ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 1537 391456 369419 2026-04-08T21:58:52Z Abduforce 58017 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 391456 wikitext text/x-wiki {{የፖለቲካ ሰው መረጃ|ስም=ጊዮርጊስ ዋሽንግተን|ፓርቲ=ገለልተኛ|የተቀበሩት=የቬርኖን ተራራ, በታህሳስ 18 ቀን 1799 እ.ኤ.አ|ማዕረግ=ኮሎኔል (ቨርጂኒያ ሚሊሻ) ጄኔራል እና ዋና አዛዥ (አህጉራዊ ጦር) ሌተና ጄኔራል (የአሜሪካ ጦር)|ጦርነቶች=የፈረንሳይ እና የህንድ ጦርነት የጁሞንቪል ግሌን ጦርነት የፎርት አስፈላጊነት ጦርነት ብራድዶክ ጉዞ የሞኖንጋሄላ ጦርነት ፎርብስ ጉዞ የአሜሪካ አብዮታዊ ጦርነት የቦስተን ዘመቻ ኒው ዮርክ እና ኒው ጀርሲ ዘመቻ የፊላዴልፊያ ዘመቻ ዮርክታውን ዘመቻ የሰሜን ምዕራብ የህንድ ጦርነት የዊስኪ አመፅ|days 5=ሴፕቴምበር 5, 1774 - ሰኔ 16, 1775 (አውሮፓዊ)|ቀናት4=ኤፕሪል 30, 1788 - ታህሳስ 14, 1799 (አውሮፓ)|ቀናት3=ሰኔ 19 ቀን 1775 - ታህሳስ 23 ቀን 1783 (አውሮፓ)|ቀናት2=ጁላይ 13፣ 1798 – ታኅሣሥ 14፣ 1799 (አውሮፓዊ)|ቀናት=ኤፕሪል 30, 1789 - መጋቢት 4, 1797 (አውሮፓዊ)|የተወለዱት=የካቲት 22፣ 1732 (አውሮፓ)|ፊርማ=George Washington signature.svg|ስዕል=Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|እናት=ማርያም ኳስ ዋሽንግተን|አባት=አውጉስቲን ዋሽንግተን|ቢሮ5=ከቨርጂኒያ ወደ ኮንቲኔንታል ኮንግረስ ውክልና።|ቢሮ4=የዊልያም እና ማርያም ኮሌጅ 14ኛ ቻንስለር|ቢሮ3=የአህጉራዊ ጦር ዋና አዛዥ|ቢሮ2=የ 7 ኛ ከፍተኛ ኦፊሰር የተባበሩት ግዛቶች ሰራዊት|ቢሮ=1 ኛ ፕሬዝዳንት የተባበሩት ግዛቶች|ልጆች=ከማደጎ በስተቀር ሌላ የለም።ዮሐንስ እና ፓትሲ ፓርኬ ኩስቲስ|ባለቤት=ማርታ ዳንድሪጅ|ምክትል_ፕሬዝዳንት=ዮሐንስ አዳም|ጊዜ=እ.ኤ.አ. ታህሳስ 14 ቀን 1799 (እ.ኤ.አ. በ 67 ዓመቱ) በአውሮፓ የቀን መቁጠሪያ}} '''ጆርጅ ዋሽንግተን''' ወይም '''ጊዮርጊስ ሽንግተን''' [[እንደ አውሮፓውያን የዘመን አቆጣጠር|እ.ኤ.አ]]. ዋሽንግተን የአሜሪካን አብዮታዊ ጦርነት የአርበኞቹን ጦር ወደ ድል በመምራት በ1787 የዩናይትድ ስቴትስ ሕገ መንግሥት እና የፌዴራል መንግሥትን ባቋቋመው የሕገ መንግሥት ኮንቬንሽን መርታለች። ዋሽንግተን በሀገሪቱ የምስረታ ጊዜ ውስጥ ላሳዩት ልዩ ልዩ የአመራር አባላት “የሀገር አባት” ተብላለች። የዋሽንግተን የመጀመሪያው የህዝብ ቢሮ ከ1749 እስከ 1750 የኩልፔፐር ካውንቲ ቨርጂኒያ ኦፊሴላዊ ቀያሽ ሆኖ እያገለገለ ነበር። በመቀጠልም በፈረንሳይ እና በህንድ ጦርነት ወቅት የመጀመሪያውን የውትድርና ስልጠና (እንዲሁም ከቨርጂኒያ ክፍለ ጦር ጋር አዛዥነት) ተቀበለ። በኋላም ለቨርጂኒያ የበርጌሰስ ቤት ተመርጦ የአህጉራዊ ኮንግረስ ተወካይ ተባለ። እዚህ የአህጉራዊ ጦር አዛዥ ጄኔራል ሆነው ተሹመዋል። በዚህ ማዕረግ፣ በአሜሪካ አብዮታዊ ጦርነት ወቅት በዮርክታውን ከበባ እንግሊዞችን በመሸነፍ እና እጃቸውን ሲሰጡ የአሜሪካ ኃይሎችን (ከፈረንሳይ ጋር በመተባበር) አዘዙ። እ.ኤ.አ. በ 1783 የፓሪስ ስምምነት ከተፈረመ በኋላ ኮሚሽኑን ለቋል ። ዋሽንግተን የዩናይትድ ስቴትስን ሕገ መንግሥት በማፅደቅ እና በማፅደቅ ረገድ ወሳኝ ሚና ተጫውታለች። ከዚያም ሁለቴ በምርጫ ኮሌጅ በአንድ ድምፅ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመርጠዋል። እንደ ፕሬዝዳንት በካቢኔ አባላት [[ቶማስ ጄፈርሰን]] እና አሌክሳንደር ሃሚልተን መካከል በተደረገው ከፍተኛ ፉክክር ገለልተኛ ሆኖ እያለ ጠንካራ እና ጥሩ የገንዘብ ድጋፍ ያለው ብሄራዊ መንግስት ተግባራዊ አድርጓል። በፈረንሣይ አብዮት ወቅት የጄይ ስምምነትን በማገድ የገለልተኝነት ፖሊሲ አወጀ። ለፕሬዝዳንት ፅህፈት ቤት "ሚስተር ፕሬዝዳንት" የሚለውን ማዕረግ ጨምሮ ዘላቂ ምሳሌዎችን አስቀምጧል እና የስንብት ንግግራቸው በሪፐብሊካኒዝም ላይ እንደ ቅድመ-ታዋቂ መግለጫ በሰፊው ተወስዷል። ዋሽንግተን ከባርነት ጋር የተወሳሰበ ግንኙነት የነበራት የባሪያ ባለቤት ነበረች። ዋሽንግተን በአንድ ጊዜ ወይም በሌላ ከ577 የሚበልጡ ባሮች ተቆጣጥረው ነበር፤ እነዚህ ባሪያዎች በእርሻው ላይ እና ዋይት ሀውስን ጨምሮ በቤቱ ውስጥ እንዲሰሩ ተገድደዋል። እንደ ፕሬዝደንትነት፣ ባርነትን የሚከላከሉ እና የሚገድቡ በኮንግረሱ የወጡ ህጎችን ፈርመዋል። ኑዛዜው ከባሪያው አንዱ የሆነው ዊልያም ሊ ሲሞት ነፃ መውጣት እንዳለበት እና ሌሎቹ 123 ባሪያዎች ለሚስቱ ሠርተው በሞተች ጊዜ ነፃ መውጣት አለባቸው ይላል። ሞቷን ለማፋጠን ያለውን ማበረታቻ ለማስወገድ በህይወት ዘመኗ ነፃ አወጣቻቸው። የአሜሪካ ተወላጆችን ከአንግሎ አሜሪካዊ ባህል ጋር ለመዋሃድ ሞክሯል፣ ነገር ግን በአመጽ ግጭት ወቅት የአገሬው ተወላጆችን ተቃውሞ ተዋግቷል። እሱ የአንግሊካን ቤተክርስቲያን እና የፍሪሜሶኖች አባል ነበር፣ እና በጄኔራልነት እና በፕሬዝዳንትነት ሚናው ሰፊ የሃይማኖት ነፃነትን አሳስቧል። ሲሞት በሄንሪ “ብርሃን-ሆርስ ሃሪ” ሊ “በጦርነት አንደኛ፣ መጀመሪያ በሰላም፣ እና በመጀመሪያ በአገሩ ሰዎች ልብ” ተሞገሰ። ዋሽንግተን በመታሰቢያ ሐውልቶች ፣ በፌዴራል በዓል ፣ በተለያዩ ሚዲያዎች ፣ በጂኦግራፊያዊ አካባቢዎች ፣ በብሔራዊ ዋና ከተማ ፣ በዋሽንግተን ግዛት ፣ በቴምብር እና በገንዘብ ፣ እና ብዙ ምሁራን እና ምርጫዎች ከታላላቅ የአሜሪካ ፕሬዚዳንቶች መካከል ፈርጀውታል። እ.ኤ.አ. በ 1976 ዋሽንግተን ከሞት በኋላ የዩናይትድ ስቴትስ የጦር ኃይሎች ጄኔራልነት ማዕረግ አገኘች። == ቅድመ ህይወት (1732-1752፣ አውሮፓውያን) == የዋሽንግተን ቤተሰብ በመሬት ግምት እና በትምባሆ እርባታ ሀብቱን ያፈራ የቨርጂኒያ ባለጸጋ ቤተሰብ ነበር።የዋሽንግተን ቅድመ አያት ጆን ዋሽንግተን በ1656 ከሱልግሬብ፣ ኖርዝአምፕተንሻየር እንግሊዝ ወደ እንግሊዝ ቨርጂኒያ 5,000 ሄክታር መሬት ተሰደደ። (2,000 ሄክታር) መሬት፣ በፖቶማክ ወንዝ ላይ ትንሹን አደን ክሪክን ጨምሮ። ጆርጅ ዋሽንግተን በየካቲት 22, 1732 በዌስትሞርላንድ ካውንቲ ቨርጂኒያ ውስጥ በፖፕስ ክሪክ ውስጥ ተወለደ እና ከአውግስጢኖስ እና ከሜሪ ቦል ዋሽንግተን ስድስት ልጆች የመጀመሪያው ነበር። አባቱ የሰላም ፍትሃዊ እና ከጄን በትለር የመጀመሪያ ጋብቻ አራት ተጨማሪ ልጆች የነበራት ታዋቂ የህዝብ ሰው ነበር። ቤተሰቡ በ1735 ወደ ትንሹ አደን ክሪክ ተዛወረ። በ1738 በሪፓሃንኖክ ወንዝ ላይ በቨርጂኒያ ፍሬድሪክስበርግ አቅራቢያ ወደሚገኘው የፌሪ [[የርሻ ተግባር|እርሻ]] ተዛወሩ። አውጉስቲን በ 1743 ሲሞት ዋሽንግተን የፌሪ እርሻን እና አሥር ባሪያዎችን ወረሰ; ታላቅ ወንድሙ ላውረንስ ትንሹን አደን ክሪክን ወርሶ ተራራ ቬርኖን ብሎ ሰይሞታል። ዋሽንግተን ታላላቅ ወንድሞቹ በእንግሊዝ አፕልቢ ሰዋሰው ትምህርት ቤት የተማሩትን መደበኛ ትምህርት አልነበራቸውም፣ ነገር ግን በሃርትፊልድ የታችኛው ቸርች ትምህርት ቤት ገብተዋል። የሂሳብ፣ ትሪጎኖሜትሪ እና የመሬት ዳሰሳ ተማረ እና ጎበዝ ረቂቅ እና ካርታ ሰሪ ሆነ። ገና በጉልምስና ዕድሜ ላይ እያለ “በሚታመን ኃይል” እና “በትክክለኝነት” ይጽፍ ነበር። ነገር ግን የሱ ጽሁፍ ትንሽ ብልሃት ወይም ቀልድ አላሳየም። አድናቆትን፣ ማዕረግን እና ስልጣንን ለማሳደድ ድክመቶቹን እና ውድቀቶቹን የሌላውን ሰው ውጤት አልባነት ወደ ማላከክ ያዘነብላል። ዋሽንግተን ብዙ ጊዜ የሎረንስ አማች ዊልያም ፌርፋክስ የሆነውን ተራራ ቬርኖንን እና ቤልቮርን ጎበኘ። ፌርፋክስ የዋሽንግተን ደጋፊ እና ምትክ አባት ሆነ እና በ1748 ዋሽንግተን አንድ ወር አሳልፋለች የፌርፋክስ የሼናንዶአ ሸለቆ ንብረትን ከዘለቀ ቡድን ጋር። በቀጣዩ አመት ከዊልያም እና ሜሪ ኮሌጅ የቅየሳ ፈቃድ አግኝቷል። ምንም እንኳን ዋሽንግተን የልማዳዊ ተለማማጅነትን ባያገለግልም ፌርፋክስ የኩልፔፐር ካውንቲ ቨርጂኒያ ቀያሽ ሾመው እና እ.ኤ.አ. ጁላይ 20 ቀን 1749 ቃለ መሃላ ለማድረግ በCulpeper County ተገኘ። በኋላም እራሱን ከድንበር አካባቢ ጋር ጠንቅቆ ያውቅ ነበር፣ እና ምንም እንኳን ስራውን ለቋል። በ 1750 ከሥራው, ከብሉ ሪጅ ተራሮች በስተ ምዕራብ የዳሰሳ ጥናቶችን ማድረጉን ቀጠለ. በ1752 በሸለቆው ውስጥ ወደ 1,500 ኤከር (600 ሄክታር) የሚጠጋ ገዝቶ 2,315 ኤከር (937 ሄክታር) ነበረው። እ.ኤ.አ. በ 1751 ዋሽንግተን ከሎውረንስ ጋር ወደ ባርባዶስ ሲሄድ ብቸኛ ጉዞውን አደረገ ፣ የአየር ሁኔታው ​​​​የወንድሙን የሳንባ ነቀርሳ ይፈውሳል ። ዋሽንግተን በዚያ ጉዞ ወቅት ፈንጣጣ ያዘ፣ ይህም ክትባት ሰጠው እና ፊቱን በትንሹ ጠባሳ አድርጎታል። ሎውረንስ በ 1752 ሞተ, እና ዋሽንግተን ተራራ ቬርኖንን ከመበለቲቱ አን አከራይቷል. በ1761 ከሞተች በኋላ ወረሰ። == የቅኝ ግዛት ወታደራዊ ሥራ (1752-1758፣ የአውሮፓ የቀን መቁጠሪያ) == የሎውረንስ ዋሽንግተን የቨርጂኒያ ሚሊሻ ረዳት ጄኔራል በመሆን ያገለገለው ግማሽ ወንድሙ ጆርጅ ኮሚሽን እንዲፈልግ አነሳስቶታል። የቨርጂኒያ ሌተና ገዥ ሮበርት ዲንዊዲ ጆርጅ ዋሽንግተንን ከአራቱ የሚሊሻ አውራጃዎች ዋና እና አዛዥ አድርጎ ሾመ። ኦሃዮ ሸለቆን ለመቆጣጠር ብሪቲሽ እና ፈረንሳዮች ይፎካከሩ ነበር። እንግሊዞች በኦሃዮ ወንዝ ላይ ምሽጎችን እየገነቡ በነበሩበት ወቅት፣ ፈረንሳዮችም ተመሳሳይ ነገር ያደርጉ ነበር—በኦሃዮ ወንዝ እና በኤሪ ሀይቅ መካከል ምሽግ ይገነቡ ነበር። በጥቅምት 1753 ዲንዊዲ ዋሽንግተንን ልዩ መልዕክተኛ አድርጎ ሾመ። ጆርጅን ልኮ የፈረንሣይ ጦር በእንግሊዝ እየተጠየቀ ያለውን መሬት ለቀው እንዲወጡ ጠየቀ። ዋሽንግተን የተሾመችው ከ Iroquois Confederacy ጋር ሰላም ለመፍጠር እና ስለ ፈረንሣይ ኃይሎች ተጨማሪ መረጃ ለመሰብሰብ ነው። ዋሽንግተን ከፊል ንጉስ ታናካሪሰን እና ሌሎች የኢሮብ አለቆች ጋር በሎግስታውን ተገናኝተው ስለ ፈረንሣይ ምሽግ ብዛት እና ቦታ እንዲሁም በፈረንሣይ የተያዙ ግለሰቦችን በተመለከተ መረጃ ሰብስቧል። ዋሽንግተን በታንቻሪሰን ኮንቶካውሪየስ (ከተማ አጥፊ ወይም መንደር በላ) የሚል ቅጽል ስም ተሰጠው። ቅፅል ስሙ ከዚህ ቀደም ለቅድመ አያቱ ጆን ዋሽንግተን በአስራ ሰባተኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በሱስክሃንኖክ ተሰጥቶ ነበር። የዋሽንግተን ፓርቲ በህዳር 1753 ኦሃዮ ወንዝ ላይ ደረሰ፣ እና በፈረንሳይ ፓትሮል ተጠልፏል። ፓርቲው ወደ ፎርት ለ ቦኡፍ ታጅቦ ዋሽንግተንን በወዳጅነት አቀባበል ተደረገላት። የብሪታንያ ጥያቄን ለፈረንሳዩ አዛዥ ሴንት ፒየር አሳልፎ ሰጠ ፣ ግን ፈረንሳዮች ለመልቀቅ ፈቃደኛ አልሆኑም። ሴንት ፒየር ለዋሽንግተን ይፋዊ መልሱን በታሸገ ኤንቨሎፕ ከጥቂት ቀናት መዘግየት በኋላ እንዲሁም ለፓርቲያቸው ወደ ቨርጂኒያ ለሚደረገው ጉዞ ምግብ እና ተጨማሪ የክረምት ልብስ ሰጠ። ዋሽንግተን በ 77 ቀናት ውስጥ አስቸጋሪ የሆነውን ተልእኮውን በአስቸጋሪ የክረምት ሁኔታዎች ውስጥ አጠናቀቀ, ይህም ዘገባው በቨርጂኒያ እና በለንደን ታትሞ በነበረበት ጊዜ የልዩነት መለኪያን አግኝቷል. === የፈረንሳይ እና የህንድ ጦርነት === እ.ኤ.አ. ዋሽንግተን በሚያዝያ ወር ግማሽ ክፍለ ጦርን ይዞ ወደ ሹካዎች ሄደች እና ብዙም ሳይቆይ 1,000 ያህሉ የፈረንሣይ ጦር የፎርት ዱከስኔ ግንባታ እንደጀመረ ተረዳች። በግንቦት ወር በግሬት ሜዳውስ የመከላከያ ቦታ ካዘጋጀ በኋላ ፈረንሳዮች በሰባት ማይል (11 ኪሎ ሜትር) ካምፕ እንደሰሩ ተረዳ። ጥቃት ለመሰንዘር ወሰነ። የሌሊት ትዕይንት ዋሽንግተን መሃል ላይ፣ በመኮንኖች እና በህንዶች መካከል ቆሞ፣ በመብራት ዙሪያ፣ የጦር ካውንስል ይዟል ሌተና ኮሎኔል ዋሽንግተን በፎርት ኔሴሲቲ የምሽት ምክር ቤትን ያዙ የፈረንሣይ ጦር ወደ ሃምሳ የሚጠጉ ሰዎች ብቻ ስለነበሩ ዋሽንግተን ግንቦት 28 ቀን ከቨርጂኒያውያን እና ከህንድ አጋሮች ጋር ትንሽ ጦር አስከትሎ አድፍጦ ዘመተባቸው። የጁሞንቪል ጉዳይ” ተከራክሯል፣ እናም የፈረንሳይ ወታደሮች በሙስኪት እና በ hatchets ተገድለዋል። ብሪታኒያን ለቀው እንዲወጡ ዲፕሎማሲያዊ መልእክት ያስተላለፉት የፈረንሣይ አዛዥ ጆሴፍ ኩሎን ደ ጁሞንቪል ተገድለዋል። የፈረንሣይ ጦር ጁሞንቪልን እና አንዳንድ ሰዎቹ ሞተው እና ጭንቅላታቸውን አግተው ዋሽንግተን መሆኗን ጠረጠሩ። ዋሽንግተን የፈረንሳይን አላማ ባለማስተላለፍ ተርጓሚውን ወቅሳለች። ዲንዊዲ ዋሽንግተን በፈረንሳዮች ላይ ስላደረገው ድል እንኳን ደስ አላችሁ። ይህ ክስተት የፈረንሳይ እና የሕንድ ጦርነትን አቀጣጠለ፣ በኋላም የታላቁ የሰባት ዓመታት ጦርነት አካል ሆነ። ሙሉው የቨርጂኒያ ሬጅመንት የሬጅመንታል አዛዥ ሲሞት ወደ ሬጅመንት እና ኮሎኔልነት ማዘዙን በሚገልጽ ዜና በሚቀጥለው ወር ዋሽንግተንን በፎርት ኔሴሲቲ ተቀላቀለ። ሬጅመንቱን ያጠናከረው በካፒቴን ጀምስ ማካይ የሚመራው የመቶ ደቡብ ካሮሊናውያን ገለልተኛ ኩባንያ ሲሆን የንጉሣዊው ኮሚሽኑ ከዋሽንግተን የበለጠ ብልጫ ያለው እና የትእዛዝ ግጭት ተፈጠረ። በጁላይ 3 የፈረንሳይ ጦር ከ900 ሰዎች ጋር ጥቃት ሰነዘረ እና የተከተለው ጦርነት በዋሽንግተን እጅ መስጠት ተጠናቀቀ። ከዚህ በኋላ ኮሎኔል ጀምስ ኢንስ የኢንተር ቅኝ ግዛት ኃይሎችን አዛዥ ወሰደ፣ የቨርጂኒያ ክፍለ ጦር ተከፍሎ ነበር፣ እና ዋሽንግተን የመቶ አለቃ ቀረበላት፣ እሱም ፈቃደኛ አልሆነም እና ኮሚሽኑን በመልቀቅ። ከሌሎች ወታደሮች ጋር በጦር ሜዳ መካከል ዋሽንግተን በፈረስ ላይ የዋሽንግተን ወታደር፡ ሌተና ኮሎኔል ዋሽንግተን በሞኖንጋሄላ ጦርነት ወቅት በፈረስ ላይ ነበር (ዘይት፣ ሬይኒየር፣ 1834) እ.ኤ.አ. በ 1755 ዋሽንግተን ፈረንሳዮችን ከፎርት ዱከስኔ እና ከኦሃዮ ሀገር ለማባረር የብሪታንያ ጉዞን ለሚመራው ለጄኔራል ኤድዋርድ ብራድዶክ ረዳት በመሆን በፈቃደኝነት አገልግሏል። በዋሽንግተን ጥቆማ፣ ብራድዶክ ሰራዊቱን ወደ አንድ ዋና አምድ እና ቀላል የታጠቀ “የሚበር አምድ” ብሎ ከፍሎታል። በከባድ የተቅማጥ በሽታ ሲሰቃይ ዋሽንግተን ወደ ኋላ ቀርታለች እና ብራድዶክን በሞኖንጋሄላ ሲቀላቀል ፈረንሣይ እና የሕንድ አጋሮቻቸው የተከፋፈለውን ጦር አድፍጠው ያዙ። በሟች የቆሰለውን ብራድዶክን ጨምሮ የእንግሊዝ ጦር ሁለት ሶስተኛው ተጎጂዎች ሆነዋል። በሌተና ኮሎኔል ቶማስ ጌጅ ትእዛዝ በዋሽንግተን አሁንም በጣም ታምማ የተረፉትን ሰብስቦ የኋላ ጠባቂ በማቋቋም የኃይሉ ቅሪቶች እንዲለቁ እና እንዲያፈገፍጉ አስችሎታል። በእጮኝነት ጊዜ ሁለት ፈረሶች ከሥሩ ተረሸኑ፣ ኮፍያውና ኮቱ በጥይት ተመትተዋል። በእሳቱ ውስጥ የነበረው ባህሪው በፎርት ኔሴሲቲ ጦርነት ውስጥ በትእዛዙ ላይ ተቺዎች የነበረውን መልካም ስም ዋጅቶታል፣ ነገር ግን በተተኪው አዛዥ (ኮሎኔል ቶማስ ዳንባር) ተከታታይ ስራዎችን በማቀድ አልተካተተም። የቨርጂኒያ ክፍለ ጦር በነሀሴ 1755 እንደገና ተመሠረተ እና ዲንዊዲ በኮሎኔል ማዕረግ ዋሽንግተንን አዛዥ አድርጎ ሾመ። ዋሽንግተን በፎርት ዱከስኔ ላይ ለሚሰነዘረው ጥቃት ትዕግሥት የለሽ በሆነው በፎርት ዱከስኔ ላይ ትዕግሥት የጎደለው ፣ በዚህ ጊዜ ከከፍተኛ የንጉሣዊ ማዕረግ ካፒቴን ከጆን ዳግዎርድ ጋር ተፋጠጠ። ንጉሣዊ ኮሚሽን ሰጠው እና ጉዳዩን በየካቲት 1756 ከብራድዶክ ተተኪ ዊልያም ሸርሊ ጋር እና እንደገና በጥር 1757 ከሸርሊ ተከታይ ሎርድ ሉዶውን ጋር ጠየቀ። ሸርሊ በዋሽንግተን ደግነት በዳግማዊት ጉዳይ ላይ ብቻ ገዝቷል; ሉዱውን ዋሽንግተንን አዋረደ፣ የንጉሣዊውን ኮሚሽን አልተቀበለውም እና ፎርት ኩምበርላንድን ከማስተዳደር ኃላፊነት ለማላቀቅ ብቻ ተስማማ። እ.ኤ.አ. በ 1758 የቨርጂኒያ ክፍለ ጦር ፎርብስ ፎርብስን ለመያዝ ለብሪቲሽ ፎርብስ ጉዞ ተመደበ። ዋሽንግተን ከጄኔራል ጆን ፎርብስ ዘዴዎች እና ከተመረጠው መንገድ ጋር አልተስማማችም። ሆኖም ፎርብስ ዋሽንግተንን የብሬቬት ብርጋዴር ጄኔራል አድርጎ ምሽጉን ከሚያጠቁት ከሶስቱ ብርጌዶች አንዱን ትእዛዝ ሰጠው። ጥቃቱ ከመጀመሩ በፊት ፈረንሳዮች ምሽጉን እና ሸለቆውን ጥለው ሄዱ; ዋሽንግተን 14 ሰዎች ሲሞቱ እና 26 ቆስለዋል ያለው የወዳጅነት የእሳት አደጋ ብቻ ነው የተመለከተው። ጦርነቱ ለተጨማሪ አራት ዓመታት ቀጠለ፣ እና ዋሽንግተን ኮሚሽኑን ትቶ ወደ ተራራ ቬርኖን ተመለሰ።በዋሽንግተን ስር፣ የቨርጂኒያ ሬጅመንት 300 ማይል (480 ኪሜ) ድንበር ከሃያ የህንድ ጥቃቶች በአስር ወራት ውስጥ ተከላክሏል። ከ 300 ወደ 1,000 ሰዎች ሲጨምር የሬጅመንቱን ሙያዊነት ጨምሯል ፣ እናም የቨርጂኒያ ድንበር ህዝብ ከሌሎች ቅኝ ግዛቶች ያነሰ መከራ ደርሶበታል። አንዳንድ የታሪክ ተመራማሪዎች ይህ በጦርነቱ ወቅት የዋሽንግተን “ብቸኛ ብቃት የሌለው ስኬት” ነበር ይላሉ። ምንም እንኳን የንጉሳዊ ኮሚሽንን እውን ማድረግ ባይችልም, በራስ መተማመንን, የአመራር ክህሎቶችን እና በብሪቲሽ ወታደራዊ ዘዴዎች ላይ በዋጋ ሊተመን የማይችል እውቀት አግኝቷል. በቅኝ ገዥ ፖለቲከኞች መካከል ዋሽንግተን የታየዉ አጥፊ ፉክክር ከጊዜ በኋላ ለጠንካራ ማዕከላዊ መንግስት ድጋፍ አድርጓል። == ጋብቻ፣ ሲቪል እና ፖለቲካዊ ህይወት (1755-1775፣ የአውሮፓ የቀን መቁጠሪያ) == በጃንዋሪ 6, 1759 ዋሽንግተን በ26 ዓመቷ ማርታ ዳንድሪጅ ኩስቲስ የተባለችውን የ27 ዓመቷን ባለጸጋ የእርሻ ባለቤት ዳንኤል ፓርኬ ኩስቲስ አገባች። ጋብቻው የተካሄደው በማርታ ንብረት ነው; እሷ አስተዋይ፣ ደግ እና የተክላይ ንብረትን በማስተዳደር ረገድ ልምድ ያለው ነበረች፣ እና ጥንዶቹ ደስተኛ ትዳር ፈጠሩ። ከቀድሞ ትዳሯ ልጆች የሆኑትን ጆን ፓርኬ ኩስቲስ (ጃኪ) እና ማርታ "ፓትሲ" ፓርኬ ኩስቲስን ያሳደጉ ሲሆን በኋላም የጃኪ ልጆችን ኤሌኖር ፓርክ ኩስቲስ (ኔሊ) እና ጆርጅ ዋሽንግተን ፓርኬ ኩስቲስ (ዋሺን) አሳድገዋል። እ.ኤ.አ. በ1751 በዋሽንግተን ከፈንጣጣ በሽታ ጋር የተደረገው ጦርነት ንፁህ እንዳደረገው ይገመታል፣ ምንም እንኳን “ማርታ የመጨረሻ ልጇን ፓትሲ በወለደች ጊዜ ጉዳት አጋጥሟት ሊሆን ይችላል፣ ይህም ተጨማሪ መውለድን የማይቻል ያደርገዋል። ጥንዶቹ አንድም ልጅ አንድ ላይ ባለመውለድ አዝነዋል።በአሌክሳንድሪያ አቅራቢያ ወደምትገኘው የቬርኖን ተራራ ተዛወሩ፣ እዚያም የትምባሆና የስንዴ ተከላ ሆኖ ሕይወትን ወስዶ የፖለቲካ ሰው ሆኖ ብቅ አለ። ጋብቻው ዋሽንግተን በ18,000 ኤከር (7,300 ሄክታር) የኩስቲስ ርስት ላይ የማርታ አንድ ሶስተኛ ዶወር ወለድ ላይ ለዋሽንግተን ቁጥጥር ሰጠ እና የቀረውን ሁለት ሶስተኛውን ለማርታ ልጆች አስተዳድሯል። ንብረቱ 84 ባሪያዎችንም አካቷል። ከቨርጂኒያ በጣም ሀብታም ሰዎች አንዱ ሆነ፣ ይህም ማህበራዊ አቋሙን ከፍ አድርጎታል። በዋሽንግተን ግፊት፣ ገዥ ሎርድ ቦቴቱርት በፈረንሳይ እና በህንድ ጦርነት ወቅት ለሁሉም በጎ ፈቃደኞች ሚሊሻዎች የዲንዊዲን 1754 የመሬት ስጦታ ቃል ገብቷል።[68] በ1770 መገባደጃ ላይ ዋሽንግተን በኦሃዮ እና በታላቁ የካናውሃ ክልሎች ያሉትን መሬቶች መረመረ፣ እና እሱን ለመከፋፈል ቀያሽ ዊልያም ክራውፎርድን ተቀላቀለ። ክራውፎርድ 23,200 ኤከር (9,400 ሄክታር) ለዋሽንግተን ሰጠ። ዋሽንግተን ለአርበኞች መሬታቸው ኮረብታማ እና ለእርሻ ስራ የማይመች መሆኑን ነግሯቸው 20,147 ሄክታር (8,153 ሄክታር) ለመግዛት ተስማምተው፣ አንዳንድ ሰዎች እንደተታለሉ እንዲሰማቸው አድርጓል።[69] በተጨማሪም የቬርኖንን ተራራ በእጥፍ ወደ 6,500 ኤከር (2,600 ሄክታር) በማሳደግ የባሪያ ህዝቦቿን በ1775 ከመቶ በላይ አሳደገ። የዋሽንግተን የፖለቲካ እንቅስቃሴ የጓደኛውን ጆርጅ ዊልያም ፌርፋክስን እ.ኤ.አ. በ1755 አካባቢውን በቨርጂኒያ ሃውስ ኦፍ ቡርጌሰስ ለመወከል ባደረገው ጨረታ መደገፍን ያካትታል። ይህ ድጋፍ በዋሽንግተን እና በሌላኛው የቨርጂኒያ ተክል ነዋሪ ዊልያም ፔይን መካከል አካላዊ አለመግባባት አስከትሏል። ዋሽንግተን ከቨርጂኒያ ሬጅመንት መኮንኖች እንዲቆሙ ማዘዙን ጨምሮ ሁኔታውን አረጋጋለች። ዋሽንግተን በማግስቱ በአንድ መጠጥ ቤት ውስጥ ፔይንን ይቅርታ ጠየቀች። ፔይን በድብድብ ለመወዳደር ሲጠብቅ ነበር። እንደ የተከበረ ወታደራዊ ጀግና እና ትልቅ የመሬት ባለቤት ዋሽንግተን የአካባቢ ቢሮዎችን ይይዝ እና ከ 1758 ጀምሮ ለሰባት ዓመታት በበርጌሰስ ቤት ውስጥ ፍሬድሪክ ካውንቲ ወክሎ ለቨርጂኒያ ግዛት ህግ አውጪ ተመረጠ። መራጮችን በቢራ፣ ብራንዲ እና ሌሎች መጠጦች አቀረበ ምንም እንኳን በፎርብስ ጉዞ ላይ በማገልገል ላይ እያለ ባይኖርም. በምርጫው 40 በመቶ የሚሆነውን ድምጽ በማግኘት አሸንፏል፣ ሌሎች ሶስት እጩዎችን በበርካታ የሀገር ውስጥ ደጋፊዎች ታግዞ አሸንፏል። ገና በህግ አውጭነት ስራው ብዙም አይናገርም ነበር፣ ነገር ግን ከ1760ዎቹ ጀምሮ በአሜሪካ ቅኝ ግዛቶች ላይ የብሪታንያ የግብር ፖሊሲ እና የመርካንቲሊስት ፖሊሲዎች ላይ ታዋቂ ተቺ ሆነ። የማርታ ዋሽንግተን ሜዞቲንት፣ ቆማ፣ መደበኛ ጋውን ለብሳ፣ በ1757 በጆን ወላስተን ፎቶ ላይ የተመሰረተ ማርታ ዋሽንግተን በ1757 በጆን ዎላስተን የቁም ሥዕል ላይ የተመሠረተ በወረራ ዋሽንግተን ተክላ ነበር, እና የቅንጦት እና ሌሎች ሸቀጦችን ከእንግሊዝ ያስመጣ ነበር, ትምባሆ ወደ ውጭ በመላክ ይከፍላል. ያካበተው ወጪ ከዝቅተኛ የትምባሆ ዋጋ ጋር ተዳምሮ በ1764 1,800 ፓውንድ ዕዳ ውስጥ እንዲገባ አድርጎታል፣ ይህም ይዞታውን እንዲያሻሽል አነሳሳው። እ.ኤ.አ. በ 1765 በአፈር መሸርሸር እና በሌሎች የአፈር ችግሮች ምክንያት የቬርኖንን የመጀመሪያ ደረጃ ገንዘብ ሰብል ከትንባሆ ወደ ስንዴ ለውጦ የበቆሎ ዱቄት ወፍጮ እና አሳ ማጥመድን ይጨምራል። , backgammon እና ቢሊያርድስ. ብዙም ሳይቆይ ዋሽንግተን በቨርጂኒያ ውስጥ ካሉ የፖለቲካ እና ማህበራዊ ልሂቃን መካከል ተቆጥራለች። ከ1768 እስከ 1775 ወደ ተራራው ቬርኖን ርስት 2,000 የሚያህሉ እንግዶችን ጋብዟል፣ በተለይም “የደረጃ ሰዎች” ብሎ የሚጠራቸውን። በ1769 በቨርጂኒያ ምክር ቤት ከታላቋ ብሪታንያ የሚመጡ እቃዎች ላይ እገዳ ለማቆም ህግ በማውጣት በፖለቲካዊ ንቁ ተሳትፎ አድርጓል። የዋሽንግተን የእንጀራ ልጅ የሆነው ፓትሲ ኩስቲስ በ12 ዓመቷ በሚጥል በሽታ ተሠቃይታለች፣ እና በ1773 እቅፏ ውስጥ ሞተች። በማግስቱ ለቡርዌል ባሴት እንዲህ ሲል ጽፏል፡- “የዚህን ቤተሰብ ችግር ከመግለጽ ይልቅ መፀነስ ቀላል ነው” . ሁሉንም የንግድ እንቅስቃሴዎች ሰርዞ በየምሽቱ ከማርታ ጋር ለሦስት ወራት ያህል ቆየ። === የብሪቲሽ ፓርላማ እና የዘውድ ተቃውሞ === ዋሽንግተን ከአሜሪካ አብዮት በፊት እና ወቅት ማዕከላዊ ሚና ተጫውታለች። ለእንግሊዝ ጦር የነበረው ንቀት የጀመረው ወደ መደበኛው ጦር ሠራዊት ለማደግ ሲሻገር ነው። የብሪቲሽ ፓርላማ በቅኝ ግዛቶች ላይ ተገቢውን ውክልና ሳይሰጥ የጣለውን ቀረጥ በመቃወም እሱ እና ሌሎች ቅኝ ገዥዎች በ1763 በወጣው የሮያል አዋጅ አሜሪካ ከአሌጌኒ ተራሮች በስተ ምዕራብ ያለውን ሰፈር በመከልከል እና የብሪታንያ የጸጉር ንግድን በመጠበቅ ተቆጥተዋል። ዋሽንግተን እ.ኤ.አ. በ 1765 የወጣው የቴምብር ህግ "የጭቆና ድርጊት" ነው ብሎ ያምን ነበር እና የተሻረበትን በሚቀጥለው አመት አከበረ። በ1760ዎቹ መገባደጃ ላይ፣ የብሪቲሽ ዘውዱ በአሜሪካ አትራፊ በሆነው የምዕራባዊ መሬት ግምት ውስጥ ጣልቃ የገባው በአሜሪካ አብዮት ላይ ነው። ዋሽንግተን ራሱ የበለጸገ የመሬት ግምታዊ ነበር እና በ 1767 "ጀብዱዎች" ወደ ኋላ አገር ምዕራባዊ አገሮችን እንዲያገኝ አበረታቷል. ዋሽንግተን በ 1767 በፓርላማ የወጣውን Townshend ሐዋርያትን በመቃወም ሰፊ ተቃውሞዎችን እንዲመራ ረድቷል እና በግንቦት 1769 በጆርጅ ሜሰን የተዘጋጀውን ሀሳብ አስተዋወቀ ። ቨርጂኒያውያን የብሪታንያ ዕቃዎችን እንዲከለከሉ የሚጠራው; የሐዋርያት ሥራ በ1770 ተሰርዟል። ፓርላማ የማሳቹሴትስ ቅኝ ገዥዎችን በ1774 በቦስተን ሻይ ፓርቲ ውስጥ በነበራቸው ሚና ዋሽንግተን “የመብቶቻችን እና ልዩ መብቶች ወረራ” በማለት የጠቀሰውን የማስገደድ ድርጊቶችን በማለፍ ለመቅጣት ፈለገ። እንደ ጥቁሮችም በዘፈቀደ እየገዛን እንደ ተገራች ባሪያዎች ያደርገናል። በዚያ ጁላይ፣ እሱ እና ጆርጅ ሜሰን ዋሽንግተን ለሚመራው የፌርፋክስ ካውንቲ ኮሚቴ የውሳኔዎችን ዝርዝር አዘጋጅተዋል፣ እና ኮሚቴው የፌርፋክስ ውሳኔዎችን ለአህጉራዊ ኮንግረስ ጥሪ እና የባሪያ ንግድን አቁሟል። በነሀሴ 1፣ ዋሽንግተን የመጀመሪያውን ተሳትፏል። ከሴፕቴምበር 5 እስከ ኦክቶበር 26, 1774 ለአንደኛው ኮንቲኔንታል ኮንግረስ ውክልና ሆኖ የተመረጠበት የቨርጂኒያ ኮንቬንሽን፣ እሱ ደግሞ ተገኝቷል። እ.ኤ.አ. የአሜሪካ አብዮታዊ ጦርነት ሚያዝያ 19, 1775 በሌክሲንግተን እና በኮንኮርድ ጦርነት እና በቦስተን ከበባ ተጀመረ። ቅኝ ገዢዎቹ ከእንግሊዝ ቅኝ ግዛት በመላቀቅ ለሁለት ተከፍለው የእንግሊዝ አገዛዝን ያልተቀበሉ አርበኞች እና ለንጉሱ ተገዢ መሆን የሚሹ ታማኞች ነበሩ። ጄኔራል ቶማስ ጌጅ በጦርነቱ መጀመሪያ ላይ በአሜሪካ የብሪታንያ ጦር አዛዥ ነበር። የጦርነት መጀመሪያውን አስደንጋጭ ዜና ሲሰማ ዋሽንግተን “ታዘነች እና ደነገጠች” እና በግንቦት 4 ቀን 1775 ከደብረ ቬርኖን በፍጥነት ተነስቶ በፊላደልፊያ ሁለተኛውን ኮንቲኔንታል ኮንግረስ ተቀላቀለ። == ዋና አዛዥ (1775-1783) == ኮንግረስ ሰኔ 14, 1775 ኮንቲኔንታል ጦርን ፈጠረ እና ሳሙኤል እና ጆን አዳምስ ዋሽንግተንን ዋና አዛዥ አድርጎ ሾሙ። ዋሽንግተን በጆን ሃንኮክ ላይ የተመረጠችው በወታደራዊ ልምዱ እና አንድ ቨርጂኒያዊ ቅኝ ግዛቶችን አንድ ያደርጋል የሚል እምነት ስለነበረ ነው። ‹ምኞቱን በቁጥጥሩ ስር ያደረገ› እንደ ቀስቃሽ መሪ ይቆጠር ነበር። በማግስቱ በኮንግረስ ዋና አዛዥ ሆነው በሙሉ ድምፅ ተመርጠዋል። [[ስዕል:George Washington by Peale 1776FXD.jpg|thumb|ጄኔራል ዋሽንግተን፣ የአህጉራዊ ጦር አዛዥ በቻርልስ ዊልሰን ፒል (1776) ወይም በኢትዮጵያ ጊዜ 1769]] ዋሽንግተን ዩኒፎርም ለብሶ በኮንግሬስ ፊት ቀርቦ ሰኔ 16 ቀን የመቀበል ንግግር ሰጠ፣ ደሞዙን አሽቆለቆለ - ምንም እንኳን በኋላ ላይ ወጭ ተመልሷል። ሰኔ 19 ላይ ተልእኮ ተሰጥቶት ነበር እና ጆን አደምስን ጨምሮ የኮንግረሱ ተወካዮች አድናቆት ያተረፉት እሱ እሱ ቅኝ ግዛቶችን ለመምራት እና አንድ ለማድረግ የሚስማማው ሰው እንደሆነ ተናግሯል። ኮንግረስ ዋሽንግተንን "የተባበሩት ቅኝ ግዛቶች ጦር ጄኔራል እና አዛዥ አዛዥ እና የተነሱት ወይም የሚነሱ ሀይሎች ሁሉ" ሾመ እና በሰኔ 22, 1775 የቦስተንን ከበባ እንዲቆጣጠር አዘዘው። ኮንግረሱ ዋና ዋና መኮንኖቹን መረጠ፣ ሜጀር ጀነራል አርቴማስ ዋርድ፣ አድጁታንት ጀነራል ሆራቲዮ ጌትስ፣ ሜጀር ጀነራል ቻርልስ ሊ፣ ሜጀር ጀነራል ፊሊፕ ሹይለር፣ ሜጀር ጀነራል ናትናኤል ግሪን፣ ኮሎኔል ሄንሪ ኖክስ እና ኮሎኔል አሌክሳንደር ሃሚልተንን ጨምሮ ዋሽንግተን በኮሎኔል ቤኔዲክት አርኖልድ ተደንቀዋል። የካናዳ ወረራ እንዲጀምር ኃላፊነት ሰጠው። እንዲሁም የፈረንሳይ እና የህንድ ጦርነት ባላገሩን ብርጋዴር ጄኔራል ዳንኤል ሞርጋን ጋር ተቀላቀለ። ሄንሪ ኖክስ አዳምስን በመሳሪያ እውቀት አስደነቀው፣ እና ዋሽንግተን ኮሎኔል እና የጦር መሳሪያ አዛዥ አድርጎ አሳደገችው። በጦርነቱ መጀመሪያ ላይ ዋሽንግተን ጥቁሮችን፣ ነፃም ሆነ ባርነት ወደ ኮንቲኔንታል ጦር መመልመልን ተቃወመች። ከሹመቱ በኋላ ዋሽንግተን ምዝገባቸውን ከልክሏቸዋል። እንግሊዞች ቅኝ ግዛቶችን የመከፋፈል እድል አዩ፣ እና የቨርጂኒያ ቅኝ ገዥ ገዥ አዋጅ አወጣ፣ ባሪያዎች ከእንግሊዝ ጋር ከተቀላቀሉ ነፃነታቸውን እንደሚያገኙ ቃል ገባ። እ.ኤ.አ. በ 1777 መገባደጃ ላይ የሰው ኃይል ለማግኘት ተስፋ ቆርጣ ፣ ዋሽንግተን ተጸጸተ እና እገዳውን ገለበጠች። በጦርነቱ ማብቂያ ላይ ከዋሽንግተን ጦር አንድ አስረኛው አካባቢ ጥቁሮች ነበሩ። የብሪታንያ እጅ ከሰጠች በኋላ ዋሽንግተን የፓሪስ የመጀመሪያ ስምምነት ውሎችን (1783) ለማስፈጸም በብሪቲሽ ነፃ የወጡትን ባሪያዎች በማንሳት ወደ ባርነት በመመለስ ፈለገች። ይህንን ጥያቄ ለሰር ጋይ ካርሌተን በግንቦት 6, 1783 እንዲያቀርብ አዘጋጀ። በምትኩ ካርሌተን 3,000 የነጻነት ሰርተፍኬቶችን ሰጠ እና በኒውዮርክ ሲቲ ይኖሩ የነበሩ ባሪያዎች በሙሉ ከተማዋን በብሪታንያ ህዳር 1783 ከመውጣቷ በፊት ለቀው መውጣት ቻሉ። ከጦርነቱ በኋላ ዋሽንግተን በአገር ወዳድ አታሚ ዊልያም ጎድዳርድ የታተመው በጦርነቱ ወቅት እንደ ዋና አዛዥነቱ አጠያያቂ ምግባሩ በጄኔራል ሊ የተከሰሱበት ክስ ኢላማ ሆናለች። ጎድዳርድ እ.ኤ.አ. ." ዋሽንግተን መለሰ፣ ጎድዳርድ የሚፈልገውን እንዲያትም እና "... የማያዳላ እና የማይናቅ አለም" እንዲፈቅድላቸው የራሳቸውን ድምዳሜ እንዲሰጡ ነገረው። ==== የቦስተን ከበባ ==== በ1775 መጀመሪያ ላይ፣ እያደገ ለመጣው የአመጽ እንቅስቃሴ ምላሽ፣ ለንደን ቦስተን እንዲይዝ በጄኔራል ቶማስ ጌጅ የሚታዘዝ የብሪታንያ ጦር ላከ። በከተማዋ ላይ ምሽጎችን አቆሙ, ለማጥቃት የማይቻል አድርገውታል. የተለያዩ የአካባቢ ሚሊሻዎች ከተማዋን ከበቡ እና ብሪታኒያዎችን ውጤታማ በሆነ መንገድ በማጥመድ ግጭት ተፈጠረ። ዋሽንግተን ወደ ቦስተን ሲያቀና የሰልፉ ቃል ከእርሱ በፊት ነበር፣ እና በሁሉም ቦታ ሰላምታ ተሰጠው። ቀስ በቀስ የአርበኞች ግንባር ምልክት ሆነ። እ.ኤ.አ. ሐምሌ 2 ቀን 1775 ፓትሪዮት በአቅራቢያው በሚገኘው ባንከር ሂል ከተሸነፈ ከሁለት ሳምንታት በኋላ የካምብሪጅ ፣ የማሳቹሴትስ ዋና መሥሪያ ቤትን አቋቋመ እና አዲሱን ጦር እዚያ መረመረ ፣ ግን ዲሲፕሊን የሌለው እና መጥፎ አለባበስ ያለው ሚሊሻ አገኘ። ከተመካከረ በኋላ፣ የቤንጃሚን ፍራንክሊን የተጠቆመ ማሻሻያዎችን አስጀምሯል - ወታደሮቹን በመቆፈር እና ጥብቅ ተግሣጽ፣ ግርፋት እና እስራት ያስገባ። ዋሽንግተን ሹማምንቱን የውትድርና ውጤታማነትን ለማረጋገጥ የተቀጣሪዎችን ብቃት እንዲለዩ እና ብቃት የሌላቸውን መኮንኖች በማንሳት ትእዛዝ አስተላለፈ። የተማረኩትን የአርበኞች ግንቦት 7 መኮንኖችን ከእስር እንዲፈታ እና በሰብአዊነት እንዲይዛቸው ለቀድሞ የበላይ ለሆነው ለጌጅ ተማጽኗል። በጥቅምት 1775 ንጉስ ጆርጅ ሳልሳዊ ቅኝ ግዛቶቹ ግልጽ በሆነ አመጽ ላይ መሆናቸውን አውጀው እና ጄኔራል ጌጅን በብቃት ማነስ ምክንያት ከትዕዛዝ ነፃ አውጥቶ በጄኔራል ዊልያም ሃው ተክቷል። የአጭር ጊዜ የምዝገባ ጊዜ በማለፉ እና በጥር 1776 በግማሽ ቀንሶ ወደ 9,600 ሰዎች የተቀነሰው ኮንቲኔንታል ጦር፣ ከሚሊሻዎች ጋር መሟላት ነበረበት እና ከፎርት ቲኮንዴሮጋ በተያዘ ከባድ መሳሪያ ከኖክስ ጋር ተቀላቅሏል። የቻርለስ ወንዝ ሲቀዘቅዝ ዋሽንግተን ቦስተን ለመሻገር እና ለመውረር ጓጉታ ነበር፣ ነገር ግን ጀነራል ጌትስ እና ሌሎች ያልሰለጠኑ ሚሊሻዎች በደንብ የታሰሩ ምሽጎችን ይቃወማሉ። ዋሽንግተን እንግሊዛውያንን ከከተማዋ ለማስወጣት በቦስተን 100 ጫማ ከፍታ ላይ ያለውን የዶርቼስተር ሃይትስ ጥበቃ ለማድረግ ሳትወድ ተስማምታለች። ማርች 9፣ በጨለማ ተሸፍኖ፣ የዋሽንግተን ወታደሮች የኖክስን ትላልቅ ሽጉጦች አምጥተው በቦስተን ወደብ የብሪታንያ መርከቦችን ደበደቡ። በማርች 17፣ 9,000 የብሪታንያ ወታደሮች እና ታማኞች በ120 መርከቦች ላይ ተሳፍረው ቦስተን ለአስር ቀናት ያህል የተመሰቃቀለ ስደት ጀመሩ። ብዙም ሳይቆይ ዋሽንግተን ከተማዋን እንዳትዘርፍ በግልፅ ትዕዛዝ ከ500 ሰዎች ጋር ወደ ከተማዋ ገባ። በኋላ በሞሪስታውን፣ ኒው ጀርሲ እንዳደረገው የፈንጣጣ በሽታ መከላከያ ክትባቶች ከፍተኛ ውጤት እንዲሰጡ አዘዘ። በቦስተን ውስጥ ወታደራዊ ስልጣንን ከመጠቀም ተቆጥቧል, የሲቪል ጉዳዮችን በአካባቢው ባለስልጣናት እጅ ውስጥ ጥሏል. ===== የኩቤክ ወረራ (1775) ===== የኩቤክ ወረራ (ሰኔ 1775 – ኦክቶበር 1776፣ ፈረንሣይ፡ ወረራ ዱ ኪቤክ) በአሜሪካ አብዮታዊ ጦርነት ወቅት አዲስ በተቋቋመው አህጉራዊ ጦር የመጀመሪያው ትልቅ ወታደራዊ ተነሳሽነት ነበር። ሰኔ 27 ቀን 1775 ኮንግረስ ለጄኔራል ፊሊፕ ሹለር እንዲመረምር ፈቀደለት እና ተገቢ መስሎ ከታየ ወረራ እንዲጀምር ፈቀደ። ቤኔዲክት አርኖልድ ለትእዛዙ አልፏል፣ ወደ ቦስተን ሄዶ ጄኔራል ጆርጅ ዋሽንግተን በእርሳቸው ትእዛዝ ወደ ኩቤክ ከተማ ደጋፊ ኃይል እንዲልክ አሳመነ። የዘመቻው አላማ የኩቤክ ግዛትን (የአሁኗ ካናዳ አካል) ከታላቋ ብሪታንያ ነጥቆ ፈረንሳይኛ ተናጋሪ ካናዳውያንን ከአስራ ሶስት ቅኝ ግዛቶች ጎን ያለውን አብዮት እንዲቀላቀሉ ማሳመን ነበር። አንድ ጉዞ ፎርት ቲኮንዴሮጋን ለቆ በሪቻርድ ሞንትጎመሪ፣ ፎርት ሴይንት ጆንስን ከበባ እና ማረከ፣ እና ሞንትሪያል ሲይዝ የብሪቲሽ ጄኔራል ጋይ ካርሌተንን ለመያዝ ተቃርቧል። በቤኔዲክት አርኖልድ የሚመራው ሌላኛው ጉዞ ከካምብሪጅ፣ ማሳቹሴትስ ተነስቶ በታላቅ ችግር በሜይን ምድረ በዳ ወደ ኩቤክ ከተማ ተጓዘ። ሁለቱ ኃይሎች እዚያ ተቀላቅለዋል, ነገር ግን በታህሳስ 1775 በኩቤክ ጦርነት ተሸነፉ. ==== የሎንግ ደሴት ጦርነት ==== [[ስዕል:Battleoflongisland.jpg|thumb|የሎንግ ደሴት ጦርነት አሎንዞ ቻፔል (1858)]] ከዚያም ዋሽንግተን ወደ ኒውዮርክ ከተማ አቀና፣ ኤፕሪል 13፣ 1776 ደረሰ፣ እና የሚጠበቀውን የብሪታንያ ጥቃት ለማክሸፍ ምሽግ መገንባት ጀመረ። የቦስተን ዜጎች በእንግሊዝ ወታደሮች በወረራ ጊዜ ይደርስባቸው የነበረውን ግፍ ለማስቀረት፣ ወራሪው ሰራዊቱ ሲቪሎችንና ንብረቶቻቸውን በአክብሮት እንዲይዟቸው አዘዘ። የኒውዮርክ ታማኝ ከንቲባ ዴቪድ ማቲውስን ጨምሮ እሱን ለመግደል ወይም ለመያዝ የተደረገ ሴራ ተገኝቶ ከሽፏል፣በዚህም የተሳተፉ ወይም ተባባሪ የሆኑ 98 ሰዎች በቁጥጥር ስር ዋሉ (56ቱ ከሎንግ ደሴት (ኪንግስ (ብሩክሊን) እና ኩዊንስ አውራጃዎች) የመጡ ናቸው። የዋሽንግተን ጠባቂ ቶማስ ሂኪ በአመፅና በግፍ ተሰቅሏል ።ጄኔራል ሃው የተሰጣቸውን ጦር ከእንግሊዝ የጦር መርከቦች ጋር ከሃሊፋክስ ወደ ኒውዮርክ በማጓጓዝ ከተማዋ አህጉሪቱን ለማስጠበቅ ቁልፍ እንደሆነች በማወቁ የእንግሊዝ ጦርነትን የመራ ጆርጅ ዠርማን በእንግሊዝ ውስጥ በአንድ “በወሳኝ ምት” እንደሚሸነፍ ታምኗል።የብሪታንያ ሃይሎች ከመቶ በላይ መርከቦችን እና በሺዎች የሚቆጠሩ ወታደሮችን ጨምሮ ከተማይቱን ለመክበብ እ.ኤ.አ ሀምሌ 2 ቀን ወደ ስታተን ደሴት መድረስ ጀመሩ።የነጻነት መግለጫ ከወጣ በኋላ። በጁላይ 4 ላይ ተቀባይነት አግኝቷል ፣ ዋሽንግተን በጁላይ 9 አጠቃላይ ትዕዛዙ ኮንግረስ የተባበሩት መንግስታት “ነፃ እና ገለልተኛ መንግስታት” እንደሆኑ እንዳወጀ ለወታደሮቹ አሳወቀ። የሃው ሰራዊት ጥንካሬ በድምሩ 32,000 መደበኛ እና የሄሲያን አጋዥዎች፣ እና የዋሽንግተን 23,000፣ በአብዛኛው ጥሬ ምልምሎች እና ሚሊሻዎችን ያቀፈ ነበር። በነሀሴ ወር ሃው 20,000 ወታደሮችን በግሬቨሴንድ ብሩክሊን አሳርፎ ወደ ዋሽንግተን ምሽግ ቀረበ፣ ጆርጅ III አመጸኞቹን የአሜሪካ ቅኝ ገዥዎች ከሃዲዎች ብሎ ሲያወጅ ዋሽንግተን ጄኔራሎቹን በመቃወም የሃው ጦር 8,000 ብቻ እንደነበረው ትክክል ባልሆነ መረጃ መዋጋትን መረጠ። በተጨማሪም ወታደሮች. በሎንግ አይላንድ ጦርነት፣ ሃው የዋሽንግተንን ጎራ በመዝመት 1,500 የአርበኝነት ሰለባ አድርጓል፣ እንግሊዛውያን ስቃይ 400. ዋሽንግተን አፈገፈጉ፣ ጄኔራል ዊልያም ሄትን በአካባቢው የወንዞችን የእጅ ሥራዎች እንዲይዙ መመሪያ ሰጠ። እ.ኤ.አ. ኦገስት 30 ጀኔራል ዊሊያም አሌክሳንደር እንግሊዛውያንን ያዙ እና ጦሩ የምስራቅ ወንዝን በጨለማ ወደ ማንሃተን ደሴት ሲሻገር ህይወት እና ቁሳቁስ ሳይጠፋ ምንም እንኳን እስክንድር ቢያዝም ሽፋን ሰጠ። በሎንግ አይላንድ ድል በመደፈር ዋሽንግተንን እንደ “ጆርጅ ዋሽንግተን፣ ኢስኩ” ላከ። በሰላም ለመደራደር በከንቱ. ዋሽንግተን ፈቃደኛ አልሆነችም ፣ እንደ ጄኔራል እና እንደ ጦር ባልደረባው ፣ እንደ “አመፀኛ” ሳይሆን በዲፕሎማሲያዊ ፕሮቶኮል እንዲገለጽ ጠየቀ ፣ ምክንያቱም የእሱ ሰዎች ከተያዙ እንደዚያ እንዳይሰቀሉ ። የሮያል የባህር ኃይል በታችኛው የማንሃተን ደሴት ላይ ያልተረጋጋ የመሬት ስራዎችን ደበደበ። ዋሽንግተን፣ በጥርጣሬ፣ ፎርት ዋሽንግተንን ለመከላከል የጄኔራሎቹ ግሪን እና ፑትናም ምክር ተቀበለች። ሊይዙት አልቻሉም፣ እና የጄኔራል ሊ ተቃውሞ ቢኖርም ዋሽንግተን ተወው፣ ሰራዊቱ ወደ ሰሜን ወደ ነጭ ሜዳ በተመለሰ። የሃው ማሳደድ ዋሽንግተን መከበብን ለማስወገድ በሃድሰን ወንዝ በኩል ወደ ፎርት ሊ እንድታፈገፍግ አስገደዳት። ሃው ወታደሮቹን በኖቬምበር ላይ በማንሃታን አሳርፎ ፎርት ዋሽንግተንን በመቆጣጠር በአሜሪካውያን ላይ ከፍተኛ ጉዳት አድርሷል። ምንም እንኳን ኮንግረስን እና ጄኔራል ግሪንን ቢወቅስም ዋሽንግተን ማፈግፈሱን የማዘግየት ሃላፊነት ነበረባት። በኒውዮርክ ያሉ ታማኞች ሃዌን እንደ ነፃ አውጪ በመቁጠር ዋሽንግተን ከተማዋን በእሳት አቃጥላለች የሚል ወሬ አወሩ። ሊ በተያዘበት ወቅት የአርበኝነት ሞራል ዝቅተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። አሁን ወደ 5,400 ወታደሮች ተቀንሶ፣ የዋሽንግተን ጦር በኒው ጀርሲ በኩል አፈገፈገ፣ እና ሃው ማሳደዱን አቋርጦ ፊላደልፊያ ላይ ግስጋሴውን አዘገየ እና በኒውዮርክ የክረምት ሰፈር አዘጋጀ። ==== ደላዌርን፣ ትሬንተንን እና ፕሪንስተንን መሻገር ==== ዋሽንግተን የዴላዌርን ወንዝ ወደ ፔንስልቬንያ ተሻገረች፣ የሊ ምትክ ጆን ሱሊቫን ከ 2,000 ተጨማሪ ወታደሮች ጋር ተቀላቀለ። የአህጉራዊ ጦር የወደፊት እጣ ፈንታ በአቅርቦት እጥረት፣ በአስቸጋሪ ክረምት፣ ጊዜው ያለፈበት ምዝበራ እና መሸሽ አጠራጣሪ ነበር። ዋሽንግተን ብዙ የኒው ጀርሲ ነዋሪዎች ታማኞች በመሆናቸው ወይም የነጻነት ተስፋን በመጠራጠራቸው ቅር ተሰኝቷል። [[ስዕል:Washington Crossing the Delaware by Emanuel Leutze, MMA-NYC, 1851.jpg|thumb|ዋሽንግተን ደላዌርን መሻገር፣ አማኑኤል ሉዝ (1851)]] ሃው የብሪቲሽ ጦርን ከፈለ እና ምዕራባዊ ኒው ጀርሲ እና የደላዌርን ምስራቃዊ የባህር ዳርቻ ለመያዝ የሄሲያን ጦር ጦርን በ Trenton ለጠፈ። “ድል ወይስ ሞት” ብሎ የሰየመው። ሠራዊቱ የደላዌርን ወንዝ በሦስት ክፍሎች ወደ ትሬንቶን አቋርጦ መሄድ ነበረበት፡ አንደኛው በዋሽንግተን (2,400 ወታደሮች)፣ ሌላው በጄኔራል ጀምስ ኢዊንግ (700) እና ሦስተኛው በኮሎኔል ጆን ካድዋላደር (1,500)። ኃይሉ መከፋፈል ነበረበት፣ ዋሽንግተን የፔኒንግተን መንገድን እና ጄኔራል ሱሊቫን በወንዙ ዳርቻ ወደ ደቡብ ተጉዘዋል። የዴላዌር ማለፊያ፣ በቶማስ ሱሊ፣ 1819 (የሥነ ጥበባት ሙዚየም፣ ቦስተን) ዋሽንግተን በመጀመሪያ የዱራም ጀልባዎች ሠራዊቱን ለማጓጓዝ 60 ማይል ፍለጋ እንዲደረግ አዘዘ እና በብሪቲሽ ሊጠቀሙባቸው የሚችሉ መርከቦች እንዲወድሙ አዘዘ።ዋሽንግተን በገና ምሽት ታህሳስ 25 ቀን 1776 የዴላዌር ወንዝን ተሻገረ ፣ እሱ በግላቸው ለመያዝ አደጋ ጣለ። የጀርሲውን የባህር ዳርቻ ማስወጣት ። የእሱ ሰዎች በማክኮንኪ ፌሪ በበረዶ የተዘጋውን ወንዝ ተሻግረው በአንድ መርከብ 40 ሰዎች ይዘው ይከተላሉ። ንፋሱ ውኆቹን አንኳኳው፣ በበረዶም ተወረወረ፣ ነገር ግን ታኅሣሥ 26 ከጠዋቱ 3፡00 ላይ፣ ያለምንም ኪሳራ አቋርጠውታል። ሄንሪ ኖክስ የተፈሩ ፈረሶችን እና ወደ 18 የሚጠጉ የመስክ ጠመንጃዎችን በጠፍጣፋ-ታች ጀልባዎች ላይ በማስተዳደር ዘግይቷል። ካድዋላደር እና ኢዊንግ በበረዶው እና በኃይለኛ ሞገድ ምክንያት መሻገር አልቻሉም፣ እና ዋሽንግተንን በመጠባበቅ ላይ የነበሩት በትሬንተን ላይ ያቀደውን ጥቃት ተጠራጠሩ። ኖክስ ከደረሰ በኋላ ዋሽንግተን ሠራዊቱን ወደ ፔንስልቬንያ ሲመልስ ከመታየት ይልቅ ወታደሮቹን በሄሲያውያን ላይ ብቻ ለመውሰድ ወደ ትሬንተን ሄደ። [[ስዕል:1819 Passage OfThe Delaware byThomasSully MFABoston.jpeg|thumb|የዴላዌር ማለፊያ፣ በቶማስ ሱሊ፣ 1819 (የሥነ ጥበባት ሙዚየም፣ ቦስተን)]] ወታደሮቹ ከትሬንተን አንድ ማይል ርቀት ላይ ሄሲያንን አዩ፣ ስለዚህ ዋሽንግተን ኃይሉን በሁለት አምድ ከፍሎ ሰዎቹን አሰባስቦ "ወታደሮች በመኮንኖቻችሁ ጠብቁ። ለእግዚአብሔር ብላችሁ በመኮንኖቻችሁ ጠብቁ።" ሁለቱ ዓምዶች በበርሚንግሃም መስቀለኛ መንገድ ላይ ተለያይተዋል። የጄኔራል ናትናኤል ግሪን አምድ በዋሽንግተን የሚመራውን የላይኛውን የፌሪ መንገድ ወሰደ እና የጄኔራል ጆን ሱሊቫን አምድ ወደ ወንዝ መንገድ ገፋ። (ካርታውን ተመልከት።) አሜሪካውያን በዝናብ እና በበረዶ ዝናብ ዘምተዋል። ብዙዎች በደም የተጨማለቁ እግራቸው ጫማ የሌላቸው ሲሆኑ ሁለቱ በመጋለጥ ሞተዋል። ፀሐይ ስትወጣ ዋሽንግተን በሜጀር ጄኔራል ኖክስ እና በመድፍ በመታገዝ በሄሲያውያን ላይ ድንገተኛ ጥቃት ሰነዘረባቸው። ሄሲያውያን 22 ተገድለዋል (ኮሎኔል ዮሃን ራልን ጨምሮ)፣ 83 ቆስለዋል፣ እና 850 በቁሳቁስ ተማርከዋል። በትሬንተን ላይ ከተካሄደው ጦርነት በኋላ የሄሲያን ወታደሮች እጅ መስጠትን በመቀበል ዋሽንግተንን በፈረስ ላይ የሚያሳይ ሥዕል በታህሳስ 26 ቀን 1776 የሄሲያውያን ቀረጻ በትሬንተን በጆን ትሩምቡል ዋሽንግተን ደላዌር ወንዝን አቋርጦ ወደ ፔንስልቬንያ በማፈግፈግ ጥር 3 ቀን 1777 ወደ ኒው ጀርሲ በመመለስ በፕሪንስተን በብሪታንያ ሹማምንት ላይ ጥቃት በመሰንዘር 40 አሜሪካውያን ተገድለዋል ወይም ቆስለዋል እና 273 እንግሊዛውያን ተገድለዋል ወይም ተማረኩ። የአሜሪካ ጄኔራሎች ሂዩ ሜርሰር እና ጆን ካድዋላደር በብሪቲሽ እየተነዱ ነበር ሜርሰር በሟችነት ቆስሎ ነበር፣ ከዚያም ዋሽንግተን ደርሳ ሰዎቹን በመልሶ ማጥቃት ከብሪቲሽ መስመር 30 ያርድ (27 ሜትር) ገፋ። አንዳንድ የብሪታንያ ወታደሮች ለአጭር ጊዜ ቆመው ወደ ኋላ አፈገፈጉ ፣ ሌሎች ደግሞ በናሶ አዳራሽ ተሸሸጉ ፣ ይህም የኮሎኔል አሌክሳንደር ሃሚልተን መድፍ ኢላማ ሆነ ። የዋሽንግተን ወታደሮች ተከሰው፣ እንግሊዞች አንድ ሰአት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ እጃቸውን ሰጡ እና 194 ወታደሮች መሳሪያቸውን አኖሩ። ሃው ወደ ኒው ዮርክ ከተማ አፈገፈገ እና ሠራዊቱ እስከሚቀጥለው አመት መጀመሪያ ድረስ ምንም እንቅስቃሴ አልነበረውም ። የተሟጠጠው የዋሽንግተን ኮንቲኔንታል ጦር የብሪታንያ የአቅርቦት መስመሮችን እያስተጓጎለ እና ከኒው ጀርሲ አንዳንድ ክፍሎች እያባረረ በሞሪስታውን፣ ኒው ጀርሲ የክረምቱን ዋና መሥሪያ ቤት ወሰደ። በኋላ ዋሽንግተን እንግሊዛውያን ወታደሮቹ ከመቆፈር በፊት ሰፈሩን በተሳካ ሁኔታ ማጥቃት ይችሉ እንደነበር ተናግራለች።በዋሽንግተን በትሬንተን እና በፕሪንስተን የተመዘገቡት ድሎች የአርበኝነት ሞራል እንዲታደስ እና የጦርነቱን አቅጣጫ ቀይሮ ነበር። [[ስዕል:The Capture of the Hessians at Trenton December 26 1776.jpeg|thumb|የሄሲያውያን ቀረጻ በትሬንተን፣ ታኅሣሥ 26፣ 1776 በጆን ትሩምቡል]] ብሪቲሽ አሁንም ኒውዮርክን ተቆጣጥሮ ነበር፣ እና ብዙ የአርበኞች ግንባር ወታደሮች ከከባድ የክረምቱ ዘመቻ በኋላ እንደገና አልተመዘገቡም ወይም አልለቀቁም። ኮንግረስ ለድጋሚ ለመመዝገብ የበለጠ ሽልማቶችን አዘጋጅቷል እና ለመልቀቅ ከፍተኛ የሆነ የወታደር ቁጥር ተግባራዊ ለማድረግ። ስልታዊ በሆነ መልኩ፣ የዋሽንግተን ድሎች ለአብዮቱ ወሳኝ ነበሩ እና የብሪታንያ ከፍተኛ ኃይል የማሳየትን ስትራቴጂ በመሻር ለጋስ ቃላትን በመስጠት። እ.ኤ.አ. በየካቲት 1777 በአሜሪካ ትሬንተን እና ፕሪንስተን ስላደረገው ድል ቃል ለንደን ደረሰ ፣ እና እንግሊዛውያን አርበኞች ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ ነፃነታቸውን ሊጠይቁ እንደሚችሉ ተገነዘቡ። ==== ብራንዲዊን፣ ጀርመንታውን እና ሳራቶጋ ==== በጁላይ 1777 የብሪቲሽ ጄኔራል ጆን በርጎይኔ የሳራቶጋን ዘመቻ ከኩቤክ ወደ ደቡብ በኩል በሻምፕላይን ሃይቅ በኩል በመምራት የሃድሰን ወንዝን መቆጣጠርን ጨምሮ ኒው ኢንግላንድን ለመከፋፈል በማሰብ ፎርት ቲኮንዴሮጋን እንደገና ያዘ። ሆኖም በብሪታንያ በኒውዮርክ በያዘው ጄኔራል ሃው ተሳስቷል፣ ሠራዊቱን ወደ ደቡብ ወደ ፊላደልፊያ በመውሰድ በአልባኒ አቅራቢያ ካለው ቡርጎይን ጋር ለመቀላቀል ወደ ሃድሰን ወንዝ ከመሄድ ይልቅ፣ ዋሽንግተን እና ጊልበርት ዱ ሞቲየር፣ ማርኲስ ዴ ላፋይቴ ሃውን ለመግጠም ወደ ፊላደልፊያ በፍጥነት ሄደ እና በጣም ደነገጠ። አርበኞች በጄኔራል ፊሊፕ ሹይለር እና ተተኪው ሆራቲዮ ጌትስ ይመሩበት በነበረው በኒውዮርክ ሰሜናዊ የቡርጎይን እድገት ይወቁ። ብዙ ልምድ ያላቸዉ የዋሽንግተን ጦር በፊላደልፊያ በተካሄደዉ ጦርነት ተሸንፏል። ሃው በሴፕቴምበር 11, 1777 በብራንዲዊን ጦርነት ዋሽንግተንን በማሸነፍ ያለምንም ተቀናቃኝ ወደ የሀገሪቱ ዋና ከተማ ፊላደልፊያ ዘምቷል። በጥቅምት ወር በጀርመንታውን በብሪቲሽ ላይ የአርበኝነት ጥቃት አልተሳካም። ሜጀር ጀነራል ቶማስ ኮንዌይ አንዳንድ የኮንግረስ አባላት (ኮንዌይ ካባል እየተባለ የሚጠራው) ዋሽንግተንን ከትእዛዝ ለማንሳት በፊላደልፊያ በደረሰው ኪሳራ ምክንያት እንዲያስቡ አነሳስቷቸዋል። የዋሽንግተን ደጋፊዎች ተቃወሙት፣ እና በመጨረሻ ከብዙ ውይይት በኋላ ጉዳዩ ተቋርጧል። ሴራው ከተጋለጠ በኋላ ኮንዌይ ለዋሽንግተን ይቅርታ ጠየቀ እና ስራውን ለቆ ወደ ፈረንሳይ ተመለሰ። ዋሽንግተን በሰሜን የሳራቶጋ ዘመቻ ወቅት የሃው እንቅስቃሴዎች ያሳስባቸው ነበር፣ እና ቡርጎይን ከኩቤክ ወደ ደቡብ ወደ ሳራቶጋ እንደሚሄድም ያውቅ ነበር። ዋሽንግተን የጌትስን ጦር ለመደገፍ አንዳንድ አደጋዎችን ወስዳ ወደ ሰሜን ከጄኔራሎች ቤኔዲክት አርኖልድ፣ በጣም ኃይለኛው የመስክ አዛዥ እና ቤንጃሚን ሊንከን ጋር ማጠናከሪያዎችን ላከ። እ.ኤ.አ. ኦክቶበር 7፣ 1777 ቡርጎይን ቤሚስ ሃይትስን ለመውሰድ ሞከረ ነገር ግን ከሃው ድጋፍ ተገለለ። ወደ ሳራቶጋ ለመሸሽ ተገደደ እና በመጨረሻም ከሳራቶጋ ጦርነቶች በኋላ እጅ ሰጠ። ዋሽንግተን እንደጠረጠረው የጌትስ ድል ተቺዎቹን አበረታ። የህይወት ታሪክ ተመራማሪው ጆን አልደን፣ "የዋሽንግተን ሀይሎች ሽንፈት እና በላይኛው ኒውዮርክ ሃይሎች በአንድ ጊዜ ያገኙት ድል መነፃፀሩ የማይቀር ነበር።" ከጆን አዳምስ ትንሽ ክሬዲት ጨምሮ ለዋሽንግተን ያለው አድናቆት እየቀነሰ ነበር። የብሪታንያ አዛዥ ሃው በግንቦት 1778 ሥልጣናቸውን ለቀቁ፣ አሜሪካን ለዘላለም ለቀቁ፣ እና በሰር ሄንሪ ክሊንተን ተተኩ። ==== ሸለቆ አንጥረኛ እና ሞንማውዝ ==== 11,000 ያህሉ የዋሽንግተን ጦር በታኅሣሥ 1777 ከፊላደልፊያ በስተሰሜን በሚገኘው ቫሊ ፎርጅ ወደሚገኘው የክረምቱ ሠፈር ገባ። በስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ ከ2,000 እስከ 3,000 የሚደርሱ ሰዎች በከባድ ብርድ ለሞት ተዳርገዋል፣ ይህም በአብዛኛው በበሽታ እና በምግብ፣ አልባሳት እና መጠለያ እጦት ነበር። ይህ በንዲህ እንዳለ፣ እንግሊዛውያን በፖውንድ ስተርሊንግ ለሚገዙ አቅርቦቶች እየከፈሉ በፊላደልፊያ በምቾት ተከፋፍለው ነበር፣ ዋሽንግተን ግን በተቀነሰ የአሜሪካ የወረቀት ገንዘብ ታገለ። ጫካው ብዙም ሳይቆይ በጨዋታ ተዳክሞ ነበር፣ እና በየካቲት ወር ሞራላቸው እየቀነሰ እና መራቅ ጨመረ። ዋሽንግተን ለኮንቲኔንታል ኮንግረስ አቅርቦቶች ተደጋጋሚ አቤቱታዎችን አቅርባለች። የሰራዊቱን ሁኔታ ለመፈተሽ የኮንግረሱን ልዑካን ተቀብሎ የሁኔታውን አጣዳፊነት በመግለጽ "አንድ ነገር መደረግ አለበት, አስፈላጊ ለውጦች መደረግ አለባቸው" በማለት አውጇል. ኮንግረስ አቅርቦቱን እንዲያፋጥን ሀሳብ አቅርቧል፡ ኮንግረስ ደግሞ የኮሚሽኑን ክፍል በማደራጀት የሰራዊቱን አቅርቦት መስመሮች ለማጠናከር እና የገንዘብ ድጋፍ ለማድረግ ተስማምቷል። በፌብሩዋሪ መገባደጃ ላይ አቅርቦቶች መምጣት ጀመሩ። ዋሽንግተን ወታደሮቹን በ ሞንማውዝ, አማኑኤል ሉዝ (1851-1854) በማሰባሰብ ላይ ባሮን ፍሬድሪች ዊልሄልም ቮን ስቱበን ያላሰለሰ ቁፋሮ ብዙም ሳይቆይ የዋሽንግተን ምልምሎችን ወደ ዲሲፕሊን ተዋጊ ሃይል ለወጠው እና የታደሰው ጦር በሚቀጥለው አመት መጀመሪያ ላይ ከቫሊ ፎርጅ ወጣ። ዋሽንግተን ቮን ስቱበንን ወደ ሜጀር ጄኔራል ከፍ በማድረግ የሰራተኞች አለቃ አደረገችው። እ.ኤ.አ. በ 1778 መጀመሪያ ላይ ፈረንሳዮች ለቡርጎይን ሽንፈት ምላሽ ሰጡ እና ከአሜሪካኖች ጋር የሕብረት ስምምነት ገቡ። ኮንቲኔንታል ኮንግረስ በግንቦት ወር ላይ ስምምነቱን አጽድቆታል፣ ይህም የፈረንሳይ በብሪታንያ ላይ ጦርነት ማወጅ ነው። ሰኔ እና ዋሽንግተን የአሜሪካ እና የፈረንሳይ ጄኔራሎች የጦር ካውንስል ጠሩ። በሞንማውዝ ጦርነት ላይ በማፈግፈግ ብሪቲሽ ላይ ከፊል ጥቃትን መረጠ; እንግሊዛውያን በሃው ተከታይ ጄኔራል ሄንሪ ክሊንተን ታዘዙ። ጄኔራሎች ቻርለስ ሊ እና ላፋዬት ዋሽንግተን ሳታውቅ ከ4,000 ሰዎች ጋር ተንቀሳቅሰዋል እና የመጀመሪያውን ጥቃታቸውን በሰኔ 28 ቀን 2010 ዓ.ም. ዋሽንግተን ሊ እፎይታ አግኝታለች እና ሰፊ ጦርነት ካደረገ በኋላ አቻ ውጤት አገኘች። ምሽት ላይ እንግሊዞች ወደ ኒውዮርክ ማፈግፈግ ቀጠሉ፣ እና ዋሽንግተን ሰራዊቱን ከከተማዋ ውጭ አስወጣ። ሞንማውዝ በሰሜን ውስጥ የዋሽንግተን የመጨረሻ ጦርነት ነበር; ለእንግሊዝ ብዙም ዋጋ ከሌላቸው ከተሞች ይልቅ የሰራዊቱን ደህንነት ከፍ አድርጎ ይመለከተው ነበር። ===== ዌስት ፖይንት ስለላ ===== በብሪቲሽ ላይ የስለላ ስርዓት በመንደፍ ዋሽንግተን "የአሜሪካ የመጀመሪያ ሰላይ ጌታ" ሆነች ። በ 1778 ፣ ሜጀር ቤንጃሚን ታልማጅ በዋሽንግተን አቅጣጫ በኒውዮርክ ስለ ብሪታንያ በድብቅ መረጃ ለመሰብሰብ የኩላፐር ሪንግን ፈጠረ ። ዋሽንግተን በቤኔዲክት አርኖልድ ታማኝ አለመሆንን ችላ ነበር ። በብዙ ጦርነቶች ራሱን የለየ። እ.ኤ.አ. በ1780 አጋማሽ ላይ አርኖልድ ዋሽንግተንን ለመጉዳት እና ዌስት ፖይንትን በሃድሰን ወንዝ ላይ ቁልፍ የሆነውን የአሜሪካን የመከላከያ ቦታ ለመያዝ የታሰበ ሚስጥራዊነት ያለው መረጃ ለእንግሊዛዊው ሰላይ አለቃ ጆን አንድሬ መስጠት ጀመረ። የታሪክ ተመራማሪዎች ለአርኖልድ ክህደት በተቻለ መጠን ለታዳጊ ወጣቶች እድገትን በማጣት ቁጣውን ገልፀዋል ። መኮንኖች፣ ወይም ከኮንግረሱ ተደጋጋሚ ትንሽ። እሱ ደግሞ በከፍተኛ ዕዳ ውስጥ ነበር፣ ከጦርነቱ ትርፍ እያገኘ፣ እና በመጨረሻ በወታደራዊ ፍርድ ቤት በዋሽንግተን ድጋፍ በማጣቱ ቅር ተሰኝቷል። በሠራዊቱ ውስጥ ከቆየ በኋላ የተሰራው የዋሽንግተን የተቀረጸ ጽሑፍ። አርኖልድ የዌስት ፖይንትን ትዕዛዝ ደጋግሞ ጠይቋል፣ እና ዋሽንግተን በመጨረሻ በኦገስት ተስማማ። አርኖልድ አንድሬን ሴፕቴምበር 21 ላይ አገኘው፣ ጦር ሰፈሩን እንዲቆጣጠር እቅድ ሰጠው። የሚሊሻ ሃይሎች አንድሬን ያዙ እና እቅዶቹን አገኙ፣ ነገር ግን አርኖልድ ወደ ኒውዮርክ ሸሸ። ዋሽንግተን ምንም አይነት ችግር እንዳይፈጠር ለመከላከል በአርኖልድ ስር በአርኖልድ ስር የተቀመጡትን አዛዦች አስታወሰ፣ ነገር ግን የአርኖልድን ሚስት ፔጊን አልጠረጠረም። ዋሽንግተን በዌስት ፖይንት የግል ትዕዛዙን ተቀበለች እና መከላከያዋን አደራጀች። የአንድሬ የስለላ ወንጀል የሞት ፍርድ ተጠናቀቀ እና ዋሽንግተን በአርኖልድ ምትክ ወደ ብሪታንያ እንድትመልስ ጠየቀች ፣ ግን ክሊንተን ፈቃደኛ አልሆነም። አንድሬ በጥቅምት 2, 1780 ተሰቀለ፣ ምንም እንኳን የመጨረሻ ጥያቄው የተኩስ ቡድን እንዲገጥመው፣ ሌሎች ሰላዮችን ለመከላከል ቢሆንም ==== የደቡብ ቲያትር እና ዮርክታውን ==== እ.ኤ.አ. በ 1778 መገባደጃ ላይ ጄኔራል ክሊንተን 3,000 ወታደሮችን ከኒውዮርክ ወደ ጆርጂያ በመላክ በ2,000 የእንግሊዝ እና የታማኝ ወታደሮች ተጠናክሮ በሳቫና ላይ ደቡባዊ ወረራ ጀመረ። የአርበኞች እና የፈረንሳይ የባህር ኃይል ሃይሎች የብሪታንያ ጦርነትን የሚያጠናክሩትን ጥቃት መመከት ጀመሩ። እ.ኤ.አ. በ1779 አጋማሽ ላይ ዋሽንግተን የብሪታንያ የህንድ አጋሮችን ከኒውዮርክ ለማስወጣት የስድስቱ ብሄሮች የኢሮብ ተዋጊዎችን አጠቃ። በምላሹ የሕንድ ተዋጊዎች በዋልተር በትለር ከሚመሩት ከታማኝ ጠባቂዎች ጋር ተቀላቅለው በሰኔ ወር ከ200 በላይ ድንበር ጠባቂዎችን ገድለው በፔንስልቬንያ የሚገኘውን ዋዮሚንግ ሸለቆን አጠፉ። ዋሽንግተን የበቀል እርምጃ የወሰደችው ጄኔራል ጆን ሱሊቫን የኢሮብ መንደሮችን “ጠቅላላ ውድመት እና ውድመት” ለማስፈጸም እና ሴቶቻቸውን እና ልጆቻቸውን እንዲይዝ ትእዛዝ በመስጠት ነው። ማምለጥ የቻሉት ወደ ካናዳ ተሰደዱ። የዋሽንግተን ወታደሮች በ1779–1780 ክረምት በሞሪስታውን ኒው ጀርሲ ወደሚገኝ ክፍል ሄዱ እና በጦርነቱ ወቅት በጣም የከፋው ክረምት ገጠማቸው፣ የሙቀት መጠኑም ከቅዝቃዜ በታች ነበር። የኒውዮርክ ወደብ በረዷማ ነበር፣ በረዶ እና በረዶ ለሳምንታት መሬቱን ሸፈነው፣ እና ወታደሮቹ ድጋሚ አቅርቦት አጡ። ክሊንተን 12,500 ወታደሮችን አሰባስቦ በጃንዋሪ 1780 ቻርለስታውን ደቡብ ካሮላይና ላይ ወረረ፣ 5,100 አህጉራዊ ወታደሮች የነበሩትን ጄኔራል ቤንጃሚን ሊንከንን አሸንፏል። ብሪታኒያዎች ምንም የአርበኝነት ተቃውሞ በሌለበት በሰኔ ወር ደቡብ ካሮላይና ፒዬድሞንትን ያዙ። ክሊንተን ወደ ኒውዮርክ በመመለስ በጄኔራል ቻርለስ ኮርንዋሊስ የሚታዘዙትን 8,000 ወታደሮችን ትቶ ሄደ። ኮንግረስ ሊንከንን በሆራቲዮ ጌትስ ተክቷል; በደቡብ ካሮላይና አልተሳካለትም እና በዋሽንግተን በ ናትናኤል ግሪን ምርጫ ተተካ ፣ ግን እንግሊዛውያን ደቡብን በእጃቸው ያዙ። ነገር ግን ዋሽንግተን እንደገና ተበረታታ, ነገር ግን ላፋይቴ ብዙ መርከቦችን, ሰዎችን እና ቁሳቁሶችን ከፈረንሳይ ሲመለስ እና 5,000 አንጋፋ የፈረንሳይ ወታደሮች በማርሻል ሮቻምቤው የሚመሩ በጁላይ 1780 ኒውፖርት, ሮድ አይላንድ ሲደርሱ. የፈረንሳይ የባህር ኃይል ሃይሎች በአድሚራል ግራሴ እየተመሩ. እና ዋሽንግተን ሮቻምቤው መርከቦቹን ወደ ደቡብ በማንቀሳቀስ በአርኖልድ ወታደሮች ላይ የጋራ የመሬት እና የባህር ኃይል ጥቃት እንዲሰነዝር አበረታታቸው። የዋሽንግተን ጦር በታኅሣሥ 1780 በኒው ዊንሶር ኒውዮርክ ወደሚገኝ የክረምት ሰፈር ገባ፣ እና ዋሽንግተን ኮንግረስ እና የመንግስት ባለስልጣናት ሰራዊቱ “እስከ አሁን ባጋጠማቸው ችግሮች መታገሉን እንደማይቀጥል” ተስፋ በማድረግ አቅርቦቶችን እንዲያፋጥኑ አሳስቧል። በማርች 1, 1781 ኮንግረስ የኮንፌዴሬሽን አንቀጾችን አጽድቋል, ነገር ግን በማርች 2 ላይ ተግባራዊ የተደረገው መንግስት ታክስ የመጣል ስልጣን አልነበረውም, እናም ግዛቶችን በአንድነት እንዲይዝ አድርጓል. ጄኔራል ክሊንተን ቤኔዲክት አርኖልድን ከ1,700 ወታደሮች ጋር አሁን የብሪታኒያ ብርጋዴር ጄኔራል ወደ ቨርጂኒያ ላከው ፖርትስማውዝን ያዙ እና ከዚያ ሆነው በአርበኞቹ ላይ ወረራ እንዲያካሂዱ። ዋሽንግተን የአርኖልድን ጥረት ለመቋቋም ላፋይትን ወደ ደቡብ በመላክ ምላሽ ሰጠች። ዋሽንግተን መጀመሪያ ላይ ትግሉን ወደ ኒውዮርክ ለማምጣት ተስፋ አድርጋ፣ የብሪታንያ ጦርን ከቨርጂኒያ በማውጣት ጦርነቱን እዚያው እንዲያጠናቅቅ ቢያደርግም ሮቻምቤው ግን በቨርጂኒያ የሚገኘው ኮርንዋሊስ የተሻለ ኢላማ እንደሆነ ለግራሴ መክሯል። የግሬስ መርከቦች ከቨርጂኒያ የባህር ዳርቻ ደረሱ፣ እና ዋሽንግተን ጥቅሙን አይታለች። በኒውዮርክ ወደ ክሊንተን አመራረጠ፣ ከዚያም ወደ ደቡብ ወደ ቨርጂኒያ አቀና። ጄኔራሎች ዋሽንግተን እና ሮቻምቤው፣ ከሃይቁ ድንኳን ፊት ለፊት ቆመው፣ በዮርክታውን ጥቃት ከመፈጸሙ በፊት የመጨረሻ ትዕዛዝ ሲሰጡ የዮርክታውን ከበባ፣ ጄኔራሎች ዋሽንግተን እና ሮቻምቤው ከጥቃቱ በፊት የመጨረሻ ትእዛዝ ይሰጣሉ የዮርክታውን ከበባ በጄኔራል ዋሽንግተን የሚመራ የአህጉራዊ ጦር ጥምር ጦር፣ የፈረንሳይ ጦር በጄኔራል ኮምቴ ደ ሮቻምቤው እና በአድሚራል ደ ግራሴ የሚታዘዘው የፈረንሣይ ባህር ኃይል የኮርዋሊስ እንግሊዛዊ ሽንፈት የተቀናጀ የተባበሩት መንግስታት ወሳኝ ድል ነበር። ኃይሎች. እ.ኤ.አ. ነሐሴ 19 በዋሽንግተን እና በሮቻምቤው መሪነት ወደ ዮርክታውን የሚደረገው ጉዞ ተጀመረ፣ እሱም አሁን "የተከበረው ሰልፍ" በመባል ይታወቃል። ዋሽንግተን 7,800 ፈረንሳውያን፣ 3,100 ሚሊሻዎች እና 8,000 አህጉራዊ ጦር ሰራዊት አዛዥ ነበረች። በከበባ ጦርነት ውስጥ ጥሩ ልምድ ያልነበረው ዋሽንግተን የጄኔራል ሮቻምቤው ፍርድን በማጣቀስ እና እንዴት መቀጠል እንዳለበት ምክሩን ተጠቅሟል። ሆኖም ሮቻምቤው የዋሽንግተንን ሥልጣን እንደ ጦርነቱ አዛዥ ሆኖ አያውቅም። በሴፕቴምበር መገባደጃ ላይ የአርበኝነት-የፈረንሳይ ሃይሎች ዮርክታውን ከበቡ፣ የብሪታንያ ጦርን አስገቡ እና የብሪታንያ ማጠናከሪያዎችን በሰሜን ከ ክሊንተን ከለከሉ፣ የፈረንሳይ የባህር ሃይል ደግሞ በቼሳፒክ ጦርነት አሸናፊ ሆነ። የመጨረሻው የአሜሪካ ጥቃት በዋሽንግተን በተተኮሰ ጥይት ተጀመረ። በጥቅምት 19, 1781 በብሪታንያ እጅ በመስጠት ከበባው አብቅቷል ። ከ 7,000 በላይ የብሪታንያ ወታደሮች በጦርነት እስረኞች ተደርገዋል, በአሜሪካ አብዮታዊ ጦርነት የመጨረሻው ትልቅ የመሬት ጦርነት. ዋሽንግተን ለሁለት ቀናት የመገዛት ውልን ድርድር ያደረገች ሲሆን ኦፊሴላዊው የፊርማ ሥነ ሥርዓት በጥቅምት 19 ተካሂዷል። ኮርንዋሊስ መታመሙን ተናግሯል እና አልተገኘም ነበር፣ ጄኔራል ቻርለስ ኦሃራን እንደ ተወካይ ላከ። እንደ በጎ ፈቃድ መግለጫ፣ ዋሽንግተን ለአሜሪካውያን፣ ፈረንሣይ እና ብሪቲሽ ጌ ==== ማንቀሳቀስ እና መልቀቂያ ==== በሚያዝያ 1782 የሰላም ድርድር ሲጀመር እንግሊዞችም ሆኑ ፈረንሳዮች ቀስ በቀስ ሰራዊታቸውን ማስወጣት ጀመሩ። የአሜሪካ ግምጃ ቤት ባዶ ነበር፣ ደሞዝ ያልተከፈለ እና ደሞዝ የሚሉ ወታደሮች የኮንግረሱን ስብሰባ እንዲቋረጥ አስገደዱ፣ እና ዋሽንግተን በማርች 1783 የኒውበርግ ሴራን በማፈን ሁከትን አስወገደ። ኮንግረስ ለባለሥልጣናቱ የአምስት ዓመት ጉርሻ እንደሚሰጥ ቃል ገብቷል። ዋሽንግተን ለሠራዊቱ ያደገውን የ450,000 ዶላር ሂሳብ አስገባ። ሂሳቡ ብዙ ገንዘብ ስለመኖሩ ግልጽ ያልሆነ እና ሚስቱ ዋና መሥሪያ ቤቱን በመጎብኘት ያወጣችውን ወጪ ያካተተ ቢሆንም ሒሳቡ ተፈታ። በሚቀጥለው ወር፣ በአሌክሳንደር ሃሚልተን የሚመራ የኮንግረሱ ኮሚቴ ሰራዊቱን ለሰላም ጊዜ ማስተካከል ጀመረ። በነሀሴ 1783 ዋሽንግተን ስለ ሰላም ማቋቋሚያ በሰጠው አስተያየት የሰራዊቱን አመለካከት ለኮሚቴው ሰጠ። ኮንግረስ የቆመ ጦር እንዲይዝ፣ የተለያዩ የመንግስት አካላትን "ብሔራዊ ሚሊሻ" እንዲፈጥር እና የባህር ኃይል እና ብሔራዊ ወታደራዊ አካዳሚ እንዲቋቋም መክሯል። በሴፕቴምበር 3, 1783 የፓሪስ ስምምነት የተፈረመ ሲሆን ታላቋ ብሪታንያ የዩናይትድ ስቴትስን ነፃነት በይፋ ተቀበለች. ከዚያም ዋሽንግተን ሠራዊቱን በትኖ ለወታደሮቹ የመሰናበቻ ንግግር በኖቬምበር 2. በዚህ ጊዜ ዋሽንግተን የብሪታንያ ጦር በኒውዮርክ ሲወጣ በበላይነት ተቆጣጠረች እና በሰልፍ እና በክብረ በዓላት ተቀበለችው። እዚያም ኮሎኔል ሄንሪ ኖክስ የዋና አዛዥነት ማዕረግ እንደተሰጣቸው አስታውቋል። ዋሽንግተን እና ገዥው ጆርጅ ክሊንተን በኖቬምበር 25 ከተማዋን መደበኛ ያዙ። በታህሳስ 1783 መጀመሪያ ላይ ዋሽንግተን መኮንኖቹን በፍራውንስ ታቨርን ተሰናብቶ ከዚያ ብዙም ሳይቆይ ዋና አዛዥነቱን ለቀቀ እና ወታደራዊ ትዕዛዙን እንደማይለቅ የታማኝ ትንበያዎችን ውድቅ አደረገ። ዩኒፎርም ለብሶ ለመጨረሻ ጊዜ ለብሶ ለኮንግረሱ መግለጫ ሰጥቷል፡- “የምወዳትን አገራችንን ጥቅም ሁሉን ቻይ በሆነው አምላክ ጥበቃ ላይ በማመስገን ይህንን የኦፊሴላዊ ሕይወቴን የመጨረሻ ተግባር መዝጋት በጣም አስፈላጊ ተግባር እንደሆነ እቆጥረዋለሁ። የዋሽንግተን መልቀቂያ በአገር ውስጥ እና በውጪ የተወደሰ ሲሆን አዲሲቷ ሪፐብሊክ ወደ ትርምስ እንደማትቀየር ተጠራጣሪ ዓለምን አሳይቷል። በዚያው ወር ዋሽንግተን የሲንሲናቲ ማኅበር ፕሬዚዳንት ጄኔራል ተሾመ፣ አዲስ የተቋቋመው የአብዮታዊ ጦርነት መኮንኖች በዘር የሚተላለፍ ወንድማማችነት። በቀሪው የሕይወት ዘመናቸው በዚህ ኃላፊነት አገልግሏል። [[መደብ:የአሜሪካ መሪዎች]] g3avwx0bc0yz8fn0vojw7zqfesikgw9 0 46455 391428 385490 2026-04-08T12:18:23Z ~2026-21572-11 58009 /* የሐሙስ /የአምሰተኛ ቀን/ ፍጥረት */ 391428 wikitext text/x-wiki :''ይህ መጣጥፍ ስለ መጽሐፍ ቅዱስ ትምህርት ነው። ስለ ፊዚክስ ለመረዳት ''[[የተፈጥሮ ሕግጋት ጥናት]]''ን ይዩ።'' [[File:Lucas Cranach the Elder Adam and Eve.JPG|thumb|Lucas Cranach the Elder Adam and Eve]] '''ሥነ-ፍጥረት''' ማለት ልዑል [[እግዚአብሔር]] በእውቀቱ ሰማይን፣ ምድርን፣ እንዲሁም በእነርሱ ውስጥ የሚገኙትን ሁሉ ከምንም ወይም ካለመኖር ወደ መኖር አምጥቶ ብቁ ንቁ የሆኑ ሥነ-ፍጥረት የፈጠረበትን ሁኔታና ሥርዓት የምንማርበት ትምህርት ነው፡፡ ሥነ-ፍጥረት ማለት የፍጥረት መበጀት ማለት ነው፡፡ ይህ የሚታየው ዓለምና በውስጡ ያለው ሁሉ ከዚህ የሚታየው ዓለም ውጭም ያለው የማይታይ ዓለምና በውስጡ ያሉት ረቂቃን ፍጥረታት ሁሉ በእግዚአብሔር ተፈጥረዋል፡፡ /ዘፍ.1፣1 መዝ.101፣25 ኢሳ.66፣1-2 ዕብ.11፣3/ እግዚአብሔር ግዙፉንና ረቂቁን ዓለም የፈጠረው ከምንም ተነስቶ የሚያግናኛቸውና የሚያዋህደው ነገር ሳይኖረው/እምኀበ አልቦ/ ነው፡፡ /መዝ.32፣9 2ኛ መቃ.14፣10 ጥበብ.11፣18 የሐ.ሥራ 17፣24 ዕብ.11፣3 መዝ.148፣5 *እግዚአብሔር ፍጥረታትን የፈጠረው ሰውንና መላእክትን ስሙን ለመቀደስ ክብሩን ለመውረስ ሲሆን የተቀሩትን ፍጥረታት ግን ለአንክሮ ለተዘክሮ ለምግበ ስጋ ለምግበ ነፍስ ነው። /መዝ.148፣1-3 ራዕ4፣11 የሐ.ሥራ14፣17 ሮሜ.1፣20/ *እግዚአብሔር ፍጥረታትን ሁሉ ፈጥሮ ያከናወነው በስድስት ቀናት ውስጥ ነው፡፡ /ዘፍ2 እና ዘጸ.20፣9-11/ በእነዚሀ ቀናት የተፈጠሩት ፍጥረታት እያንዳንዳቸው ቢቆጠሩ ፍጡር ተናግሮ አይፈጽመውም ነበር፡፡ ነገር ግን በባሕርያቸው በአኗኗራቸው በ22 ይመደባሉ፡፡ [[ኩፋሌ]] 3፣9 የተፈጠሩትም በሦስት መንገድ ነው፡፡ ይኸውም፡- # በዝምታ /በአርምሞ/ # በመናገር /በነቢብ/ #በመስራት /በገቢር/ ናቸው፡፡ ===ፍጥረታት የተገኙበት መንገድና ሁኔታ=== ፍጥረታት የተገኙበት ሁኔታ በሁለት ሁኔታ ነው፡፡ እነርሱም ''እምኸኀበ አልቦ አልቦ ኀበቦ'' (ካለመኖር ወደመኖር) በማምጣት ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ግብር እም ግብር ከተፈጠሩት ላይ በመፍጠር ነው፡፡ *እምኀበ አልቦ ኀበቦ(ካለመኖር ወደ መኖር) በማምጣት የፈጠራቸው ፍጥረታት አራቱ ባሕርያት ማለትም [[ነፋስ]] ፣ [[እሳት]] ፣[[ውሃ]]ና [[መሬት]] ፣ [[ጨለማ]]ና [[መላእክት]] ናቸው፡፡ *ግብር እም ግብር (ከተፈጠሩት ላይ በመፍጠር) የተፈጠሩት ደግሞ ሌሎቹ ፍጥረታት ናቸው፡፡ መገኛቸውም አራቱ ባሕርያተ ስጋ ናቸው፡፡ እግዚአብሔር አምላክ እነሱን በማዋሐድ ፈጥሯቸዋል፡፡ ፍጥረታት የተገኙበት መንገድ ደግሞ ሦስት ናቸው፡፡ እነርሱም፡- # በዝምታ /በአርምሞ/፡- አራቱ ባሕሪያተ ስጋ፣ ጨለማ፣ መላእክት፣ ሰማያት # በመናገር /በነቢብ/፡- [[ብርሃን]]፣ የዕለተ [[ሰኞ]]፣ የዕለተ [[ማክሰኞ]]፣ የዕለተ [[ረቡእ]] እና [[ሐሙስ]] ሥነ-ፍጥረታት ናቸው፡፡ # በመስራት /በገቢር/ ፡-[[ሰው]]ን ብቻ፡፡ ===የስድስት ቀናት ፍጥረታት=== የእለተ [[እሑድ]] ፍጥረታት፡- እሑድ ማለት አሐደ ከሚለው የ[[ግእዝ]] ቃል የተገኘ ሲሆን የመጀመሪያ አንደኛ ማለት ነው፡፡ እግዚአብሔር በመጀመሪያ ቀን ስምንት ፍጥረታትን እምኀበ አልቦ ኀበቦ አምጥቶ እሳት፣ ነፋስ፣ ውሃ፣ አፈር/መሬት፣ ጨለማ፣ ሰማያት፣ መላእከት እና ብርሃን ናቸው፡፡ /ዘፍ.1፣1 እሳት፣ ነፋስ፣ ውሃና መሬት አራቱ ባሕርያተ ስጋ ይባላሉ፡፡ ሰማያት ሰባት ናቸው፡፡ /መዝ.18፣1 ማቴ.3፣17 2ኛ ቆሮ.123 ዮሐ.14፣2 ዕዝራ ሱቱኤል 4፣4/ #[[ጽርሐ አርያም]]፡- ከሰማያት ሁሉ በላይ ናት፡፡ ለመንበረ መንግስት እንደ [[ጠፈር]] የምታገለግል ናት፡፡ #[[መንበረ መንግስት]] /መንበረ ስብሐት/፡- እግዚአብሔር በወደደው ምሳሌ ለፍጡራን የሚታይበት ነው፡፡ ለ[[ኢሳይያስ]] ለ[[ሕዝቅኤል]] ለ[[ወንጌላዊው ዮሐንስ]] በአምሳለ ንጉስ ታየቷቸዋል፡፡ ኢሳ.6፣1 ሕዝ.12፣6 ራዕ.4፣2 መዝ.10፣4 ሰማይ ውዱድን እንደ መሰረት አድርጎ ሰርቷታል፡፡ #[[ሰማይ ውዱድ]]፡- ከ[[ኪሩቤል]] ላይ ተዘርግቶ ለመንበረ መንግስት እንደ አዳራሽ ወለል ሆኖ የሚያገለግል ነው፡፡ #[[ኢየሩሳሌም ሰማያዊት]]፡- በፊት [[ሳጥናኤል]] የተፈጠረበት ኋላ የወጣባት ናት፡፡ ራዕ.12፣9 ይሁ.1፣6 በእለት ምጽአት በጎ የሰሩ ሰዎች የሚወርሷት የክርስቲያኖች ርስት ናት፡፡ ገላ.4፣4-26 ዕብ.12፣22 ዮሐ.14፣2 አስራ ሁለት ደጅ አላት፡፡ የደጆቿም ብርሃን ለዓይን እጅግ የሚስቡ ናቸው፡፡ የብርሃን መጋረጃም አላት፡፡ የ12ቱ ሐዋርያቱም ስም በመሰረቶቿ ላይ ተጽፎ ይገኛል፡፡ በዚህም ኢየሩሳሌም ሰማያዊት እግዚአብሔር የብርሃን ታቦትን ፈጥሮ አኑሮባታል፡፡ የአምላክ ማደሪያ የሆነች [[ድንግል ማርያም]] ምሳሌ ናት፡፡ /ራዕ.11፣19/ #ኢዮር #ራማ #ኤረር፤ እነዚህ ሦስቱ ዓለመ መላእክት /የመላእክት መኖሪያ/ ናቸው፡፡ ቤተ ክርስቲያን በ3 ክፍል የምትሰራው በዚህ ምሳሌ ነው፡፡ ===ቅዱሳን መላእክት=== መላእክት የተፈጠሩ በመጀመሪያ ቀን በእለተ እሑድ ነው፡፡ /ኩፋ.2፣6-8 በነገድ መቶ በከተማ አስር ነበሩ፡፡ መላእክት እምኀበ አልቦ ወይም ከአምላካዊ ብርሃን ተፈጥረዋል፡፡ ''[[አክሲማሮስ]]'' የተባለ መጽሐፍ መላእክት ከነፋስ ከእሳት ተፈጥረው ቢሆኑ እንደኛ ሞተው በፈረሱ በበሰበሱ ነበር ብሏል፡፡ በቅዱሳት መጽሐፍት በግብራቸው በእሳትና በነፋስ ተመስለዋል፡፡ መዝ.103፣4 ዕብ.1፣7 በእሳትና በነፋስ መመሰላቸው ነፋስ ፈጣን ነው መላእክትም ለተልእኮ ይፈጥናሉና፡፡ ነፋስ ረቂቅ ነው መላእክትም ረቂቃን ናቸው፡፡ እሳት ብሩህ ነው መላእክትም ብሩኀነ አእምሮ ናቸው፡፡ የመላእክት ባሕርይ ፦ *መላእክት በፍጥረታቸው ረቂቃን ስለሆኑ ስጋና [[አጥንት]] የላቸውም፡፡ አይበሉም አይጠጡም /ሉቃ.24፣39/ *መላእክት [[ጾታ]] የላቸውም፡፡ አያገቡም፡፡ /ማቴ.22፣30 *አንድ ጊዜ የተፈጠሩ የማይባዙ የማይዋለዱ ናቸው፡፡ ህማም ሞትና ድካም የለባቸውም ሕያዋን ናቸው፡፡ *ቁጥራቸው በአኃዝ አይወሰንም /ራዕ.5፣11/ ===የመላእክት ግብራቸው /ስራቸው/=== *ስራቸው እግዚአብሔርን ያለ እረፍት ቅዱስ ቅዱስ ቅዱስ እያሉ ሌትና ቀን ማመስገን ነው፡፡ /ኢሳ.6፣3 ራዕ.4፣8/ *መላእክት ከእግዚአብሔር ወደ ሰው ለምህረትና ለብስራታ ለቁጣም ይላካሉ፡፡ /ሉቃ.1፣1-26 ዘፍ.19፣1-38፤ 2 ነገሥ.19፣35…/ *ድኀነት የሚገባቸውን ሰዎች ይጠብቃሉ /መዝ.33፣7 90፣15/ ማቴ.18፣10 የሐ.ሥራ 12፣7/ *ክፉዎችን ይቃወማሉ፡፡ የሐሰትና የዓመጸኛ የክህደት ምንጭና አባት የሆነውን [[ዲያብሎስ]]ን /ሄኖክ.12፣3 መቅ.ወንጌል ራእይ. 13፣5 ዮሐ. 8፣44/ በመጀመሪያ የተቃወሙት መላእክት ናቸው፡፡ /ራዕ.12፣7/ *የቅዱሳንን ጸሎት ወደ እግዚአብሔር ያሳረጋሉ፡፡ /ራዕ.8፣2-4 ጦቢ.12፣15/ *መላእክት ሰውን ያማልደሉ፡፡ ሰው ከፈጣሪው ጋር እንዲታረቅ ይጸልያሉ፡፡ የእግዚአብሔር ባለሟሎች ናቸውና ስለ ሰው ይለምናሉ፡፡ <ref>ዘካ.1፣9-13 ሉቃ.1፣19</ref> *መላእክት ሰውን ይረዳሉ፡፡ /ዘፍ 16፣7 21፣17፤ 1 ነገሥ.19፣5-7/ ሰውን ይጠብቃሉ፡፡ ለእያንዳንዱ ሰው ሁለት ጠባቂዎች አሉት፡፡ አንዱ መላእክ ቀን አንዱ ደግሞ ሌሊት ይጠብቁታል፡፡ /ማቴ.18፣10/ *የእግዚአብሔር አገልጋዮችን በችግራቸው ጊዜ ይረዳሉ ያበረታሉ፡፡ /የሐዋ.5፣12-24 12፣1-17 27፣22-25/ *መላእክት ንስሃ በሚገቡ ሰዎች ደስ ይሰኛሉ፡፡ /ሉቃ.15፣10/ *መላእክት ይህን የመስላሉ ቁመታቸው ይህን ያህላል ማለት አይቻልም ፡ ረቂቃን ናቸውና ሊያድኑ ያሉትን ለመታደግ በወጣትና በሽማግሌ በተለያዩ አምሳላት ይታያሉ፡፡ ===የሰኞ /ሁለተኛው ቀን/ ስነ ፍጥረት=== ሰኞ ማለት ሰኑይ ከሚለው የግእዝ ቃል የመጣ ሲሆን በሁለተኛው ቀን እግዚአብሔር ከምድር እስከ ብሩህ ሰማይ ሞልቶ የነበረውን ውኃ ወደ ላይና ወደ ታች ከፈለ፡፡ በመካከሉም ጠፈርን አደረገ፡፡ ጠፈርንም ሰማይ ብሎ ጠራው፡፡ ከጠፈር በላይ የተቀረውም ውኃ [[ሐኖስ]] ይባላል፡፡ ዘፍ.1፣6-8 ኩፋ.2፣9 የጠፈር ጥቅም፦ *ለ[[ፀሐይ]]፣ ለ[[ከዋክብት]]ና ለ[[ጨረቃ]] መመላለሻ ማኀደር ይሆን ዘንድ *ከፀሐይ ከጨረቃና ከክዋክብት የሚወጠው ብርሃን ጉብብ ባለ ቅርጽ ወደላይ ሳይነዛ ወስኖ ገትቶ እንዲይዝ *ወአየ ፀሐይን (ሙቀት ማፋጀት) እንዲያቀዘቅዝ *ሰው ጠፈርን ወይም ሰማይን እያየ ሰማያዊ ርስቱን ተሥፋ እንዲያደርግ *ለአይናችን ማረፊያ ===ማክሰኞ /የሦስተኛው ቀን/=== ማክሰኞ የሚለው ቃል ሠሉስ ከሚለው የግእዝ ቃል የተገኘ ሲሆን ሦሥትኛ ቀን ማለት ነው፡፡ ፍጥረታት ከተፈጠሩ ሦስተኛ ቀን ነውና ሌላው ደግሞ ማክሰኞ የሚለው ቃል ማግሰኞ (የሰኞ ማግስት) ማለት ነው፡፡ በዚህ ቀን እግዚአብሔር በሦስተኛው ቀን ውኃ በአንድ ስፍራ ይሰብሰብ ብሎ ውኃን ከመሬት ለይቶ [[ባህር]] ካለው በኋላ ሦስት ፍጥረታትን ፈጠረ፡፡ ዘፍ. 1፣9-13 ኩፋ.2፣10-12፡፡ እነርሱም ፡- [[እጽዋት]]፣ [[አዝእርት]]፣ [[አትክልት]] ናቸው፡፡ *በ[[ምሳር]] የሚቆረጡ እጽዋት /ዛፎች/፡፡ *በ[[ማጭድ]] ሚታጨዱ አዝርዕት፡፡ *በእጁ የሚለቀሙ አትክልት ናቸው፡፡ *የ[[ገነት]] ተክል ዕፅዋት አዝርእትና አትክልት ከአራቱ ባሕርያት ከመሬት ከውኃ ከነፋስ እና ከእሳት ተፈጥረዋል ይኸውም በግብራቸው ይታወቃሉ፡፡ የዚህ እለት ፍጥረታት ለምስጢረ ስጋዌ ምሳሌ እንጠቀምበታለን፡፡ ===የረቡዕ /የአራተኛው ቀን/=== ሥነ-ፍጥረት እለት ረቡእ ራብዕ ከሚለው የግእዝ ቃል የመጣ ሲሆን አራተኛ ቀን ማለት ነው፡፡ ሥነ ፍጥረታት ከተፈጠሩ አራተኛ ቀን ማለት፡፡ በእለተ ረቡዕ ሦስት ፍጥረታትን ፈጠረ፡፡ እነዚህም፡- ፀሐይ ጨረቃና ከዋክብት ናቸው። /ዘፍ.1፣14-16/ ከዋክብትና ጨረቃን በሌሊት ፀሐይን በቀን አሰለጠናቸው /መዝ.135፣8-9/። ፀሐይ ከእሳትና ከነፋስ በመፈጠሯ ትሞቃለች ትሄዳለች፡፡ ጨረቃና ከዋክብት የተፈጠሩት ከነፋስና ከውኃ ነው፡፡ ከነፋስ በመፈጠራቸው ይሄዳሉ፣ ከውኃ እንደመፈጠራቸው ደግሞ ይቀዘቅዛሉ፡፡ እነዚህንም ለዕለታት ለሳምንታት ለወራት ለአመታትና ለክፍለ ዘመናት መታወቂያ መለያ እንዲሆኑ ፈጥሮአቸዋል /ኩፋ.2፣13-14/፡፡ የዚህ እለት ፍጥረታት ለምስጢረ [[ትንሳኤ ሙታን]] ምሳሌ እንጠቀምባቸዋለን፡፡ ===የሐሙስ /የአምሰተኛ ቀን/ ፍጥረት=== ሐሙስ የሚለው ቃል ሃምሳይ ከሚለው የግእዝ ቃል የተገኘ ሲሆን አምሰተኛ ቀን ማለት ነው፡፡ አምስተኛ መባሉም ፍጥረታት ከተፈጠሩ አምስተኛ ቀን ሆኗልና፡፡ በእለተ ሐሙስ ሦስት ፍጥረታትን ፈጠረ፡፡ በልብ በሚሳቡ፣ በእግር የሚሽከረከሩ በ[[ክንፍ]] የሚበሩ በባህር ተወስነው የሚኖሩ በደመ ነፍስ ሕይወት ሕያዋን የሆነ ፍጥረታትን ፈጠረ። /ዘፍ.1፣20-23 ኩፋሌ.2፣15-16 እነዚህም ዘመደ እንስሳ፣ ዘመደ አራዊት፣ ዘመደ አእዋፋት ይባላሉ፡፡ *ዘመደ እንስሳ፡-[[አሳ]]ዎች *ዘመደ አራዊት፡- [[አዞ]] *ዘመደ አእዋፋት፡- [[ዳክዬ]]ዎች ===የእለተ ዓርብ ቀን ሥነ-ፍጥረት፤ === አርብ ማለት አርበ ከሚለው የግእዝ ቃል የተገኘ ሲሆን አካተተ ፈጸመ ማለት ነው፡፡ በእለተ አርብ እግዚአብሔር አምላክ ፍጥረታትን ፈጥሮ ጨርሷልና በዚህ ቀን እግዚአብሔር አራት ፍጥረታትን ፈጠረ፡፡ እነርሱም በእግር የሚሽከረከሩ በክንፍ የሚበሩና በልብ የሚሳቡ በየብስ የሚኖሩ በደመ ነፍስ ሕይወት ሕያዋን የሆኑ ፍጥረታትን ፈጠሩ፡፡ በመጨረሻም አጋእዝተ ዓለም ሥላሴ ሰውን በመልካችን እንፍጠር ብለው ዓርብ እለት በነግህ አራቱን ባሕርያተ ሥጋ አምስተኛ ባሕርየ ነፍስን አዋህደው የሠላሳ ዓመት ጎልማሳ አድርጎ በማዕከለ ምድር /መዝ.73፣12/ በ[[ቀራኒዮ]] አዳምን ፈጠሩት፡፡ *እንስሳት፡- ሳር ነጭተው ውኃ ተጎንጭተው የሚኖሩ *አራዊት፡- ሥጋ በጭቀው ደም ተጎናጭተው ውኃ ጠትተው የሚኖሩ *አዕዋፋት፡- የ[[ዛፍ]] የ[[እህል]]ን ፍሬ ለቅመው ሥጋ በልተው ውኃ ጠጥተው የሚኖሩ ናቸው፡፡ አዳም ማለት ይህ ቀረው የማይባል ያማረ መልከ መልካም ማለት ነው፡፡ እንዲሁም ከመሬት መፈጠሩን ያመለክታል፡፡ ሰው አራት ባሕርያተ ስጋ አምስተኛ ግብራተ ነፍስ አሉት፡፡ *የነፍስ ግብራት፡- ልባዊነት፣ ነባቢነት፣ ሕያውነት *ባሕርያተ ሥጋ፡- ውኃ፣ መሬት፣ ንፋስና እሳት አዳም በተፈጠረ በሳምንቱ ጠዋት ሦስት ሰዓት ሲሆን «አዳም ብቻውን የሆን ዘንድ አይገባውም የምትመቸውን እረዳት እንፈጠርለት» ብሎ ወዲያውኑ በአዳም እንቅልፍ አመጣበት ከአዳም ጎን አንዲት አጥንት ወስዶ ለአዳም ምትረዳውን ሴት ፈጠረለት ዘፍ.2፣18-23 ኩፋ.4፣4። እግዚአብሔር ሔዋንን ከጎኑ ፈጥሮ ባሳየው ጊዜ አዳም «ይህች አጥንት ከአጥንቴ የተገኘች ናት ሥጋዋም ከስጋዬ የተገኘች ናትና [[ሴት (ጾታ)|ሴት]] ትባል» አለ (ዘፍ.2፣23)። ሕይዋን ማለት የሕያዋን ሁል እናት ማለት ነው፡፡ ዘፍ.3፣20 ሕይዋን ከጎኑ መፈጠሯ ወንድና ሴት (ባልና ሚስት) አንድ አካል መሆናቸውና የሰው ዘር ሁሉ ከአንድ ግንድ መገኘቱን ያመለክታል፡፡ ሔዋንን ስለ ሦስት ነገር ፈጥሮታል፦ #ረዳት እንድትሆን #ዘር ለመተካት #ከፍትወት ለመጠበቅ ሰው ከፍጥረታት ሁሉ የከበረ ነው፡፡ (መዝ.48 ፣12) ይኸውም የሚታወቀው፦ #ፍጥረታት ሁሉ ከተፈጠሩ በኋላ በመፈጠሩ #በእግዚአብሔር አራያና አምሳል በመፈጠሩ #በምድር ላይ የሚኖሩ ፍጥረታት በሙሉ ገዥ አዛዥ ሆኖ በመፈጠሩ 22ቱ ሥነ-ፍጥረት የሚባሉት እነዚህ ከላይ ያየናቸው ናቸው፡፡ በሰባተኛው ቀን [[ቅዳሜ]] እግዚአብሔር ፍጥረታትን ሁሉ ፈጥሮ ከስራው አረፈ፡፡ ስለዚህ ይህች ዕለት [[ሰንበት]] ሆና እንድትከበር ሥጋዊ ስራዎች እነዳይሰሩባት የእግዚአብሔር መልካም ፍቃድ ሆነ፡፡ ይኸውም እግዚአብሔር ከስራው ሁሉ አርፎባታልና ነው /ዘፍ.2፣2/፡፡ ==ደግሞ ይዩ== * [[ባለሙያ ንድፍ]] ==reference== <ref>ሰማኒያ አሐዱ መጽሐፍ ቅዱስ</ref> <ref>ሥርወ ሃይማኖት</ref> <ref>ፍሬ ሃይማኖት</ref> <ref>መርሐ ጽድቅ ባሕለ ሃይማኖት</ref> <ref>ኮክሃ ሃይማኖት</ref> <ref>አምደ ሃይማኖት</ref> <ref>መዝገበ ሃይማኖት</ref> [[መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ]] dn63kgs75l96k1iczw849nbs39jhsh8 0 48865 391440 390736 2026-04-08T17:47:11Z DmitriVolnyi 57540 391440 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ |ስም = ናዚ ጀርመን |ሙሉ_ስም = Das Dritte Reich) |ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Germany (1935–1945).svg |ማኅተም_ሥዕል = Reichsadler Deutsches Reich (1935–1945).svg |ባንዲራ_ስፋት = |መዝሙር = |ካርታ_ሥዕል = Nazi Germany.svg |ካርታ_መግለጫ_ፅሁፍ = |ዋና_ከተማ = [[በርሊን]] |የመንግስት_አይነት = |የመሪዎች_ማዕረግ = |የመሪዎች_ስም = |ብሔራዊ_ቋንቋ = |የገንዘብ_ስም = |የገንዘብ_ስም = |የመሬት_ስፋት = |የመሬት_ስፋት = 633 786 km² |የመሬት_ስፋት_ከዓለም = |ውሀ_ከመቶ = |የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = |የሕዝብ_ብዛት_ግምት = |የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 79 375 281 |ሰዓት_ክልል = |የስልክ_መግቢያ = |ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = }} [[ስዕል:Francis S. Gabreski in cockpit of his P-47 Thunderbolt, July 1944 (342-C-K2170).jpg|thumb|250px|የናዚ እና የጃፓን ኢምፔሪያል ምልክቶች ያለው አውሮፕላን]] '''ናዚ ጀርመን''' በ[[ጀርመን]] ታሪክ [[አዶልፍ ሂትለር]] በ[[ናዚ ፓርቲ]] ጀርመን የመራበት ዘመን ወይም [[1933]]-[[1945]] ዓም. ነው። በነዚህም ዓመታት [[ሁለተኛው የአለም ጦርነት]]ና [[ሆሎኮስት]] ተከሠቱ። እዚህ ነበር [[ናዚዝም]] የተወለደው - በሰው ልጅ ታሪክ ውስጥ በጣም አደገኛ ከሆኑ የፖለቲካ አስተሳሰቦች አንዱ። ናዚ ጀርመን በታሪክ ውስጥ እጅግ ዘግናኝ የሆኑ የጦር ወንጀሎችን የፈፀመ ሲሆን ከእነዚህም ውስጥ በጣም ከባድ የሆነው [[የሌኒንግራድ ከበባ]] ነበር። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያ ነፃ አውጪ ጦር]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] == አገናኞች == ikmyp6ji26lxh9xke9fdfup5z3usxxl 0 54964 391443 391219 2026-04-08T18:03:51Z DmitriVolnyi 57540 /* ክስተት */ 391443 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የማሪፖል ከበባ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg | የስዕል_መግለጫ = በሩሲያ ጦር ከተደመሰሰው የማሪፖል ወረዳዎች አንዱ | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - ሜይ 20፣ 2022 | ቦታ = ዩክሬን ፣ [[ማሪኡፖል|ምስራቃዊ]] አውሮፓ | ውጤት = የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በማጥፋት ነዋሪዎቿን ከሞላ ጎደል ገድሎ 90% ህንፃዎችን አወደመ። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ሾይጉ, የሩሲያ ጦር ሠራዊት ኃላፊ * ዴኒስ ፑሺሊን, የዶኔትስክ ሪፐብሊክ ኃላፊ | መሪ2 = ዴኒስ ፕሮኮፔንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} '''የማሪፖል ከበባ''' (የዩክሬን ቋንቋ: '''Облога Маріуполя''', የሩሲያ ቋንቋ: '''Осада Мариуполя''') ከየካቲት መጨረሻ እስከ ሜይ 2022 ድረስ የዘለቀውን የምስራቃዊ የዩክሬን ከተማ ማሪፖል የ3 ወራት የሩስያ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ከተማይቱም በሩሲያ እና በወታደራዊ ወረራዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች።ይህ ጦርነት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና አጥፊው ​​ጦርነት ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት አንዱ አካል]]። ሩሲያ የጦር ወንጀሏን በይፋ ትክዳለች ፣ ሁሉንም ክሶች “የውሸት” ብላ ጠርታለች። በሩስያ ውስጥ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ ስለ ሩሲያ ጥቃት እውነቱን በመናገሯ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስራ እራሷን ለማጥፋት እስከመሞከር የደረሰ ስቃይ ደርሶባታል <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna Пономаренко Мария Николаевна]</ref> <ref>[https://ovd.info/express-news/2022/09/16/arestovannuyu-po-delu-o-feykakh-zhurnalistku-rusnews-otpravili-v-karcer Арестованную по делу о «фейках» журналистку RusNews отправили в карцер]</ref>። == ክስተት == [[File:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|ጥፋት]] ከበባው የጀመረው እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ነው። ሩሲያ በመድፍ፣ ሰው አልባ አውሮፕላኖች፣ አውሮፕላኖች፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎች እና የባህር ሃይሎች በመጠቀም ከተማዋን መደብደብ ጀመረች<ref>[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]</ref>። ከበባው በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ክስተቶች አንዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች ተደብቀው በነበሩበት የማሪፖል ድራማ ቲያትር የሩሲያ ወታደሮች የቦምብ ጥቃት ነበር<ref>[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]</ref>። 2,340 የመኖሪያ ሕንፃዎች, 61,200 የግል ቤቶች, 7 ሆስፒታሎች, 4 ክሊኒኮች, 57 ትምህርት ቤቶች, 7 ዩኒቨርሲቲዎች, 70 ኮሌጆች, 3 የወሊድ ሆስፒታሎች: ወደ 90% ሕንፃዎች ጥፋት ጋር ከበባ አብቅቷል. የ100,000 የዩክሬን ዜጎች ሞት እና ወታደሮች ከአዞቭስትታል ተክል መውጣታቸው <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]</ref>። ሩሲያውያን ድርጊታቸውን ለማስረዳት “ዜጎች ነፃ ያወጡአቸውን ያመሰግናሉ” የሚለውን የውሸት ዜና ተጠቅመዋል። በተጨማሪም, ከባድ የጦር ወንጀል "የማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ነበር (ሩሲያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине), በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች እና ማህበራዊ ደረጃ ያላቸው ሰዎች የተጨፈጨፉበት. ሩሲያውያን መላውን የዩክሬን ቤተሰብ ገድለው ልጆቻቸውን ወደ ሩሲያ ወሰዱ<ref>{{Cite web |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |accessdate=2025-06-06 |archivedate=2025-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ }}</ref>። ከግንቦት 2022 መጨረሻ ጀምሮ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች እና ተያዘች። ከሩሲያ ወረራ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ከሚኖሩባቸው 10 ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ሲሆን በህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ አንዷ ነበረች<ref>[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]</ref> <ref>[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]</ref>። [[File:Mariupoldroneview.webm|thumb|270px|ከ 3 ወራት የሩስያ የቦምብ ጥቃት በኋላ የከተማዋ የአየር ላይ ፎቶግራፍ]] የሩሲያ ወታደሮች የማይወዷቸው ንቅሳት ያላቸውን እንደ የዩክሬን ባንዲራ ያሉ የታሰሩ የዩክሬን ዜጎችን በኤሌክትሪክ ይገድሉ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ሩሲያ በከተማዋ ውስጥ ሰብአዊ አደጋ ፈጠረች-በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች እና መሰረተ ልማቶች ወድመዋል ፣ እና ዩክሬናውያን በተከፈተ እሳት ምግብ ለማብሰል እና ውሃ ለማግኘት ረጅም ሰልፍ ለመቆም ተገደዱ <ref>[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]</ref> <ref>[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የማሪፖል ጦርነት|በ 2014 ፣ የሩሲያ ወታደራዊ ወረራ በዩክሬን ሲጀመር ፣ ከተማዋ በአጭር ጊዜ በሩሲያ ተያዘች ፣ ግን በዩክሬን ጦር ነፃ ወጣች]]። እ.ኤ.አ. በ2021፣ በሩሲያ እና በዩክሬን ወታደራዊ ኃይሎች መካከል መጠነኛ ግጭቶች ነበሩ። በሩሲያ በፑቲን ዘመን ሰዎች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “ጦርነት” ወይም “ጥቃት” የሚሉ ቃላትን የያዙ አስተያየቶችን በመለጠፋቸው ለእስር ተዳርገዋል። በይፋ ሩሲያ ሁሉንም ወንጀሎቿን ትክዳለች ፣ እናም የዩክሬን ወረራ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ተብሎ ይጠራል ፣ ምክንያቱም ፕሬዝዳንቱ የሩሲያን ኪሳራ የመደበቅ መብት ያለው በልዩ ኦፕሬሽን ነው። ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በፖሊስ በተለይም በማርች 2022 15,000 ሰዎች በፀረ-ጦርነት ሰልፎች ላይ ተሳትፈዋል ተብለው ሲታሰሩ በፖሊስ ጭካኔ የተሞላበት ተቃውሞ ተደርገዋል<ref>[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]</ref>። {{ጥቅስ|ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ሲወዳደር አዶልፍ ሂትለር በጣም ልከኛ እና ከፑቲን እጅግ ያነሰ ጨካኝ ሰው ነበር። ቢያንስ ሂትለር የተከበበውን ሌኒንግራድን አላጠፋም እና ለጥቂት የተረፉት ሌኒንግራድ አሁን በጀርመን እህትማማች ከተማ እንዳላት ነገራቸው። እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን ፑቲን በማሪፑል ውስጥ የቻለውን ሁሉ አጠፋ እና የተቻለውን ሁሉ ገድሏል, በሩሲያ ቀን የተደመሰሰችውን ከተማ እንኳን ደስ አለዎት|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ ፣ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ፣ ጸሐፊ እና የህዝብ ታዋቂ <ref>[https://yle.fi/a/3-12331762/64-3-135661 Журналиста Александра Невзорова заочно приговорили к 8 годам за "военные фейки" – он рассказал об умышленном обстреле российской армией роддома в Мариуполе]</ref>|right}} == በአለም ውስጥ ምላሽ == የማሪፑል እገዳ እና ውድመት በአብዛኛዎቹ አገሮች በዘመናዊው የሩስያ ታሪክ ውስጥ እንደ ታላቅ የጦር ወንጀል እውቅና የተሰጠው ሲሆን ብዙውን ጊዜ በታሪክ ተመራማሪዎች [በ 1990 ዎቹ [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] ዋና ከተማ በሩሲያ ወታደሮች ከደረሰው እገዳ እና ውድመት እና [[የማሪፖል ከበባ|ሌኒንግራድ ከበባ]] ጋር ይነፃፀራሉ <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref> <ref>[https://www.ukrainer.net/en/russia-s-graveyard-peace-from-grozny-to-mariupol/ Russia’s graveyard peace — from Grozny to Mariupol]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/112940/grozny-mariupol-why-russia-staging-pr-events-and-tours-cities-it-destroyed/ From Grozny to Mariupol. Why Russia is staging PR-events and tours in the cities it destroyed]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/22/ukraine-mariupol-russia-putin-aleppo-grozny/ Ukraine’s Mariupol is under siege. It’s a wartime tactic Putin knows too well.]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2024/02/08/ukraine-new-findings-russias-devastation-mariupol Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[ስታሊኒዝም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች]] == አገናኞች == hgcuh4nb9vatvupxi9wf9fanukp8f2k 391444 391443 2026-04-08T18:06:24Z DmitriVolnyi 57540 /* በአለም ውስጥ ምላሽ */ 391444 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የማሪፖል ከበባ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg | የስዕል_መግለጫ = በሩሲያ ጦር ከተደመሰሰው የማሪፖል ወረዳዎች አንዱ | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - ሜይ 20፣ 2022 | ቦታ = ዩክሬን ፣ [[ማሪኡፖል|ምስራቃዊ]] አውሮፓ | ውጤት = የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በማጥፋት ነዋሪዎቿን ከሞላ ጎደል ገድሎ 90% ህንፃዎችን አወደመ። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ሾይጉ, የሩሲያ ጦር ሠራዊት ኃላፊ * ዴኒስ ፑሺሊን, የዶኔትስክ ሪፐብሊክ ኃላፊ | መሪ2 = ዴኒስ ፕሮኮፔንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} '''የማሪፖል ከበባ''' (የዩክሬን ቋንቋ: '''Облога Маріуполя''', የሩሲያ ቋንቋ: '''Осада Мариуполя''') ከየካቲት መጨረሻ እስከ ሜይ 2022 ድረስ የዘለቀውን የምስራቃዊ የዩክሬን ከተማ ማሪፖል የ3 ወራት የሩስያ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ከተማይቱም በሩሲያ እና በወታደራዊ ወረራዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች።ይህ ጦርነት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና አጥፊው ​​ጦርነት ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት አንዱ አካል]]። ሩሲያ የጦር ወንጀሏን በይፋ ትክዳለች ፣ ሁሉንም ክሶች “የውሸት” ብላ ጠርታለች። በሩስያ ውስጥ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ ስለ ሩሲያ ጥቃት እውነቱን በመናገሯ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስራ እራሷን ለማጥፋት እስከመሞከር የደረሰ ስቃይ ደርሶባታል <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna Пономаренко Мария Николаевна]</ref> <ref>[https://ovd.info/express-news/2022/09/16/arestovannuyu-po-delu-o-feykakh-zhurnalistku-rusnews-otpravili-v-karcer Арестованную по делу о «фейках» журналистку RusNews отправили в карцер]</ref>። == ክስተት == [[File:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|ጥፋት]] ከበባው የጀመረው እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ነው። ሩሲያ በመድፍ፣ ሰው አልባ አውሮፕላኖች፣ አውሮፕላኖች፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎች እና የባህር ሃይሎች በመጠቀም ከተማዋን መደብደብ ጀመረች<ref>[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]</ref>። ከበባው በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ክስተቶች አንዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች ተደብቀው በነበሩበት የማሪፖል ድራማ ቲያትር የሩሲያ ወታደሮች የቦምብ ጥቃት ነበር<ref>[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]</ref>። 2,340 የመኖሪያ ሕንፃዎች, 61,200 የግል ቤቶች, 7 ሆስፒታሎች, 4 ክሊኒኮች, 57 ትምህርት ቤቶች, 7 ዩኒቨርሲቲዎች, 70 ኮሌጆች, 3 የወሊድ ሆስፒታሎች: ወደ 90% ሕንፃዎች ጥፋት ጋር ከበባ አብቅቷል. የ100,000 የዩክሬን ዜጎች ሞት እና ወታደሮች ከአዞቭስትታል ተክል መውጣታቸው <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]</ref>። ሩሲያውያን ድርጊታቸውን ለማስረዳት “ዜጎች ነፃ ያወጡአቸውን ያመሰግናሉ” የሚለውን የውሸት ዜና ተጠቅመዋል። በተጨማሪም, ከባድ የጦር ወንጀል "የማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ነበር (ሩሲያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине), በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች እና ማህበራዊ ደረጃ ያላቸው ሰዎች የተጨፈጨፉበት. ሩሲያውያን መላውን የዩክሬን ቤተሰብ ገድለው ልጆቻቸውን ወደ ሩሲያ ወሰዱ<ref>{{Cite web |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |accessdate=2025-06-06 |archivedate=2025-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ }}</ref>። ከግንቦት 2022 መጨረሻ ጀምሮ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች እና ተያዘች። ከሩሲያ ወረራ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ከሚኖሩባቸው 10 ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ሲሆን በህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ አንዷ ነበረች<ref>[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]</ref> <ref>[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]</ref>። [[File:Mariupoldroneview.webm|thumb|270px|ከ 3 ወራት የሩስያ የቦምብ ጥቃት በኋላ የከተማዋ የአየር ላይ ፎቶግራፍ]] የሩሲያ ወታደሮች የማይወዷቸው ንቅሳት ያላቸውን እንደ የዩክሬን ባንዲራ ያሉ የታሰሩ የዩክሬን ዜጎችን በኤሌክትሪክ ይገድሉ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ሩሲያ በከተማዋ ውስጥ ሰብአዊ አደጋ ፈጠረች-በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች እና መሰረተ ልማቶች ወድመዋል ፣ እና ዩክሬናውያን በተከፈተ እሳት ምግብ ለማብሰል እና ውሃ ለማግኘት ረጅም ሰልፍ ለመቆም ተገደዱ <ref>[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]</ref> <ref>[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የማሪፖል ጦርነት|በ 2014 ፣ የሩሲያ ወታደራዊ ወረራ በዩክሬን ሲጀመር ፣ ከተማዋ በአጭር ጊዜ በሩሲያ ተያዘች ፣ ግን በዩክሬን ጦር ነፃ ወጣች]]። እ.ኤ.አ. በ2021፣ በሩሲያ እና በዩክሬን ወታደራዊ ኃይሎች መካከል መጠነኛ ግጭቶች ነበሩ። በሩሲያ በፑቲን ዘመን ሰዎች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “ጦርነት” ወይም “ጥቃት” የሚሉ ቃላትን የያዙ አስተያየቶችን በመለጠፋቸው ለእስር ተዳርገዋል። በይፋ ሩሲያ ሁሉንም ወንጀሎቿን ትክዳለች ፣ እናም የዩክሬን ወረራ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ተብሎ ይጠራል ፣ ምክንያቱም ፕሬዝዳንቱ የሩሲያን ኪሳራ የመደበቅ መብት ያለው በልዩ ኦፕሬሽን ነው። ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በፖሊስ በተለይም በማርች 2022 15,000 ሰዎች በፀረ-ጦርነት ሰልፎች ላይ ተሳትፈዋል ተብለው ሲታሰሩ በፖሊስ ጭካኔ የተሞላበት ተቃውሞ ተደርገዋል<ref>[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]</ref>። {{ጥቅስ|ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ሲወዳደር አዶልፍ ሂትለር በጣም ልከኛ እና ከፑቲን እጅግ ያነሰ ጨካኝ ሰው ነበር። ቢያንስ ሂትለር የተከበበውን ሌኒንግራድን አላጠፋም እና ለጥቂት የተረፉት ሌኒንግራድ አሁን በጀርመን እህትማማች ከተማ እንዳላት ነገራቸው። እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን ፑቲን በማሪፑል ውስጥ የቻለውን ሁሉ አጠፋ እና የተቻለውን ሁሉ ገድሏል, በሩሲያ ቀን የተደመሰሰችውን ከተማ እንኳን ደስ አለዎት|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ ፣ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ፣ ጸሐፊ እና የህዝብ ታዋቂ <ref>[https://yle.fi/a/3-12331762/64-3-135661 Журналиста Александра Невзорова заочно приговорили к 8 годам за "военные фейки" – он рассказал об умышленном обстреле российской армией роддома в Мариуполе]</ref>|right}} == በአለም ውስጥ ምላሽ == [[File:Проспект Нахимова, Мариуполь, 2024.jpg|thumb|270px|በተያዘው ከተማ ውስጥ የሩሲያ ምልክቶች]] የማሪፑል እገዳ እና ውድመት በአብዛኛዎቹ አገሮች በዘመናዊው የሩስያ ታሪክ ውስጥ እንደ ታላቅ የጦር ወንጀል እውቅና የተሰጠው ሲሆን ብዙውን ጊዜ በታሪክ ተመራማሪዎች [በ 1990 ዎቹ [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] ዋና ከተማ በሩሲያ ወታደሮች ከደረሰው እገዳ እና ውድመት እና [[የማሪፖል ከበባ|ሌኒንግራድ ከበባ]] ጋር ይነፃፀራሉ <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref> <ref>[https://www.ukrainer.net/en/russia-s-graveyard-peace-from-grozny-to-mariupol/ Russia’s graveyard peace — from Grozny to Mariupol]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/112940/grozny-mariupol-why-russia-staging-pr-events-and-tours-cities-it-destroyed/ From Grozny to Mariupol. Why Russia is staging PR-events and tours in the cities it destroyed]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/22/ukraine-mariupol-russia-putin-aleppo-grozny/ Ukraine’s Mariupol is under siege. It’s a wartime tactic Putin knows too well.]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2024/02/08/ukraine-new-findings-russias-devastation-mariupol Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[ስታሊኒዝም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች]] == አገናኞች == jtzylkxqbsbenreq3izt9459gnmit40 391445 391444 2026-04-08T18:07:04Z DmitriVolnyi 57540 391445 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የማሪፖል ከበባ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg | የስዕል_መግለጫ = በሩሲያ ጦር ከተደመሰሰው የማሪፖል ወረዳዎች አንዱ | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - ሜይ 20፣ 2022 | ቦታ = ዩክሬን ፣ [[ማሪኡፖል|ምስራቃዊ]] አውሮፓ | ውጤት = የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በማጥፋት ነዋሪዎቿን ከሞላ ጎደል ገድሎ 90% ህንፃዎችን አወደመ። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ሾይጉ, የሩሲያ ጦር ሠራዊት ኃላፊ * ዴኒስ ፑሺሊን, የዶኔትስክ ሪፐብሊክ ኃላፊ | መሪ2 = ዴኒስ ፕሮኮፔንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} '''የማሪፖል ከበባ''' (የዩክሬን ቋንቋ: '''Облога Маріуполя''', የሩሲያ ቋንቋ: '''Осада Мариуполя''') ከየካቲት መጨረሻ እስከ ሜይ 2022 ድረስ የዘለቀውን የምስራቃዊ የዩክሬን ከተማ ማሪፖል የ3 ወራት የሩስያ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ከተማይቱም በሩሲያ እና በወታደራዊ ወረራዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች።ይህ ጦርነት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና አጥፊው ​​ጦርነት ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት አንዱ አካል]]። ሩሲያ የጦር ወንጀሏን በይፋ ትክዳለች ፣ ሁሉንም ክሶች “የውሸት” ብላ ጠርታለች። በሩስያ ውስጥ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ ስለ ሩሲያ ጥቃት እውነቱን በመናገሯ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስራ እራሷን ለማጥፋት እስከመሞከር የደረሰ ስቃይ ደርሶባታል <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna Пономаренко Мария Николаевна]</ref> <ref>[https://ovd.info/express-news/2022/09/16/arestovannuyu-po-delu-o-feykakh-zhurnalistku-rusnews-otpravili-v-karcer Арестованную по делу о «фейках» журналистку RusNews отправили в карцер]</ref>። == ክስተት == [[File:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|ጥፋት]] ከበባው የጀመረው እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ነው። ሩሲያ በመድፍ፣ ሰው አልባ አውሮፕላኖች፣ አውሮፕላኖች፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎች እና የባህር ሃይሎች በመጠቀም ከተማዋን መደብደብ ጀመረች<ref>[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]</ref>። ከበባው በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ክስተቶች አንዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች ተደብቀው በነበሩበት የማሪፖል ድራማ ቲያትር የሩሲያ ወታደሮች የቦምብ ጥቃት ነበር<ref>[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]</ref>። 2,340 የመኖሪያ ሕንፃዎች, 61,200 የግል ቤቶች, 7 ሆስፒታሎች, 4 ክሊኒኮች, 57 ትምህርት ቤቶች, 7 ዩኒቨርሲቲዎች, 70 ኮሌጆች, 3 የወሊድ ሆስፒታሎች: ወደ 90% ሕንፃዎች ጥፋት ጋር ከበባ አብቅቷል. የ100,000 የዩክሬን ዜጎች ሞት እና ወታደሮች ከአዞቭስትታል ተክል መውጣታቸው <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]</ref>። ሩሲያውያን ድርጊታቸውን ለማስረዳት “ዜጎች ነፃ ያወጡአቸውን ያመሰግናሉ” የሚለውን የውሸት ዜና ተጠቅመዋል። በተጨማሪም, ከባድ የጦር ወንጀል "የማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ነበር (ሩሲያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине), በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች እና ማህበራዊ ደረጃ ያላቸው ሰዎች የተጨፈጨፉበት. ሩሲያውያን መላውን የዩክሬን ቤተሰብ ገድለው ልጆቻቸውን ወደ ሩሲያ ወሰዱ<ref>{{Cite web |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |accessdate=2025-06-06 |archivedate=2025-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ }}</ref>። ከግንቦት 2022 መጨረሻ ጀምሮ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች እና ተያዘች። ከሩሲያ ወረራ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ከሚኖሩባቸው 10 ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ሲሆን በህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ አንዷ ነበረች<ref>[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]</ref> <ref>[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]</ref>። [[File:Mariupoldroneview.webm|thumb|270px|ከ 3 ወራት የሩስያ የቦምብ ጥቃት በኋላ የከተማዋ የአየር ላይ ፎቶግራፍ]] የሩሲያ ወታደሮች የማይወዷቸው ንቅሳት ያላቸውን እንደ የዩክሬን ባንዲራ ያሉ የታሰሩ የዩክሬን ዜጎችን በኤሌክትሪክ ይገድሉ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ሩሲያ በከተማዋ ውስጥ ሰብአዊ አደጋ ፈጠረች-በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች እና መሰረተ ልማቶች ወድመዋል ፣ እና ዩክሬናውያን በተከፈተ እሳት ምግብ ለማብሰል እና ውሃ ለማግኘት ረጅም ሰልፍ ለመቆም ተገደዱ <ref>[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]</ref> <ref>[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የማሪፖል ጦርነት|በ 2014 ፣ የሩሲያ ወታደራዊ ወረራ በዩክሬን ሲጀመር ፣ ከተማዋ በአጭር ጊዜ በሩሲያ ተያዘች ፣ ግን በዩክሬን ጦር ነፃ ወጣች]]። እ.ኤ.አ. በ2021፣ በሩሲያ እና በዩክሬን ወታደራዊ ኃይሎች መካከል መጠነኛ ግጭቶች ነበሩ። በሩሲያ በፑቲን ዘመን ሰዎች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “ጦርነት” ወይም “ጥቃት” የሚሉ ቃላትን የያዙ አስተያየቶችን በመለጠፋቸው ለእስር ተዳርገዋል። በይፋ ሩሲያ ሁሉንም ወንጀሎቿን ትክዳለች ፣ እናም የዩክሬን ወረራ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ተብሎ ይጠራል ፣ ምክንያቱም ፕሬዝዳንቱ የሩሲያን ኪሳራ የመደበቅ መብት ያለው በልዩ ኦፕሬሽን ነው። ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በፖሊስ በተለይም በማርች 2022 15,000 ሰዎች በፀረ-ጦርነት ሰልፎች ላይ ተሳትፈዋል ተብለው ሲታሰሩ በፖሊስ ጭካኔ የተሞላበት ተቃውሞ ተደርገዋል<ref>[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]</ref>። {{ጥቅስ|ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ሲወዳደር አዶልፍ ሂትለር በጣም ልከኛ እና ከፑቲን እጅግ ያነሰ ጨካኝ ሰው ነበር። ቢያንስ ሂትለር የተከበበውን ሌኒንግራድን አላጠፋም እና ለጥቂት የተረፉት ሌኒንግራድ አሁን በጀርመን እህትማማች ከተማ እንዳላት ነገራቸው። እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን ፑቲን በማሪፑል ውስጥ የቻለውን ሁሉ አጠፋ እና የተቻለውን ሁሉ ገድሏል, በሩሲያ ቀን የተደመሰሰችውን ከተማ እንኳን ደስ አለዎት|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ ፣ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ፣ ጸሐፊ እና የህዝብ ታዋቂ <ref>[https://yle.fi/a/3-12331762/64-3-135661 Журналиста Александра Невзорова заочно приговорили к 8 годам за "военные фейки" – он рассказал об умышленном обстреле российской армией роддома в Мариуполе]</ref>|right}} == በአለም ውስጥ ምላሽ == [[File:Проспект Нахимова, Мариуполь, 2024.jpg|thumb|270px|በተያዘው ከተማ ውስጥ የሩሲያ ምልክቶች]] የማሪፑል እገዳ እና ውድመት በአብዛኛዎቹ አገሮች በዘመናዊው የሩስያ ታሪክ ውስጥ እንደ ታላቅ የጦር ወንጀል እውቅና የተሰጠው ሲሆን ብዙውን ጊዜ በታሪክ ተመራማሪዎች በ 1990 ዎቹ [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] ዋና ከተማ በሩሲያ ወታደሮች ከደረሰው እገዳ እና ውድመት እና [[ሌኒንግራድ ከበባ]] ጋር ይነፃፀራሉ <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref> <ref>[https://www.ukrainer.net/en/russia-s-graveyard-peace-from-grozny-to-mariupol/ Russia’s graveyard peace — from Grozny to Mariupol]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/112940/grozny-mariupol-why-russia-staging-pr-events-and-tours-cities-it-destroyed/ From Grozny to Mariupol. Why Russia is staging PR-events and tours in the cities it destroyed]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/22/ukraine-mariupol-russia-putin-aleppo-grozny/ Ukraine’s Mariupol is under siege. It’s a wartime tactic Putin knows too well.]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2024/02/08/ukraine-new-findings-russias-devastation-mariupol Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[ስታሊኒዝም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች]] == አገናኞች == sqw12h7tmgh65uafhnfjg8mmpq8ege5 391446 391445 2026-04-08T18:07:23Z DmitriVolnyi 57540 391446 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የማሪፖል ከበባ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg | የስዕል_መግለጫ = በሩሲያ ጦር ከተደመሰሰው የማሪፖል ወረዳዎች አንዱ | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - ሜይ 20፣ 2022 | ቦታ = ዩክሬን ፣ [[ማሪኡፖል|ምስራቃዊ]] አውሮፓ | ውጤት = የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በማጥፋት ነዋሪዎቿን ከሞላ ጎደል ገድሎ 90% ህንፃዎችን አወደመ። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ሾይጉ, የሩሲያ ጦር ሠራዊት ኃላፊ * ዴኒስ ፑሺሊን, የዶኔትስክ ሪፐብሊክ ኃላፊ | መሪ2 = ዴኒስ ፕሮኮፔንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} '''የማሪፖል ከበባ''' (የዩክሬን ቋንቋ: '''Облога Маріуполя''', የሩሲያ ቋንቋ: '''Осада Мариуполя''') ከየካቲት መጨረሻ እስከ ሜይ 2022 ድረስ የዘለቀውን የምስራቃዊ የዩክሬን ከተማ ማሪፖል የ3 ወራት የሩስያ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ከተማይቱም በሩሲያ እና በወታደራዊ ወረራዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች።ይህ ጦርነት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና አጥፊው ​​ጦርነት ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት አንዱ አካል]]። ሩሲያ የጦር ወንጀሏን በይፋ ትክዳለች ፣ ሁሉንም ክሶች “የውሸት” ብላ ጠርታለች። በሩስያ ውስጥ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ ስለ ሩሲያ ጥቃት እውነቱን በመናገሯ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስራ እራሷን ለማጥፋት እስከመሞከር የደረሰ ስቃይ ደርሶባታል <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna Пономаренко Мария Николаевна]</ref> <ref>[https://ovd.info/express-news/2022/09/16/arestovannuyu-po-delu-o-feykakh-zhurnalistku-rusnews-otpravili-v-karcer Арестованную по делу о «фейках» журналистку RusNews отправили в карцер]</ref>። == ክስተት == [[File:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|ጥፋት]] ከበባው የጀመረው እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ነው። ሩሲያ በመድፍ፣ ሰው አልባ አውሮፕላኖች፣ አውሮፕላኖች፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎች እና የባህር ሃይሎች በመጠቀም ከተማዋን መደብደብ ጀመረች<ref>[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]</ref>። ከበባው በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ክስተቶች አንዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች ተደብቀው በነበሩበት የማሪፖል ድራማ ቲያትር የሩሲያ ወታደሮች የቦምብ ጥቃት ነበር<ref>[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]</ref>። 2,340 የመኖሪያ ሕንፃዎች, 61,200 የግል ቤቶች, 7 ሆስፒታሎች, 4 ክሊኒኮች, 57 ትምህርት ቤቶች, 7 ዩኒቨርሲቲዎች, 70 ኮሌጆች, 3 የወሊድ ሆስፒታሎች: ወደ 90% ሕንፃዎች ጥፋት ጋር ከበባ አብቅቷል. የ100,000 የዩክሬን ዜጎች ሞት እና ወታደሮች ከአዞቭስትታል ተክል መውጣታቸው <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]</ref>። ሩሲያውያን ድርጊታቸውን ለማስረዳት “ዜጎች ነፃ ያወጡአቸውን ያመሰግናሉ” የሚለውን የውሸት ዜና ተጠቅመዋል። በተጨማሪም, ከባድ የጦር ወንጀል "የማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ነበር (ሩሲያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине), በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች እና ማህበራዊ ደረጃ ያላቸው ሰዎች የተጨፈጨፉበት. ሩሲያውያን መላውን የዩክሬን ቤተሰብ ገድለው ልጆቻቸውን ወደ ሩሲያ ወሰዱ<ref>{{Cite web |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |accessdate=2025-06-06 |archivedate=2025-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ }}</ref>። ከግንቦት 2022 መጨረሻ ጀምሮ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች እና ተያዘች። ከሩሲያ ወረራ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ከሚኖሩባቸው 10 ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ሲሆን በህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ አንዷ ነበረች<ref>[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]</ref> <ref>[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]</ref>። [[File:Mariupoldroneview.webm|thumb|270px|ከ 3 ወራት የሩስያ የቦምብ ጥቃት በኋላ የከተማዋ የአየር ላይ ፎቶግራፍ]] የሩሲያ ወታደሮች የማይወዷቸው ንቅሳት ያላቸውን እንደ የዩክሬን ባንዲራ ያሉ የታሰሩ የዩክሬን ዜጎችን በኤሌክትሪክ ይገድሉ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ሩሲያ በከተማዋ ውስጥ ሰብአዊ አደጋ ፈጠረች-በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች እና መሰረተ ልማቶች ወድመዋል ፣ እና ዩክሬናውያን በተከፈተ እሳት ምግብ ለማብሰል እና ውሃ ለማግኘት ረጅም ሰልፍ ለመቆም ተገደዱ <ref>[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]</ref> <ref>[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የማሪፖል ጦርነት|በ 2014 ፣ የሩሲያ ወታደራዊ ወረራ በዩክሬን ሲጀመር ፣ ከተማዋ በአጭር ጊዜ በሩሲያ ተያዘች ፣ ግን በዩክሬን ጦር ነፃ ወጣች]]። እ.ኤ.አ. በ2021፣ በሩሲያ እና በዩክሬን ወታደራዊ ኃይሎች መካከል መጠነኛ ግጭቶች ነበሩ። በሩሲያ በፑቲን ዘመን ሰዎች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “ጦርነት” ወይም “ጥቃት” የሚሉ ቃላትን የያዙ አስተያየቶችን በመለጠፋቸው ለእስር ተዳርገዋል። በይፋ ሩሲያ ሁሉንም ወንጀሎቿን ትክዳለች ፣ እናም የዩክሬን ወረራ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ተብሎ ይጠራል ፣ ምክንያቱም ፕሬዝዳንቱ የሩሲያን ኪሳራ የመደበቅ መብት ያለው በልዩ ኦፕሬሽን ነው። ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በፖሊስ በተለይም በማርች 2022 15,000 ሰዎች በፀረ-ጦርነት ሰልፎች ላይ ተሳትፈዋል ተብለው ሲታሰሩ በፖሊስ ጭካኔ የተሞላበት ተቃውሞ ተደርገዋል<ref>[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]</ref>። {{ጥቅስ|ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ሲወዳደር አዶልፍ ሂትለር በጣም ልከኛ እና ከፑቲን እጅግ ያነሰ ጨካኝ ሰው ነበር። ቢያንስ ሂትለር የተከበበውን ሌኒንግራድን አላጠፋም እና ለጥቂት የተረፉት ሌኒንግራድ አሁን በጀርመን እህትማማች ከተማ እንዳላት ነገራቸው። እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን ፑቲን በማሪፑል ውስጥ የቻለውን ሁሉ አጠፋ እና የተቻለውን ሁሉ ገድሏል, በሩሲያ ቀን የተደመሰሰችውን ከተማ እንኳን ደስ አለዎት|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ ፣ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ፣ ጸሐፊ እና የህዝብ ታዋቂ <ref>[https://yle.fi/a/3-12331762/64-3-135661 Журналиста Александра Невзорова заочно приговорили к 8 годам за "военные фейки" – он рассказал об умышленном обстреле российской армией роддома в Мариуполе]</ref>|right}} == በአለም ውስጥ ምላሽ == [[File:Проспект Нахимова, Мариуполь, 2024.jpg|thumb|270px|በተያዘው ከተማ ውስጥ የሩሲያ ምልክቶች]] የማሪፑል እገዳ እና ውድመት በአብዛኛዎቹ አገሮች በዘመናዊው የሩስያ ታሪክ ውስጥ እንደ ታላቅ የጦር ወንጀል እውቅና የተሰጠው ሲሆን ብዙውን ጊዜ በታሪክ ተመራማሪዎች በ 1990 ዎቹ [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] ዋና ከተማ በሩሲያ ወታደሮች ከደረሰው እገዳ እና ውድመት እና [[የሌኒንግራድ ከበባ|ሌኒንግራድ ከበባ]] ጋር ይነፃፀራሉ <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref> <ref>[https://www.ukrainer.net/en/russia-s-graveyard-peace-from-grozny-to-mariupol/ Russia’s graveyard peace — from Grozny to Mariupol]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/112940/grozny-mariupol-why-russia-staging-pr-events-and-tours-cities-it-destroyed/ From Grozny to Mariupol. Why Russia is staging PR-events and tours in the cities it destroyed]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/22/ukraine-mariupol-russia-putin-aleppo-grozny/ Ukraine’s Mariupol is under siege. It’s a wartime tactic Putin knows too well.]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2024/02/08/ukraine-new-findings-russias-devastation-mariupol Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[ስታሊኒዝም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች]] == አገናኞች == jfwbolbnk3an10y06inq9q4fa0ftz3l 391449 391446 2026-04-08T18:08:44Z DmitriVolnyi 57540 391449 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የማሪፖል ከበባ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg | የስዕል_መግለጫ = በሩሲያ ጦር ከተደመሰሰው የማሪፖል ወረዳዎች አንዱ | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - ሜይ 20፣ 2022 | ቦታ = ዩክሬን ፣ [[ማሪኡፖል|ምስራቃዊ]] አውሮፓ | ውጤት = የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በማጥፋት ነዋሪዎቿን ከሞላ ጎደል ገድሎ 90% ህንፃዎችን አወደመ። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ሾይጉ, የሩሲያ ጦር ሠራዊት ኃላፊ * ዴኒስ ፑሺሊን, የዶኔትስክ ሪፐብሊክ ኃላፊ | መሪ2 = ዴኒስ ፕሮኮፔንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} '''የማሪፖል ከበባ''' (የዩክሬን ቋንቋ: '''Облога Маріуполя''', የሩሲያ ቋንቋ: '''Осада Мариуполя''') ከየካቲት መጨረሻ እስከ ሜይ 2022 ድረስ የዘለቀውን የምስራቃዊ የዩክሬን ከተማ ማሪፖል የ3 ወራት የሩስያ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ከተማይቱም በሩሲያ እና በወታደራዊ ወረራዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች።ይህ ጦርነት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና አጥፊው ​​ጦርነት ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት አንዱ አካል]]። ሩሲያ የጦር ወንጀሏን በይፋ ትክዳለች ፣ ሁሉንም ክሶች “የውሸት” ብላ ጠርታለች። በሩስያ ውስጥ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ ስለ ሩሲያ ጥቃት እውነቱን በመናገሯ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስራ እራሷን ለማጥፋት እስከመሞከር የደረሰ ስቃይ ደርሶባታል <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna Пономаренко Мария Николаевна]</ref> <ref>[https://ovd.info/express-news/2022/09/16/arestovannuyu-po-delu-o-feykakh-zhurnalistku-rusnews-otpravili-v-karcer Арестованную по делу о «фейках» журналистку RusNews отправили в карцер]</ref>። == ክስተት == [[File:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|ጥፋት]] ከበባው የጀመረው እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ነው። ሩሲያ በመድፍ፣ ሰው አልባ አውሮፕላኖች፣ አውሮፕላኖች፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎች እና የባህር ሃይሎች በመጠቀም ከተማዋን መደብደብ ጀመረች<ref>[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]</ref>። ከበባው በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ክስተቶች አንዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች ተደብቀው በነበሩበት የማሪፖል ድራማ ቲያትር የሩሲያ ወታደሮች የቦምብ ጥቃት ነበር<ref>[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]</ref>። 2,340 የመኖሪያ ሕንፃዎች, 61,200 የግል ቤቶች, 7 ሆስፒታሎች, 4 ክሊኒኮች, 57 ትምህርት ቤቶች, 7 ዩኒቨርሲቲዎች, 70 ኮሌጆች, 3 የወሊድ ሆስፒታሎች: ወደ 90% ሕንፃዎች ጥፋት ጋር ከበባ አብቅቷል. የ100,000 የዩክሬን ዜጎች ሞት እና ወታደሮች ከአዞቭስትታል ተክል መውጣታቸው <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]</ref>። ሩሲያውያን ድርጊታቸውን ለማስረዳት “ዜጎች ነፃ ያወጡአቸውን ያመሰግናሉ” የሚለውን የውሸት ዜና ተጠቅመዋል። በተጨማሪም, ከባድ የጦር ወንጀል "የማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ነበር (ሩሲያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине), በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች እና ማህበራዊ ደረጃ ያላቸው ሰዎች የተጨፈጨፉበት. ሩሲያውያን መላውን የዩክሬን ቤተሰብ ገድለው ልጆቻቸውን ወደ ሩሲያ ወሰዱ<ref>{{Cite web |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |accessdate=2025-06-06 |archivedate=2025-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ }}</ref>። ከግንቦት 2022 መጨረሻ ጀምሮ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች እና ተያዘች። ከሩሲያ ወረራ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ከሚኖሩባቸው 10 ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ሲሆን በህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ አንዷ ነበረች<ref>[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]</ref> <ref>[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]</ref>። [[File:Mariupoldroneview.webm|thumb|270px|ከ 3 ወራት የሩስያ የቦምብ ጥቃት በኋላ የከተማዋ የአየር ላይ ፎቶግራፍ]] የሩሲያ ወታደሮች የማይወዷቸው ንቅሳት ያላቸውን እንደ የዩክሬን ባንዲራ ያሉ የታሰሩ የዩክሬን ዜጎችን በኤሌክትሪክ ይገድሉ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ሩሲያ በከተማዋ ውስጥ ሰብአዊ አደጋ ፈጠረች-በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች እና መሰረተ ልማቶች ወድመዋል ፣ እና ዩክሬናውያን በተከፈተ እሳት ምግብ ለማብሰል እና ውሃ ለማግኘት ረጅም ሰልፍ ለመቆም ተገደዱ <ref>[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]</ref> <ref>[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የማሪፖል ጦርነት|በ 2014 ፣ የሩሲያ ወታደራዊ ወረራ በዩክሬን ሲጀመር ፣ ከተማዋ በአጭር ጊዜ በሩሲያ ተያዘች ፣ ግን በዩክሬን ጦር ነፃ ወጣች]]። እ.ኤ.አ. በ2021፣ በሩሲያ እና በዩክሬን ወታደራዊ ኃይሎች መካከል መጠነኛ ግጭቶች ነበሩ። በሩሲያ በፑቲን ዘመን ሰዎች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “ጦርነት” ወይም “ጥቃት” የሚሉ ቃላትን የያዙ አስተያየቶችን በመለጠፋቸው ለእስር ተዳርገዋል። በይፋ ሩሲያ ሁሉንም ወንጀሎቿን ትክዳለች ፣ እናም የዩክሬን ወረራ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ተብሎ ይጠራል ፣ ምክንያቱም ፕሬዝዳንቱ የሩሲያን ኪሳራ የመደበቅ መብት ያለው በልዩ ኦፕሬሽን ነው። ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በፖሊስ በተለይም በማርች 2022 15,000 ሰዎች በፀረ-ጦርነት ሰልፎች ላይ ተሳትፈዋል ተብለው ሲታሰሩ በፖሊስ ጭካኔ የተሞላበት ተቃውሞ ተደርገዋል<ref>[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]</ref>። {{ጥቅስ|ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ሲወዳደር አዶልፍ ሂትለር በጣም ልከኛ እና ከፑቲን እጅግ ያነሰ ጨካኝ ሰው ነበር። ቢያንስ ሂትለር የተከበበውን ሌኒንግራድን አላጠፋም እና ለጥቂት የተረፉት ሌኒንግራድ አሁን በጀርመን እህትማማች ከተማ እንዳላት ነገራቸው። እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን ፑቲን በማሪፑል ውስጥ የቻለውን ሁሉ አጠፋ እና የተቻለውን ሁሉ ገድሏል, በሩሲያ ቀን የተደመሰሰችውን ከተማ እንኳን ደስ አለዎት|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ ፣ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ፣ ጸሐፊ እና የህዝብ ታዋቂ <ref>[https://yle.fi/a/3-12331762/64-3-135661 Журналиста Александра Невзорова заочно приговорили к 8 годам за "военные фейки" – он рассказал об умышленном обстреле российской армией роддома в Мариуполе]</ref>|right}} == በአለም ውስጥ ምላሽ == [[File:Destroyedbuildinginmariupol2.jpg|thumb|250px|ማሪዮፖል በሩሲያ ጦር በተከበበበት ወቅት]] የማሪፑል እገዳ እና ውድመት በአብዛኛዎቹ አገሮች በዘመናዊው የሩስያ ታሪክ ውስጥ እንደ ታላቅ የጦር ወንጀል እውቅና የተሰጠው ሲሆን ብዙውን ጊዜ በታሪክ ተመራማሪዎች በ 1990 ዎቹ [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] ዋና ከተማ በሩሲያ ወታደሮች ከደረሰው እገዳ እና ውድመት እና [[የሌኒንግራድ ከበባ|ሌኒንግራድ ከበባ]] ጋር ይነፃፀራሉ <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref> <ref>[https://www.ukrainer.net/en/russia-s-graveyard-peace-from-grozny-to-mariupol/ Russia’s graveyard peace — from Grozny to Mariupol]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/112940/grozny-mariupol-why-russia-staging-pr-events-and-tours-cities-it-destroyed/ From Grozny to Mariupol. Why Russia is staging PR-events and tours in the cities it destroyed]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/22/ukraine-mariupol-russia-putin-aleppo-grozny/ Ukraine’s Mariupol is under siege. It’s a wartime tactic Putin knows too well.]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2024/02/08/ukraine-new-findings-russias-devastation-mariupol Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[ስታሊኒዝም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች]] == አገናኞች == h228d25xkgb4z9f3a75pwj4lfzrwocx 391451 391449 2026-04-08T18:10:13Z DmitriVolnyi 57540 /* በአለም ውስጥ ምላሽ */ 391451 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የማሪፖል ከበባ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg | የስዕል_መግለጫ = በሩሲያ ጦር ከተደመሰሰው የማሪፖል ወረዳዎች አንዱ | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - ሜይ 20፣ 2022 | ቦታ = ዩክሬን ፣ [[ማሪኡፖል|ምስራቃዊ]] አውሮፓ | ውጤት = የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በማጥፋት ነዋሪዎቿን ከሞላ ጎደል ገድሎ 90% ህንፃዎችን አወደመ። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ሾይጉ, የሩሲያ ጦር ሠራዊት ኃላፊ * ዴኒስ ፑሺሊን, የዶኔትስክ ሪፐብሊክ ኃላፊ | መሪ2 = ዴኒስ ፕሮኮፔንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} '''የማሪፖል ከበባ''' (የዩክሬን ቋንቋ: '''Облога Маріуполя''', የሩሲያ ቋንቋ: '''Осада Мариуполя''') ከየካቲት መጨረሻ እስከ ሜይ 2022 ድረስ የዘለቀውን የምስራቃዊ የዩክሬን ከተማ ማሪፖል የ3 ወራት የሩስያ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ከተማይቱም በሩሲያ እና በወታደራዊ ወረራዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች።ይህ ጦርነት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና አጥፊው ​​ጦርነት ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት አንዱ አካል]]። ሩሲያ የጦር ወንጀሏን በይፋ ትክዳለች ፣ ሁሉንም ክሶች “የውሸት” ብላ ጠርታለች። በሩስያ ውስጥ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ ስለ ሩሲያ ጥቃት እውነቱን በመናገሯ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስራ እራሷን ለማጥፋት እስከመሞከር የደረሰ ስቃይ ደርሶባታል <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna Пономаренко Мария Николаевна]</ref> <ref>[https://ovd.info/express-news/2022/09/16/arestovannuyu-po-delu-o-feykakh-zhurnalistku-rusnews-otpravili-v-karcer Арестованную по делу о «фейках» журналистку RusNews отправили в карцер]</ref>። == ክስተት == [[File:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|ጥፋት]] ከበባው የጀመረው እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ነው። ሩሲያ በመድፍ፣ ሰው አልባ አውሮፕላኖች፣ አውሮፕላኖች፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎች እና የባህር ሃይሎች በመጠቀም ከተማዋን መደብደብ ጀመረች<ref>[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]</ref>። ከበባው በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ክስተቶች አንዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች ተደብቀው በነበሩበት የማሪፖል ድራማ ቲያትር የሩሲያ ወታደሮች የቦምብ ጥቃት ነበር<ref>[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]</ref>። 2,340 የመኖሪያ ሕንፃዎች, 61,200 የግል ቤቶች, 7 ሆስፒታሎች, 4 ክሊኒኮች, 57 ትምህርት ቤቶች, 7 ዩኒቨርሲቲዎች, 70 ኮሌጆች, 3 የወሊድ ሆስፒታሎች: ወደ 90% ሕንፃዎች ጥፋት ጋር ከበባ አብቅቷል. የ100,000 የዩክሬን ዜጎች ሞት እና ወታደሮች ከአዞቭስትታል ተክል መውጣታቸው <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]</ref>። ሩሲያውያን ድርጊታቸውን ለማስረዳት “ዜጎች ነፃ ያወጡአቸውን ያመሰግናሉ” የሚለውን የውሸት ዜና ተጠቅመዋል። በተጨማሪም, ከባድ የጦር ወንጀል "የማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ነበር (ሩሲያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине), በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች እና ማህበራዊ ደረጃ ያላቸው ሰዎች የተጨፈጨፉበት. ሩሲያውያን መላውን የዩክሬን ቤተሰብ ገድለው ልጆቻቸውን ወደ ሩሲያ ወሰዱ<ref>{{Cite web |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |accessdate=2025-06-06 |archivedate=2025-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ }}</ref>። ከግንቦት 2022 መጨረሻ ጀምሮ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች እና ተያዘች። ከሩሲያ ወረራ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ከሚኖሩባቸው 10 ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ሲሆን በህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ አንዷ ነበረች<ref>[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]</ref> <ref>[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]</ref>። [[File:Mariupoldroneview.webm|thumb|270px|ከ 3 ወራት የሩስያ የቦምብ ጥቃት በኋላ የከተማዋ የአየር ላይ ፎቶግራፍ]] የሩሲያ ወታደሮች የማይወዷቸው ንቅሳት ያላቸውን እንደ የዩክሬን ባንዲራ ያሉ የታሰሩ የዩክሬን ዜጎችን በኤሌክትሪክ ይገድሉ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ሩሲያ በከተማዋ ውስጥ ሰብአዊ አደጋ ፈጠረች-በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች እና መሰረተ ልማቶች ወድመዋል ፣ እና ዩክሬናውያን በተከፈተ እሳት ምግብ ለማብሰል እና ውሃ ለማግኘት ረጅም ሰልፍ ለመቆም ተገደዱ <ref>[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]</ref> <ref>[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የማሪፖል ጦርነት|በ 2014 ፣ የሩሲያ ወታደራዊ ወረራ በዩክሬን ሲጀመር ፣ ከተማዋ በአጭር ጊዜ በሩሲያ ተያዘች ፣ ግን በዩክሬን ጦር ነፃ ወጣች]]። እ.ኤ.አ. በ2021፣ በሩሲያ እና በዩክሬን ወታደራዊ ኃይሎች መካከል መጠነኛ ግጭቶች ነበሩ። በሩሲያ በፑቲን ዘመን ሰዎች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “ጦርነት” ወይም “ጥቃት” የሚሉ ቃላትን የያዙ አስተያየቶችን በመለጠፋቸው ለእስር ተዳርገዋል። በይፋ ሩሲያ ሁሉንም ወንጀሎቿን ትክዳለች ፣ እናም የዩክሬን ወረራ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ተብሎ ይጠራል ፣ ምክንያቱም ፕሬዝዳንቱ የሩሲያን ኪሳራ የመደበቅ መብት ያለው በልዩ ኦፕሬሽን ነው። ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በፖሊስ በተለይም በማርች 2022 15,000 ሰዎች በፀረ-ጦርነት ሰልፎች ላይ ተሳትፈዋል ተብለው ሲታሰሩ በፖሊስ ጭካኔ የተሞላበት ተቃውሞ ተደርገዋል<ref>[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]</ref>። {{ጥቅስ|ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ሲወዳደር አዶልፍ ሂትለር በጣም ልከኛ እና ከፑቲን እጅግ ያነሰ ጨካኝ ሰው ነበር። ቢያንስ ሂትለር የተከበበውን ሌኒንግራድን አላጠፋም እና ለጥቂት የተረፉት ሌኒንግራድ አሁን በጀርመን እህትማማች ከተማ እንዳላት ነገራቸው። እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን ፑቲን በማሪፑል ውስጥ የቻለውን ሁሉ አጠፋ እና የተቻለውን ሁሉ ገድሏል, በሩሲያ ቀን የተደመሰሰችውን ከተማ እንኳን ደስ አለዎት|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ ፣ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ፣ ጸሐፊ እና የህዝብ ታዋቂ <ref>[https://yle.fi/a/3-12331762/64-3-135661 Журналиста Александра Невзорова заочно приговорили к 8 годам за "военные фейки" – он рассказал об умышленном обстреле российской армией роддома в Мариуполе]</ref>|right}} == በአለም ውስጥ ምላሽ == [[ስዕል:Destroyedbuildinginmariupol2.jpg|thumb|250px|ማሪዮፖል በሩሲያ ጦር በተከበበበት ወቅት]] የማሪፑል እገዳ እና ውድመት በአብዛኛዎቹ አገሮች በዘመናዊው የሩስያ ታሪክ ውስጥ እንደ ታላቅ የጦር ወንጀል እውቅና የተሰጠው ሲሆን ብዙውን ጊዜ በታሪክ ተመራማሪዎች በ 1990 ዎቹ [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] ዋና ከተማ በሩሲያ ወታደሮች ከደረሰው እገዳ እና ውድመት እና [[የሌኒንግራድ ከበባ|ሌኒንግራድ ከበባ]] ጋር ይነፃፀራሉ <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref> <ref>[https://www.ukrainer.net/en/russia-s-graveyard-peace-from-grozny-to-mariupol/ Russia’s graveyard peace — from Grozny to Mariupol]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/112940/grozny-mariupol-why-russia-staging-pr-events-and-tours-cities-it-destroyed/ From Grozny to Mariupol. Why Russia is staging PR-events and tours in the cities it destroyed]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/22/ukraine-mariupol-russia-putin-aleppo-grozny/ Ukraine’s Mariupol is under siege. It’s a wartime tactic Putin knows too well.]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2024/02/08/ukraine-new-findings-russias-devastation-mariupol Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[ስታሊኒዝም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች]] == አገናኞች == 4m5lepmsex79cje1zqe8zlnuxkojvxi 391452 391451 2026-04-08T18:10:34Z DmitriVolnyi 57540 391452 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የማሪፖል ከበባ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = Livoberezhnyi District buildings destruction.jpg | የስዕል_መግለጫ = በሩሲያ ጦር ከተደመሰሰው የማሪፖል ወረዳዎች አንዱ | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - ሜይ 20፣ 2022 | ቦታ = ዩክሬን ፣ [[ማሪኡፖል|ምስራቃዊ]] አውሮፓ | ውጤት = የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ በማጥፋት ነዋሪዎቿን ከሞላ ጎደል ገድሎ 90% ህንፃዎችን አወደመ። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ሾይጉ, የሩሲያ ጦር ሠራዊት ኃላፊ * ዴኒስ ፑሺሊን, የዶኔትስክ ሪፐብሊክ ኃላፊ | መሪ2 = ዴኒስ ፕሮኮፔንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} '''የማሪፖል ከበባ''' (የዩክሬን ቋንቋ: '''Облога Маріуполя''', የሩሲያ ቋንቋ: '''Осада Мариуполя''') ከየካቲት መጨረሻ እስከ ሜይ 2022 ድረስ የዘለቀውን የምስራቃዊ የዩክሬን ከተማ ማሪፖል የ3 ወራት የሩስያ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ከተማይቱም በሩሲያ እና በወታደራዊ ወረራዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች።ይህ ጦርነት ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና አጥፊው ​​ጦርነት ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት አንዱ አካል]]። ሩሲያ የጦር ወንጀሏን በይፋ ትክዳለች ፣ ሁሉንም ክሶች “የውሸት” ብላ ጠርታለች። በሩስያ ውስጥ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ ስለ ሩሲያ ጥቃት እውነቱን በመናገሯ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስራ እራሷን ለማጥፋት እስከመሞከር የደረሰ ስቃይ ደርሶባታል <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna Пономаренко Мария Николаевна]</ref> <ref>[https://ovd.info/express-news/2022/09/16/arestovannuyu-po-delu-o-feykakh-zhurnalistku-rusnews-otpravili-v-karcer Арестованную по делу о «фейках» журналистку RusNews отправили в карцер]</ref>። == ክስተት == [[ስዕል:Destroyed buildings in mariupol.jpg|thumb|270px|ጥፋት]] ከበባው የጀመረው እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ነው። ሩሲያ በመድፍ፣ ሰው አልባ አውሮፕላኖች፣ አውሮፕላኖች፣ ከባድ የጦር መሳሪያዎች እና የባህር ሃይሎች በመጠቀም ከተማዋን መደብደብ ጀመረች<ref>[https://zaborona.com/interactive/mariupol-theatre-investigation/Театр-сховище Чи був шанс вижити в тих, хто ховався у Маріупольському драмтеатрі?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220226011024/https://www.reuters.com/world/europe/strategic-city-mariupol-wakes-blasts-russia-invades-ukraine-2022-02-24/ Port city of Mariupol comes under fire after Russia invades Ukraine]</ref>። ከበባው በጣም አስፈላጊ ከሆኑት ክስተቶች አንዱ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች ተደብቀው በነበሩበት የማሪፖል ድራማ ቲያትር የሩሲያ ወታደሮች የቦምብ ጥቃት ነበር<ref>[https://glavcom.ua/country/incidents/zyavivsya-povniy-perelik-stvorenih-rosijeyu-filtraciynih-taboriv-dlya-mariupolciv-848019.html З’явився повний перелік створених Росією фільтраційних таборів для маріупольців]</ref>። 2,340 የመኖሪያ ሕንፃዎች, 61,200 የግል ቤቶች, 7 ሆስፒታሎች, 4 ክሊኒኮች, 57 ትምህርት ቤቶች, 7 ዩኒቨርሲቲዎች, 70 ኮሌጆች, 3 የወሊድ ሆስፒታሎች: ወደ 90% ሕንፃዎች ጥፋት ጋር ከበባ አብቅቷል. የ100,000 የዩክሬን ዜጎች ሞት እና ወታደሮች ከአዞቭስትታል ተክል መውጣታቸው <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/09/human-rights-concerns-related-forced-displacement-ukraine Human rights concerns related to forced displacement in Ukraine]</ref>። ሩሲያውያን ድርጊታቸውን ለማስረዳት “ዜጎች ነፃ ያወጡአቸውን ያመሰግናሉ” የሚለውን የውሸት ዜና ተጠቅመዋል። በተጨማሪም, ከባድ የጦር ወንጀል "የማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ነበር (ሩሲያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине), በሁሉም የዕድሜ ክልል ውስጥ ያሉ ሰዎች እና ማህበራዊ ደረጃ ያላቸው ሰዎች የተጨፈጨፉበት. ሩሲያውያን መላውን የዩክሬን ቤተሰብ ገድለው ልጆቻቸውን ወደ ሩሲያ ወሰዱ<ref>{{Cite web |title=Росіяни у школі на Херсонщині катували українців до смерті, імітували розстріли та майже не годували. Звіт про Біляївську катівню |url=https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ |accessdate=2025-06-06 |archivedate=2025-06-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250606075043/https://zmina.ua/event/rrosiyany-u-shkoli-na-hersonshhyni-katuvaly-ukrayincziv-do-smerti-imituvaly-rozstrily-ta-majzhe-ne-goduvaly-zvit-pro-bilyayivsku-kativnyu/ }}</ref>። ከግንቦት 2022 መጨረሻ ጀምሮ ከተማዋ ሙሉ በሙሉ ወድማለች እና ተያዘች። ከሩሲያ ወረራ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ከሚኖሩባቸው 10 ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ሲሆን በህዝብ ብዛት ከመጀመሪያዎቹ አንዷ ነበረች<ref>[https://dn.gov.ua/news/13-chervnya-2014-roku-zvilnennya-mariupolya-vid-rosijskoyi-okupaciyi 13 червня 2014 року - звільнення Маріуполя від російської окупації]</ref> <ref>[https://glavcom.ua/kyiv/news/vipalyuvali-ochi-denisova-rozpovila-pro-te-yak-rosiyani-katuvali-ditey-na-kijivshchini-836811.html Випалювали очі. Омбудсмен розповіла, як росіяни катували дітей на Київщині]</ref>። [[ስዕል:Mariupoldroneview.webm|thumb|270px|ከ 3 ወራት የሩስያ የቦምብ ጥቃት በኋላ የከተማዋ የአየር ላይ ፎቶግራፍ]] የሩሲያ ወታደሮች የማይወዷቸው ንቅሳት ያላቸውን እንደ የዩክሬን ባንዲራ ያሉ የታሰሩ የዩክሬን ዜጎችን በኤሌክትሪክ ይገድሉ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ሩሲያ በከተማዋ ውስጥ ሰብአዊ አደጋ ፈጠረች-በሺህ የሚቆጠሩ ቤቶች እና መሰረተ ልማቶች ወድመዋል ፣ እና ዩክሬናውያን በተከፈተ እሳት ምግብ ለማብሰል እና ውሃ ለማግኘት ረጅም ሰልፍ ለመቆም ተገደዱ <ref>[https://web.archive.org/web/20230331000244/https://www.rfi.fr/ru/%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F/20230330-%D1%80%D1%84-7-%D0%BB%D0%B5%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BD%D0%B8%D0%B8-63-%D0%BB%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%BC%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B8%D0%BB-%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%BE%D0%BD%D0%BE%D0%B2-%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BE%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE-%D0%B2%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D0%B5 В РФ на 7 лет колонии осудили 63-летнего Михаила Симонова за антивоенные высказывания во «ВКонтакте»]</ref> <ref>[https://zona.media/article/2023/03/30/simonov-7 Если б не было войны». 63‑летнего Михаила Симонова приговорили к 7 годам колонии за антивоенные посты «ВКонтакте»]</ref>። እ.ኤ.አ. [[የማሪፖል ጦርነት|በ 2014 ፣ የሩሲያ ወታደራዊ ወረራ በዩክሬን ሲጀመር ፣ ከተማዋ በአጭር ጊዜ በሩሲያ ተያዘች ፣ ግን በዩክሬን ጦር ነፃ ወጣች]]። እ.ኤ.አ. በ2021፣ በሩሲያ እና በዩክሬን ወታደራዊ ኃይሎች መካከል መጠነኛ ግጭቶች ነበሩ። በሩሲያ በፑቲን ዘመን ሰዎች በማህበራዊ ሚዲያ ላይ “ጦርነት” ወይም “ጥቃት” የሚሉ ቃላትን የያዙ አስተያየቶችን በመለጠፋቸው ለእስር ተዳርገዋል። በይፋ ሩሲያ ሁሉንም ወንጀሎቿን ትክዳለች ፣ እናም የዩክሬን ወረራ ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን ተብሎ ይጠራል ፣ ምክንያቱም ፕሬዝዳንቱ የሩሲያን ኪሳራ የመደበቅ መብት ያለው በልዩ ኦፕሬሽን ነው። ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በፖሊስ በተለይም በማርች 2022 15,000 ሰዎች በፀረ-ጦርነት ሰልፎች ላይ ተሳትፈዋል ተብለው ሲታሰሩ በፖሊስ ጭካኔ የተሞላበት ተቃውሞ ተደርገዋል<ref>[https://web.archive.org/web/20220226152538/https://eng.yabloko.ru/the-yabloko-party-considers-the-war-against-ukraine-the-gravest-crime/ The Yabloko party considers the war against Ukraine the gravest crime]</ref>። {{ጥቅስ|ከቭላድሚር ፑቲን ጋር ሲወዳደር አዶልፍ ሂትለር በጣም ልከኛ እና ከፑቲን እጅግ ያነሰ ጨካኝ ሰው ነበር። ቢያንስ ሂትለር የተከበበውን ሌኒንግራድን አላጠፋም እና ለጥቂት የተረፉት ሌኒንግራድ አሁን በጀርመን እህትማማች ከተማ እንዳላት ነገራቸው። እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን ፑቲን በማሪፑል ውስጥ የቻለውን ሁሉ አጠፋ እና የተቻለውን ሁሉ ገድሏል, በሩሲያ ቀን የተደመሰሰችውን ከተማ እንኳን ደስ አለዎት|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ ፣ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ ፣ ጸሐፊ እና የህዝብ ታዋቂ <ref>[https://yle.fi/a/3-12331762/64-3-135661 Журналиста Александра Невзорова заочно приговорили к 8 годам за "военные фейки" – он рассказал об умышленном обстреле российской армией роддома в Мариуполе]</ref>|right}} == በአለም ውስጥ ምላሽ == [[ስዕል:Destroyedbuildinginmariupol2.jpg|thumb|250px|ማሪዮፖል በሩሲያ ጦር በተከበበበት ወቅት]] የማሪፑል እገዳ እና ውድመት በአብዛኛዎቹ አገሮች በዘመናዊው የሩስያ ታሪክ ውስጥ እንደ ታላቅ የጦር ወንጀል እውቅና የተሰጠው ሲሆን ብዙውን ጊዜ በታሪክ ተመራማሪዎች በ 1990 ዎቹ [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] ዋና ከተማ በሩሲያ ወታደሮች ከደረሰው እገዳ እና ውድመት እና [[የሌኒንግራድ ከበባ|ሌኒንግራድ ከበባ]] ጋር ይነፃፀራሉ <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref> <ref>[https://www.ukrainer.net/en/russia-s-graveyard-peace-from-grozny-to-mariupol/ Russia’s graveyard peace — from Grozny to Mariupol]</ref> <ref>[https://texty.org.ua/articles/112940/grozny-mariupol-why-russia-staging-pr-events-and-tours-cities-it-destroyed/ From Grozny to Mariupol. Why Russia is staging PR-events and tours in the cities it destroyed]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/22/ukraine-mariupol-russia-putin-aleppo-grozny/ Ukraine’s Mariupol is under siege. It’s a wartime tactic Putin knows too well.]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2024/02/08/ukraine-new-findings-russias-devastation-mariupol Ukraine: New Findings on Russia’s Devastation of Mariupol]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[ስታሊኒዝም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች]] == አገናኞች == 2rutsjqnfi97zbrzmf8sqjtcl4j8d4f 0 55373 391429 391422 2026-04-08T13:25:42Z ~2026-21746-15 58011 /* የመከሰቱ ምክንያቶች */የዚህን ገዥ እና የእሱን ርዕዮተ ዓለም አወንታዊ ገጽታዎች የሚያብራራ ጠቃሚ ጥቅስ። 391429 wikitext text/x-wiki '''ፑቲኒዝም''' (በሩሲያኛ '''Путинизм'''፣ የፑቲን አገዛዝ፣ የፑቲን ርዕዮተ ዓለም፣ ይህ "ራሺዝም" ተብሎም ይጠራል '''Рашизм'''፣ በእንግሊዝኛ '''Putunism''', '''Ruscism''') ይህ በዘመናዊቷ [[ሩሲያ]] የፖለቲካ ርዕዮተ ዓለም እና የፖለቲካ አገዛዝ በ1990ዎቹ መገባደጃ ላይ ብቅ ያለው እና በ[[ቭላዲሚር ፑቲን|ፑቲን]] ዙሪያ በመንግስት የተደገፈ ስብዕና የአምልኮ ሥርዓት፣ [[አምባገነን]]፣ የመናገር ነፃነትን በማፈን እና በሰው ልጆች ላይ በሚፈጸሙ ከባድ ወንጀሎች ተለይቶ ይታወቃል። ይህ ብዙ ምክንያቶች ያሉት በጣም የተወሳሰበ ክስተት ነው <ref>Van Herpen, Marcel (2015). Putin's Wars: The Rise of Russia's New Imperialism. Rowman & Littlefield. p. 61</ref><ref> McNabb, David (2017). Vladimir Putin and Russia's Imperial Revival. Routledge. p. 58.</ref> <ref>Grigas, Agnia (2016). Beyond Crimea: The New Russian Empire. Yale University Press. pp. 2–3, 9.</ref> <ref>[https://theukrainians.org/en/three-features-of-russian-imperialism/ Three Features of Russian Imperialism]</ref> <ref>[https://liberationschool.org/08-08-15-russia-georgia-independence-in-html/ Russia, Georgia, and independence in the age of imperialism]</ref>። [[ስዕል:2022 Moscow rally 2.jpg|thumb|250px|ፑቲን ሩሲያ በዩክሬን ላይ የጀመረችውን ወረራ በመደገፍ ኮንሰርት አዘጋጅቷል]] [[ስዕል:Putin-portraits-1614.jpg|thumb|250px|በመላው ሩሲያ በሚገኙ መደብሮች በመቶዎች የሚቆጠሩ የፑቲን ምስሎች በሽያጭ ላይ ናቸው]] [[ስዕል:OMON (7004548774).jpg|thumb|250px|የሩሲያ ፖሊስ]] == የመከሰቱ ምክንያቶች == [[ስዕል:Fnastasiya Fedorenko Putin glavniy brend.jpg|thumb|200px|መጽሐፍት "ፑቲን - ዋናው የሩሲያ ብራንድ"]] ሩሲያ ውስጥ ለዘመናት በዘለቀው የዘላኖች ተጽእኖ የተነሳ በማን አገዛዝ ስር ትኖር የነበረች እና በማን አስተዳደር ስር ዋና ከተማዋ በሞስኮ የሆነችው ፣ በኋላም የሩሲያ ኢምፓየር የሆነችው መንግስት በመመስረት ፣ አምባገነናዊ የመንግስት ቅርፅ ለዘመናት ኖረ ። የንጉሠ ነገሥቱ ኃይል ፍፁም እና የዕድሜ ልክ ነበር፣ እናም የሩሲያ ቤተ ክርስቲያን የሩሲያን ገዥ ከእግዚአብሔር ጋር እኩል አድርጋለች። ከ 15 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በ 1861 ሰርፍዶም እስኪወገድ ድረስ, አብዛኛው ሩሲያውያን በብዙ ሺህ መኳንንት ባሪያዎች ተገዙ. እንደ 1825 የዴሴምብሪስት ሕዝባዊ አመጽ ያሉ ለሕዝብ ነፃነትን ለማስፈን የተደረጉ ሙከራዎች በንጉሠ ነገሥቱ አገዛዝ በጭካኔ ታፍነዋል። ይህም ነፃ፣ ዴሞክራሲያዊ ማህበረሰብ እንዳይፈጠር እንቅፋት ሆኗል <ref>Письма и заметки Н. С. Трубецкого / Вступит. ст. В. Н. Топорова; Подгот. к изд. Р. Якобсона при участии X. Барана, О. Ронена, М. Тейлор; Пер. предисл. В. А. Плунгяна; Пер. примеч. В. А. Плунгяна и Д. А. Паперно под ред. В. А. Плунгяна; Пер. и ред. указателей Д. В. Сичинавы.— М.: Языки славянской культуры, 2004.— 608 с., ил., разд. пат. i—lxxvi; I—XVI; l—504, вклейка после с. 218.</ref> <ref>Secret diplomatic history of the eighteenth century by Karl Marx. Edited by his Daughter Eleanor Marx Aveling.— London: Swan Sonnenschein & Co., Limited, Paternoster Square, 1899.— P.77.</ref> <ref>Мемуары декабристов. Северное общество / Ред. В. А. Фёдоров. — Москва: МГУ, 1981.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1917 ሁለት አብዮቶች ተካሂደዋል-አንደኛው በየካቲት ወር ንጉሳዊውን ስርዓት ገለበጠ ፣ ሌላኛው ደግሞ በጥቅምት ወር እስከ 1922 ድረስ በዘለቀው የእርስ በእርስ ጦርነት እና የዩኤስኤስአር ምስረታ አብቅቷል። የ[[ስታሊኒዝም|ጆሴፍ ስታሊን]] ስልጣን ሲይዝ ሩሲያ ከሞቱ በኋላ በሌሎች የሶቪየት መሪዎች የተወረሰችውን ወደ አምባገነንነት ተመለሰች።እ.ኤ.አ. በ 1991 የዩኤስኤስ አር ፈረሰ እና ሩሲያን ጨምሮ 15 አገሮች ነፃነታቸውን አገኙ። ድንበር ተከፍቶ ነፃ ሚዲያ ወጣ፣ የፖለቲካ እስረኞች በጅምላ ተፈቱ። እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ ውስጥ በሩሲያ እና በሌሎች የድህረ-ሶቪየት አገሮች የነፃነት ቀን ነበር ፣ እና በታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ እውነተኛ ዲሞክራሲ በሩሲያ ውስጥ ታየ <ref>Клисторин В. И. «Лихие девяностые» глазами экономиста // ЭКО. — 2014. — № 10 (484). — С. 181—189.</ref>። ነገር ግን እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ መገባደጃ ላይ በህብረተሰቡ ውስጥ [[የሩሲያዊ ዓለም]] የሚባል ክስተት ተፈጠረ፣ ይህም ሩሲያ በቼቼኒያ ላይ ሁለተኛውን ጦርነት አስከትሏል። ይህ የተጠናቀቀው ፑቲን ወደ ስልጣን በመምጣታቸው ነው <ref>Проханов А., Аверьянов В., Дугин А., Кобяков А., Платонов О. Доктрина Русского мира. — Издательство: Книжный мир, 2016</ref>። {{ጥቅስ|ከ 2000 እስከ 2010 ሩሲያ ውስጥ የኖርኩ ሲሆን ፑቲን በቼቺኒያ በሩሲያ ጦርነት ወቅት በህጋዊ መንገድ ሲመረጡ አይቻለሁ። በሌላ አነጋገር የእሱን አጀንዳ በሩሲያውያን ላይ አልጫነም። ሩሲያውያን ማየት የሚፈልጉትን ነገር ይኸውም የአምባገነን መሪን ምስል በማሳየት በውስጡ ይስማማል።|ከዩኤስኤስአር የተባረሩት [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የሶቪየት ተቃዋሚዎች]] ልጅ ፔተር ፖሜርቴንሴቭ, የታሪክ ምሁር, የማስታወቂያ ባለሙያ <ref>Nothing Is True and Everything Is Possible: The Surreal Heart of the New Russia, 2014</ref> <ref>Valery Tishkov. The Russian World—Changing Meanings and Strategies // Carnegie Papers. — 2018. — Вып. 95.</ref> <ref>[https://www.zeit.de/kultur/2022-02/peter-pomerantsev-german-russian-relations-ukraine-conflict/seite-5 What, Actually, Is Germany’s Problem with Russia?]</ref> <ref>[https://news.err.ee/1609749258/headread-2025-peter-pomerantsev-on-what-russian-propaganda-really-is HeadRead 2025: Peter Pomerantsev on what Russian propaganda really is]</ref>|right}} {{ጥቅስ|በየሰከንዱ እየፈራረሰች ያለችውን ሀገር ማዳን የሚችለው ፑቲን ብቻ ነው።|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ እ.ኤ.አ. በ 2012 ምርጫ ወቅት የፑቲን ታማኝ እና የግል አማካሪ ሆነው ያገለገሉ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ እና ደራሲ ናቸው <ref>[https://courier-media.com/obshhestvo/aleksandr-nevzorov-putin-spasaet-stranu-ot-raspada/ Александр Невзоров: Путин спасает страну от распада Источник: https://courier-media.com/obshhestvo/aleksandr-nevzorov-putin-spasaet-stranu-ot-raspada]</ref> <ref>[https://1-line.spbu.ru/ljudi/234-415.html?grp=57 Александр Невзоров: «Я живу по принципу - один раз испорть себе репутацию, чтобы потом можно было говорить всё, что угодно»]</ref>|right}} {{ጥቅስ|ፑቲንን እንደ ዋና እና ብቸኛው ክፋት የሚመለከት ማንኛውም ሰው "በታሪክ ውስጥ የአንድ የተወሰነ ግለሰብ ሚና" በሚለው የተሳሳተ አስተሳሰብ ይመራል። እሱ ሌላ የሩሲያ ግዛት አሻንጉሊት ነው። በ300 ዓመታት የማይለወጡ ወጎች ይመራል። የፑቲን አገዛዝ ምንም ዓይነት ዋና ገፅታዎችም ሆነ የራሱ የግል ቅዠቶች አልያዘም። እሱ በቀላሉ የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት አስተዳደር ደንቦችን በትጋት ይከተላል። ሁሉም የፑቲን ድርጊቶች ባለፉት መቶ ዘመናት ሲተገበር የቆየው የሩሲያ የውጭ ፖሊሲ ቀጥተኛ ሎጂካዊ ቀጣይ ናቸው|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ፣ ሩሲያዊ ጸሐፊ፣ ጋዜጠኛ እና የህዝብ ታዋቂ|right}} [[ስዕል:Z patch with George ribbon.svg|thumb|180px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የፑቲን ርዕዮተ ዓለም እና ዘመን በጣም ዝነኛ ከሆኑት ምልክቶች አንዱ የሆነው የZ ምልክት]] በአለም ዙሪያ ባሉ ደጋፊዎቹ ጥቅም ላይ ይውላል]] በፑቲን ዘመን ሩሲያ እ.ኤ.አ. በ 2000 ኢኮኖሚዋን አረጋጋች ፣ የመጀመርያው ለውጥ በፑቲን ዘመን የሩስያ መዝሙር - የግሊንካ የአርበኝነት መዝሙር - በአሮጌው የሶቪየት ዜማ መዝሙር ግን በትንሹ የተሻሻሉ ግጥሞች መተካት ነበር <ref> За Глинку!: Против возврата к советскому гимну: Сборник материалов / Сост.: М. О. Чудакова, А. Р. Курилкин, Е. А. Тоддес. — М.: Языки русской культуры, 2000. — 124 с.</ref>፣ በርካታ አዳዲስ ወታደራዊ ግጭቶች ተከስተዋል ለምሳሌ በ [[ደቡብ ኦሤትያ-አላኒያ|ጆርጂያ በ2008]] እና [[ጦርነት በዶንባስ|በዩክሬን በ2014]] <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/the-2008-russo-georgian-war-putins-green-light/ The 2008 Russo-Georgian War: Putin’s green light]</ref> <ref>[https://www.hrc.ge/538/geo/ 15 წელი აგვისტოს ომიდან - ტერორისტული რეჟიმის განგრძობადი ზიანი და შედეგები საერთაშორისო სასამართლოებში]</ref> <ref>[https://blog.icoca.ch/10-years-of-russian-annexation-of-crimea-reflexions-on-the-role-of-pmcs-in-hybrid-warfare/ 10 years of Russian annexation of Crimea, reflections on the role of PMCs in hybrid warfare]</ref> <ref>[https://fakty.ua/ru/180361-rossijskie-specnazovcy-rasstrelivali-nas-iz-avtomatov-kalashnikova-prakticheski-v-upor «Российские спецназовцы расстреливали нас из автоматов практически в упор»]</ref> <ref>[https://www.unian.net/politics/907274-mer-slavyanska-nelya-shtepa-sbejala-iz-goroda-smi.html Мэр Славянска Неля Штепа сбежала из города - СМИ]</ref> በሩሲያ ያለው የፖለቲካ ጭቆና ተባብሷል <ref>[https://navalny.com/p/6424/ Томск в плену у депутатской мафии]</ref> <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/sovet-po-pravam-cheloveka-oon-kreml-presleduet-protivnikov-voyny-v-ukraine-/32029885.html|title=Совет по правам человека ООН: Россия преследует противников войны в Украине. Кремль это отрицает|website=Настоящее Время|date=2022-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209211445/https://www.currenttime.tv/a/sovet-po-pravam-cheloveka-oon-kreml-presleduet-protivnikov-voyny-v-ukraine-/32029885.html |archive-date=2022-12-09}}</ref> <ref>[https://www.omct.org/en/resources/blog/russia-leaving-european-convention-for-the-prevention-of-torture-a-withdrawal-with-profound-consequences Russia leaving European Convention for the Prevention of Torture: a withdrawal with profound consequences]</ref> <ref>[https://www.ui.se/forskning/centrum-for-osteuropastudier/sceeus-report/human-rights-violations-in-the-occupied-parts-of-ukraines-donbas-since-2014/ Human Rights Violations in the Occupied Parts of Ukraine’s Donbas since 2014]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2025/12/11/russias-systematic-torture-of-ukrainian-pows Russia’s Systematic Torture of Ukrainian POWs]</ref> <ref>[https://www.auswaertiges-amt.de/en/newsroom/news/kofler-eastern-ukraine-2327428 Human Rights Commissioner Kofler on the human rights situation in eastern Ukraine]</ref> <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2016/07/un-report-2014-16-killings-ukraine-highlights-rampant-impunity UN report on 2014-16 killings in Ukraine highlights “rampant impunity”]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2016/07/534392 UN report finds impunity for killings ‘remains rampant’ in Ukraine conflict]</ref> [[የሩሲያዊነት]] ተባብሷል <ref>{{Cite web|date=5 January 2023|title=In Russia, there are 40% fewer Komi-Permyaks, 35% fewer Mordovians (Erzya and Moksha), 30% fewer Udmurts, and more than 20% fewer Chuvash and Mari|url=https://www.idelreal.org/a/32210928.html|access-date=6 January 2023|website=Radio Free Europe/Radio Liberty|language=ru}}</ref> <ref>[https://www.rferl.org/a/schools-language-classes-ukraihne-occupied/33465383.html Natalya Nedyelko and Donbas.Realities. 2025. No More Ukrainian Classes In The Parts Of Ukraine Under Russia’s Thumb. RFE/RL. 7 Jul.]</ref> <ref>[https://rg.ru/2025/06/23/minprosveshcheniia-namereno-ubrat-ukrainskij-iazyk-iz-shkolnoj-programmy.html Минпросвещения намерено убрать украинский язык из школьной программы. 2025. ''Российская газета''. 23 Jun.]</ref>። ከዚህም በላይ የተለያዩ አለማቀፍ ድርጅቶች እንደሚሉት ሩሲያ በፑቲን ግላዊ ተነሳሽነት በአፍሪካ ሀገራት መፈንቅለ መንግስት እና ጦርነቶችን ትደግፋለች <ref>{{cite news|title=More control, less deniability: what next for Russia in Africa after Wagner?|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/21/what-next-for-russia-in-africa-after-wagner-moscow-influence|work=[[The Guardian]]|date=2024-05-21}}</ref><ref name="economistexplains2">{{Cite news|title=What is the Wagner Group, Russia's mercenary organisation?|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation|access-date=2022-03-16|quote=“From a legal perspective, Wagner doesn't exist,” says Sorcha MacLeod|newspaper=The Economist|issn=0013-0613|archive-date=2022-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219120224/https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation|url-status=live}}</ref><ref name="CBS Africa">{{cite news|title=How Russia's Wagner Group funds its role in Putin's Ukraine war by plundering Africa's resources|url=https://www.cbsnews.com/news/russia-wagner-group-ukraine-war-putin-prigozhin-africa-plundering-resources/|work=CBS News|date=2023-05-16|access-date=2023-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230622145256/https://www.cbsnews.com/news/russia-wagner-group-ukraine-war-putin-prigozhin-africa-plundering-resources/|archive-date=2023-06-22|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.malina.mg/fr/kraoma-mining-une-joint-venture-au-centre-de-toutes-les-attentions/ |title=www.malina.mg |access-date=2024-12-18 |archive-date=2023-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831082222/https://www.malina.mg/fr/kraoma-mining-une-joint-venture-au-centre-de-toutes-les-attentions/ |url-status=live }}</ref><ref name="depth">{{Cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2019/11/19/in-push-for-africa-russias-wagner-mercenaries-are-out-of-their-depth-in-mozambique-a68220|title=In Push for Africa, Russia's Wagner Mercenaries Are 'Out of Their Depth' in Mozambique|first=Pjotr|last=Sauer|date=2019-11-19|website=The Moscow Times|access-date=2024-12-18|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327074056/https://www.themoscowtimes.com/2019/11/19/in-push-for-africa-russias-wagner-mercenaries-are-out-of-their-depth-in-mozambique-a68220|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases The Sun: Russia sends troops and missiles to east Libya and sets up two military bases] {{Wayback|url=https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases |date=20200217185319 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217185319/https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases |date=2020-02-17 }} ''The Libya Observer''</ref><ref>{{cite news |title=Mali, CAR watch with concern as Wagner mutiny unfolds in Russia |url=https://www.africanews.com/2023/06/24/mali-car-watch-with-concern-as-wagner-mutiny-unfolds-in-russia/ |work=Africanews |date=2023-06-24 |access-date=2024-12-18 |archive-date=2024-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219141926/https://www.africanews.com/2023/06/24/mali-car-watch-with-concern-as-wagner-mutiny-unfolds-in-russia/ |url-status=live }}</ref><ref name="allegations">{{Cite web |title=US Aware of Allegations of Russian Links to Burkinabe Coup |url=https://www.voanews.com/a/us-aware-of-allegations-of-russian-links-to-burkinabe-coup-/6415668.html |website=VOA |date=2022-01-27 |access-date=2024-12-18 |archive-date=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224162431/https://www.voanews.com/a/us-aware-of-allegations-of-russian-links-to-burkinabe-coup-/6415668.html |url-status=live }}</ref>፣ [[የአሌክሳንደር ሉካሼንኮ አገዛዝ|ፑቲን ሩሲያ ከሉካሼንኮ ጋር ያላትን ግንኙነት የበለጠ አጠናክሯል]] ኢኮኖሚያዊ እና ወታደራዊ ድጋፍ <ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-09-15/belarus-russia-military-drills-why-lukashenko-is-aligned-with-putin Why Belarus Is Forging Ever-Closer Ties With Russia]</ref>፣ ዋናው የሩሲያ የሰብአዊ መብት ድርጅት [[የመታሰቢያ ሐውልት]] እንዲሁ ተዘግቷል <ref>[https://imi.org.ua/en/news/russian-court-shuts-down-human-rights-group-memorial-international-cnn-i43101 Russian court shuts down human rights group Memorial International – CNN]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2023 በሄግ የሚገኘው ዓለም አቀፍ የፍትህ ፍርድ ቤት ለፑቲን የዩክሬን ልጆች ግድያ እና ማፈናቀል የእስር ማዘዣ አውጥቷል <ref>{{Cite web |title=Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova |url=https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and |accessdate=2025-12-22 |archivedate=2023-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230317151628/https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and }}</ref>። == የሩሲያ ተቃዋሚ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች አቋም == [[ስዕል:2012-09-15 Boris Nemtsov on stage of anti-Putin rally L1070201.jpg|thumb|220px|[[ቦሪስ ኔምትሶቭ]]፣ በ2012 የፑቲንን ወደ ስልጣን መምጣት በመቃወም በተካሄደው ሰልፍ ላይ ያደረጉት ንግግር]] [[ስዕል:Alexey Navalny 2018.png|thumb|220px|የዲሞክራሲያዊ ተቃዋሚ መሪ እና የሩስያ ፕሬዝዳንት እጩ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] በ2024 በፑቲን ትእዛዝ በህገ ወጥ መንገድ ተከሰው ተገድለዋል፣ ከ 2018 የሩሲያ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ በፊት የተወሰደ ፎቶግራፍ]] በሩሲያ የብዙዎቹ የፑቲን ተቃዋሚዎች ግድያ ተፈጽሟል <ref>[https://www.yabloko.ru/Publ/Book/Fire/fire_002.html Путинизм как высшая и заключительная стадия бандитского капитализма в России]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2024/02/17/russia-putin-opposition-deaths/ Putin’s dead critics: A journalist, a tax adviser, a politician]</ref> <ref>[https://kyivindependent.com/navalnys-death-preceded-by-long-list-of-putin-critics-murders/ Navalny's death preceded by long list of Putin critics' murders]</ref> <ref>[https://thinktank.4freerussia.org/politics/political-repressions-in-russia-in-2021/ Political Repressions in Russia in 2021]</ref> <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2021-02-01/mass-protests-russia-shadow-repression Mass protests in Russia in the shadow of repression]</ref> <ref>[https://www.swp-berlin.org/10.18449/2021C40/ Repression and Autocracy as Russia Heads into State Duma Elections]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/navalnyj-aleksej-anatolevich/ Навальный Алексей Анатольевич]</ref>። የሩስያ ተቃዋሚ ሃይሎች መንግስት በገለልተኛ ሚዲያዎች ላይ እየወሰደ ያለውን እርምጃ ከማውገዝ በተጨማሪ ፑቲን ከሌሎች ፈላጭ ቆራጭ ሀገራት በተለይም ከ[[ቻይና]] እና [[ኢራን]] ጋር መቀራረባቸውን ተችተዋል <ref>[https://nemtsov-most.org/2020/06/04/nemtsov-putins-contract-with-china-is-a-sale-of-his-homeland/ Немцов: «Путинский контракт с Китаем — это распродажа родины»]</ref> <ref>[https://www.ava.md/ru/stati/analitika_i_kommentarii/boris-nemcov-putin-tolkaet-stranu-v-ob-yatiya/ Борис Немцов: Путин толкает страну в объятия Китая]</ref> <ref>[https://minval.az/news/67492 Немцов назвал поставки газа в Китай аферой века]</ref> <ref>[https://internationalviewpoint.org/In-Search-of-Russia-s-Lost-Opposition In Search of Russia’s Lost Opposition]</ref> <ref>[https://nemtsovfund.org/en/2025/01/china-s-choice-balancing-economic-interests-and-global-political-strategy-insights-from-the-russia-2030-futures-enhanced-research-ifr-lab/ “China’s Choice: Balancing Economic Interests and Global Political Strategy” — Insights from the “Russia 2030 Futures Enhanced” Research IFR Lab]</ref>። የሩሲያ ተቃዋሚዎች በተለይም የአሌሴይ ናቫልኒ ደጋፊዎች በሩሲያ ውስጥ የፑቲንን አገዛዝ ለብዙ አመታት ሲዋጉ የቆዩ ሲሆን ከ2014 ጀምሮ በዩክሬን ላይ የተፈጸሙትን ወንጀሎች በሙሉ አጥብቀው አውግዘዋል፣ ዩክሬናውያንን ይደግፋሉ እና የፑቲን ዋና ደጋፊዎች ወንጀሎች ላይ ምርመራ እስከጀመረ ድረስ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። {{ጥቅስ|ከዩክሬን ጋር ያለው ጦርነት ምንም ዓይነት ገደብ የሌለው ወንጀል ነው። ይህ ጦርነት የሩሲያ ጠላቶችን ይጠቀማል። ይህ የእርስዎ ጦርነት አይደለም። ይህ የእኛ ጦርነት አይደለም። ይህ የፑቲን ጦርነት ለስልጣኑ እና ለገንዘቡ ነው። ይህ የቢሊየነር ጓደኞቹ የሮተንበርግ ፣የቲምቼንኮ ፣ያኑኒን ጦርነት እና የእነርሱ መበልፀግ ነው። አስታውስ፣ የምትዋጋው እና የምትሞትላቸው ለእነሱ እንጂ ለሩሲያ አይደለም <ref>[https://euro.kharkiv.ua/poln%D1%8Bj-tekst-doklada-borysa-nemczova-o/ Полный текст доклада Бориса Немцова о войне Путина в Украине]</ref>|የሩሲያ ተቃዋሚ ቦሪስ ኔምትሶቭ ሩሲያ በዩክሬን ላይ ባደረሰችው ጥቃት እና ለሩሲያ ጦር ኃይሎች ይግባኝ በማለት የሰጡት መግለጫ|right}} [[ስዕል:Немцов мост 03 27.07.2022.jpg|thumb|220px|ቦሪስ ኔምትሶቭ በተገደለበት ቦታ ላይ በተሠራው የመታሰቢያ ሐውልት ላይ አበቦች፣ በ 2015 ተገድሏል]] [[ስዕል:Grave of Alexey Navalny - 2024-03-15 - p1.jpg|thumb|230px|የሩሲያ ዋና ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ መቃብር፣ በ 2024 ተገድሏል]] [[ስዕል:Grave of Alexander Litvinenko, Highgate Cemetery, April 2024.jpg|thumb|180px|የአሌክሳንደር ሊትቪንኮ መቃብር]] == የሩሲያ ማህበረሰብ አመለካከት == [[ስዕል:Berlin demonstration after Navalny's murder asv2024-02-18 VIDEO 03.webm|thumb|220px|ነጭ፣ ሰማያዊ እና ነጭ ባንዲራ፣ ፀረ-ፑቲን እና ፀረ-ጦርነት ኃይሎች ምልክት ነው]] [[ስዕል:Protest against the invasion of Ukraine (Yekaterinburg, February 24, 2022).jpg|thumb|220px|ፀረ ጦርነት ተቃውሞ "ጦርነት የለም" የሚል በፖስተሮች]] [[ስዕል:Oxxxymiron RAW Berlin asv2022-04 img10.jpg|thumb|220px|ፀረ-ጦርነት ዘፋኝ Oxxxymiron በበርሊን አሳይቷል]] እንደ ሩሲያ ኦፊሴላዊ መረጃ ከሆነ ከሩሲያ 147 ሚሊዮን ህዝብ ውስጥ 80% ፑቲንን ይደግፋሉ, ነገር ግን ትክክለኛው የፑቲን ደጋፊዎች ቁጥር በጣም ትንሽ ሊሆን ይችላል እና በአለም አቀፍ ገለልተኛ ምንጮች ጥናት ላይ በመመርኮዝ ከ 30-40% ብቻ ነው። በሙስና እና በጦርነት ላይ የተነሱት ተቃውሞዎች በሙሉ ማለት ይቻላል በሩሲያ ልዩ ሃይሎች በአሰቃቂ ሁኔታ ተጨፍጭፈዋል። በሩሲያ ያሉ ሰዎች ጭቆናን ለማስወገድ የራሳቸውን የፖለቲካ አቋም እና አመለካከት በመደበቅ ዝምታን እንዲናገሩ እና ፑቲንን እንደሚደግፉ እንዲገልጹ ይገደዳሉ። ነጭ-ሰማያዊ-ነጭ ባንዲራ የፑቲኒዝምን የመቋቋም ምልክት ሆኗል እና በባለሥልጣናት እንደ "አክራሪ" ስለሚቆጠር በሩሲያ ውስጥ በይፋ ታግዷል <ref>[https://www.russiamatters.org/blog/record-share-russians-support-peace-talks-many-also-approve-russias-actions-ukraine Record Share of Russians Support Peace Talks, But Many Also Approve of Russia’s Actions in Ukraine]</ref> <ref>[https://www.npr.org/2024/09/24/nx-s1-5123628/independent-study-suggests-russian-support-for-the-war-in-ukraine-is-complicated Independent study suggests Russian support for the war in Ukraine is complicated]</ref> <ref>[https://www.statista.com/statistics/896181/putin-approval-rating-russia/?srsltid=AfmBOorB3_Ztp_I2TEKvu53dwadaH6ZLBvB3hF3r_KpnNelo9z70V0F5 Putin approval rating Russia 2026]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/putin-russia-schools-ukraine/ Putin’s war propaganda becomes ‘patriotic’ lessons in Russian schools]</ref> <ref>[https://www.stratagem.no/the-symbol-of-the-new-russia-the-white-blue-white-flag-and-its-narrative/ The symbol of the new Russia?The white-blue-white flag and its narrative]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/10/20/russian-police-are-torturing-anti-war-activists Russian Police are Torturing Anti-War Activists]</ref> <ref>[https://icds.ee/en/not-quite-agents-of-change-russian-anti-war-grassroots-initiatives-in-europe/ Not Quite Agents of Change: Russian Anti-War Grassroots Initiatives in Europe]</ref> <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/un-special-rapporteur-warns-intensifying-repression-and-widespread-tortureUN Special Rapporteur warns of intensifying repression and widespread torture in Russia aimed at silencing dissent]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2024/10/1156271 Russia: Torture now ‘a tool for repression at home and aggression abroad’]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/gilishev-andrej-nikolaevich/ Гилишев Андрей Николаевич]</ref>። == በሥነ ሕንፃ ውስጥ == [[ስዕል:Pantheon of Eternal Glory.jpg|thumb|250px|የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ]] በ 2025 በ[[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ|ፎርት ሴንት ኤልዛቤት ወታደራዊ መቃብር]] (በ[[ክሮፒቭኒትስኪ]]) መግቢያ ላይ ባለው የመታሰቢያ ሐውልት ላይ የተቀረጸው ጽሑፍ ተለወጠ እና አሁን እንዲህ ይነበባል-“ናዚዝም ከዚህ በፊት ተሸነፈ - ይህ ማለት ፑቲኒዝም እንዲሁ ይሸነፋል ማለት ነው” <ref>[https://ua.igotoworld.com/en/poi_object/66028_saint-elizabeth-fortress.htm Saint Elizabeth Fortress]</ref>። == በባህል እና ሲኒማ == * ጓደኛዬ ቦሪስ ኔምትሶቭ (በሩሲያኛ Мой друг Борис Немцов፣ 2015) <ref>[https://artdocfest.com/en/movie/moy_drug_boris_nemco_2015_70/ My friend Boris Nemtsov]</ref> * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)|ዶንባስ]] (በዩክሬንኛ Донбас፣ 2018) <ref>[https://variety.com/2018/film/reviews/donbass-review-1202804243/ ‘Donbass’ Review: War in Ukraine, the Prequel]</ref> * ናቫልኒ (በእንግሊዝኛ Navalny፣ 2022) <ref>[https://www.abu.org.my/2023/03/13/cnn-wins-its-first-oscar-for-navalny/ CNN wins its first Oscar for NAVALNY]</ref> * ማሪፖል: ተስፋ አልጠፋም (በዩክሬንኛ Маріуполь: Невтрачена надія፣ 2022) <ref>[https://www.acc.go.kr/webzine/index.do?article=787&lang= Mariupol. Unlost Hope]</ref> * ኬርሰን። ጸጥ ያለ ሽብር። የገሃነም ዜና መዋዕል (በዩክሬንኛ Херсон. Тихий терор. Хроніки пекла፣ 2022)<ref>[https://mediacenter.org.ua/silent-terror-in-kherson-documentary-about-atrocities-committed-by-russian-occupiers-in-occupied-city-presented-in-kyiv/ Silent terror in Kherson: documentary about atrocities committed by russian occupiers in occupied city presented in Kyiv]</ref> * የእሱ ጦርነት (በሩሲያኛ Его война፣ 2023) <ref>[https://freedomrussia.org/2023/12/08/ego-vojna-istoricheskoe-rassledovanie-o-putine-i-vojne-dokumentalnyj-film/ Его война — Историческое расследование о путине и войне: Документальный фильм]</ref> * ዘጋቢ ፊልም "[[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]]" (በዩክሬንኛ Анатомія рашизму፣ 2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?]] * [[የሩሲያ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[የሩሲያዊነት]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ባይኮቭኒያ]] * [[ኩራፓቲ]] * [[ናዚዝም]] == አገናኞች == i4h248ixf9xu5sraj03gv4duici3zxh 391430 391429 2026-04-08T13:37:21Z ~2026-21746-15 58011 391430 wikitext text/x-wiki '''ፑቲኒዝም''' (በሩሲያኛ '''Путинизм'''፣ የፑቲን አገዛዝ፣ የፑቲን ርዕዮተ ዓለም፣ ይህ "ራሺዝም" ተብሎም ይጠራል '''Рашизм'''፣ በእንግሊዝኛ '''Putunism''', '''Ruscism''') ይህ በዘመናዊቷ [[ሩሲያ]] የፖለቲካ ርዕዮተ ዓለም እና የፖለቲካ አገዛዝ በ1990ዎቹ መገባደጃ ላይ ብቅ ያለው እና በ[[ቭላዲሚር ፑቲን|ፑቲን]] ዙሪያ በመንግስት የተደገፈ ስብዕና የአምልኮ ሥርዓት፣ [[አምባገነን]]፣ የመናገር ነፃነትን በማፈን እና በሰው ልጆች ላይ በሚፈጸሙ ከባድ ወንጀሎች ተለይቶ ይታወቃል። ይህ ብዙ ምክንያቶች ያሉት በጣም የተወሳሰበ ክስተት ነው <ref>Van Herpen, Marcel (2015). Putin's Wars: The Rise of Russia's New Imperialism. Rowman & Littlefield. p. 61</ref><ref> McNabb, David (2017). Vladimir Putin and Russia's Imperial Revival. Routledge. p. 58.</ref> <ref>Grigas, Agnia (2016). Beyond Crimea: The New Russian Empire. Yale University Press. pp. 2–3, 9.</ref> <ref>[https://theukrainians.org/en/three-features-of-russian-imperialism/ Three Features of Russian Imperialism]</ref> <ref>[https://liberationschool.org/08-08-15-russia-georgia-independence-in-html/ Russia, Georgia, and independence in the age of imperialism]</ref>። [[ስዕል:2022 Moscow rally 2.jpg|thumb|250px|ፑቲን ሩሲያ በዩክሬን ላይ የጀመረችውን ወረራ በመደገፍ ኮንሰርት አዘጋጅቷል፣ 2022]] [[ስዕል:Putin-portraits-1614.jpg|thumb|250px|በመላው ሩሲያ በሚገኙ መደብሮች በመቶዎች የሚቆጠሩ የፑቲን ምስሎች በሽያጭ ላይ ናቸው]] [[ስዕል:United Russia Congress (2011-11-27) 08.jpg|thumb|220px|ፑቲን በገዥው ፓርቲ ኮንግረስ ላይ፣ 2011]] == የመከሰቱ ምክንያቶች == [[ስዕል:Fnastasiya Fedorenko Putin glavniy brend.jpg|thumb|200px|መጽሐፍት "ፑቲን - ዋናው የሩሲያ ብራንድ"]] ሩሲያ ውስጥ ለዘመናት በዘለቀው የዘላኖች ተጽእኖ የተነሳ በማን አገዛዝ ስር ትኖር የነበረች እና በማን አስተዳደር ስር ዋና ከተማዋ በሞስኮ የሆነችው ፣ በኋላም የሩሲያ ኢምፓየር የሆነችው መንግስት በመመስረት ፣ አምባገነናዊ የመንግስት ቅርፅ ለዘመናት ኖረ ። የንጉሠ ነገሥቱ ኃይል ፍፁም እና የዕድሜ ልክ ነበር፣ እናም የሩሲያ ቤተ ክርስቲያን የሩሲያን ገዥ ከእግዚአብሔር ጋር እኩል አድርጋለች። ከ 15 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በ 1861 ሰርፍዶም እስኪወገድ ድረስ, አብዛኛው ሩሲያውያን በብዙ ሺህ መኳንንት ባሪያዎች ተገዙ. እንደ 1825 የዴሴምብሪስት ሕዝባዊ አመጽ ያሉ ለሕዝብ ነፃነትን ለማስፈን የተደረጉ ሙከራዎች በንጉሠ ነገሥቱ አገዛዝ በጭካኔ ታፍነዋል። ይህም ነፃ፣ ዴሞክራሲያዊ ማህበረሰብ እንዳይፈጠር እንቅፋት ሆኗል <ref>Письма и заметки Н. С. Трубецкого / Вступит. ст. В. Н. Топорова; Подгот. к изд. Р. Якобсона при участии X. Барана, О. Ронена, М. Тейлор; Пер. предисл. В. А. Плунгяна; Пер. примеч. В. А. Плунгяна и Д. А. Паперно под ред. В. А. Плунгяна; Пер. и ред. указателей Д. В. Сичинавы.— М.: Языки славянской культуры, 2004.— 608 с., ил., разд. пат. i—lxxvi; I—XVI; l—504, вклейка после с. 218.</ref> <ref>Secret diplomatic history of the eighteenth century by Karl Marx. Edited by his Daughter Eleanor Marx Aveling.— London: Swan Sonnenschein & Co., Limited, Paternoster Square, 1899.— P.77.</ref> <ref>Мемуары декабристов. Северное общество / Ред. В. А. Фёдоров. — Москва: МГУ, 1981.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1917 ሁለት አብዮቶች ተካሂደዋል-አንደኛው በየካቲት ወር ንጉሳዊውን ስርዓት ገለበጠ ፣ ሌላኛው ደግሞ በጥቅምት ወር እስከ 1922 ድረስ በዘለቀው የእርስ በእርስ ጦርነት እና የዩኤስኤስአር ምስረታ አብቅቷል። የ[[ስታሊኒዝም|ጆሴፍ ስታሊን]] ስልጣን ሲይዝ ሩሲያ ከሞቱ በኋላ በሌሎች የሶቪየት መሪዎች የተወረሰችውን ወደ አምባገነንነት ተመለሰች።እ.ኤ.አ. በ 1991 የዩኤስኤስ አር ፈረሰ እና ሩሲያን ጨምሮ 15 አገሮች ነፃነታቸውን አገኙ። ድንበር ተከፍቶ ነፃ ሚዲያ ወጣ፣ የፖለቲካ እስረኞች በጅምላ ተፈቱ። እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ ውስጥ በሩሲያ እና በሌሎች የድህረ-ሶቪየት አገሮች የነፃነት ቀን ነበር ፣ እና በታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ እውነተኛ ዲሞክራሲ በሩሲያ ውስጥ ታየ <ref>Клисторин В. И. «Лихие девяностые» глазами экономиста // ЭКО. — 2014. — № 10 (484). — С. 181—189.</ref>። ነገር ግን እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ መገባደጃ ላይ በህብረተሰቡ ውስጥ [[የሩሲያዊ ዓለም]] የሚባል ክስተት ተፈጠረ፣ ይህም ሩሲያ በቼቼኒያ ላይ ሁለተኛውን ጦርነት አስከትሏል። ይህ የተጠናቀቀው ፑቲን ወደ ስልጣን በመምጣታቸው ነው <ref>Проханов А., Аверьянов В., Дугин А., Кобяков А., Платонов О. Доктрина Русского мира. — Издательство: Книжный мир, 2016</ref>። {{ጥቅስ|ከ 2000 እስከ 2010 ሩሲያ ውስጥ የኖርኩ ሲሆን ፑቲን በቼቺኒያ በሩሲያ ጦርነት ወቅት በህጋዊ መንገድ ሲመረጡ አይቻለሁ። በሌላ አነጋገር የእሱን አጀንዳ በሩሲያውያን ላይ አልጫነም። ሩሲያውያን ማየት የሚፈልጉትን ነገር ይኸውም የአምባገነን መሪን ምስል በማሳየት በውስጡ ይስማማል።|ከዩኤስኤስአር የተባረሩት [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የሶቪየት ተቃዋሚዎች]] ልጅ ፔተር ፖሜርቴንሴቭ, የታሪክ ምሁር, የማስታወቂያ ባለሙያ <ref>Nothing Is True and Everything Is Possible: The Surreal Heart of the New Russia, 2014</ref> <ref>Valery Tishkov. The Russian World—Changing Meanings and Strategies // Carnegie Papers. — 2018. — Вып. 95.</ref> <ref>[https://www.zeit.de/kultur/2022-02/peter-pomerantsev-german-russian-relations-ukraine-conflict/seite-5 What, Actually, Is Germany’s Problem with Russia?]</ref> <ref>[https://news.err.ee/1609749258/headread-2025-peter-pomerantsev-on-what-russian-propaganda-really-is HeadRead 2025: Peter Pomerantsev on what Russian propaganda really is]</ref>|right}} {{ጥቅስ|በየሰከንዱ እየፈራረሰች ያለችውን ሀገር ማዳን የሚችለው ፑቲን ብቻ ነው።|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ እ.ኤ.አ. በ 2012 ምርጫ ወቅት የፑቲን ታማኝ እና የግል አማካሪ ሆነው ያገለገሉ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ እና ደራሲ ናቸው <ref>[https://courier-media.com/obshhestvo/aleksandr-nevzorov-putin-spasaet-stranu-ot-raspada/ Александр Невзоров: Путин спасает страну от распада Источник: https://courier-media.com/obshhestvo/aleksandr-nevzorov-putin-spasaet-stranu-ot-raspada]</ref> <ref>[https://1-line.spbu.ru/ljudi/234-415.html?grp=57 Александр Невзоров: «Я живу по принципу - один раз испорть себе репутацию, чтобы потом можно было говорить всё, что угодно»]</ref>|right}} {{ጥቅስ|ፑቲንን እንደ ዋና እና ብቸኛው ክፋት የሚመለከት ማንኛውም ሰው "በታሪክ ውስጥ የአንድ የተወሰነ ግለሰብ ሚና" በሚለው የተሳሳተ አስተሳሰብ ይመራል። እሱ ሌላ የሩሲያ ግዛት አሻንጉሊት ነው። በ300 ዓመታት የማይለወጡ ወጎች ይመራል። የፑቲን አገዛዝ ምንም ዓይነት ዋና ገፅታዎችም ሆነ የራሱ የግል ቅዠቶች አልያዘም። እሱ በቀላሉ የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት አስተዳደር ደንቦችን በትጋት ይከተላል። ሁሉም የፑቲን ድርጊቶች ባለፉት መቶ ዘመናት ሲተገበር የቆየው የሩሲያ የውጭ ፖሊሲ ቀጥተኛ ሎጂካዊ ቀጣይ ናቸው|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ፣ ሩሲያዊ ጸሐፊ፣ ጋዜጠኛ እና የህዝብ ታዋቂ|right}} [[ስዕል:Z patch with George ribbon.svg|thumb|180px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የፑቲን ርዕዮተ ዓለም እና ዘመን በጣም ዝነኛ ከሆኑት ምልክቶች አንዱ የሆነው የZ ምልክት]] በአለም ዙሪያ ባሉ ደጋፊዎቹ ጥቅም ላይ ይውላል]] በፑቲን ዘመን ሩሲያ እ.ኤ.አ. በ 2000 ኢኮኖሚዋን አረጋጋች ፣ የመጀመርያው ለውጥ በፑቲን ዘመን የሩስያ መዝሙር - የግሊንካ የአርበኝነት መዝሙር - በአሮጌው የሶቪየት ዜማ መዝሙር ግን በትንሹ የተሻሻሉ ግጥሞች መተካት ነበር <ref> За Глинку!: Против возврата к советскому гимну: Сборник материалов / Сост.: М. О. Чудакова, А. Р. Курилкин, Е. А. Тоддес. — М.: Языки русской культуры, 2000. — 124 с.</ref>፣ በርካታ አዳዲስ ወታደራዊ ግጭቶች ተከስተዋል ለምሳሌ በ [[ደቡብ ኦሤትያ-አላኒያ|ጆርጂያ በ2008]] እና [[ጦርነት በዶንባስ|በዩክሬን በ2014]] <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/the-2008-russo-georgian-war-putins-green-light/ The 2008 Russo-Georgian War: Putin’s green light]</ref> <ref>[https://www.hrc.ge/538/geo/ 15 წელი აგვისტოს ომიდან - ტერორისტული რეჟიმის განგრძობადი ზიანი და შედეგები საერთაშორისო სასამართლოებში]</ref> <ref>[https://blog.icoca.ch/10-years-of-russian-annexation-of-crimea-reflexions-on-the-role-of-pmcs-in-hybrid-warfare/ 10 years of Russian annexation of Crimea, reflections on the role of PMCs in hybrid warfare]</ref> <ref>[https://fakty.ua/ru/180361-rossijskie-specnazovcy-rasstrelivali-nas-iz-avtomatov-kalashnikova-prakticheski-v-upor «Российские спецназовцы расстреливали нас из автоматов практически в упор»]</ref> <ref>[https://www.unian.net/politics/907274-mer-slavyanska-nelya-shtepa-sbejala-iz-goroda-smi.html Мэр Славянска Неля Штепа сбежала из города - СМИ]</ref> በሩሲያ ያለው የፖለቲካ ጭቆና ተባብሷል <ref>[https://navalny.com/p/6424/ Томск в плену у депутатской мафии]</ref> <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/sovet-po-pravam-cheloveka-oon-kreml-presleduet-protivnikov-voyny-v-ukraine-/32029885.html|title=Совет по правам человека ООН: Россия преследует противников войны в Украине. Кремль это отрицает|website=Настоящее Время|date=2022-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209211445/https://www.currenttime.tv/a/sovet-po-pravam-cheloveka-oon-kreml-presleduet-protivnikov-voyny-v-ukraine-/32029885.html |archive-date=2022-12-09}}</ref> <ref>[https://www.omct.org/en/resources/blog/russia-leaving-european-convention-for-the-prevention-of-torture-a-withdrawal-with-profound-consequences Russia leaving European Convention for the Prevention of Torture: a withdrawal with profound consequences]</ref> <ref>[https://www.ui.se/forskning/centrum-for-osteuropastudier/sceeus-report/human-rights-violations-in-the-occupied-parts-of-ukraines-donbas-since-2014/ Human Rights Violations in the Occupied Parts of Ukraine’s Donbas since 2014]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2025/12/11/russias-systematic-torture-of-ukrainian-pows Russia’s Systematic Torture of Ukrainian POWs]</ref> <ref>[https://www.auswaertiges-amt.de/en/newsroom/news/kofler-eastern-ukraine-2327428 Human Rights Commissioner Kofler on the human rights situation in eastern Ukraine]</ref> <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2016/07/un-report-2014-16-killings-ukraine-highlights-rampant-impunity UN report on 2014-16 killings in Ukraine highlights “rampant impunity”]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2016/07/534392 UN report finds impunity for killings ‘remains rampant’ in Ukraine conflict]</ref> [[የሩሲያዊነት]] ተባብሷል <ref>{{Cite web|date=5 January 2023|title=In Russia, there are 40% fewer Komi-Permyaks, 35% fewer Mordovians (Erzya and Moksha), 30% fewer Udmurts, and more than 20% fewer Chuvash and Mari|url=https://www.idelreal.org/a/32210928.html|access-date=6 January 2023|website=Radio Free Europe/Radio Liberty|language=ru}}</ref> <ref>[https://www.rferl.org/a/schools-language-classes-ukraihne-occupied/33465383.html Natalya Nedyelko and Donbas.Realities. 2025. No More Ukrainian Classes In The Parts Of Ukraine Under Russia’s Thumb. RFE/RL. 7 Jul.]</ref> <ref>[https://rg.ru/2025/06/23/minprosveshcheniia-namereno-ubrat-ukrainskij-iazyk-iz-shkolnoj-programmy.html Минпросвещения намерено убрать украинский язык из школьной программы. 2025. ''Российская газета''. 23 Jun.]</ref>። ከዚህም በላይ የተለያዩ አለማቀፍ ድርጅቶች እንደሚሉት ሩሲያ በፑቲን ግላዊ ተነሳሽነት በአፍሪካ ሀገራት መፈንቅለ መንግስት እና ጦርነቶችን ትደግፋለች <ref>{{cite news|title=More control, less deniability: what next for Russia in Africa after Wagner?|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/21/what-next-for-russia-in-africa-after-wagner-moscow-influence|work=[[The Guardian]]|date=2024-05-21}}</ref><ref name="economistexplains2">{{Cite news|title=What is the Wagner Group, Russia's mercenary organisation?|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation|access-date=2022-03-16|quote=“From a legal perspective, Wagner doesn't exist,” says Sorcha MacLeod|newspaper=The Economist|issn=0013-0613|archive-date=2022-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219120224/https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation|url-status=live}}</ref><ref name="CBS Africa">{{cite news|title=How Russia's Wagner Group funds its role in Putin's Ukraine war by plundering Africa's resources|url=https://www.cbsnews.com/news/russia-wagner-group-ukraine-war-putin-prigozhin-africa-plundering-resources/|work=CBS News|date=2023-05-16|access-date=2023-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230622145256/https://www.cbsnews.com/news/russia-wagner-group-ukraine-war-putin-prigozhin-africa-plundering-resources/|archive-date=2023-06-22|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.malina.mg/fr/kraoma-mining-une-joint-venture-au-centre-de-toutes-les-attentions/ |title=www.malina.mg |access-date=2024-12-18 |archive-date=2023-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831082222/https://www.malina.mg/fr/kraoma-mining-une-joint-venture-au-centre-de-toutes-les-attentions/ |url-status=live }}</ref><ref name="depth">{{Cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2019/11/19/in-push-for-africa-russias-wagner-mercenaries-are-out-of-their-depth-in-mozambique-a68220|title=In Push for Africa, Russia's Wagner Mercenaries Are 'Out of Their Depth' in Mozambique|first=Pjotr|last=Sauer|date=2019-11-19|website=The Moscow Times|access-date=2024-12-18|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327074056/https://www.themoscowtimes.com/2019/11/19/in-push-for-africa-russias-wagner-mercenaries-are-out-of-their-depth-in-mozambique-a68220|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases The Sun: Russia sends troops and missiles to east Libya and sets up two military bases] {{Wayback|url=https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases |date=20200217185319 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217185319/https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases |date=2020-02-17 }} ''The Libya Observer''</ref><ref>{{cite news |title=Mali, CAR watch with concern as Wagner mutiny unfolds in Russia |url=https://www.africanews.com/2023/06/24/mali-car-watch-with-concern-as-wagner-mutiny-unfolds-in-russia/ |work=Africanews |date=2023-06-24 |access-date=2024-12-18 |archive-date=2024-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219141926/https://www.africanews.com/2023/06/24/mali-car-watch-with-concern-as-wagner-mutiny-unfolds-in-russia/ |url-status=live }}</ref><ref name="allegations">{{Cite web |title=US Aware of Allegations of Russian Links to Burkinabe Coup |url=https://www.voanews.com/a/us-aware-of-allegations-of-russian-links-to-burkinabe-coup-/6415668.html |website=VOA |date=2022-01-27 |access-date=2024-12-18 |archive-date=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224162431/https://www.voanews.com/a/us-aware-of-allegations-of-russian-links-to-burkinabe-coup-/6415668.html |url-status=live }}</ref>፣ [[የአሌክሳንደር ሉካሼንኮ አገዛዝ|ፑቲን ሩሲያ ከሉካሼንኮ ጋር ያላትን ግንኙነት የበለጠ አጠናክሯል]] ኢኮኖሚያዊ እና ወታደራዊ ድጋፍ <ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-09-15/belarus-russia-military-drills-why-lukashenko-is-aligned-with-putin Why Belarus Is Forging Ever-Closer Ties With Russia]</ref>፣ ዋናው የሩሲያ የሰብአዊ መብት ድርጅት [[የመታሰቢያ ሐውልት]] እንዲሁ ተዘግቷል <ref>[https://imi.org.ua/en/news/russian-court-shuts-down-human-rights-group-memorial-international-cnn-i43101 Russian court shuts down human rights group Memorial International – CNN]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2023 በሄግ የሚገኘው ዓለም አቀፍ የፍትህ ፍርድ ቤት ለፑቲን የዩክሬን ልጆች ግድያ እና ማፈናቀል የእስር ማዘዣ አውጥቷል <ref>{{Cite web |title=Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova |url=https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and |accessdate=2025-12-22 |archivedate=2023-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230317151628/https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and }}</ref>። == የሩሲያ ተቃዋሚ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች አቋም == [[ስዕል:2012-09-15 Boris Nemtsov on stage of anti-Putin rally L1070201.jpg|thumb|220px|[[ቦሪስ ኔምትሶቭ]]፣ በ2012 የፑቲንን ወደ ስልጣን መምጣት በመቃወም በተካሄደው ሰልፍ ላይ ያደረጉት ንግግር]] [[ስዕል:Alexey Navalny 2018.png|thumb|220px|የዲሞክራሲያዊ ተቃዋሚ መሪ እና የሩስያ ፕሬዝዳንት እጩ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] በ2024 በፑቲን ትእዛዝ በህገ ወጥ መንገድ ተከሰው ተገድለዋል፣ ከ 2018 የሩሲያ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ በፊት የተወሰደ ፎቶግራፍ]] በሩሲያ የብዙዎቹ የፑቲን ተቃዋሚዎች ግድያ ተፈጽሟል <ref>[https://www.yabloko.ru/Publ/Book/Fire/fire_002.html Путинизм как высшая и заключительная стадия бандитского капитализма в России]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2024/02/17/russia-putin-opposition-deaths/ Putin’s dead critics: A journalist, a tax adviser, a politician]</ref> <ref>[https://kyivindependent.com/navalnys-death-preceded-by-long-list-of-putin-critics-murders/ Navalny's death preceded by long list of Putin critics' murders]</ref> <ref>[https://thinktank.4freerussia.org/politics/political-repressions-in-russia-in-2021/ Political Repressions in Russia in 2021]</ref> <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2021-02-01/mass-protests-russia-shadow-repression Mass protests in Russia in the shadow of repression]</ref> <ref>[https://www.swp-berlin.org/10.18449/2021C40/ Repression and Autocracy as Russia Heads into State Duma Elections]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/navalnyj-aleksej-anatolevich/ Навальный Алексей Анатольевич]</ref>። የሩስያ ተቃዋሚ ሃይሎች መንግስት በገለልተኛ ሚዲያዎች ላይ እየወሰደ ያለውን እርምጃ ከማውገዝ በተጨማሪ ፑቲን ከሌሎች ፈላጭ ቆራጭ ሀገራት በተለይም ከ[[ቻይና]] እና [[ኢራን]] ጋር መቀራረባቸውን ተችተዋል <ref>[https://nemtsov-most.org/2020/06/04/nemtsov-putins-contract-with-china-is-a-sale-of-his-homeland/ Немцов: «Путинский контракт с Китаем — это распродажа родины»]</ref> <ref>[https://www.ava.md/ru/stati/analitika_i_kommentarii/boris-nemcov-putin-tolkaet-stranu-v-ob-yatiya/ Борис Немцов: Путин толкает страну в объятия Китая]</ref> <ref>[https://minval.az/news/67492 Немцов назвал поставки газа в Китай аферой века]</ref> <ref>[https://internationalviewpoint.org/In-Search-of-Russia-s-Lost-Opposition In Search of Russia’s Lost Opposition]</ref> <ref>[https://nemtsovfund.org/en/2025/01/china-s-choice-balancing-economic-interests-and-global-political-strategy-insights-from-the-russia-2030-futures-enhanced-research-ifr-lab/ “China’s Choice: Balancing Economic Interests and Global Political Strategy” — Insights from the “Russia 2030 Futures Enhanced” Research IFR Lab]</ref>። የሩሲያ ተቃዋሚዎች በተለይም የአሌሴይ ናቫልኒ ደጋፊዎች በሩሲያ ውስጥ የፑቲንን አገዛዝ ለብዙ አመታት ሲዋጉ የቆዩ ሲሆን ከ2014 ጀምሮ በዩክሬን ላይ የተፈጸሙትን ወንጀሎች በሙሉ አጥብቀው አውግዘዋል፣ ዩክሬናውያንን ይደግፋሉ እና የፑቲን ዋና ደጋፊዎች ወንጀሎች ላይ ምርመራ እስከጀመረ ድረስ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። {{ጥቅስ|ከዩክሬን ጋር ያለው ጦርነት ምንም ዓይነት ገደብ የሌለው ወንጀል ነው። ይህ ጦርነት የሩሲያ ጠላቶችን ይጠቀማል። ይህ የእርስዎ ጦርነት አይደለም። ይህ የእኛ ጦርነት አይደለም። ይህ የፑቲን ጦርነት ለስልጣኑ እና ለገንዘቡ ነው። ይህ የቢሊየነር ጓደኞቹ የሮተንበርግ ፣የቲምቼንኮ ፣ያኑኒን ጦርነት እና የእነርሱ መበልፀግ ነው። አስታውስ፣ የምትዋጋው እና የምትሞትላቸው ለእነሱ እንጂ ለሩሲያ አይደለም <ref>[https://euro.kharkiv.ua/poln%D1%8Bj-tekst-doklada-borysa-nemczova-o/ Полный текст доклада Бориса Немцова о войне Путина в Украине]</ref>|የሩሲያ ተቃዋሚ ቦሪስ ኔምትሶቭ ሩሲያ በዩክሬን ላይ ባደረሰችው ጥቃት እና ለሩሲያ ጦር ኃይሎች ይግባኝ በማለት የሰጡት መግለጫ|right}} [[ስዕል:Немцов мост 03 27.07.2022.jpg|thumb|220px|ቦሪስ ኔምትሶቭ በተገደለበት ቦታ ላይ በተሠራው የመታሰቢያ ሐውልት ላይ አበቦች፣ በ 2015 ተገድሏል]] [[ስዕል:Grave of Alexey Navalny - 2024-03-15 - p1.jpg|thumb|230px|የሩሲያ ዋና ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ መቃብር፣ በ 2024 ተገድሏል]] [[ስዕል:Grave of Alexander Litvinenko, Highgate Cemetery, April 2024.jpg|thumb|180px|የአሌክሳንደር ሊትቪንኮ መቃብር]] == የሩሲያ ማህበረሰብ አመለካከት == [[ስዕል:Berlin demonstration after Navalny's murder asv2024-02-18 VIDEO 03.webm|thumb|220px|ነጭ፣ ሰማያዊ እና ነጭ ባንዲራ፣ ፀረ-ፑቲን እና ፀረ-ጦርነት ኃይሎች ምልክት ነው]] [[ስዕል:Protest against the invasion of Ukraine (Yekaterinburg, February 24, 2022).jpg|thumb|220px|ፀረ ጦርነት ተቃውሞ "ጦርነት የለም" የሚል በፖስተሮች]] [[ስዕል:Oxxxymiron RAW Berlin asv2022-04 img10.jpg|thumb|220px|ፀረ-ጦርነት ዘፋኝ Oxxxymiron በበርሊን አሳይቷል]] እንደ ሩሲያ ኦፊሴላዊ መረጃ ከሆነ ከሩሲያ 147 ሚሊዮን ህዝብ ውስጥ 80% ፑቲንን ይደግፋሉ, ነገር ግን ትክክለኛው የፑቲን ደጋፊዎች ቁጥር በጣም ትንሽ ሊሆን ይችላል እና በአለም አቀፍ ገለልተኛ ምንጮች ጥናት ላይ በመመርኮዝ ከ 30-40% ብቻ ነው። በሙስና እና በጦርነት ላይ የተነሱት ተቃውሞዎች በሙሉ ማለት ይቻላል በሩሲያ ልዩ ሃይሎች በአሰቃቂ ሁኔታ ተጨፍጭፈዋል። በሩሲያ ያሉ ሰዎች ጭቆናን ለማስወገድ የራሳቸውን የፖለቲካ አቋም እና አመለካከት በመደበቅ ዝምታን እንዲናገሩ እና ፑቲንን እንደሚደግፉ እንዲገልጹ ይገደዳሉ። ነጭ-ሰማያዊ-ነጭ ባንዲራ የፑቲኒዝምን የመቋቋም ምልክት ሆኗል እና በባለሥልጣናት እንደ "አክራሪ" ስለሚቆጠር በሩሲያ ውስጥ በይፋ ታግዷል <ref>[https://www.russiamatters.org/blog/record-share-russians-support-peace-talks-many-also-approve-russias-actions-ukraine Record Share of Russians Support Peace Talks, But Many Also Approve of Russia’s Actions in Ukraine]</ref> <ref>[https://www.npr.org/2024/09/24/nx-s1-5123628/independent-study-suggests-russian-support-for-the-war-in-ukraine-is-complicated Independent study suggests Russian support for the war in Ukraine is complicated]</ref> <ref>[https://www.statista.com/statistics/896181/putin-approval-rating-russia/?srsltid=AfmBOorB3_Ztp_I2TEKvu53dwadaH6ZLBvB3hF3r_KpnNelo9z70V0F5 Putin approval rating Russia 2026]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/putin-russia-schools-ukraine/ Putin’s war propaganda becomes ‘patriotic’ lessons in Russian schools]</ref> <ref>[https://www.stratagem.no/the-symbol-of-the-new-russia-the-white-blue-white-flag-and-its-narrative/ The symbol of the new Russia?The white-blue-white flag and its narrative]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/10/20/russian-police-are-torturing-anti-war-activists Russian Police are Torturing Anti-War Activists]</ref> <ref>[https://icds.ee/en/not-quite-agents-of-change-russian-anti-war-grassroots-initiatives-in-europe/ Not Quite Agents of Change: Russian Anti-War Grassroots Initiatives in Europe]</ref> <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/un-special-rapporteur-warns-intensifying-repression-and-widespread-tortureUN Special Rapporteur warns of intensifying repression and widespread torture in Russia aimed at silencing dissent]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2024/10/1156271 Russia: Torture now ‘a tool for repression at home and aggression abroad’]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/gilishev-andrej-nikolaevich/ Гилишев Андрей Николаевич]</ref>። == በሥነ ሕንፃ ውስጥ == [[ስዕል:Pantheon of Eternal Glory.jpg|thumb|250px|የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ]] በ 2025 በ[[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ|ፎርት ሴንት ኤልዛቤት ወታደራዊ መቃብር]] (በ[[ክሮፒቭኒትስኪ]]) መግቢያ ላይ ባለው የመታሰቢያ ሐውልት ላይ የተቀረጸው ጽሑፍ ተለወጠ እና አሁን እንዲህ ይነበባል-“ናዚዝም ከዚህ በፊት ተሸነፈ - ይህ ማለት ፑቲኒዝም እንዲሁ ይሸነፋል ማለት ነው” <ref>[https://ua.igotoworld.com/en/poi_object/66028_saint-elizabeth-fortress.htm Saint Elizabeth Fortress]</ref>። == በባህል እና ሲኒማ == * ጓደኛዬ ቦሪስ ኔምትሶቭ (በሩሲያኛ Мой друг Борис Немцов፣ 2015) <ref>[https://artdocfest.com/en/movie/moy_drug_boris_nemco_2015_70/ My friend Boris Nemtsov]</ref> * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)|ዶንባስ]] (በዩክሬንኛ Донбас፣ 2018) <ref>[https://variety.com/2018/film/reviews/donbass-review-1202804243/ ‘Donbass’ Review: War in Ukraine, the Prequel]</ref> * ናቫልኒ (በእንግሊዝኛ Navalny፣ 2022) <ref>[https://www.abu.org.my/2023/03/13/cnn-wins-its-first-oscar-for-navalny/ CNN wins its first Oscar for NAVALNY]</ref> * ማሪፖል: ተስፋ አልጠፋም (በዩክሬንኛ Маріуполь: Невтрачена надія፣ 2022) <ref>[https://www.acc.go.kr/webzine/index.do?article=787&lang= Mariupol. Unlost Hope]</ref> * ኬርሰን። ጸጥ ያለ ሽብር። የገሃነም ዜና መዋዕል (በዩክሬንኛ Херсон. Тихий терор. Хроніки пекла፣ 2022)<ref>[https://mediacenter.org.ua/silent-terror-in-kherson-documentary-about-atrocities-committed-by-russian-occupiers-in-occupied-city-presented-in-kyiv/ Silent terror in Kherson: documentary about atrocities committed by russian occupiers in occupied city presented in Kyiv]</ref> * የእሱ ጦርነት (በሩሲያኛ Его война፣ 2023) <ref>[https://freedomrussia.org/2023/12/08/ego-vojna-istoricheskoe-rassledovanie-o-putine-i-vojne-dokumentalnyj-film/ Его война — Историческое расследование о путине и войне: Документальный фильм]</ref> * ዘጋቢ ፊልም "[[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]]" (በዩክሬንኛ Анатомія рашизму፣ 2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?]] * [[የሩሲያ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[የሩሲያዊነት]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ባይኮቭኒያ]] * [[ኩራፓቲ]] * [[ናዚዝም]] == አገናኞች == oa63rdedqvs4fjcm3ttan8uxw0hdlu1 391453 391430 2026-04-08T19:34:40Z DmitriVolnyi 57540 /* የመከሰቱ ምክንያቶች */ 391453 wikitext text/x-wiki '''ፑቲኒዝም''' (በሩሲያኛ '''Путинизм'''፣ የፑቲን አገዛዝ፣ የፑቲን ርዕዮተ ዓለም፣ ይህ "ራሺዝም" ተብሎም ይጠራል '''Рашизм'''፣ በእንግሊዝኛ '''Putunism''', '''Ruscism''') ይህ በዘመናዊቷ [[ሩሲያ]] የፖለቲካ ርዕዮተ ዓለም እና የፖለቲካ አገዛዝ በ1990ዎቹ መገባደጃ ላይ ብቅ ያለው እና በ[[ቭላዲሚር ፑቲን|ፑቲን]] ዙሪያ በመንግስት የተደገፈ ስብዕና የአምልኮ ሥርዓት፣ [[አምባገነን]]፣ የመናገር ነፃነትን በማፈን እና በሰው ልጆች ላይ በሚፈጸሙ ከባድ ወንጀሎች ተለይቶ ይታወቃል። ይህ ብዙ ምክንያቶች ያሉት በጣም የተወሳሰበ ክስተት ነው <ref>Van Herpen, Marcel (2015). Putin's Wars: The Rise of Russia's New Imperialism. Rowman & Littlefield. p. 61</ref><ref> McNabb, David (2017). Vladimir Putin and Russia's Imperial Revival. Routledge. p. 58.</ref> <ref>Grigas, Agnia (2016). Beyond Crimea: The New Russian Empire. Yale University Press. pp. 2–3, 9.</ref> <ref>[https://theukrainians.org/en/three-features-of-russian-imperialism/ Three Features of Russian Imperialism]</ref> <ref>[https://liberationschool.org/08-08-15-russia-georgia-independence-in-html/ Russia, Georgia, and independence in the age of imperialism]</ref>። [[ስዕል:2022 Moscow rally 2.jpg|thumb|250px|ፑቲን ሩሲያ በዩክሬን ላይ የጀመረችውን ወረራ በመደገፍ ኮንሰርት አዘጋጅቷል፣ 2022]] [[ስዕል:Putin-portraits-1614.jpg|thumb|250px|በመላው ሩሲያ በሚገኙ መደብሮች በመቶዎች የሚቆጠሩ የፑቲን ምስሎች በሽያጭ ላይ ናቸው]] [[ስዕል:United Russia Congress (2011-11-27) 08.jpg|thumb|220px|ፑቲን በገዥው ፓርቲ ኮንግረስ ላይ፣ 2011]] == የመከሰቱ ምክንያቶች == [[ስዕል:Fnastasiya Fedorenko Putin glavniy brend.jpg|thumb|200px|መጽሐፍት "ፑቲን - ዋናው የሩሲያ ብራንድ"]] ሩሲያ ውስጥ ለዘመናት በዘለቀው የዘላኖች ተጽእኖ የተነሳ በማን አገዛዝ ስር ትኖር የነበረች እና በማን አስተዳደር ስር ዋና ከተማዋ በሞስኮ የሆነችው ፣ በኋላም የሩሲያ ኢምፓየር የሆነችው መንግስት በመመስረት ፣ አምባገነናዊ የመንግስት ቅርፅ ለዘመናት ኖረ ። የንጉሠ ነገሥቱ ኃይል ፍፁም እና የዕድሜ ልክ ነበር፣ እናም የሩሲያ ቤተ ክርስቲያን የሩሲያን ገዥ ከእግዚአብሔር ጋር እኩል አድርጋለች። ከ 15 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በ 1861 ሰርፍዶም እስኪወገድ ድረስ, አብዛኛው ሩሲያውያን በብዙ ሺህ መኳንንት ባሪያዎች ተገዙ. እንደ 1825 የዴሴምብሪስት ሕዝባዊ አመጽ ያሉ ለሕዝብ ነፃነትን ለማስፈን የተደረጉ ሙከራዎች በንጉሠ ነገሥቱ አገዛዝ በጭካኔ ታፍነዋል። ይህም ነፃ፣ ዴሞክራሲያዊ ማህበረሰብ እንዳይፈጠር እንቅፋት ሆኗል <ref>Письма и заметки Н. С. Трубецкого / Вступит. ст. В. Н. Топорова; Подгот. к изд. Р. Якобсона при участии X. Барана, О. Ронена, М. Тейлор; Пер. предисл. В. А. Плунгяна; Пер. примеч. В. А. Плунгяна и Д. А. Паперно под ред. В. А. Плунгяна; Пер. и ред. указателей Д. В. Сичинавы.— М.: Языки славянской культуры, 2004.— 608 с., ил., разд. пат. i—lxxvi; I—XVI; l—504, вклейка после с. 218.</ref> <ref>Secret diplomatic history of the eighteenth century by Karl Marx. Edited by his Daughter Eleanor Marx Aveling.— London: Swan Sonnenschein & Co., Limited, Paternoster Square, 1899.— P.77.</ref> <ref>Мемуары декабристов. Северное общество / Ред. В. А. Фёдоров. — Москва: МГУ, 1981.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1917 ሁለት አብዮቶች ተካሂደዋል-አንደኛው በየካቲት ወር ንጉሳዊውን ስርዓት ገለበጠ ፣ ሌላኛው ደግሞ በጥቅምት ወር እስከ 1922 ድረስ በዘለቀው የእርስ በእርስ ጦርነት እና የዩኤስኤስአር ምስረታ አብቅቷል። የ[[ስታሊኒዝም|ጆሴፍ ስታሊን]] ስልጣን ሲይዝ ሩሲያ ከሞቱ በኋላ በሌሎች የሶቪየት መሪዎች የተወረሰችውን ወደ አምባገነንነት ተመለሰች።እ.ኤ.አ. በ 1991 የዩኤስኤስ አር ፈረሰ እና ሩሲያን ጨምሮ 15 አገሮች ነፃነታቸውን አገኙ። ድንበር ተከፍቶ ነፃ ሚዲያ ወጣ፣ የፖለቲካ እስረኞች በጅምላ ተፈቱ። እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ ውስጥ በሩሲያ እና በሌሎች የድህረ-ሶቪየት አገሮች የነፃነት ቀን ነበር ፣ እና በታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ እውነተኛ ዲሞክራሲ በሩሲያ ውስጥ ታየ <ref>Клисторин В. И. «Лихие девяностые» глазами экономиста // ЭКО. — 2014. — № 10 (484). — С. 181—189.</ref>። ነገር ግን እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ መገባደጃ ላይ በህብረተሰቡ ውስጥ [[የሩሲያዊ ዓለም]] የሚባል ክስተት ተፈጠረ፣ ይህም ሩሲያ በቼቼኒያ ላይ ሁለተኛውን ጦርነት አስከትሏል። ይህ የተጠናቀቀው ፑቲን ወደ ስልጣን በመምጣታቸው ነው <ref>Проханов А., Аверьянов В., Дугин А., Кобяков А., Платонов О. Доктрина Русского мира. — Издательство: Книжный мир, 2016</ref>። {{ጥቅስ|ከ 2000 እስከ 2010 ሩሲያ ውስጥ የኖርኩ ሲሆን ፑቲን በቼቺኒያ በሩሲያ ጦርነት ወቅት በህጋዊ መንገድ ሲመረጡ አይቻለሁ። በሌላ አነጋገር የእሱን አጀንዳ በሩሲያውያን ላይ አልጫነም። ሩሲያውያን ማየት የሚፈልጉትን ነገር ይኸውም የአምባገነን መሪን ምስል በማሳየት በውስጡ ይስማማል።|ከዩኤስኤስአር የተባረሩት [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የሶቪየት ተቃዋሚዎች]] ልጅ ፔተር ፖሜርቴንሴቭ, የታሪክ ምሁር, የማስታወቂያ ባለሙያ <ref>Nothing Is True and Everything Is Possible: The Surreal Heart of the New Russia, 2014</ref> <ref>Valery Tishkov. The Russian World—Changing Meanings and Strategies // Carnegie Papers. — 2018. — Вып. 95.</ref> <ref>[https://www.zeit.de/kultur/2022-02/peter-pomerantsev-german-russian-relations-ukraine-conflict/seite-5 What, Actually, Is Germany’s Problem with Russia?]</ref> <ref>[https://news.err.ee/1609749258/headread-2025-peter-pomerantsev-on-what-russian-propaganda-really-is HeadRead 2025: Peter Pomerantsev on what Russian propaganda really is]</ref>|right}} {{ጥቅስ|በየሰከንዱ እየፈራረሰች ያለችውን ሀገር ማዳን የሚችለው ፑቲን ብቻ ነው።|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ እ.ኤ.አ. በ 2012 ምርጫ ወቅት የፑቲን ታማኝ እና የግል አማካሪ ሆነው ያገለገሉ ሩሲያዊ ጋዜጠኛ እና ደራሲ ናቸው <ref>[https://courier-media.com/obshhestvo/aleksandr-nevzorov-putin-spasaet-stranu-ot-raspada/ Александр Невзоров: Путин спасает страну от распада Источник: https://courier-media.com/obshhestvo/aleksandr-nevzorov-putin-spasaet-stranu-ot-raspada]</ref> <ref>[https://1-line.spbu.ru/ljudi/234-415.html?grp=57 Александр Невзоров: «Я живу по принципу - один раз испорть себе репутацию, чтобы потом можно было говорить всё, что угодно»]</ref>|right}} {{ጥቅስ|ፑቲንን እንደ ዋና እና ብቸኛው ክፋት የሚመለከት ማንኛውም ሰው "በታሪክ ውስጥ የአንድ የተወሰነ ግለሰብ ሚና" በሚለው የተሳሳተ አስተሳሰብ ይመራል። እሱ ሌላ የሩሲያ ግዛት አሻንጉሊት ነው። በ300 ዓመታት የማይለወጡ ወጎች ይመራል። የፑቲን አገዛዝ ምንም ዓይነት ዋና ገፅታዎችም ሆነ የራሱ የግል ቅዠቶች አልያዘም። እሱ በቀላሉ የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት አስተዳደር ደንቦችን በትጋት ይከተላል። ሁሉም የፑቲን ድርጊቶች ባለፉት መቶ ዘመናት ሲተገበር የቆየው የሩሲያ የውጭ ፖሊሲ ቀጥተኛ ሎጂካዊ ቀጣይ ናቸው|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ፣ ሩሲያዊ ጸሐፊ፣ ጋዜጠኛ እና የህዝብ ታዋቂ|right}} [[ስዕል:Putin and Medvedev (2014-06-22).jpg|thumb|200px|ፑቲን እና የተባበሩት ሩሲያ ፓርቲ አባላት በ[[ሞስኮ ክሬምሊን]]]] በፑቲን ዘመን ሩሲያ እ.ኤ.አ. በ 2000 ኢኮኖሚዋን አረጋጋች ፣ የመጀመርያው ለውጥ በፑቲን ዘመን የሩስያ መዝሙር - የግሊንካ የአርበኝነት መዝሙር - በአሮጌው የሶቪየት ዜማ መዝሙር ግን በትንሹ የተሻሻሉ ግጥሞች መተካት ነበር <ref> За Глинку!: Против возврата к советскому гимну: Сборник материалов / Сост.: М. О. Чудакова, А. Р. Курилкин, Е. А. Тоддес. — М.: Языки русской культуры, 2000. — 124 с.</ref>፣ በርካታ አዳዲስ ወታደራዊ ግጭቶች ተከስተዋል ለምሳሌ በ [[ደቡብ ኦሤትያ-አላኒያ|ጆርጂያ በ2008]] እና [[ጦርነት በዶንባስ|በዩክሬን በ2014]] <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/the-2008-russo-georgian-war-putins-green-light/ The 2008 Russo-Georgian War: Putin’s green light]</ref> <ref>[https://www.hrc.ge/538/geo/ 15 წელი აგვისტოს ომიდან - ტერორისტული რეჟიმის განგრძობადი ზიანი და შედეგები საერთაშორისო სასამართლოებში]</ref> <ref>[https://blog.icoca.ch/10-years-of-russian-annexation-of-crimea-reflexions-on-the-role-of-pmcs-in-hybrid-warfare/ 10 years of Russian annexation of Crimea, reflections on the role of PMCs in hybrid warfare]</ref> <ref>[https://fakty.ua/ru/180361-rossijskie-specnazovcy-rasstrelivali-nas-iz-avtomatov-kalashnikova-prakticheski-v-upor «Российские спецназовцы расстреливали нас из автоматов практически в упор»]</ref> <ref>[https://www.unian.net/politics/907274-mer-slavyanska-nelya-shtepa-sbejala-iz-goroda-smi.html Мэр Славянска Неля Штепа сбежала из города - СМИ]</ref> በሩሲያ ያለው የፖለቲካ ጭቆና ተባብሷል <ref>[https://navalny.com/p/6424/ Томск в плену у депутатской мафии]</ref> <ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/sovet-po-pravam-cheloveka-oon-kreml-presleduet-protivnikov-voyny-v-ukraine-/32029885.html|title=Совет по правам человека ООН: Россия преследует противников войны в Украине. Кремль это отрицает|website=Настоящее Время|date=2022-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221209211445/https://www.currenttime.tv/a/sovet-po-pravam-cheloveka-oon-kreml-presleduet-protivnikov-voyny-v-ukraine-/32029885.html |archive-date=2022-12-09}}</ref> <ref>[https://www.omct.org/en/resources/blog/russia-leaving-european-convention-for-the-prevention-of-torture-a-withdrawal-with-profound-consequences Russia leaving European Convention for the Prevention of Torture: a withdrawal with profound consequences]</ref> <ref>[https://www.ui.se/forskning/centrum-for-osteuropastudier/sceeus-report/human-rights-violations-in-the-occupied-parts-of-ukraines-donbas-since-2014/ Human Rights Violations in the Occupied Parts of Ukraine’s Donbas since 2014]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2025/12/11/russias-systematic-torture-of-ukrainian-pows Russia’s Systematic Torture of Ukrainian POWs]</ref> <ref>[https://www.auswaertiges-amt.de/en/newsroom/news/kofler-eastern-ukraine-2327428 Human Rights Commissioner Kofler on the human rights situation in eastern Ukraine]</ref> <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2016/07/un-report-2014-16-killings-ukraine-highlights-rampant-impunity UN report on 2014-16 killings in Ukraine highlights “rampant impunity”]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2016/07/534392 UN report finds impunity for killings ‘remains rampant’ in Ukraine conflict]</ref> [[የሩሲያዊነት]] ተባብሷል <ref>{{Cite web|date=5 January 2023|title=In Russia, there are 40% fewer Komi-Permyaks, 35% fewer Mordovians (Erzya and Moksha), 30% fewer Udmurts, and more than 20% fewer Chuvash and Mari|url=https://www.idelreal.org/a/32210928.html|access-date=6 January 2023|website=Radio Free Europe/Radio Liberty|language=ru}}</ref> <ref>[https://www.rferl.org/a/schools-language-classes-ukraihne-occupied/33465383.html Natalya Nedyelko and Donbas.Realities. 2025. No More Ukrainian Classes In The Parts Of Ukraine Under Russia’s Thumb. RFE/RL. 7 Jul.]</ref> <ref>[https://rg.ru/2025/06/23/minprosveshcheniia-namereno-ubrat-ukrainskij-iazyk-iz-shkolnoj-programmy.html Минпросвещения намерено убрать украинский язык из школьной программы. 2025. ''Российская газета''. 23 Jun.]</ref>። ከዚህም በላይ የተለያዩ አለማቀፍ ድርጅቶች እንደሚሉት ሩሲያ በፑቲን ግላዊ ተነሳሽነት በአፍሪካ ሀገራት መፈንቅለ መንግስት እና ጦርነቶችን ትደግፋለች <ref>{{cite news|title=More control, less deniability: what next for Russia in Africa after Wagner?|url=https://www.theguardian.com/world/article/2024/may/21/what-next-for-russia-in-africa-after-wagner-moscow-influence|work=[[The Guardian]]|date=2024-05-21}}</ref><ref name="economistexplains2">{{Cite news|title=What is the Wagner Group, Russia's mercenary organisation?|url=https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation|access-date=2022-03-16|quote=“From a legal perspective, Wagner doesn't exist,” says Sorcha MacLeod|newspaper=The Economist|issn=0013-0613|archive-date=2022-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20221219120224/https://www.economist.com/the-economist-explains/2022/03/07/what-is-the-wagner-group-russias-mercenary-organisation|url-status=live}}</ref><ref name="CBS Africa">{{cite news|title=How Russia's Wagner Group funds its role in Putin's Ukraine war by plundering Africa's resources|url=https://www.cbsnews.com/news/russia-wagner-group-ukraine-war-putin-prigozhin-africa-plundering-resources/|work=CBS News|date=2023-05-16|access-date=2023-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230622145256/https://www.cbsnews.com/news/russia-wagner-group-ukraine-war-putin-prigozhin-africa-plundering-resources/|archive-date=2023-06-22|url-status=live}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.malina.mg/fr/kraoma-mining-une-joint-venture-au-centre-de-toutes-les-attentions/ |title=www.malina.mg |access-date=2024-12-18 |archive-date=2023-08-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831082222/https://www.malina.mg/fr/kraoma-mining-une-joint-venture-au-centre-de-toutes-les-attentions/ |url-status=live }}</ref><ref name="depth">{{Cite web|url=https://www.themoscowtimes.com/2019/11/19/in-push-for-africa-russias-wagner-mercenaries-are-out-of-their-depth-in-mozambique-a68220|title=In Push for Africa, Russia's Wagner Mercenaries Are 'Out of Their Depth' in Mozambique|first=Pjotr|last=Sauer|date=2019-11-19|website=The Moscow Times|access-date=2024-12-18|archive-date=2022-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20220327074056/https://www.themoscowtimes.com/2019/11/19/in-push-for-africa-russias-wagner-mercenaries-are-out-of-their-depth-in-mozambique-a68220|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases The Sun: Russia sends troops and missiles to east Libya and sets up two military bases] {{Wayback|url=https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases |date=20200217185319 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200217185319/https://www.libyaobserver.ly/news/sun-russia-sends-troops-and-missiles-east-libya-and-sets-two-military-bases |date=2020-02-17 }} ''The Libya Observer''</ref><ref>{{cite news |title=Mali, CAR watch with concern as Wagner mutiny unfolds in Russia |url=https://www.africanews.com/2023/06/24/mali-car-watch-with-concern-as-wagner-mutiny-unfolds-in-russia/ |work=Africanews |date=2023-06-24 |access-date=2024-12-18 |archive-date=2024-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241219141926/https://www.africanews.com/2023/06/24/mali-car-watch-with-concern-as-wagner-mutiny-unfolds-in-russia/ |url-status=live }}</ref><ref name="allegations">{{Cite web |title=US Aware of Allegations of Russian Links to Burkinabe Coup |url=https://www.voanews.com/a/us-aware-of-allegations-of-russian-links-to-burkinabe-coup-/6415668.html |website=VOA |date=2022-01-27 |access-date=2024-12-18 |archive-date=2022-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220224162431/https://www.voanews.com/a/us-aware-of-allegations-of-russian-links-to-burkinabe-coup-/6415668.html |url-status=live }}</ref>፣ [[የአሌክሳንደር ሉካሼንኮ አገዛዝ|ፑቲን ሩሲያ ከሉካሼንኮ ጋር ያላትን ግንኙነት የበለጠ አጠናክሯል]] ኢኮኖሚያዊ እና ወታደራዊ ድጋፍ <ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-09-15/belarus-russia-military-drills-why-lukashenko-is-aligned-with-putin Why Belarus Is Forging Ever-Closer Ties With Russia]</ref>፣ ዋናው የሩሲያ የሰብአዊ መብት ድርጅት [[የመታሰቢያ ሐውልት]] እንዲሁ ተዘግቷል <ref>[https://imi.org.ua/en/news/russian-court-shuts-down-human-rights-group-memorial-international-cnn-i43101 Russian court shuts down human rights group Memorial International – CNN]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2023 በሄግ የሚገኘው ዓለም አቀፍ የፍትህ ፍርድ ቤት ለፑቲን የዩክሬን ልጆች ግድያ እና ማፈናቀል የእስር ማዘዣ አውጥቷል <ref>{{Cite web |title=Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova |url=https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and |accessdate=2025-12-22 |archivedate=2023-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230317151628/https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and }}</ref>። == የሩሲያ ተቃዋሚ ዴሞክራሲያዊ ኃይሎች አቋም == [[ስዕል:2012-09-15 Boris Nemtsov on stage of anti-Putin rally L1070201.jpg|thumb|220px|[[ቦሪስ ኔምትሶቭ]]፣ በ2012 የፑቲንን ወደ ስልጣን መምጣት በመቃወም በተካሄደው ሰልፍ ላይ ያደረጉት ንግግር]] [[ስዕል:Alexey Navalny 2018.png|thumb|220px|የዲሞክራሲያዊ ተቃዋሚ መሪ እና የሩስያ ፕሬዝዳንት እጩ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] በ2024 በፑቲን ትእዛዝ በህገ ወጥ መንገድ ተከሰው ተገድለዋል፣ ከ 2018 የሩሲያ ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ በፊት የተወሰደ ፎቶግራፍ]] በሩሲያ የብዙዎቹ የፑቲን ተቃዋሚዎች ግድያ ተፈጽሟል <ref>[https://www.yabloko.ru/Publ/Book/Fire/fire_002.html Путинизм как высшая и заключительная стадия бандитского капитализма в России]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2024/02/17/russia-putin-opposition-deaths/ Putin’s dead critics: A journalist, a tax adviser, a politician]</ref> <ref>[https://kyivindependent.com/navalnys-death-preceded-by-long-list-of-putin-critics-murders/ Navalny's death preceded by long list of Putin critics' murders]</ref> <ref>[https://thinktank.4freerussia.org/politics/political-repressions-in-russia-in-2021/ Political Repressions in Russia in 2021]</ref> <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2021-02-01/mass-protests-russia-shadow-repression Mass protests in Russia in the shadow of repression]</ref> <ref>[https://www.swp-berlin.org/10.18449/2021C40/ Repression and Autocracy as Russia Heads into State Duma Elections]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/navalnyj-aleksej-anatolevich/ Навальный Алексей Анатольевич]</ref>። የሩስያ ተቃዋሚ ሃይሎች መንግስት በገለልተኛ ሚዲያዎች ላይ እየወሰደ ያለውን እርምጃ ከማውገዝ በተጨማሪ ፑቲን ከሌሎች ፈላጭ ቆራጭ ሀገራት በተለይም ከ[[ቻይና]] እና [[ኢራን]] ጋር መቀራረባቸውን ተችተዋል <ref>[https://nemtsov-most.org/2020/06/04/nemtsov-putins-contract-with-china-is-a-sale-of-his-homeland/ Немцов: «Путинский контракт с Китаем — это распродажа родины»]</ref> <ref>[https://www.ava.md/ru/stati/analitika_i_kommentarii/boris-nemcov-putin-tolkaet-stranu-v-ob-yatiya/ Борис Немцов: Путин толкает страну в объятия Китая]</ref> <ref>[https://minval.az/news/67492 Немцов назвал поставки газа в Китай аферой века]</ref> <ref>[https://internationalviewpoint.org/In-Search-of-Russia-s-Lost-Opposition In Search of Russia’s Lost Opposition]</ref> <ref>[https://nemtsovfund.org/en/2025/01/china-s-choice-balancing-economic-interests-and-global-political-strategy-insights-from-the-russia-2030-futures-enhanced-research-ifr-lab/ “China’s Choice: Balancing Economic Interests and Global Political Strategy” — Insights from the “Russia 2030 Futures Enhanced” Research IFR Lab]</ref>። የሩሲያ ተቃዋሚዎች በተለይም የአሌሴይ ናቫልኒ ደጋፊዎች በሩሲያ ውስጥ የፑቲንን አገዛዝ ለብዙ አመታት ሲዋጉ የቆዩ ሲሆን ከ2014 ጀምሮ በዩክሬን ላይ የተፈጸሙትን ወንጀሎች በሙሉ አጥብቀው አውግዘዋል፣ ዩክሬናውያንን ይደግፋሉ እና የፑቲን ዋና ደጋፊዎች ወንጀሎች ላይ ምርመራ እስከጀመረ ድረስ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። {{ጥቅስ|ከዩክሬን ጋር ያለው ጦርነት ምንም ዓይነት ገደብ የሌለው ወንጀል ነው። ይህ ጦርነት የሩሲያ ጠላቶችን ይጠቀማል። ይህ የእርስዎ ጦርነት አይደለም። ይህ የእኛ ጦርነት አይደለም። ይህ የፑቲን ጦርነት ለስልጣኑ እና ለገንዘቡ ነው። ይህ የቢሊየነር ጓደኞቹ የሮተንበርግ ፣የቲምቼንኮ ፣ያኑኒን ጦርነት እና የእነርሱ መበልፀግ ነው። አስታውስ፣ የምትዋጋው እና የምትሞትላቸው ለእነሱ እንጂ ለሩሲያ አይደለም <ref>[https://euro.kharkiv.ua/poln%D1%8Bj-tekst-doklada-borysa-nemczova-o/ Полный текст доклада Бориса Немцова о войне Путина в Украине]</ref>|የሩሲያ ተቃዋሚ ቦሪስ ኔምትሶቭ ሩሲያ በዩክሬን ላይ ባደረሰችው ጥቃት እና ለሩሲያ ጦር ኃይሎች ይግባኝ በማለት የሰጡት መግለጫ|right}} [[ስዕል:Немцов мост 03 27.07.2022.jpg|thumb|220px|ቦሪስ ኔምትሶቭ በተገደለበት ቦታ ላይ በተሠራው የመታሰቢያ ሐውልት ላይ አበቦች፣ በ 2015 ተገድሏል]] [[ስዕል:Grave of Alexey Navalny - 2024-03-15 - p1.jpg|thumb|230px|የሩሲያ ዋና ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ መቃብር፣ በ 2024 ተገድሏል]] [[ስዕል:Grave of Alexander Litvinenko, Highgate Cemetery, April 2024.jpg|thumb|180px|የአሌክሳንደር ሊትቪንኮ መቃብር]] == የሩሲያ ማህበረሰብ አመለካከት == [[ስዕል:Berlin demonstration after Navalny's murder asv2024-02-18 VIDEO 03.webm|thumb|220px|ነጭ፣ ሰማያዊ እና ነጭ ባንዲራ፣ ፀረ-ፑቲን እና ፀረ-ጦርነት ኃይሎች ምልክት ነው]] [[ስዕል:Protest against the invasion of Ukraine (Yekaterinburg, February 24, 2022).jpg|thumb|220px|ፀረ ጦርነት ተቃውሞ "ጦርነት የለም" የሚል በፖስተሮች]] [[ስዕል:Oxxxymiron RAW Berlin asv2022-04 img10.jpg|thumb|220px|ፀረ-ጦርነት ዘፋኝ Oxxxymiron በበርሊን አሳይቷል]] እንደ ሩሲያ ኦፊሴላዊ መረጃ ከሆነ ከሩሲያ 147 ሚሊዮን ህዝብ ውስጥ 80% ፑቲንን ይደግፋሉ, ነገር ግን ትክክለኛው የፑቲን ደጋፊዎች ቁጥር በጣም ትንሽ ሊሆን ይችላል እና በአለም አቀፍ ገለልተኛ ምንጮች ጥናት ላይ በመመርኮዝ ከ 30-40% ብቻ ነው። በሙስና እና በጦርነት ላይ የተነሱት ተቃውሞዎች በሙሉ ማለት ይቻላል በሩሲያ ልዩ ሃይሎች በአሰቃቂ ሁኔታ ተጨፍጭፈዋል። በሩሲያ ያሉ ሰዎች ጭቆናን ለማስወገድ የራሳቸውን የፖለቲካ አቋም እና አመለካከት በመደበቅ ዝምታን እንዲናገሩ እና ፑቲንን እንደሚደግፉ እንዲገልጹ ይገደዳሉ። ነጭ-ሰማያዊ-ነጭ ባንዲራ የፑቲኒዝምን የመቋቋም ምልክት ሆኗል እና በባለሥልጣናት እንደ "አክራሪ" ስለሚቆጠር በሩሲያ ውስጥ በይፋ ታግዷል <ref>[https://www.russiamatters.org/blog/record-share-russians-support-peace-talks-many-also-approve-russias-actions-ukraine Record Share of Russians Support Peace Talks, But Many Also Approve of Russia’s Actions in Ukraine]</ref> <ref>[https://www.npr.org/2024/09/24/nx-s1-5123628/independent-study-suggests-russian-support-for-the-war-in-ukraine-is-complicated Independent study suggests Russian support for the war in Ukraine is complicated]</ref> <ref>[https://www.statista.com/statistics/896181/putin-approval-rating-russia/?srsltid=AfmBOorB3_Ztp_I2TEKvu53dwadaH6ZLBvB3hF3r_KpnNelo9z70V0F5 Putin approval rating Russia 2026]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/20/putin-russia-schools-ukraine/ Putin’s war propaganda becomes ‘patriotic’ lessons in Russian schools]</ref> <ref>[https://www.stratagem.no/the-symbol-of-the-new-russia-the-white-blue-white-flag-and-its-narrative/ The symbol of the new Russia?The white-blue-white flag and its narrative]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/10/20/russian-police-are-torturing-anti-war-activists Russian Police are Torturing Anti-War Activists]</ref> <ref>[https://icds.ee/en/not-quite-agents-of-change-russian-anti-war-grassroots-initiatives-in-europe/ Not Quite Agents of Change: Russian Anti-War Grassroots Initiatives in Europe]</ref> <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/un-special-rapporteur-warns-intensifying-repression-and-widespread-tortureUN Special Rapporteur warns of intensifying repression and widespread torture in Russia aimed at silencing dissent]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2024/10/1156271 Russia: Torture now ‘a tool for repression at home and aggression abroad’]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/gilishev-andrej-nikolaevich/ Гилишев Андрей Николаевич]</ref>። == በሥነ ሕንፃ ውስጥ == [[ስዕል:Pantheon of Eternal Glory.jpg|thumb|250px|የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ]] በ 2025 በ[[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ|ፎርት ሴንት ኤልዛቤት ወታደራዊ መቃብር]] (በ[[ክሮፒቭኒትስኪ]]) መግቢያ ላይ ባለው የመታሰቢያ ሐውልት ላይ የተቀረጸው ጽሑፍ ተለወጠ እና አሁን እንዲህ ይነበባል-“ናዚዝም ከዚህ በፊት ተሸነፈ - ይህ ማለት ፑቲኒዝም እንዲሁ ይሸነፋል ማለት ነው” <ref>[https://ua.igotoworld.com/en/poi_object/66028_saint-elizabeth-fortress.htm Saint Elizabeth Fortress]</ref>። == በባህል እና ሲኒማ == * ጓደኛዬ ቦሪስ ኔምትሶቭ (በሩሲያኛ Мой друг Борис Немцов፣ 2015) <ref>[https://artdocfest.com/en/movie/moy_drug_boris_nemco_2015_70/ My friend Boris Nemtsov]</ref> * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)|ዶንባስ]] (በዩክሬንኛ Донбас፣ 2018) <ref>[https://variety.com/2018/film/reviews/donbass-review-1202804243/ ‘Donbass’ Review: War in Ukraine, the Prequel]</ref> * ናቫልኒ (በእንግሊዝኛ Navalny፣ 2022) <ref>[https://www.abu.org.my/2023/03/13/cnn-wins-its-first-oscar-for-navalny/ CNN wins its first Oscar for NAVALNY]</ref> * ማሪፖል: ተስፋ አልጠፋም (በዩክሬንኛ Маріуполь: Невтрачена надія፣ 2022) <ref>[https://www.acc.go.kr/webzine/index.do?article=787&lang= Mariupol. Unlost Hope]</ref> * ኬርሰን። ጸጥ ያለ ሽብር። የገሃነም ዜና መዋዕል (በዩክሬንኛ Херсон. Тихий терор. Хроніки пекла፣ 2022)<ref>[https://mediacenter.org.ua/silent-terror-in-kherson-documentary-about-atrocities-committed-by-russian-occupiers-in-occupied-city-presented-in-kyiv/ Silent terror in Kherson: documentary about atrocities committed by russian occupiers in occupied city presented in Kyiv]</ref> * የእሱ ጦርነት (በሩሲያኛ Его война፣ 2023) <ref>[https://freedomrussia.org/2023/12/08/ego-vojna-istoricheskoe-rassledovanie-o-putine-i-vojne-dokumentalnyj-film/ Его война — Историческое расследование о путине и войне: Документальный фильм]</ref> * ዘጋቢ ፊልም "[[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]]" (በዩክሬንኛ Анатомія рашизму፣ 2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?]] * [[የሩሲያ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[የሩሲያዊነት]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ባይኮቭኒያ]] * [[ኩራፓቲ]] * [[ናዚዝም]] == አገናኞች == jyh2mgyttzb0vdwcb8xia4xm3r8h5sv 0 55454 391434 391144 2026-04-08T13:44:26Z ~2026-21746-15 58011 /* ሩሲያ */ 391434 wikitext text/x-wiki '''ማጎሪያ ካምፕ''' ከተለያዩ ሀገራት የተውጣጡ የተለያዩ ዜጎችን በጅምላ ለማሰር እና ለማሰር ልዩ የታጠቁ ካምፖች፡ የጦር እስረኞች፣ በተወሰኑ አምባገነን መንግስታት ስር ያሉ የፖለቲካ እስረኞች፣ በሃገር፣ በሃይማኖት፣ በዘር፣ በማህበራዊ ወይም በርዕዮተ አለም ምክንያቶች ነፃነታቸውን የተነፈጉ ሰዎች። እንደ እስር ቤቶች በተለየ ወንጀል የተከሰሱ ሰዎች በግለሰብ ኃላፊነት ላይ ተመሥርተው እንደሚታሰሩ፣ የማጎሪያ ካምፖች ለገዢው አገዛዝ የማይፈለጉ ብዙ ሰዎችን ለማቆያ ያገለግላሉ። [[ስዕል:Jedemdasseine.jpg|thumb|250px|ወደ ቡቸዋልድ ማጎሪያ ካምፕ መግቢያ ላይ ምልክት]] የእያንዳንዱ ግለሰብ የግል ጥፋተኝነት መኖር እና ደረጃ ምንም ይሁን ምን ፣ ሁልጊዜ ማለት ይቻላል ከፍርድ ቤት ውጭ። በሁሉም ማጎሪያ ካምፖች ማለት ይቻላል፣ በዚያ በተያዙት ላይ የተለያዩ የማሰቃያ መንገዶች ይደረጉ ነበር።በተለያዩ የታሪክ ዘመናት በተለያዩ አገሮች የማጎሪያ ካምፖች ተቋቋሙ። የማጎሪያ ካምፖች ብቅ ካሉበት ጊዜ ጀምሮ ያቋቋሟቸው አገሮች ባለሥልጣናት ምንነታቸውን ለመደበቅ ወይም ለመደበቅ የተነደፉ ገለልተኛ የውሸት ቀመሮችን ይጠቀማሉ ፣ ለምሳሌ “የሠራተኛ ማሰልጠኛ ማዕከላት” (ስሜን ኮርያ) == ታሪክ == === [[የብሪታንያ መንግሥት]] === [[ስዕል:LizzieVanZyl.jpg|thumb|250px|በብሪታንያ ማጎሪያ ካምፕ ውስጥ የሞተችው [[ደቡብ አፍሪካ|ደቡብ አፍሪካዊት]] ልጃገረድ]] በ17ኛው-19ኛው መቶ ዘመን የብሪታንያ ቅኝ ገዥ ባለ ሥልጣናት በድል የተያዙትን አገሮች ተወላጆች በጅምላ ለማጥፋት የማጎሪያ ካምፖችን ይጠቀሙ ነበር <ref>Simon Webb. British Concentration Camps: A Brief History from 1900—1975. — Pen & Sword Books Limited, 2016. — 192 p.</ref> <ref>[https://www.scielo.org.za/scielo.php?pid=S0038-23532010000300014&script=sci_arttext A tool for modernisation? The Boer concentration camps of the South African War, 1900—1902]</ref>። === [[የተባበሩት የአሜሪካ ግዛቶች]] === [[ስዕል:Indian reservations in the Continental United States.png|thumb|250px|በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ እንደዚህ ያሉ ካምፖች ስርዓት]] የማጎሪያ ካምፖች በዩናይትድ ስቴትስ ከአውሮፓ ቅኝ ግዛት ጊዜ ጀምሮ እስከ 19 ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ነበሩ። የብሪታንያ፣ የስፓኒሽ እና የፈረንሳይ ቅኝ ገዥዎች የአሜሪካ ተወላጆችን በካምፖች ውስጥ አሰሩ፣ አሜሪካ ከነጻነት በኋላ የወረሰችው ተግባር። የጅምላ ግድያ፣ ባህሎችና ቋንቋዎች መውደም፣ ዜጎችን ከትውልድ አገራቸው ወደ ማጎሪያ ካምፖች ማፈናቀል እንደ የዘር ማጥፋት ድርጊት በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና አግኝቷል። ዩናይትድ ስቴትስ ጥፋተኛነቷን አምና ለተረፉት ቤተሰቦች ካሳ ከፍለች። የምስጋና ቀን ብሔራዊ በዓል ሆነ <ref>Stannard, David E. (1996). Uniqueness as Denial: The Politics of Genocide Scholarship. Westview Press. pp. 245–281. ISB</ref>። === [[የሩሲያ ግዛት]] === [[ስዕል:Св.озеро и монастырь с СВ.jpg|thumb|250px|ሶሎቬትስኪ እስር ቤት]] ለብዙ መቶ ዘመናት የሶሎቬትስኪ ገዳም የንጉሠ ነገሥታዊ ርዕዮተ ዓለምን የማይታዘዝ ወይም ከ [[የሩሲያዊነት]] ጋር የማይስማማ ማንኛውም ሰው እንደ እስር ቤት ይታወቅ ነበር። በሶሎቬትስኪ ገዳም ውስጥ በግፍ ከተፈረደባቸው መካከል በጣም ታዋቂው የመጨረሻው [[ዛፖሮዝሂያን ሲች|የዩክሬን ኮሳክ]] መሪ ፔትሮ ካልኒሼቭስኪ ነበር <ref>Глаголь С. IX. Святая Русь и Соловецкий монастырь // Михаил Васильевич Нестеров. Жизнь и творчество. — М.: Издательство И. Кнеббеля, [1913]. — С. 73—74. — 123 с. — (Русские художники. Собрание иллюстрированных монографий. Вып. 5).</ref><ref>Фруменков Г. Г. Узники Соловецкого монастыря. — 2-е изд., перераб. и доп. — Архангельск: Сев.-Зап. кн. изд-во, 1968. — 200 с.</ref><ref>Музей Петра Калнишевського // Культурні скарби Сумщини: музеї та заповідники. — Суми, 2020. — С. 15—16 : фот.</ref>። === [[ሶቪዬት ሕብረት]] === [[ስዕል:Gulag Location Map af.svg|thumb|250px|በመቶዎች የሚቆጠሩ የጉላግ ማጎሪያ ካምፖች ካርታ]] [[ስዕል:Nanjie Commune- Josef Stalin.jpg|thumb|250px|በመቶዎች የሚቆጠሩ የጉላግ ማጎሪያ ካምፖች ካርታ]] [[ስዕል:GULAG Logo.svg|thumb|220px|የጉላግ አርማ]] በዩኤስኤስአር በ1919 በሌኒን የተፈጠረው በ1919 በሌኒን በተፈጠረ በአስር ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ሰዎች በ[[ጉላግ]] (በሩሲያኛ ГУЛАГ) በመጀመሪያ ከፋብሪካ ሰራተኞች እና ገበሬዎች በስተቀር ሁሉንም ለማሰር ታስቦ ነበር)። ሆኖም የጉላግ ስርዓት በ1930-1950ዎቹ በስታሊን ተዘጋጅቶ በ1960 ተወገደ አምባገነኑ ከሞተ ከሰባት ዓመታት በኋላ። እነዚህ እስር ቤቶች የ[[ስታሊኒዝም]] ዋነኛ ምልክቶች አንዱ ሆኑ <ref>Григорцевич С. С. Из истории политической каторги и ссылки на Сахалине. // Труды Центрального государственного архива РСФСР Дальнего Востока. — Томск: Томское книжное издательство, 1960. — Т. 1. — С. 197.</ref> <ref>Солженицын, А. И. Архипелаг ГУЛАГ, 1918—1956. [В 3 кн.], Ч. III—IV: опыт художественного исследования. — М.: Астрель, 2009. — 560 с. — C. 49—51.</ref> <ref>Кузьмин С., Гилязутдинов Р. ГУЛАГ в годы войны // Преступление и наказание. — 1998. — № 5. — С. 29.</ref>። በ[[ሆሎዶሞር]] ጊዜ ማንኛውም የግል ንብረት ያለው ሁሉ ወደ ጉላግ ካምፖች ተልኳል <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/ru/vystavka/liudy-pravdy-chtoby-myr-znal/ ЛЮДИ ПРАВДЫ. ЧТОБЫ МИР ЗНАЛ]</ref> <ref>[https://gulag.online/articles/historie-gulagu?locale=ru История ГУЛАГа]</ref>። በ[[ታላቅ ሽብር|ጅምላ ሽብር]] ጊዜ በግፍ የተፈረደባቸው ግን ያልተገደሉት ሁሉ ወደ ጉላግ ተላኩ። ያልተሳካው [[የሶቪየት-ፊንላንድ ጦርነት|ከፊንላንድ ጋር ጦርነት]] ከተካሄደ በኋላ በዩኤስኤስአር በተያዘው የካሪሊያ ክልል ውስጥ የማጎሪያ ካምፖች ተቋቁመዋል። በጀርመን የተያዙ የሶቪየት ጦር ጀግኖች እንኳን በሶቪየት ጉላግስ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በጅምላ ታስረዋል; እ.ኤ.አ. በ 1953 ስታሊን በሞተበት ዓመት እስረኞች በጅምላ መልቀቅ ጀመሩ (በዩኤስኤስ አር የወንጀል ህግ አንቀጽ 58 መሰረት እስከ 1991 ድረስ ወደ ውጭ አገር መጓዝ ህገወጥ እና ለሁሉም የዩኤስኤስ አር ዜጎች "ክህደት" ተደርጎ ይቆጠራል) <ref>Leona Toker. Return from the Archipelago: Narratives of Gulag Survivors. Indiana University Press, 2000, p. 7-8.</ref> <ref>Попов А. В. Тема советского ГУЛага в освещении эмигрантских авторов // Библиография. Научный журнал. — 2007. — № 2. — С. 84—88.</ref> <ref>Лихачёв, Д. С.. Воспоминания / Ред. Т. Шмакова; худ. В. Корнилов; фот. И. Ильин. — СПб.: Logos, 1995. — 519 с. — 3000 экз.</ref> <ref>Положение о Соловецких лагерях особого назначения ОГПУ. 2 октября 1924 г. Соловки : Типо-литография УСЛОН ОГПУ, 1925; Соловецкие лагеря особого назначения ОГПУ : фотолетопись / сост. Т. А. Сухарникова; под ред. Ю. Б. Демиденко ; ГМИ СПб. ; Музей С. М. Кирова ; СГИАПМЗ. СПб., 2004. С. 9-19.</ref>። በሶቪየት ማጎሪያ ካምፖች እና በጀርመን መካከል ያለው ዋነኛው ልዩነት የጀርመን ማጎሪያ ካምፖች ቀደም ሲል በናዚ ፓርቲ - አይሁዶች ፣ [[ስላቮች|ስላቭስ]] ፣ ጥቁሮች ፣ ወዘተ የሚታወቁትን “የመንግስት ጠላቶች” ያዙ - በዩኤስኤስአር ማንም ሰው አንድ ሊሆን ይችላል ፣ ትናንት እንደ ጀግና ይቆጠር የነበረ እና ዛሬ ደግሞ በውሸት ክስ ምክንያት ጠላት ሆኗል። በሶቪየት የግዛት ዘመን መገባደጃ ላይ፣ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለምን የማይጋራ ማንኛውም ሰው]] ላይ የቅጣት የሥነ አእምሮ ሕክምና በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። የፖለቲካ ጭቆናዎች በሀገሪቱ ውስጥ ልቦለድ በማሳተም የመንግስት ጠላቶች እስከማለት ደርሰዋል <ref>Система исправительно-трудовых лагерей в СССР, 1923—1960: справочник / общество «Мемориал»; ГАРФ; сост. М. Б. Смирнов; под ред. Н. Г. Охотина, А. Б. Рогинского. М.: «Звенья», 1998. с. 317.</ref> <ref>Блох С., Реддауэй П. Диагноз: инакомыслие: Как советские психиатры лечат от политического инакомыслия. — London: Overseas Publications Interchange Ltd, 1981. — 420 с.</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/karalna-psyhiatriya-ta-yiyi-zhertvy-yak-rozpravlyalysya-z-dysydentamy-v-dobu-rozvynenogo-socializmu Каральна психіатрія та її жертви. Як розправлялися з дисидентами в добу «розвиненого соціалізму»]</ref>። === [[ናዚ ጀርመን]] === [[ስዕል:Map of Nazi concentration camps.jpg|thumb|250px|ይህ የማጎሪያ ካምፖች ካርታ የተፈጠረው በኑርምበርግ ሙከራዎች ወቅት ነው።]] [[ስዕል:German atrocities. Germany, Poland & Czechoslovakia - NARA - 292597.jpg|thumb|250px|ሰዎች በሕይወት የተቃጠሉበት የናዚ ማጎሪያ ካምፕ ምድጃዎች።]] [[ስዕል:Ebensee concentration camp prisoners 1945.jpg|thumb|250px|የሶቪየት አምባገነን ጆሴፍ ስታሊን ምስል]] እ.ኤ.አ. ከ1933 እስከ 1945 የናዚ ፓርቲ በጀርመን ውስጥ የ‹‹ዋና ዘር›› ፀረ-ሳይንስ የሆነውን [[ዘረኝነት|ዘረኛ]] አስተሳሰብ የማይስማማውን እና [[የናዚ ማጎሪያ ካምፖች|የ"በታች ዘር" አባል የሆነውን ሁሉ ለማሰር የማጎሪያ ካምፖችን በማቋቋም የሞት ካምፖች በመባልም ይታወቃል]] የጀርመን ማጎሪያ ካምፖች በሰዎች ላይ ባደረጉት ጭካኔ የተሞላበት ሙከራ ይታወቃሉ። ከጊዜ በኋላ ሳይንስ በተለያዩ ህዝቦች መካከል ያሉ የአስተሳሰብ እና የአዕምሮ እድገት ልዩነቶች የሚወሰኑት በአለም ዙሪያ ባሉ የተለያዩ የሰዎች ቡድኖች ባህላዊ አካባቢ ፣ እድሎች እና የትምህርት ተደራሽነት እና ከፍተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ መሆኑን ሳይንስ አረጋግጧል <ref>Lucette Lagnado, Sheila Cohn Dekel. Children of the Flames: Dr. Josef Mengele and the Untold Story of the Twins of Auschwitz. — Mass Market Paperback, 1992. — 320 с.</ref> <ref>Ernst Klee: Auschwitz, die NS-Medizin und ihre Opfer. Frankfurt am Main 1997, S. 456 f.↑ Benzenhöfer, Weiske (2010): Bemerkungen</ref> <ref>Zofka, Mengele, S. 259 f.; Völklein, Mengele, S. 30–32; Keller, Günzburg, S. 64–66.</ref>። === [[ጃፓን]] === [[ስዕል:Shiro-ishii.jpg|thumb|200px|የክፍል 731 የማጎሪያ ካምፕ አዛዥ ሽሮ ኢሺይ]] በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የጃፓን ጦር በቻይና እና በኮሪያ የጅምላ ግድያ ፈጽሟል እና በሰዎች ላይ ከናዚ ጀርመን የበለጠ አሰቃቂ ሙከራዎችን አድርጓል በተለይም ክፍል 731 በተያዙ ቻይናውያን ፣ አሜሪካውያን እና ኮሪያውያን ላይ ሙከራዎች ተካሂደዋል <ref>Harris, S. (1992) Japanese biological warfare research on humans: a case study of microbiology and ethics. Ann. N.Y. Acad. Sci., 666, 21-52.</ref>። === [[ስሜን ኮርያ]] === [[ስዕል:Gate at Nonsan POW camp.jpg|thumb|250px|ከእነዚህ ማጎሪያ ካምፖች ወደ አንዱ መግቢያ]] ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ ኮሪያ ከተከፋፈለ በኋላ ሰሜን ኮሪያ የማጎሪያ ካምፖች በስታሊን ሞዴል የተገነቡ ናቸው <ref>[https://www.christianpost.com/Intl/Overseas/2005/04/n-korean-prison-camp-survivors-speak-at-un-meeting-07/N. Korean Prison Camp Survivors Speak at UN Meeting]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20111215203538/http://www.chosun.com/national/news/200602/200602050391.html 南에서도 핍박 받는 '요덕 수용소']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2013/mar/21/un-investigate-human-rights-abuses-north-korea UN to investigate possible human rights abuses in North Korea]</ref>። === [[ቻይና]] === [[ስዕል:Xinjiang in China (de-facto).svg|thumb|250px|የሚገኙበት ክልል ካርታ]] [[ስዕል:Turpan school entrance language sign.jpg|thumb|250px|ከእነዚህ ማጎሪያ ካምፖች ወደ አንዱ መግቢያ]] በቻይና ለክርስቲያኖች ዳግም ትምህርት ካምፖች የሚባሉት አሉ። ተመራማሪዎች እና የሰብአዊ መብት ተሟጋቾች በሰሜን ምዕራብ ቻይና ውስጥ ቢያንስ 96 የማጎሪያ ካምፖችን አግኝተዋል ፣ ወደ 2 ሚሊዮን የሚጠጉ የኡዩጉሮች እስረኞች በዘራቸው ላይ ብቻ የተያዙ ናቸው። እነዚህ የማቆያ ማዕከላት ሁሉንም የሰብአዊ መብቶች ይጥሳሉ፣ባለሥልጣናቱ እስረኞችን ለሥቃይ ይዳርጋቸዋል፣ይህም የኮሚኒስት ዘፈኖችን እንዲዘፍኑ እና ዢ ጂንፒንግ እንዲያወድሱ ያስገድዳቸዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2017/09/10/china-free-xinjiang-political-education-detainees China: Free Xinjiang ‘Political Education’ Detainees]</ref><ref>[https://foreignpolicy.com/2020/07/01/china-documents-uighur-genocidal-sterilization-xinjiang/ China’s Own Documents Show Potentially Genocidal Sterilization Plans in Xinjiang]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2019/12/28/world/asia/china-xinjiang-children-boarding-schools.html In China’s Crackdown on Muslims, Children Have Not Been Spared]</ref>። === [[ሩሲያ]] === [[ስዕል:United Russia Congress (2011-11-27) 22.jpg|thumb|250px|ፑቲን በገዥው ፓርቲ ኮንግረስ ላይ፣ 2011]] [[ስዕል:Російська пропаганда в Херсоні.jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወረራ ወቅት በመቶዎች የሚቆጠሩ የማስታወቂያ ሰሌዳዎች በ[[ኬርሰን]] "ሩሲያ ለዘላለም እዚህ ደርሳለች" በሚል መፈክር አሸብርቀዋል። ምንም እንኳን ከተማዋ በኋላ በዩክሬን ጦር ነጻ ብትወጣም]] [[ስዕል:Refugee civilians in Mariupol.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ሲቪሎች ከሩሲያ የቦምብ ጥቃት ተደብቀዋል። ሩሲያውያን [[ማሪኡፖል]] ን ከያዙ እና ሙሉ በሙሉ ካጠፉት በኋላ ከሩሲያ ማጎሪያ ካምፖች ማንም አልተረፈም ማለት ይቻላል። ሁሉም ማለት ይቻላል በዩክሬን ጎሳቸዉ ምክንያት በሩሲያውያን ተገድለዋል። አንዳንዶቹ ከሩሲያ ሕዝብ ጋር ለመዋሃድ ወደ ሩሲያ ጠልቀው ተወስደዋል]] [[ስዕል:Russian filtration camps in Donetsk Oblast, Ukraine.png|thumb|220px|በዩክሬን [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|ሩሲያ የተያዘው የዶኔትስክ ክልል]] ውስጥ የካምፖች ካርታ]] በሩሲያ ውስጥ፣ በ [[ፑቲኒዝም]] ዘመን፣ ከ [[ቼቺኒያ]] እና [[ጦርነት በዶንባስ|የዩክሬን ወረራ]] ጋር በተደረገው ጦርነት፣ የሩሲያ የጦር ኃይሎች እና የስለላ አገልግሎቶች የማጣሪያ ሂደት ተብሎ ለሚጠራው የካምፖች የጅምላ መፈጠር ጀመሩ። የሩስያ ወታደሮች በዩክሬን ቋንቋ፣ በዩክሬን ምልክቶች የተነቀሱ ንቅሳት እና የአያት ስሞቻቸውም ምክንያት የዩክሬን እስረኞችን እና ሰላማዊ ሰዎችን ገድለዋል። የሩሲያ መንግስት ጥፋተኛነቱን ይክዳል, የ [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች|የሩሲያ ጦር]] ሰለባ የሆኑትን ምስክርነት "ውሸት" በማለት ውድቅ አድርጎታል። እናም የሩሲያ መንግስት እንደ ማሪያ ፖኖማርንኮ እውነትን የሚጽፉ ዜጎቹን ሳይቀር በአሰቃቂ ሁኔታ አፍኖ ይገድላል <ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 |title='You can’t imagine the conditions' — Accounts emerge of Russian detention camps |archive-date=2022-05-18 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518223022/https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea |title=Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps' |archive-date=2022-05-21 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521032436/https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps |title=Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’ |archive-date=2022-07-18 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220718081707/https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newyorker.com/ |title=Russia’s «Filtration Camps» in Eastern Ukraine |archive-date=2009-11-27 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127184826/http://www.newyorker.com/ |url-status=live }}</ref><ref>[https://www.themoscowtimes.com/archive/inside-the-hell-of-chernokozovo Inside the 'Hell' of Chernokozovo]</ref><ref>[https://old.memo.ru/hr/hotpoints/n-caucas/filtry00/filtral2.htm Жестокая картина российских лагерей]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna/ Пономаренко Мария Николаевна]</ref>። == በሥነ ጥበብ == * የአሌክሳንደር ሶልዠኒሲን መጽሐፍ "በኢቫን ዴኒሶቪች ሕይወት ውስጥ አንድ ቀን" (1959) <ref>Солженицын А. И. Один день Ивана Денисовича // Новый мир. — 1962. — № 11. — С. 8—71.</ref> * "ተራ ፋሺዝም" (обыкновенный фашизм) የተሰኘው ፊልም <ref>[https://m.imdb.com/title/tt0059529/ Triumph Over Violence (1965)]</ref> * የ 1989 ኢጎሪ ኦብሮሶቭ በጣም ታዋቂው ሥዕል "የስታሊኒዝም መሪዎች" (вожди сталинщины) ነው * የ 2017 ፊልም "ቀይ" (Червоний) <ref>[https://what.in.ua/page/chervonyj-chervonij-2017-film-smotret-onlajn Фільм «Червоний» (2017) дивитись онлайн – історія боротьби українських повстанців у радянських таборах]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[የፖለቲካ ጭቆና]] * [[ቀይ ሽብር]] == አገናኞች == n3r7y8rnwh5r99rjehd87j3qh5k400p 0 55455 391435 390999 2026-04-08T13:47:01Z ~2026-21746-15 58011 /* ሩሲያ */ 391435 wikitext text/x-wiki '''የፖለቲካ ጭቆና''' በፖለቲካዊ ጉዳዮች በተለይም በህብረተሰቡ የፖለቲካ ህይወት ውስጥ መሳተፍን ለመገደብ ወይም ለመከልከል በማሰብ በዜጎች መካከል ያለውን አቋም በመቀነስ በህብረተሰቡ ውስጥ ያለ ግለሰብ ወይም ቡድን ስደት ነው። ይህ በአድሎአዊ ፖሊሲዎች እንደ የሰብአዊ መብት ጥሰት፣ እስራት፣ የጥቃት ወይም ሽብር እንደ ግድያ፣ ማሰቃየት፣ በግዳጅ መሰወር እና ሌሎች የፖለቲካ አክቲቪስቶችን ከህግ-ወጥ ቅጣት፣። [[ስዕል:ET-Red Terror Martyr Memorial Museum, Addis Abeba (2).JPG|thumb|250px|በአዲስ አበባ የቀይ ሽብር ሰለባዎች ሙዚየም]] == ታሪክ == === የጥንት ዓለም === [[ስዕል:Galileo before the Holy Office - Joseph-Nicolas Robert-Fleury, 1847.png|thumb|250px|ጋሊልዮ ጋሊሊ እና ኢንኩዊዚሽን]] ከጥንት ጀምሮ በሁሉም አገሮች ማለት ይቻላል፣ ቤተ ክርስቲያን ሁልጊዜ ከመንግሥት ጋር የተያያዘች እንደመሆኗ፣ የፖለቲካ ስደት ከሃይማኖታዊ አመለካከቶች ልዩነት ጋር የተያያዘ ነው። ይህ እስከ 18ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ድረስ የፈረንሳይ አብዮት ድረስ ቀጠለ <ref>Salomon, H. P. and Sassoon, I. S. D., and Saraiva, Antonio José. The Marrano Factory. The Portuguese Inquisition and Its New Christians, 1536–1765 (Brill, 2001), Introduction pp. XXX.</ref>። === [[የሩሲያ ግዛት]] === [[ስዕል:1858. Шевченко Тарас Григорьевич.jpg|thumb|200px|ታራስ ሼቭቼንኮ]] ከ1721 እስከ 1917 ባለው ጊዜ ውስጥ የንጉሠ ነገሥቱን አገዛዝ ያልተደሰቱ ሁሉ ወደ ሳይቤሪያ ተወስደው መብታቸውን ተነፍገው ወይም ተገድለዋል። ይህ የደረሰው በዲሴምብሪስቶች ላይ ነው, እሱም በሰርፍዶም, [[የሩሲያዊነት]]። በኢምፔሪያል ሩሲያ ውስጥ በጣም ታዋቂው የፖለቲካ ጭቆና ሰለባ [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] ነበር <ref>Фелькнер В. И. Записки генерал-лейтенанта В. И. Фелькнера. 14-е декабря 1825 года // Русская старина, 1870. — Т. 2. — Изд. 3-е. — СПб., 1875. — С. 202—230.</ref>። === [[ናዚ ጀርመን]] === [[ስዕል:Carl von Ossietzky.jpg|thumb|160px|ካርል ቮን ኦሲትዝኪ (እ.ኤ.አ. በ1938 ተገደለ)፣ የጀርመን የናዚዝም ተቃዋሚ]] [[ስዕል:KZ Buchenwald 1945 - 003.jpg|thumb|230px|የናዚ ማጎሪያ ካምፕ ሰለባዎች አካላት]] [[ስዕል:242-HF-0396 001 SS Fuehrer der Standarte I Muenchen im Braunen Haus Schutzstaffel leaders uniforms Deutschland erwache Fahnen standards NSDAP Nazi propaganda ca 1931-32 NARA id 162122167 Unrestricted No known copyright.jpg|thumb|230px|የናዚ ፕሮፓጋንዳ]] ከ 1933 እስከ 1945 [[ናዚዝም|ከናዚ ፓርቲ]] በስተቀር ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች በጀርመን እና በተያዙ አገሮች ታግደዋል <ref>Nazi Ideology and the Holocaust. United States Holocaust Memorial Museum. January 2007. p. 58. ISBN 978-0-89604-712-9.</ref> <ref>Himmler, Heinrich (25 May 1940). "Reflections on the Treatment of Peoples of Alien Races in the East". Trials of War Criminals Before the Nuernberg Military Tribunals Under Control Council Law No. 10. US Government Printing Office, District of Columbia. pp. 147–150, Vol. 13.</ref> <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/racist-theories-aid-nazi-rise-political-power Racist Theories Aid Nazi Rise to Political Power]</ref>። የጌስታፖዎች፣ የሚቀጣው ሚስጥራዊ ፖሊስ፣ ቤተመጻሕፍትን ወረረ እና መጽሐፍትን በአደባባይ አቃጠለ። በአይሁዶች የደራሲዎቻቸው አመጣጥ ምክንያት የስነ-ህንፃ ቅርሶች እና ውድ የሙዚቃ ስራዎች ወድመዋል፣ እና ቅርሶች በተያዙ ሀገራት ካሉ ሙዚየሞች ተዘርፈዋል። ለአንዳንድ ጀርመኖች እና ሁሉም የ"የበታች ዘሮች" ተወካዮች - ባልትስ ፣ስላቭስ ፣ ጥቁሮች ፣ ወዘተ የሰብአዊ መብቶችን በጅምላ መነፈግ ነበር ፣ [[ማጎሪያ ካምፕ|የማጎሪያ ካምፖች]] በተደራጀ መልኩ ለማጥፋት ተፈጥረዋል <ref>[https://urologichistory.museum/the-scope-of-urology-newsletter/issue-1-spring-2020/mengeles-experiments Mengele's Medical Experiments]</ref> <ref>[https://www.auschwitz.org/en/history/medical-experiments/josef-mengele/ Josef Mengele / Medical experiments / History / Auschwitz-Birkenau]</ref> <ref>[https://www.roma-sinti-holocaust-memorial-day.eu/history/dr-mengele-and-experiments-on-prisoners/ Dr. Mengele and experiments on prisoners]</ref>። ይህም በ1945 ጀርመን ባካሄደችው [[2ኛው ዓለማዊ ጦርነት|በሁለተኛው የዓለም ጦርነት]] ሽንፈት ድረስ ቀጥሏል። በጀርመን ባህል እና በሌሎች በርካታ የአውሮፓ ባህሎች ላይ ሊስተካከል የማይችል ጉዳት ደርሷል <ref>Harold C. Deutsch "Symposium: New Perspectives on the German Resistance against National Socialism" pp. 322–99 from Central European History, Volume 14, 1981.</ref> <ref>Michael C. Thomsett The German Opposition To Hitler: the Resistance, the Underground, and Assassination Plots, 1938–1945 Jefferson, NC; London : McFarland, 1997.</ref> <ref>Stargardt, Nicholas, "Beyond 'Consent' or 'Terror': Wartime Crises in Nazi Germany", History Workshop Journal, Volume 72, Issue 1, 1 October 2011, pp. 190–204.</ref>። === [[ሶቪዬት ሕብረት]] === [[ስዕል:Under the Banner of Marx Engels Lenin and Stalin 1933 (51724619433).jpg|thumb|250px|የኮሚኒዝም መሪዎች]] [[ስዕል:Victims of Bolshevik Cheka in Tartu, Estonia, 1919.jpg|thumb|22э50px|[[ቀይ ሽብር|የቀይ ሽብር ሰለባዎች]]]] [[ስዕል:Lavrenti Beria Stalins family.jpg|thumb|250px|ከስታሊን እና ከሴት ልጁ ጋር የጭቆናዎቹ ዋና አዘጋጆች አንዱ የሆኑት ላቭረንቲ ቤሪያ]] ከ 1917 እስከ 1922 በ "የእርስ በርስ ጦርነት" የሶቪዬት መንግስት [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|የህብረተሰብ ጠላት ክፍሎችን]] ተወካዮችን በሙሉ - ከሠራተኞች እና ከገበሬዎች በስተቀር ሁሉም በሶቪየት ጦር ሠራዊት የተፈጸሙ ስደት እና የፍርድ ቤት ግድያዎች ቀዳሚ ሰለባዎች ነበሩ። እ.ኤ.አ. ከ1920ዎቹ መጨረሻ እስከ 1950ዎቹ ድረስ ፣ በ[[ስታሊኒዝም]] ዘመን በሰው ልጆች ላይ አሰቃቂ ወንጀሎች ተፈጽመዋል - [[ሆሎዶሞር]] ፣ [[ታላቅ ሽብር]] እና የጉላግ ማጎሪያ ስርዓት በሌኒን ተነሳሽነት በ1919 ብቅ ያለው ግን በጆሴፍ ስታሊን የግዛት ዘመን እጅግ በጣም ብዙ ነበር <ref>[https://www.nationalgeographic.com/history/article/red-terror-set-macabre-course-soviet-union How the Red Terror set a macabre course for the Soviet Union]</ref> <ref>[https://gulag.online/articles/obeti-stredni-evropa?locale=en The Gulag and Soviet repressions: the numbers of victims from among Czechs, Slovaks, Poles, and German]</ref> <ref>[https://www.hoover.org/research/soviet-dissent-and-cold-war Soviet Dissent and the Cold War]</ref>። ከ1960ዎቹ እስከ 1980ዎቹ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|ድረስ የሶቪየት መንግስት በኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለም የማይስማማውን ሁሉ ያሳድድ ነበር፣ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት አጠፋ]]። የሶቪየትን [[የዩኤስኤስአር የአፍጋኒስታን ወረራ| የአፍጋኒስታን ወረራ]] የተቃወመ ማንኛውም ሰውም ከባድ ቅጣት ይደርስበታል። የፖለቲካ ጭቆና በ1991 አብቅቷል <ref>Липатов И. М. Сущность и основные формы политического насилия в современных условиях (философско-социологический анализ). — М., 1989. — С. 10.</ref> <ref>Пиджаков А. Ю. Сущность и разновидности политического насилия. // Теоретический журнал «Credo», 2002.</ref>። === [[ቻይና]] === በ[[ማኦኢዝም|ማኦ ዜዱንግ አምባገነንነት]] ዘመን በአማካኝ 50 ሚሊዮን ህዝብ በጭቆና ተገድሏል <ref>Sneath D. The Impact of the Cultural Revolution in China on the Mongolians of Inner Mongolia. — Modern Asian Studies, vol. 28, no. 2, 1994, p. 409—430</ref>። === [[ፋርስ]] === [[ስዕል:Public execution of Esmail Jafarzadeh (28).jpg|thumb|250px|በኢራን ውስጥ የሞት ቅጣት]] ከእስላማዊው አብዮት ጀምሮ ሀገሪቱ በጨካኝ አምባገነናዊ የሸሪዓ አምባገነን አገዛዝ ስር ነበረች። የክርስትና ወይም የሴቶች መብት እንቅስቃሴን ጨምሮ ማንኛውም ተቃውሞ ለጭቆና ይጋለጣል <ref>MINISTERIE VAN DEFENSIE LANDMACHT STAFF. /Ex. nr. 47./. Maandoverzicht — November 1978. DE CHEF LANDMACHTSTAF. VOOR DEZE: HET HOOFD VAN DE SECTIE INL «A» DE LUITENANT-KOLONEL — G. KLOOS. (9 Jan. 1979).</ref> <ref>Bernard Gwertzman, "U.S. Will Cooperate With A New Regime If Shah Stays Or Not, " New York Times, January 5, 1979. 6.</ref> <ref>Apple, "New Iran Cabinet Unable to Bring in Main Opposition, " New York Times, January 7, 1979, 3.</ref>። === [[ኢትዮጵያ]] === [[ስዕል:Remains of Victim Murdered by Dergue Regime - Red Terror Martyrs' Memorial Museum - Addis Ababa - Ethiopia (8666612732).jpg|thumb|250px|የተጎጂው አካል ቅሪት]] [[ስዕል:Photographs of Victims of Dergue Regime - Red Terror Martyrs' Memorial Museum - Addis Ababa - Ethiopia (8665513047).jpg|thumb|250px|የተጎጂዎች ፎቶግራፎች]] እ.ኤ.አ. ከ1976-1978 በነበረው የኢትዮጵያ የእርስ በርስ ጦርነት ባለሥልጣናቱ በማርክሳዊ መርሆዎች እየተመሩ "ቀይ ሽብር" ፈጽመዋል <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/red-terror-ethiopia Red Terror in Ethiopia]</ref> <ref>[https://www.africa.upenn.edu/eue_web/redterr.htm The Red Terror]</ref> <ref>[https://ethiopanorama.com/?p=212167 ህዳር 14/1967 ዓም፡ ባልታወጀው ቀይ ሽብር ያለቁት የቀድሞው መንግስት ባለስልጣናት የተረሸኑበት ቀን = መንግስቱ ሙሴ]</ref>። === [[ዩጋንዳ]] === በአሚና ኢዲ የግዛት ዘመን የኡጋንዳ መንግስት በንፁሀን ላይ ብዙ ወንጀል ፈጽሟል <ref>Mark Leopold. Idi Amin:The Story of Africa's Icon of Evil (англ.). — New Haven: Yale University Press, 2020. — 320 p.</ref>። === [[ቱርክ]] === የኦቶማን ኢምፓየር ባለስልጣናት የ [[ስላቮች|ደቡብ ስላቪክ ህዝቦች]] ብሄራዊ የነጻነት እንቅስቃሴዎችን በንቃት አፍነዋል። እና በ1915 የ[[አርመኒያ|አርመን]] የዘር ማጥፋት ወንጀል ፈጽመዋል <ref>Akçam T. A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility (англ.). — Macmillan, 2007. — 500 p.</ref>። === [[ጣልያን]] === በሙሶሎኒ ፋሽስታዊ አምባገነንነት ዓመታት ገዥውን ፓርቲ የማይደግፉ ሰዎች ወድመዋል። === [[ፖላንድ]] === [[ስዕል:Katyń Forest November 2013 004.JPG|thumb|250px|በምእራብ ሩሲያ ውስጥ በስሞልንስክ አቅራቢያ የፖላንድ እስረኞች በተገደሉበት ቦታ ላይ ወደ ካቲን መታሰቢያ ቦታ መግቢያ]] በ 1939 ናዚ ጀርመን እና የዩኤስኤስአር ዓለምን በተፅዕኖ ዘርፎች ለመከፋፈል ስምምነት ተፈራርመዋል። ጀርመን የምዕራብ አውሮፓ ግዛቶችን ማጥቃት ጀመረች, እና የዩኤስኤስአርኤስ የምስራቅ አውሮፓ ሀገራትን በትይዩ ማጥቃት ጀመረ። በሴፕቴምበር 1939 ጀርመን ፖላንድን ከምእራብ ወረረች እና ዩኤስኤስአር ከምስራቅ ወረረች በዚህም ምክንያት በተያዘው የአገሪቱ ምስራቃዊ ክፍል ውስጥ እያንዳንዱ 10 ኛ ሰው በ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ]] ተገድሏል እና የፖላንድ ጦር ልሂቃን [[ካትይን|በካቲን]] ሞተ። ከዚህ በኋላ ጀርመን በምዕራብ ፖላንድ ውስጥ በአውሮፓ ትልቁን ጌቶዎችን በማደራጀት በሌሎች አገሮችም ሆሎኮስትን አድርጋለች። እ.ኤ.አ. በ 1941 ናዚ ጀርመን አጋሩን በዩኤስኤስ አር ላይ ጥቃት ሰነዘረ እና በዩኤስ ፣ ዩኬ እና የዩኤስኤስ አር ወታደሮች ግፊት በ 1945 ተሸነፈ። በፖላንድ የሶቪየት ጭቆና በ 1989-1991 ብቻ አብቅቷል። === [[ሊትዌኒያ]]፣ [[ላትቪያ]] እና [[ኤስቶኒያ]] === [[ስዕል:SovietBlockade1940.jpg|thumb|250px|በ 1940 የኢስቶኒያ ወረራ የሶቪየት ካርታ እቅድ]] [[ስዕል:Maarjamäe - panoramio - Aulo Aasmaa (1).jpg|thumb|250px|በማሪያማ ፣ ኢስቶኒያ የሶቪየት እና የናዚ መንግስታት ሰለባ ለሆኑት የመታሰቢያ ኮምፕሌክስ]] በ 1940 የባልቲክ አገሮች በሶቪየት ኅብረት ተወረሩ። መላው ፓርላማ በጥይት ተመታ፣ በአሻንጉሊት የሶቪየት መንግስት ተተካ፣ እና ፕሬዝዳንት ኮንስታንቲን ፒያት በማዕከላዊ ሩሲያ ታስረው ሞቱ። የፖለቲካ ጭቆና መጨረሻው [[ፔሬስትሮይካ|የጎርባቾቭ ተሀድሶዎች]] እና የዘፈን አብዮት በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች “Mu isamaa on minu arm” የተሰኘውን የህዝብ ዘፈን ሲዘምሩ ነበር። በእነዚህ ክስተቶች ምክንያት ኢስቶኒያ [[የዩኤስኤስአር ውድቀት|ከዩኤስኤስአር ለመገንጠል]] የመጀመሪያዋ ሀገር ሆነች <ref>John Ginkel. Identity Construction in Latvia's "Singing Revolution": Why inter-ethnic conflict failed to occur // Nationalities Papers. — сентябрь 2002. — Т. 30, вып. 3. — С. 403—433.</ref> <ref>Dainuojanti revoliucija Vilniaus barikadose: 1991 m. sausio 13-osios tautos žygdarbiui ir aukoms atminti / Juozas Girdvainis. — Vilnius: Knygų kelias, 2011. — 350 p</ref>። === [[የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ]] === ==== [[ሩሲያ]] ==== [[ስዕል:Vladimir Putin (2022-02-24).jpg|thumb|250px|ቭላድሚር ፑቲን]] [[ስዕል:2012-09-15 Boris Nemtsov on stage of anti-Putin rally L1070211.jpg|thumb|250px|የሩስያ ተቃዋሚ መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭ እ.ኤ.አ. በ2012 የፑቲንን ወደ ስልጣን መምጣት በመቃወም ሰልፍ በወጡበት ወቅት። በ2015 በፑቲን ትዕዛዝ ተገደለ።]] [[ስዕል:OMON (7004548774).jpg|thumb|250px|የሩሲያ ፖሊስ]] [[ስዕል:Russian "We do not abandon our own" flag.svg|thumb|250px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት Z]]]] እ.ኤ.አ. በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ ዲሞክራሲ በራሺያ ብቅ አለ ፣ ግን በ 1999 የ[[ፑቲኒዝም]] ዘመን መጀመሩ እና በተለይም እ.ኤ.አ. በ 2012 ፣ 2018 እና 2024 በተጭበረበሩ ምርጫዎች ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ ፣ በገዛ ዜጎቹ ላይ የሚደርሰው ጭቆና ተባብሷል። ከዚህም በላይ ሩሲያ በአጎራባች አገሮች ላይ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|በርካታ ጦርነቶችን]] ከፍቷል እና በተያዙ ግዛቶች ውስጥ የሚኖሩ ዜጎችን እንኳን በአያት ስማቸው (ኢሊያ ናቫልኒ) ምክንያት አሳድዳለች። ጭቆናው ከፍርድ ቤት ውጭ ግድያ፣ ግድያ፣ በህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች ውስጥ ማሰቃየት እና በማህበራዊ ድረ-ገጾች ላይ በሚሰጡ አስተያየቶች ላይ እስራት እና በግዳጅ መሰደድን ያጠቃልላል <ref>[https://memopzk.org/figurant/kamardin-artyom-yurevich/ Камардин Артём Юрьевич]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/11/20/human-rights-violations-in-russia-eu-sanctions-an-additional-ten-individuals/ Human rights violations in Russia: EU sanctions an additional ten individuals]</ref>። ==== [[ዩክሬን]] ==== [[ስዕል:Viktor Yanukovych official portrait.jpg|thumb|200px|ቪክቶር ያኑኮቪች፣ 4ኛው የዩክሬን ፕሬዝዳንት]] [[ስዕል:Euromaidan in Kiev 056.jpg|thumb|250px|የተቃውሞ ሰልፈኞች አፈና እና ተኩስ የተካሄደው በዩክሬን የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር የቤርኩት ልዩ ሃይል ክፍል ነው]] [[ስዕል:Bodies of protesters in the hotel Ukraine lobby. Clashes in Kiev, Ukraine. Events of February 20, 2014-2.jpg|thumb|250px|"የሰማይ መቶ" አካላት]] የወቅቱ የዩክሬን ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች ሙስና በመቃወም ሰላማዊ ሰልፍ በወጡበት ወቅት የቤርኩት ልዩ አገልግሎት እና ፖሊስ በትእዛዙ መሰረት በሰላማዊ ሰልፈኞች ላይ አፈና እና ማሰቃየት ፈጽመው ነበር ይህም በ2014 መጀመሪያ ላይ [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|ሙሉ አብዮት]] አስነስቷል። የጭቆናው ጫፍ "የሰማይ መቶ" በመባል የሚታወቁትን ተቃዋሚዎች መተኮስ ነበር። [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ሩሲያ በዩክሬን ላይ ጦርነት]] ስትጀምር ያኑኮቪች ወደ ሩሲያ ሸሸ <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIu&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=nebesna_sotnja НЕБЕСНА СОТНЯ]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/nebesna-sotnya-pershi-geroyi-rosiysko-ukrayinskoyi-viyny-predstavyly-programu-zahodiv-do-richnyci-masovyh-rozstriliv-20-lyutogo Небесна Сотня – перші герої російсько-української війни: представили програму заходів до річниці масових розстрілів 20 лютого]</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2014/feb/20/ukraine-protesters-force-riot-police-independence-square-kiev-battle-control Ukraine violence: dozens killed as protesters clash with armed police]</ref>። ቮሎዲሚር ዘሌንስኪ ስልጣን ከያዘ በኋላ [[የፖለቲካ ፓርቲ 5.10|በጄኔዲ ባላሾቭ እና በፖለቲካ ፓርቲያቸው]] ላይ የፖለቲካ ጭቆና ተከፈተ <ref>[https://dumskaya.net/news/eks-glava-partii-5-10-balashov-podralsya-so-sled-149454/ Лидер партии «5.10» Балашов подрался со следователем и провел ночь в СИЗО (видео)]</ref>። ==== [[ቤላሩስ]] ==== [[ስዕል:Александр Лукашенко - 08 (14-03-2025).jpg|thumb|200px|የቤላሩስ አምባገነን አሌክሳንደር ሉካሼንኮ]] [[ስዕል:Armed Lukashenko troopers, 15 November 2020 s04.jpg|thumb|250px|የቤላሩስ የኃይል አወቃቀሮች]] [[ስዕል:Сергей Тихановский (09-07-2025).jpg|thumb|250px|የቤላሩስ ተቃዋሚ መሪ ሰርጌይ ቲካኖቭስኪ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስረው ከቆዩ በኋላ ተለቀቁ።]] በ 1994 አሌክሳንደር ሉካሼንኮ ወደ ስልጣን ሲመጣ ብሔራዊ ምልክቶች (ነጭ-ቀይ-ነጭ ባንዲራ እና የሊቱዌኒያ ታላቁ ዱቺ የጦር መሣሪያ ጥንታዊ ቀሚስ) ታግደዋል, እና ማንም ሰው በሉካሼንኮ ላይ የተጠቀመ ወይም ማንኛውንም አስተያየት የገለጸ ለእስር, ለረጅም ጊዜ እስራት እና ማሰቃየ <ref>[https://www.iiss.org/publications/strategic-comments/2021/protest-movement-in-belarus/ The protest movement in Belarus: resistance and repression]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions-against-belarus/ EU sanctions against Belarus]</ref> <ref>[https://libereco.org/en/deutschland/news/5-years-repression-belarus 5 years of unprecedented repression in Belarus]</ref>። === [[አዘርባይጃን]] === [[ስዕል:Ali Karimli in 2019 (cropped).jpg|thumb|170px|የተቃዋሚ መሪ አሊ ካሪምሊ]] በኢልሃም አሊዬቭ አምባገነናዊ አገዛዝ ወቅት ሀገሪቱ ከፑቲን ጋር የነበራት ግንኙነት ተጠናክሯል እና የመናገር ነፃነት በተለይም ለሀገሪቱ አውሮፓ ውህደት እና የሰብአዊ መብት ጥበቃ ከሚታገሉት ጋር በተያያዘ <ref>[https://protectdefenders.eu/azerbaijan-unprecedented-repression-against-civil-society-in-the-aftermath-of-national-elections-and-ahead-of-cop29/ Azerbaijan – Unprecedented repression against civil society in the aftermath of national elections and ahead of COP29]</ref> <ref>[https://neweasterneurope.eu/2025/06/24/repression-in-azerbaijan/ Repression in Azerbaijan]</ref>። === [[ቱርክመኒስታን]] እና [[ኡዝቤኪስታን]] === በሶቪየት የግዛት ዘመን ሀገሪቱ በአምባገነንነት ተሠቃየች, ነገር ግን የቀድሞዎቹ ኮሚኒስቶች በስልጣን ላይ ሲቆዩ, አምባገነኑ አዲስ መልክ ያዘ <ref>[https://www.noiser.com/real-dictators/turkmenbashy-the-dictator-who-rewrote-reality Turkmenbashy: The Dictator Who Rewrote Reality]</ref> <ref>[https://communistcrimes.org/en/countries/turkmenistan Communist Dictatorship in Turkmenistan (1918-1991)]</ref> <ref>[https://www.idea.int/democracytracker/country/uzbekistan Uzbekistan | The Global State of Democracy]</ref> <ref>[https://books.openedition.org/editionscnrs/12651 From Sovietism to dictatorship: important events in the political, social and economic regression]</ref>። == መቋቋም == የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች (ከዚህ ውስጥ በጣም ዝነኛ የሆነው [[የመታሰቢያ ሐውልት]]፣ ከጋዜጠኞች ጋር በመተባበር የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ይመዘግባሉ.) በብዙ የአለም ሀገራት ብቅ ብቅ እያሉ [[ሊበርታሪያኒዝም]]ን የሚመስሉ አስተሳሰቦችን እያራመዱ እና አምባገነን መንግስታት ሊኖሩ የማይችሉበት ሁኔታ እየፈጠሩ ነው <ref>[https://www.memo.ru/en-us/memorial/mission-and-statute/ What is International Memorial]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች]] == አገናኞች == ltvyvts31i4av3qnzg0iwnrnlgpitka 391436 391435 2026-04-08T13:47:52Z ~2026-21746-15 58011 /* ሩሲያ */ 391436 wikitext text/x-wiki '''የፖለቲካ ጭቆና''' በፖለቲካዊ ጉዳዮች በተለይም በህብረተሰቡ የፖለቲካ ህይወት ውስጥ መሳተፍን ለመገደብ ወይም ለመከልከል በማሰብ በዜጎች መካከል ያለውን አቋም በመቀነስ በህብረተሰቡ ውስጥ ያለ ግለሰብ ወይም ቡድን ስደት ነው። ይህ በአድሎአዊ ፖሊሲዎች እንደ የሰብአዊ መብት ጥሰት፣ እስራት፣ የጥቃት ወይም ሽብር እንደ ግድያ፣ ማሰቃየት፣ በግዳጅ መሰወር እና ሌሎች የፖለቲካ አክቲቪስቶችን ከህግ-ወጥ ቅጣት፣። [[ስዕል:ET-Red Terror Martyr Memorial Museum, Addis Abeba (2).JPG|thumb|250px|በአዲስ አበባ የቀይ ሽብር ሰለባዎች ሙዚየም]] == ታሪክ == === የጥንት ዓለም === [[ስዕል:Galileo before the Holy Office - Joseph-Nicolas Robert-Fleury, 1847.png|thumb|250px|ጋሊልዮ ጋሊሊ እና ኢንኩዊዚሽን]] ከጥንት ጀምሮ በሁሉም አገሮች ማለት ይቻላል፣ ቤተ ክርስቲያን ሁልጊዜ ከመንግሥት ጋር የተያያዘች እንደመሆኗ፣ የፖለቲካ ስደት ከሃይማኖታዊ አመለካከቶች ልዩነት ጋር የተያያዘ ነው። ይህ እስከ 18ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ድረስ የፈረንሳይ አብዮት ድረስ ቀጠለ <ref>Salomon, H. P. and Sassoon, I. S. D., and Saraiva, Antonio José. The Marrano Factory. The Portuguese Inquisition and Its New Christians, 1536–1765 (Brill, 2001), Introduction pp. XXX.</ref>። === [[የሩሲያ ግዛት]] === [[ስዕል:1858. Шевченко Тарас Григорьевич.jpg|thumb|200px|ታራስ ሼቭቼንኮ]] ከ1721 እስከ 1917 ባለው ጊዜ ውስጥ የንጉሠ ነገሥቱን አገዛዝ ያልተደሰቱ ሁሉ ወደ ሳይቤሪያ ተወስደው መብታቸውን ተነፍገው ወይም ተገድለዋል። ይህ የደረሰው በዲሴምብሪስቶች ላይ ነው, እሱም በሰርፍዶም, [[የሩሲያዊነት]]። በኢምፔሪያል ሩሲያ ውስጥ በጣም ታዋቂው የፖለቲካ ጭቆና ሰለባ [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] ነበር <ref>Фелькнер В. И. Записки генерал-лейтенанта В. И. Фелькнера. 14-е декабря 1825 года // Русская старина, 1870. — Т. 2. — Изд. 3-е. — СПб., 1875. — С. 202—230.</ref>። === [[ናዚ ጀርመን]] === [[ስዕል:Carl von Ossietzky.jpg|thumb|160px|ካርል ቮን ኦሲትዝኪ (እ.ኤ.አ. በ1938 ተገደለ)፣ የጀርመን የናዚዝም ተቃዋሚ]] [[ስዕል:KZ Buchenwald 1945 - 003.jpg|thumb|230px|የናዚ ማጎሪያ ካምፕ ሰለባዎች አካላት]] [[ስዕል:242-HF-0396 001 SS Fuehrer der Standarte I Muenchen im Braunen Haus Schutzstaffel leaders uniforms Deutschland erwache Fahnen standards NSDAP Nazi propaganda ca 1931-32 NARA id 162122167 Unrestricted No known copyright.jpg|thumb|230px|የናዚ ፕሮፓጋንዳ]] ከ 1933 እስከ 1945 [[ናዚዝም|ከናዚ ፓርቲ]] በስተቀር ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች በጀርመን እና በተያዙ አገሮች ታግደዋል <ref>Nazi Ideology and the Holocaust. United States Holocaust Memorial Museum. January 2007. p. 58. ISBN 978-0-89604-712-9.</ref> <ref>Himmler, Heinrich (25 May 1940). "Reflections on the Treatment of Peoples of Alien Races in the East". Trials of War Criminals Before the Nuernberg Military Tribunals Under Control Council Law No. 10. US Government Printing Office, District of Columbia. pp. 147–150, Vol. 13.</ref> <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/racist-theories-aid-nazi-rise-political-power Racist Theories Aid Nazi Rise to Political Power]</ref>። የጌስታፖዎች፣ የሚቀጣው ሚስጥራዊ ፖሊስ፣ ቤተመጻሕፍትን ወረረ እና መጽሐፍትን በአደባባይ አቃጠለ። በአይሁዶች የደራሲዎቻቸው አመጣጥ ምክንያት የስነ-ህንፃ ቅርሶች እና ውድ የሙዚቃ ስራዎች ወድመዋል፣ እና ቅርሶች በተያዙ ሀገራት ካሉ ሙዚየሞች ተዘርፈዋል። ለአንዳንድ ጀርመኖች እና ሁሉም የ"የበታች ዘሮች" ተወካዮች - ባልትስ ፣ስላቭስ ፣ ጥቁሮች ፣ ወዘተ የሰብአዊ መብቶችን በጅምላ መነፈግ ነበር ፣ [[ማጎሪያ ካምፕ|የማጎሪያ ካምፖች]] በተደራጀ መልኩ ለማጥፋት ተፈጥረዋል <ref>[https://urologichistory.museum/the-scope-of-urology-newsletter/issue-1-spring-2020/mengeles-experiments Mengele's Medical Experiments]</ref> <ref>[https://www.auschwitz.org/en/history/medical-experiments/josef-mengele/ Josef Mengele / Medical experiments / History / Auschwitz-Birkenau]</ref> <ref>[https://www.roma-sinti-holocaust-memorial-day.eu/history/dr-mengele-and-experiments-on-prisoners/ Dr. Mengele and experiments on prisoners]</ref>። ይህም በ1945 ጀርመን ባካሄደችው [[2ኛው ዓለማዊ ጦርነት|በሁለተኛው የዓለም ጦርነት]] ሽንፈት ድረስ ቀጥሏል። በጀርመን ባህል እና በሌሎች በርካታ የአውሮፓ ባህሎች ላይ ሊስተካከል የማይችል ጉዳት ደርሷል <ref>Harold C. Deutsch "Symposium: New Perspectives on the German Resistance against National Socialism" pp. 322–99 from Central European History, Volume 14, 1981.</ref> <ref>Michael C. Thomsett The German Opposition To Hitler: the Resistance, the Underground, and Assassination Plots, 1938–1945 Jefferson, NC; London : McFarland, 1997.</ref> <ref>Stargardt, Nicholas, "Beyond 'Consent' or 'Terror': Wartime Crises in Nazi Germany", History Workshop Journal, Volume 72, Issue 1, 1 October 2011, pp. 190–204.</ref>። === [[ሶቪዬት ሕብረት]] === [[ስዕል:Under the Banner of Marx Engels Lenin and Stalin 1933 (51724619433).jpg|thumb|250px|የኮሚኒዝም መሪዎች]] [[ስዕል:Victims of Bolshevik Cheka in Tartu, Estonia, 1919.jpg|thumb|22э50px|[[ቀይ ሽብር|የቀይ ሽብር ሰለባዎች]]]] [[ስዕል:Lavrenti Beria Stalins family.jpg|thumb|250px|ከስታሊን እና ከሴት ልጁ ጋር የጭቆናዎቹ ዋና አዘጋጆች አንዱ የሆኑት ላቭረንቲ ቤሪያ]] ከ 1917 እስከ 1922 በ "የእርስ በርስ ጦርነት" የሶቪዬት መንግስት [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|የህብረተሰብ ጠላት ክፍሎችን]] ተወካዮችን በሙሉ - ከሠራተኞች እና ከገበሬዎች በስተቀር ሁሉም በሶቪየት ጦር ሠራዊት የተፈጸሙ ስደት እና የፍርድ ቤት ግድያዎች ቀዳሚ ሰለባዎች ነበሩ። እ.ኤ.አ. ከ1920ዎቹ መጨረሻ እስከ 1950ዎቹ ድረስ ፣ በ[[ስታሊኒዝም]] ዘመን በሰው ልጆች ላይ አሰቃቂ ወንጀሎች ተፈጽመዋል - [[ሆሎዶሞር]] ፣ [[ታላቅ ሽብር]] እና የጉላግ ማጎሪያ ስርዓት በሌኒን ተነሳሽነት በ1919 ብቅ ያለው ግን በጆሴፍ ስታሊን የግዛት ዘመን እጅግ በጣም ብዙ ነበር <ref>[https://www.nationalgeographic.com/history/article/red-terror-set-macabre-course-soviet-union How the Red Terror set a macabre course for the Soviet Union]</ref> <ref>[https://gulag.online/articles/obeti-stredni-evropa?locale=en The Gulag and Soviet repressions: the numbers of victims from among Czechs, Slovaks, Poles, and German]</ref> <ref>[https://www.hoover.org/research/soviet-dissent-and-cold-war Soviet Dissent and the Cold War]</ref>። ከ1960ዎቹ እስከ 1980ዎቹ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|ድረስ የሶቪየት መንግስት በኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለም የማይስማማውን ሁሉ ያሳድድ ነበር፣ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት አጠፋ]]። የሶቪየትን [[የዩኤስኤስአር የአፍጋኒስታን ወረራ| የአፍጋኒስታን ወረራ]] የተቃወመ ማንኛውም ሰውም ከባድ ቅጣት ይደርስበታል። የፖለቲካ ጭቆና በ1991 አብቅቷል <ref>Липатов И. М. Сущность и основные формы политического насилия в современных условиях (философско-социологический анализ). — М., 1989. — С. 10.</ref> <ref>Пиджаков А. Ю. Сущность и разновидности политического насилия. // Теоретический журнал «Credo», 2002.</ref>። === [[ቻይና]] === በ[[ማኦኢዝም|ማኦ ዜዱንግ አምባገነንነት]] ዘመን በአማካኝ 50 ሚሊዮን ህዝብ በጭቆና ተገድሏል <ref>Sneath D. The Impact of the Cultural Revolution in China on the Mongolians of Inner Mongolia. — Modern Asian Studies, vol. 28, no. 2, 1994, p. 409—430</ref>። === [[ፋርስ]] === [[ስዕል:Public execution of Esmail Jafarzadeh (28).jpg|thumb|250px|በኢራን ውስጥ የሞት ቅጣት]] ከእስላማዊው አብዮት ጀምሮ ሀገሪቱ በጨካኝ አምባገነናዊ የሸሪዓ አምባገነን አገዛዝ ስር ነበረች። የክርስትና ወይም የሴቶች መብት እንቅስቃሴን ጨምሮ ማንኛውም ተቃውሞ ለጭቆና ይጋለጣል <ref>MINISTERIE VAN DEFENSIE LANDMACHT STAFF. /Ex. nr. 47./. Maandoverzicht — November 1978. DE CHEF LANDMACHTSTAF. VOOR DEZE: HET HOOFD VAN DE SECTIE INL «A» DE LUITENANT-KOLONEL — G. KLOOS. (9 Jan. 1979).</ref> <ref>Bernard Gwertzman, "U.S. Will Cooperate With A New Regime If Shah Stays Or Not, " New York Times, January 5, 1979. 6.</ref> <ref>Apple, "New Iran Cabinet Unable to Bring in Main Opposition, " New York Times, January 7, 1979, 3.</ref>። === [[ኢትዮጵያ]] === [[ስዕል:Remains of Victim Murdered by Dergue Regime - Red Terror Martyrs' Memorial Museum - Addis Ababa - Ethiopia (8666612732).jpg|thumb|250px|የተጎጂው አካል ቅሪት]] [[ስዕል:Photographs of Victims of Dergue Regime - Red Terror Martyrs' Memorial Museum - Addis Ababa - Ethiopia (8665513047).jpg|thumb|250px|የተጎጂዎች ፎቶግራፎች]] እ.ኤ.አ. ከ1976-1978 በነበረው የኢትዮጵያ የእርስ በርስ ጦርነት ባለሥልጣናቱ በማርክሳዊ መርሆዎች እየተመሩ "ቀይ ሽብር" ፈጽመዋል <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/red-terror-ethiopia Red Terror in Ethiopia]</ref> <ref>[https://www.africa.upenn.edu/eue_web/redterr.htm The Red Terror]</ref> <ref>[https://ethiopanorama.com/?p=212167 ህዳር 14/1967 ዓም፡ ባልታወጀው ቀይ ሽብር ያለቁት የቀድሞው መንግስት ባለስልጣናት የተረሸኑበት ቀን = መንግስቱ ሙሴ]</ref>። === [[ዩጋንዳ]] === በአሚና ኢዲ የግዛት ዘመን የኡጋንዳ መንግስት በንፁሀን ላይ ብዙ ወንጀል ፈጽሟል <ref>Mark Leopold. Idi Amin:The Story of Africa's Icon of Evil (англ.). — New Haven: Yale University Press, 2020. — 320 p.</ref>። === [[ቱርክ]] === የኦቶማን ኢምፓየር ባለስልጣናት የ [[ስላቮች|ደቡብ ስላቪክ ህዝቦች]] ብሄራዊ የነጻነት እንቅስቃሴዎችን በንቃት አፍነዋል። እና በ1915 የ[[አርመኒያ|አርመን]] የዘር ማጥፋት ወንጀል ፈጽመዋል <ref>Akçam T. A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility (англ.). — Macmillan, 2007. — 500 p.</ref>። === [[ጣልያን]] === በሙሶሎኒ ፋሽስታዊ አምባገነንነት ዓመታት ገዥውን ፓርቲ የማይደግፉ ሰዎች ወድመዋል። === [[ፖላንድ]] === [[ስዕል:Katyń Forest November 2013 004.JPG|thumb|250px|በምእራብ ሩሲያ ውስጥ በስሞልንስክ አቅራቢያ የፖላንድ እስረኞች በተገደሉበት ቦታ ላይ ወደ ካቲን መታሰቢያ ቦታ መግቢያ]] በ 1939 ናዚ ጀርመን እና የዩኤስኤስአር ዓለምን በተፅዕኖ ዘርፎች ለመከፋፈል ስምምነት ተፈራርመዋል። ጀርመን የምዕራብ አውሮፓ ግዛቶችን ማጥቃት ጀመረች, እና የዩኤስኤስአርኤስ የምስራቅ አውሮፓ ሀገራትን በትይዩ ማጥቃት ጀመረ። በሴፕቴምበር 1939 ጀርመን ፖላንድን ከምእራብ ወረረች እና ዩኤስኤስአር ከምስራቅ ወረረች በዚህም ምክንያት በተያዘው የአገሪቱ ምስራቃዊ ክፍል ውስጥ እያንዳንዱ 10 ኛ ሰው በ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ]] ተገድሏል እና የፖላንድ ጦር ልሂቃን [[ካትይን|በካቲን]] ሞተ። ከዚህ በኋላ ጀርመን በምዕራብ ፖላንድ ውስጥ በአውሮፓ ትልቁን ጌቶዎችን በማደራጀት በሌሎች አገሮችም ሆሎኮስትን አድርጋለች። እ.ኤ.አ. በ 1941 ናዚ ጀርመን አጋሩን በዩኤስኤስ አር ላይ ጥቃት ሰነዘረ እና በዩኤስ ፣ ዩኬ እና የዩኤስኤስ አር ወታደሮች ግፊት በ 1945 ተሸነፈ። በፖላንድ የሶቪየት ጭቆና በ 1989-1991 ብቻ አብቅቷል። === [[ሊትዌኒያ]]፣ [[ላትቪያ]] እና [[ኤስቶኒያ]] === [[ስዕል:SovietBlockade1940.jpg|thumb|250px|በ 1940 የኢስቶኒያ ወረራ የሶቪየት ካርታ እቅድ]] [[ስዕል:Maarjamäe - panoramio - Aulo Aasmaa (1).jpg|thumb|250px|በማሪያማ ፣ ኢስቶኒያ የሶቪየት እና የናዚ መንግስታት ሰለባ ለሆኑት የመታሰቢያ ኮምፕሌክስ]] በ 1940 የባልቲክ አገሮች በሶቪየት ኅብረት ተወረሩ። መላው ፓርላማ በጥይት ተመታ፣ በአሻንጉሊት የሶቪየት መንግስት ተተካ፣ እና ፕሬዝዳንት ኮንስታንቲን ፒያት በማዕከላዊ ሩሲያ ታስረው ሞቱ። የፖለቲካ ጭቆና መጨረሻው [[ፔሬስትሮይካ|የጎርባቾቭ ተሀድሶዎች]] እና የዘፈን አብዮት በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች “Mu isamaa on minu arm” የተሰኘውን የህዝብ ዘፈን ሲዘምሩ ነበር። በእነዚህ ክስተቶች ምክንያት ኢስቶኒያ [[የዩኤስኤስአር ውድቀት|ከዩኤስኤስአር ለመገንጠል]] የመጀመሪያዋ ሀገር ሆነች <ref>John Ginkel. Identity Construction in Latvia's "Singing Revolution": Why inter-ethnic conflict failed to occur // Nationalities Papers. — сентябрь 2002. — Т. 30, вып. 3. — С. 403—433.</ref> <ref>Dainuojanti revoliucija Vilniaus barikadose: 1991 m. sausio 13-osios tautos žygdarbiui ir aukoms atminti / Juozas Girdvainis. — Vilnius: Knygų kelias, 2011. — 350 p</ref>። === [[የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ]] === ==== [[ሩሲያ]] ==== [[ስዕል:United Russia Congress (2011-11-27) 25.jpg|thumb|250px|ፑቲን በገዥው ፓርቲ ኮንግረስ ላይ፣ 2011]] [[ስዕል:2012-09-15 Boris Nemtsov on stage of anti-Putin rally L1070211.jpg|thumb|250px|የሩስያ ተቃዋሚ መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭ እ.ኤ.አ. በ2012 የፑቲንን ወደ ስልጣን መምጣት በመቃወም ሰልፍ በወጡበት ወቅት። በ2015 በፑቲን ትዕዛዝ ተገደለ።]] [[ስዕል:OMON (7004548774).jpg|thumb|250px|የሩሲያ ፖሊስ]] [[ስዕል:Russian "We do not abandon our own" flag.svg|thumb|250px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት Z]]]] እ.ኤ.አ. በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ ዲሞክራሲ በራሺያ ብቅ አለ ፣ ግን በ 1999 የ[[ፑቲኒዝም]] ዘመን መጀመሩ እና በተለይም እ.ኤ.አ. በ 2012 ፣ 2018 እና 2024 በተጭበረበሩ ምርጫዎች ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ ፣ በገዛ ዜጎቹ ላይ የሚደርሰው ጭቆና ተባብሷል። ከዚህም በላይ ሩሲያ በአጎራባች አገሮች ላይ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|በርካታ ጦርነቶችን]] ከፍቷል እና በተያዙ ግዛቶች ውስጥ የሚኖሩ ዜጎችን እንኳን በአያት ስማቸው (ኢሊያ ናቫልኒ) ምክንያት አሳድዳለች። ጭቆናው ከፍርድ ቤት ውጭ ግድያ፣ ግድያ፣ በህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች ውስጥ ማሰቃየት እና በማህበራዊ ድረ-ገጾች ላይ በሚሰጡ አስተያየቶች ላይ እስራት እና በግዳጅ መሰደድን ያጠቃልላል <ref>[https://memopzk.org/figurant/kamardin-artyom-yurevich/ Камардин Артём Юрьевич]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/11/20/human-rights-violations-in-russia-eu-sanctions-an-additional-ten-individuals/ Human rights violations in Russia: EU sanctions an additional ten individuals]</ref>። ==== [[ዩክሬን]] ==== [[ስዕል:Viktor Yanukovych official portrait.jpg|thumb|200px|ቪክቶር ያኑኮቪች፣ 4ኛው የዩክሬን ፕሬዝዳንት]] [[ስዕል:Euromaidan in Kiev 056.jpg|thumb|250px|የተቃውሞ ሰልፈኞች አፈና እና ተኩስ የተካሄደው በዩክሬን የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር የቤርኩት ልዩ ሃይል ክፍል ነው]] [[ስዕል:Bodies of protesters in the hotel Ukraine lobby. Clashes in Kiev, Ukraine. Events of February 20, 2014-2.jpg|thumb|250px|"የሰማይ መቶ" አካላት]] የወቅቱ የዩክሬን ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች ሙስና በመቃወም ሰላማዊ ሰልፍ በወጡበት ወቅት የቤርኩት ልዩ አገልግሎት እና ፖሊስ በትእዛዙ መሰረት በሰላማዊ ሰልፈኞች ላይ አፈና እና ማሰቃየት ፈጽመው ነበር ይህም በ2014 መጀመሪያ ላይ [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|ሙሉ አብዮት]] አስነስቷል። የጭቆናው ጫፍ "የሰማይ መቶ" በመባል የሚታወቁትን ተቃዋሚዎች መተኮስ ነበር። [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ሩሲያ በዩክሬን ላይ ጦርነት]] ስትጀምር ያኑኮቪች ወደ ሩሲያ ሸሸ <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&I21DBN=EIu&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=nebesna_sotnja НЕБЕСНА СОТНЯ]</ref> <ref>[https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/nebesna-sotnya-pershi-geroyi-rosiysko-ukrayinskoyi-viyny-predstavyly-programu-zahodiv-do-richnyci-masovyh-rozstriliv-20-lyutogo Небесна Сотня – перші герої російсько-української війни: представили програму заходів до річниці масових розстрілів 20 лютого]</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2014/feb/20/ukraine-protesters-force-riot-police-independence-square-kiev-battle-control Ukraine violence: dozens killed as protesters clash with armed police]</ref>። ቮሎዲሚር ዘሌንስኪ ስልጣን ከያዘ በኋላ [[የፖለቲካ ፓርቲ 5.10|በጄኔዲ ባላሾቭ እና በፖለቲካ ፓርቲያቸው]] ላይ የፖለቲካ ጭቆና ተከፈተ <ref>[https://dumskaya.net/news/eks-glava-partii-5-10-balashov-podralsya-so-sled-149454/ Лидер партии «5.10» Балашов подрался со следователем и провел ночь в СИЗО (видео)]</ref>። ==== [[ቤላሩስ]] ==== [[ስዕል:Александр Лукашенко - 08 (14-03-2025).jpg|thumb|200px|የቤላሩስ አምባገነን አሌክሳንደር ሉካሼንኮ]] [[ስዕል:Armed Lukashenko troopers, 15 November 2020 s04.jpg|thumb|250px|የቤላሩስ የኃይል አወቃቀሮች]] [[ስዕል:Сергей Тихановский (09-07-2025).jpg|thumb|250px|የቤላሩስ ተቃዋሚ መሪ ሰርጌይ ቲካኖቭስኪ በህገ ወጥ መንገድ ለበርካታ አመታት ታስረው ከቆዩ በኋላ ተለቀቁ።]] በ 1994 አሌክሳንደር ሉካሼንኮ ወደ ስልጣን ሲመጣ ብሔራዊ ምልክቶች (ነጭ-ቀይ-ነጭ ባንዲራ እና የሊቱዌኒያ ታላቁ ዱቺ የጦር መሣሪያ ጥንታዊ ቀሚስ) ታግደዋል, እና ማንም ሰው በሉካሼንኮ ላይ የተጠቀመ ወይም ማንኛውንም አስተያየት የገለጸ ለእስር, ለረጅም ጊዜ እስራት እና ማሰቃየ <ref>[https://www.iiss.org/publications/strategic-comments/2021/protest-movement-in-belarus/ The protest movement in Belarus: resistance and repression]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions-against-belarus/ EU sanctions against Belarus]</ref> <ref>[https://libereco.org/en/deutschland/news/5-years-repression-belarus 5 years of unprecedented repression in Belarus]</ref>። === [[አዘርባይጃን]] === [[ስዕል:Ali Karimli in 2019 (cropped).jpg|thumb|170px|የተቃዋሚ መሪ አሊ ካሪምሊ]] በኢልሃም አሊዬቭ አምባገነናዊ አገዛዝ ወቅት ሀገሪቱ ከፑቲን ጋር የነበራት ግንኙነት ተጠናክሯል እና የመናገር ነፃነት በተለይም ለሀገሪቱ አውሮፓ ውህደት እና የሰብአዊ መብት ጥበቃ ከሚታገሉት ጋር በተያያዘ <ref>[https://protectdefenders.eu/azerbaijan-unprecedented-repression-against-civil-society-in-the-aftermath-of-national-elections-and-ahead-of-cop29/ Azerbaijan – Unprecedented repression against civil society in the aftermath of national elections and ahead of COP29]</ref> <ref>[https://neweasterneurope.eu/2025/06/24/repression-in-azerbaijan/ Repression in Azerbaijan]</ref>። === [[ቱርክመኒስታን]] እና [[ኡዝቤኪስታን]] === በሶቪየት የግዛት ዘመን ሀገሪቱ በአምባገነንነት ተሠቃየች, ነገር ግን የቀድሞዎቹ ኮሚኒስቶች በስልጣን ላይ ሲቆዩ, አምባገነኑ አዲስ መልክ ያዘ <ref>[https://www.noiser.com/real-dictators/turkmenbashy-the-dictator-who-rewrote-reality Turkmenbashy: The Dictator Who Rewrote Reality]</ref> <ref>[https://communistcrimes.org/en/countries/turkmenistan Communist Dictatorship in Turkmenistan (1918-1991)]</ref> <ref>[https://www.idea.int/democracytracker/country/uzbekistan Uzbekistan | The Global State of Democracy]</ref> <ref>[https://books.openedition.org/editionscnrs/12651 From Sovietism to dictatorship: important events in the political, social and economic regression]</ref>። == መቋቋም == የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች (ከዚህ ውስጥ በጣም ዝነኛ የሆነው [[የመታሰቢያ ሐውልት]]፣ ከጋዜጠኞች ጋር በመተባበር የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ይመዘግባሉ.) በብዙ የአለም ሀገራት ብቅ ብቅ እያሉ [[ሊበርታሪያኒዝም]]ን የሚመስሉ አስተሳሰቦችን እያራመዱ እና አምባገነን መንግስታት ሊኖሩ የማይችሉበት ሁኔታ እየፈጠሩ ነው <ref>[https://www.memo.ru/en-us/memorial/mission-and-statute/ What is International Memorial]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች]] == አገናኞች == gyxfhd1m84u3xspdxnkgz8owxesqbmr 0 55469 391431 390791 2026-04-08T13:38:29Z ~2026-21746-15 58011 391431 wikitext text/x-wiki '''በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች''' (በሩሲያ ውስጥ የሰብአዊ መብት ሁኔታ ተብሎም ይጠራል) እነዚህ ከጥንት ጀምሮ በ[[ሩሲያ]] ውስጥ እንደ ማንኛውም ሌላ አገር [[የፖለቲካ ጭቆና]] ናቸው; በዘመናዊው ሩሲያ እና በሌሎች አገሮች መካከል ያለው ዋነኛው ልዩነት እስከ ዛሬ ድረስ መቀጠላቸው ነው <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/11/20/human-rights-violations-in-russia-eu-sanctions-an-additional-ten-individuals/ Human rights violations in Russia: EU sanctions an additional ten individuals]</ref>። [[ስዕል:Alexey Navalny 20 Feb 2021 by Evgeny Feldman.jpg|thumb|270px|የተቃዋሚ መሪ [[አሌክሲ ናቫልኒ|አሌክሲ ናቫልኒ]]]] [[ስዕል:OMON (7004548774).jpg|thumb|270px|የሩሲያ ፖሊስ]] [[ስዕል:2022. Симферополь DSC 9345.jpg|thumb|270px|የፑቲን አገዛዝ ዋና ምልክት ብዙውን ጊዜ ከናዚ ስዋስቲካ ጋር ሲወዳደር እና በሩሲያ በሰው ልጆች ላይ በፈጸመችው ወንጀሎች በዓለም ዙሪያ በብዙ አገሮች ታግዷል። [[ክሪሜያ|ፎቶዎች በራሺያ ከተያዘው የክራይሚያ ባሕረ ገብ መሬት]]]] == የዘመን አቆጣጠር == === የጥንት ጊዜያት === [[ሩሲያውያን]] ከ ምስራቅ ስላቪክ ጎሳዎች የተውጣጡ ሲሆን የአገራቸው እምብርት [[ወርቃማው ሆርዴ|ከወርቃማው ሆርዴ]] ውድቀት እና የሞስኮ ርእሰ መስተዳድር ብቅ ማለት እና በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ የኖቭጎሮድ ሪፐብሊክን ድል ካደረገ በኋላ ነው። ለዘመናት ከዘለቀው የዘላኖች አገዛዝ በወረሰው የሩስያ የአስተዳደር ዘይቤ እና በአውሮፓው መካከል ያለው ዋና ልዩነት የፖለቲካ ጭቆና የተለየ ሳይሆን የህዝብ ህይወት አካል ነው። === [[የሩሲያ ግዛት]] === [[ስዕል:Kolman decembrists.jpg|thumb|230px|የዲሴምብሪስት አመጽ ሰርፍዶም እንዲወገድ የሚጠይቅ]] [[ስዕል:Mikhail Nikolayevich Muravyov Vyeshatel in Lithuania (January Uprising).JPG|thumb|230px|ሚካሂል ሙራቪዮቭ-ቪለንስኪ የሩስያ ኢምፓየር አካል በሆነችው በፖላንድ ሰዎችን ገደለ]] [[ስዕል:Shestviye u Narvskikh vorot.jpg|thumb|230px|በሩሲያ ግዛት ውስጥ የመጀመሪያው አብዮት]] በ 18 ኛው መቶ ዘመን, ሁሉም ማለት ይቻላል ስደት ቤተ ክርስቲያን ጋር የተያያዘ ነበር እና የሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን እና የጥንት የሩሲያ ልማዶችን ያከብሩ የብሉይ አማኞች መካከል ግጭት። የሩስያ የብሉይ አማኝ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ምእመናን የመንግስት እና የንጉሠ ነገሥቱ ጠላት ሆነው ተፈርጀው ለስደትና ግድያ ተዳርገዋል። አንዳንዶቹ ወደ [[ሄትማናቴ|የዩክሬን መሬቶች]] ሸሹ, እንደ [[ዝናምያንካ]] (አሁን በማዕከላዊ ዩክሬን የምትገኝ ትንሽ ከተማ) ያሉ በርካታ ታዋቂ ትናንሽ ሰፈሮችን መስርተዋል። በሩስያ ኢምፓየር የተቆጣጠሩት ሁሉም ህዝቦች ጨካኝ [[የሩሲያዊነት]] ተደርገዋል ። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ ውስጥ ያለው የፖለቲካ ጭቆና ዘመናዊ መልክን አግኝቷል. ከአብዛኛው ሕዝብ ፍፁም ንጉሣዊ ሥርዓት፣ ድህነትና መሃይምነት ሦስት አብዮቶች ተፈጠሩ። የ1905-1907 የመጀመሪያው አብዮት አልተሳካም ነገር ግን ሁለተኛው አብዮት በየካቲት 1917 በአንደኛው የዓለም ጦርነት ዳራ ላይ ንጉሳዊውን ስርዓት አስወግዶ የሩሲያ ግዛትን ወደ ሪፐብሊክነት ቀይሮታል ፣ ከዚያ በኋላ እንደሌሎች የዚያን ጊዜ ግዛቶች ሁሉ የግዛቱ መበታተን ተፈጥሯዊ ሂደት ቀደም ሲል በሩሲያ የተያዙ አገሮች ጀመሩ። እና ሦስተኛው አብዮት በእውነቱ በሌኒን በጀርመን ኢምፓየር ካይዘር እርዳታ የተካሄደው መፈንቅለ መንግስት በሩሲያ ውስጥ [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|የእርስ በርስ ጦርነት]] እንዲጀመር ምክንያት ሆኗል ፣ እና በ 1922 የዩኤስኤስ አር ሲ ሲፈጠር ያበቃው [[ቀይ ሽብር]] <ref>Миллер, А. И. Русификации: классифицировать и понять // Ab Imperio. — № 2. — 2002. — С. 133—148.</ref> <ref>Белякова Е. В. Старообрядческий вопрос на Поместном соборе 1917—1918 гг. // Старообрядчество в России (XVII—XX вв.). М., 2010. Вып. 4.</ref>። === ዩኤስኤስአር === [[ስዕል:Tjutiunnyk Jurij.jpg|thumb|220px|በሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና ወቅት የተፈረደበት ሰው የተለመደ ፎቶ። ፎቶግራፉ የተሸነፈው እና የዩኤስኤስአር አካል የሆነው የ [[የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ]] የቀድሞ ወታደር ዩሪ ቲዩንኒክ ያሳያል]] የስታሊን የግብርና ማሰባሰቢያ ፖሊሲ ወደ [[ሆሎዶሞር|1932-1933 የጅምላ ረሃብ]] እና በ[[ታላቅ ሽብር|ታላቁ ሽብር]] ጊዜ ወደ 700,000 የሚጠጉ ሰዎች ያለፍርድ ተገድለዋል, ከዚያ በኋላ ጥፋተኛ ሆነው አልተገኙም እና ከሞት በኋላ ነጻ ተለቀቁ። በግፍ ከተፈረደባቸው መካከል አንዳንዶቹ ወደ [[ጉላግ]] ማጎሪያ ካምፖች ተላኩ። ይህ በሩሲያ ህዝብ እና በዩኤስኤስአር ውስጥ በሚኖሩ ሌሎች ህዝቦች ታሪክ ውስጥ አሰቃቂ አሳዛኝ ክስተት ነበር። ጭቆናው ያበቃው በ1953 በስታሊን ሞት እና በ1960 በኒኪታ ክሩሽቼቭ የግዛት ዘመን የእሱን ስብዕና አምልኮ ውድቅ በማድረግ ነው። በ 1970 ዎቹ እና 1980 ዎቹ ውስጥ ፣ ጭቆናው እንደገና ቀጠለ እና [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለም ባልሆኑ ሰዎች ሁሉ]] ላይ ተመርቷል። በዩኤስኤስአር ሰዎች መጽሃፍ ስለያዙ እንኳን ሊታሰሩ ይችላሉ። በግዳጅ ታስረው ወደ የአዕምሮ ህሙማን ሆስፒታሎች ተልከዋል፣ እብደታቸው ተብሏል፣ ነገር ግን እንደ እውነቱ ከሆነ ኬጂቢ ጤነኞችን አካላዊ እና ስሜታዊ ድካም እንዲጨርስ አድርጓቸዋል። ጭቆናው አብቅቷል [[ፔሬስትሮይካ|በዲሞክራሲያዊ ማሻሻያ ዓመታት እና በዩኤስኤስአር ውድቀት]] <ref>Томан Б. А. Истоки сталинизма в историографии Великой Отечественной войны // Россия в XX веке: Историки мира спорят. М., 1994.</ref>። === ዘመናዊ ሩሲያ === [[ስዕል:Protests against war in Ukraine in Moscow (24 February 2022) 2.jpg|thumb|220px|የሩስያ የዩክሬን ወረራ በመቃወም ተቃውሞዎች]] የዲሞክራቲክ ተቋማት ለመጀመሪያ ጊዜ በሩሲያ ውስጥ በ 1990 ዎቹ ውስጥ ብቅ ብለዋል, ነገር ግን በ 1997 [[የሩሲያዊ ዓለም|የሩሲያዊ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም በመነሳት በመንግስት መፈራረስ ጀመሩ, ይህም የ [[ፑቲኒዝም|ፑቲን ዘመን]] መጀመሪያ እና ተከታታይ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|ከጎረቤት ሀገሮች ጋር ጦርነት]] ተጀመረ <ref>[https://memopzk.org/en/history/ History of political repressions in modern Russia]</ref> <ref>[https://sites.tufts.edu/fletcherrussia/political-repression-in-russia/ Political Repression in Russia]</ref>። በ 2012 ፣ በፑቲን ሶስተኛው የፕሬዝዳንትነት ዘመን ፣ ጭቆና እንደገና ከባድ ሆነ እና መባባስ ጀመረ። ይህም [[ጦርነት በዶንባስ|በዩክሬን ላይ የሩሲያ ጥቃት]] እና የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭን መገደል ምክንያት ሆኗል <ref>Сабитов Р. А. Юридическая квалификация дискриминации // Юридическая наука и правоохранительная практика. — 2012. — №. 1 (19). — С. 71-80.</ref> <ref>В. А. Новиков. Дискриминация: преступление и административное правонарушение // Актуальные проблемы российского права : журнал. — 2017. — Т. 3, № 76. — С. 168—174.</ref> <ref>Права человека в Российской Федерации: сб. докл. о событиях 2016 г. — Москва: Московская хельсинкская группа, 2017. — 273 с.</ref>። በ 2020 ሌላ ታዋቂ የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ ተመርዘዋል። እ.ኤ.አ. በ2021 መጀመሪያ ላይ ወደ ሩሲያ ተመለሰ፣ ተይዞ ታስሮ በሃሰት የወንጀል ክስ ታስሯል። ደጋፊዎቹ፣ ህጻናትን ጨምሮ፣ ለፑቲን ታማኝ በሆኑ የሩስያ የጸጥታ ሃይሎች ለስደትና ለሞት ተዳርገዋል። በእስር ቤት ውስጥ ናቫልኒ በእስር ቤት ባለስልጣናት የሕክምና እንክብካቤን መከልከልን ጨምሮ እጅግ በጣም ጭካኔ የተሞላበት አያያዝ እና ስቃይ ደርሶበት ነበር, በዚህም ምክንያት በ 2024 መጀመሪያ ላይ በእስር ቤት ሞተ። እ.ኤ.አ. በ 2022 ሩሲያ [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|በዩክሬናውያን ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል]] ፈጽማለች እና ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ጦርነቱን የሚቃወሙ ልጆችን ጨምሮ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|በተያዙት ግዛቶች]] እና በገዛ ዜጎቿ ውስጥ ሰዎችን እያሳደደች ትገኛለች (በጣም ዝነኛዋ ሴት ልጅ ማሻ ሞስካሌቫ ናት ፣ ፀረ-ጦርነት ሥዕል የሠራች) ከበፊቱ የበለጠ ጭካኔ የተሞላበት ነው <ref>[https://memopzk.org/figurant/turbin-arsenij/ Турбин Арсений]</ref> <ref>[https://memopzk.org/news/my-schitaem-politzaklyuchyonnym-otcza-devochki-narisovavshej-na-uroke-antivoennyj-risunok/ Мы считаем политзаключённым отца девочки, нарисовавшей на уроке антивоенный рисунок]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/kamardin-artyom-yurevich/ Камардин Артём Юрьевич]</ref>። == የአለም አቀፉ ማህበረሰብ ምላሽ == አብዛኞቹ አገሮች ይህን የፖለቲካ ጭቆና ሲያወግዙ፣ በፈጻሚዎቹ ላይ ማዕቀብ ሲጣሉ፣ ለተጎጂዎቹ ጥገኝነት ሲሰጡ፣ [[የብልጽግና ፓርቲ|የኢትዮጵያ ገዥ ፓርቲ]] ግን የሩስያ ባለሥልጣናትን ችላ ብሎታል ወይም ደግፏል <ref>[https://www.ena.et/web/eng/w/en_34199 United Russia" Extends Congratulatory Message on Occasion of 1st Congress of Prosperity Party]</ref> <ref>[https://www.fanamc.com/english/g2g-interparty-relations-between-ethiopia-russia-will-continue-to-grow-prosperity-party-vice-president/ https://www.fanamc.com/english/g2g-interparty-relations-between-ethiopia-russia-will-continue-to-grow-prosperity-party-vice-president/]</ref> <ref>[https://www.fanamc.com/english/cooperation-between-united-russia-party-and-ethiopian-prosperity-party-will-be-expanded-says-dmitry-medvedev/ Cooperation between United Russia Party and Ethiopian Prosperity Party will be expanded, says Dmitry Medvedev]</ref>። == በዘጋቢ ፊልሞች == * ጓደኛዬ ቦሪስ ኔምትሶቭ (2015) * ናቫልኒ (2022) * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]] (2023) == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የፖለቲካ እስረኞች]] * [[የመታሰቢያ ሐውልት]] * [[የተባበሩት ሩሲያ ፓርቲ]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] == አገናኞች == defxwlvczewc0hawrpfjyhrjq4fo1kz 391432 391431 2026-04-08T13:39:01Z ~2026-21746-15 58011 /* ዘመናዊ ሩሲያ */ 391432 wikitext text/x-wiki '''በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች''' (በሩሲያ ውስጥ የሰብአዊ መብት ሁኔታ ተብሎም ይጠራል) እነዚህ ከጥንት ጀምሮ በ[[ሩሲያ]] ውስጥ እንደ ማንኛውም ሌላ አገር [[የፖለቲካ ጭቆና]] ናቸው; በዘመናዊው ሩሲያ እና በሌሎች አገሮች መካከል ያለው ዋነኛው ልዩነት እስከ ዛሬ ድረስ መቀጠላቸው ነው <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/11/20/human-rights-violations-in-russia-eu-sanctions-an-additional-ten-individuals/ Human rights violations in Russia: EU sanctions an additional ten individuals]</ref>። [[ስዕል:Alexey Navalny 20 Feb 2021 by Evgeny Feldman.jpg|thumb|270px|የተቃዋሚ መሪ [[አሌክሲ ናቫልኒ|አሌክሲ ናቫልኒ]]]] [[ስዕል:OMON (7004548774).jpg|thumb|270px|የሩሲያ ፖሊስ]] [[ስዕል:2022. Симферополь DSC 9345.jpg|thumb|270px|የፑቲን አገዛዝ ዋና ምልክት ብዙውን ጊዜ ከናዚ ስዋስቲካ ጋር ሲወዳደር እና በሩሲያ በሰው ልጆች ላይ በፈጸመችው ወንጀሎች በዓለም ዙሪያ በብዙ አገሮች ታግዷል። [[ክሪሜያ|ፎቶዎች በራሺያ ከተያዘው የክራይሚያ ባሕረ ገብ መሬት]]]] == የዘመን አቆጣጠር == === የጥንት ጊዜያት === [[ሩሲያውያን]] ከ ምስራቅ ስላቪክ ጎሳዎች የተውጣጡ ሲሆን የአገራቸው እምብርት [[ወርቃማው ሆርዴ|ከወርቃማው ሆርዴ]] ውድቀት እና የሞስኮ ርእሰ መስተዳድር ብቅ ማለት እና በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ የኖቭጎሮድ ሪፐብሊክን ድል ካደረገ በኋላ ነው። ለዘመናት ከዘለቀው የዘላኖች አገዛዝ በወረሰው የሩስያ የአስተዳደር ዘይቤ እና በአውሮፓው መካከል ያለው ዋና ልዩነት የፖለቲካ ጭቆና የተለየ ሳይሆን የህዝብ ህይወት አካል ነው። === [[የሩሲያ ግዛት]] === [[ስዕል:Kolman decembrists.jpg|thumb|230px|የዲሴምብሪስት አመጽ ሰርፍዶም እንዲወገድ የሚጠይቅ]] [[ስዕል:Mikhail Nikolayevich Muravyov Vyeshatel in Lithuania (January Uprising).JPG|thumb|230px|ሚካሂል ሙራቪዮቭ-ቪለንስኪ የሩስያ ኢምፓየር አካል በሆነችው በፖላንድ ሰዎችን ገደለ]] [[ስዕል:Shestviye u Narvskikh vorot.jpg|thumb|230px|በሩሲያ ግዛት ውስጥ የመጀመሪያው አብዮት]] በ 18 ኛው መቶ ዘመን, ሁሉም ማለት ይቻላል ስደት ቤተ ክርስቲያን ጋር የተያያዘ ነበር እና የሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን እና የጥንት የሩሲያ ልማዶችን ያከብሩ የብሉይ አማኞች መካከል ግጭት። የሩስያ የብሉይ አማኝ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ምእመናን የመንግስት እና የንጉሠ ነገሥቱ ጠላት ሆነው ተፈርጀው ለስደትና ግድያ ተዳርገዋል። አንዳንዶቹ ወደ [[ሄትማናቴ|የዩክሬን መሬቶች]] ሸሹ, እንደ [[ዝናምያንካ]] (አሁን በማዕከላዊ ዩክሬን የምትገኝ ትንሽ ከተማ) ያሉ በርካታ ታዋቂ ትናንሽ ሰፈሮችን መስርተዋል። በሩስያ ኢምፓየር የተቆጣጠሩት ሁሉም ህዝቦች ጨካኝ [[የሩሲያዊነት]] ተደርገዋል ። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ ውስጥ ያለው የፖለቲካ ጭቆና ዘመናዊ መልክን አግኝቷል. ከአብዛኛው ሕዝብ ፍፁም ንጉሣዊ ሥርዓት፣ ድህነትና መሃይምነት ሦስት አብዮቶች ተፈጠሩ። የ1905-1907 የመጀመሪያው አብዮት አልተሳካም ነገር ግን ሁለተኛው አብዮት በየካቲት 1917 በአንደኛው የዓለም ጦርነት ዳራ ላይ ንጉሳዊውን ስርዓት አስወግዶ የሩሲያ ግዛትን ወደ ሪፐብሊክነት ቀይሮታል ፣ ከዚያ በኋላ እንደሌሎች የዚያን ጊዜ ግዛቶች ሁሉ የግዛቱ መበታተን ተፈጥሯዊ ሂደት ቀደም ሲል በሩሲያ የተያዙ አገሮች ጀመሩ። እና ሦስተኛው አብዮት በእውነቱ በሌኒን በጀርመን ኢምፓየር ካይዘር እርዳታ የተካሄደው መፈንቅለ መንግስት በሩሲያ ውስጥ [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|የእርስ በርስ ጦርነት]] እንዲጀመር ምክንያት ሆኗል ፣ እና በ 1922 የዩኤስኤስ አር ሲ ሲፈጠር ያበቃው [[ቀይ ሽብር]] <ref>Миллер, А. И. Русификации: классифицировать и понять // Ab Imperio. — № 2. — 2002. — С. 133—148.</ref> <ref>Белякова Е. В. Старообрядческий вопрос на Поместном соборе 1917—1918 гг. // Старообрядчество в России (XVII—XX вв.). М., 2010. Вып. 4.</ref>። === ዩኤስኤስአር === [[ስዕል:Tjutiunnyk Jurij.jpg|thumb|220px|በሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና ወቅት የተፈረደበት ሰው የተለመደ ፎቶ። ፎቶግራፉ የተሸነፈው እና የዩኤስኤስአር አካል የሆነው የ [[የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ]] የቀድሞ ወታደር ዩሪ ቲዩንኒክ ያሳያል]] የስታሊን የግብርና ማሰባሰቢያ ፖሊሲ ወደ [[ሆሎዶሞር|1932-1933 የጅምላ ረሃብ]] እና በ[[ታላቅ ሽብር|ታላቁ ሽብር]] ጊዜ ወደ 700,000 የሚጠጉ ሰዎች ያለፍርድ ተገድለዋል, ከዚያ በኋላ ጥፋተኛ ሆነው አልተገኙም እና ከሞት በኋላ ነጻ ተለቀቁ። በግፍ ከተፈረደባቸው መካከል አንዳንዶቹ ወደ [[ጉላግ]] ማጎሪያ ካምፖች ተላኩ። ይህ በሩሲያ ህዝብ እና በዩኤስኤስአር ውስጥ በሚኖሩ ሌሎች ህዝቦች ታሪክ ውስጥ አሰቃቂ አሳዛኝ ክስተት ነበር። ጭቆናው ያበቃው በ1953 በስታሊን ሞት እና በ1960 በኒኪታ ክሩሽቼቭ የግዛት ዘመን የእሱን ስብዕና አምልኮ ውድቅ በማድረግ ነው። በ 1970 ዎቹ እና 1980 ዎቹ ውስጥ ፣ ጭቆናው እንደገና ቀጠለ እና [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለም ባልሆኑ ሰዎች ሁሉ]] ላይ ተመርቷል። በዩኤስኤስአር ሰዎች መጽሃፍ ስለያዙ እንኳን ሊታሰሩ ይችላሉ። በግዳጅ ታስረው ወደ የአዕምሮ ህሙማን ሆስፒታሎች ተልከዋል፣ እብደታቸው ተብሏል፣ ነገር ግን እንደ እውነቱ ከሆነ ኬጂቢ ጤነኞችን አካላዊ እና ስሜታዊ ድካም እንዲጨርስ አድርጓቸዋል። ጭቆናው አብቅቷል [[ፔሬስትሮይካ|በዲሞክራሲያዊ ማሻሻያ ዓመታት እና በዩኤስኤስአር ውድቀት]] <ref>Томан Б. А. Истоки сталинизма в историографии Великой Отечественной войны // Россия в XX веке: Историки мира спорят. М., 1994.</ref>። === ዘመናዊ ሩሲያ === [[ስዕል:Moscow rally at the Bolotnaya square 10 Dec 2011 16.jpg|thumb|220px|የፀረ-ፑቲን ሰልፍ በሞስኮ፣ 2011]] [[ስዕል:Protests against war in Ukraine in Moscow (24 February 2022) 2.jpg|thumb|220px|የሩስያ የዩክሬን ወረራ በመቃወም ተቃውሞዎች]] የዲሞክራቲክ ተቋማት ለመጀመሪያ ጊዜ በሩሲያ ውስጥ በ 1990 ዎቹ ውስጥ ብቅ ብለዋል, ነገር ግን በ 1997 [[የሩሲያዊ ዓለም|የሩሲያዊ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም በመነሳት በመንግስት መፈራረስ ጀመሩ, ይህም የ [[ፑቲኒዝም|ፑቲን ዘመን]] መጀመሪያ እና ተከታታይ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|ከጎረቤት ሀገሮች ጋር ጦርነት]] ተጀመረ <ref>[https://memopzk.org/en/history/ History of political repressions in modern Russia]</ref> <ref>[https://sites.tufts.edu/fletcherrussia/political-repression-in-russia/ Political Repression in Russia]</ref>። በ 2012 ፣ በፑቲን ሶስተኛው የፕሬዝዳንትነት ዘመን ፣ ጭቆና እንደገና ከባድ ሆነ እና መባባስ ጀመረ። ይህም [[ጦርነት በዶንባስ|በዩክሬን ላይ የሩሲያ ጥቃት]] እና የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭን መገደል ምክንያት ሆኗል <ref>Сабитов Р. А. Юридическая квалификация дискриминации // Юридическая наука и правоохранительная практика. — 2012. — №. 1 (19). — С. 71-80.</ref> <ref>В. А. Новиков. Дискриминация: преступление и административное правонарушение // Актуальные проблемы российского права : журнал. — 2017. — Т. 3, № 76. — С. 168—174.</ref> <ref>Права человека в Российской Федерации: сб. докл. о событиях 2016 г. — Москва: Московская хельсинкская группа, 2017. — 273 с.</ref>። በ 2020 ሌላ ታዋቂ የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ ተመርዘዋል። እ.ኤ.አ. በ2021 መጀመሪያ ላይ ወደ ሩሲያ ተመለሰ፣ ተይዞ ታስሮ በሃሰት የወንጀል ክስ ታስሯል። ደጋፊዎቹ፣ ህጻናትን ጨምሮ፣ ለፑቲን ታማኝ በሆኑ የሩስያ የጸጥታ ሃይሎች ለስደትና ለሞት ተዳርገዋል። በእስር ቤት ውስጥ ናቫልኒ በእስር ቤት ባለስልጣናት የሕክምና እንክብካቤን መከልከልን ጨምሮ እጅግ በጣም ጭካኔ የተሞላበት አያያዝ እና ስቃይ ደርሶበት ነበር, በዚህም ምክንያት በ 2024 መጀመሪያ ላይ በእስር ቤት ሞተ። እ.ኤ.አ. በ 2022 ሩሲያ [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|በዩክሬናውያን ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል]] ፈጽማለች እና ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ጦርነቱን የሚቃወሙ ልጆችን ጨምሮ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|በተያዙት ግዛቶች]] እና በገዛ ዜጎቿ ውስጥ ሰዎችን እያሳደደች ትገኛለች (በጣም ዝነኛዋ ሴት ልጅ ማሻ ሞስካሌቫ ናት ፣ ፀረ-ጦርነት ሥዕል የሠራች) ከበፊቱ የበለጠ ጭካኔ የተሞላበት ነው <ref>[https://memopzk.org/figurant/turbin-arsenij/ Турбин Арсений]</ref> <ref>[https://memopzk.org/news/my-schitaem-politzaklyuchyonnym-otcza-devochki-narisovavshej-na-uroke-antivoennyj-risunok/ Мы считаем политзаключённым отца девочки, нарисовавшей на уроке антивоенный рисунок]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/kamardin-artyom-yurevich/ Камардин Артём Юрьевич]</ref>። == የአለም አቀፉ ማህበረሰብ ምላሽ == አብዛኞቹ አገሮች ይህን የፖለቲካ ጭቆና ሲያወግዙ፣ በፈጻሚዎቹ ላይ ማዕቀብ ሲጣሉ፣ ለተጎጂዎቹ ጥገኝነት ሲሰጡ፣ [[የብልጽግና ፓርቲ|የኢትዮጵያ ገዥ ፓርቲ]] ግን የሩስያ ባለሥልጣናትን ችላ ብሎታል ወይም ደግፏል <ref>[https://www.ena.et/web/eng/w/en_34199 United Russia" Extends Congratulatory Message on Occasion of 1st Congress of Prosperity Party]</ref> <ref>[https://www.fanamc.com/english/g2g-interparty-relations-between-ethiopia-russia-will-continue-to-grow-prosperity-party-vice-president/ https://www.fanamc.com/english/g2g-interparty-relations-between-ethiopia-russia-will-continue-to-grow-prosperity-party-vice-president/]</ref> <ref>[https://www.fanamc.com/english/cooperation-between-united-russia-party-and-ethiopian-prosperity-party-will-be-expanded-says-dmitry-medvedev/ Cooperation between United Russia Party and Ethiopian Prosperity Party will be expanded, says Dmitry Medvedev]</ref>። == በዘጋቢ ፊልሞች == * ጓደኛዬ ቦሪስ ኔምትሶቭ (2015) * ናቫልኒ (2022) * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]] (2023) == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የፖለቲካ እስረኞች]] * [[የመታሰቢያ ሐውልት]] * [[የተባበሩት ሩሲያ ፓርቲ]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] == አገናኞች == 6pun20zooan2tb9gn85fvbv5tqzk38j 391433 391432 2026-04-08T13:42:30Z ~2026-21746-15 58011 391433 wikitext text/x-wiki '''በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች''' (በሩሲያ ውስጥ የሰብአዊ መብት ሁኔታ ተብሎም ይጠራል) እነዚህ ከጥንት ጀምሮ በ[[ሩሲያ]] ውስጥ እንደ ማንኛውም ሌላ አገር [[የፖለቲካ ጭቆና]] ናቸው; በዘመናዊው ሩሲያ እና በሌሎች አገሮች መካከል ያለው ዋነኛው ልዩነት እስከ ዛሬ ድረስ መቀጠላቸው ነው <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/11/20/human-rights-violations-in-russia-eu-sanctions-an-additional-ten-individuals/ Human rights violations in Russia: EU sanctions an additional ten individuals]</ref>። [[ስዕል:United Russia Congress (2011-11-27) 22.jpg|thumb|250px|ፑቲን በገዥው ፓርቲ ኮንግረስ ላይ፣ 2011]] [[ስዕል:Alexey Navalny 20 Feb 2021 by Evgeny Feldman.jpg|thumb|270px|የተቃዋሚ መሪ [[አሌክሲ ናቫልኒ|አሌክሲ ናቫልኒ]]፣ 2021]] [[ስዕል:2022. Симферополь DSC 9345.jpg|thumb|270px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|በአለም ዙሪያ ያሉ የፑቲን ደጋፊዎች የሚጠቀሙበት "Z" ምልክት]]። [[ክሪሜያ|ፎቶዎች በራሺያ ከተያዘው የክራይሚያ ባሕረ ገብ መሬት]]፣ 2022]] == የዘመን አቆጣጠር == === የጥንት ጊዜያት === [[ሩሲያውያን]] ከ ምስራቅ ስላቪክ ጎሳዎች የተውጣጡ ሲሆን የአገራቸው እምብርት [[ወርቃማው ሆርዴ|ከወርቃማው ሆርዴ]] ውድቀት እና የሞስኮ ርእሰ መስተዳድር ብቅ ማለት እና በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ የኖቭጎሮድ ሪፐብሊክን ድል ካደረገ በኋላ ነው። ለዘመናት ከዘለቀው የዘላኖች አገዛዝ በወረሰው የሩስያ የአስተዳደር ዘይቤ እና በአውሮፓው መካከል ያለው ዋና ልዩነት የፖለቲካ ጭቆና የተለየ ሳይሆን የህዝብ ህይወት አካል ነው። === [[የሩሲያ ግዛት]] === [[ስዕል:Kolman decembrists.jpg|thumb|230px|የዲሴምብሪስት አመጽ ሰርፍዶም እንዲወገድ የሚጠይቅ]] [[ስዕል:Mikhail Nikolayevich Muravyov Vyeshatel in Lithuania (January Uprising).JPG|thumb|230px|ሚካሂል ሙራቪዮቭ-ቪለንስኪ የሩስያ ኢምፓየር አካል በሆነችው በፖላንድ ሰዎችን ገደለ]] [[ስዕል:Shestviye u Narvskikh vorot.jpg|thumb|230px|በሩሲያ ግዛት ውስጥ የመጀመሪያው አብዮት]] በ 18 ኛው መቶ ዘመን, ሁሉም ማለት ይቻላል ስደት ቤተ ክርስቲያን ጋር የተያያዘ ነበር እና የሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን እና የጥንት የሩሲያ ልማዶችን ያከብሩ የብሉይ አማኞች መካከል ግጭት። የሩስያ የብሉይ አማኝ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ምእመናን የመንግስት እና የንጉሠ ነገሥቱ ጠላት ሆነው ተፈርጀው ለስደትና ግድያ ተዳርገዋል። አንዳንዶቹ ወደ [[ሄትማናቴ|የዩክሬን መሬቶች]] ሸሹ, እንደ [[ዝናምያንካ]] (አሁን በማዕከላዊ ዩክሬን የምትገኝ ትንሽ ከተማ) ያሉ በርካታ ታዋቂ ትናንሽ ሰፈሮችን መስርተዋል። በሩስያ ኢምፓየር የተቆጣጠሩት ሁሉም ህዝቦች ጨካኝ [[የሩሲያዊነት]] ተደርገዋል ። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ ውስጥ ያለው የፖለቲካ ጭቆና ዘመናዊ መልክን አግኝቷል. ከአብዛኛው ሕዝብ ፍፁም ንጉሣዊ ሥርዓት፣ ድህነትና መሃይምነት ሦስት አብዮቶች ተፈጠሩ። የ1905-1907 የመጀመሪያው አብዮት አልተሳካም ነገር ግን ሁለተኛው አብዮት በየካቲት 1917 በአንደኛው የዓለም ጦርነት ዳራ ላይ ንጉሳዊውን ስርዓት አስወግዶ የሩሲያ ግዛትን ወደ ሪፐብሊክነት ቀይሮታል ፣ ከዚያ በኋላ እንደሌሎች የዚያን ጊዜ ግዛቶች ሁሉ የግዛቱ መበታተን ተፈጥሯዊ ሂደት ቀደም ሲል በሩሲያ የተያዙ አገሮች ጀመሩ። እና ሦስተኛው አብዮት በእውነቱ በሌኒን በጀርመን ኢምፓየር ካይዘር እርዳታ የተካሄደው መፈንቅለ መንግስት በሩሲያ ውስጥ [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|የእርስ በርስ ጦርነት]] እንዲጀመር ምክንያት ሆኗል ፣ እና በ 1922 የዩኤስኤስ አር ሲ ሲፈጠር ያበቃው [[ቀይ ሽብር]] <ref>Миллер, А. И. Русификации: классифицировать и понять // Ab Imperio. — № 2. — 2002. — С. 133—148.</ref> <ref>Белякова Е. В. Старообрядческий вопрос на Поместном соборе 1917—1918 гг. // Старообрядчество в России (XVII—XX вв.). М., 2010. Вып. 4.</ref>። === ዩኤስኤስአር === [[ስዕል:Tjutiunnyk Jurij.jpg|thumb|220px|በሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና ወቅት የተፈረደበት ሰው የተለመደ ፎቶ። ፎቶግራፉ የተሸነፈው እና የዩኤስኤስአር አካል የሆነው የ [[የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ]] የቀድሞ ወታደር ዩሪ ቲዩንኒክ ያሳያል]] የስታሊን የግብርና ማሰባሰቢያ ፖሊሲ ወደ [[ሆሎዶሞር|1932-1933 የጅምላ ረሃብ]] እና በ[[ታላቅ ሽብር|ታላቁ ሽብር]] ጊዜ ወደ 700,000 የሚጠጉ ሰዎች ያለፍርድ ተገድለዋል, ከዚያ በኋላ ጥፋተኛ ሆነው አልተገኙም እና ከሞት በኋላ ነጻ ተለቀቁ። በግፍ ከተፈረደባቸው መካከል አንዳንዶቹ ወደ [[ጉላግ]] ማጎሪያ ካምፖች ተላኩ። ይህ በሩሲያ ህዝብ እና በዩኤስኤስአር ውስጥ በሚኖሩ ሌሎች ህዝቦች ታሪክ ውስጥ አሰቃቂ አሳዛኝ ክስተት ነበር። ጭቆናው ያበቃው በ1953 በስታሊን ሞት እና በ1960 በኒኪታ ክሩሽቼቭ የግዛት ዘመን የእሱን ስብዕና አምልኮ ውድቅ በማድረግ ነው። በ 1970 ዎቹ እና 1980 ዎቹ ውስጥ ፣ ጭቆናው እንደገና ቀጠለ እና [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለም ባልሆኑ ሰዎች ሁሉ]] ላይ ተመርቷል። በዩኤስኤስአር ሰዎች መጽሃፍ ስለያዙ እንኳን ሊታሰሩ ይችላሉ። በግዳጅ ታስረው ወደ የአዕምሮ ህሙማን ሆስፒታሎች ተልከዋል፣ እብደታቸው ተብሏል፣ ነገር ግን እንደ እውነቱ ከሆነ ኬጂቢ ጤነኞችን አካላዊ እና ስሜታዊ ድካም እንዲጨርስ አድርጓቸዋል። ጭቆናው አብቅቷል [[ፔሬስትሮይካ|በዲሞክራሲያዊ ማሻሻያ ዓመታት እና በዩኤስኤስአር ውድቀት]] <ref>Томан Б. А. Истоки сталинизма в историографии Великой Отечественной войны // Россия в XX веке: Историки мира спорят. М., 1994.</ref>። === ዘመናዊ ሩሲያ === [[ስዕል:Moscow rally at the Bolotnaya square 10 Dec 2011 16.jpg|thumb|220px|የፀረ-ፑቲን ሰልፍ በሞስኮ፣ 2011]] [[ስዕል:Protests against war in Ukraine in Moscow (24 February 2022) 2.jpg|thumb|220px|የሩስያ የዩክሬን ወረራ በመቃወም ተቃውሞዎች]] የዲሞክራቲክ ተቋማት ለመጀመሪያ ጊዜ በሩሲያ ውስጥ በ 1990 ዎቹ ውስጥ ብቅ ብለዋል, ነገር ግን በ 1997 [[የሩሲያዊ ዓለም|የሩሲያዊ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም በመነሳት በመንግስት መፈራረስ ጀመሩ, ይህም የ [[ፑቲኒዝም|ፑቲን ዘመን]] መጀመሪያ እና ተከታታይ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|ከጎረቤት ሀገሮች ጋር ጦርነት]] ተጀመረ <ref>[https://memopzk.org/en/history/ History of political repressions in modern Russia]</ref> <ref>[https://sites.tufts.edu/fletcherrussia/political-repression-in-russia/ Political Repression in Russia]</ref>። በ 2012 ፣ በፑቲን ሶስተኛው የፕሬዝዳንትነት ዘመን ፣ ጭቆና እንደገና ከባድ ሆነ እና መባባስ ጀመረ። ይህም [[ጦርነት በዶንባስ|በዩክሬን ላይ የሩሲያ ጥቃት]] እና የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭን መገደል ምክንያት ሆኗል <ref>Сабитов Р. А. Юридическая квалификация дискриминации // Юридическая наука и правоохранительная практика. — 2012. — №. 1 (19). — С. 71-80.</ref> <ref>В. А. Новиков. Дискриминация: преступление и административное правонарушение // Актуальные проблемы российского права : журнал. — 2017. — Т. 3, № 76. — С. 168—174.</ref> <ref>Права человека в Российской Федерации: сб. докл. о событиях 2016 г. — Москва: Московская хельсинкская группа, 2017. — 273 с.</ref>። በ 2020 ሌላ ታዋቂ የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ ተመርዘዋል። እ.ኤ.አ. በ2021 መጀመሪያ ላይ ወደ ሩሲያ ተመለሰ፣ ተይዞ ታስሮ በሃሰት የወንጀል ክስ ታስሯል። ደጋፊዎቹ፣ ህጻናትን ጨምሮ፣ ለፑቲን ታማኝ በሆኑ የሩስያ የጸጥታ ሃይሎች ለስደትና ለሞት ተዳርገዋል። በእስር ቤት ውስጥ ናቫልኒ በእስር ቤት ባለስልጣናት የሕክምና እንክብካቤን መከልከልን ጨምሮ እጅግ በጣም ጭካኔ የተሞላበት አያያዝ እና ስቃይ ደርሶበት ነበር, በዚህም ምክንያት በ 2024 መጀመሪያ ላይ በእስር ቤት ሞተ። እ.ኤ.አ. በ 2022 ሩሲያ [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|በዩክሬናውያን ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል]] ፈጽማለች እና ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ጦርነቱን የሚቃወሙ ልጆችን ጨምሮ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|በተያዙት ግዛቶች]] እና በገዛ ዜጎቿ ውስጥ ሰዎችን እያሳደደች ትገኛለች (በጣም ዝነኛዋ ሴት ልጅ ማሻ ሞስካሌቫ ናት ፣ ፀረ-ጦርነት ሥዕል የሠራች) ከበፊቱ የበለጠ ጭካኔ የተሞላበት ነው <ref>[https://memopzk.org/figurant/turbin-arsenij/ Турбин Арсений]</ref> <ref>[https://memopzk.org/news/my-schitaem-politzaklyuchyonnym-otcza-devochki-narisovavshej-na-uroke-antivoennyj-risunok/ Мы считаем политзаключённым отца девочки, нарисовавшей на уроке антивоенный рисунок]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/kamardin-artyom-yurevich/ Камардин Артём Юрьевич]</ref>። == የአለም አቀፉ ማህበረሰብ ምላሽ == አብዛኞቹ አገሮች ይህን የፖለቲካ ጭቆና ሲያወግዙ፣ በፈጻሚዎቹ ላይ ማዕቀብ ሲጣሉ፣ ለተጎጂዎቹ ጥገኝነት ሲሰጡ፣ [[የብልጽግና ፓርቲ|የኢትዮጵያ ገዥ ፓርቲ]] ግን የሩስያ ባለሥልጣናትን ችላ ብሎታል ወይም ደግፏል <ref>[https://www.ena.et/web/eng/w/en_34199 United Russia" Extends Congratulatory Message on Occasion of 1st Congress of Prosperity Party]</ref> <ref>[https://www.fanamc.com/english/g2g-interparty-relations-between-ethiopia-russia-will-continue-to-grow-prosperity-party-vice-president/ https://www.fanamc.com/english/g2g-interparty-relations-between-ethiopia-russia-will-continue-to-grow-prosperity-party-vice-president/]</ref> <ref>[https://www.fanamc.com/english/cooperation-between-united-russia-party-and-ethiopian-prosperity-party-will-be-expanded-says-dmitry-medvedev/ Cooperation between United Russia Party and Ethiopian Prosperity Party will be expanded, says Dmitry Medvedev]</ref>። == በዘጋቢ ፊልሞች == * ጓደኛዬ ቦሪስ ኔምትሶቭ (2015) * ናቫልኒ (2022) * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]] (2023) == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የፖለቲካ እስረኞች]] * [[የመታሰቢያ ሐውልት]] * [[የተባበሩት ሩሲያ ፓርቲ]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] == አገናኞች == trk50f2tpj0idjx6hntve9pa4qsxtja 0 55494 391450 390137 2026-04-08T18:09:58Z DmitriVolnyi 57540 391450 wikitext text/x-wiki '''በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች''' (በዩክሬንኛ '''Тимчасово окуповані території України''') በ 2014 በጀመረው [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች|በዩክሬን ላይ ጦርነት]] በ [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ሩሲያ ወታደሮች]] የተያዙ የዩክሬን ክፍሎች እነዚህ ናቸው <ref>[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/254-VIII#Text Про визнання окремих районів, міст, селищ і сіл Донецької та Луганської областей тимчасово окупованими територіями]</ref>። [[ስዕል:2014 Russo-ukrainian-conflict map.svg|thumb|250px|ከ2014 እስከ 2022፣ እስከ ሙሉ ወረራ ድረስ]] [[ስዕል:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.webm|thumb|250px|ወረራ 2022]] [[ስዕል:Проспект Нахимова, Мариуполь, 2024.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ|በተያዘው ማሪፖል]] ውስጥ የሩሲያ ምልክቶች]] እነዚህ በዋናነት [[ክሪሜያ]] እና [[ዶንባስ]] ናቸው። ሩሲያ በተያዙት ግዛቶች ውስጥ የግዳጅ [[የሩሲያዊነት]] እያካሄደች ነው፣ ይህም የዩክሬናውያን የዘር ማጥፋት አንዱ አካል ነው። ብዙ ሰላማዊ ተቃዋሚዎችን ከገደለ በኋላ ወደ ሩሲያ የሸሸውን የሩስያ ደጋፊ ቪክቶር ያኑኮቪች ፈላጭ ቆራጭ አገዛዝ ከገለበጠው [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|የ2014 የዩክሬን አብዮት]] ከሁለት ቀናት በኋላ ሩሲያ በመጋቢት 2014 [[ክራይሚያ መቀላቀል|ክሬሚያን ቀላቀለች]]። እና በሚያዝያ ወር ሩሲያ [[ጦርነት በዶንባስ|በምስራቅ ዩክሬን ጦርነት]] ከፍታለች፣ በ2022 ወደ አዲስ ትልቅ ወረራ ተሸጋገረ፣ የመንግስት ፕሮፓጋንዳ ለብዙ አመታት የሩሲያን ህዝብ [[ዩክሬኖፎቢያ|የዩክሬናውያንን ጥላቻ]] ሲያነሳሳ ቆይቷል። በ 2022 በሩሲያ የተያዙት ትልቁ የዩክሬን ከተማ [[ኬርሰን]] ነበር ፣ ግን ዩክሬን በዚያው ዓመት መጨረሻ ነፃ አውጥታለች። == ሲኒማ ውስጥ == * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] == አገናኞች == ja4qjon5v11umm4yuhjxhsp88g8zlwy 0 55541 391437 391391 2026-04-08T13:50:13Z ~2026-21746-15 58011 /* የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት */ 391437 wikitext text/x-wiki '''የሩሲያ የጦር ወንጀሎች''' (መገናኛ ብዙሃንም እንደ '''የሩሲያ ወንጀሎች'''፣ '''የሩሲያ ሠራዊት ወንጀሎች'''፣ '''የፑቲን አገዛዝ ወንጀሎች'''፣ ወይም '''የፑቲን ወንጀሎች''' ይላቸዋል) እነዚህ በ[[ሩሲያ]] ጦር [[የዩኤስኤስአር ውድቀት |ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ]] የተፈጸሙ [[የጦር ወንጀሎች|የጦርነት ወንጀሎች]] ናቸው <ref>[https://unwatch.org/u-n-slammed-for-inaction-on-russian-war-crimes/ U.N. Slammed for Inaction on Russian War Crimes] </ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2022/09/1127691 War crimes have been committed in Ukraine conflict, top UN human rights inquiry reveals] </ref>። የእነዚህ ወንጀሎች ዋና ምክንያት በሩሲያ ውስጥ [[የሩሲያዊ ዓለም|የሩሲያ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም መስፋፋት ነው፣ እሱም ወደ [[ፑቲኒዝም]] ተቀይሯል <ref>[https://www.ifri.org/en/studies/russias-ideological-construction-context-war-ukraine Russia’s Ideological Construction in the Context of the War in Ukraine] </ref>። [[ስዕል:Холодноярці показали результати «полювання» на «другу армію світу» 02.jpg|thumb|270px|በ 2022 የዩክሬን ሙሉ ወረራ ከጀመረበት ጊዜ ጀምሮ የ “Z” ምልክት በሩሲያ ውስጥ እጅግ በጣም ተወዳጅ ሆኖ ቆይቷል እናም የፑቲን አገዛዝ እና የሩሲያ ጦር እውነተኛ ምልክት ሆኗል]] [[ስዕል:Vladimir Putin with Sergei Milchakov.jpg|thumb|250px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Бої за Азовсталь.jpg|thumb|250px|የአዞቭስትል ብረት ስራዎች የዩክሬን ጦር በማሪፖል የመጨረሻው ምሽግ ሲሆን ሙሉ በሙሉ በሩሲያ ወድሟል። ተክሉን የሚከላከሉት የዩክሬን ወታደሮች በዩክሬን ባለስልጣናት ትእዛዝ እጅ ሰጡ እና አሰቃቂ አያያዝ ተደረገባቸው]] == ፍቺ == ጦርነቶችን ለመከላከል እና ውጤቶቻቸውን ለመቀነስ የተፈረመው የጄኔቫ ስምምነቶች እንደሚለው፣ የጦርነት ህጎችን እና ልማዶችን መጣስ የሚከተሉትን ያጠቃልላል <ref>[https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/geneva-convention-relative-treatment-prisoners-war Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War]</ref>። * እንደ ሲቪሎች ባሉ ወታደራዊ ባልሆኑ ኢላማዎች ላይ ያነጣጠሩ ወታደራዊ ጥቃቶች <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/2025-deadliest-year-for-civilians-in-Ukraine-since-2022-UN-human-rights-monitors-find 2025 deadliest year for civilians in Ukraine since 2022, UN human rights monitors find]</ref> * በጦር እስረኞች እና በሲቪል ህዝብ ላይ ግድያ፣ ማሰቃየት እና ሌሎች ጨካኝ እና ኢሰብአዊ ድርጊቶች <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/civilian-detainees-subjected-troubling-patterns-torture-and-ill-treatment Civilian detainees subjected to troubling patterns of torture and ill-treatment since Russia’s full-scale attack on Ukraine – UN report]</ref> * የተከለከሉ የጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም፣ የጦር እስረኞችን እና ሰላማዊ ሰዎችን እንደ "የሰው ጋሻ" መጠቀም <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/02/ukrainian-children-used-as-human-shields-near-kyiv-say-witness-reports Ukrainian children used as ‘human shields’ near Kyiv, say witness reports]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2024/09/1154296 UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia]</ref>። == ታሪክ == በ 1918 [[በክሩቲ የባቡር ጣቢያ ላይ ጦርነት|የሶቪየት ሩሲያ ጦርነት ከዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ጋር]] በነበረበት ወቅት የሶቪዬት ጦር ብዙ የኪዬቭ ነዋሪዎችን በ [[ቀይ ሽብር]] ጨፍጭፏል። የሶቪየት ጦር ካፈገፈገ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ የተገደሉ ዜጎች የበሰበሰ አስከሬን በኪየቭ ጎዳናዎች ላይ ወድቋል። በተጨማሪም የጄኔቫ ስምምነቶችን የሚጥስ በጊዜው የሶቪየት ወታደራዊ አዛዥ ሚካሂል ሙራቪዮቭ እና ቭላድሚር ሌኒን ግላዊ ትዕዛዝ በኪዬቭ ላይ በተፈፀመ ጥቃት የመርዝ ጋዝ ጥቅም ላይ ውሏል <ref>[https://lavra.ua/krasnyj-terror-v-kieve-i-ubijstvo-mitropolita-vladimira-bogoyavlenskogo-100-let/ «Красный террор» в Киеве и убийство митрополита Владимира (Богоявленского): 100 лет]</ref>። [[ስዕል:Bolshevik Red Guards squad who fought in Kyiv in February 1918.jpg|thumb|250px|ፎቶግራፉ የሚያሳየው በየካቲት 1918 የዩክሬን ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ዋና ከተማ የሆነችውን ኪየቭ በተያዘበት ወቅት የሶቪየት ወታደሮች በሰላማዊ ሰዎች ላይ የጅምላ ግድያ የፈጸሙ ናቸው]] [[ካትይን|በ 1940 የሶቪየት ሚስጥራዊ አገልግሎቶች 20,000 የፖላንድ ወታደሮችን በካቲን ጫካ ውስጥ ገድለዋል]]። ይህ በ 1990 ዎቹ መጀመሪያ ላይ ብቻ እውቅና የተሰጠው የዩኤስኤስአር በጣም ታዋቂው የጦር ወንጀል ነው <ref>[https://www.gov.pl/web/primeminister/memory-of-katyn-as-a-warning-for-the-world-never-again-alone Memory of Katyn as a Warning for the World: Never Again Alone]</ref>። == [[ሞልዶቫ]] == [[ስዕል:Bender 1992.jpg|thumb|250px|ለቤንደር ከተማ በተደረገው ጦርነት ተገንጣዮች]] እ.ኤ.አ. በ 1992 ጦርነት የሩሲያ 14 ኛው ጦር በክልል [[ትራንስኒስትሪያ]] ውስጥ ተገንጣዮችን የጦር መሳሪያ አቅርቧል ፣ ስለዚህ ግጭቱ እስከ ዛሬ ቀጥሏል ነገር ግን በረዶ ሆኗል <ref>[https://www.balkanhistory.org/transnistrian-war.html Transnistrian War 1992]</ref>። == የመጀመሪያው የሩሲያ-[[ቼቺኒያ|ቼቼን]] ጦርነት == በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን ቼቼኖች በሩሲያ ግዛት ተቆጣጠሩ እና በ[[ስታሊኒዝም]] ዘመን በጅምላ እንዲባረሩ ተደርገዋል። በ1991 ይህች ትንሽ ሀገር ከሩሲያ ተገንጥላ ነፃ ሆና በ1993 ከሩሲያ የመጀመሪያው ፕሬዝዳንት ቦሪስ የልሲን ጋር የሰላም ስምምነት ተፈራረመች። በ 1994 ሩሲያ በቼቺኒያ ወታደራዊ ወረራ ከፈተች ፣ ብዙ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች:- * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ (ታህሳስ 1994 - ማርች 1995) ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት፡ ከተማዋ በጣም ተጎዳች፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ንፁሀን ዜጎች ሞቱ (በጦርነቱ ወቅት ከ20,000 እስከ 30,000 የሚደርሱ ሲቪሎች ሰለባዎች ይገመታሉ፣ በግሮዝኒ ጉልህ ድርሻ ያለው) <ref>[https://www.hrw.org/reports/1995/Russia.htm RUSSIA]</ref> * ጥር 3 ቀን 1995 በሻሊ ከተማ ላይ የክላስተር ጥይት ጥቃት ቢያንስ 55 ንፁሃን ዜጎችን ገደለ። የሩሲያ ጦር ያለምንም ማስጠንቀቂያ በመንደሮች እና በከተሞች (ሻቶይ ፣ ቬዴኖ) ​​የመልቀቂያ መንገዶች ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት ፈጽሟል <ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-05-mn-16695-story.html Survivors Recall Brutal Assault on Chechen Town]</ref> [[ስዕል:Evstafiev-chechnya-palace-gunman.jpg|thumb|250px|በግሮዝኒ ከተማ ውስጥ ውጊያ]] * የጅምላ ግድያ እና "የጽዳት" ስራዎች ብዙውን ጊዜ ግድያ፣ ዝርፊያ፣ ማቃጠል እና አስገድዶ መድፈርን ያካትታሉ <ref>[https://ihh.org.tr/en/news/legendary-leader-of-independent-chechnya-dzhokhar-dudayev-829 Legendary leader of independent Chechnya: Dzhokhar Dudayev]</ref> * የሳማሽኪ እልቂት (ኤፕሪል 7-8፣ 1995)፡ በጣም ዝነኛ እና በሰነድ የተደገፈ ክፍል። የሩሲያ ጦር ክፍሎች ወደ መንደሩ ገቡ። ከ100 እስከ 300 የሚደርሱ ንፁሀን ዜጎች (ሴቶች፣ አረጋውያን እና ህጻናትን ጨምሮ) ተገድለዋል፣ ቤቶች ተቃጥለዋል፣ ሰዎች በባዶ ክልል በጥይት ተመትተዋል፣ የበርካታ አስከሬኖች ተቃጥለዋል <ref>[https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2020-04-15/massacre-at-samashki-and-us-response-to-russias-war-in-chechnya Chechnya, Yeltsin, and Clinton: The Massacre at Samashki in April 1995 and the US Response to Russia’s War in Chechnya]</ref> * ማሰቃየት፣ ከህግ-ወጥ ግድያ እና መሰወር። በግሮዝኒ እና መንደሮች ውስጥ ብዙ ክስተቶች፡ የአረጋውያን ግድያ፣ ድብደባ እና አስገድዶ መድፈር <ref>[https://www.unhcr.org/news/keep-options-open-displaced-chechens-urges-unhcr-goodwill-ambassador Keep options open for displaced Chechens, urges UNHCR Goodwill Ambassador]</ref> * በውጭ አገር ሰላም አስከባሪዎች እና በሕክምና ሰራተኞች ላይ የሩሲያ ጦር ጥቃቶች <ref>[https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/massacres-civilians-chechnya.html Massacres of Civilians in Chechnya]</ref> * የተከለከሉ የጦርነት ዘዴዎችን መጠቀም (በሲቪል ዒላማዎች ላይ ክላስተር ጥይቶች) <ref>[https://reliefweb.int/report/russian-federation/chechnya-even-normalization-halted Chechnya: Even "normalization" is halted]</ref> == ሁለተኛው የቼቼን ጦርነት == [[ስዕል:Evstafiev-Chechnya-BURNED.jpg|thumb|250px|በፎቶው ላይ አንድ የሩስያ ታንክ በቼችኒያ በጦርነት ጊዜ ተቃጥሏል]] * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ እና ሌሎች ሰዎች በሚኖሩባቸው ቦታዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡- ከሴፕቴምበር 1999 ጀምሮ የሩሲያ አውሮፕላኖች እና መድፍ በሲቪል ኢላማዎች ላይ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን ጨምሮ ከፍተኛ ድብደባ ፈጽመዋል። በተመሳሳይ በየካቲት 2000 በካቲዩ-ዩርት መንደር ላይ በደረሰው የቦምብ ጥቃት በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ዜጎችን ገደለ። እነዚህ ድርጊቶች የአለም አቀፍ የሰብአዊነት ህግን ችላ በማለታቸው እንደ የጦር ወንጀሎች ተመድበዋል <ref>[https://digitallibrary.un.org/record/238724?v=pdf The situation of human rights in the Republic of Chechnya of the Russian Federation : report of the Secretary-General.]</ref>። * በጅምላ የተገደሉ መሰወር እና ማሰቃየት፡ ከ1999 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ ቼቼኖች [[በሩሲያ ታጣቂ ሃይሎች]] ከታሰሩ በኋላ "ጠፍተዋል"። እ.ኤ.አ. በ 2001 በካንካላ መንደር በሚገኘው ወታደራዊ ካምፕ አቅራቢያ በሚገኝ የጅምላ መቃብር ውስጥ አስከሬኖች የተገኙ ሲሆን በ 2000 የተወሰዱት የኑራ ሉሉዬቫ እና ዘመዶቿ ይገኙበታል ። በሚስጥር ማቆያ ማእከላት ውስጥ ማሰቃየት ስልታዊ እና በሰው ልጆች ላይ እንደ ወንጀሎች ተቆጥሯል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/17/hundreds-chechens-detained-filtration-camps Hundreds of Chechens Detained in "Filtration Camps"]</ref>። * በየካቲት 2000 በኖቭዬ አልዲ የተፈፀመው እልቂት፡- የሩስያ ወታደሮች በግሮዝኒ ከተማ ዳርቻዎች ላይ “መጥረግ” አደረጉ። ይህም ማሰቃየት፣ መደፈር እና ቤቶችን ማቃጠልን ይጨምራል። የአውሮፓ የሰብአዊ መብቶች ፍርድ ቤት ለዚህ ወንጀል ተጠያቂ ሩሲያን ወስኗል <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/second-chechen-war-erupts Second Chechen War Erupts]</ref>። * በጃንዋሪ 2002 በዳይ መንደር አቅራቢያ በሰላማዊ ሰዎች ላይ የተፈፀመው ግድያ፡ የሩሲያ ጦር እና ፖሊሶች አዛውንቶችን እና ሴቶችን ጨምሮ 6 ያልታጠቁ ቼቼኖችን አስረው ተኩሰው ተኩሰው ሬሳዎቹን አቃጥለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/29/war-crimes-chechnya-and-response-west War Crimes In Chechnya and the Response of the West]</ref>። ሩሲያ የሀገሪቱን ወረራ "ሽብርተኝነትን መዋጋት" በመጥቀስ አረጋግጣለች. ሩሲያ ሙሉ በሙሉ ወታደራዊ ሽንፈት ገጥሟት ወታደሮቿን ከቼችኒያ በ1996 አስወጣች። == የ[[ጆርጂያ]] ወረራ == [[ስዕል:Tbilisi-2008-08-10.jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች እና ተገንጣዮች ምክንያት የዘር ማጽዳት የተረፉ ጆርጂያውያን]] * በጎሪ ከተማ ላይ በተፈፀመ የቦምብ ጥቃት ወቅት የክላስተር ጥይቶችን መጠቀም፡ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 12 ቀን 2008 የሩሲያ ኢስካንደር ሚሳኤሎች በክላስተር ጥይቶች የታጠቁ የጎሪ ከተማ ማእከላዊ አደባባይ ላይ በመምታታቸው በትንሹ 12 ሰላማዊ ሰዎች ሲሞቱ 46 አቁስለዋል <ref>[https://www.securitycouncilreport.org/update-report/lookup_c_glkwlemtisg_b_4423477.php Update Report No.2: Georgia]</ref> * በደቡብ ኦሴቲያ ክልል የዘር ማፅዳት፡ የሩስያ ወታደሮች እና የደቡብ ኦሴቲያን ተገንጣዮች በትንሹ 20,000 የጆርጂያ ተወላጆችን ገድለው ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለው በሺዎች የሚቆጠሩ ቤቶችን ወድመዋል <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/the-2008-russo-georgian-war-putins-green-light/ The 2008 Russo-Georgian War: Putin’s green light]</ref> * በሲቪል ኢላማዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡ የሩስያ አውሮፕላኖች በጎሪ እና በሌሎች ወረዳዎች የሚገኙ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን በቦምብ በመወርወር በደርዘን የሚቆጠሩ ሲቪሎችን ገድለዋል <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/10/14/european-court-orders-russia-to-pay-georgia-250-million-over-2008-war-abuses_6746425_4.html European court orders Russia to pay Georgia €250 million over 2008 war]</ref> * ዘረፋ፣ ማቃጠል እና ማሰቃየት፡- የሩስያ ወታደሮች በጆርጂያ የሚገኙ ቤቶችን ዘርፈው በእሳት አቃጥለዋል እንዲሁም በተያዙ አካባቢዎች የጦር እስረኞችን አሰቃይተዋል <ref>[https://www.theguardian.com/world/2021/jan/21/russia-human-rights-violation-georgia-war-echr-ruling Russia committed human rights violation in Georgia war, ECHR rules]</ref> == በ[[ሶሪያ]] ውስጥ == [[ስዕል:Alepo, La ayuda ha llegado.jpg|thumb|250px|በሶሪያ ውስጥ የሩሲያ ዋግነር ቡድን]] * አሌፖ የቦምብ ጥቃት (2016) የሩስያ-ሶሪያ (አምባገነኑ አሳድ) ዘመቻ፡ ያለ ልዩነት ጥቃቶች፣ የሆስፒታሎች ውድመት (አል-ቁድስን ጨምሮ) እና ትምህርት ቤቶች። በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ሰዎች ተገድለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2016/12/01/russia/syria-war-crimes-month-bombing-aleppo Russia/Syria: War Crimes in Month of Bombing Aleppo]</ref>። == በአፍሪካ == የሙሪ እልቂት፣ ማሊ፣ ማርች 2022፡ በማሊ ጦር እና በዋግነር ፒኤምሲ በጋራ ባደረጉት ዘመቻ ከ500 በላይ ንፁሀን ሲቪሎች (አብዛኞቹ ፉላኒ) ተገድለዋል፣ተሰቃዩ እና ተደፈሩ (ቢያንስ 58 ሴቶች እና ሴቶች) <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/01/1133007 Mali: Independent rights experts call for probe into Wagner Group’s alleged crimes]</ref>። [[ስዕል:PMC wagner in belarus 2.png|thumb|250px|ዋግነር ቡድን ፣ ምልክቶች]] በመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ የሩስያ ፓራሚል ቡድን ዋግነር አንገቱን በመቁረጥ፣ በአስገድዶ መድፈር፣ የአካል ክፍሎችን በማውጣትና መንደሮችን በማቃጠል ጥፋተኛ ነው (አሶሼትድ ፕሬስ፣ ዲሴምበር 2025 - ከ30 በላይ ስደተኞች ምስክርነት) <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2021/11/car-russian-wagner-group-harassing-and-intimidating-civilians-un-experts CAR: Russian Wagner Group harassing and intimidating civilians – UN experts]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/05/03/central-african-republic-abuses-russia-linked-forces Central African Republic: Abuses by Russia-Linked Forces]</ref> <ref>[https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/outsourcing-war-holding-russia-its-african-partners-accountable-wagner-s-crimes Outsourcing war: Holding Russia and its African partners accountable for Wagner’s crimes]</ref>። == [[ጦርነት በዶንባስ|የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት]] == [[ስዕል:2015-05-05. Репетиция парада Победы 274.jpg|thumb|250px|በተያዘችው [[ዶኔትስክ]] ከተማ ውስጥ የሩሲያ የጦር ወንጀለኛ አርሰን ፓቭሎቭ]] * የሲቪል ኢሪና ዶቭጋን ህዝባዊ ማሰቃየት <ref>[https://www.nytimes.com/2014/08/26/world/europe/russia-ukraine.html?_r=0 As Peace Talks Approach, Rebels Humiliate Prisoners in Ukraine]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2014/09/01/world/europe/ukrainian-woman-irina-dovgan-held-up-to-public-abuse-is-released.html Ukrainian Woman, Held Up to Public Abuse, Is Released]</ref> <ref>[https://redress.org/news/reparation-for-ukraine-iryna-dovgan-calls-for-urgent-action-at-uk-parliament/ Reparation for Ukraine: Iryna Dovgan Calls for Urgent Action at UK Parliament]</ref> <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/12/05/victims-of-sexual-crimes-in-ukraine-it-is-my-personal-war_6006580_4.html Victims of sexual crimes in Ukraine: 'It is my personal war']</ref> * በሲቪል መኪናዎች ላይ መተኮስ <ref>[https://www.hrw.org/news/2014/07/24/ukraine-unguided-rockets-killing-civilians Ukraine: Unguided Rockets Killing Civilians]</ref> * የውጭ የመንገደኞች አውሮፕላኖችን በጥይት መተኮስ <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161 UN aviation council finds Russia responsible for downing of Malaysia Airlines flight]</ref> * የዶኔትስክ አየር ማረፊያ መጥፋት <ref>[https://www.businessinsider.com/the-complete-destruction-of-donetsk-airport-shows-just-how-bad-its-gotten-in-ukraine-2015-3 https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161]</ref> * በማርች 2022 በኪዬቭ አቅራቢያ በቡቻ ከተማ የጅምላ ግድያ፡ የሩሲያ ወታደሮች ካፈገፈጉ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች አስከሬን የማሰቃየት፣ ግድያ እና የአስገድዶ መድፈር ምልክቶች ያሉበት ተገኝቷል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/04/21/ukraine-russian-forces-trail-death-bucha Ukraine: Russian Forces’ Trail of Death in Bucha]</ref> [[ስዕል:Vladimir Putin (2022-02-24).jpg|thumb|250px|ቭላድሚር ፑቲን፣ 2022]] * በማሪፖል ውስጥ የቲያትር ቤቱ የቦምብ ጥቃት። ህጻናትን ጨምሮ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች በተጠለሉበት ህንፃ ላይ የሩስያ የአየር ጥቃት እስከ 600 የሚደርሱ ሰዎችን ህይወት ቀጥፏል። ሆን ተብሎ በሲቪል ኢላማ ላይ የተደረገ አድማ ነበር። በህንፃው ፊት ለፊት ባለው አደባባይ ላይ "ልጆች" የሚል ትልቅ የግራፊቲ ሥዕል ተሥሏል <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/06/high-commissioner-updates-human-rights-council-mariupol-ukraine High Commissioner updates the Human Rights Council on Mariupol, Ukraine]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/03/16/ukraine-mariupol-theater-hit-russian-attack-sheltered-hundreds Ukraine: Mariupol Theater Hit by Russian Attack Sheltered Hundreds]</ref> <ref>[https://www.csis.org/analysis/spotlight-civilian-harm-mariupol-theater-airstrike Spotlight on Civilian Harm in the Mariupol Theater Airstrike]</ref> * ልጆችን ማፈናቀል እና ጠለፋ ከ 2014 ጀምሮ በተለይም ከ 2022 በኋላ ሩሲያ ከ 19,000 በላይ የዩክሬን ልጆችን "ለዳግም ትምህርት" ወደ ሩሲያ ፌዴሬሽን አባርራለች። በእውነቱ፣ ዋናው ግብ [[የሩሲያዊነት]] ነው <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/12/1166507 General Assembly demands return of Ukrainian children by Russia]</ref> <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/UN-report-details-devastating-impact-of-hostilities-on-children-in-Ukraine UN report details devastating impact of hostilities on children in Ukraine]</ref> <ref>[https://unric.org/en/thordis-kolbrun-the-deported-children-of-ukraine/ Thórdís Kolbrún on the deported children of Ukraine ]</ref> [[ስዕል:Mariupol 20220323 006.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ |ከጦርነቱ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ለኑሮ ምቹ ከሆኑ አስር ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነበር ፣ ግን በ 2022 በሩሲያ ጦር ሙሉ በሙሉ ወድሟል]]]] * የጦር እስረኞች ማሰቃየት እና መገደል፡- በ2014-2015 የዩክሬን እስረኞች አሰቃቂ ግድያ የተፈፀመው በሩሲያ የጦር አዛዦች አርሰን ፓቭሎቭ እና አሌክሲ ሚልቻውቭ አነሳሽነት ነው። ከ 2022 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ እንደዚህ ያሉ ጉዳዮች ነበሩ. እ.ኤ.አ. በ 2023 ከፍተኛ መገለጫ የነበረው የዩክሬን የጦር እስረኛ አሌክሳንደር ማቲዬስኪ ነበር። የተባበሩት መንግስታት ኤሌክትሮ ድንጋጤ እና ድብደባን ጨምሮ ስልታዊ ማሰቃየትን መዝግቧል <ref>[https://www.hrw.org/news/2025/12/11/russias-systematic-torture-of-ukrainian-pows Russia’s Systematic Torture of Ukrainian POWs]</ref> * የኬሚካል ጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም (በ 2023 465 ጉዳዮች) በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች እንዲሞቱ ምክንያት ሆኗል <ref>[https://www.ungeneva.org/en/news-media/news/2024/09/97506/un-warns-continued-prohibited-weapons-transfers-ukraine-russia UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/chemical-weapons/ Elimination of chemical weapons]</ref> <ref>[https://2021-2025.state.gov/imposing-new-measures-on-russia-for-its-full-scale-war-and-use-of-chemical-weapons-against-ukraine-2/ Imposing New Measures on Russia for its Full-Scale War and Use of Chemical Weapons Against Ukraine]</ref> <ref>[https://www.iiss.org/online-analysis/online-analysis/2025/09/testing-the-waters-russias-use-of-banned-chemicals-in-ukraine/ Testing the waters: Russia’s use of banned chemicals in Ukraine]</ref> [[ስዕል:Сдача в плен украинских военныъ с завода Азовсталь 003.png|thumb|250px|በማሪዮፖል ውስጥ የዩክሬን የጦር እስረኞች]] ከሌሎች ነገሮች በተጨማሪ የሩሲያ ወታደሮች በዩክሬን ውስጥ ባህላዊ ቅርሶችን እያወደሙ ነው-በሰሜን ዩክሬን ቦሮዲያንካ ከተማ ውስጥ የሩሲያ ወታደሮች ለፀሐፊ [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተኩሰዋል <ref>[https://chytomo.com/en/russians-damage-shevchenko-monument-in-borodianka/ Russians damage Shevchenko monument in Borodianka]</ref> <ref>[https://taras-shevchenko.storinka.org/en/news/350/bullets-in-taras-shevchenko%27s-head-a-monument-in-borodyanka-kurama-poem.html Bullets in Taras Shevchenko's head. A monument in Borodyanka. Kurama's poem]</ref>፣ በ[[ካርኪቭ]] የጸሐፊው ግሪጎሪ ስኮሮዳ ሙዚየም ሆን ተብሎ ወድሟል <ref>[https://ukraina.nid.pl/en/the-national-museum-of-hryhoriy-skovoroda-bombed/ The National Museum of Hryhoriy Skovoroda bombed]</ref>፣ እና በ[[ኬርሰን]] ሩሲያ ከተማዋን በያዘችበት ወቅት የሩስያ ወታደሮች የዩክሬን ሰላማዊ ዜጎችን ከመጥለፍ እና ከማሰቃየት በተጨማሪ የከተማዋን ሙዚየም ዘርፈዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/12/20/ukraine-russians-pillage-kherson-cultural-institutions Ukraine: Russians Pillage Kherson Cultural Institutions]</ref>። ሙሉ በሙሉ በተደመሰሰችው እና ሩሲያ በተያዘችው የ [[ማሪኡፖል]] ከተማ የሩሲያ ባለስልጣናት የዩክሬን ቅርስ አካል የሆነውን የ[[ሆሎዶሞር|ሆሎዶሞርን]] ሰለባዎች ብቸኛውን ሀውልት አፈረሱ እና ይህ እርምጃ የሩሲፊኬሽን ሂደት አካል ነው <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/en/propaganda/in-mariupol-the-occupiers-dismantled-a-monument-to-the-holodomor-victims/ In Mariupol, the occupiers dismantled a monument to the Holodomor victims]</ref>። በዚያው ዓመት በዶኔትስክ ከተማ በተያዘችበት የሱዶፕላቶቭ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|የሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና አደራጅ እና ፈጻሚ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተተከለ <ref>[https://novosti.dn.ua/ru/news/335504-gruppirovka-dnr-postavila-pamyatnik-nkvdistu-sudoplatovu Угруповання «ДНР» поставило пам'ятник НКВСнику Судоплатову]</ref>። [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች|በተጨማሪም ሩሲያ ህዝቡን ለማስፈራራት የራሷን የቤልጎሮድ ከተማ ደበደበች]] <ref>[https://web.archive.org/web/20240219125622/https://news.yahoo.com/ukraine-war-deadly-strike-russian-235328630.html Ukraine war: Deadly strike on Russian shopping centre in Belgorod]</ref> <ref>[https://www.reuters.com/world/europe/large-blast-reported-russian-city-close-border-with-ukraine-2023-04-20/ Russia warplane accidentally fires into city near Ukraine, injuring three, TASS reports]</ref> <ref>[https://apnews.com/article/russia-ukraine-belgorod-bomb-4c806ca6765e018ffccef16c233013a7 Russia’s air force accidentally bombs own city of Belgorod]</ref>። ለሩሲያ እና ዩክሬን ገለልተኛ የሆኑ የአገሮች ዜጎች ግድያ። ለምሳሌ በ2023 ፖላንዳዊው ጋዜጠኛ ክርዚዝቶፍ ጋላስ በራሺያ በተቆጣጠረችው ዩክሬን የሰላም ማስከበር ተልዕኮ በነበረበት ወቅት በሩሲያ ወታደሮች ታግቶ ተገደለ <ref>[https://memopzk.org/news/u-rossii-est-svidetelstvo-o-smerti-polyaka-pogibshego-predpolozhitelno-v-sizo-taganroga-polsha-ne-mozhet-poluchit-etot-dokument-gazeta-wyborcza/ У России есть свидетельство о смерти поляка, погибшего в СИЗО Таганрога; Польша не может получить этот документ — Gazeta Wyborcza]</ref> <ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetkrakow/polak-zginal-w-rosyjskim-wiezieniu-rodzina-ma-zal-do-polskich-wladz/hl47xx0,79cfc278 Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Rodzina ma żal do polskich władz. "Poczuliśmy się zlekceważeni"]</ref> <ref>[https://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html "Nie wierzyliśmy, że został jeńcem wojennym". W środę rozmowa z rodziną Polaka, który zginął w rosyjskim więzieniu]</ref> <ref>[https://www.msn.com/pl-pl/wiadomosci/polska/polak-zgin%C4%85%C5%82-w-rosyjskim-wi%C4%99zieniu-wys%C5%82a%C5%82-wcze%C5%9Bniej-poruszaj%C4%85c%C4%85-wiadomo%C5%9B%C4%87/ar-AA1Sklhh?cvid=693f2812ef5c4ef59fa2e3f104bc56a4&ocid=spartanntphttps://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Wysłał wcześniej poruszającą wiadomość]</ref>። == የዩክሬን ምላሽ == [[ስዕል:Bilohorivka after the battles during Russian invasion (12).jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች ቤሎጎሮቭካ ከተማ ውስጥ የመኖሪያ ሕንፃ ወድሟል]] የዩክሬን ፓርላማ በሩሲያ ያለውን የፑቲንን የፖለቲካ አገዛዝ እና ርዕዮተ ዓለምን ወንጀለኛ አድርጎታል <ref>[https://bukoda.gov.ua/news/vr-vyznala-rashyzm-derzhavnoiu-ideolohiieiu-rf-shcho-tse-oznachaie ВР визнала рашизм державною ідеологією рф. Що це означає?]</ref> <ref>[https://www.ukrainianworldcongress.org/ukraine-officially-designates-russian-ideology-as-rashism/ Ukraine officially designates Russian ideology as Rashism]</ref> <ref>[https://gwaramedia.com/en/ukrainian-parliament-to-recognize-rashism-as-a-russian-political-regime/ Ukrainian Parliament to Recognize Rashism as a Russian Political Regime]</ref>። በ 2022 መገባደጃ ላይ የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት በሩሲያ ጦር የተፈፀሙ 108,000 የጦር ወንጀሎችን መዝግቧል። በ 2026 መጀመሪያ ላይ ይህ ቁጥር ወደ 213 ሺህ አድጓል <ref>[https://gp.gov.ua/ua/posts/ponad-170-tisyac-vojennix-zlociniv-ofis-generalnogo-prokurora-okresliv-masstabi-zlociniv-rf-na-zustrici-z-miznarodnimi-partnerami Понад 170 тисяч воєнних злочинів: Офіс Генерального прокурора окреслив масштаби злочинів рф на зустрічі з міжнародними партнерами]</ref> == ዓለም አቀፍ ምላሽ == በሩሲያ ላይ በርካታ ማዕቀቦች ተጥለዋል <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/02/russias-war-against-ukraine-hits-fifth-year-un-experts-warn-impunity-rules Russia’s war against Ukraine hits fifth year: UN experts warn that impunity rules as repression, unlawful killings, torture and enforced disappearances surge]</ref>። በሩሲያ የጦር ወንጀሎች እና ለምሳሌ በአሜሪካውያን መካከል ያለው ቁልፍ ልዩነት ሩሲያ ልክ እንደ ዩኤስኤስአር መረጃን በመደበቅ እና ምስክሮችን "ከሃዲ" በማለት በይፋ መካዷ ሲሆን የአሜሪካ የህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች ደግሞ የአሜሪካ የጦር ወንጀለኞችን አግኝተው ለፍርድ ሲቀርቡ ለምሳሌ በ[[ቅዝቃዛው ጦርነት]] ወቅት በቬትናም ውስጥ በሲቪሎች ላይ ለተፈጸመው ግድያ ተጠያቂ የሆኑትን <ref>[https://www.nytimes.com/1965/09/30/archives/vietnam-the-unofficial-brutality.html Vietnam: The Unofficial Brutality]</ref>። ለምሳሌ በአውሮፓ የ[[ናዚ ጀርመን]] የጦር ወንጀለኞች በሙሉ በኑረምበርግ ፍርድ ቤት ተከሰው ታስረዋል ወይም ተገድለዋል። በወንጀሉ የተሳተፉ ሰዎች ሁሉ ሲቀጡ ይህ በታሪክ ውስጥ ልዩ የሆነ ጉዳይ ነበር <ref>[https://www.nationalww2museum.org/war/topics/nuremberg-trials The Nuremberg Trials]</ref>። == በሩሲያ ውስጥ ምላሽ == [[ስዕል:Anna Politkovskaja im Gespräch mit Christhard Läpple.jpg|thumb|180px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Boris Nemtsov 2014.jpg|thumb|180px|ቦሪስ ኔምትሶቭ]] በቼችኒያ የጦር ወንጀሎችን የመረመረችው ሩሲያዊቷ ጋዜጠኛ እና የሰብአዊ መብት ተሟጋች አና ፕሮይትኮቭስካያ ጥቅምት 7 ቀን 2006 በፑቲን ልደት ባልታወቁ ታጣቂዎች ተገድላለች <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6035133.stm Anna Politkovskaya: Putin's Russia]</ref>። በ 2015 የሩሲያ ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭ በዩክሬን ላይ በተደረገው ጦርነት የሩሲያ ወታደሮች ተሳትፎን በማጣራት ላይ ተገድለዋል <ref>[https://carnegie.ru/commentary/59212 The Killing of Boris Nemtsov and the Degradation of Russian Authoritarianism]</ref>። በ 2020 የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ በሩሲያ የስለላ አገልግሎቶች ተመርዘዋል። በ 2021 ወደ ሩሲያ ተመለሰ ፣ ተይዞ ታስሮ በውሸት ክስ ታስሯል። እንደ እውነቱ ከሆነ፣ የእሱ እስራት እና "የፖለቲካ እስረኛ" የተከሰተው በሩሲያ ውስጥ ሙስና እና የጦር ወንጀሎችን በማጣራት ስራው ምክንያት ነው። እ.ኤበ2024 እንደገና ተመርዞ በእስር ቤት ሞተ <ref>[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-by-the-uk-sweden-france-germany-and-the-netherlands-on-alexei-navalnys-death Joint Statement by the UK, Sweden, France, Germany and The Netherlands on Alexei Navalny's death]</ref>። [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] እነዚህን ወንጀሎች, የዘር ማጽዳትን ጨምሮ፣ በሩሲያ ወታደሮች የተፈጸሙትን ወንጀሎች በይፋ ይክዳል። እንደ ቦሪስ ኔምትሶቭ ወይም አሌክሲ ናቫልኒ ያሉ ሁሉም ተቃዋሚ ፖለቲከኞች፣ እንደ ማሪያ ፖኖማርንኮ ያሉ ጋዜጠኞች እና ተራ የሩሲያ ዜጎች ጦርነቱን የሚቃወሙ [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች|በፖለቲካዊ ጭቆና]] እየተሰቃዩ ነው። ነጻ የቴሌቭዥን ጣቢያዎች እና [[የመታሰቢያ ሐውልት|የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች]] በፑቲን ባለስልጣናት ግፊት እየተዘጉ ሲሆን ሰራተኞቻቸውም በተቀነባበረ የወንጀል ክስ በእስር ላይ <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna/ Пономаренко Мария Николаевна]</ref>። ማርች 13 ቀን 2023 በሄግ የሚገኘው አለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት የሩስያ ፕሬዚደንት ቭላድሚር ፑቲን እና የሩሲያ የህጻናት መብት ኮሚሽነር ማሪያ ሎቮቫ ቤሎቫ በፑቲን ትዕዛዝ የዩክሬን ልጆችን በሩሲያ ወታደራዊ አባላት በማፈን እና በማንገላታት ወንጀል የእስር ማዘዣ አውጥቷል <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/03/1134732 Russia: International Criminal Court issues arrest warrant for Putin]</ref> <ref>[https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova]</ref> <ref>[https://www.fedbar.org/blog/breaking-legal-barriers-the-icc-arrest-warrant-for-vladimir-putin/ Breaking Legal barriers: The ICC Arrest Warrant for Vladimir Putin]</ref>። == ዶክመንተሪ ምርመራዎች == [[ስዕል:Navalny vs Pamfilova1 (cropped).jpg|thumb|180px|አሌክሲ ናቫልኒ]] የተቃዋሚ ፖለቲከኛ አሌክሲ ናቫልኒ ቡድን በ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|ዶኔትስክ ሪፐብሊክ]] የመጀመሪያ መሪ እና የሩሲያ ፓርላማ አባል አሌክሳንደር ቦሮዳይ ላይ የተደረገ ምርመራ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሊበርታሪያኒዝም]] * [[የሩሲያ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] == አገናኞች == 6m2zb4d8vti49sm9n0oi9jl3gyrg4ox 391438 391437 2026-04-08T13:51:21Z ~2026-21746-15 58011 391438 wikitext text/x-wiki '''የሩሲያ የጦር ወንጀሎች''' (መገናኛ ብዙሃንም እንደ '''የሩሲያ ወንጀሎች'''፣ '''የሩሲያ ሠራዊት ወንጀሎች'''፣ '''የፑቲን አገዛዝ ወንጀሎች'''፣ ወይም '''የፑቲን ወንጀሎች''' ይላቸዋል) እነዚህ በ[[ሩሲያ]] ጦር [[የዩኤስኤስአር ውድቀት |ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ]] የተፈጸሙ [[የጦር ወንጀሎች|የጦርነት ወንጀሎች]] ናቸው <ref>[https://unwatch.org/u-n-slammed-for-inaction-on-russian-war-crimes/ U.N. Slammed for Inaction on Russian War Crimes] </ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2022/09/1127691 War crimes have been committed in Ukraine conflict, top UN human rights inquiry reveals] </ref>። የእነዚህ ወንጀሎች ዋና ምክንያት በሩሲያ ውስጥ [[የሩሲያዊ ዓለም|የሩሲያ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም መስፋፋት ነው፣ እሱም ወደ [[ፑቲኒዝም]] ተቀይሯል <ref>[https://www.ifri.org/en/studies/russias-ideological-construction-context-war-ukraine Russia’s Ideological Construction in the Context of the War in Ukraine] </ref>። [[ስዕል:Холодноярці показали результати «полювання» на «другу армію світу» 02.jpg|thumb|270px|በ 2022 የዩክሬን ሙሉ ወረራ ከጀመረበት ጊዜ ጀምሮ የ “Z” ምልክት በሩሲያ ውስጥ እጅግ በጣም ተወዳጅ ሆኖ ቆይቷል እናም የፑቲን አገዛዝ እና የሩሲያ ጦር እውነተኛ ምልክት ሆኗል]] [[ስዕል:Vladimir Putin with Sergei Milchakov.jpg|thumb|250px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Бої за Азовсталь.jpg|thumb|250px|የአዞቭስትል ብረት ስራዎች የዩክሬን ጦር በማሪፖል የመጨረሻው ምሽግ ሲሆን ሙሉ በሙሉ በሩሲያ ወድሟል። ተክሉን የሚከላከሉት የዩክሬን ወታደሮች በዩክሬን ባለስልጣናት ትእዛዝ እጅ ሰጡ እና አሰቃቂ አያያዝ ተደረገባቸው]] == ፍቺ == ጦርነቶችን ለመከላከል እና ውጤቶቻቸውን ለመቀነስ የተፈረመው የጄኔቫ ስምምነቶች እንደሚለው፣ የጦርነት ህጎችን እና ልማዶችን መጣስ የሚከተሉትን ያጠቃልላል <ref>[https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/geneva-convention-relative-treatment-prisoners-war Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War]</ref>። * እንደ ሲቪሎች ባሉ ወታደራዊ ባልሆኑ ኢላማዎች ላይ ያነጣጠሩ ወታደራዊ ጥቃቶች <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/2025-deadliest-year-for-civilians-in-Ukraine-since-2022-UN-human-rights-monitors-find 2025 deadliest year for civilians in Ukraine since 2022, UN human rights monitors find]</ref> * በጦር እስረኞች እና በሲቪል ህዝብ ላይ ግድያ፣ ማሰቃየት እና ሌሎች ጨካኝ እና ኢሰብአዊ ድርጊቶች <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/civilian-detainees-subjected-troubling-patterns-torture-and-ill-treatment Civilian detainees subjected to troubling patterns of torture and ill-treatment since Russia’s full-scale attack on Ukraine – UN report]</ref> * የተከለከሉ የጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም፣ የጦር እስረኞችን እና ሰላማዊ ሰዎችን እንደ "የሰው ጋሻ" መጠቀም <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/02/ukrainian-children-used-as-human-shields-near-kyiv-say-witness-reports Ukrainian children used as ‘human shields’ near Kyiv, say witness reports]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2024/09/1154296 UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia]</ref>። == ታሪክ == በ 1918 [[በክሩቲ የባቡር ጣቢያ ላይ ጦርነት|የሶቪየት ሩሲያ ጦርነት ከዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ጋር]] በነበረበት ወቅት የሶቪዬት ጦር ብዙ የኪዬቭ ነዋሪዎችን በ [[ቀይ ሽብር]] ጨፍጭፏል። የሶቪየት ጦር ካፈገፈገ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ የተገደሉ ዜጎች የበሰበሰ አስከሬን በኪየቭ ጎዳናዎች ላይ ወድቋል። በተጨማሪም የጄኔቫ ስምምነቶችን የሚጥስ በጊዜው የሶቪየት ወታደራዊ አዛዥ ሚካሂል ሙራቪዮቭ እና ቭላድሚር ሌኒን ግላዊ ትዕዛዝ በኪዬቭ ላይ በተፈፀመ ጥቃት የመርዝ ጋዝ ጥቅም ላይ ውሏል <ref>[https://lavra.ua/krasnyj-terror-v-kieve-i-ubijstvo-mitropolita-vladimira-bogoyavlenskogo-100-let/ «Красный террор» в Киеве и убийство митрополита Владимира (Богоявленского): 100 лет]</ref>። [[ስዕል:Bolshevik Red Guards squad who fought in Kyiv in February 1918.jpg|thumb|250px|ፎቶግራፉ የሚያሳየው በየካቲት 1918 የዩክሬን ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ዋና ከተማ የሆነችውን ኪየቭ በተያዘበት ወቅት የሶቪየት ወታደሮች በሰላማዊ ሰዎች ላይ የጅምላ ግድያ የፈጸሙ ናቸው]] [[ካትይን|በ 1940 የሶቪየት ሚስጥራዊ አገልግሎቶች 20,000 የፖላንድ ወታደሮችን በካቲን ጫካ ውስጥ ገድለዋል]]። ይህ በ 1990 ዎቹ መጀመሪያ ላይ ብቻ እውቅና የተሰጠው የዩኤስኤስአር በጣም ታዋቂው የጦር ወንጀል ነው <ref>[https://www.gov.pl/web/primeminister/memory-of-katyn-as-a-warning-for-the-world-never-again-alone Memory of Katyn as a Warning for the World: Never Again Alone]</ref>። == [[ሞልዶቫ]] == [[ስዕል:Bender 1992.jpg|thumb|250px|ለቤንደር ከተማ በተደረገው ጦርነት ተገንጣዮች]] እ.ኤ.አ. በ 1992 ጦርነት የሩሲያ 14 ኛው ጦር በክልል [[ትራንስኒስትሪያ]] ውስጥ ተገንጣዮችን የጦር መሳሪያ አቅርቧል ፣ ስለዚህ ግጭቱ እስከ ዛሬ ቀጥሏል ነገር ግን በረዶ ሆኗል <ref>[https://www.balkanhistory.org/transnistrian-war.html Transnistrian War 1992]</ref>። == የመጀመሪያው የሩሲያ-[[ቼቺኒያ|ቼቼን]] ጦርነት == በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን ቼቼኖች በሩሲያ ግዛት ተቆጣጠሩ እና በ[[ስታሊኒዝም]] ዘመን በጅምላ እንዲባረሩ ተደርገዋል። በ1991 ይህች ትንሽ ሀገር ከሩሲያ ተገንጥላ ነፃ ሆና በ1993 ከሩሲያ የመጀመሪያው ፕሬዝዳንት ቦሪስ የልሲን ጋር የሰላም ስምምነት ተፈራረመች። በ 1994 ሩሲያ በቼቺኒያ ወታደራዊ ወረራ ከፈተች ፣ ብዙ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች:- * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ (ታህሳስ 1994 - ማርች 1995) ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት፡ ከተማዋ በጣም ተጎዳች፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ንፁሀን ዜጎች ሞቱ (በጦርነቱ ወቅት ከ20,000 እስከ 30,000 የሚደርሱ ሲቪሎች ሰለባዎች ይገመታሉ፣ በግሮዝኒ ጉልህ ድርሻ ያለው) <ref>[https://www.hrw.org/reports/1995/Russia.htm RUSSIA]</ref> * ጥር 3 ቀን 1995 በሻሊ ከተማ ላይ የክላስተር ጥይት ጥቃት ቢያንስ 55 ንፁሃን ዜጎችን ገደለ። የሩሲያ ጦር ያለምንም ማስጠንቀቂያ በመንደሮች እና በከተሞች (ሻቶይ ፣ ቬዴኖ) ​​የመልቀቂያ መንገዶች ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት ፈጽሟል <ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-05-mn-16695-story.html Survivors Recall Brutal Assault on Chechen Town]</ref> [[ስዕል:Evstafiev-chechnya-palace-gunman.jpg|thumb|250px|በግሮዝኒ ከተማ ውስጥ ውጊያ]] * የጅምላ ግድያ እና "የጽዳት" ስራዎች ብዙውን ጊዜ ግድያ፣ ዝርፊያ፣ ማቃጠል እና አስገድዶ መድፈርን ያካትታሉ <ref>[https://ihh.org.tr/en/news/legendary-leader-of-independent-chechnya-dzhokhar-dudayev-829 Legendary leader of independent Chechnya: Dzhokhar Dudayev]</ref> * የሳማሽኪ እልቂት (ኤፕሪል 7-8፣ 1995)፡ በጣም ዝነኛ እና በሰነድ የተደገፈ ክፍል። የሩሲያ ጦር ክፍሎች ወደ መንደሩ ገቡ። ከ100 እስከ 300 የሚደርሱ ንፁሀን ዜጎች (ሴቶች፣ አረጋውያን እና ህጻናትን ጨምሮ) ተገድለዋል፣ ቤቶች ተቃጥለዋል፣ ሰዎች በባዶ ክልል በጥይት ተመትተዋል፣ የበርካታ አስከሬኖች ተቃጥለዋል <ref>[https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2020-04-15/massacre-at-samashki-and-us-response-to-russias-war-in-chechnya Chechnya, Yeltsin, and Clinton: The Massacre at Samashki in April 1995 and the US Response to Russia’s War in Chechnya]</ref> * ማሰቃየት፣ ከህግ-ወጥ ግድያ እና መሰወር። በግሮዝኒ እና መንደሮች ውስጥ ብዙ ክስተቶች፡ የአረጋውያን ግድያ፣ ድብደባ እና አስገድዶ መድፈር <ref>[https://www.unhcr.org/news/keep-options-open-displaced-chechens-urges-unhcr-goodwill-ambassador Keep options open for displaced Chechens, urges UNHCR Goodwill Ambassador]</ref> * በውጭ አገር ሰላም አስከባሪዎች እና በሕክምና ሰራተኞች ላይ የሩሲያ ጦር ጥቃቶች <ref>[https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/massacres-civilians-chechnya.html Massacres of Civilians in Chechnya]</ref> * የተከለከሉ የጦርነት ዘዴዎችን መጠቀም (በሲቪል ዒላማዎች ላይ ክላስተር ጥይቶች) <ref>[https://reliefweb.int/report/russian-federation/chechnya-even-normalization-halted Chechnya: Even "normalization" is halted]</ref> == ሁለተኛው የቼቼን ጦርነት == [[ስዕል:Evstafiev-Chechnya-BURNED.jpg|thumb|250px|በፎቶው ላይ አንድ የሩስያ ታንክ በቼችኒያ በጦርነት ጊዜ ተቃጥሏል]] * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ እና ሌሎች ሰዎች በሚኖሩባቸው ቦታዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡- ከሴፕቴምበር 1999 ጀምሮ የሩሲያ አውሮፕላኖች እና መድፍ በሲቪል ኢላማዎች ላይ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን ጨምሮ ከፍተኛ ድብደባ ፈጽመዋል። በተመሳሳይ በየካቲት 2000 በካቲዩ-ዩርት መንደር ላይ በደረሰው የቦምብ ጥቃት በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ዜጎችን ገደለ። እነዚህ ድርጊቶች የአለም አቀፍ የሰብአዊነት ህግን ችላ በማለታቸው እንደ የጦር ወንጀሎች ተመድበዋል <ref>[https://digitallibrary.un.org/record/238724?v=pdf The situation of human rights in the Republic of Chechnya of the Russian Federation : report of the Secretary-General.]</ref>። * በጅምላ የተገደሉ መሰወር እና ማሰቃየት፡ ከ1999 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ ቼቼኖች [[በሩሲያ ታጣቂ ሃይሎች]] ከታሰሩ በኋላ "ጠፍተዋል"። እ.ኤ.አ. በ 2001 በካንካላ መንደር በሚገኘው ወታደራዊ ካምፕ አቅራቢያ በሚገኝ የጅምላ መቃብር ውስጥ አስከሬኖች የተገኙ ሲሆን በ 2000 የተወሰዱት የኑራ ሉሉዬቫ እና ዘመዶቿ ይገኙበታል ። በሚስጥር ማቆያ ማእከላት ውስጥ ማሰቃየት ስልታዊ እና በሰው ልጆች ላይ እንደ ወንጀሎች ተቆጥሯል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/17/hundreds-chechens-detained-filtration-camps Hundreds of Chechens Detained in "Filtration Camps"]</ref>። * በየካቲት 2000 በኖቭዬ አልዲ የተፈፀመው እልቂት፡- የሩስያ ወታደሮች በግሮዝኒ ከተማ ዳርቻዎች ላይ “መጥረግ” አደረጉ። ይህም ማሰቃየት፣ መደፈር እና ቤቶችን ማቃጠልን ይጨምራል። የአውሮፓ የሰብአዊ መብቶች ፍርድ ቤት ለዚህ ወንጀል ተጠያቂ ሩሲያን ወስኗል <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/second-chechen-war-erupts Second Chechen War Erupts]</ref>። * በጃንዋሪ 2002 በዳይ መንደር አቅራቢያ በሰላማዊ ሰዎች ላይ የተፈፀመው ግድያ፡ የሩሲያ ጦር እና ፖሊሶች አዛውንቶችን እና ሴቶችን ጨምሮ 6 ያልታጠቁ ቼቼኖችን አስረው ተኩሰው ተኩሰው ሬሳዎቹን አቃጥለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/29/war-crimes-chechnya-and-response-west War Crimes In Chechnya and the Response of the West]</ref>። ሩሲያ የሀገሪቱን ወረራ "ሽብርተኝነትን መዋጋት" በመጥቀስ አረጋግጣለች. ሩሲያ ሙሉ በሙሉ ወታደራዊ ሽንፈት ገጥሟት ወታደሮቿን ከቼችኒያ በ1996 አስወጣች። == የ[[ጆርጂያ]] ወረራ == [[ስዕል:Tbilisi-2008-08-10.jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች እና ተገንጣዮች ምክንያት የዘር ማጽዳት የተረፉ ጆርጂያውያን]] * በጎሪ ከተማ ላይ በተፈፀመ የቦምብ ጥቃት ወቅት የክላስተር ጥይቶችን መጠቀም፡ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 12 ቀን 2008 የሩሲያ ኢስካንደር ሚሳኤሎች በክላስተር ጥይቶች የታጠቁ የጎሪ ከተማ ማእከላዊ አደባባይ ላይ በመምታታቸው በትንሹ 12 ሰላማዊ ሰዎች ሲሞቱ 46 አቁስለዋል <ref>[https://www.securitycouncilreport.org/update-report/lookup_c_glkwlemtisg_b_4423477.php Update Report No.2: Georgia]</ref> * በደቡብ ኦሴቲያ ክልል የዘር ማፅዳት፡ የሩስያ ወታደሮች እና የደቡብ ኦሴቲያን ተገንጣዮች በትንሹ 20,000 የጆርጂያ ተወላጆችን ገድለው ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለው በሺዎች የሚቆጠሩ ቤቶችን ወድመዋል <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/the-2008-russo-georgian-war-putins-green-light/ The 2008 Russo-Georgian War: Putin’s green light]</ref> * በሲቪል ኢላማዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡ የሩስያ አውሮፕላኖች በጎሪ እና በሌሎች ወረዳዎች የሚገኙ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን በቦምብ በመወርወር በደርዘን የሚቆጠሩ ሲቪሎችን ገድለዋል <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/10/14/european-court-orders-russia-to-pay-georgia-250-million-over-2008-war-abuses_6746425_4.html European court orders Russia to pay Georgia €250 million over 2008 war]</ref> * ዘረፋ፣ ማቃጠል እና ማሰቃየት፡- የሩስያ ወታደሮች በጆርጂያ የሚገኙ ቤቶችን ዘርፈው በእሳት አቃጥለዋል እንዲሁም በተያዙ አካባቢዎች የጦር እስረኞችን አሰቃይተዋል <ref>[https://www.theguardian.com/world/2021/jan/21/russia-human-rights-violation-georgia-war-echr-ruling Russia committed human rights violation in Georgia war, ECHR rules]</ref> == በ[[ሶሪያ]] ውስጥ == [[ስዕል:Alepo, La ayuda ha llegado.jpg|thumb|250px|በሶሪያ ውስጥ የሩሲያ ዋግነር ቡድን]] * አሌፖ የቦምብ ጥቃት (2016) የሩስያ-ሶሪያ (አምባገነኑ አሳድ) ዘመቻ፡ ያለ ልዩነት ጥቃቶች፣ የሆስፒታሎች ውድመት (አል-ቁድስን ጨምሮ) እና ትምህርት ቤቶች። በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ሰዎች ተገድለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2016/12/01/russia/syria-war-crimes-month-bombing-aleppo Russia/Syria: War Crimes in Month of Bombing Aleppo]</ref>። == በአፍሪካ == የሙሪ እልቂት፣ ማሊ፣ ማርች 2022፡ በማሊ ጦር እና በዋግነር ፒኤምሲ በጋራ ባደረጉት ዘመቻ ከ500 በላይ ንፁሀን ሲቪሎች (አብዛኞቹ ፉላኒ) ተገድለዋል፣ተሰቃዩ እና ተደፈሩ (ቢያንስ 58 ሴቶች እና ሴቶች) <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/01/1133007 Mali: Independent rights experts call for probe into Wagner Group’s alleged crimes]</ref>። [[ስዕል:PMC wagner in belarus 2.png|thumb|250px|ዋግነር ቡድን ፣ ምልክቶች]] በመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ የሩስያ ፓራሚል ቡድን ዋግነር አንገቱን በመቁረጥ፣ በአስገድዶ መድፈር፣ የአካል ክፍሎችን በማውጣትና መንደሮችን በማቃጠል ጥፋተኛ ነው (አሶሼትድ ፕሬስ፣ ዲሴምበር 2025 - ከ30 በላይ ስደተኞች ምስክርነት) <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2021/11/car-russian-wagner-group-harassing-and-intimidating-civilians-un-experts CAR: Russian Wagner Group harassing and intimidating civilians – UN experts]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/05/03/central-african-republic-abuses-russia-linked-forces Central African Republic: Abuses by Russia-Linked Forces]</ref> <ref>[https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/outsourcing-war-holding-russia-its-african-partners-accountable-wagner-s-crimes Outsourcing war: Holding Russia and its African partners accountable for Wagner’s crimes]</ref>። == [[ጦርነት በዶንባስ|የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት]] == [[ስዕል:2015-05-05. Репетиция парада Победы 274.jpg|thumb|250px|በተያዘችው [[ዶኔትስክ]] ከተማ ውስጥ የሩሲያ የጦር ወንጀለኛ አርሰን ፓቭሎቭ]] * የሲቪል ኢሪና ዶቭጋን ህዝባዊ ማሰቃየት <ref>[https://www.nytimes.com/2014/08/26/world/europe/russia-ukraine.html?_r=0 As Peace Talks Approach, Rebels Humiliate Prisoners in Ukraine]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2014/09/01/world/europe/ukrainian-woman-irina-dovgan-held-up-to-public-abuse-is-released.html Ukrainian Woman, Held Up to Public Abuse, Is Released]</ref> <ref>[https://redress.org/news/reparation-for-ukraine-iryna-dovgan-calls-for-urgent-action-at-uk-parliament/ Reparation for Ukraine: Iryna Dovgan Calls for Urgent Action at UK Parliament]</ref> <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/12/05/victims-of-sexual-crimes-in-ukraine-it-is-my-personal-war_6006580_4.html Victims of sexual crimes in Ukraine: 'It is my personal war']</ref> * በሲቪል መኪናዎች ላይ መተኮስ <ref>[https://www.hrw.org/news/2014/07/24/ukraine-unguided-rockets-killing-civilians Ukraine: Unguided Rockets Killing Civilians]</ref> * የውጭ የመንገደኞች አውሮፕላኖችን በጥይት መተኮስ <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161 UN aviation council finds Russia responsible for downing of Malaysia Airlines flight]</ref> * የዶኔትስክ አየር ማረፊያ መጥፋት <ref>[https://www.businessinsider.com/the-complete-destruction-of-donetsk-airport-shows-just-how-bad-its-gotten-in-ukraine-2015-3 https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161]</ref> * በማርች 2022 በኪዬቭ አቅራቢያ በቡቻ ከተማ የጅምላ ግድያ፡ የሩሲያ ወታደሮች ካፈገፈጉ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች አስከሬን የማሰቃየት፣ ግድያ እና የአስገድዶ መድፈር ምልክቶች ያሉበት ተገኝቷል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/04/21/ukraine-russian-forces-trail-death-bucha Ukraine: Russian Forces’ Trail of Death in Bucha]</ref> [[ስዕል:Vladimir Putin (2022-02-24).jpg|thumb|250px|ቭላድሚር ፑቲን፣ 2022]] * በማሪፖል ውስጥ የቲያትር ቤቱ የቦምብ ጥቃት። ህጻናትን ጨምሮ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች በተጠለሉበት ህንፃ ላይ የሩስያ የአየር ጥቃት እስከ 600 የሚደርሱ ሰዎችን ህይወት ቀጥፏል። ሆን ተብሎ በሲቪል ኢላማ ላይ የተደረገ አድማ ነበር። በህንፃው ፊት ለፊት ባለው አደባባይ ላይ "ልጆች" የሚል ትልቅ የግራፊቲ ሥዕል ተሥሏል <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/06/high-commissioner-updates-human-rights-council-mariupol-ukraine High Commissioner updates the Human Rights Council on Mariupol, Ukraine]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/03/16/ukraine-mariupol-theater-hit-russian-attack-sheltered-hundreds Ukraine: Mariupol Theater Hit by Russian Attack Sheltered Hundreds]</ref> <ref>[https://www.csis.org/analysis/spotlight-civilian-harm-mariupol-theater-airstrike Spotlight on Civilian Harm in the Mariupol Theater Airstrike]</ref> * ልጆችን ማፈናቀል እና ጠለፋ ከ 2014 ጀምሮ በተለይም ከ 2022 በኋላ ሩሲያ ከ 19,000 በላይ የዩክሬን ልጆችን "ለዳግም ትምህርት" ወደ ሩሲያ ፌዴሬሽን አባርራለች። በእውነቱ፣ ዋናው ግብ [[የሩሲያዊነት]] ነው <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/12/1166507 General Assembly demands return of Ukrainian children by Russia]</ref> <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/UN-report-details-devastating-impact-of-hostilities-on-children-in-Ukraine UN report details devastating impact of hostilities on children in Ukraine]</ref> <ref>[https://unric.org/en/thordis-kolbrun-the-deported-children-of-ukraine/ Thórdís Kolbrún on the deported children of Ukraine ]</ref> [[ስዕል:Mariupol 20220323 006.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ |ከጦርነቱ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ለኑሮ ምቹ ከሆኑ አስር ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነበር ፣ ግን በ 2022 በሩሲያ ጦር ሙሉ በሙሉ ወድሟል]]]] * የጦር እስረኞች ማሰቃየት እና መገደል፡- በ2014-2015 የዩክሬን እስረኞች አሰቃቂ ግድያ የተፈፀመው በሩሲያ የጦር አዛዦች አርሰን ፓቭሎቭ እና አሌክሲ ሚልቻውቭ አነሳሽነት ነው። ከ 2022 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ እንደዚህ ያሉ ጉዳዮች ነበሩ. እ.ኤ.አ. በ 2023 ከፍተኛ መገለጫ የነበረው የዩክሬን የጦር እስረኛ አሌክሳንደር ማቲዬስኪ ነበር። የተባበሩት መንግስታት ኤሌክትሮ ድንጋጤ እና ድብደባን ጨምሮ ስልታዊ ማሰቃየትን መዝግቧል <ref>[https://www.hrw.org/news/2025/12/11/russias-systematic-torture-of-ukrainian-pows Russia’s Systematic Torture of Ukrainian POWs]</ref> * የኬሚካል ጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም (በ 2023 465 ጉዳዮች) በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች እንዲሞቱ ምክንያት ሆኗል <ref>[https://www.ungeneva.org/en/news-media/news/2024/09/97506/un-warns-continued-prohibited-weapons-transfers-ukraine-russia UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/chemical-weapons/ Elimination of chemical weapons]</ref> <ref>[https://2021-2025.state.gov/imposing-new-measures-on-russia-for-its-full-scale-war-and-use-of-chemical-weapons-against-ukraine-2/ Imposing New Measures on Russia for its Full-Scale War and Use of Chemical Weapons Against Ukraine]</ref> <ref>[https://www.iiss.org/online-analysis/online-analysis/2025/09/testing-the-waters-russias-use-of-banned-chemicals-in-ukraine/ Testing the waters: Russia’s use of banned chemicals in Ukraine]</ref> [[ስዕል:Сдача в плен украинских военныъ с завода Азовсталь 003.png|thumb|250px|በማሪዮፖል ውስጥ የዩክሬን የጦር እስረኞች]] ከሌሎች ነገሮች በተጨማሪ የሩሲያ ወታደሮች በዩክሬን ውስጥ ባህላዊ ቅርሶችን እያወደሙ ነው-በሰሜን ዩክሬን ቦሮዲያንካ ከተማ ውስጥ የሩሲያ ወታደሮች ለፀሐፊ [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተኩሰዋል <ref>[https://chytomo.com/en/russians-damage-shevchenko-monument-in-borodianka/ Russians damage Shevchenko monument in Borodianka]</ref> <ref>[https://taras-shevchenko.storinka.org/en/news/350/bullets-in-taras-shevchenko%27s-head-a-monument-in-borodyanka-kurama-poem.html Bullets in Taras Shevchenko's head. A monument in Borodyanka. Kurama's poem]</ref>፣ በ[[ካርኪቭ]] የጸሐፊው ግሪጎሪ ስኮሮዳ ሙዚየም ሆን ተብሎ ወድሟል <ref>[https://ukraina.nid.pl/en/the-national-museum-of-hryhoriy-skovoroda-bombed/ The National Museum of Hryhoriy Skovoroda bombed]</ref>፣ እና በ[[ኬርሰን]] ሩሲያ ከተማዋን በያዘችበት ወቅት የሩስያ ወታደሮች የዩክሬን ሰላማዊ ዜጎችን ከመጥለፍ እና ከማሰቃየት በተጨማሪ የከተማዋን ሙዚየም ዘርፈዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/12/20/ukraine-russians-pillage-kherson-cultural-institutions Ukraine: Russians Pillage Kherson Cultural Institutions]</ref>። ሙሉ በሙሉ በተደመሰሰችው እና ሩሲያ በተያዘችው የ [[ማሪኡፖል]] ከተማ የሩሲያ ባለስልጣናት የዩክሬን ቅርስ አካል የሆነውን የ[[ሆሎዶሞር|ሆሎዶሞርን]] ሰለባዎች ብቸኛውን ሀውልት አፈረሱ እና ይህ እርምጃ የሩሲፊኬሽን ሂደት አካል ነው <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/en/propaganda/in-mariupol-the-occupiers-dismantled-a-monument-to-the-holodomor-victims/ In Mariupol, the occupiers dismantled a monument to the Holodomor victims]</ref>። በዚያው ዓመት በዶኔትስክ ከተማ በተያዘችበት የሱዶፕላቶቭ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|የሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና አደራጅ እና ፈጻሚ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተተከለ <ref>[https://novosti.dn.ua/ru/news/335504-gruppirovka-dnr-postavila-pamyatnik-nkvdistu-sudoplatovu Угруповання «ДНР» поставило пам'ятник НКВСнику Судоплатову]</ref>። [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች|በተጨማሪም ሩሲያ ህዝቡን ለማስፈራራት የራሷን የቤልጎሮድ ከተማ ደበደበች]] <ref>[https://web.archive.org/web/20240219125622/https://news.yahoo.com/ukraine-war-deadly-strike-russian-235328630.html Ukraine war: Deadly strike on Russian shopping centre in Belgorod]</ref> <ref>[https://www.reuters.com/world/europe/large-blast-reported-russian-city-close-border-with-ukraine-2023-04-20/ Russia warplane accidentally fires into city near Ukraine, injuring three, TASS reports]</ref> <ref>[https://apnews.com/article/russia-ukraine-belgorod-bomb-4c806ca6765e018ffccef16c233013a7 Russia’s air force accidentally bombs own city of Belgorod]</ref>። ለሩሲያ እና ዩክሬን ገለልተኛ የሆኑ የአገሮች ዜጎች ግድያ። ለምሳሌ በ2023 ፖላንዳዊው ጋዜጠኛ ክርዚዝቶፍ ጋላስ በራሺያ በተቆጣጠረችው ዩክሬን የሰላም ማስከበር ተልዕኮ በነበረበት ወቅት በሩሲያ ወታደሮች ታግቶ ተገደለ <ref>[https://memopzk.org/news/u-rossii-est-svidetelstvo-o-smerti-polyaka-pogibshego-predpolozhitelno-v-sizo-taganroga-polsha-ne-mozhet-poluchit-etot-dokument-gazeta-wyborcza/ У России есть свидетельство о смерти поляка, погибшего в СИЗО Таганрога; Польша не может получить этот документ — Gazeta Wyborcza]</ref> <ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetkrakow/polak-zginal-w-rosyjskim-wiezieniu-rodzina-ma-zal-do-polskich-wladz/hl47xx0,79cfc278 Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Rodzina ma żal do polskich władz. "Poczuliśmy się zlekceważeni"]</ref> <ref>[https://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html "Nie wierzyliśmy, że został jeńcem wojennym". W środę rozmowa z rodziną Polaka, który zginął w rosyjskim więzieniu]</ref> <ref>[https://www.msn.com/pl-pl/wiadomosci/polska/polak-zgin%C4%85%C5%82-w-rosyjskim-wi%C4%99zieniu-wys%C5%82a%C5%82-wcze%C5%9Bniej-poruszaj%C4%85c%C4%85-wiadomo%C5%9B%C4%87/ar-AA1Sklhh?cvid=693f2812ef5c4ef59fa2e3f104bc56a4&ocid=spartanntphttps://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Wysłał wcześniej poruszającą wiadomość]</ref>። == የዩክሬን ምላሽ == [[ስዕል:Bilohorivka after the battles during Russian invasion (12).jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች ቤሎጎሮቭካ ከተማ ውስጥ የመኖሪያ ሕንፃ ወድሟል]] የዩክሬን ፓርላማ በሩሲያ ያለውን የፑቲንን የፖለቲካ አገዛዝ እና ርዕዮተ ዓለምን ወንጀለኛ አድርጎታል <ref>[https://bukoda.gov.ua/news/vr-vyznala-rashyzm-derzhavnoiu-ideolohiieiu-rf-shcho-tse-oznachaie ВР визнала рашизм державною ідеологією рф. Що це означає?]</ref> <ref>[https://www.ukrainianworldcongress.org/ukraine-officially-designates-russian-ideology-as-rashism/ Ukraine officially designates Russian ideology as Rashism]</ref> <ref>[https://gwaramedia.com/en/ukrainian-parliament-to-recognize-rashism-as-a-russian-political-regime/ Ukrainian Parliament to Recognize Rashism as a Russian Political Regime]</ref>። በ 2022 መገባደጃ ላይ የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት በሩሲያ ጦር የተፈፀሙ 108,000 የጦር ወንጀሎችን መዝግቧል። በ 2026 መጀመሪያ ላይ ይህ ቁጥር ወደ 213 ሺህ አድጓል <ref>[https://gp.gov.ua/ua/posts/ponad-170-tisyac-vojennix-zlociniv-ofis-generalnogo-prokurora-okresliv-masstabi-zlociniv-rf-na-zustrici-z-miznarodnimi-partnerami Понад 170 тисяч воєнних злочинів: Офіс Генерального прокурора окреслив масштаби злочинів рф на зустрічі з міжнародними партнерами]</ref> == ዓለም አቀፍ ምላሽ == በሩሲያ ላይ በርካታ ማዕቀቦች ተጥለዋል <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/02/russias-war-against-ukraine-hits-fifth-year-un-experts-warn-impunity-rules Russia’s war against Ukraine hits fifth year: UN experts warn that impunity rules as repression, unlawful killings, torture and enforced disappearances surge]</ref>። በሩሲያ የጦር ወንጀሎች እና ለምሳሌ በአሜሪካውያን መካከል ያለው ቁልፍ ልዩነት ሩሲያ ልክ እንደ ዩኤስኤስአር መረጃን በመደበቅ እና ምስክሮችን "ከሃዲ" በማለት በይፋ መካዷ ሲሆን የአሜሪካ የህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች ደግሞ የአሜሪካ የጦር ወንጀለኞችን አግኝተው ለፍርድ ሲቀርቡ ለምሳሌ በ[[ቅዝቃዛው ጦርነት]] ወቅት በቬትናም ውስጥ በሲቪሎች ላይ ለተፈጸመው ግድያ ተጠያቂ የሆኑትን <ref>[https://www.nytimes.com/1965/09/30/archives/vietnam-the-unofficial-brutality.html Vietnam: The Unofficial Brutality]</ref>። ለምሳሌ በአውሮፓ የ[[ናዚ ጀርመን]] የጦር ወንጀለኞች በሙሉ በኑረምበርግ ፍርድ ቤት ተከሰው ታስረዋል ወይም ተገድለዋል። በወንጀሉ የተሳተፉ ሰዎች ሁሉ ሲቀጡ ይህ በታሪክ ውስጥ ልዩ የሆነ ጉዳይ ነበር <ref>[https://www.nationalww2museum.org/war/topics/nuremberg-trials The Nuremberg Trials]</ref>። == በሩሲያ ውስጥ ምላሽ == [[ስዕል:Anna Politkovskaja im Gespräch mit Christhard Läpple.jpg|thumb|180px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Boris Nemtsov 2014.jpg|thumb|180px|ቦሪስ ኔምትሶቭ]] በቼችኒያ የጦር ወንጀሎችን የመረመረችው ሩሲያዊቷ ጋዜጠኛ እና የሰብአዊ መብት ተሟጋች አና ፕሮይትኮቭስካያ ጥቅምት 7 ቀን 2006 በፑቲን ልደት ባልታወቁ ታጣቂዎች ተገድላለች <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6035133.stm Anna Politkovskaya: Putin's Russia]</ref>። በ 2015 የሩሲያ ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭ በዩክሬን ላይ በተደረገው ጦርነት የሩሲያ ወታደሮች ተሳትፎን በማጣራት ላይ ተገድለዋል <ref>[https://carnegie.ru/commentary/59212 The Killing of Boris Nemtsov and the Degradation of Russian Authoritarianism]</ref>። በ 2020 የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ በሩሲያ የስለላ አገልግሎቶች ተመርዘዋል። በ 2021 ወደ ሩሲያ ተመለሰ ፣ ተይዞ ታስሮ በውሸት ክስ ታስሯል። እንደ እውነቱ ከሆነ፣ የእሱ እስራት እና "የፖለቲካ እስረኛ" የተከሰተው በሩሲያ ውስጥ ሙስና እና የጦር ወንጀሎችን በማጣራት ስራው ምክንያት ነው። እ.ኤበ2024 እንደገና ተመርዞ በእስር ቤት ሞተ <ref>[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-by-the-uk-sweden-france-germany-and-the-netherlands-on-alexei-navalnys-death Joint Statement by the UK, Sweden, France, Germany and The Netherlands on Alexei Navalny's death]</ref>። [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] እነዚህን ወንጀሎች, የዘር ማጽዳትን ጨምሮ፣ በሩሲያ ወታደሮች የተፈጸሙትን ወንጀሎች በይፋ ይክዳል። እንደ ቦሪስ ኔምትሶቭ ወይም አሌክሲ ናቫልኒ ያሉ ሁሉም ተቃዋሚ ፖለቲከኞች፣ እንደ ማሪያ ፖኖማርንኮ ያሉ ጋዜጠኞች እና ተራ የሩሲያ ዜጎች ጦርነቱን የሚቃወሙ [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች|በፖለቲካዊ ጭቆና]] እየተሰቃዩ ነው። ነጻ የቴሌቭዥን ጣቢያዎች እና [[የመታሰቢያ ሐውልት|የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች]] በፑቲን ባለስልጣናት ግፊት እየተዘጉ ሲሆን ሰራተኞቻቸውም በተቀነባበረ የወንጀል ክስ በእስር ላይ <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna/ Пономаренко Мария Николаевна]</ref>። ማርች 13 ቀን 2023 በሄግ የሚገኘው አለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት የሩስያ ፕሬዚደንት ቭላድሚር ፑቲን እና የሩሲያ የህጻናት መብት ኮሚሽነር ማሪያ ሎቮቫ ቤሎቫ በፑቲን ትዕዛዝ የዩክሬን ልጆችን በሩሲያ ወታደራዊ አባላት በማፈን እና በማንገላታት ወንጀል የእስር ማዘዣ አውጥቷል <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/03/1134732 Russia: International Criminal Court issues arrest warrant for Putin]</ref> <ref>[https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova]</ref> <ref>[https://www.fedbar.org/blog/breaking-legal-barriers-the-icc-arrest-warrant-for-vladimir-putin/ Breaking Legal barriers: The ICC Arrest Warrant for Vladimir Putin]</ref>። == ዶክመንተሪ ምርመራዎች == [[ስዕል:Navalny vs Pamfilova1 (cropped).jpg|thumb|180px|[[አሌክሲ ናቫልኒ]]]] የተቃዋሚ ፖለቲከኛ አሌክሲ ናቫልኒ ቡድን በ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|ዶኔትስክ ሪፐብሊክ]] የመጀመሪያ መሪ እና የሩሲያ ፓርላማ አባል አሌክሳንደር ቦሮዳይ ላይ የተደረገ ምርመራ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሊበርታሪያኒዝም]] * [[የሩሲያ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] == አገናኞች == t5rer6e36vyptmcdru7e8tnea8c0csy 391439 391438 2026-04-08T13:51:35Z ~2026-21746-15 58011 /* በሩሲያ ውስጥ ምላሽ */ 391439 wikitext text/x-wiki '''የሩሲያ የጦር ወንጀሎች''' (መገናኛ ብዙሃንም እንደ '''የሩሲያ ወንጀሎች'''፣ '''የሩሲያ ሠራዊት ወንጀሎች'''፣ '''የፑቲን አገዛዝ ወንጀሎች'''፣ ወይም '''የፑቲን ወንጀሎች''' ይላቸዋል) እነዚህ በ[[ሩሲያ]] ጦር [[የዩኤስኤስአር ውድቀት |ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ]] የተፈጸሙ [[የጦር ወንጀሎች|የጦርነት ወንጀሎች]] ናቸው <ref>[https://unwatch.org/u-n-slammed-for-inaction-on-russian-war-crimes/ U.N. Slammed for Inaction on Russian War Crimes] </ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2022/09/1127691 War crimes have been committed in Ukraine conflict, top UN human rights inquiry reveals] </ref>። የእነዚህ ወንጀሎች ዋና ምክንያት በሩሲያ ውስጥ [[የሩሲያዊ ዓለም|የሩሲያ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም መስፋፋት ነው፣ እሱም ወደ [[ፑቲኒዝም]] ተቀይሯል <ref>[https://www.ifri.org/en/studies/russias-ideological-construction-context-war-ukraine Russia’s Ideological Construction in the Context of the War in Ukraine] </ref>። [[ስዕል:Холодноярці показали результати «полювання» на «другу армію світу» 02.jpg|thumb|270px|በ 2022 የዩክሬን ሙሉ ወረራ ከጀመረበት ጊዜ ጀምሮ የ “Z” ምልክት በሩሲያ ውስጥ እጅግ በጣም ተወዳጅ ሆኖ ቆይቷል እናም የፑቲን አገዛዝ እና የሩሲያ ጦር እውነተኛ ምልክት ሆኗል]] [[ስዕል:Vladimir Putin with Sergei Milchakov.jpg|thumb|250px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Бої за Азовсталь.jpg|thumb|250px|የአዞቭስትል ብረት ስራዎች የዩክሬን ጦር በማሪፖል የመጨረሻው ምሽግ ሲሆን ሙሉ በሙሉ በሩሲያ ወድሟል። ተክሉን የሚከላከሉት የዩክሬን ወታደሮች በዩክሬን ባለስልጣናት ትእዛዝ እጅ ሰጡ እና አሰቃቂ አያያዝ ተደረገባቸው]] == ፍቺ == ጦርነቶችን ለመከላከል እና ውጤቶቻቸውን ለመቀነስ የተፈረመው የጄኔቫ ስምምነቶች እንደሚለው፣ የጦርነት ህጎችን እና ልማዶችን መጣስ የሚከተሉትን ያጠቃልላል <ref>[https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/geneva-convention-relative-treatment-prisoners-war Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War]</ref>። * እንደ ሲቪሎች ባሉ ወታደራዊ ባልሆኑ ኢላማዎች ላይ ያነጣጠሩ ወታደራዊ ጥቃቶች <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/2025-deadliest-year-for-civilians-in-Ukraine-since-2022-UN-human-rights-monitors-find 2025 deadliest year for civilians in Ukraine since 2022, UN human rights monitors find]</ref> * በጦር እስረኞች እና በሲቪል ህዝብ ላይ ግድያ፣ ማሰቃየት እና ሌሎች ጨካኝ እና ኢሰብአዊ ድርጊቶች <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/civilian-detainees-subjected-troubling-patterns-torture-and-ill-treatment Civilian detainees subjected to troubling patterns of torture and ill-treatment since Russia’s full-scale attack on Ukraine – UN report]</ref> * የተከለከሉ የጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም፣ የጦር እስረኞችን እና ሰላማዊ ሰዎችን እንደ "የሰው ጋሻ" መጠቀም <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/02/ukrainian-children-used-as-human-shields-near-kyiv-say-witness-reports Ukrainian children used as ‘human shields’ near Kyiv, say witness reports]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2024/09/1154296 UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia]</ref>። == ታሪክ == በ 1918 [[በክሩቲ የባቡር ጣቢያ ላይ ጦርነት|የሶቪየት ሩሲያ ጦርነት ከዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ጋር]] በነበረበት ወቅት የሶቪዬት ጦር ብዙ የኪዬቭ ነዋሪዎችን በ [[ቀይ ሽብር]] ጨፍጭፏል። የሶቪየት ጦር ካፈገፈገ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ የተገደሉ ዜጎች የበሰበሰ አስከሬን በኪየቭ ጎዳናዎች ላይ ወድቋል። በተጨማሪም የጄኔቫ ስምምነቶችን የሚጥስ በጊዜው የሶቪየት ወታደራዊ አዛዥ ሚካሂል ሙራቪዮቭ እና ቭላድሚር ሌኒን ግላዊ ትዕዛዝ በኪዬቭ ላይ በተፈፀመ ጥቃት የመርዝ ጋዝ ጥቅም ላይ ውሏል <ref>[https://lavra.ua/krasnyj-terror-v-kieve-i-ubijstvo-mitropolita-vladimira-bogoyavlenskogo-100-let/ «Красный террор» в Киеве и убийство митрополита Владимира (Богоявленского): 100 лет]</ref>። [[ስዕል:Bolshevik Red Guards squad who fought in Kyiv in February 1918.jpg|thumb|250px|ፎቶግራፉ የሚያሳየው በየካቲት 1918 የዩክሬን ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ዋና ከተማ የሆነችውን ኪየቭ በተያዘበት ወቅት የሶቪየት ወታደሮች በሰላማዊ ሰዎች ላይ የጅምላ ግድያ የፈጸሙ ናቸው]] [[ካትይን|በ 1940 የሶቪየት ሚስጥራዊ አገልግሎቶች 20,000 የፖላንድ ወታደሮችን በካቲን ጫካ ውስጥ ገድለዋል]]። ይህ በ 1990 ዎቹ መጀመሪያ ላይ ብቻ እውቅና የተሰጠው የዩኤስኤስአር በጣም ታዋቂው የጦር ወንጀል ነው <ref>[https://www.gov.pl/web/primeminister/memory-of-katyn-as-a-warning-for-the-world-never-again-alone Memory of Katyn as a Warning for the World: Never Again Alone]</ref>። == [[ሞልዶቫ]] == [[ስዕል:Bender 1992.jpg|thumb|250px|ለቤንደር ከተማ በተደረገው ጦርነት ተገንጣዮች]] እ.ኤ.አ. በ 1992 ጦርነት የሩሲያ 14 ኛው ጦር በክልል [[ትራንስኒስትሪያ]] ውስጥ ተገንጣዮችን የጦር መሳሪያ አቅርቧል ፣ ስለዚህ ግጭቱ እስከ ዛሬ ቀጥሏል ነገር ግን በረዶ ሆኗል <ref>[https://www.balkanhistory.org/transnistrian-war.html Transnistrian War 1992]</ref>። == የመጀመሪያው የሩሲያ-[[ቼቺኒያ|ቼቼን]] ጦርነት == በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን ቼቼኖች በሩሲያ ግዛት ተቆጣጠሩ እና በ[[ስታሊኒዝም]] ዘመን በጅምላ እንዲባረሩ ተደርገዋል። በ1991 ይህች ትንሽ ሀገር ከሩሲያ ተገንጥላ ነፃ ሆና በ1993 ከሩሲያ የመጀመሪያው ፕሬዝዳንት ቦሪስ የልሲን ጋር የሰላም ስምምነት ተፈራረመች። በ 1994 ሩሲያ በቼቺኒያ ወታደራዊ ወረራ ከፈተች ፣ ብዙ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች:- * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ (ታህሳስ 1994 - ማርች 1995) ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት፡ ከተማዋ በጣም ተጎዳች፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ንፁሀን ዜጎች ሞቱ (በጦርነቱ ወቅት ከ20,000 እስከ 30,000 የሚደርሱ ሲቪሎች ሰለባዎች ይገመታሉ፣ በግሮዝኒ ጉልህ ድርሻ ያለው) <ref>[https://www.hrw.org/reports/1995/Russia.htm RUSSIA]</ref> * ጥር 3 ቀን 1995 በሻሊ ከተማ ላይ የክላስተር ጥይት ጥቃት ቢያንስ 55 ንፁሃን ዜጎችን ገደለ። የሩሲያ ጦር ያለምንም ማስጠንቀቂያ በመንደሮች እና በከተሞች (ሻቶይ ፣ ቬዴኖ) ​​የመልቀቂያ መንገዶች ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት ፈጽሟል <ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-05-mn-16695-story.html Survivors Recall Brutal Assault on Chechen Town]</ref> [[ስዕል:Evstafiev-chechnya-palace-gunman.jpg|thumb|250px|በግሮዝኒ ከተማ ውስጥ ውጊያ]] * የጅምላ ግድያ እና "የጽዳት" ስራዎች ብዙውን ጊዜ ግድያ፣ ዝርፊያ፣ ማቃጠል እና አስገድዶ መድፈርን ያካትታሉ <ref>[https://ihh.org.tr/en/news/legendary-leader-of-independent-chechnya-dzhokhar-dudayev-829 Legendary leader of independent Chechnya: Dzhokhar Dudayev]</ref> * የሳማሽኪ እልቂት (ኤፕሪል 7-8፣ 1995)፡ በጣም ዝነኛ እና በሰነድ የተደገፈ ክፍል። የሩሲያ ጦር ክፍሎች ወደ መንደሩ ገቡ። ከ100 እስከ 300 የሚደርሱ ንፁሀን ዜጎች (ሴቶች፣ አረጋውያን እና ህጻናትን ጨምሮ) ተገድለዋል፣ ቤቶች ተቃጥለዋል፣ ሰዎች በባዶ ክልል በጥይት ተመትተዋል፣ የበርካታ አስከሬኖች ተቃጥለዋል <ref>[https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2020-04-15/massacre-at-samashki-and-us-response-to-russias-war-in-chechnya Chechnya, Yeltsin, and Clinton: The Massacre at Samashki in April 1995 and the US Response to Russia’s War in Chechnya]</ref> * ማሰቃየት፣ ከህግ-ወጥ ግድያ እና መሰወር። በግሮዝኒ እና መንደሮች ውስጥ ብዙ ክስተቶች፡ የአረጋውያን ግድያ፣ ድብደባ እና አስገድዶ መድፈር <ref>[https://www.unhcr.org/news/keep-options-open-displaced-chechens-urges-unhcr-goodwill-ambassador Keep options open for displaced Chechens, urges UNHCR Goodwill Ambassador]</ref> * በውጭ አገር ሰላም አስከባሪዎች እና በሕክምና ሰራተኞች ላይ የሩሲያ ጦር ጥቃቶች <ref>[https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/massacres-civilians-chechnya.html Massacres of Civilians in Chechnya]</ref> * የተከለከሉ የጦርነት ዘዴዎችን መጠቀም (በሲቪል ዒላማዎች ላይ ክላስተር ጥይቶች) <ref>[https://reliefweb.int/report/russian-federation/chechnya-even-normalization-halted Chechnya: Even "normalization" is halted]</ref> == ሁለተኛው የቼቼን ጦርነት == [[ስዕል:Evstafiev-Chechnya-BURNED.jpg|thumb|250px|በፎቶው ላይ አንድ የሩስያ ታንክ በቼችኒያ በጦርነት ጊዜ ተቃጥሏል]] * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ እና ሌሎች ሰዎች በሚኖሩባቸው ቦታዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡- ከሴፕቴምበር 1999 ጀምሮ የሩሲያ አውሮፕላኖች እና መድፍ በሲቪል ኢላማዎች ላይ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን ጨምሮ ከፍተኛ ድብደባ ፈጽመዋል። በተመሳሳይ በየካቲት 2000 በካቲዩ-ዩርት መንደር ላይ በደረሰው የቦምብ ጥቃት በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ዜጎችን ገደለ። እነዚህ ድርጊቶች የአለም አቀፍ የሰብአዊነት ህግን ችላ በማለታቸው እንደ የጦር ወንጀሎች ተመድበዋል <ref>[https://digitallibrary.un.org/record/238724?v=pdf The situation of human rights in the Republic of Chechnya of the Russian Federation : report of the Secretary-General.]</ref>። * በጅምላ የተገደሉ መሰወር እና ማሰቃየት፡ ከ1999 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ ቼቼኖች [[በሩሲያ ታጣቂ ሃይሎች]] ከታሰሩ በኋላ "ጠፍተዋል"። እ.ኤ.አ. በ 2001 በካንካላ መንደር በሚገኘው ወታደራዊ ካምፕ አቅራቢያ በሚገኝ የጅምላ መቃብር ውስጥ አስከሬኖች የተገኙ ሲሆን በ 2000 የተወሰዱት የኑራ ሉሉዬቫ እና ዘመዶቿ ይገኙበታል ። በሚስጥር ማቆያ ማእከላት ውስጥ ማሰቃየት ስልታዊ እና በሰው ልጆች ላይ እንደ ወንጀሎች ተቆጥሯል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/17/hundreds-chechens-detained-filtration-camps Hundreds of Chechens Detained in "Filtration Camps"]</ref>። * በየካቲት 2000 በኖቭዬ አልዲ የተፈፀመው እልቂት፡- የሩስያ ወታደሮች በግሮዝኒ ከተማ ዳርቻዎች ላይ “መጥረግ” አደረጉ። ይህም ማሰቃየት፣ መደፈር እና ቤቶችን ማቃጠልን ይጨምራል። የአውሮፓ የሰብአዊ መብቶች ፍርድ ቤት ለዚህ ወንጀል ተጠያቂ ሩሲያን ወስኗል <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/second-chechen-war-erupts Second Chechen War Erupts]</ref>። * በጃንዋሪ 2002 በዳይ መንደር አቅራቢያ በሰላማዊ ሰዎች ላይ የተፈፀመው ግድያ፡ የሩሲያ ጦር እና ፖሊሶች አዛውንቶችን እና ሴቶችን ጨምሮ 6 ያልታጠቁ ቼቼኖችን አስረው ተኩሰው ተኩሰው ሬሳዎቹን አቃጥለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/29/war-crimes-chechnya-and-response-west War Crimes In Chechnya and the Response of the West]</ref>። ሩሲያ የሀገሪቱን ወረራ "ሽብርተኝነትን መዋጋት" በመጥቀስ አረጋግጣለች. ሩሲያ ሙሉ በሙሉ ወታደራዊ ሽንፈት ገጥሟት ወታደሮቿን ከቼችኒያ በ1996 አስወጣች። == የ[[ጆርጂያ]] ወረራ == [[ስዕል:Tbilisi-2008-08-10.jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች እና ተገንጣዮች ምክንያት የዘር ማጽዳት የተረፉ ጆርጂያውያን]] * በጎሪ ከተማ ላይ በተፈፀመ የቦምብ ጥቃት ወቅት የክላስተር ጥይቶችን መጠቀም፡ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 12 ቀን 2008 የሩሲያ ኢስካንደር ሚሳኤሎች በክላስተር ጥይቶች የታጠቁ የጎሪ ከተማ ማእከላዊ አደባባይ ላይ በመምታታቸው በትንሹ 12 ሰላማዊ ሰዎች ሲሞቱ 46 አቁስለዋል <ref>[https://www.securitycouncilreport.org/update-report/lookup_c_glkwlemtisg_b_4423477.php Update Report No.2: Georgia]</ref> * በደቡብ ኦሴቲያ ክልል የዘር ማፅዳት፡ የሩስያ ወታደሮች እና የደቡብ ኦሴቲያን ተገንጣዮች በትንሹ 20,000 የጆርጂያ ተወላጆችን ገድለው ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለው በሺዎች የሚቆጠሩ ቤቶችን ወድመዋል <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/the-2008-russo-georgian-war-putins-green-light/ The 2008 Russo-Georgian War: Putin’s green light]</ref> * በሲቪል ኢላማዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡ የሩስያ አውሮፕላኖች በጎሪ እና በሌሎች ወረዳዎች የሚገኙ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን በቦምብ በመወርወር በደርዘን የሚቆጠሩ ሲቪሎችን ገድለዋል <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/10/14/european-court-orders-russia-to-pay-georgia-250-million-over-2008-war-abuses_6746425_4.html European court orders Russia to pay Georgia €250 million over 2008 war]</ref> * ዘረፋ፣ ማቃጠል እና ማሰቃየት፡- የሩስያ ወታደሮች በጆርጂያ የሚገኙ ቤቶችን ዘርፈው በእሳት አቃጥለዋል እንዲሁም በተያዙ አካባቢዎች የጦር እስረኞችን አሰቃይተዋል <ref>[https://www.theguardian.com/world/2021/jan/21/russia-human-rights-violation-georgia-war-echr-ruling Russia committed human rights violation in Georgia war, ECHR rules]</ref> == በ[[ሶሪያ]] ውስጥ == [[ስዕል:Alepo, La ayuda ha llegado.jpg|thumb|250px|በሶሪያ ውስጥ የሩሲያ ዋግነር ቡድን]] * አሌፖ የቦምብ ጥቃት (2016) የሩስያ-ሶሪያ (አምባገነኑ አሳድ) ዘመቻ፡ ያለ ልዩነት ጥቃቶች፣ የሆስፒታሎች ውድመት (አል-ቁድስን ጨምሮ) እና ትምህርት ቤቶች። በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ሰዎች ተገድለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2016/12/01/russia/syria-war-crimes-month-bombing-aleppo Russia/Syria: War Crimes in Month of Bombing Aleppo]</ref>። == በአፍሪካ == የሙሪ እልቂት፣ ማሊ፣ ማርች 2022፡ በማሊ ጦር እና በዋግነር ፒኤምሲ በጋራ ባደረጉት ዘመቻ ከ500 በላይ ንፁሀን ሲቪሎች (አብዛኞቹ ፉላኒ) ተገድለዋል፣ተሰቃዩ እና ተደፈሩ (ቢያንስ 58 ሴቶች እና ሴቶች) <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/01/1133007 Mali: Independent rights experts call for probe into Wagner Group’s alleged crimes]</ref>። [[ስዕል:PMC wagner in belarus 2.png|thumb|250px|ዋግነር ቡድን ፣ ምልክቶች]] በመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ የሩስያ ፓራሚል ቡድን ዋግነር አንገቱን በመቁረጥ፣ በአስገድዶ መድፈር፣ የአካል ክፍሎችን በማውጣትና መንደሮችን በማቃጠል ጥፋተኛ ነው (አሶሼትድ ፕሬስ፣ ዲሴምበር 2025 - ከ30 በላይ ስደተኞች ምስክርነት) <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2021/11/car-russian-wagner-group-harassing-and-intimidating-civilians-un-experts CAR: Russian Wagner Group harassing and intimidating civilians – UN experts]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/05/03/central-african-republic-abuses-russia-linked-forces Central African Republic: Abuses by Russia-Linked Forces]</ref> <ref>[https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/outsourcing-war-holding-russia-its-african-partners-accountable-wagner-s-crimes Outsourcing war: Holding Russia and its African partners accountable for Wagner’s crimes]</ref>። == [[ጦርነት በዶንባስ|የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት]] == [[ስዕል:2015-05-05. Репетиция парада Победы 274.jpg|thumb|250px|በተያዘችው [[ዶኔትስክ]] ከተማ ውስጥ የሩሲያ የጦር ወንጀለኛ አርሰን ፓቭሎቭ]] * የሲቪል ኢሪና ዶቭጋን ህዝባዊ ማሰቃየት <ref>[https://www.nytimes.com/2014/08/26/world/europe/russia-ukraine.html?_r=0 As Peace Talks Approach, Rebels Humiliate Prisoners in Ukraine]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2014/09/01/world/europe/ukrainian-woman-irina-dovgan-held-up-to-public-abuse-is-released.html Ukrainian Woman, Held Up to Public Abuse, Is Released]</ref> <ref>[https://redress.org/news/reparation-for-ukraine-iryna-dovgan-calls-for-urgent-action-at-uk-parliament/ Reparation for Ukraine: Iryna Dovgan Calls for Urgent Action at UK Parliament]</ref> <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/12/05/victims-of-sexual-crimes-in-ukraine-it-is-my-personal-war_6006580_4.html Victims of sexual crimes in Ukraine: 'It is my personal war']</ref> * በሲቪል መኪናዎች ላይ መተኮስ <ref>[https://www.hrw.org/news/2014/07/24/ukraine-unguided-rockets-killing-civilians Ukraine: Unguided Rockets Killing Civilians]</ref> * የውጭ የመንገደኞች አውሮፕላኖችን በጥይት መተኮስ <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161 UN aviation council finds Russia responsible for downing of Malaysia Airlines flight]</ref> * የዶኔትስክ አየር ማረፊያ መጥፋት <ref>[https://www.businessinsider.com/the-complete-destruction-of-donetsk-airport-shows-just-how-bad-its-gotten-in-ukraine-2015-3 https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161]</ref> * በማርች 2022 በኪዬቭ አቅራቢያ በቡቻ ከተማ የጅምላ ግድያ፡ የሩሲያ ወታደሮች ካፈገፈጉ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች አስከሬን የማሰቃየት፣ ግድያ እና የአስገድዶ መድፈር ምልክቶች ያሉበት ተገኝቷል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/04/21/ukraine-russian-forces-trail-death-bucha Ukraine: Russian Forces’ Trail of Death in Bucha]</ref> [[ስዕል:Vladimir Putin (2022-02-24).jpg|thumb|250px|ቭላድሚር ፑቲን፣ 2022]] * በማሪፖል ውስጥ የቲያትር ቤቱ የቦምብ ጥቃት። ህጻናትን ጨምሮ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች በተጠለሉበት ህንፃ ላይ የሩስያ የአየር ጥቃት እስከ 600 የሚደርሱ ሰዎችን ህይወት ቀጥፏል። ሆን ተብሎ በሲቪል ኢላማ ላይ የተደረገ አድማ ነበር። በህንፃው ፊት ለፊት ባለው አደባባይ ላይ "ልጆች" የሚል ትልቅ የግራፊቲ ሥዕል ተሥሏል <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/06/high-commissioner-updates-human-rights-council-mariupol-ukraine High Commissioner updates the Human Rights Council on Mariupol, Ukraine]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/03/16/ukraine-mariupol-theater-hit-russian-attack-sheltered-hundreds Ukraine: Mariupol Theater Hit by Russian Attack Sheltered Hundreds]</ref> <ref>[https://www.csis.org/analysis/spotlight-civilian-harm-mariupol-theater-airstrike Spotlight on Civilian Harm in the Mariupol Theater Airstrike]</ref> * ልጆችን ማፈናቀል እና ጠለፋ ከ 2014 ጀምሮ በተለይም ከ 2022 በኋላ ሩሲያ ከ 19,000 በላይ የዩክሬን ልጆችን "ለዳግም ትምህርት" ወደ ሩሲያ ፌዴሬሽን አባርራለች። በእውነቱ፣ ዋናው ግብ [[የሩሲያዊነት]] ነው <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/12/1166507 General Assembly demands return of Ukrainian children by Russia]</ref> <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/UN-report-details-devastating-impact-of-hostilities-on-children-in-Ukraine UN report details devastating impact of hostilities on children in Ukraine]</ref> <ref>[https://unric.org/en/thordis-kolbrun-the-deported-children-of-ukraine/ Thórdís Kolbrún on the deported children of Ukraine ]</ref> [[ስዕል:Mariupol 20220323 006.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ |ከጦርነቱ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ለኑሮ ምቹ ከሆኑ አስር ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነበር ፣ ግን በ 2022 በሩሲያ ጦር ሙሉ በሙሉ ወድሟል]]]] * የጦር እስረኞች ማሰቃየት እና መገደል፡- በ2014-2015 የዩክሬን እስረኞች አሰቃቂ ግድያ የተፈፀመው በሩሲያ የጦር አዛዦች አርሰን ፓቭሎቭ እና አሌክሲ ሚልቻውቭ አነሳሽነት ነው። ከ 2022 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ እንደዚህ ያሉ ጉዳዮች ነበሩ. እ.ኤ.አ. በ 2023 ከፍተኛ መገለጫ የነበረው የዩክሬን የጦር እስረኛ አሌክሳንደር ማቲዬስኪ ነበር። የተባበሩት መንግስታት ኤሌክትሮ ድንጋጤ እና ድብደባን ጨምሮ ስልታዊ ማሰቃየትን መዝግቧል <ref>[https://www.hrw.org/news/2025/12/11/russias-systematic-torture-of-ukrainian-pows Russia’s Systematic Torture of Ukrainian POWs]</ref> * የኬሚካል ጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም (በ 2023 465 ጉዳዮች) በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች እንዲሞቱ ምክንያት ሆኗል <ref>[https://www.ungeneva.org/en/news-media/news/2024/09/97506/un-warns-continued-prohibited-weapons-transfers-ukraine-russia UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/chemical-weapons/ Elimination of chemical weapons]</ref> <ref>[https://2021-2025.state.gov/imposing-new-measures-on-russia-for-its-full-scale-war-and-use-of-chemical-weapons-against-ukraine-2/ Imposing New Measures on Russia for its Full-Scale War and Use of Chemical Weapons Against Ukraine]</ref> <ref>[https://www.iiss.org/online-analysis/online-analysis/2025/09/testing-the-waters-russias-use-of-banned-chemicals-in-ukraine/ Testing the waters: Russia’s use of banned chemicals in Ukraine]</ref> [[ስዕል:Сдача в плен украинских военныъ с завода Азовсталь 003.png|thumb|250px|በማሪዮፖል ውስጥ የዩክሬን የጦር እስረኞች]] ከሌሎች ነገሮች በተጨማሪ የሩሲያ ወታደሮች በዩክሬን ውስጥ ባህላዊ ቅርሶችን እያወደሙ ነው-በሰሜን ዩክሬን ቦሮዲያንካ ከተማ ውስጥ የሩሲያ ወታደሮች ለፀሐፊ [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተኩሰዋል <ref>[https://chytomo.com/en/russians-damage-shevchenko-monument-in-borodianka/ Russians damage Shevchenko monument in Borodianka]</ref> <ref>[https://taras-shevchenko.storinka.org/en/news/350/bullets-in-taras-shevchenko%27s-head-a-monument-in-borodyanka-kurama-poem.html Bullets in Taras Shevchenko's head. A monument in Borodyanka. Kurama's poem]</ref>፣ በ[[ካርኪቭ]] የጸሐፊው ግሪጎሪ ስኮሮዳ ሙዚየም ሆን ተብሎ ወድሟል <ref>[https://ukraina.nid.pl/en/the-national-museum-of-hryhoriy-skovoroda-bombed/ The National Museum of Hryhoriy Skovoroda bombed]</ref>፣ እና በ[[ኬርሰን]] ሩሲያ ከተማዋን በያዘችበት ወቅት የሩስያ ወታደሮች የዩክሬን ሰላማዊ ዜጎችን ከመጥለፍ እና ከማሰቃየት በተጨማሪ የከተማዋን ሙዚየም ዘርፈዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/12/20/ukraine-russians-pillage-kherson-cultural-institutions Ukraine: Russians Pillage Kherson Cultural Institutions]</ref>። ሙሉ በሙሉ በተደመሰሰችው እና ሩሲያ በተያዘችው የ [[ማሪኡፖል]] ከተማ የሩሲያ ባለስልጣናት የዩክሬን ቅርስ አካል የሆነውን የ[[ሆሎዶሞር|ሆሎዶሞርን]] ሰለባዎች ብቸኛውን ሀውልት አፈረሱ እና ይህ እርምጃ የሩሲፊኬሽን ሂደት አካል ነው <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/en/propaganda/in-mariupol-the-occupiers-dismantled-a-monument-to-the-holodomor-victims/ In Mariupol, the occupiers dismantled a monument to the Holodomor victims]</ref>። በዚያው ዓመት በዶኔትስክ ከተማ በተያዘችበት የሱዶፕላቶቭ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|የሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና አደራጅ እና ፈጻሚ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተተከለ <ref>[https://novosti.dn.ua/ru/news/335504-gruppirovka-dnr-postavila-pamyatnik-nkvdistu-sudoplatovu Угруповання «ДНР» поставило пам'ятник НКВСнику Судоплатову]</ref>። [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች|በተጨማሪም ሩሲያ ህዝቡን ለማስፈራራት የራሷን የቤልጎሮድ ከተማ ደበደበች]] <ref>[https://web.archive.org/web/20240219125622/https://news.yahoo.com/ukraine-war-deadly-strike-russian-235328630.html Ukraine war: Deadly strike on Russian shopping centre in Belgorod]</ref> <ref>[https://www.reuters.com/world/europe/large-blast-reported-russian-city-close-border-with-ukraine-2023-04-20/ Russia warplane accidentally fires into city near Ukraine, injuring three, TASS reports]</ref> <ref>[https://apnews.com/article/russia-ukraine-belgorod-bomb-4c806ca6765e018ffccef16c233013a7 Russia’s air force accidentally bombs own city of Belgorod]</ref>። ለሩሲያ እና ዩክሬን ገለልተኛ የሆኑ የአገሮች ዜጎች ግድያ። ለምሳሌ በ2023 ፖላንዳዊው ጋዜጠኛ ክርዚዝቶፍ ጋላስ በራሺያ በተቆጣጠረችው ዩክሬን የሰላም ማስከበር ተልዕኮ በነበረበት ወቅት በሩሲያ ወታደሮች ታግቶ ተገደለ <ref>[https://memopzk.org/news/u-rossii-est-svidetelstvo-o-smerti-polyaka-pogibshego-predpolozhitelno-v-sizo-taganroga-polsha-ne-mozhet-poluchit-etot-dokument-gazeta-wyborcza/ У России есть свидетельство о смерти поляка, погибшего в СИЗО Таганрога; Польша не может получить этот документ — Gazeta Wyborcza]</ref> <ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetkrakow/polak-zginal-w-rosyjskim-wiezieniu-rodzina-ma-zal-do-polskich-wladz/hl47xx0,79cfc278 Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Rodzina ma żal do polskich władz. "Poczuliśmy się zlekceważeni"]</ref> <ref>[https://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html "Nie wierzyliśmy, że został jeńcem wojennym". W środę rozmowa z rodziną Polaka, który zginął w rosyjskim więzieniu]</ref> <ref>[https://www.msn.com/pl-pl/wiadomosci/polska/polak-zgin%C4%85%C5%82-w-rosyjskim-wi%C4%99zieniu-wys%C5%82a%C5%82-wcze%C5%9Bniej-poruszaj%C4%85c%C4%85-wiadomo%C5%9B%C4%87/ar-AA1Sklhh?cvid=693f2812ef5c4ef59fa2e3f104bc56a4&ocid=spartanntphttps://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Wysłał wcześniej poruszającą wiadomość]</ref>። == የዩክሬን ምላሽ == [[ስዕል:Bilohorivka after the battles during Russian invasion (12).jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች ቤሎጎሮቭካ ከተማ ውስጥ የመኖሪያ ሕንፃ ወድሟል]] የዩክሬን ፓርላማ በሩሲያ ያለውን የፑቲንን የፖለቲካ አገዛዝ እና ርዕዮተ ዓለምን ወንጀለኛ አድርጎታል <ref>[https://bukoda.gov.ua/news/vr-vyznala-rashyzm-derzhavnoiu-ideolohiieiu-rf-shcho-tse-oznachaie ВР визнала рашизм державною ідеологією рф. Що це означає?]</ref> <ref>[https://www.ukrainianworldcongress.org/ukraine-officially-designates-russian-ideology-as-rashism/ Ukraine officially designates Russian ideology as Rashism]</ref> <ref>[https://gwaramedia.com/en/ukrainian-parliament-to-recognize-rashism-as-a-russian-political-regime/ Ukrainian Parliament to Recognize Rashism as a Russian Political Regime]</ref>። በ 2022 መገባደጃ ላይ የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት በሩሲያ ጦር የተፈፀሙ 108,000 የጦር ወንጀሎችን መዝግቧል። በ 2026 መጀመሪያ ላይ ይህ ቁጥር ወደ 213 ሺህ አድጓል <ref>[https://gp.gov.ua/ua/posts/ponad-170-tisyac-vojennix-zlociniv-ofis-generalnogo-prokurora-okresliv-masstabi-zlociniv-rf-na-zustrici-z-miznarodnimi-partnerami Понад 170 тисяч воєнних злочинів: Офіс Генерального прокурора окреслив масштаби злочинів рф на зустрічі з міжнародними партнерами]</ref> == ዓለም አቀፍ ምላሽ == በሩሲያ ላይ በርካታ ማዕቀቦች ተጥለዋል <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/02/russias-war-against-ukraine-hits-fifth-year-un-experts-warn-impunity-rules Russia’s war against Ukraine hits fifth year: UN experts warn that impunity rules as repression, unlawful killings, torture and enforced disappearances surge]</ref>። በሩሲያ የጦር ወንጀሎች እና ለምሳሌ በአሜሪካውያን መካከል ያለው ቁልፍ ልዩነት ሩሲያ ልክ እንደ ዩኤስኤስአር መረጃን በመደበቅ እና ምስክሮችን "ከሃዲ" በማለት በይፋ መካዷ ሲሆን የአሜሪካ የህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች ደግሞ የአሜሪካ የጦር ወንጀለኞችን አግኝተው ለፍርድ ሲቀርቡ ለምሳሌ በ[[ቅዝቃዛው ጦርነት]] ወቅት በቬትናም ውስጥ በሲቪሎች ላይ ለተፈጸመው ግድያ ተጠያቂ የሆኑትን <ref>[https://www.nytimes.com/1965/09/30/archives/vietnam-the-unofficial-brutality.html Vietnam: The Unofficial Brutality]</ref>። ለምሳሌ በአውሮፓ የ[[ናዚ ጀርመን]] የጦር ወንጀለኞች በሙሉ በኑረምበርግ ፍርድ ቤት ተከሰው ታስረዋል ወይም ተገድለዋል። በወንጀሉ የተሳተፉ ሰዎች ሁሉ ሲቀጡ ይህ በታሪክ ውስጥ ልዩ የሆነ ጉዳይ ነበር <ref>[https://www.nationalww2museum.org/war/topics/nuremberg-trials The Nuremberg Trials]</ref>። == በሩሲያ ውስጥ ምላሽ == [[ስዕል:Anna Politkovskaja im Gespräch mit Christhard Läpple.jpg|thumb|180px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Boris Nemtsov 2014.jpg|thumb|180px|[[ቦሪስ ኔምትሶቭ]]]] በቼችኒያ የጦር ወንጀሎችን የመረመረችው ሩሲያዊቷ ጋዜጠኛ እና የሰብአዊ መብት ተሟጋች አና ፕሮይትኮቭስካያ ጥቅምት 7 ቀን 2006 በፑቲን ልደት ባልታወቁ ታጣቂዎች ተገድላለች <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6035133.stm Anna Politkovskaya: Putin's Russia]</ref>። በ 2015 የሩሲያ ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭ በዩክሬን ላይ በተደረገው ጦርነት የሩሲያ ወታደሮች ተሳትፎን በማጣራት ላይ ተገድለዋል <ref>[https://carnegie.ru/commentary/59212 The Killing of Boris Nemtsov and the Degradation of Russian Authoritarianism]</ref>። በ 2020 የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ በሩሲያ የስለላ አገልግሎቶች ተመርዘዋል። በ 2021 ወደ ሩሲያ ተመለሰ ፣ ተይዞ ታስሮ በውሸት ክስ ታስሯል። እንደ እውነቱ ከሆነ፣ የእሱ እስራት እና "የፖለቲካ እስረኛ" የተከሰተው በሩሲያ ውስጥ ሙስና እና የጦር ወንጀሎችን በማጣራት ስራው ምክንያት ነው። እ.ኤበ2024 እንደገና ተመርዞ በእስር ቤት ሞተ <ref>[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-by-the-uk-sweden-france-germany-and-the-netherlands-on-alexei-navalnys-death Joint Statement by the UK, Sweden, France, Germany and The Netherlands on Alexei Navalny's death]</ref>። [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] እነዚህን ወንጀሎች, የዘር ማጽዳትን ጨምሮ፣ በሩሲያ ወታደሮች የተፈጸሙትን ወንጀሎች በይፋ ይክዳል። እንደ ቦሪስ ኔምትሶቭ ወይም አሌክሲ ናቫልኒ ያሉ ሁሉም ተቃዋሚ ፖለቲከኞች፣ እንደ ማሪያ ፖኖማርንኮ ያሉ ጋዜጠኞች እና ተራ የሩሲያ ዜጎች ጦርነቱን የሚቃወሙ [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች|በፖለቲካዊ ጭቆና]] እየተሰቃዩ ነው። ነጻ የቴሌቭዥን ጣቢያዎች እና [[የመታሰቢያ ሐውልት|የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች]] በፑቲን ባለስልጣናት ግፊት እየተዘጉ ሲሆን ሰራተኞቻቸውም በተቀነባበረ የወንጀል ክስ በእስር ላይ <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna/ Пономаренко Мария Николаевна]</ref>። ማርች 13 ቀን 2023 በሄግ የሚገኘው አለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት የሩስያ ፕሬዚደንት ቭላድሚር ፑቲን እና የሩሲያ የህጻናት መብት ኮሚሽነር ማሪያ ሎቮቫ ቤሎቫ በፑቲን ትዕዛዝ የዩክሬን ልጆችን በሩሲያ ወታደራዊ አባላት በማፈን እና በማንገላታት ወንጀል የእስር ማዘዣ አውጥቷል <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/03/1134732 Russia: International Criminal Court issues arrest warrant for Putin]</ref> <ref>[https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova]</ref> <ref>[https://www.fedbar.org/blog/breaking-legal-barriers-the-icc-arrest-warrant-for-vladimir-putin/ Breaking Legal barriers: The ICC Arrest Warrant for Vladimir Putin]</ref>። == ዶክመንተሪ ምርመራዎች == [[ስዕል:Navalny vs Pamfilova1 (cropped).jpg|thumb|180px|[[አሌክሲ ናቫልኒ]]]] የተቃዋሚ ፖለቲከኛ አሌክሲ ናቫልኒ ቡድን በ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|ዶኔትስክ ሪፐብሊክ]] የመጀመሪያ መሪ እና የሩሲያ ፓርላማ አባል አሌክሳንደር ቦሮዳይ ላይ የተደረገ ምርመራ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሊበርታሪያኒዝም]] * [[የሩሲያ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] == አገናኞች == 9djjyods1ehxktad557apypajm93w91 0 55603 391454 391306 2026-04-08T19:43:05Z DmitriVolnyi 57540 391454 wikitext text/x-wiki '''ሞስኮ ክሬምሊን'''('''ክሬምሊን''' በመባልም ይታወቃል) በ[[ሞስኮ]] መሃከል ላይ የሚገኝ ምሽግ ነው፣ የ[[ሩሲያ]] ዋና ከተማ፣ የሩሲያ ፕሬዚዳንት ኦፊሴላዊ መኖሪያ እና የአገሪቱ ዋና ምልክት። [[ስዕል:Moscow July 2011-16.jpg|thumb|250px|ቀይ ካሬ]] [[ስዕል:Moscow. Moskva river. Kremlin P8100223 2800.jpg|thumb|250px|የሞስኮ ወንዝ ባንክ]] [[ስዕል:Moscow Kremlin (8283826391).jpg|thumb|250px|ክሬምሊን በምሽት]] == ታሪክ == በ [[ወርቃማው ሆርዴ]] ዘመን የእንጨት ምሽግ በዘመናዊው ክሬምሊን ቦታ ላይ ነበር፣ ነገር ግን ብዙ ጊዜ ወድቆ እንደገና ተገንብቷል። በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ከ "ጣሊያን" የተውጣጡ ገንቢዎች አስፈላጊው ቴክኖሎጂ ወደ ሞስኮ የተጋበዙት እና ዘመናዊውን ድንጋይ ክሬምሊን የገነቡት <ref>[https://www.britannica.com/place/Moscow/The-Kremlin The Kremlin of Moscow]</ref>። በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን ክሬምሊን በክራይሚያ ካኔት ወታደሮች ተይዟል፣ ተዘርፏል እና ተቃጥሏል፣ በ 1612 በፖላንድ ጦር፣ እንዲሁም በዩክሬን ኮሳኮች፣ እና በ 1812 ክሬምሊን ከፈረንሳይ ጋር በተደረገው ጦርነት ከከተማው በማፈግፈግ ወቅት በሩሲያ ጦር ተቃጥሏል። ሴንት ፒተርስበርግ የሩሲያ ዋና ከተማ በነበረችበት ጊዜ የሞስኮ ክሬምሊን ግድግዳዎች በኖራ ተጠርገው ነበር፣ ነገር ግን በከፍተኛ ወጪ ምክንያት ስራው ተትቷል <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/545/ Kremlin and Red Square, Moscow]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1917 ከእርስ በርስ ጦርነት በኋላ ሞስኮ እንደገና የሩሲያ ዋና ከተማ እና የሶቪዬት መንግስት መቀመጫ ሆነች። ሌኒን [[ቀይ ሽብር]] ለማስተዋወቅ የፈረመው በክሬምሊን ውስጥ ነበር። በ 1937 ፣ በጆሴፍ ስታሊን [[ታላቅ ሽብር|ጅምላ የፖለቲካ ጭቆና]] ወቅት የሩቢ ኮከቦች በክሬምሊን ማማዎች ላይ ተቀምጠዋል። በ 1990 ዎቹ ውስጥ፣ ክሬምሊን ለህዝብ እና ለቱሪስቶች ሙሉ በሙሉ ክፍት ነበር። ከ 1999 ጀምሮ ቭላድሚር ፑቲን ሩሲያን ሲገዙ እና ክሬምሊን እንደገና በከፊል የተዘጋ አካባቢ ሆኗል። በ [[ፑቲኒዝም|ፑቲን ዘመን]] ክሬምሊን በ 2015 ታድሷል። የፕሬዚዳንቱ የአዲስ ዓመት ንግግር ለሩሲያ ህዝብ በየዓመቱ በክሬምሊን ውስጥ ይካሄዳል። ሌሎች የሩሲያ ክብረ በዓላት በክሬምሊን አቅራቢያ ይከናወናሉ። [[ስዕል:2023 Kremlin drone attack.png|thumb|250px|የዩክሬን ሰው አልባ አውሮፕላን በክሬምሊን ላይ ጥቃት ሰነዘረ]] እ.ኤ.አ. ሜይ 3 ቀን 2023 ክሬምሊን ሩሲያ ዩክሬንን በወረረችበት ወቅት [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች|የሩሲያ የጦር ወንጀሎችን]] ለመበቀል በዩክሬን ወታደሮች ተጠቃ <ref>[https://www.themoscowtimes.com/2023/05/04/kremlin-drone-strike-ukrainian-attack-or-false-flag-a81034 Kremlin Drone Strike: Ukrainian Attack or False Flag?]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == 6te9yxcc6kagd66sr1gdv71vu9h1xu5 391455 391454 2026-04-08T19:45:18Z DmitriVolnyi 57540 /* ታሪክ */ 391455 wikitext text/x-wiki '''ሞስኮ ክሬምሊን'''('''ክሬምሊን''' በመባልም ይታወቃል) በ[[ሞስኮ]] መሃከል ላይ የሚገኝ ምሽግ ነው፣ የ[[ሩሲያ]] ዋና ከተማ፣ የሩሲያ ፕሬዚዳንት ኦፊሴላዊ መኖሪያ እና የአገሪቱ ዋና ምልክት። [[ስዕል:Moscow July 2011-16.jpg|thumb|250px|ቀይ ካሬ]] [[ስዕል:Moscow. Moskva river. Kremlin P8100223 2800.jpg|thumb|250px|የሞስኮ ወንዝ ባንክ]] [[ስዕል:Moscow Kremlin (8283826391).jpg|thumb|250px|ክሬምሊን በምሽት]] == ታሪክ == በ [[ወርቃማው ሆርዴ]] ዘመን የእንጨት ምሽግ በዘመናዊው ክሬምሊን ቦታ ላይ ነበር፣ ነገር ግን ብዙ ጊዜ ወድቆ እንደገና ተገንብቷል። በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ከ "ጣሊያን" የተውጣጡ ገንቢዎች አስፈላጊው ቴክኖሎጂ ወደ ሞስኮ የተጋበዙት እና ዘመናዊውን ድንጋይ ክሬምሊን የገነቡት <ref>[https://www.britannica.com/place/Moscow/The-Kremlin The Kremlin of Moscow]</ref>። በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን ክሬምሊን በክራይሚያ ካኔት ወታደሮች ተይዟል፣ ተዘርፏል እና ተቃጥሏል፣ በ 1612 በፖላንድ ጦር፣ እንዲሁም በዩክሬን ኮሳኮች፣ እና በ 1812 ክሬምሊን ከፈረንሳይ ጋር በተደረገው ጦርነት ከከተማው በማፈግፈግ ወቅት በሩሲያ ጦር ተቃጥሏል። ሴንት ፒተርስበርግ የሩሲያ ዋና ከተማ በነበረችበት ጊዜ የሞስኮ ክሬምሊን ግድግዳዎች በኖራ ተጠርገው ነበር፣ ነገር ግን በከፍተኛ ወጪ ምክንያት ስራው ተትቷል <ref>[https://whc.unesco.org/en/list/545/ Kremlin and Red Square, Moscow]</ref>። [[ስዕል:Moscow Kremlin, Moat by Nikolskaya tower, 1800.jpg|thumb|250px|በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የሞስኮ ክሬምሊን]] እ.ኤ.አ. በ 1917 ከእርስ በርስ ጦርነት በኋላ ሞስኮ እንደገና የሩሲያ ዋና ከተማ እና የሶቪዬት መንግስት መቀመጫ ሆነች። ሌኒን [[ቀይ ሽብር]] ለማስተዋወቅ የፈረመው በክሬምሊን ውስጥ ነበር። በ 1937 ፣ በጆሴፍ ስታሊን [[ታላቅ ሽብር|ጅምላ የፖለቲካ ጭቆና]] ወቅት የሩቢ ኮከቦች በክሬምሊን ማማዎች ላይ ተቀምጠዋል። በ 1990 ዎቹ ውስጥ፣ ክሬምሊን ለህዝብ እና ለቱሪስቶች ሙሉ በሙሉ ክፍት ነበር። ከ 1999 ጀምሮ ቭላድሚር ፑቲን ሩሲያን ሲገዙ እና ክሬምሊን እንደገና በከፊል የተዘጋ አካባቢ ሆኗል። በ [[ፑቲኒዝም|ፑቲን ዘመን]] ክሬምሊን በ 2015 ታድሷል። የፕሬዚዳንቱ የአዲስ ዓመት ንግግር ለሩሲያ ህዝብ በየዓመቱ በክሬምሊን ውስጥ ይካሄዳል። ሌሎች የሩሲያ ክብረ በዓላት በክሬምሊን አቅራቢያ ይከናወናሉ። [[ስዕል:2023 Kremlin drone attack.png|thumb|250px|የዩክሬን ሰው አልባ አውሮፕላን በክሬምሊን ላይ ጥቃት ሰነዘረ]] እ.ኤ.አ. ሜይ 3 ቀን 2023 ክሬምሊን ሩሲያ ዩክሬንን በወረረችበት ወቅት [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች|የሩሲያ የጦር ወንጀሎችን]] ለመበቀል በዩክሬን ወታደሮች ተጠቃ <ref>[https://www.themoscowtimes.com/2023/05/04/kremlin-drone-strike-ukrainian-attack-or-false-flag-a81034 Kremlin Drone Strike: Ukrainian Attack or False Flag?]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == jbvwr7m5rec8wjtf2220cuhupxgsl7b 0 55605 391441 391313 2026-04-08T17:56:18Z DmitriVolnyi 57540 391441 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የሌኒንግራድ ከበባ | ክፍል = [[2ኛው ዓለማዊ ጦርነት]] | ስዕል = Siege of Leningrad IMG 3276.JPG | የስዕል_መግለጫ = | ቀን = ሴፕቴምበር 8፣ 1941 - ጥር 27፣ 1944 (872 ቀናት) | ቦታ = [[ሳንክት ፔቴርቡርግ]] | ውጤት = የዩኤስኤስአር ድል | ወገን1 = '''[[የአክሲስ አገሮች]]''' '''{{flagcountry|ናዚ ጀርመን}} | ወገን2 = '''አላይድ ሀገራት''' <br /> '''{{flag|የሶቪዬት ሕብረት|1923}} | መሪ1 = | መሪ2 = | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} [[ስዕል:Монумент (Detail) Жертвам нацистского геноцида в Зайцево 2H1A2816WI.jpg|thumb|250px|በከተማው ከበባ ለተጎዱ ሰዎች የመታሰቢያ ሐውልት]] '''የሌኒንግራድ ከበባ''' ይህ በጀርመን ጦር እና አጋሮቹ ከ1941 እስከ 1944 የተካሄደው የሌኒንግራድ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ይህም መጠነ ሰፊ ሰብአዊ አደጋዎችን አስከትሏል።э <ref>[https://blockade.spb.ru/ Книга памяти блокадного Ленинграда]</ref> <ref>[https://www.dhm.de/lemo/kapitel/der-zweite-weltkrieg/kriegsverlauf/belagerung-von-leningrad Die Belagerung von Leningrad]</ref> <ref>[https://www.volksbund.de/nachrichten/blockade-von-leningrad Blockade von Leningrad]</ref>። የታሪክ ተመራማሪዎች ብዙውን ጊዜ የሌኒንግራድን ከበባ [[የማሪፖል ከበባ|በ 2022 የሩሲያ ከማሪዮፖል ከበባ]] ጋር ያነፃፅራሉ ፣ ይህ ከተማይቱ ሙሉ በሙሉ ወድሟል እና አብዛኛዎቹ ነዋሪዎቿ በሩሲያ የአየር ጥቃቶች ሞተዋል <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጦር ወንጀሎች]] * [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የስታሊንግራድ ጦርነት]] * [[የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ሆሎዶሞር]] * [[ጉላግ]] == አገናኞች == d8e7ye3hqpyu340jds70pm5nmyuetny 391442 391441 2026-04-08T17:56:32Z DmitriVolnyi 57540 391442 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የሌኒንግራድ ከበባ | ክፍል = [[2ኛው ዓለማዊ ጦርነት]] | ስዕል = Siege of Leningrad IMG 3276.JPG | የስዕል_መግለጫ = | ቀን = ሴፕቴምበር 8፣ 1941 - ጥር 27፣ 1944 (872 ቀናት) | ቦታ = [[ሳንክት ፔቴርቡርግ]] | ውጤት = የዩኤስኤስአር ድል | ወገን1 = '''[[የአክሲስ አገሮች]]''' '''{{flagcountry|ናዚ ጀርመን}} | ወገን2 = '''አላይድ ሀገራት''' <br /> '''{{flag|የሶቪዬት ሕብረት|1923}} | መሪ1 = | መሪ2 = | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} [[ስዕል:Монумент (Detail) Жертвам нацистского геноцида в Зайцево 2H1A2816WI.jpg|thumb|250px|በከተማው ከበባ ለተጎዱ ሰዎች የመታሰቢያ ሐውልት]] '''የሌኒንግራድ ከበባ''' ይህ በጀርመን ጦር እና አጋሮቹ ከ1941 እስከ 1944 የተካሄደው የሌኒንግራድ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ይህም መጠነ ሰፊ ሰብአዊ አደጋዎችን አስከትሏል <ref>[https://blockade.spb.ru/ Книга памяти блокадного Ленинграда]</ref> <ref>[https://www.dhm.de/lemo/kapitel/der-zweite-weltkrieg/kriegsverlauf/belagerung-von-leningrad Die Belagerung von Leningrad]</ref> <ref>[https://www.volksbund.de/nachrichten/blockade-von-leningrad Blockade von Leningrad]</ref>። የታሪክ ተመራማሪዎች ብዙውን ጊዜ የሌኒንግራድን ከበባ [[የማሪፖል ከበባ|በ 2022 የሩሲያ ከማሪዮፖል ከበባ]] ጋር ያነፃፅራሉ ፣ ይህ ከተማይቱ ሙሉ በሙሉ ወድሟል እና አብዛኛዎቹ ነዋሪዎቿ በሩሲያ የአየር ጥቃቶች ሞተዋል <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጦር ወንጀሎች]] * [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የስታሊንግራድ ጦርነት]] * [[የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ሆሎዶሞር]] * [[ጉላግ]] == አገናኞች == 9ktaiyi773g7d6pj1jn2czrozmyi6hq 391447 391442 2026-04-08T18:08:14Z DmitriVolnyi 57540 391447 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የሌኒንግራድ ከበባ | ክፍል = [[2ኛው ዓለማዊ ጦርነት]] | ስዕል = Siege of Leningrad IMG 3276.JPG | የስዕል_መግለጫ = | ቀን = ሴፕቴምበር 8፣ 1941 - ጥር 27፣ 1944 (872 ቀናት) | ቦታ = [[ሳንክት ፔቴርቡርግ]] | ውጤት = የዩኤስኤስአር ድል | ወገን1 = '''[[የአክሲስ አገሮች]]''' '''{{flagcountry|ናዚ ጀርመን}} | ወገን2 = '''አላይድ ሀገራት''' <br /> '''{{flag|የሶቪዬት ሕብረት|1923}} | መሪ1 = | መሪ2 = | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} [[ስዕል:Монумент (Detail) Жертвам нацистского геноцида в Зайцево 2H1A2816WI.jpg|thumb|250px|በከተማው ከበባ ለተጎዱ ሰዎች የመታሰቢያ ሐውልት]] [[File:Destroyedbuildinginmariupol2.jpg|thumb|250px|ማሪዮፖል በሩሲያ ጦር በተከበበበት ወቅት]] '''የሌኒንግራድ ከበባ''' ይህ በጀርመን ጦር እና አጋሮቹ ከ1941 እስከ 1944 የተካሄደው የሌኒንግራድ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ይህም መጠነ ሰፊ ሰብአዊ አደጋዎችን አስከትሏል <ref>[https://blockade.spb.ru/ Книга памяти блокадного Ленинграда]</ref> <ref>[https://www.dhm.de/lemo/kapitel/der-zweite-weltkrieg/kriegsverlauf/belagerung-von-leningrad Die Belagerung von Leningrad]</ref> <ref>[https://www.volksbund.de/nachrichten/blockade-von-leningrad Blockade von Leningrad]</ref>። የታሪክ ተመራማሪዎች ብዙውን ጊዜ የሌኒንግራድን ከበባ [[የማሪፖል ከበባ|በ 2022 የሩሲያ ከማሪዮፖል ከበባ]] ጋር ያነፃፅራሉ ፣ ይህ ከተማይቱ ሙሉ በሙሉ ወድሟል እና አብዛኛዎቹ ነዋሪዎቿ በሩሲያ የአየር ጥቃቶች ሞተዋል <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጦር ወንጀሎች]] * [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የስታሊንግራድ ጦርነት]] * [[የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ሆሎዶሞር]] * [[ጉላግ]] == አገናኞች == f4tsngdlk0fn7tpi5ahssb5h24vp1z3 391448 391447 2026-04-08T18:08:27Z DmitriVolnyi 57540 391448 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = የሌኒንግራድ ከበባ | ክፍል = [[2ኛው ዓለማዊ ጦርነት]] | ስዕል = Siege of Leningrad IMG 3276.JPG | የስዕል_መግለጫ = | ቀን = ሴፕቴምበር 8፣ 1941 - ጥር 27፣ 1944 (872 ቀናት) | ቦታ = [[ሳንክት ፔቴርቡርግ]] | ውጤት = የዩኤስኤስአር ድል | ወገን1 = '''[[የአክሲስ አገሮች]]''' '''{{flagcountry|ናዚ ጀርመን}} | ወገን2 = '''አላይድ ሀገራት''' <br /> '''{{flag|የሶቪዬት ሕብረት|1923}} | መሪ1 = | መሪ2 = | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = }} [[ስዕል:Монумент (Detail) Жертвам нацистского геноцида в Зайцево 2H1A2816WI.jpg|thumb|250px|በከተማው ከበባ ለተጎዱ ሰዎች የመታሰቢያ ሐውልት]] '''የሌኒንግራድ ከበባ''' ይህ በጀርመን ጦር እና አጋሮቹ ከ1941 እስከ 1944 የተካሄደው የሌኒንግራድ ወታደራዊ ከበባ ሲሆን ይህም መጠነ ሰፊ ሰብአዊ አደጋዎችን አስከትሏል <ref>[https://blockade.spb.ru/ Книга памяти блокадного Ленинграда]</ref> <ref>[https://www.dhm.de/lemo/kapitel/der-zweite-weltkrieg/kriegsverlauf/belagerung-von-leningrad Die Belagerung von Leningrad]</ref> <ref>[https://www.volksbund.de/nachrichten/blockade-von-leningrad Blockade von Leningrad]</ref>። የታሪክ ተመራማሪዎች ብዙውን ጊዜ የሌኒንግራድን ከበባ [[የማሪፖል ከበባ|በ 2022 የሩሲያ ከማሪዮፖል ከበባ]] ጋር ያነፃፅራሉ ፣ ይህ ከተማይቱ ሙሉ በሙሉ ወድሟል እና አብዛኛዎቹ ነዋሪዎቿ በሩሲያ የአየር ጥቃቶች ሞተዋል <ref>[https://www.tabletmag.com/sections/arts-letters/articles/escape-from-mariupol Escape From Mariupol]</ref> <ref>[https://www.asahi.com/sp/ajw/articles/14576585 VOX POPULI: Mariupol a replay of the Nazi Siege of Leningrad]</ref> <ref>[https://ge.usembassy.gov/russias-bombardment-of-ukraine-reminiscent-of-nazi-germany-during-wwii/ Russia’s bombardment of Ukraine reminiscent of Nazi Germany during WWII]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጦር ወንጀሎች]] * [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የስታሊንግራድ ጦርነት]] * [[የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ሆሎዶሞር]] * [[ጉላግ]] == አገናኞች == m4gtuur1hu7yi7x2ykr4sty897t41p0