitere sin z'Villinge und au z'Schwenninge viile mittelständische Unternehme, zum Biischpil de Lampe Hess un de Binder Magnete ([[Kendrion Electromagnetic|Kendrion]]). En net zu unterschätzende Wirtschaftsfaktor isch inzwische au die Berufsakademi un di Uusestell vu de Fachhochschuel z'Furtwange.

== Sehenswürigkeite ==
[[Datei:Villingen-5685.jpg|miniatur|hochkant|Der Romäusturm (Villingen)]]
* Villinge hät en scheene mittelalterliche Stadtkern mit ere Stadtmuur, drei Stadttor, un drei Wehrtürm. De greescht un schenscht vu dene isch de Romäusturm, wo noch em Villigner Lokalheld [[Romäus]] Mans gnennt isch. Des Zähringer Stroaßekrüz isch e Fueßgängerzon mit e huufe Cafes un Gschäfte. Schee zum aagucke sin au no es romanisch-gotisch Villinger Münschter, es Franziskansemuseum mit de Schwarzwaldsammlung un de Magdaleneberguustellung un es Museum „Altes Rothuus“. Am Rand vu Villinge ka mer no uf en [[Kelten|Keltische]] Grabhigel us de Hallstadtziit, es [[Magdalenenberg|Magdalenenbergle]], steige oder im greeschte Stadtforscht vu Bade-Wirteberg spaziire gau.
* Z'Schwenninge ka mer s’Schwenninger Moos aagucke wo de Necker entspringt oder i de Fueßgängerzon bummle gau. E Altstadt hät Schwenninge nimmi, weil ja d’Villinger mehrmohls Schwenninge abbrennt hän, aber im „Ob dem Brückle“ stoaht no es ätlesch Huus vu Schwenninge. Museums giits defür meh wie gnueg i Schwenninge. Zersch emol es „Lebendige Uhremuseum“, es Heimat un Uhremuseum, es Internationale Flugzeugmuseum un no die städtisch Galerie. De absolute Hehepunkt isch aber d’Schwäbisch Alemannisch Fasnet, welle in Villinge e mords Fescht isch un i Schwenninge e klii wengle kloaner gfeiret wird.
&lt;gallery&gt;
Schwenningen_Feuerwehrhaus.jpg|Feuerwache
Bürkturnhalle.jpg|Bürkturnhalle
&lt;/gallery&gt;

== Historische Villinger Fasnet ==
De erschte urkundliche Beleg für'd Fasnet z'Villinge stammt uus em Johr 1467. Im Johr 1584, isch d'Fasnet im Zämmenhang mit Studente vu de Universität Friiburg erwähnt worre, die isch domols wege de Pescht ii's Franziskanerkloster noch Villinge uusglagert worre. D'Narro-Zumpft goht devu uus, dass ihre Hauptfigur, de Narro, in sellere Ziit entstanden isch.

=== Ablauf vu de Villinger Fasnet ===
Wie i de andere schwäbisch-allemannische Fasnets Hochburge fängt d'Fasnet au z'Villinge am 6. Jänner a. D'Scheme were i de Wohnunge uffghängt un im Städtle wird de Narrobrunne gschmückt. Am Ziischtig Obed, vor em Schmotzige Dunschtig, findet am Wareberg des greeschte zumpftunabhängige Rolleschittle statt. Am näschte Obed treffet sich die altehrwürdige Narros zum Rolleschittle vu de Zumpft i de Stadt. Am Schmotzige Dunschtig isch Kinderfasnet, am Fasnetssamschtig es Uffstelle vum Wueschtbrunne und am Fasnetssunntig d'Schlisselübergab durch de Oberbürgermoaschter a de Zumpftmoaschter. Am Fasnetmentig, em wichtigste Tag vu de historische Fasnet, giits am Morge um niine de historische Umzug vu de Narrozumpft. Mittags um zweie giits dann no en net so historische Maschgerelauf fir die Tourischte. I de Ziit vor, während un noch de Umzüg duet (sott) de Narro strähle. Da duet mer de Liit uf humorvolle Art a ihre Verfehlunge erinnere. Bim große Umzug am Fasnetsziischtig nehmet die meischte vu de Villinger-Schwenninger Fasnetsvereine teil.

==== Figure vu de Villinger Fasnet ====
* De ''Narro'' isch wohl die bekanntescht Figur vu de Villinger Fasnet. Er hät bis zur Mitte vum 18. Jahrhundert „Masquera“ ghoaße. Au hit no wird für die historische Fasnetsfigure des Wort „Maschgere“ im Villinger Dialekt gnomme. De Narro ghert zu de Weißnarre mit wiißem Liinegwand, wo mit Eelfarbe Figure, Tiere und Blume ufgmolt sin. Uf de Vordersiite vu de Hos isch en Bär un en Lei ufgemolt. Uf de hintere Siite vu de Hos isch e Päärle in trachteartige Gwändern, im Volksmund „Hansele“ un „Gretele“ gnannt. I de rechte Hand hebt des Hansele en leffelartige Stecke, i de linke e Wurscht. Es Gretele trait e kloas Käschtle i de rechte Hand. Lei und Bär hebet Wii- un Honiggläser sowie Tulpe in ihre Pratze. Uf em Kittel sin vorne en Fuchs un en Has ufgemolt. Uf em Rucke vum Kittel isch e Hansele, wo e Katz am Schwanz zieht. Tulpe, Pfingstrose und Knospe sin a de Uusesiite vu de Ärmel ufgemolt un a de Innensiite sin Würschtle zum sene. Uf sine Schultere trait de Narro vier Rieme Rolle (Glocken), wo uugfähr 18 Kilo wieget. Zu nem reachte Narro khert en große, wiiße, gfaltete und gstärkte Krage, e Masch (bunte Halsschliife), e Foulard (großes Siidetuch), e Päärle Bodine (Zugstiefel)und schwarze Glaceelederhändsche. A de Kappee wird d'Scheme un de Fuchsschwanz feschtgmacht. D'Scheme isch meischtens de kostbarste Teil vum Häs. Z'Villinge giits no e paar Schnitzer, wo die Scheme vu Hand schnitzet. Weil die Scheme dünn gschnitzt isch duet se die Stimm vum Maschgere vuändere, so bliibt er bim Strählen unerkannt.

* De ''Stachi'' hät die gliich Hos wie de Narro, en Krage un en Fuchsschwanz. Statt de schwere Narrorolle hät er en blaue Fuhrmannskittel a. I de Händ hebt er e Streckschär, en Staubwedel, e Bürste oder ebbs anderes um d Liit z'ärgere. Vor em Gesiecht trait er e Narroscheme oder e Surhebelscheme. Um 1900 rum sin nebe'm Stachi mit em Blauhemd au sottige mit Pellerine (kurze, schwarze Umhäng) uftaucht. Selle Figur hät kon bstimmte Name un giits au no hitstag. Früener häts au no Stachis in alte Huusmäntl und Morgeröck gebe un au welle mit Wiener Schal, aber ohne Krage.

* Die Tracht vu de ''Altvillingerin'' isch uus em frühe 19. Jahrhundert und isch d'städtisch Frauenmode vu Villinge gsi. Überm lange Kleid uus dunklem, gmustertem Stoff, trait se e Schürze uus glänzigem Taft. Iber de Schultere trait se en dinne Wienerschal mit Franse draa, wenns kalt isch nimmt se en wollene Wienerschal. Uf em Kopf hät se e goldene un ganz selte e schwarze Radhuube. D'Altvillingerin sott e dünnwandig, gschnitzte Scheme mit maidlehaftem, lächelndem Uusdruck trage. Noch em Strähle giit se dem Gestrählte ebbs zum schnupfe. D'Schnupfede (Malzer, Praline, Schoklädle) hät se in ere Schnupfdoos, wo se in em dunkle Täschle vuschoppet hät.

* Es ''Murbele'' isch meistens e Begleiterin vum Stachi oder vum Narro. Sie passt beschtens zue'nem Surhebel un isch i de Mitte vu de 1920er Johr entstande. Ihr Häs isch's gliich wie bi de Alt Villingerin. Sie hät aber e andere Scheme un en andere Kopfputz. D'Scheme sieht uus wie e altes, allefenziges Wiib un wird vun em mit Blueme bsetzte Spitzenhäuble umrahmt. Es Murbele treeschtet die Gestrählte mit Malzer un Praline uus ihrem gflochtene Kratte.

* De ''Butzesel'' isch e Fasnetfigur mit enem Blätzlehäs un em Eselskopf. Des Blätzlehäs isch en oafache Aazug wo kloane, bunte Stoffstickle in Ziigelform druffgnait sin, die hoaßet Blätzle. Uf em Kopf trait de Butzesel e große Eselsmask uus iigwoachtem un dann gformte Pappedeckel. Er wird vu „Triibern“ (Stachis) begleitet, die e Fuhrmannsgoaßel i de Hand traget. De Butzesel reitet uf enem Riisast durch d'Stadt. Manchmol haut de Butzesel sine Triiber ab, dann goaht er am liibschte in e Wirtschaft oder e Metzgerei. Älles wan'er dert isst, trinkt und mitnimmt mond die Triiber zahle.

* De ''Wuescht'' isch e bsundere Fasnetsfigur. Er hät e alts Narrohäs a, un sine Hos isch mit Stroh uusgschtopft. I de Hand hät er en Bese un uf em Buckel trait er e Krätze (Brett) wo normalerwiis e Lumpedogge (alte Pupp) druf feschtgmacht isch. Die Wuescht laufet immer am Schluss vum Umzug un die Kinder werfet mit Tannezapfe oder Schneebäll uf die Krätze. Sie sin der derbe, wüeschte Teil vu de susch vornehme Villinger Fasnet.

== Lit ==
* [[Hans Kohler (Politiker, 1893)|Hans Kohler]] (1893-1962), Bolitiker
* [[Severin Kern]] (1900-1986), Bolitiker
* [[Hans Hauser]] (1907-1991), Hoametdichter
* [[Gerhard Friedrich Weber-Benzing]] (1918-1999), Hoametforscher
* [[Gerhard Gebauer]] (1926-2017), Bolitiker
* [[Michelle (Sängerin)|Michelle]] (* 1972), Schlagersängeri

== Lueg au ==
* [[Villinger Pflanzennamen|Pflanzanämme vo Villinge]]

== Literatur ==
* ''Badisches Städtebuch;'' Band IV 2. Teilband Baden-Württemberg Band 1 aus ''Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte.'' Im Auftrage der Arbeitsgemeinschaft der historischen Kommissionen und mit Unterstützung des Deutschen Städtetages, des Deutschen Städtebundes und des Deutschen Gemeindetages hrsg. von Erich Keyser, Stuttgart 1959.
* ''Württembergisches Städtebuch;'' Band IV 2. Teilband Baden-Württemberg Band 2 aus ''Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte.'' Im Auftrage der Arbeitsgemeinschaft der historischen Kommissionen und mit Unterstützung des Deutschen Städtetages, des Deutschen Städtebundes und des Deutschen Gemeindetages hrsg. von Erich Keyser, Stuttgart 1961.
* Paul Revellio: ''Beiträge zur Geschichte der Stadt Villingen.'' Villingen 1964.
* {{Literatur|Autor=Otto Benzing|Titel=Geschichten vom Neckarursprung|Verlag=Hermann Kuhn|Ort=Villingen-Schwenningen, Stadtbezirk Schwenningen|Datum=1977}}
* Otto Benzing (Hrsg.): ''Quellen zur Schwenninger Geschichte von 890 bis 1600. Sämtliche verfügbaren Urkunden in Originalfassung, in Auszügen oder in kurzen Inhaltsangaben, jeweils in der lateinischen oder der mittelhochdeutschen Urform wiedergegeben und ins Neuhochdeutsche übertragen'' (=&amp;nbsp;''Veröffentlichungen aus Archiv und Chronik der Stadt Villingen-Schwenningen''). Verlag Hermann Kuhn, Villingen-Schwenningen 1983, ISBN 3-87450-006-3.
* Friedrich Jacobs: ''Villingen als Gesamtanlage unter Denkmalschutz.'' In: ''Denkmalpflege in Baden-Württemberg'', 21. Jg. 1992, Heft&amp;nbsp;3, S.&amp;nbsp;88&amp;nbsp;ff. ([http://www.denkmalpflege-bw.de/fileadmin/media/publikationen_und_service/nachrichtenblaetter/archiv/1992-3.pdf PDF; 6,7 MB]).
* Babette Stadie: ''Bibliographie zu Villingen-Schwenningen und seinen Stadtbezirken.'' Hrsg. von der Stadt Villingen-Schwenningen (=&amp;nbsp;''Veröffentlichungen des Stadtarchivs und der Städtischen Museen.'' Band 16). Villingen-Schwenningen 1998, ISBN 3-927987-45-X.
* {{RGA|27|521|523|Schwenningen|Gerhard Fingerlin, Albrecht Greule}}
* {{Literatur|Autor=Siegfried Heinzmann|Titel=Schwenningen. Meine Stadt wird hundert|Verlag=Hermann Kuhn Verlag|Ort=Villingen-Schwenningen|Datum=2006|ISBN=978-3-87450-046-3}}
* ''Geschichte der Stadt Villingen-Schwenningen.'' Bd. 1: ''Mittelalter und Vormoderne.'' Hrsg. im Auftrag der Stadt Villingen-Schwenningen von Casimir Bumiller. Villingen-Schwenningen 2021, ISBN 978-3-939423-82-9.
* ''Geschichte der Stadt Villingen-Schwenningen.'' Bd. 2: ''Der Weg in die Moderne. Hrsg.'' im Auftrag der Stadt Villingen-Schwenningen von Casimir Bumiller. Villingen-Schwenningen 2017, ISBN 978-3-939423-63-8.

== Weblink ==
{{Commonscat|Villingen-Schwenningen|Villinge-Schwenninge}}
* [https://www.villingen-schwenningen.de/ villingen-schwenningen.de]

== Fueßnote ==
&lt;references /&gt;

{{NaviBlock
|Navigationsleiste Städte und Gemeinden im Schwarzwald-Baar-Kreis
|Navigationsleiste Zähringerstadt
}}

[[Kategorie:Ort (Schwarzwald-Baar-Kreis)]]
[[Kategorie:Villinge-Schwenninge| ]]</text>
      <sha1>tafi3gvu0ipwai4iigyo7v9cqjbnlz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Niederrohrdorf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13352</id>
    <revision>
      <id>1083754</id>
      <parentid>1083750</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T15:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Freigut</username>
        <id>8945</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>aber s /o/ isch würkli lang</comment>
      <origin>1083754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2369" sha1="036na7x4foex3s49wy8qh33jryys67v" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Niderroodlef}}

{{Infobox Ort in der Schweiz
| NAME_ORT = Niderroodlef
| BILD = Nieder--und-Oberrohrdorf.jpg
| BESCHREIBUNG = Aasicht vo Nider- und Oberrohrdorf
| BILDPFAD_KARTE = Karte Gemeinde Niederrohrdorf 2010.png
| BILDPFAD_WAPPEN = Wappen Niederrohrdorf AG.svg
| REGION-ISO = CH-AG
| BEZIRK = [[Bezirk Baden (Aargau)|Bade]]
| IMAGEMAP = Bezirk Baden
| BFS = 4035
| PLZ = 5443
| BREITENGRAD = 47.423605
| LÄNGENGRAD = 8.308342
| HÖHE = 436
| FLÄCHE = 3.33
| EINWOHNER = &lt;!--wird durch eine zentralisierte Vorlage eingebunden--&gt;
| STAND_EINWOHNER = &lt;!--wird durch eine zentralisierte Vorlage eingebunden--&gt;
| WEBSITE = www.niederrohrdorf.ch
}}
{{Dialekt|Aargauerdeutsch|Aargauerdüütsch|Aargauerdüütsch}}

'''Niderroodlef''', bi Usswärtige '''Niderroordorf''', amtlich ''Niederrohrdorf'', esch es [[Dorf]] ond e [[Politische Gemeinde|Iiwonermeind]] im [[Kanton Aargau|Aargau]]. Es liit im Bezirk Bade ond gränzt a [[Fislisbach|Fislischbach]], [[Stetten AG|Stette]], [[Oberrohrdorf|Oberroodlef]], [[Mellingen|Melige]] ond [[Remetschwil|Remetschwiil]].
Zu Nederroodlef ghöred zwöi Wiiler, Holzrüti ond Vogelrüti.

Niderroodlef het 3037 Iiwohner (Stand 2007). S Wachstum esch gross vo dere Gmeind, wills e grossi Aazahl a Neuboute git.

Niderroodlef het zwöi Chendergärte, zwöi Primarschuelhüüser, eis Sek- ond Realschuelhuus (s Schuelsystem esch genau gliich wie em ganze Aargau). D Bezerkschüeler bsueched d Schuel z Bade oder Melige.

== Vercheer ==
[[Datei:Niederrohrdorf trafikcirklo 119.jpg|mini|links|&lt;small&gt;Vercheerschreisel am Dorfiigang&lt;/small&gt;]]
Niderroodlef liit a de Kantonsstrooss vo Brämgarte uf Bade und isch dur zwöi Poschtautolinie as öffetlich Vercheersnetz aagschlosse.

De nööchscht Autobaanaaschluss isch nördlich z Dättwil bi Bade zur A1, rund föif Kilometer vom Dorf ewägg.

== Literatur ==
* {{HLS|1646|Autor=Patrick Zehnder}}
* {{Literatur |Autor=Fabian Furter, Martin Handschin, [[Bruno Meier]], René Roca, Miriam Rorato |Titel=Rohrdorferberg – Geschichte von Oberrohrdorf, Niederrohrdorf und Remetschwil |Jahr=2011}}

== Weblink ==
{{commonscat|Niederrohrdorf|Nederroodlef}}
* [https://www.niederrohrdorf.ch Homepage vo de Gmeind Nederroodlef]

== Fuessnote ==
&lt;references /&gt;

{{Navigationsleiste Bezirk Baden Aargau}}

{{Normdaten}}

[[Kategorie:Ort (Kanton Aargau)]]
[[Kategorie:Bezirk Bade]]</text>
      <sha1>036na7x4foex3s49wy8qh33jryys67v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vorlage:NoCommons</title>
    <ns>10</ns>
    <id>16678</id>
    <revision>
      <id>1083764</id>
      <parentid>547783</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T00:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nintendofan885</username>
        <id>67944</id>
      </contributor>
      <comment>dark mode</comment>
      <origin>1083764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="0n9kri3p0t68a59vwuln3icsb7nnj2a" xml:space="preserve">{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; class=&quot;hintergrundfarbe1 rahmenfarbe2&quot; style=&quot;clear:both; margin:0.5em auto; color:inherit; background-color:var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:3px solid #e9e9e9; position:relative;&quot; width=&quot;80%&quot;
| 
[[Datei:Zeichen 206.svg|50px|STOP]]
| D [[Wikipedia:Bildlizenz-Hilfe|Richtlinie über Bilder]] vo de alemannische Wikipedia und [[Hilfe:Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]] sind möglicherwiis in Bezug uf die Datei nöd glich. Sie sötti drum ned uf d Commons verschobe werde.
-----
&lt;big&gt;'''Do not move this file to Wikimedia Commons!'''&lt;/big&gt;
|}
&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Lizenzvorlagen für Bilder|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0n9kri3p0t68a59vwuln3icsb7nnj2a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Portal:Bade-Wirttebärg/Fehlende Artikel</title>
    <ns>100</ns>
    <id>31497</id>
    <revision>
      <id>1083757</id>
      <parentid>1028575</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T19:49:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mathieu Kappler</username>
        <id>76078</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>schuu gschrììwa</comment>
      <origin>1083757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="443" sha1="bemk8ayeoy1yeimkeixdu7ijcsnqfl1" xml:space="preserve">[[Hugo Boss]] • [[Mercedes-Benz]] • [[Porsche]] • [[Wüstenrot &amp; Württembergische]] • [[Zeppelin NT]] • [[Heilbronner Stimme]] • [[Hauptstaatsarchiv Stuttgart]] • [[Landesamt für Verfassungsschutz Baden-Württemberg]] • [[Statistisches Landesamt Baden-Württemberg]] • [[Landesamt für Denkmalpflege Baden-Württemberg]]
&lt;noinclude&gt;
[[Kategorie:Wikipedia:Vorlage:Themeportal:Bade-Wirttebärg|Fehlende Artikel]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bemk8ayeoy1yeimkeixdu7ijcsnqfl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stillleben</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37748</id>
    <revision>
      <id>1083761</id>
      <parentid>966372</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T23:53:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Benutzernameauahgelapsoi</username>
        <id>119556</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|1 */</comment>
      <origin>1083761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7238" sha1="n3kx8316z004sf80sez4nfcbycn721q" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Stilllääbe}}
[[Datei:Claesz., Pieter - Still Life with Musical Instruments - 1623.jpg|miniatur|hochkant=2|Pieter Claesz.&lt;br /&gt;''Stilllääbe mit Rauchwärkzüüg und Muusiginstrumänt'', 1623, Ööl uf Liinwand, 69 x 122 cm, [[Louvre]], Bariis&lt;br /&gt;Das Stilllääbe isch en [[Allegorie|Allegorii]] vo de fümf Sinn. Es het din verschiiden Stilllääbenarte, wo sich in de Niiderlande im 17. Joorhundert uusebildet häi − Raucherstilllääbe, Vanitasstilllääbe und Moolzitstilllääbe.]]
'''Stilllääbe''' bezäichnet in dr Gschicht vo dr öiropäische Kunsttradizioon d Daarstellig vo Geegeständ, wo sich nid beweege (Blueme, Frücht, dooti Dier, Gleeser, Instrumänt o.a.). Die Geegeständ wärde noch inhaltlige (vilmol sümbolische) und esthetische Aspäkt usgweelt und grubbiert. D Stilllääbe häü sich im [[Barock]] am Aafang vom 17. Joorhundert zun ere äigeständige Gaddig vo dr Moolerei entwicklet. Mä underschäidet noch de daargstellte Geegeständ; anerkennti Underarte si Blueme-, Büecher-, Fisch-, Frücht-, Morgenässe-, Jagd-, Chuchi-, Määrt-, Muusiginstrumänt-, [[Vanitas-Stillleben|Vanitas-]] und Waffestilllääbe. D Übergäng zu de Bildgaddige [[Interieurmalerei|Interiöör]], [[Tiermalerei|Dierstück]] oder [[Genremalerei|Schanr]] si mänggisch fliessend.&lt;ref name=&quot;Kindler-s.282&quot;&gt;Hermain Bazin &amp; Horst Gerson &amp; Rolf Linnenkamp u.&amp;nbsp;a.: ''Kinderls Malerei-Lexikon'' (1985), S. 282 (Band 11).&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Stadler-s.167-176&quot;&gt;Wolf Stadler u.&amp;nbsp;a.: ''Lexikon der Kunst'' (1994), S. 167–176 (Band 11)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gerhard Strauss/Harald Olbrich: ''Lexikon der Kunst'' (1994), S. 64–67 (Band 7).&lt;/ref&gt;

== Litratuur ==
=== Lexikoon ===
* Hermain Bazin/Horst Gerson/Rolf Linnenkamp u.&amp;nbsp;a.: ''Kinderls Malerei-Lexikon''. Kindler, Zürich 1985, S. 282–286 (Band 11).
* ''Allgemeines Künstlerlexikon (AKL). Die Bildenden Künstler aller Zeiten und Völker.'' K. G. Saur, München und Leipzig 1991ff., ISBN 3-598-22740-X.
* Walther Bernt: ''Die niederländischen Maler des 17.Jahrhunderts. 800 Künstler mit 1470 Abb. 3 Bd.'' Münchner Verlag, München 19XX.
* Erika Gemar-Költzsch: ''Holländische Stillebenmaler im 17. Jahrhundert.'' Luca-Verlag, Lingen 1995, ISBN 3-923641-41-9.
* Fred G. Meijer &amp; Adriaan van der Willigen: ''A dictionary of Dutch and Flemish still-life painters working in oils. 1525–1725.'' Primavera Press, Leiden 2003, ISBN 90-74310-85-0.
* Wolf Stadler u.&amp;nbsp;a.: ''Lexikon der Kunst. Malerei, Architektur, Bildhauerei.'' Karl Müller Verlag, Erlangen 1994, S. 167–176 (Band 11).
* Gerhard Strauss/Harald Olbrich: ''Lexikon der Kunst. Architektur, bildende Kunst, angewandte Kunst, Industrieformgestaltung, Kunsttheorie.'' Seemann, Leipzig 1994, S. 64–67 (Band 7).
* Ulrich Thieme und Felix Becker: ''[[Thieme-Becker|Allgemeines Lexikon der Bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart]]'', zusammen mit Vollmer: ''Zwanzigstes Jahrhundert'', Leipzig 2008, ISBN 978-3-86502-177-9.

=== Monografie und Usstelligskatalöög ===
* Ingvar Bergström: ''Dutch still-life painting in the seventeenth century''. Aus dem Schwedischen von Christina Hedström und Gerald Taylor. Faber &amp; Faber, [[London]] 1956.
* Laurens Bol: ''Holländische Maler des 17. Jahrhunderts, nahe den großen Meistern: Landschaften und Stilleben''. Klinkhardt &amp; Biermann, Braunschweig 1969.
* Pamela Hibbs Decoteau: ''Clara Peeters: 1594 – ca. 1640, and the development of still-life painting in northern Europe.'' Luca-Verlag, Lingen 1992, ISBN 3-923641-38-9.
* Sybille Ebert-Schifferer: ''Die Geschichte des Stillebens'', Hirmer Verlag, München 1998, ISBN 3-7774-7890-3.
* Claus Grimm: ''Stilleben. Die italienischen, spanischen und französischen Meister''. Belser, Stuttgart 1995, ISBN 3-7630-2303-8; Neuauflage 2001, 2010 ISBN 978-3-7630-2562-6
* Claus Grimm: ''Stilleben. Die niederländischen und deutschen Meister''. Belser, Stuttgart/Zürich 1988 ISBN 3-7630-1945-6; Neuauflage 2001, 2010 ISBN 978-3-7630-2562-6
*Samuel van Hoogstraten: ''Inleydingh tot de Hooge Schoole der Schilderkonst. De zichtbaere werelt. Verdeelt in negen leerwinkels.'' Davaco Publ., Utrecht 1969 (Nachdr. der Ausg. Rotterdam 1678).
* Gerhard Langemeyer/Hans-Albert Peeters (Hrsg.): ''Stilleben in Europa. (Aust.kat.: Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte Münster &amp; Staatliche Kunsthalle Baden-Baden 1980).'' Landschaftsverband Westfalen-Lippe, Münster 1979.
* Roswitha Neu-Kock (Red.): ''Stilleben – Natura Morta. Im Wallraf-Richartz-Museum und im Museum Ludwig. (Aust.kat.: Wallraf-Richartz-Museum und Museum Ludwig Köln 1980).'' Museen der Stadt Köln, Köln 1980.
* Michael North: ''Geschichte der Niederlande.'' Beck, München 2003, ISBN 3-406-41878-3.
* Franz-Xaver Schlegel: ''Das Leben der toten Dinge – Studien zur modernen Sachfotografie in den USA 1914–1935''. 2 Bände, Stuttgart: Art in Life 1999, ISBN 300-004-407-8.
* Norbert Schneider: Stilleben. Realität und Symbolik der Dinge; die Stillebenmalerei der frühen Neuzeit. Taschen, Köln 1989, ISBN 3-8228-0398-7.
* Sam Segal/William B. Jordan: ''A prosperous past. The sumptuous still life in the Netherlands. 1600–1700. (Aust.kat.: Delft &amp; Cambridge &amp; Massachusetts &amp; Texas).'' SDU Publ., [[Den Haag]] 1989, ISBN 90-12-06238-1.
* Martina Sitt, Hubertus Gaßner (Hrsg.): ''Spiegel geheimer Wünsche. Stillleben aus fünf Jahrhunderten''. Hirmer Verlag München 2008 ISBN 978-3-7774-4195-5.
* A.P.A. Vorenkamp: ''Bijdrage tot de geschiedenis van het Hollandsch stilleven in de 17 eeuw: proefschrift ter verkrijging van den graad van doctor in de letteren en wijsbegeerte aan de Rijks-Universiteit te Leiden.'' N.V. Leidsche Uitgeversmaatschappij, Leiden 1933.

=== Ufsetz und Ardikel ===
* Claus Grimm: ''Küchenstücke – Marktbilder – Fischtilleben.'' In: Gerhard Langemeyer/Hans-Albert Peeters (Hrsg.): ''Stilleben in Europa. (Aust.kat.: Westfälisches Landesmuseum für Kunst und Kulturgeschichte Münster &amp; Staatliche Kunsthalle Baden-Baden 1980).'' Landschaftsverband Westfalen-Lippe, Münster 1979, S. 351-378.
* Eddy de Jongh: ''De interpretatie van stillevens: grenzen en mogelijkheden.'' In: Eddy de Jongh: ''Kwesties van betekenis. Thema en motief in de Nederlandse schilderkunst van de zeventiende eeuw.'' Primavera Pers, Leiden 1995, ISBN 90-74310-14-1, S. 130–148.
* Wouter Th. Kloek: ''The migration from the South to the North.'' In: Ger Lujten (Hrsg.): ''Dawn of the Golden Age. Northern Netherlandish art 1580–1620. (Aust.kat.: Rijksmuseum, Amsterdam 1993/94).'' Waanders, Zwolle 1993.

== Fuessnoote ==
&lt;references /&gt;

== Weblingg ==
{{commonscat|Still life|Stillleben}}
* {{BAM|Stillleben}}
* [http://www.willem-kalf.de/index_ger.html Gemaltes Licht – Die Stilleben von Willem Kalf (1619–1693) – Usstellig im Suermondt-Ludwig-Museum Aachen]
* [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Still_life_paintings Kategorii Stilllääbe uf Wikipedia Commons]
* [http://www.lpg.musin.de/kusem/lk/still/still.htm Das Stilleben – nature morte]
* [http://www.ruhr-uni-bochum.de/kgi/stillleben/ Ruhr-Uni-Bochum Sinn und Sinnlichkeit-flämische Stillleben]
{{Übersetzungshinweis
|1 = de
|2 = Stillleben
|3 = dytsch
|4 =100687809}}
[[Kategorie:Stilllääbe| ]]</text>
      <sha1>n3kx8316z004sf80sez4nfcbycn721q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Ghazali</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47811</id>
    <revision>
      <id>1083759</id>
      <parentid>967894</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T23:51:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Benutzernameauahgelapsoi</username>
        <id>119556</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>1083759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9489" sha1="l98ullld4ne30ptwh1agawh79o3zfc9" xml:space="preserve">Dr '''Abū Hāmid Muhammad ibn Muhammad al-Ghazālī''' ({{arS|أبو حامد محمد بن محمد الغزالي|d=Abū Ḥāmid Muḥammad b. Muḥammad al-Ġazzālī}}; {{FaS|ابو حامد محمد غزالی}}; latiinisch '''Algazel'''; * [[1058]] z [[Tūs]] bi [[Maschhad]]; † [[19. Dezember|19. Dezämber]] [[1111]]&lt;ref&gt;Griffel (2009) S. 58.&lt;/ref&gt;) isch e [[Perser (Volk)|persische]] [[islam]]ische [[Theologe|Theoloog]], [[Philosoph|Filosoof]] und [[Sufismus|Müstiker]] gsi.

Dr Ghazali gältet bis hüte as äine vo de bedütendste religiööse Dänker im Islam. Iim isch z verdanke, ass die aristotelischi [[Logik]] und d [[Syllogismus|Syllogistik]] in die [[islamische Jurisprudenz|islamischi Jurisprudänz]] und in d [[Islamische Theologie|Theologii]] iigfüert worde isch. In sinere Filosofii het er e religiöös motivierte [[Skeptizismus]] verdräte, wo d Woorhäite vom Glaube und vo dr Offebaarig mit de Middel vom filosofische Zwiifel gegen e Woorhetsaaspruch vo dr Filosofie verdäidigt het. Uf dr äinte Site wird er drfür verantwortlig gmacht, ass d Filosofii im islamische Oste undergange isch im Gegesatz zum islamische Spanie, wo si ufblüet het, uf dr andere Site het er d Theologii widerbeläbt.

== Wärk ==
''' Theologii '''
* öbbe 1108 - ''al-Munqi_d min a.d-.dal¯al'' - dt. ''Der Erretter aus dem Irrtum'', us em Arabische übersetzt, mit ere Iiläitig uusegee vom Abd-El.samad Abd-El.ham¯id Elschazl¯i, Meiner, Hamburg 1988 (= Philosophische Bibliothek, 389), ISBN 3-7873-0681-1
* 1095 - ''al-Iqtisad fi'I-i`tiqad'' (Das zielstrebige Vorgehen im dogmatischen Räsonnieren)
* 1097 - ''ar-Risala al-Qudsiyya'' (Der Brief aus Jerusalem)
* ''Kitab al-arba`in fi usul al-din'' (Vierzig Kapitel über die Prinzipien der Religion)
* 1095 - ''Miz¯an al-amal'' - dt. ''Das Kriterium des Handelns'',  us em Arabische übersetzt, mit ere Iiläitig uusegee vom Abd-El.samad Abd-El.ham¯id Elschazl¯i, Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2006, ISBN 978-3-534-19039-3
* ''ad-Durra al-f¯a_hira f¯i kasf ul¯um al-¯a_hira'' - dt. ''Die kostbare Perle im Wissen des Jenseits'', us em Arabische übersetzt vom Mohamed Brugsch, Lafaire, Hannover 1924 ([http://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/ssg/content/titleinfo/1054063 Digitalisat]), Nachdruck GMSG, Köln 2002, ISBN 3-937297-06-5; überarbäiteti Fassig Spohr Verlag, Kandern 2003, ISBN 3-927606-47-2
* ''Ayyuh¯a 'l-walad'' - dt. ''O Kind!'', arabische Teggst mit Übersetzig vom Muhammad Harun Riedinger, Edition Minarett, Braunschweig 2002, ISBN 3-9808396-0-5
* ''Fay.sal at-tafriqa bayn al-Isl¯am wa-z-zandaqa'' - dt. ''Das Kriterium der Unterscheidung zwischen Islam und Gottlosigkeit'', iigläitet, übersetzt und mit Erklärige vom Frank Griffel, Spur Verlag, Züri 1998, ISBN 3-9520127-8-5
* ''Kit¯ab al-Musta.zhir¯i f¯i fa.d¯a' i.h al-B¯a.tinijja'' - dt. ''Streitschrift gegen die Batinijja-Sekte'', kommentiert vom Ignaz Goldziher, Nachdruck Brill, Leiden 1956 (= Veröffentligunge vo dr De Goeje-Stifdig, 3)
* Zwiifelhaft: ''ar-Radd al-jamil 'ala sarih al-Injil'' - drus dt. ''Wider die Gottheit Jesu'', übs. vom Franz Elmar Wilms, Brill, Leiden 1966

''' Sufismus '''
* 1096-97 - ''I.hy¯a' ‘ul¯um ad-d¯in'' - dt. ''Die Wiederbelebung der religiösen Wissenschaften'', daraus Buch 12: ''Das Buch der Ehe'', übersetzt und kommentiert vom [[Hans Bauer (Heimatdichter)|Hans Bauer]], nöi uusegee vom Salim Spohr, Spohr Verlag, Kandern 2005, ISBN 3-927606-48-0; Bücher 31-36: ''Lehre von den Stufen zur Gottesliebe'', iigläitet, übersetzt und kommentiert vom Richard Gramlich, Steiner, Wisbade / Stuttgart 1984 (= Freiburger Islamstudien, 10), ISBN 3-515-03765-9 ([http://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/ssg/content/titleinfo/235697 Digitalisat] bi MENAdoc, UB Halle)
* ''Kimiya`-yi sa`adat'' - dt. ''Das Elixier der Glückseligkeit'', us em Persische und Arabische übersetzt vom Hellmut Ritter, mit eme Vorwort vo dr Annemarie Schimmel, Diederichs, Münche 1998 (= Diederichs Gelbe Reihe, 23), ISBN 3-424-01456-7; Lizänzusgoob Hugendubel-Verlag, Chrüzlinge/Münche 2004, ISBN 3-9808396-1-3
* ''Misk¯at al-anw¯ar'' - dt. ''Die Nische der Lichter'', us em Arabische übersetzt, mit ere Iiläitig uusegee vom Abd-El.samad Abd-El.ham¯id Elschazl¯i, Meiner, Hamburg 1987 (= Philosophische Bibliothek, 390), ISBN 3-7873-0683-8
* ''Minh¯ag al¯abid¯in'' - dt. ''Der Pfad der Gottesdiener'', übersetzt und erklärt vom Ernst Bannerth, Verlag O. Müller, Salzburg 1964 (= Wort und Antwort, 33)

''' Filosofii '''
* 1094 - ''Maqasid al-falasifa'' (Die Absichten der Philosophen), Darstellig vo dr Filosofii vom [[Avicenna]]
* 1095 - ''Tahafut al-falasifa'' (Die Inkohärenz der Philosophen, lat. ''Destructio philosophorum''), dr [[Averroes]] het druf ''Tahafut al-tahafut'' (Die Inkohärenz der Inkohärenz, lat. ''Destructio destructionum'')  gschriibe
''' Recht (Fiqh) '''
* 1109 - ''al-Mustasfa min `ilm al-usul'' (Die essentiellen Dinge der islamischen Rechtswissenschaft)
* ''I.hy¯a' ul¯um ad-d¯in'' - dt. ''Islamische Ethik'', noch de Originalkwelle übersetzt und erklärt vom Hans Bauer, Niemeyer, Halle 1916, 2. Noochdr. Olms, Hildesheim 2000, ISBN 3-487-05956-8

''' Logik '''
* 1095 - ''Miyar al-ilm'' (The Standard Measure of Knowledge)
* 1096-96 - ''al-Qistas al-mustaqim'' (The Just Balance)
* 1095 ''Mihakk al-nazar f'l-mantiq'' (The Touchstone of Proof in Logic)

''Lueg au:'' http://www.ghazali.org/site/oeuvre.htm

== Litratuur ==
* Abu Ridah Muhammad 'Abd-al-Hadi: ''Al-Ghazali und seine Widerlegung der griechischen Philosophie (Tahafut al-Falasifah).'' Madrid 1952.
* Osman Bakar: ''Classification of knowledge in Islam: a study in Islamic philosophies of science''. Islamic Texts Society, Cambridge 1998, ISBN 0-946621-71-3
* Maurice Bouyges: ''Essai de chronologie des oeuvres de al-Ghazālī (Algazel), édité et mis à jour par Michel Allard.'' [[Imprimerie Catholique]], Beirut 1959 (= Recherches publiées sous la direction de l'Institut de Lettres Orientales de Beyrouth, 14)
* Massimo Campanini: ''Al-Ghazzâlî'' In: Seyyed H. Nasr, Oliver Leaman: ''History of Islamic Philosophy'', Roudledge, London 1996 (= Routledge History of Philosophies, 1), S. 258-274 ([http://www.ghazali.org/articles/gz2.htm Online-Version])
* Bernard Carra de Vaux: ''Gazali. A. H. 450-505/A. D. 1058-1111 -Algazel-. Étude sur la vie et l'oeuvre mystique, philosophique et théologique D'Abou Hamid Mohammed Al-Gazali''. [[Paris]] 1974, Repr. Philo, Amsterdam 1974, ISBN 90-6022-522-8
* Frank Griffel: ''Al-Ghazālī's philosophical theology'', Oxford University Press 2009, ISBN 0-19-533162-1.
* Frank Griffel: ''Apostasie und Toleranz im Islam: Die Entwicklung zu al-Gazalis Urteil gegen die Philosophie und die Reaktionen der Philosophen'', Brill, Leiden 2000 (= Islamic Philosophy, Theology and Science, 40), ISBN 90-04-11566-8. ([http://www.yale.edu/religiousstudies/facultypages/ApostasieToleranz.pdf Einleitung und Schluss] als PDF).
* Farid Jabre: ''Essai sur le lexique du Ghazali - contribution a l'étude de la terminologie de Ghazali dans ses principaux ouvrages à l'exception du Tah¯afut'', Publications de L'Universite Libanaise, Beirut 1985
* Henri Laoust: ''La politique de Gazali.'' Geuthner, Paris 1970 (= Bibliothèque d'études islamiques, 1)
* Hava Lazarus-Yafeh: ''Studies in Al-Ghazzali''. Magnes Press, Hebrew University, Jerusalem 1975
* Marie-Louise Siauve: ''L' amour de Dieu chez Gazali - une philosophie de l'amour à Bagdad au début du XIIe siècle'', Vrin, Paris 1986, ISBN 2-7116-0901-4
* A. M. Sinaceur (Hrsg.): ''Ghazâlî: la raison et le miracle. Table ronde Unesco, 9-10 décembre 1985.'' Maisonneuve et Larose, Paris 1987 (= Islam d'hier et d'aujourd'hui, 30), ISBN 2-7068-0951-5
* Nicolai Sinai: ''Menschliche oder göttliche Weisheit? - zum Gegensatz von philosophischem und religiösem Lebensideal bei al-Ghazali und Yehuda ha-Levi'', Ergon-Verl., Würzburg 2003, ISBN 3-89913-312-9
* Margaret Smith: ''Al-Ghazālī the Mystic: a Study of the Life and Personality of Abū Ḥāmid Muḥammad al-Ṭūsī al-Ghazālī, together with an account of his Mystical Teaching and an estimate of his place in the History of Islamic Mysticism.'' Luzac, London 1944
* William M. Watt: ''Muslim Intellectual. A Study of al-Ghazali.'' Edinburgh University Press, Edinburgh 1963
* Martin Wittingham: ''Al-Ghazali and the Qur'an: one book, many meanings''. Routledge, London 2007, ISBN 0-415-37543-6 / ISBN 0-203-96465-9
* Mahmoud Zakzouk: ''Ghazali und Descartes: Ein philosophischer Vergleich.'' Traugott Bautz Verlag, Nordhausen 2005 (Interkulturelle Bibliothek, 104), ISBN 3-88309-283-5

== Weblingg ==
{{commonscat|Al-Ghazali}}
{{Wikisource|Author:Abu Hamid al-Ghazālī|lang=en}}
* Muhammad Hozien: [http://www.ghazali.org/ Infoportal zu Al-Ghazali] mit Kwelle (ängl./arab.)
* {{SEP|http://plato.stanford.edu/entries/al-ghazali/|Al-Ghazali|Frank Griffel}}
* al-Ghazali: [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=1844&amp;Itemid=28 The Alchemy of Happiness (1873)], [http://oll.libertyfund.org/index.php?option=com_staticxt&amp;staticfile=show.php%3Ftitle=1845&amp;Itemid=28 Some Religious and Moral Teachings (1921)] (ängl., mit Facsimile)

== Fuessnoote ==
&lt;references /&gt;

{{Normdaten}}

{{Übersetzungshinweis|de|Al-Ghazālī|dütsch}}

{{SORTIERUNG:Ghazali, al}}
[[Kategorie:Philosoph]]
[[Kategorie:Islamische Theolog]]
[[Kategorie:Wisseschaftler]]
[[Kategorie:Perser]]
[[Kategorie:Maa]]</text>
      <sha1>l98ullld4ne30ptwh1agawh79o3zfc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vorlage:Wechselkursdaten/EZB</title>
    <ns>10</ns>
    <id>53385</id>
    <revision>
      <id>1083755</id>
      <parentid>1083751</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T18:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>LkhBot</username>
        <id>98539</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Aktualisierung</comment>
      <origin>1083755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="mw8g3map2m62cb9cuq2tnfgz1wt2b06" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#switch: {{{1|}}}
|STAND=2026-04-24
|USD = 1.1712
|JPY = 186.71
|BGN = 1.9558
|CZK = 24.373
|DKK = 7.473
|GBP = 0.86803
|HUF = 365.5
|PLN = 4.2403
|RON = 5.0915
|SEK = 10.82
|CHF = 0.9199
|ISK = 143.8
|NOK = 10.9525
|HRK = 7.5365
|RUB = 117.2010
|TRY = 52.731
|AUD = 1.6393
|BRL = 5.8567
|CAD = 1.6023
|CNY = 8.0067
|HKD = 9.1763
|IDR = 20195.76
|ILS = 3.49
|INR = 110.3885
|KRW = 1729.91
|MXN = 20.3646
|MYR = 4.6438
|NZD = 1.9939
|PHP = 71.039
|SGD = 1.4949
|THB = 37.918
|QUELLE=[http://www.ecb.europa.eu/stats/eurofxref/eurofxref-daily.xml EZB Euro foreign exchange reference rates]
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
Liefert den Gegenwert von 1 EUR in einer Fremdwährung. Datenquelle: http://www.ecb.int/stats/exchange/eurofxref/html/index.en.html

[[Kategorie:Vorlage:Metadaten|Wechselkursdaten/EZB]]

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mw8g3map2m62cb9cuq2tnfgz1wt2b06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wenkerbogen von Kehl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53747</id>
    <revision>
      <id>1083762</id>
      <parentid>1077919</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T23:53:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Benutzernameauahgelapsoi</username>
        <id>119556</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */</comment>
      <origin>1083762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5651" sha1="bz2hq9bx54nktx9wzhik30f0f9m5960" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Wenkerboge vu Kaal}}
Dr '''Wenkerboge vu Kaal''' isch e Blatt vu dere grosse Ufnaam vu dr ditsche Sprooch, wo im 19. Joorhundert angefange het un hit Bschdanddeil vum [[Deutscher Sprachatlas|Ditsche Sprochadlas]] isch. Sällimols, wo dr Sproochforscher [[Georg Wenker]] vo 1852 bis 1911 sinner Sproochadlas vorbereitet hed, hänn alli Schuele im domolige ditsche Riich e Froogeboge mid vierzig gliche Muschdersätz vorgleit bikumme, wu d' Schiäler middem Léhrer in de lokal Mundart uffschriewe hänn mièn.

== Hiwiis zuem Boge 36248 ==
*Kaal het schun dozemols zuem Kreis [[Kehl|Kaal]] im Großherzogtum Bade ghärt.
*De Ord leyt im Sproochruum vum ''[[Oberrheinalemannisch|Oberrhinalemannische]] / Kaal-Stroßburijer-Raum''&lt;ref&gt;{{Internetquelle |titel=Sproochruumagabe bezieht sich uff „Raumgliederung der Mundarten 1950“  Historischer Atlas von Baden-Württemberg: Raumgliederung der Mundarten um 1950; herausgegeben von der Kommission für geschichtliche Landeskunde in Baden-Württemberg in Verbindung mit dem Landesvermessungsamt Baden-Württemberg. Stuttgart 1972-1988 |url=http://www.leo-bw.de/media/kgl_atlas/current/delivered/bilder/HABW_12_07.jpg |zugriff=2018-05-10 |archiv-url=https://web.archive.org/web/20190622111249/https://www.leo-bw.de/media/kgl_atlas/current/delivered/bilder/HABW_12_07.jpg |archiv-datum=2019-06-22 }}&lt;/ref&gt;.
*D Sätz sinn underm Lährer Friedrich Holoch vu Siegelsbach, Amt [[Sinsheim]] vu Schiäler uffgeschriwwe wore.
*Vu de vierzig Wenkersätz sinn alli ingetraje. Sowit des gangen isch, isch d Schriibwiis inn de Bege iwernumme wore.
*As Üssproch vum Ortsnamme wird im Boge „Kêhl“ angän.
*In Süddischland sinn d' Bege anne 1887 uffgnumme worre, der vo Kaal het d' Nummere 36248 bekumme.
*D' geografisch Lag vu Kaal isch [https://www.regionalsprache.de/Wenkerbogen/Gebiet.aspx?ID=53114 in dere Karde] ingetraje.

== Wenkersätz ==
# Emm Wend`r fliéjê d'truggenê Blätt`r in d`r Loft rumm.
# Es herd glich uff za schnéiê, no wurds Wett`r widd`r bess`r.
# Duh Kohlê inda Offa, daß d'Milich bāl anfangt z'kochê.
# D`r guêt alt Mann isch midd`m Roß durch's Iß gābrochā un ins kalt Wass'r keitt.
# Er isch vor vièr oddr sechs Wochê gschdorwê.
# Deß Füer isch zä ari, d' Kuachê sinn jo engê ganz verbrennt.
# Er ißt d' Eier allewill ohnê Salz unn Pfäffr.
# D' Füeß dhun mièr ari weh, ich gloub, ich habbsê uffgeloffê.
# Ich bin bi dr Fröu gsinn unn habbsêra gsait, unn sie sait, sie wills öu dr Dochdr sā.
# Ich wills niêmolsmeh dhuên.
# Ich schlā d'r glichch dr Kochlöffl and Ohrê, du Aff.
# Wo gehsch annê, sollām'r mitd'r?
# Es sinn schlächtdi Zittê.
# Mi liêbs Kend, blih ingê stehn, die bösê Gäns bissê dich dod.
# Du heschsch hitt am maischtê gelährt unn bisch brav gsinn, du derfsch ehnd'r heim wie d'anderê.
# Du bisch nochnet groß genuêg, fürr ê Flasch Winn zê drenkê, du muêsch z'ärscht noch wachsê onn größ'r wärrê.
# Geh, sei so guêt unn sā dinnerê Schweschd'r, sie soll d'Kleid'r fürr d'Muatt'r ferti näijê unn mitd'r Bürscht usbotzê.
# Hättsch du énê kennt, no wärs andersch kommê unn sdhät bess'r um nê schtehn.
# Wer hätt mièr minna Korb mit Fleisch gschtohlê.
# Er hätt so gedhun, als hättesê innê zuem dreschê bstellt, sie henns aww'r selw'r gedōhn.
# Wem hätt'r d'nöu Gschicht verzält.
# Mr muaß lutt babblê, sonscht verschteht'r ons nett.
# Mr senn muêd und henn Dorscht.
# Wie m'r geschtern Owê heim kommê sinn, sinn d'anderê schon im Bett geläijê unn henn fescht gschlofê.
# D'r Schnee isch hitt Nācht läijê gebliwwê, aww'r hitt morjê widd'r gschmolzê.
# Hing'r unseram Hus stehn drei netti Äpflbäumlê mit rodê Äpfêlê.
# Kénnê ihr nitt noch ê bißl uff uns wārdê, no gehen m'r mit euch.
# Ihr därfê kenn so Kindereijê triibê.
# Unseri Berri sinn nitt so hoch, eueri sinn höch'r.
# Wie viel Pfund Wurscht unn wie viel Brot wellên'r?
# Ich versteh euch nitt, ihr müêßê ä bißl lutt'r reddê.
# Henn ihr kenn Stikl wissi Seiff fürr mich uffmimm Disch gefungê?
# Sinn Bruadr will sich zwei nouê Hüüs'r in eurêm Gaardê böüê.
# Deß Wort kummtdêm von Herzê.
# Deß isch recht von innê.
# Was sitzê do fürr Vèijélê uff demm Miêrl.
# Die Buurê henn fünf Ogsê unn nien Küêi unn zwölf Hämmelê vors Dorf gebroocht unn wellesê verkoufê.
# D'Litt sinn alli druß uffm Feld unn mäijê.
# Geh nurr, d'r brun Hond dhuātt'r nix.
# Ich bin mit dennê Litt dohinge üw'r d Mattê ins Korn g'fahre.

== Werder im Wenkerboge ==
* heiß, nêi, blöu, gröu, höuê, Hand (Häng Mehrzahl), Hanf, Helm, Flackß, er wakst, Bêsê, Pflummê, Briêf, Hofft, jong, krumm
* Sonnti, Mänti, Zischdi, Mittwoch, Dungrschdi, Friddi, Sämschdi
* elf; fofzeh, sechzeh, fufzich

== „Bemerk“ im Boge ==
''In diesen Übertragungen bedeutet '''ê''' einen Laut, welcher zwischen '''é''' und '''ä''' steht und bei der Aussprache wie ein '''a''' vorn kurz anklingt.''

== Zur Tracht ==
Die malerische Volkstracht der &quot;Hanauer&quot; wird leider in Kehl nur noch von einem geringen Teil der Einwohner getragen. In den Orten Kork, Legelshurst hat sich dieselbe mehr und ursprünglicher erhalten.

== Luäg aü do ==
* [[Liste von Wenkerbogen|Lischde vu alemannische Wenkerboge]]
* [[Wenkersätze in Hochdeutsch|d Wenkersätz uf Hochdütsch]]

== Wo s her isch ==
* [https://www.regionalsprache.de/Wenkerbogen/QuestionnaireViewer.aspx?Id=53114 Digitalisat vum Original Kaaler Wenkerboge]

== Fueßnote ==
&lt;references/&gt;

[[Kategorie:Wenkerboge|Kehl]]
[[Kategorie:Wenkerboge (Bade-Würtebärg)|Kehl]]
[[Kategorie:Wenkerboge Oberrhinalemannisch|Kehl]]</text>
      <sha1>bz2hq9bx54nktx9wzhik30f0f9m5960</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pan bagnat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84789</id>
    <revision>
      <id>1083760</id>
      <parentid>1048981</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T23:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Benutzernameauahgelapsoi</username>
        <id>119556</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|2 */</comment>
      <origin>1083760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17883" sha1="c6wgs94emfal0blq1vi48unmh3m2dft" xml:space="preserve">{{Dialäkt|Elsässisch|Milhüserisch|Elsassisch-Mìlhüüserisch}}
[[Datei:Pan-bagnat002.jpg|mini|hochkant=1.05|A Pan bagnat]]
'''Pan bagnat''' ([[Provenzalische Sprache|Nissart-Dialäkt]] fìr „nàss Broot“, „gschwämmt Broot“;&lt;ref name=&quot;Wright 2003&quot;&gt;{{Literatur|Sprache=en | Autor=C. Wright | Titel=The Little Foods of the Mediterranean | Verlag=Harvard Common Press | Jahr=2003 | ISBN=978-1-55832-227-1 | Online=https://books.google.com/books?id=x3t2IJeFIh8C&amp;pg=PA50 | Abruf=2022-05-21 | Seiten=50|Zitat=The name pan bagna, which means something like &quot;bathed bread,&quot; implies that the bread becomes soaked, ...}}&lt;/ref&gt; àui ''pan banhat'' gschrìewa;&lt;ref name=CaMinteresse&gt;{{Internetquelle|autor=Jean-Paul Roig|sprache=fr|url=https://www.caminteresse.fr/histoire/dou-vient-le-pan-bagnat-11162321/|titel=D'où vient le pan-bagnat ?|werk=Ça m’intéresse|abruf=2022-05-21|datum=2021-07-26}}&lt;/ref&gt; uff Frànzeesch falschligerwiis ''pain bagnat'')&lt;ref&gt;{{Literatur|Sprache=en| Autor=T. Golson, B. Fink |Titel=The Farmstead Egg Cookbook | Verlag=St. Martin's Press | Jahr=2006 | ISBN=978-0-312-35458-9 | Online=https://books.google.com/books?id=wHSMFQmG5j0C&amp;pg=PA46 | Abruf=2022-05-21 | Seiten=46}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hertzberg Franรงois Gross 2013&quot;&gt;{{Literatur|Sprache=en | Autor=J. Hertzberg, Z. François, S.S. Gross | Titel=The New Artisan Bread in Five Minutes a Day: The Discovery That Revolutionizes Home Baking | Verlag=St. Martin's Press | Jahr=2013 | ISBN=978-1-250-01828-1 | Online=https://books.google.com/books?id=zVWwAAAAQBAJ&amp;pg=PA101 | Abruf=2022-05-21 | Seiten=101}}&lt;/ref&gt; ìsch a tràdizionälla-n-Assschpeziàlitäät üss [[Nizza]]-n-ìm Süüdfrànkrììch.&lt;ref name=&quot;Reichl Willoughby Stewart 2006 p. 186&quot;&gt;{{Literatur|Sprache=en | Autor=R. Reichl, J. Willoughby, Z.E. Stewart |Titel=The Gourmet Cookbook: More Than 1000 Recipes | Verlag=Houghton Mifflin | Jahr=2006 | ISBN=978-0-618-80692-8 | Online=https://archive.org/details/gourmetcookbookm00ruth/page/186 | Abruf=2022-05-21|Seiten=186}}&lt;/ref&gt; ’S ìsch a runder [[Sandwich|Schenkabroot]] mìt da saalwa Züatààta wia ìn dr Nizza-Sàlààt&lt;ref name=&quot;Arfin 2011 p. 137&quot;&gt;{{Literatur|Sprache=en | Autor=F. Arfin | Titel=Avignon, Nimes &amp; St. Remy de Provence | Verlag=Hunter Publishing, Incorporated | Reihe=Travel Adventures Series | Jahr=2011 | ISBN=978-1-58843-993-2 | Online=https://books.google.com/books?id=yUnZAAAAQBAJ&amp;pg=PT137 | Abruf=2022-05-21 | Seiten=pt137}}&lt;/ref&gt; —àlso Ràuikoschta mìt Ànschovis odd’r Thunfìsch, gekochta-n-Aijer, Oliveel, Sàlz un Pfaffer.

== wu maa s’ Grìcht kààt fìnda ==
Z’ Nizza wìrd Pan bagnat ìn fàscht àlla Bäckaräija verkàuift. Ìm Nizzer Schtàdtzäntrum sìnn àui a pààr Hiisla un Schtroossahandler, wo vor àllem Pan bagnat verkàuifa.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://actu.fr/provence-alpes-cote-d-azur/nice_06088/carte-fermeture-de-chez-felix-ou-trouver-les-derniers-kiosques-a-pan-bagnat-de-nice_51117343.html|titel=Fermeture de Chez Félix : où trouver les derniers kiosques à pan bagnat de Nice ?|werk=Actu.fr|abruf=2022-05-21|datum=2022-05-20|autor=Lila Bruandet|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220520150503/https://actu.fr/provence-alpes-cote-d-azur/nice_06088/carte-fermeture-de-chez-felix-ou-trouver-les-derniers-kiosques-a-pan-bagnat-de-nice_51117343.html|archiv-datum=2022-05-20}}&lt;/ref&gt; S’ Grìcht wìrd àui tràdizionäll z’ [[Monaco]] gassa.&lt;ref&gt;{{Literatur|Sprache=fr|Online=https://books.google.fr/books?id=xe_ICQAAQBAJ&amp;pg=PA191&amp;dq=pan+bagnat&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqgLr17vD3AhVnxYUKHT1uDFo4FBDoAXoECAgQAg#v=onepage&amp;q=pan%20bagnat&amp;f=false|Abruf=2022-05-21|Seiten=191|Kapitel=Pique-nique en famille : le cavagnetu|Autor=Véronique André|Titel=Palais de Monaco : À la table des princes|Verlag=Hachette Pratique|Jahr=2014|ISBN=9782012317765|Reihe=Histoires gourmandes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Literatur|Sprache=fr|Online=https://books.google.fr/books?id=yqKkDwAAQBAJ&amp;pg=PT100&amp;dq=pan+bagnat&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiV-4qP8PD3AhUmyoUKHQofD1o4KBDoAXoECAUQAg#v=onepage&amp;q=pan%20bagnat&amp;f=false|Abruf=2022-05-21|Kapitel=Cuisine monégasque : produits caractéristiques : Pan bagnat|Hrsg=Dominique Auzias, Jean-Paul Labourdette|Titel=Petit Futé Monaco 2019/2020|Verlag=Petit Futé|ISBN= 9782305014760}}&lt;/ref&gt; Pan bagnat fìndet maa-n-àui ìn ainiga Bäckaräija-n-ìm Elsàss un Lothrìnga.

== Gschìcht ==
Ìm 19. Joohrhundert ìsch Pan bagnat s’ „Broot vu da àrma Litt“ gsìì. Vor àllem Fìscher un Àrwaiter hann’s àn dr Morgapàuisa àm niina Ühr gassa. Ìm Làuifa vu da Joohrhunderta hàt maa-n-ìm Broot ìmmer mehr Züatààta züagfiagt. Sallamols hàt maa kää Thunfìsch züagfiagt, dänn’s ìsch züa diir gsìì. Schtàttdässa hàt maa numma Ànschovis bnutzt.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.culture-generale.fr/divers/18138-le-pan-bagnat|titel=Le Pan Bagnat|werk=culture-generale.fr|abruf=2022-05-21}}&lt;/ref&gt; Fìr Pan bagnat-n-ìsch kää bsunder Rezapt gsìì; ainiga Litt hann Sàlààdgmìsch (''mesclun'') züagfiagt, wänn sa drfìr hann känna bezààhla. Oliveel ìsch sallamols àui diir gsìì, àlso hann d’ Litt manckmol s’ Broot numma ìns Wasser iigwaicht.&lt;ref name=MJLAlsace2019&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|autor=M. J.|url=https://c.lalsace.fr/haut-rhin/2019/11/06/pan-bagnat|titel=Recette : pan bagnat|werk=[[L'Alsace-Le Pays|L’Alsace]]|datum=2019-11-06|abruf=2022-05-21}}&lt;/ref&gt;

== wia maa-n-’s kocht ==
Fìr a Pan bagnat fìr aina Pärsoon kocha, brüüchsch a Brootschtìck vun äbb 20 cm Durschnìtt. Brüüchsch àui nàdììrlig Ràuikoschta —dräi Tomààta, zwai Zewala, a hàlber grianer Pàprìkaknolla, a pààr Raadigala un Sàuibeehnla, zwai Artischocka so wia-n-a klaina Zälriiaschtla. Drzüa brüüchsch a gekocht Ai, ain Anschovis-Filet odd’r a hàlba Doosa Thunfìsch mìt Eel, a pààr schwàrza-n-Oliiva, Keenigskrüüt, Sàlz, Pfaffer un Oliveel.
* Schniid dr Brootschtìck wààgaracht ìn zwai Hälfta duura un nìmm a bìtsi Kreemala-n-awag
* Schank vìel Oliveel uff baida Brootschtìckla-n-ii, un fiag Sàlz un Pfarrer drzüa
* Lìeg àlla Ràuikoschta un Gemiaser àà, so wia s’ Ai
* Lìeg Keenigskrüüt, Oliiva un Anschovis (odd’r Thunfìsch) àà
* Fiag nochamol Sàlz un Pfaffer züa, un worum nìt noch Oliveel
* Drnooh lìeg d’ àndra Broothälfta doo druff àà un làss mìndeschtens aina Schtunda làng ìm Frìscha rüahja.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.cuisinenicoise.fr/pan-bagnat/|titel=Pan bagnat|werk=Cuisine Niçoise|abruf=2022-05-21}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.nicematin.com/gastronomie/la-veritable-recette-du-pan-bagnat-158316|titel=La véritable recette du pan bagnat|werk=Nice-Matin|datum=2021-08-22|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20210827141943/https://www.nicematin.com/gastronomie/la-veritable-recette-du-pan-bagnat-158316|archiv-datum=2021-08-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=de|url=https://www.spiegel.de/stil/rezept-fuer-pan-bagnat-a-b13d6f2d-e6ff-49b1-84e8-8db31174e2de|titel=Nervennahrung: Heute gibt es Pan bagnat|werk=Spiegel|abruf=2022-05-21|datum=2021-08-30|archiv-url=https://web.archive.org/web/20211103025219/https://www.spiegel.de/stil/rezept-fuer-pan-bagnat-a-b13d6f2d-e6ff-49b1-84e8-8db31174e2de|archiv-datum=2021-10-30}}&lt;/ref&gt;

== wänn un wia maa-n-’s ìss ==
Pan bagnat wìrd vor àllem ìm Summer gassa.&lt;ref&gt;{{Literatur|Sprache=fr|Titel=|Seiten=1887|Titel=Côte d’Azur : Comprendre la Côte d’Azur et Côte d’Azur pratique|Autor=Isabelle Ros, Régis Couturier, Hervé Milon|Jahr=2011|Verlag=edi8|ISBN=9782816115888}}&lt;/ref&gt; Gweehnlig ìss maa s’ Grìcht zamma mìt Kolleega, Fàmìlia odd’r Frììnda.&lt;ref&gt;{{Literatur|Sprache=de|Online=https://books.google.de/books?id=WiBVEAAAQBAJ&amp;pg=PA139&amp;dq=pan+bagnat&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwjtyMzX7fD3AhW1gs4BHWYlBdMQ6AF6BAgFEAI#v=onepage&amp;q=pan%20bagnat&amp;f=false|Abruf=2022-05-21|Titel=Speiseführer Südfrankreich: 30 typische Speisen, ein Blick in die Töpfe und Tipps für Märkte und Restaurants in der Region Provence-Alpes-Côte d'Azur|Autor=Sandy Neumann|Verlag=Conbook Verlag|Jahr=2022|ISBN=9783958894273|Seiten=138–9}}&lt;/ref&gt;

== ìn dr Kültüür ==
Pan Bagnat ìsch a Bschtàndtail vu dr Nizzer Kültüür un Idäntitäät.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.slate.fr/story/165557/malmener-cuisine-nicoise-population-nice-restaurants-francais-reduction-salade-identite|titel=En malmenant la cuisine de Nice, on malmène sa population|autor=Zazie Tavitian|werk=Slate|abruf=2022-05-21|datum=2018-08-07|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220306161331/http://www.slate.fr/story/165557/malmener-cuisine-nicoise-population-nice-restaurants-francais-reduction-salade-identite|archiv-datum=2022-03-06}}&lt;/ref&gt; Vìela Nizzer meega ’s nìt, wänn Kuchaschäff un Bäcker s’ Rezapt vum Pan bagnat ändra.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/alpes-maritimes/nice/pans-bagnats-revisites-thierry-marx-font-polemique-aupres-nicois-1436891.html|titel=Les pans bagnats revisités de Thierry Marx font polémique auprès des Niçois|autor=Léa Bouquet|hrsg=France 3 Provence-Alpes-Côte-d'Azur|datum=2018-03-08|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220420082555/https://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/alpes-maritimes/nice/pans-bagnats-revisites-thierry-marx-font-polemique-aupres-nicois-1436891.html|archiv-datum=2022-04-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.20minutes.fr/gastronomie/2370691-20181113-nice-concombres-pan-bagnat-passent-mal-hotel-negresco-aussi-epingle-recette|titel=Nice: Les concombres dans le pan bagnat passent mal, l'hôtel Negresco (lui aussi) épinglé pour sa recette|autor=Fabien Binacchi|werk=20 Minutes|datum=2018-11-13|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220420075855/https://www.20minutes.fr/gastronomie/2370691-20181113-nice-concombres-pan-bagnat-passent-mal-hotel-negresco-aussi-epingle-recette|archiv-datum=2022-04-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.nicematin.com/insolite/16-personnes-qui-nont-pas-respecte-le-pan-bagnat-29642|titel=16 personnes qui n'ont pas respecté le pan-bagnat|autor=Margot Mentha|werk=Nice-Matin|datum=2016-03-07|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20200226025529/https://www.nicematin.com/insolite/16-personnes-qui-nont-pas-respecte-le-pan-bagnat-29642|archiv-datum=2020-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=MCNiceMatin2017&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.nicematin.com/gastronomie/sacrilege-quand-une-marque-de-sandwichs-industriels-prend-trop-de-libertes-avec-notre-pan-bagnat-122589|titel=SACRILÈGE. Quand une marque de sandwichs industriels prend trop de libertés avec notre pan bagnat|datum=2017-04-12|autor=M. C.|werk=Nice-Matin|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20200930073949/https://www.nicematin.com/gastronomie/sacrilege-quand-une-marque-de-sandwichs-industriels-prend-trop-de-libertes-avec-notre-pan-bagnat-122589|archiv-datum=2020-09-30}}&lt;/ref&gt; Sitter 1991 vertaidigt dr Verain ''Commune libre du Pan bagnat'' („fräija Gmaind vum Pan bagnat“) s’ tràdizionälla Rezapt vum Grìcht ìn dr Nizzer [[Regionen Frankreichs|Regioon]].&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.slate.fr/story/89365/vraie-recette-pan-bagnat-nicois-sans-salade-verte-sans-mayo|titel=La vraie recette du pan bagnat niçois (enfin plus ou moins)|datum=2014-07-06|autor=Jean-Laurent Cassely|werk=Slate|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220307092037/http://www.slate.fr/story/89365/vraie-recette-pan-bagnat-nicois-sans-salade-verte-sans-mayo|archiv-datum=2022-03-07}}&lt;/ref&gt; Dr Verain hàt mehrmols „Pan bagna-Faschter“ (''Pan bagna Festa'') orgànisiart, fìrs Grìcht färdra.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.nicematin.com/vie-locale/une-pan-bagnat-festa-ce-dimanche-24-avril-a-nice-761963|titel=Une &quot;Pan bagnat Festa&quot;, ce dimanche 24 avril à Nice|datum=2022-04-21|werk=Nice-Matin|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220515070112/https://www.nicematin.com/vie-locale/une-pan-bagnat-festa-ce-dimanche-24-avril-a-nice-761963|archiv-datum=2022-05-15}}&lt;/ref&gt; Z’ Saint-Laurent-du-Var ìsch jeedsjoohr àm 1. Mai a Fascht, wu maa-n-a rììsiger Pan bagnat kocht.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=http://www.nicematin.com/vie-locale/grand-succes-pour-le-traditionnel-pan-bagnat-geant-a-saint-laurent-du-var-133667|titel=Grand succès pour le traditionnel pan bagnat géant à Saint-Laurent-du-Var|autor=AV|werk=Nice-Matin|abruf=2022-05-21|datum=2017-05-02|archiv-url=https://web.archive.org/web/20170502120346/http://www.nicematin.com/vie-locale/grand-succes-pour-le-traditionnel-pan-bagnat-geant-a-saint-laurent-du-var-133667|archiv-datum=2017-05-02}}&lt;/ref&gt;

Jeedsjoohr sitter 2017 fìndet ìm histoorisch Zäntrum vu Nizza d’ Pan-Bagnat-Waltmaischterschàft.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.20minutes.fr/nice/2134507-20170917-nice-pan-bagnat-offre-premiers-championnats-monde|titel=Nice: Le pan bagnat s'offre ses premiers championnats du monde|autor=Mathilde Frénois|werk=20 Minutes|abruf=2022-05-21|datum=2017-09-17|archiv-url=https://web.archive.org/web/20210428125417/https://www.20minutes.fr/nice/2134507-20170917-nice-pan-bagnat-offre-premiers-championnats-monde|archiv-datum=2021-04-28}}&lt;/ref&gt; Z’ Drap ìm Nizzer Hìnterlànd hann ànna 2019 äbb 80 Litt dr längscht Pan bagnat ìn dr Walt härgschtällt: ar ìsch 270 Määter làng gsìì, fìr 754 kg.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.nicematin.com/insolite/videos-ils-battent-le-record-du-monde-du-plus-long-pan-bagnat-391775|titel=Ils battent le record du monde du plus long pan bagnat|autor=Vanessa Llados|werk=Nice-Matin|datum=2019-06-22|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20201202005227/https://www.nicematin.com/insolite/videos-ils-battent-le-record-du-monde-du-plus-long-pan-bagnat-391775|archiv-datum=2020-12-02}}&lt;/ref&gt; Ànna 2022 hàt dr Bäckerbund vum Alpes-Maritimes mìt’ma Pan bagnat vu’ma Durchschnìtt vun 1,04 Määter dr Waltrekord gbrocha.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/alpes-maritimes/nice/un-pan-bagnat-de-plus-d-un-metre-de-diametre-en-lice-pour-le-guinness-2513716.html|titel=A Nice, un pan bagnat de plus d’un mètre de diamètre en lice pour le Guinness des records|autor=Michel Bernouin|hrsg=France 3 Provence-Alpes-Côte-d'Azur|abruf=2022-05-21|datum=2022-03-28|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220420074139/https://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/alpes-maritimes/nice/un-pan-bagnat-de-plus-d-un-metre-de-diametre-en-lice-pour-le-guinness-2513716.html|archiv-datum=2022-04-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://www.bfmtv.com/cote-d-azur/le-record-du-monde-du-plus-grand-pan-bagnat-battu-a-nice_AN-202203280393.html|autor=Alice Brousse, CB|titel=Le record du monde du plus grand pan bagnat battu à Nice|hrsg=BFM Côte d’Azur|datum=2022-03-28|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220420151850/https://www.bfmtv.com/cote-d-azur/le-record-du-monde-du-plus-grand-pan-bagnat-battu-a-nice_AN-202203280393.html|archiv-datum=2022-04-20}}&lt;/ref&gt;

Jeedsjoohr veräffentligt d’ lokààla Zittung ''Nice-Matin'' noh-n-era Mainungsumfroog a Lischta vu da bäschta Härschtäller vum Pan bagnat ìn dr Nizzer Regioon.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://nicefoodguide.com/les-meilleurs-pan-bagnat-de-nice/|titel=Les meilleurs pan bagnat de Nice|datum=2021-04-16|werk=Nice Food Guide|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20220328035820/https://nicefoodguide.com/les-meilleurs-pan-bagnat-de-nice/|archiv-datum=2022-03-28}}&lt;/ref&gt; S’ tràdizionälla Rezapt vum Pan bagnat trajt s’ Label „Nizzer Kucha, Räschpakt vu dr Tràdizioon“ (''Cuisine Nissarde, respect de la tradition'').&lt;ref&gt;{{Literatur|Sprache=fr|Online=https://books.google.fr/books?id=Bec3EAAAQBAJ&amp;pg=PT19&amp;dq=pan+bagnat&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwito-ui7vD3AhVCxYUKHfbwDFo4ChDoAXoECAUQAg#v=onepage&amp;q=pan%20bagnat&amp;f=false|Abruf=2022-05-11|Titel=Petit Futé Côte d'Azur - Monaco 2021|Hrsg=Dominique Auzias, Jean-Paul Labourdette|Verlag=Petit Futé|ISBN=9782305060781|Kapitel=Pan bagnat}}&lt;/ref&gt; Ànna 2019 ìsch Pan bagnat ìns frànzeescha [[Immaterielles Kulturerbe|nìt-màteriälla Kültüüräärwa]] iitrajt worra, àls Tail vu dr Nizzer Kochkunscht.&lt;ref&gt;{{Internetquelle|sprache=fr|url=https://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/alpes-maritimes/nice/cuisine-nicoise-inscrite-au-patrimoine-culturel-immateriel-france-1754377.html|titel=La cuisine niçoise inscrite au patrimoine culturel immatériel de la France|hrsg=France 3 Provence-Alpes-Côte-d'Azur|datum=2019-11-25|abruf=2022-05-21|archiv-url=https://web.archive.org/web/20210621074438/https://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/alpes-maritimes/nice/cuisine-nicoise-inscrite-au-patrimoine-culturel-immateriel-france-1754377.html|archiv-datum=2021-06-21}}&lt;/ref&gt;

== Lìteràtüür ==
* {{Literatur|Sprache=fr|Online=https://books.google.fr/books?id=oqOtDwAAQBAJ&amp;pg=PT168&amp;dq=pan+bagnat&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqgLr17vD3AhVnxYUKHT1uDFo4FBDoAXoECAUQAg#v=onepage&amp;q=pan%20bagnat&amp;f=false|Abruf=2022-05-21|Titel=Le pan bagnat|Hrsg=Marie-Laure Fréchet|Verlag=Flammarion|Sammelwerk=Encyclopédie du pain maison|Reihe=Cuisine et gastronomie|ISBN=9782081505124}}

== Weblìnks ==
{{commonscat}}
* [http://nicepanbagnat.com D’ offiziälla Websitta vum Verain ''Commune libre du pan bagnat''] (frànzeesch, Nissart-Dialäkt, anglisch)

== Ainzelnoohwiisa ==
&lt;references responsive /&gt;

{{Normdaten}}
[[Kategorie:Gricht]]
[[Kategorie:Französischi Chuchi]]
[[Kategorie:Provence-Alpes-Côte d’Azur]]</text>
      <sha1>c6wgs94emfal0blq1vi48unmh3m2dft</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vorlage:Bild-CC-by-sa/3.0/ch</title>
    <ns>10</ns>
    <id>88334</id>
    <revision>
      <id>1083763</id>
      <parentid>1041690</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T00:30:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nintendofan885</username>
        <id>67944</id>
      </contributor>
      <comment>dark mode</comment>
      <origin>1083763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3349" sha1="dd9j11fw5b79rtuwlq4eegwb9lmbm3r" xml:space="preserve">&lt;div id=&quot;Vorlage_Bild-CC-by-sa/3.0/ch&quot; class=&quot;licensetpl&quot; style=&quot;width: 90%; clear:both; margin:0.5em auto; padding:0.5em; color:inherit; background-color:var(--background-color-success-subtle,#dff2eb); border:3px solid var(--border-color-success,#099979); padding-left:2em; padding-right:2em;&quot;&gt;

{|style=&quot;width:100%;&quot;
|style=&quot;padding-right: 20px; text-align: center;&quot;|'''Sie können diese Datei unter folgenden Bedingungen weiterverwenden:'''&lt;br /&gt;
Die Datei wurde unter der Lizenz&lt;br /&gt;
''«&lt;span class=&quot;licensetpl_long&quot;&gt;Creative Commons Namensnennung-Weitergabe unter gleichen Bedingungen Schweiz&lt;/span&gt;»''&lt;br /&gt; in Version 3.0 (abgekürzt «&lt;span class=&quot;licensetpl_short&quot;&gt;CC-by-sa 3.0/ch&lt;/span&gt;») veröffentlicht.
|style=&quot;width:200px;text-align:center;&quot;|[[Datei:CC BY-SA icon.svg|100px|link=|alt=|CC-by-sa]] [[Datei:Flag of Switzerland.svg|30px|link=|alt=|Schweiz]]&amp;ensp;&lt;span style=&quot;font-size:larger; font-weight:bold&quot;&gt;3.0&lt;/span&gt;
|}

----
&lt;div style=&quot;padding:0.5em; padding-left:2em; padding-right:2em;&quot;&gt;
&lt;p&gt;Den rechtsverbindlichen Lizenzvertrag in deutscher Sprache finden Sie unter [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ch/legalcode.de https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ch/legalcode.de]. &lt;/p&gt;
&lt;p&gt;Es folgt eine ''vereinfachte Zusammenfassung des Vertrags'' in allgemeinverständlicher Sprache ohne juristische Wirkung.&lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
----

'''Es ist Ihnen gestattet,'''
:[[Datei:Share.svg|22px|link=|alt=|class=skin-invert|Weiterverwendung erlaubt|left]]&amp;nbsp;das Werk zu vervielfältigen, zu verbreiten und öffentlich zugänglich zu machen sowie&lt;br clear=&quot;left&quot; /&gt;
:[[Datei:Remix.svg|22px|link=|alt=|class=skin-invert|Bearbeitung erlaubt|left]]&amp;nbsp;Abwandlungen und Bearbeitungen des Werkes anzufertigen,&lt;br clear=&quot;left&quot; /&gt;

'''sofern Sie folgende Bedingungen einhalten:'''

:[[Datei:Cc-by new.svg|22px|link=|alt=|class=skin-invert|Namensnennung|left]] ''Namensnennung:'' Sie müssen den Urheber bzw. den Rechteinhaber in der von ihm festgelegten Weise, die URI (z.&amp;nbsp;B. die Internetadresse dieser Seite) sowie den Titel des Werkes und bei einer Abwandlung einen Hinweis darauf angeben.

:[[Datei:Cc-sa.svg|22px|link=|alt=|class=skin-invert|Weitergabe unter gleichen Bedingungen|left]] ''Weitergabe unter gleichen Bedingungen:'' Wenn Sie das lizenzierte Werk bearbeiten, abwandeln oder als Vorlage für ein neues Werk verwenden, dürfen Sie die neu entstandenen Werke nur unter dieser oder einer zu dieser kompatiblen Lizenz nutzen und weiterverbreiten.

:[[Datei:Cc.logo.circle.svg|22px|link=|alt=|class=skin-invert|Lizenzangabe|left]] ''Lizenzangabe:'' Sie müssen anderen alle Lizenzbedingungen mitteilen, die für dieses Werk gelten. Am einfachsten ist es, wenn Sie dazu einen Link auf den Lizenzvertrag (siehe oben) einbinden.

&lt;div class=&quot;center&quot; style=&quot;font-size:smaller;&quot;&gt;
Bitte beachten Sie, dass andere Rechte die Weiterverwendung einschränken können.
&lt;/div&gt;

&lt;span class=&quot;licensetpl_attr_req&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;true&lt;/span&gt;
&lt;span class=&quot;licensetpl_link_req&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;true&lt;/span&gt;
&lt;span class=&quot;licensetpl_link&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;https://&lt;nowiki/&gt;creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/ch&lt;/span&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:6}}|[[Kategorie:Datei:CC-by-sa|{{PAGENAME}}]]
}}&lt;/includeonly&gt;

&lt;noinclude&gt;[[Kategorie:Lizenzvorlagen für Bilder|{{PAGENAME}}]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dd9j11fw5b79rtuwlq4eegwb9lmbm3r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koncert mladosti-Festival</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94210</id>
    <revision>
      <id>1083765</id>
      <parentid>1083471</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T01:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25168-14</username>
        <id>119563</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gedänkverastaltigä */</comment>
      <origin>1083765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8311" sha1="hzj7hr9na2k6uc8a8nc41ykarpn6yqi" xml:space="preserve">{{coord|48.2961|17.2672|type:landmark|format=dms|display=title}}
[[File:Amfiteater Pezinok.jpg|thumb|De Veranstaltigsort vo de Koncert mladosti-Festival (2023)]]

S '''Koncert mladosti'''-Festival (buechstäblich «Konzert vo de Jugend») isch en tschechoslowakische [[Musikfestival]] gsi, s het 1976 und 1977 im [[Amphitheater Pezinok|Amphitheater]] in [[Pezinok]], [[Slowakei]] stattgfunde und isch nur zweimal verastaltet worde. Hauptorganisatore sind de [[Pavol Boriš]] und de [[Ladislav Snopko]] gsi. Es isch s erste Open-Air-Festival i de [[Tschechoslowakische Sozialistische Republik|Tschechoslowakischi Sozialistischi Republik]] gsi.&lt;ref name=&quot;pezincan&quot;&gt;{{cite web | last = Boriš | first = Pavol | title = Koncert mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php | archive-url = https://web.archive.org/web/20220812050344/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&amp;cat=2016-05&amp;article=14160 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Mai 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-08-12 }}&lt;/ref&gt; De Musikkritiker Lubomír Dorůžka het s s «tschechoslowakische [[Woodstock-Festival|Woodstock]]» (uf [[Slowakische Sprache|Slowakisch]] ''československý Woodstock'') gnennt.&lt;ref name=&quot;sme-manicky&quot;&gt;{{cite news | last = Vanya | first = Boris | title = Keď máničky obsadili Pezinok, pohromu odvrátili The Beatles | newspaper = SME | url = https://plus.sme.sk/c/22190059/ked-manicky-obsadili-pezinok-pohromu-odvratili-the-beatles.html | issn = 1335-4418 | publisher = Petit Press | location = Bratislava | date = 15. August 2019 | access-date = 14. Novämber 2021}}&lt;/ref&gt;

== Gschicht ==
D Idee, es Festival namens Koncert mladosti z verastalte, isch im März 1976 im [[Atlas klub]] entstande. Nach eme Konzärt hän de Ladislav «Agnes» Snopko und de Paľo Boriš bime Glas [[Wein|Wii]] i de Chuchi vom Club über d Idee en grösseri Verastaltig uf em Pezinok-Amphitheater z verastalte diskutiert. Nach positive Rückmeldig vo de andere, händ sich de Boriš und de Snopko ad Vorbereitig vom Festival gmacht.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bittner|first=Petter|title=Pezinok – bigbeatown|edition=2|publisher=Občianske združenie P.R.D.|location=Pezinok|year=2024|isbn=978-80-570-6127-4|page=28|last2=Boriš|first2=Pavol|last3=Štrba|first3=Ján}}&lt;/ref&gt; ''Koncerty mladosti'' isch e bispilos kulturells Ereignis gsi, wo die beschte tschechisch-slowakische Verträtter vo de [[Volksmusik|Volksmusig]], em [[Rock]] und em [[Jazz]] ufträtte sind – unter anderem d Volksmusig-Sänger und -Sängerinne sowie d Künstler [[Vladimír Merta]], Petr Lutka, [[Vlastimil Třešňák|Vlasta Třešňák]], Vladimír Veit, Pepa Nos, [[Miloš Janoušek]], Dagmar Andrtová und [[Zuzana Homolová]], d Folk-Rock-Band [[Marsyas (Band)|Marsyas]], d Rockband [[Collegium musicum]], s Debütkonzert vo de Band vom [[Jaroslav Filip]], [[Etc...]], d Pop-Rock-Band [[Modus (Band)|Modus]], d Jazzmusiker Gabriel Jonáš und Pavol Kozma, d Jazz-Rock-Bands Bohemia und Energit, sowie s Duo Andršt/Viklický, wo us de Band hervorgange isch.&lt;ref name=&quot;dennikn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;muzikus-2002&quot;&gt;{{cite news | last = Lindaur | first = Vojtěch | title = Koncert mladosti folku, jazzu a rocku 1976 a 1977 – Pezinok | newspaper = Muzikus  | url = https://www.muzikus.cz/publicistika/Koncert-mladosti-folku-jazzu-a-rocku-1976-a-1977-Pezinok~25~cervenec~2002/ | issn = | location = Prague | date = 25. Juli 2002 | access-date = 18. November 2021}}&lt;/ref&gt; Die staatliche Medie hend s Festival als Festival vom Widerstand gäge s rote Normalisierigsregime bezeichnet&lt;ref name=&quot;pezincan&quot; /&gt; de Iitritt het 25 Kčs kostet&lt;ref name=&quot;dennikn&quot;&gt;{{Cite news | last = Balogh | first = Alexander | title = Pezinok 1976 bol slovenský Woodstock (foto) | newspaper = Denník N | url = https://dennikn.sk/489507/pezinok-1976-bol-slovensky-woodstock-foto/ | issn = 1339-844X | publisher = N Press | location = Bratislava | date = 17. Juni 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}&lt;/ref&gt; und i beidne Jahr sölls (lut Pavol Boriš) vo 4.500 Mensche bsuecht worde si.&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Týždeň pred rokmi : 36 : Gramo duel : 2010 | url = https://www.youtube.com/watch?v=LHuvy73ZbQA&amp;t=480s | format = online video | time = 08:00 – 11:00 | website = TV Peziniok | date = 9. Septämber 2020 | access-date = 3. Oktoober 2023 | location = Pezinok }}&lt;/ref&gt;

Im Johr 1977 sind Ladislav Snopko und Slávek Jíša d Moderatore vom Festival gsi. Wo  de Sänger Jaroslav Hutka s Lied «Havlíčku Havle» gsunge het, sind d Bsuecher antibolschewistisch igstellt gsi und hend dra denkt, «gege alles» z demonstriere. d’ Moderatore händ d’ Situation beruehigt, indem sie de Film ''Yellow Submarine'' vo de britische Musikgruppe [[The Beatles]] zeigt händ, wo mit de Tön vo de [[Marseillaise|französische Nationalhymne]] und em Lied «All You Need Is Love» begange händ.&lt;ref name=&quot;muzikus-2002&quot; /&gt;

Im Johr 1978, es isch es dritts Jahr vom Festival plant gsi, aber es isch schliesslich abgseit worde.&lt;ref name=&quot;muzikus-2002&quot; /&gt;

D Atmosphäre vo de Ereignis isch vom Fotograf [[Ján Štrba]] iigfange und isch Teil verschiedene Gedenkuusstellige und -büecher gsi.&lt;ref name=&quot;sme-manicky&quot; /&gt; Autor vo de Plakat beid Jahre isch de [[Oliver Solga]] gsi.&lt;ref&gt;{{Cite news | last = Kušnierik | first = Juraj | title = Woodstock v Pezinku | newspaper = .týždeň | url = https://www.tyzden.sk/casopis/645/woodstock-v-pezinku/ | issn = 1336-653X | publisher = W PRESS | location = Bratislava | date = 18. August 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Gedänkverastaltigä ==
Am 20. Septämber 1997 het nach 20 Johr s Pezinok-Kulturzentrum e Gedänkveraastaltig organisiert, wo de Emil Viklický, Fedor Frešo, Vlasta Třešňák, Jiří Dědeček, Dáša Voňková, Pepa Nos, Radim Hladík, Boris Urbánek, Roman Pokorný, Andrej Šeban, Marcel Buntaj, Oskar Rózsa, Luboš Andršt, Zdeněk Tichota und Ramblin Rex us de [[Vereinigte Staaten|USA]] mit de lokale Vorgruppene Slide Return und Alarm ufträtte sind.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=1997-09-17 |title=Pezinok v sobotu po 20 rokoch zažije comeback festivalu Koncert mladosti |url=https://www.sme.sk/nezaradene/c/pezinok-v-sobotu-po-20-rokoch-zazije-comeback-festivalu-koncert-mladosti |access-date=2026-01-19 |publisher=SME.sk |language=sk}}&lt;/ref&gt; Im Johr 2007 isch s Gedenkonzert i de Schaubmar-Mühl vo de Bürgervereinigung P.R.D. verastaltet worde, wo s neue Buech ''Koncert mladosti '76 – '77 – Československý Woodstock'' tauft worde isch.&lt;ref&gt;{{Cite news | title = Spomienka na Koncerty mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&amp;cat=2007-07&amp;article=6302 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220610113614/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&amp;cat=2007-07&amp;article=6302 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Juli 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-06-10}}&lt;/ref&gt; Im Johr 2016, s sächsstündige Konzert mladosti 40-Event het stattgfunde.&lt;ref name=&quot;pezincan&quot; /&gt; Zum 50. Jubiläum vo de erschte Usgab vom Festival isch am 27. Juni 2026 es Konzärt plant, wo es Rahmeprogramm mit Verastaltige i de Stadt am 20. und 21. Mai sowie am 4. Juni vorusgaht.&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Do Pezinka sa vracia československý Woodstock. Koncert mladosti prinesie výstavy, diskusie aj veľké finále v pezinskom amfiteátri | url = https://www.pezinok.sk/novinka/10312/do-pezinka-sa-vracia-ceskoslovensky-woodstock-koncert-mladosti-prinesie-vystavy-diskusie-aj-velke-finale-v-pezinskom-amfiteatri | publisher = Pezinok | date = 2026-04-24 | access-date = 2026-04-25 | language = sk }}&lt;/ref&gt;

== Lueg au ==
* [[Atlas klub]]

== Weblink == 
* [https://obrazocky.blogspot.com/2016/06/koncerty-mladosti-1976-1977.html Plakat zum Festival, Fotografi vom Ján Štrba und Text vom Juraj Kušnierik] uf de Website Roman Brna 
* [https://www.youtube.com/watch?v=wkWEAFYSda8 ''Koncerty mladosti ´76 – ´77''] – e Montage vo Filmuusschnitte vom Festival
* [https://www.youtube.com/watch?v=V2hL_WMjz9A ''Koncerty mladosti po 40 rokoch''] – RTVS-Dokumentarfilm (2016)

== Einzelnachwiis ==
&lt;references/&gt;

[[Kategorie:Musikfestival]]
[[Kategorie:Tschechoslowakei]]</text>
      <sha1>hzj7hr9na2k6uc8a8nc41ykarpn6yqi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1083766</id>
      <parentid>1083765</parentid>
      <timestamp>2026-04-25T02:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-25227-12</username>
        <id>119564</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gedänkverastaltigä */</comment>
      <origin>1083766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8327" sha1="93z5ubows7oi1rbo1m1gzmfk3ppuarp" xml:space="preserve">{{coord|48.2961|17.2672|type:landmark|format=dms|display=title}}
[[File:Amfiteater Pezinok.jpg|thumb|De Veranstaltigsort vo de Koncert mladosti-Festival (2023)]]

S '''Koncert mladosti'''-Festival (buechstäblich «Konzert vo de Jugend») isch en tschechoslowakische [[Musikfestival]] gsi, s het 1976 und 1977 im [[Amphitheater Pezinok|Amphitheater]] in [[Pezinok]], [[Slowakei]] stattgfunde und isch nur zweimal verastaltet worde. Hauptorganisatore sind de [[Pavol Boriš]] und de [[Ladislav Snopko]] gsi. Es isch s erste Open-Air-Festival i de [[Tschechoslowakische Sozialistische Republik|Tschechoslowakischi Sozialistischi Republik]] gsi.&lt;ref name=&quot;pezincan&quot;&gt;{{cite web | last = Boriš | first = Pavol | title = Koncert mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php | archive-url = https://web.archive.org/web/20220812050344/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&amp;cat=2016-05&amp;article=14160 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Mai 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-08-12 }}&lt;/ref&gt; De Musikkritiker Lubomír Dorůžka het s s «tschechoslowakische [[Woodstock-Festival|Woodstock]]» (uf [[Slowakische Sprache|Slowakisch]] ''československý Woodstock'') gnennt.&lt;ref name=&quot;sme-manicky&quot;&gt;{{cite news | last = Vanya | first = Boris | title = Keď máničky obsadili Pezinok, pohromu odvrátili The Beatles | newspaper = SME | url = https://plus.sme.sk/c/22190059/ked-manicky-obsadili-pezinok-pohromu-odvratili-the-beatles.html | issn = 1335-4418 | publisher = Petit Press | location = Bratislava | date = 15. August 2019 | access-date = 14. Novämber 2021}}&lt;/ref&gt;

== Gschicht ==
D Idee, es Festival namens Koncert mladosti z verastalte, isch im März 1976 im [[Atlas klub]] entstande. Nach eme Konzärt hän de Ladislav «Agnes» Snopko und de Paľo Boriš bime Glas [[Wein|Wii]] i de Chuchi vom Club über d Idee en grösseri Verastaltig uf em Pezinok-Amphitheater z verastalte diskutiert. Nach positive Rückmeldig vo de andere, händ sich de Boriš und de Snopko ad Vorbereitig vom Festival gmacht.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bittner|first=Petter|title=Pezinok – bigbeatown|edition=2|publisher=Občianske združenie P.R.D.|location=Pezinok|year=2024|isbn=978-80-570-6127-4|page=28|last2=Boriš|first2=Pavol|last3=Štrba|first3=Ján}}&lt;/ref&gt; ''Koncerty mladosti'' isch e bispilos kulturells Ereignis gsi, wo die beschte tschechisch-slowakische Verträtter vo de [[Volksmusik|Volksmusig]], em [[Rock]] und em [[Jazz]] ufträtte sind – unter anderem d Volksmusig-Sänger und -Sängerinne sowie d Künstler [[Vladimír Merta]], Petr Lutka, [[Vlastimil Třešňák|Vlasta Třešňák]], Vladimír Veit, Pepa Nos, [[Miloš Janoušek]], Dagmar Andrtová und [[Zuzana Homolová]], d Folk-Rock-Band [[Marsyas (Band)|Marsyas]], d Rockband [[Collegium musicum]], s Debütkonzert vo de Band vom [[Jaroslav Filip]], [[Etc...]], d Pop-Rock-Band [[Modus (Band)|Modus]], d Jazzmusiker Gabriel Jonáš und Pavol Kozma, d Jazz-Rock-Bands Bohemia und Energit, sowie s Duo Andršt/Viklický, wo us de Band hervorgange isch.&lt;ref name=&quot;dennikn&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;muzikus-2002&quot;&gt;{{cite news | last = Lindaur | first = Vojtěch | title = Koncert mladosti folku, jazzu a rocku 1976 a 1977 – Pezinok | newspaper = Muzikus  | url = https://www.muzikus.cz/publicistika/Koncert-mladosti-folku-jazzu-a-rocku-1976-a-1977-Pezinok~25~cervenec~2002/ | issn = | location = Prague | date = 25. Juli 2002 | access-date = 18. November 2021}}&lt;/ref&gt; Die staatliche Medie hend s Festival als Festival vom Widerstand gäge s rote Normalisierigsregime bezeichnet&lt;ref name=&quot;pezincan&quot; /&gt; de Iitritt het 25 Kčs kostet&lt;ref name=&quot;dennikn&quot;&gt;{{Cite news | last = Balogh | first = Alexander | title = Pezinok 1976 bol slovenský Woodstock (foto) | newspaper = Denník N | url = https://dennikn.sk/489507/pezinok-1976-bol-slovensky-woodstock-foto/ | issn = 1339-844X | publisher = N Press | location = Bratislava | date = 17. Juni 2016 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}&lt;/ref&gt; und i beidne Jahr sölls (lut Pavol Boriš) vo 4.500 Mensche bsuecht worde si.&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Týždeň pred rokmi : 36 : Gramo duel : 2010 | url = https://www.youtube.com/watch?v=LHuvy73ZbQA&amp;t=480s | format = online video | time = 08:00 – 11:00 | website = TV Peziniok | date = 9. Septämber 2020 | access-date = 3. Oktoober 2023 | location = Pezinok }}&lt;/ref&gt;

Im Johr 1977 sind Ladislav Snopko und Slávek Jíša d Moderatore vom Festival gsi. Wo  de Sänger Jaroslav Hutka s Lied «Havlíčku Havle» gsunge het, sind d Bsuecher antibolschewistisch igstellt gsi und hend dra denkt, «gege alles» z demonstriere. d’ Moderatore händ d’ Situation beruehigt, indem sie de Film ''Yellow Submarine'' vo de britische Musikgruppe [[The Beatles]] zeigt händ, wo mit de Tön vo de [[Marseillaise|französische Nationalhymne]] und em Lied «All You Need Is Love» begange händ.&lt;ref name=&quot;muzikus-2002&quot; /&gt;

Im Johr 1978, es isch es dritts Jahr vom Festival plant gsi, aber es isch schliesslich abgseit worde.&lt;ref name=&quot;muzikus-2002&quot; /&gt;

D Atmosphäre vo de Ereignis isch vom Fotograf [[Ján Štrba]] iigfange und isch Teil verschiedene Gedenkuusstellige und -büecher gsi.&lt;ref name=&quot;sme-manicky&quot; /&gt; Autor vo de Plakat beid Jahre isch de [[Oliver Solga]] gsi.&lt;ref&gt;{{Cite news | last = Kušnierik | first = Juraj | title = Woodstock v Pezinku | newspaper = .týždeň | url = https://www.tyzden.sk/casopis/645/woodstock-v-pezinku/ | issn = 1336-653X | publisher = W PRESS | location = Bratislava | date = 18. August 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 }}&lt;/ref&gt;

== Gedänkverastaltigä ==
Am 20. Septämber 1997 het nach 20 Johr s Pezinok-Kulturzentrum e Gedänkveraastaltig organisiert, wo de Emil Viklický, Fedor Frešo, Vlasta Třešňák, Jiří Dědeček, Dáša Voňková, Pepa Nos, Radim Hladík, Boris Urbánek, Roman Pokorný, Andrej Šeban, Marcel Buntaj, Oskar Rózsa, Luboš Andršt, Zdeněk Tichota und Ramblin Rex us de [[Vereinigte Staaten|USA]] mit de lokale Vorgruppene Slide Return und Alarm ufträtte sind.&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=1997-09-17 |title=Pezinok v sobotu po 20 rokoch zažije comeback festivalu Koncert mladosti |url=https://www.sme.sk/nezaradene/c/pezinok-v-sobotu-po-20-rokoch-zazije-comeback-festivalu-koncert-mladosti |access-date=2026-01-19 |publisher=SME.sk |language=sk}}&lt;/ref&gt; Im Johr 2007 isch s Gedenkonzert i de Schaubmar-Mühl vo de Bürgervereinigung P.R.D. verastaltet worde, wo s neue Buech ''Koncert mladosti '76 – '77 – Československý Woodstock'' tauft worde isch.&lt;ref&gt;{{Cite news | title = Spomienka na Koncerty mladosti | newspaper = Pezinčan | url = http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&amp;cat=2007-07&amp;article=6302 | archive-url = https://web.archive.org/web/20220610113614/http://pezincan.pezinok.sk/index.php?yggid=article&amp;cat=2007-07&amp;article=6302 | issn = 1338-1857 | publisher = Mestský úrad | location = Pezinok | date = Juli 2007 | access-date = 3. Oktoober 2023 | archive-date = 2022-06-10}}&lt;/ref&gt; Im Johr 2016, s sächsstündige Konzert mladosti 40-Event het stattgfunde.&lt;ref name=&quot;pezincan&quot; /&gt; Zum 50. Jubiläum vo de erschte Usgab vom Festival isch am 27. Juni 2026 es Konzärt im Amphitheater plant, wo es Rahmeprogramm mit Verastaltige i de Stadt am 20. und 21. Mai sowie am 4. Juni vorusgaht.&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Do Pezinka sa vracia československý Woodstock. Koncert mladosti prinesie výstavy, diskusie aj veľké finále v pezinskom amfiteátri | url = https://www.pezinok.sk/novinka/10312/do-pezinka-sa-vracia-ceskoslovensky-woodstock-koncert-mladosti-prinesie-vystavy-diskusie-aj-velke-finale-v-pezinskom-amfiteatri | publisher = Pezinok | date = 2026-04-24 | access-date = 2026-04-25 | language = sk }}&lt;/ref&gt;

== Lueg au ==
* [[Atlas klub]]

== Weblink == 
* [https://obrazocky.blogspot.com/2016/06/koncerty-mladosti-1976-1977.html Plakat zum Festival, Fotografi vom Ján Štrba und Text vom Juraj Kušnierik] uf de Website Roman Brna 
* [https://www.youtube.com/watch?v=wkWEAFYSda8 ''Koncerty mladosti ´76 – ´77''] – e Montage vo Filmuusschnitte vom Festival
* [https://www.youtube.com/watch?v=V2hL_WMjz9A ''Koncerty mladosti po 40 rokoch''] – RTVS-Dokumentarfilm (2016)

== Einzelnachwiis ==
&lt;references/&gt;

[[Kategorie:Musikfestival]]
[[Kategorie:Tschechoslowakei]]</text>
      <sha1>93z5ubows7oi1rbo1m1gzmfk3ppuarp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benutzer:Maris Dreshmanis</title>
    <ns>2</ns>
    <id>94586</id>
    <revision>
      <id>1083758</id>
      <parentid>1083753</parentid>
      <timestamp>2026-04-24T21:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Maris Dreshmanis</username>
        <id>119536</id>
      </contributor>
      <comment>Update babel to lv|ru-4 (remove en-3, de-1)</comment>
      <origin>1083758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="593" sha1="1tm661nfud90u9uzogktjy8qwfpriv4" xml:space="preserve">{{#babel:lv|ru-4}}
== Maris Dreshmanis ==
Open data researcher. Contributor to [[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]] on Wikidata.

* '''[[d:User:Maris Dreshmanis|Wikidata contributions]]''' — 37,400+ edits
* '''GSCO''' — Global Standard Classification of Occupations (27 national registries + ESCO, 57,000+ occupation entries, 26,991 Wikidata items, 152,000+ multilingual labels across 53 languages)
* '''[[d:Wikidata:WikiProject Occupations|WikiProject Occupations]]''' — coordinating occupation label enrichment in 27 source languages

[[Category:Wikipedians]]</text>
      <sha1>1tm661nfud90u9uzogktjy8qwfpriv4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>