ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 4280 391860 354192 2026-04-22T05:37:52Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391860 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = ቀጭኔ | status = LR/cd | trend = stable | status_ref = <ref>{{IUCN2006|assessors=Antelope Specialist Group|year=1996|id=9194|title=Giraffa camelopardalis|downloaded=05 May 2006}} </ref> | image = Giraffe standing.jpg | image_width = 250px | regnum = [[ጉንደ እንስሳ]] (Animalia) | phylum = [[አምደስጌ]] (Chordata) | classis = [[አጥቢ]] (Mammalia) | ordo = [[ሙሉ ጣት ሸሆኔ]] Artiodactyla | familia = [[የቀጭኔ አስተኔ]] Giraffidae | genus = '''ቀጭኔ''' ''Giraffa''''' | species = '''''G. camelopardalis''''' | binomial = ''Giraffa camelopardalis'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] | range_map = Giraffa camelopardalis distribution2.png }} ቀጭኔ በ[[አፍሪካ]] የሚኖር ባለ[[ሙሉ ጣት ሸሆኔ]] [[ጡት አጥቢ]] አራዊት ሲሆን በምድር ከሚገኙ እንሰሳት በርዝማኔ የመጀመሪያውን ደረጃ ይዞ ይገኛል። ወንዱ ከ 4.4 እስከ 5.5 [[ሜትር]] ርዝማኔና 1,360 [[ኪሎግራም]] ክብደት ያስመዘግባል። እስካሁን በሪኮርድ የተያዘው የ 5.87ሜና የ2000ኪ.ግ ቀጭኔ ነው።<ref>[http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-giraffe.html San Diego Zoo giraffe fact sheet] {{Wayback|url=http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-giraffe.html |date=20070221165839 }} Retrieved 14 August 2006.</ref> ሴቶቹ በጥቁቱ አነስ ብለው ይታያሉ። ==== ፈጣንና ባለ ግርማ ==== እነዚህን ፍጥረታት በ[[አራዊት ማቆያ]] ቦታዎች አንገታቸውን ከታጠሩበት አጥር በላይ ወጣ አድርገው የተመለከተ ሰው በአፍሪካ ቁጥቋጦዎች ነፃ ሆነው ሲሮጡ ያላቸውን ውበትና ግርማ መገመት ያስቸግራል። የቀጭኔ እንቅስቃሴ ትልቅ ግርማ ያለውና እንደ ውኃ ሙላት የሚፈስ ነው። በገላጣው የግጦሽ መስክ ላይ በሚጋልቡበት ጊዜ ቁመናቸው ትንሽ እንቅፋት ቢነካቸው ወድቀው የሚሰባበሩ ያስመስላቸዋል። ይሁን እንጂ እስከ 1, 300 ኪሎ ግራም የሚደርስ ክብደት ያላቸው ወንድ ቀጭኔዎች ቀልጣፋና ምንም የማያደናቅፋቸው ሯጭ ከመሆናቸውም በላይ በሰዓት እስከ 60 ኪሎ ሜትር ሊሮጡ ይችላሉ። ይህች አስደናቂ ፍጡር የምትገኘው በአፍሪካ ብቻ ነው። እርጋታዋና ሰላማዊ ተፈጥሮዋ ዓይን ይስባል። የቀጭኔ ፊት በዓይነቱ ልዩ የሆነና ቆንጆ ሊባል የሚችል ሲሆን ረዥምና ጠባብ ጆሮዎች፣ ሁለት ትናንሽ ቀንዶች እንዲሁም ጠቆር ያለ ለስላሳ ጠጉር አላት። ዓይኖቿ በጣም ትላልቅና ጥቁር ሲሆኑ ረዣዥም በሆኑ ቅንድቦች ይጠበቃሉ። ቀጭኔ ያን በመሰለ ከፍታ ላይ ሆና ሩቅ ስትመለከት ፊቷ ላይ የየዋህነት ገጽታ ይታይባታል። በጥንት ዘመናት ቀጭኔ ባላት አስደሳች ቁመና እንዲሁም ጨዋ፣ ዓይነ አፋርና ሰላማዊ ባሕርይ ያላት በመሆኑ በጣም ተወዳጅና ትልቅ ግምት የሚሰጣት ነበረች። በብሔራት መካከል ሰላምና በጎ ፈቃድ መኖሩን ለማመልከት የቀጭኔ ግልገሎች ለነገሥታትና ለገዥዎች በገጸ በረከትነት ይሰጡ ነበር። ጥንታዊ በሆኑት የአፍሪካ አለቶች ላይ ቀለማቸው የደበዘዘ የቀጭኔ ሥዕሎች እስከ ዛሬ ይታያል። <ref>ኬንያ የሚገኘው የንቁ! ዘጋቢ እንዳጠናቀረው</ref> ==== ቁመተ ረዥም ==== ከእንስሳት ሁሉ ቀጭኔን በቁመት የሚወዳደር የለም። ሙሉ ዕድሜ ላይ የደረሱ ወንድ ቀጭኔዎች ከእግራቸው ኮቴ አንስቶ እስከ ቀንዳቸው ድረስ ከ5.5 ሜትር የሚበልጥ ርዝመት አላቸው። በግብፃውያን ጥንታዊ ሥዕላዊ የአጻጻፍ ዘዴ ቀጭኔ በረዥም ቁመቷና አርቆ በመመልከት ችሎታዋ ምክንያት “መተንበይ” የሚለውን ግሥ ትወክል ነበር። ቀጭኔ በአፍሪካ መስኮች በሚሰማሩት የሜዳ አህዮች፣ ሰጎኖች፣ አጋዘኖችና ሌሎች እንስሳት መካከል ስትቆም እንደ ማማ ሆና ትታያለች። ቁመቷና አርቆ የማየት ችሎታዋ ማንኛውንም አደጋ ገና ከሩቅ ለማወቅ ያስችላታል። ስለዚህ የቀጭኔ መኖር ለሌሎች እንስሳት የመረጋጋት ስሜት እንደሚፈጥር ጥርጥር የለውም። <ref>ኬንያ የሚገኘው የንቁ! ዘጋቢ እንዳጠናቀረው</ref> ====አስደናቂ የሆነ አፈጣጠር==== ቀጭኔ ከ[[ዝሆን]] በስተቀር ማንኛውም ሌላ እንስሳ ሊደርስ በማይችልበት ከፍታ ላይ የሚገኙ ረዣዥም ቀንበጠቦችን ለመብላት የሚያስችል አስደናቂ አፈጣጠር አላት። ልዩ የሆነ የመቆንጠጥ ችሎታ ያለው የላይኛው ከንፈሯና እንደተፈገለው የሚተጣጠፍ ችሎታ ያለው ምላሷ ሹል በሆኑ እሾሆች የታጠሩ ቅጠሎችን ለመቀንጠብ ያስችሏታል። ቀጭኔዎች በቀን እስከ 34 ኪሎ ግራም የሚመዝን ዕፅዋት መመገብ ይችላሉ። የተለያዩ ዕፅዋትን የሚበሉ ቢሆኑም ይበልጥ የሚመርጡት በአፍሪካ ሜዳዎች የሚገኙትን እሾሃማ ግራሮች ነው። አንድ ወንድ ቀጭኔ ምግብ ለመፈለግ ምላሱን እስከ 42 ሳንቲ ሜትር መዘርጋት ይችላል። የቀጭኔ አንገት በጣም አስደናቂ የሆነ የመተጣጠፍ ችሎታ አለው። ይህም ላይኛዎቹን የዛፍ ቅርንጫፎች ለመቀንጠብ በምታደርገው እንቅስቃሴ ረዥሙን ራሷን እንደ ልቧ ለማዘንበልና ለማዟዟር ያስችላታል። ለቀጭኔ ወደ ላይ መንጠራራት በጣም ቀላል ነገር ሲሆን ተጎንብሶ ውኃ መጠጣት ግን ይከብዳታል። ወደ ውኃ ጉድጓድ በምትቀርብበት ጊዜ የፊት እግሮቿን ቀስ በቀስ ከፍታ ካራራቀቻቸው በኋላ ወደ ውኃው ለመድረስ እንድትችል ሁለት ጉልበቶቿን አጠፍ ታደርጋለች። ቀጭኔዋ እንዲህ ባለው አመቺ ባልሆነ ሁኔታ እያለች ረዥም አንገቷን እስከ መጨረሻ ትዘረጋለች። ደግነቱ ግን ከምትመገባቸው ቅጠላ ቅጠሎች በቂ እርጥበት ስለምታገኝ ቶሎ ቶሎ መጠጣት አያስፈልጋትም። የቀጭኔ አንገትና ትከሻ የቅጠል ቅርፅ ባላቸውና ቀጫጭን በሆኑ ነጭ መስመሮች ያጌጠ ነው። ቀለማቸው የተለያየ ሲሆን ከወርቃማ ዳለቻ አንስቶ እስከ ቡናማ እንዲያውም ጠቆር እስካለ ቀለም ይደርሳል። የቀጭኔ ዕድሜ እየገፋ በሄደ መጠን ቀለሟም እየጠቆረ ይሄዳል። <ref>ኬንያ የሚገኘው የንቁ! ዘጋቢ እንዳጠናቀረው</ref> ==== የቤተሰብ ሕይወት ==== ቀጭኔዎች ከ2 እስከ 50 የሚደርሱ አባላት ባሉት መንጋዎች ተደራጅተው አንድ ላይ የሚኖሩ ማኅበራዊ ፍጥረታት ናቸው። አንዲት ነፍሰ ጡር ቀጭኔ ልጅዋን ከ420 እስከ 468 ለሚደርሱ እርግዝና ቀናት ከተሸከመች በኋላ ሁለት ሜትር ቁመት ያለው ግልገል ትወልዳለች። ግልገሏ በምትወለድበት ጊዜ ራስዋን ታስቀድምና ከሁለት ሜትር ከፍታ ላይ ወደ መሬት ትወረወራለች። ይሁን እንጂ በ15 ደቂቃ ውስጥ ምንም ዓይነት ጉዳት ሳይደርስባት እየተውተረተረች ትነሳና ጡት ለመጥባት ዝግጁ ትሆናለች። ከሁለት ወይም ከሦስት ሳምንት በኋላ በደመ ነፍስ ተመርታ የግራር ቀንበጦችን መለቃቀም ስለምትጀምር ብዙም ሳትቆይ ረዥም እርምጃ ያላትን እናትዋን ተከትላ ለመሄድ የሚያስችል ጉልበት ታገኛለች። አንዲት የቀጭኔ ግልገል በጣም ውብ መልክ ሲኖራት የወላጆችዋ አነስተኛ ግልባጭ ነች። ቁመቷ ከቀጭኔ ርዝመት ጋር ሲወዳደር አጭር ብትሆንም ከብዙ ሰዎች ቁመት ግን ትበልጣለች። በእናቷ ጥንቃቄ የተሞላበት ጥበቃ ተማምና አላንዳች መሸበር አካባቢዋን የምትማትረው ግልገል ላያት ሁሉ ልዩ መስህብ አላት። ግልገል ቀጭኔዎች በተወለዱበት ወራት በግልገል መዋያ ተሰባስበው ሙሉውን ቀን ዕረፍት በማድረግ፣ በመጫወትና በአካባቢያቸው የሚሆነውን ነገር በመመልከት ጊዜያቸውን ያሳልፋሉ። የቀጭኔ ግልገል ለማመን በሚያዳግት ፍጥነት ያድ⁠ጋል። በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ አንድ ሜትር የሚያክል ቁመት ሲጨምር በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ደግሞ በእጥፍ ያድጋል። በአንድ ሳምንት ብቻ 23 ሳንቲ ሜትር ያህል ሊያድግ ይችላል! እናትዬው ለልጅዋ ከፍተኛ ጥበቃ የምታደርግ ሲሆን ልጅዋ የተወሰነ ርቀት እንድትዘዋወር ብትፈቅድላትም ሩቅ የማየት ችሎታ ስላላት በዓይኗ ትከታተላታለች። ቀጭኔ ግዙፍ አካል፣ ከፍተኛ ፍጥነት፣ ቅልጥፍናና የማየት ችሎታ ስላላት ከአንበሳ በቀር የሚያጠቃት ጠላት የለም። ቢሆንም ይህችን የምታምር ፍጥረት የሰውን ያህል በብዛት አድኖ የገደለ የለም። ቀጭኔ በሚያምር ቆዳዋ፣ በሚጣፍጥ ሥጋዋና አንዳንዶች ምትሐታዊ ኃይል አለው በሚሉት ረዥምና ጥቁር ጭራዋ ምክንያት እጅግ ተፈላጊ ስለሆነች በአሁኑ ጊዜ የዚህች ሰላማዊ ፍጡር የወደፊት ሕልውና ስጋት ላይ ወድቋል። በአንድ ወቅት በብዙ የአፍሪካ አካባቢዎች እንደ ልብ ትታይ የነበረችው ቀጭኔ በአሁኑ ጊዜ የምትገኘው በቂ ጥበቃ በሚደረግላት ፓርኮች ብቻ ሆኗል። <ref>ኬንያ የሚገኘው የንቁ! ዘጋቢ እንዳጠናቀረው</ref> [የግርጌ ማስታወሻ] በአፍሪካ ገላጣ ምድር ላይ በሰፊው ተሰራጭተው የሚታዩት ትናንሽ ዓለታማ ኮረብቶች ''ኮፕጀስ'' ይባላሉ። ==== እግረ ረዥሟ ተአምራዊ ፍጡር ==== የቀጭኔ አካላዊ ቅርጽና ግዝፈት ችግሮች ማስከተሉ አይቀርም ብሎ የሚያስብ ይኖር ይሆናል። በጣም ትልቅ ቁመትና ረዥም አንገት ስላላት የተስተካከለ የደም ዝውውር እንዲኖራትና ወደ ሁሉም የአካሏ ክፍሎች ደም እንዲደርስ ማድረግ የማይቻል ነገር ሊመስል ይችላል። ለምሳሌ ያህል ቀጭኔ አንገቷን ወደ መሬት ስታጎነብስ በስበት ኃይል ምክንያት ብዙ ደም ወደ ጭንቅላቷ ፈስሶ አንጎሏን ማጥለቅለቅ ነበረበት። ራሷን ቀና በምታደርግበት ጊዜ ደግሞ ደሟ በከፍተኛ ፍጥነት ወደ ልቧ ተመልሶ ራሷን እስከ መሳት ሊያደርሳት ይገባ ነበር። ይሁን እንጂ ይህ ነገር አይደርስም። ለምን? የቀጭኔ የደም ዝውውር ሥርዓት በዓይነቱ ልዩ ለሆነው ለዚህች እንስሳ ቅርጽና መጠን እንዲያገለግል ሆኖ በታላቅ ጥበብ የተሠራ ነው። ልቧ ራሱ በጣም ትልቅ ሲሆን ደሙን ሦስት ሜትር ተኩል ገደማ ርቆ እስከሚገኘው እስከ አንጎላ ለመግፋት የሚያስችል አቅም አለው። በደቂቃ እስከ 170 ጊዜ የሚመታውና 7 ሳንቲ ሜትር ያህል ውፍረት ባለው ጡንቻ የተገነባው የቀጭኔ ልብ ከሰው የደም ግፊት በሦስት እጥፍ የሚበልጥ ግፊት ያመነጫል። ወደ አንጎል የሚሄደውን ደም የሚሸከመው ካሮቲድ የተባለው የደም ቧንቧና ከአንጎል ወደ ልብ የሚመለሰውን ደም የሚሸከመው ጀጉላር የተባለው የደም ቧንቧ እንዲህ ያለውን ከፍተኛ ግፊት መቋቋም የሚያስችል መጠን ሊኖራቸው ይገባል። በእርግጥም እነዚህ የደም ቧንቧዎች ከ2.5 ሳንቲ ሜትር በላይ ስፋት ያላቸው ከመሆኑም በላይ ጠንካራና የመለጠጥ ችሎታ ባላቸው ሕዋሳት የተገነቡ በመሆናቸው ከፍተኛ ጥንካሬና የመለመጥ ችሎታ አላቸው። ቀጭኔ ከጭንቅላቷ ጎንበስ በምትልበት ጊዜ ወደ አንጎሏ የሚሄደውን የደም ፍሰት የሚቆጣጠሩ ልዩ መቆጣጠሪያዎች አሏት። አንጎልና አንገት በሚገናኙበት ቦታ ላይ ትልቁ ካሮቲድ የደም ቧንቧ [[ሬቴ ሚራቢሌ]] ተብሎ ከሚጠራ አስደናቂ የሆነ መረብ መሰል አካል ይገናኛል። በከፍተኛ ኃይል ተገፍትሮ የመጣው ደም እዚህ ጋር ሲደርስ በጣም በርካታ ወደሆኑ ትናንሽ የደም ሥሮች እንዲገባ ስለሚደረግ የደሙ ግፊት ተስተካክሎ በአንጎል ላይ ጉዳት የማያስከትል ይሆናል። ቀጭኔዋ ራስዋን ጎንበስ በምታደርግበት ጊዜ ይህ በዓይነቱ ልዩ የሆነው መረብ ይለጠጣል፤ ራሷን ቀና በምታደርግበት ጊዜ ደግሞ ይኮማተራል። ይህም የስበት ኃይል የሚያሳድረው ተጽዕኖ ሚዛኑን የጠበቀ እንዲሆን ማድረግና የደም ግፊቷ በእጅጉ ቀንሶ ራሷን የምትስትበት ሁኔታ እንዳይፈጠር ለመከላከል ይረዳታል። የሳይንስ ሊቃውንት በጣም አስደናቂ ርዝመት ያለው የቀጭኔ አንገት ያሉት አከርካሪዎች ቁጥር ከአይጥ ወይም ከብዙዎቹ አጥቢ እንስሳ ጋር እኩል መሆኑን ሲያውቁ በጣም ተደንቀዋል! ይሁን እንጂ የቀጭኔ አከርካሪዎች በጣም ረዣዥሞችና እርስ በርሳቸው ልዩ በሆነ ሁኔታ የተሰካኩ በመሆናቸው እንደ ልብ ሊተጣጠፉ ይችላሉ። ቀጭኔ አንገቷን መጠምዘዝና ማጠፍ ስለምትችል ሁሉንም የአካሏን ክፍሎች ለመላስም ሆነ ረዣዥም የዛፍ ቅርንጫፎች ላይ ለመድረስ ትችላለች። <ref>ኬንያ የሚገኘው የንቁ! ዘጋቢ እንዳጠናቀረው</ref> <references/> [[መደብ:የዱር አራዊት]] [[መደብ:አጥቢ እንስሳት]] j07v4tp5pf05wbu4d3qkzx0rp7l9x38 0 9827 391862 391647 2026-04-22T08:46:31Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391862 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Dr_Aberra_Molla.jpg|thumb|ዶ/ር አበራ ሞላ Dr. Aberra Molla]] '''ዶ/ር አበራ ሞላ''' ([[መጋቢት ፳፬]] ቀን [[1940|፲፱፻፵]] ዓ.ም.) [[ሸዋ]] ጠቅላይ ግዛት፣ መናገሻ ኣውራጃ፣ ሰንዳፋ ከተማ የተወለዱ ኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች በግዕዝ ፊደል እንዲጽፉ የፈጠሩ [[ኢትዮጵያ]]ዊ ሳይንቲስት ናቸው። ዶክተር ኣበራ ሞላ የታወቁባቸው ዋናዎቹ ጉዳዮች የሚከተሉት ናቸው። የመድንን ማነስ በማስወገድ ከዓለም የ[[እንስሳት]] ሓኪሞች ኣንዱ ታዋቂ ምሁር፣ የ[[ግዕዝ]] ፊደልንና ሥነ ጽሑፍ በኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ውስጥ በኣለውም መጠቀም እንዲቻል የኣደረጉ ሰባት የዩናይትድ እስቴትስና ኢትዮጵያ ፓተንቶች ብቻቸውን የኣሏቸው የግኝት ሊቅና የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጣልያንን በማስገደድ ወሳኙን እርምጃ የወሰዱ ኣርበኛ ናቸው። [https://web.archive.org/web/20160517002951/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla/] [https://archive.ph/20140202221120/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] [http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/ |date=20180902153249 }} [https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/] {{Wayback|url=https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/ |date=20180606083840 }} [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] [https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf |date=20190412085948 }} [https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-2] [https://www.dw.com/am/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5%E1%8A%93-%E1%88%A5%E1%88%8D%E1%8C%A3%E1%8A%94/a-19199680] [https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be] [https://www.facebook.com/watch/?v=386895698538690] [https://mereja.com/amharic/v2/109994] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] [https://www.congress.gov/crec/2018/08/24/modified/CREC-2018-08-24-pt1-PgE1177-3.htm] [https://web.archive.org/web/20060516083455/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic%20Computerization.htm] [https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.wikidoc.org/index.php?title=List_of_veterinarians&type=revision&diff=232108&oldid=232107] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php?title=List_of_veterinarians&type=revision&diff=232108&oldid=232107 |date=20241008085809 }} [https://br.pinterest.com/pin/17873729744129468/?fbclid=IwAR0RQSHNwFxPzhCdmNqN3U9iw9kWyCPhEsTLp-IPJOtQ6a7RLQ-sH-dapnY] ዶክተሩ የ[[ግዕዝ ኣልቦ]] ኣኃዝ ቀለሞችና የግዕዝ ኣሥር ቤት ኣኃዛዊ ቍጥሮች ፈጣሪም ናቸው። [https://archive.today/20140822064906/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.htm] [https://www.facebook.com/notes/geezedit/ethiopic-numeral-names/408836065842968] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] የግዕዝ ፊደል ሳይቆራረጥ፣ ሳይቀነስና ሳይበላለጥ ዩኒኮድ እንዲገባ የሰጡና ለመብቱ የተሟገቱለት ኣሸናፊ ናቸው። [https://archive.today/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm]፣ [https://archive.today/20131220183137/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከታዋቂ የዓለም ሳይንቲስቶች ኣንዱ ናቸው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ኢትዮጵያውያን ኢንተርኔት ላይ በዓማርኛ በነፃ ፒሲና ማክ ኮምፕዩተሮች ውስጥ እንዲከትቡ በድረገጽ ለግሰዋል። [http://freetyping.geezedit.com/] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ===ግዕዝ በኮምፕዩተር=== ዶ/ር አበራ በ[[ኮምፕዩተር]] [[ግዕዝ]] ፊደልን መጠቀም እንዲቻል ያደረጉ ምሁር ናቸው። ይሀንንም ያደረጉት የዓማርኛውን የጽሕፈት መሣሪያ (ታይፕራይተር) ለሚያውቁት ቀላል እንዲሆን በ“a”፣ “b”፣ “c”፣ “d” ምትክ “ሀ”፣ “ጠ”፣ “ሸ”፣ “ዘ” እና [[እንግሊዝኛ]] ለሚያውቁ በ“A”፣ “B”፣ “C”፣ “D” ምትክ “አ”፣ “በ”፣ “ቸ”፣ “ደ” ቀለሞችን በመመደብ ዓይነት ሠላሳ ሰባቱን የግዕዝ ቤት ኆኄያት ለ፴፯ የኮምፕዩተር መርገጫዎች ስሞችም በማድረግ ነበር። ስምንቱን የፊደል ቤቶች ወይም እንዚራን ስምንት ፎንቶች ላይ በተኗቸው። በእዚህ ዘዴ በእጅ ጽሑፍና ማተሚያ ቤቶች ብቻ ይታተሙ የነበሩት የግዕዝ (Ethiopic) ፊደላት ለመጀመሪያ ጊዜ በኮምፕዩተር ተከተቡ። እ.ኤ.ኣ. በ1982 ከባለቤታቸው ወንድሞች ኣንዱ የሆነው ግሩም ከተማ ድህረ-ምረቃ ከሚማርበት ዴንቨር ዩኒቨርሲቲ መጥቶ ፊደል መሥሪያ ስለተለቀቀ ከኣንድ ዓረብ ጓደኛዬ ጋር ፊደሉን ለመሥራት ስንታገል ዋልን ብሎ ለዶ/ር ኣበራ ቢነግር ለዓማርኛ ፊደል ያላቸውን የልጅነት ፍቅር ቀስቅሶባቸው ፊደል መሥራት ከቻልክ ለምን የዓማርኛውን ኣትሞክርም ኣሉት። ሃያ ሰባት 27 የዓረብ ቀለሞችን በሚያስሠራው መሥራትን በመቶዎች የሚቆጠሩትን ፊደሎቻችንን መሥራት ኣንድ ኣይደለም ከተባባሉ በኋላ ወደፊት በዓማርኛ የሚሠራ ኮምፕዩተር እስኪሠራ ሺዎች ለእንግሊዝኛ የተሠሩን ፕሮግራሞችን ኢትዮጵያውያን እንድንጠቀምባቸው ቃላት ማተሚያዎችን በኣማራጭነት ማቅረብ እንዲቻል ዶክተሩ ኣብሻ የሚባለውን ኩባንያ ኣቋቋሙ። ፊደል መሥራት በመጀመር እ.ኤ.ኣ. ፍላጎታቸውን ኣሟሉ። መጀመሪያ መሥራት የሚቻለውም የኣማርኛ ታይፕራይተር ዓይነቱን ቅጥልጥል ፊደል እንደኣማርኛው ታይፕራይተር በኣንድ የላቲን ፊደል ምትክ መተካት ስለነበረ ያንን ስለኣልፈለጉ እንጂ ቅጥልጥሉንም ከማንም በፊትም ሊሠሩበት ይችሉ ነበር። ተሠርቶበታልም። እየኣንዳንዱ ቀለም ኣንድ-ወጥ የሆነውን የማተሚያ ቤቶች ዓይነት ትክክለኛ የግዕዝ ፊደላችንን ለመጀመሪያ ጊዜ በማቅረብና እየኣንዳንዱም በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ በመፍጠር ግዕዝ ከማተሚያ ቤቶች ወደ ኮምፕዩተር እንዲገባ ኣደረጉ። [[ሞዴት]] (ModEth) በመባል የታወቀውን የቃላት ማተሚያ የ[[ማይክሮሶፍት]]ን ዶስ በመጠቀም በ፲፱፻፹ ዓ.ም. [[ኣሜሪካ]] ውስጥ ለገበያ ኣቀረቡ። ጊዜውም ኮምፕዩተሮችና ማተሚያዎች በቂ ኃይል ማግኘት የጀመሩበት ነበር። ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲከተብ የፈጠሩበትን ዘዴ በ[[ዩናይትድ እስቴትስ]] ፓተንት መጠበቅ እንዲችሉ ቢያመለክቱም በእዚያን ጊዜ ኢትዮጵያ የፓተንት ሕግ ስለኣልነበራት [[የሳይንስና ቴክኖሎጂ መረጃ ማዕከል (ኢትዮጵያ)]] ሕጉ ሲወጣ ጉዳዩ ይታያል በማለት ስለወሰነ [https://archive.today/20130629032253/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] ፓተንት ኣልወጣለትም ነበር። ግዕዝ ድምጻዊ ፊደል ስለሆነ እያንዳድንዱን “ሀሁሂ” ቀለም በ“ABC” ምትክ [http://en.wikipedia.org/wiki/Printing_press] እየደረደሩ ማተም ከ፲፱፻ ዓ.ም. ገደማ ጀምሮ ኢትዮጵያ ውስጥ የኣሉ ማተሚያ ቤቶች ሊጠቀሙበት ችለዋል። [https://www.facebook.com/Tenthandfourth?fref=nf] [http://ethiopianthisweek.com/the-eucalyptus-tree-and-ethiopias-first-modern-schools-and-hospitals/] {{Wayback|url=http://ethiopianthisweek.com/the-eucalyptus-tree-and-ethiopias-first-modern-schools-and-hospitals/ |date=20160214095205 }} በቀለሞቹ ብዛት የተነሳ ግን የእንግሊዝኛውን የጽሕፈት መሣሪያ ለዓማርኛ እንኳን መጠቀም ኣልተቻለም። ከ[[ዳግማዊ ምኒልክ]] ጀምሮ [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/why-cant-we-have-an-amharic-typewriter-menelik/] ብዙ ኢትዮጵያውያን ሊቆች፣ ሚኒስትሮችና ደራስያን የእንግሊዝኛውን የታይፕ መጻፊያ ለዓማርኛ መክተቢያ እንዲያገለግል ወደ ሰማንያ ዓመታት ግድም ሲመራመሩ ቆይተው ባይሳካላቸውም [http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] {{Wayback|url=http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf |date=20130906100817 }} ዶ/ር ኣበራ ጥረቶቻቸውን በኮምፕዩተር ኣሳክተዋል። ስለ ዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ምርምሩም የዋቢው ዝርዝር ውስጥ ከተካተቱት ኣባ [[ተክለ ማርያም ሰምሃራይ]]፣ ክቡር ዶ/ር [[ሀዲስ ዓለማየሁ|ሃዲስ ኣለማየሁ]]፣ ኣቶ [[ዓለሙ ኃብተ ሚካኤል]]፣ ኢንጂነር [[ኣያና ብሩ]]፣ ዶ/ር ዓለመ ወርቅ፣ ኣለቃ [[ኪዳነ ወልድ ክፍሌ]]፣ ክቡር ኣቶ [[ኣበበ ኣረጋይ]]፣ ክቡር ራስ [[ዕምሩ ኃይለ ሥላሴ]]፣ ዶ/ር ሉባክ፣ ኣቶ [[ዘውዴ ገብረ መድኅን]]፣ ብላታ [[መርስዔ ሃዘን ወልደ ቂርቆስ]]፣ ፀሓፊ ትዕዛዝ [[ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ]]፣ ክቡር ኣቶ [[ሚሊዮን ነቅንቅ]]፣ ኣቶ [[ስይፉ ፈለቀ]]፣ ክቡር ዶ/ር [[ከበደ ሚካኤል]]፣ ኣቶ [[ሳሙኤል ተረፈ]]፣ ሌላ እነ ኮሎኔል [[ታምራት ይገዙ]]፣ [[መንግሥቱ ለማ|መንግስቱ ለማ]]፣ ኣቶ [[ብርሃኑ ድንቄ]]፣ [[ብላታ ዘውዴ በላይነህ]]፣ የኔታ [[ኣስረስ የኔሰው]]፣ [[ተክለማርያም ኃይሌ]]፣ ሼክ [[በክሪ ሳጳሎ]] እና ዶ/ር [[ፍቅሬ ዮሴፍ]]ንም [http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html |date=20181005161125 }} ያጠቃልላል። [https://web.archive.org/web/20130502215942/http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] ይህ ድካማቸው በመጨረሻ ሊሳካ የቻለው ግን ዶክተሩ ምንም ቀለም ሳይቀንሱ ወይም መልካቸውን ሳይቀይሩ የጥንቱንና ትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞች [http://www.bbc.co.uk/nature/humanplanetexplorer/africa/ethiopia] በኮምፕዩተር ለመጀመሪያ ጊዜ እንዲቀርቡ ስለኣደረጉ ነው። [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/printing-developments-in-the-1920s-and-increased-study-abroad/] [http://www.worldscriptures.org/pages/ethiopic.html] {{Wayback|url=http://www.worldscriptures.org/pages/ethiopic.html |date=20151027010417 }} የእነዚህ ምሁራን በታይፕ መሣሪያ ሙከራዎች የመጠቀም ዓላማዎች ባይሳኩላቸውም ዶክተሩ በእዚያው የፊደል ገበታ ምኞታቸውን ኣሳክተውላቸዋል። [https://archive.today/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] በተጨማሪም የ[[ቢለን]]፣ [[ጉራጌ]] እና [[ሳሆ]] ምሁራን የቋንቋ ፊደሎቻቸውን እንዲጨምሩላቸው ናሙና ጽሑፎችን ልከውላቸዋል። ከእዚሁ ጋር በማያያዝ እያንዳንዱ ቀለም በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ ኣዲስ የኣከታተብ ዘዴ ፈጥረው ኣዳዲስ የፊደል ገበታዎችን ኣቅርበዋል። ለእያንዳንዱ የግዕዝ ቤት ቀለምም እንደ እንግሊዝኛው ቍልፎች የእየእራሱ ቍልፍና የቍልፍ ስም መድበዋል። በእነዚህ የተነሳ የግዕዝን ፊደል የእንግሊዝኛው ወይም የኣማርኛ የታይፕ መጻፊያ መጻፍ ስለኣልቻለና ሳይጽፈው [[ኮምፕዩተር]] ለመጀመሪያ ጊዜ ደርሶለታል። [https://archive.today/20071006131509/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] [http://abyssinia2me.wordpress.com/pictoral/] ዶ/ር ኣበራ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት የግዕዝ ፊደል ኢትዮጵያውያን ለብዙ ሺህ ዓመታት በእጃቸው ሲጽፉትና [http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf] {{Wayback|url=http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf |date=20170107100939 }} ከ፲፱፻፬ ዓ.ም. ገደማ ጀምሮ በማተሚያ መሣሪያዎች ኢትዮጵያ ውስጥ ሲጠቀሙብት የነበረውን ፊደል ነው። [http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_African_scientists,_inventors,_and_scholars#Ethiopian] [http://www.ethiocircle.com/pageitem/Aberra_Molla] [https://archive.ph/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] [http://web.archive.org/web/20160304210011/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] [http://research.omicsgroup.org/index.php/History_of_writing#References] {{Wayback|url=http://research.omicsgroup.org/index.php/History_of_writing#References |date=20181012010730 }} [https://archive.today/20120202043306/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm] ግዕዝ በማተሚያ መሣሪያዎች ከኢትዮጵያ ውጪም ታትሟል። የግዕዝ ፊደል በብራናና የመሳሰሉት ላይ ሲጻፍ ቆይቶ በጉተንበርግ (Gutenberg) የፊደል መልቀሚያ ማተሚያ መሣሪያ ፈጠራ ከ፲፭፻፮ ዓ.ም. ጀምሮ በማተሚያ መሣሪያ ሲጠቀም ቆይቶ [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/] {{Wayback|url=https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/ |date=20191006184131 }} ከ፲፱፻፹ ጀምሮ በዶክተሩ ግኝት በኮምፕዩተርና በኋላም በእጅ ስልክ መጠቀም ስለተቻለ ሕዝቡ በዓማርኛና ሌሎች ቋንቋዎች የእራሱ ኣታሚ ሆኗል። የግዕዝን [[ቀለም]] (Glyph) በኮምፕዩተር በቀላሉና በቀልጣፋ ዘዴ ማቅረብ ስለቻሉ ሕዝቡ ከማተሚያ ቤቶች በተሻለ ሁኔታ በፊደሉ መሥራት ችሏል። በእዚህም የተነሳ ሕዝቡ መጻሕፍትንና የመሳሰሉትን ለማሳተም በየማተሚያ ቤቶች ወረፋ ከመጠበቅና ከመንግሥት እገዳ ተርፎ የእራሱ ኣታሚ ሆኗል። [http://www.fettan.com] [https://www.facebook.com/Tenthandfourth?fref=nf] ዘዴውም በዓማርኛ ሳይወሰን ለሁሉም የግዕዝ ቀለሞች መክተቢያና ማተሚያ ከሌሎች የዓለም ፊደላት እኩልና ጎን በሚገባ ሥራ ላይ እየዋለ ነው። [http://www.slideshare.net/nebiyu1/ethiopia-historic-highlights-july-21-2013] ይህ የዓማርኛ ውክፔዲያ ገጽ እንደ ሌሎች ትክክለኛ የዓለም ባለ ፊደል ቋንቋዎች ገጾች የቀረበውም በእዚሁ በግዕዝ የ[[ዩኒኮድ]] መደብ ቀለሞች ነው። [https://meta.wikimedia.org/wiki/There_is_also_a_Wikipedia_in_your_language] ሌላው የ[[ትግርኛ]] ውክፔዲያ ገጽ ነው። የዶ/ር ኣበራ ግኝቶች [http://www.google.com/patents/US20090179778] (Ethiopic Character Entry - July 16, 2009 ሕትመት) በግዕዝ ሳይወሰኑ ለኣያንዳንድ የዓለም ፊደሎች ኣዳዲስ ኣጠቃቀሞችና ግኝቶች ስለጠቀመ ስምንት የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ውስጥና ሦስት የፓተንት ማመልከቻዎች ውስጥ (Citing Patents) ተጠቅሷል። [http://scholar.google.com/scholar?rlz=1T4GUEA_enUS611US611&um=1&ie=UTF-8&lr=&cites=16591930435158160807] [http://www.google.com/patents/US20090179778#forward-citations] [https://www.quora.com/What-are-some-arguments-against-claims-that-sub-Saharan-Africans-are-intellectually-inferior] ቊጥሮቻቸውም [https://www.google.com/patents/US8381119]፣ 8645825፣ 8700653፣ 8706750፣ 8762356፣ 8812733፣ 9715111፣ 9723061፣ 9733724፣ 20110173558፣ 20160042059 እና 2963525A1 ናቸው። [https://www.google.com/patents/US20090179778#backward-citations] እነዚህ ኢትዮጵያን የሚያኮሩ ሥራዎችም ናቸው። ዶ/ር ኣበራ ሞላ [[ዩናይትድ እስቴትስ]] በሚገኘው የ[[ኢትዮጵያ ኤምባሲ]] [http://ethiopianembassy.org/] በኩል ስለ ኢትዮጵያ ፊደል ግኝታቸው ጉዳይ ፓተንት ማመልከቻ እ.ኤ.ኣ. ፌብሩዋሪ 15 1990 ለ[[ሳይንስና ቴክኖሎጂ ኮሚሽን]] የኣቀረቡት በኮምፕዩተር [https://wayback.archive-it.org/all/20100721013502/http://inventors.about.com/library/blcoindex.htm] የተጻፈ የዓማርኛ ደብዳቤ ለኢትዮጵያ የመጀመሪያው ባይሆንም ታሪካዊ ነበር። ኮሚሽነር ኣበበ ሙሉነህ በዶ/ር ኣበራ በኮምፕዩተር ለተጻፈው ደብዳቤ መልሱን የጻፉት በአማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ በተጻፈ ደብዳቤ ነበር። [https://archive.today/20130629032253/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] ዶክተሩ ታህሳስ ፲፩ ቀን ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. (December 19, 1988 ለኮሚሽነሩ የጻፉት ደብዳቤም ኣለ። በኣሁኑ ጊዜ በኮምፕዩተር፣ [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} የእጅ ስልኮችና [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] በመሳሰሉት በግዕዝ ፊደል እየቀረቡ የኣሉት በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ስለሆኑ የዶክተሩ ሕልምና ምኞት ከተሳኩ ቆይቷል። [https://archive.today/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm][http://ethsat.com/video/2015/02/09/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] [https://archive.today/20050309020537/http://www.haileselassiefund.org/Amharic_Language/amharic_language.html] [http://mobilemags.360fashion.net/em/prev/story.jsp?s=4&id=13669&mwidth=320] [http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] {{Wayback|url=http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76 |date=20200815160630 }} መጋቢት ፳፱ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. የዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት ቊጥሩ 9,000,957 የሆነ የመጀመሪያውን የግዕዝ ፓተንት ወይም የግኝቱ ባለቤትነት መብት ማመልከቻውን ከኣስገቡበት ከሰባት ዓመታት በኋላ ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ሰጥቷል። [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=9000957.PN.&OS=PN/9000957&RS=PN/9000957] ዕውቅናው እንዲታወቅ U.S. Patent No. 9,000,957 የእሚል ማሳወቂያ ግኝቱን ከሚጠቀሙት ዘዴዎች ጋር መቅረብ እንደእሚገባው ሕጉ ይደነግጋል። የፓተንቱም መገኘት የግዕዝ ፊደል በትክክለኛ ሳይንስና ቴክኖሎጂ እየተደገፈ የማደጉ ምስክርነት ነው። [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} [http://www.google.com/patents/US9000957] ይኸው የኢትዮጵያም ፓተንት ለዶክተሩ በሦስት ወራት ውስጥ እንደሚሰጥ የኢትዮጵያ ኣእምሯዊ ንብረት ጽሕፈት ቤት ጥቅምት ፳፱ ቀን ፳፻፰ ዓ.ም. ደብዳቤ ጽፏል። በቅርቡም ቍጥሩ 9,733,724 [https://patents.google.com/patent/US9733724?oq=9733724] የሆነ ሁለተኛው ፓተንት ግዕዝን በእጅ ስልክ መጠቀም እንዲቻል በመፍጠራቸው በዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ተሰጥቷል። የእነዚህ ፓተንቶች የኢትዮጵያዊ ሳይንቲስት መሆኑ ጥቅሞች ለብዙዎቹ የኣልገባቸው ይመስላል። ዶ/ር ኣበራ ሞላ የፓተንትን ጥቅም ቀደም ብለው በኣሏቸው ፓተንቶች ምክንያት በማወቃቸው ግዕዝን ዲጂታይዝ በማድረግ ሌሎች ኢትዮጵያውያንን በቴክኖሎጂው እንዳይቀደሙ በማድረግ በፊደሉና እንደ ዓማርኛ በኣሉ ቋንቋዎቻቸው ላይ መብታቸው እንዳይወሰድ የኣደረጉ የኢትዮጵያ ሕዝብ ባለውለታ ሳይንቲስት ናቸው። እስከ ፳፻፲፩ ዓ.ም. ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ብቻቸውን የተሰጧቸው የግዕዝ ፓተንቶች ሰባት ደርሰዋል። ይኸንንም USPTO Patent Search ሄዶ Aberra Molla በመፈለግ ማጣራት በሳይንስ ዓለም የተለመደ ነው። ግዕዝን በኮምፕዩተር መክተብ ኣስቸጋሪ በመሆኑ በብቸኛው ምርምራቸው ገፍተውበት ተሳክቶላቸዋል። ሕዝቡ ስለእነዚህ እንዳያውቅም እዚህ ገጽ እየመጡ የሚሰርዙም ስለኣሉ የሚያዋጣ በሌሎች በኩል መፈለግ ነው። ምሳሌ [https://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] ===የግዕዝ ቀለሞች=== ከልጃቸው ብሩክ ጋር የመጀመሪያውን የግዕዝ የእስክሪንና የማተሚያ ቀለሞች ለመሥራት ኣንድ ዓመት ግድም ነበር የወሰደው። [https://archive.today/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] የፊደሉም ችሎታ በማደግ መጀመሪያ ፖስትእስክሪፕት ከእዚያም በ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. ትሩታይፕ [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} በኋላም ተንቀሳቃሽ (Embedable) ሆኗል። ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ የስምንት እንግሊዝኛ ሥፍራዎችን በማስለቀቅ ዓይነት ኣንዱኑ ቦታ በየተራ በመጋራት ነበር። በዩኒኮድ መፈጠር የተነሳ ዶ/ር ኣበራ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት እእያንዳንዱ ቀለም የእራሱን ስፍራ ኣግኝቷል። Aberra Molla ከዓለም ፊደል ሠሪዎች ኣንዱ ናቸው። [https://graviranje.rs/Engraving_PORTAL/fonts/Font_Designers.htm] ብዙዎቹ የግዕዝ ቀለሞች በዓለም የፊደላት መደብ ዕውቅና ከኣገኙበት ከ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ግድም ወዲህ ግን የዕውቀት ክምችት እንዲስፋፋ በቀለሞቹ እንደመጠቀም ዛሬም ኋላቀር በሆነው የኣማርኛ የታይፕ መጻፊያው ዓይነት ቅጥልጥል የኣማርኛ ፊደላት እየጻፉ ኢትዮጵያንና እራሳቸውን ወደኋላ እየጎተቱ ያሉትን እየተቃወሙ ነው። [http://sirius-c.ncat.edu/asn/country/ethiopia/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/asn/country/ethiopia/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184957 }} ትክክለኛዎቹና ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች የዩኒኮድ መደብ ውስጥ እንዲገቡ ዶክተሩ ትልቅ ትግልና ኣስተዋጽዖም ኣድርገዋል። ለምሳሌ ያህል በመጀመሪያ ዙር ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት እንጂ የታይፕራይተሩ ፊደል ግዕዝ እንዳልሆነ ተገልጿል። [https://web.archive.org/web/20060516083455/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic%20Computerization.htm] ይኸን [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] ግዕዝ የኣልሆነ ቊርጥራጭ የኣማርኛ ታይፕራተር ዓይነት ፊደል የግዕዝ ፊደል ስለኣልሆነ በሁለተኛ ዙር ተቃውመው ኣስጥለዋል። [https://web.archive.org/web/20121031103452/http://www.ethiopic.com/advances.htm] የዶክተሩ ሦስተኛ ዙር ተቃውሞ የዓማርኛውን የማተሚያ ቤት ፊደላት ለዩኒኮድ እ.ኤ.ኣ. በ1992 የቀነጠሱትን [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] እና የኣናሳ ተጠቃሚዎች ፊደላት በቍርጥራጭ ፊደላት እንዲተኩ እ.ኤ.ኣ. በ1993 የፈለጉትንና የኣማርኛ ፊደላት ቅነሳ ውስጥ የገቡትንም ያጠቃላል። [http://www.ethiopians.com/abass7.html] ዶክተሩ ዲጂታይዝ የኣደረጉት የግዕዝ ፊደል የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙባቸው በነበሩት ፊደላት ሲታተሙ ስለነበሩና ስለሆኑ ዛሬ ወደ ፒ.ዲ.ኤፍ (P.D.F.) የተቀየሩትን ጭምር ያለ ችግር ማንበብ ተችሏል። ፊደሉንም ለማሟላትና ከሌሎች ፊደላት እኩል እንዲራመዱ በየጊዜው ጽፈዋል። ለምሳሌ ያህል እነ “ሀ”፣ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “አ”፣ እና “ዐ” የተሳሳቱ ድምፆች ተሰጣቸው እንጂ በዶ/ር ኣበራ ገለጻ የእየራዕቦቻቸው ሞክሼዎች ስለኣልሆኑ ለማጥፋት ማዘጋጀት ቀርቶ ድምፆቻቸውን ተረክበው መብታቸው መከበር ኣለበት ነው። ዕውቀቱም ከዩኒቨርሲቲ ወደ ሕዝቡ መድረስ ኣለበት። [http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf] {{Wayback|url=http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf |date=20160214184816 }} ይህ ትግርኛውንም ይመለከታል። ዓማርኛ፣ [[ቤንች]]ና [[ጉሙዝ]] የቋንቋ ዋና ክፍሎች የ“ጨ” ቀለሞች፣ እንዚራንና ዘመዶች ቀለበቶች ሦስት ሳይሆኑ ሁለት ናቸው። የ“ሀ” ትክክለኛ ድምጽ ወደ “ኸ” የቀረበ ቢሆንም “ኸ”ም የዓማርኛ ሞክሼ የሚባለው ዓይነት ቀለም ስለኣልሆነ ነው ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝ ሲደረግ የምልክት መርገጫዎች ላይ የመርገጫ ስም የተሰጠው። የ“አ” ድምጽ በስሕተት “ኧረ” የሚለው ቃል ምሳሌ ውስጥ ስንጠቀምበት የነበረ ድምጽ ስለሆነ ለ“ኧ” ስምንተኛው የ“አ” ቤት ፊደል ድምፁን ዶክተሩ መልሰው ኣስረክበውታል። [“ኧረ”] መከተብ ያለበት በ“አረ” ነው። ምክንያቱም የስምንተኛው ድምጽ ቀለም የሚሠ'ራው ግዕዙ ወይም ራብዑ ላይ መስመር በመጨመር ስለሆነና የ“አ” ቤት ስምንተኛ ቀለም የማይኖርበት ምክንያት ስለሌለ ነው። ይህ የዓይኑ “ዐ” ባለመስመር “ዓ”ንም ሊመለከት ይችላል። “ኧ” ("Schwan e") የስምንተኛው የ“አ” ቤት ቀለም ስለሆነ ስምንተኛውን የ“አ” ቤት ድምጽ (ወደ “እዋ” የቀረበውን) ለ“ኧ” ፊደል መስጠቱ ተገቢ ይመስላል። [http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf |date=20060614013044 }} የ“የ”ም ስምንተኛ ድምጽ ቀለም ኣለ። የ“ሀ”ም አንዲሁ። ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል (Syllabic) ስለሆነ “ሀ” እና “ሃ” ወይም “አ” እና “ኣ” ድምጽ ስለማይጋሩ ነው ዶክተሩ ስማቸውን “ኣበራ” እንጂ “አበራ” በማለት የማይጽፉት። [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] [https://web.archive.org/web/20130109102454/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] ከምክንያቶቹ ኣንዱ የግዕዝ ቤቶቹ ቅርሶች ሲጠሩ እንደራብዖቹ ኣፍ በሰፊው ስለማያስከፍቱ ነው። “ሰረቀ” እና “ሠረቀ” የሚባሉት ቃላት ከግዕዝ የተወረሱ ስለሆኑ ትርጕሞቻቸው ኣንድ ኣይደለም የሚሉ ኣሉ። ዓማርኛ የሚጠብቁና የሚላሉ ቃላት ኣሉት። “ምሥር” (“እህሉ”) እና “ምስር”ም (“ግብጽ”) ኣንድ ኣይደሉም። ንጉሡ “ሠ” የጠበቀ ስለሆነ ዓማርኛውን በእንደእዚህ ዓይነት መለየት ሳይጠቅም ኣይቀርም የሚሉ ኣሉ። ሞክሼ የተባሉትን ልዩነቶች ለስርወ ቃላት ስለሚጠቅሙ ኣለማወቅ ዕውቀቱን ኣያጠፋውም። “ጪ”፣ “ጬ” እና “ጯ” የተሠሩት ሦስተኛ ቀለበት በሌለው “ጨ” ላይ በሚቀጠሉ ቅርጾች ነው። እነዚህ “ጠ” ላይ እንደሚቀጠሉት “ጢ”፣ “ጤ” እና “ጧ” መሆኑ ነው። ስለዚህ እንደ “ጤ” ሦስተኛው እግር ላይ ኣንድ ቀለበት የኣለው “ጬ” እንጂ ሦስተኛው እግር ላይ ሁለት ቀለበቶች የኣሉት “ጬ” የተሳሳተ ነው። ለግዕዝ የሚያስፈልጉትን በመጨማመር ከፈጠሯቸው የግዕዝ ምልክቶች መካከል “[[መብት]]”፣ “[[ንግድ]]”፣ “[[ተመዝግቧል]]”፣ “[[የኢትዮጵያ ብር|ብር]]”፣ “[[ሣንቲም]]”፣ “[[ማጥበቂያ]]”፣ “[[ማላልያ]]” እና “[[ኣልቦ]]” ኣኃዝ ይገኙበታል። የማጥበቂያ ምልክትን ዓማርኛ ለጥቂት ምዕት ዓመታት የተጠቀመ ስለሆነ ዶክተሩ የኣቀረቡት ከኮምፕዩተሩ ቴክኖሎጂ ጋር እንዲሄድ ኣዲስ ቅርጽና ስፍራ በመስጠት ነው። ዕውቅናም እንዲያገኙ ደራሲዎች እንዲጠቀሙባቸው ለዓመታት ከማቅረብ ሌላ ፓተንቶቻቸው ውስጥ ጽፈዋቸዋል። [https://patents.google.com/patent/US9000957B2/en] የኮምፕዩተር 42 እንግሊዝኛ ቁጥሮችና ምልክቶች ከግዕዙ ጋር ያቀረቡት ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ለግዕዝ ሥራ እንዲያገለግሉ ወስነው ከግዕዙ ቀለሞች ጋር በተመጣጠነ መልክ መሥራት ስለጀመሩ ኮምፕዩተር ገበታ ላይ ያሉት ኣጠቃቀም ለግዕዝም እንዲያገለግል ነው። ለምሳሌ ያህል “+”፣ “-”፣ “*” እና “/” የ[[መደመር]]፣ [[መቀነስ]]፣ [[ማባዛት]]ና [[ማካፈል]] የግዕዝ የሢሳብ ምልክቶችና ማስሊያዎችም ናቸው። በእጅ ጽሑፍና ማተሚያ ቤቶች ብቻ ይቀርብ የነበረው የግዕዝ ፊደል [http://www.danielkibret.com/2014/05/2006_2419.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2014/05/2006_2419.html |date=20190302200056 }} ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ ኣጠቃቀሙ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ፲፱፻፹ ዓ.ም. ገደማ ለሕዝብ ቀርቧል። ከእዚያም ወዲህ ፊደሉ የዩኒኮድ የዓለም ፊደላት መደብ ውስጥ ስለገባ እእያንዳንዱ ቀለም የእራሱ ስፍራና ቍጥር (ኮድ) ኣለው። [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] በእዚህም የተነሳ የግዕዝ ፊደል እንደሌሎች የዓለም ፊደላት የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ገብቷል። [http://entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ስለ ኣገኘና ወደ ፲፫ የተለያዩ የቋንቋ ቀለሞች ስለኣሉት የሁሉም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ብሔሮች መብቶች በእኩልነት መጠ'በቅ እንደኣለባቸው ዶክተሩ ያምናሉ። [http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?PageNum=0&docid=09000957&IDKey=176E418E3B90] ስለዚህ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች የማያስተናግድ ወይንም ለማስተናገድ ችሎታ የሌለው ዘዴ መቅረብ ስለሌለበት ተጠያቂው ኣቅራቢው ብቻ ሳይሆን ተጠቃሚው ምሁርም ነው። በግዕዝ ቀለሞች ብዛት የተነሳ በግዕዝ መሥራት ቢያስቸግርም ከ[[ቴክኖሎጂ]]ው ጋር መጓዝ ስለቀጠለ ለእንግሊዝኛው የተሠሩትን ለግዕዝ መጠቀም እንዲቻልና ግዕዝ የሚፈልገውንም ለመሥራት መትጋት ይጠበቅብናል። የተሳሳቱ ነገሮችን ማስተካከልና በትክክል መጠቀም ጠቃሚ ናቸው። ዶክተሩ የተጠቀሙበት የሁለተኛው ፊደል መነሻ ተወዳጁና ለረዥም ዘመናት ጥቅም ላይ ሲውል የነበረው የ[[ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት]] ኣንደኛው የ[[ሞኖታይፕ]] የፊደል መልቀሚያ መሥሪያ ፊደልና የ[[ተስፋ ገብረሥላሴ ማተሚያ ቤት]] ፲፱፻፲፯ ዓ.ም. [[ቁምፊ]] (Typeface) ናቸው። የቀለማቱም መልኮች ከዩኒኮዱ ጋር ኣንድ ዓይነትና መደበኛ የኢትዮጵያ [http://wiki.eanswers.com/am/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB] ፊደላት ናቸው። [http://unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] ውብ ቀለሞቻችንን በወጉና በማዕረጉ መጠቀም ተችሏል። ዶክተሩ ይኸን በመደበኛነት ከ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. ጀምሮ እየተጠቀሙበት ነው። በማያምር፣ የተሳሳተና የከሳ ፊደል የተጻፈ ጽሑፍ ማንበብ ኣያጓጓም። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እነ ማይክሮሶፍት (Microsoft)፣ ጉግል (Google)ና ኣፕል (Apple) የተለያዩ የግዕዝ ፊደላት ማቅረብ ጀምረዋል። ምንም እንኳን የተለያዩ ቁምፊዎች መኖር ተፈላጊ ቢሆኑም ኣስቀያሚውንና የተሳሳቱትን በዝምታ ማሳለፍ ሕዝቡ ተስማምቶበታል ማለት ነው። በኣሁኑ ጊዜ ብዙ ደራስያን መጻሕፍትን በተሳሳቱ ፊደላት እያሳተሙ ስሕተቶችን እያስፋፉ ስለሆነ ሊነገራቸው ይገባል። ወደፊት በትክክለኛ የግዕዝ ፊደሎቻችን የተከተቡትን ጥንታዊ ቀለሞቻችንን ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ወደኣደረጉት ትክክለኛ የዘመናዊው ማተሚያ ቤቶች ቀለሞች መቀየር ቢቻልም ዛሬ በኣለማወቅ በተሳሳቱ ቀለሞች ኣዳዲስ ስሕተቶችን ማስተዋወቅ ኣስፈላጊ ኣይደለም። የግዕዝ ፊደል ውስጥ ለሌሉ ድምጾች ኣዳዲስ ቀለሞች መፍጠር ሊያስፈልጉ ይችላሉ። ይህ ፊደላችን ለሌሎች ቋንቋዎችም እንዲጠቅሙ ያስችላል። በ[[የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን]] ትምህርቶች ዘንድ ግዕዝ የ[[ኣዳም]] እና የ[[ሔዋን]] ቋንቋ ነበር፤ ፊደሉን የፈጠረው ከ[[ማየ ኣይኅ]] ኣስቀድሞ የ[[ሴት (የኣዳም ልጅ)|ሴት]] ልጅ [[ሄኖስ]] ነበረ፤ [http://holyfathersundayschool.blogspot.se/2011/10/8.html] [https://www.youtube.com/watch?v=7sz8WBErBio] በሌላ በኩልም ኢትዮጵያዊው የግዕዝ ፊደል የዓለም ፊደላት ምንጭ ነው ይባላል። [http://www.bing.com/knows/search?q=history%20of%20writing&mkt=zh-cn] [https://tseday.wordpress.com/tag/ethiopic/] [https://kassahunalemu.wordpress.com/2012/11/22/%E1%8B%A8%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8B%A8%E1%89%B5-%E1%88%98%E1%8C%A3%E1%8A%90%E1%89%B5/] {{Wayback|url=https://kassahunalemu.wordpress.com/2012/11/22/%E1%8B%A8%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8B%A8%E1%89%B5-%E1%88%98%E1%8C%A3%E1%8A%90%E1%89%B5/ |date=20160305071431 }} [https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8d-%e1%8b%a8%e1%89%b5-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%8a%90%e1%89%b5/] {{Wayback|url=https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8d-%e1%8b%a8%e1%89%b5-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%8a%90%e1%89%b5/ |date=20230404064828 }} የኢትዮጵያ ነገሥታት ዝርዝሮችና የግዛት ዓመታት እዚህ ኣሉ። [http://rastaites.com/HIM/lineage.htm] {{Wayback|url=http://rastaites.com/HIM/lineage.htm |date=20150109144409 }} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1493709244261830&id=1451412358491519] ሌሎችም መረጃዎች ኣሉ። [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%89%A1%E1%8C%8A%E1%8B%B3] [https://tseday.wordpress.com/page/21/] በግዕዝ ቋንቋ ብዙ እልፍ ድርሳናትና ምስጢራት ተከትበዋል። [http://www.ethioreference.com/archives/15696] የግዕዙ ፊደል እድሜ ከላቲኑ የበለጠ ነው። [http://www.thisisgabes.com/images/docs/gscelta_geez.pdf] [https://www.scribd.com/document/111676481/Qewwil] (ጥንታዊቷ ግብጽ ከ5100 ዓመታት በፊት በኢትዮጵያውያን የተቈረቈረች ናት ይባላል።) የግብፆችን ጽሑፍ ከኢትዮጵያ የተወሰደ መኾኑንና የሮማና የሌሎች ፈላስፎችም የተጠቀሙባቸው መጻሕፍት ከግብጽ መጽሓፎች የተወሰዱ እንደኾኑ ማረጋገጥ ተችሏል። በጽሑፍ ሰፍረው ከሚገኙ አንዳንድ መረጃዎችም በመመሥረት የጽሑፍ ፊደል በኢትዮጵያውያን የተጀመረ መኾኑን መገመት ይቻላል። የሥነ ፈለክ (Astronomy) ጥናትን የጀመሩት ኢትዮጵያውያን ስለመኾናቸው ማስረጃዎች ይናገራሉ። ሌሎች ሃገራት የሓውልትንና የግንባታ ሥነ ጥበብን የተማሩት በጥንት ኢትዮጵያውያን ነው። [https://www.zetobia.com/blog/%e1%89%a0%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%89%b0%e1%8c%80%e1%88%98%e1%88%a9-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94%e1%8b%8e%e1%89%bd/] {{Wayback|url=https://www.zetobia.com/blog/%e1%89%a0%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%89%b0%e1%8c%80%e1%88%98%e1%88%a9-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94%e1%8b%8e%e1%89%bd/ |date=20230404064827 }} ኢትዮጵያ የሥልጣኔ ምንጭ ነች የሚሉም ኣሉ። [https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94-%e1%88%9d%e1%8a%95%e1%8c%ad%e1%8a%90%e1%89%b5%e1%8d%a1-%e1%8a%a5%e1%8b%8d%e1%8a%90%e1%89%b5-4/] {{Wayback|url=https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94-%e1%88%9d%e1%8a%95%e1%8c%ad%e1%8a%90%e1%89%b5%e1%8d%a1-%e1%8a%a5%e1%8b%8d%e1%8a%90%e1%89%b5-4/ |date=20230404064828 }} የላቲን ኤቢሲዲ ካፒታል ፊደላት የግዕዙን ፩፪፫፬ የመሰሉት እኛ ከግሪኮቹ ወስደን ኣይደለም። [https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf] {{Wayback|url=https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf |date=20170217053204 }} በኢትዮጵያ ታሪክ ጽሑፍ በግሃ ድንጋይ ተጠቅሞ በድጋይ ላይ ከመጻፍ ቅጠልን ቀጥቅጦ በመጭመቅ በብራና ላይ ወደ መጻፍ ሽግግር የተደረገው በንጉሥ ሰብታህ (2545-2515 ዓ.ዓ.?) ዘመነ መንግሥት መሆኑ ተጽፏል። [http://ethiopiazare.com/amharic/history/history/2653-fidel-keyet-meta-by-kassahun-alemu] ይህ ከ5000 ዓመታት ግድም በፊት መሆኑ ነው። ኢትዮጵያ ከዛሬ ሰባት ሺህ አመታት በፊት በዳዕማት የፅሁፍ ትምህርት መስጠት መጀመሯን ለሚያውቅ ሰው በወቅቱ ኣገራችን ደርሳበት የነበረውን የሥልጣኔ ደረጃ መገመት ኣያዳግተውም፡፡ [https://qumneger.wordpress.com/2017/10/09/ethiopian-letters/] ===የግዕዝ ቍልፎች=== ምንም እንኳን ከ“A” እስከ “Z” የኣሉት የኮምፕዩተሩ መርገጫዎች (Keys) ለእንግሊዝኛው ፊደላት ስምና መርገጫ እንዲሆኑ ቢሠሩም [http://www.google.com/patents/US207559] ፴፯ቱን መርገጫዎች ለ፴፯ቱ የግዕዝ ቤት ቀለሞች ማለትም ለ“ሀ”፣ “ለ”፣ “ሐ”፣ “መ”፣ “ሠ”፣ “ረ”፣ “ሰ”፣ “ሸ”፣ “ቀ”፣ “ቐ”፣ “በ”፣ “ቨ”፣ “ተ”፣ “ቸ”፣ “ኀ”፣ “ነ”፣ “ኘ”፣ “አ”፣ “ከ’፣ “ኸ”፣ “ወ”፣ “ዐ”፣ “ዘ”፣ “ዠ”፣ “የ”፣ “ደ”፣ “ዸ”፣ “ጀ”፣ “ገ”፣ “ጘ”፣ “ጠ”፣ “ጨ”፣ “ጰ”፣ “ጸ”፣ “ፀ”፣ “ፈ” እና “ፐ” ስምና ቍልፎች እንዲሆኑ ኣድርገዋል። ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲጠቀም ሲፈጥሩ እያንዳንዱ ቀለም የሚከተበው በሁለት መርገጫዎች ነበር። ለሚፈልጉትም የቍልፍ መለጠፊያዎች ነበሩት። እያንዳንዱ የግዕዝ ቀለም ስም የሚከተበው እንደ እንግሊዝኛው ዝቅ (Shift) መርገጫን በመጠቀም ነው። በኣሁኑ ጊዜ እያንዳንዱን ቀለም በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብ የሚያስችል ኣብሻ (ABSHA) የሚባል ዘዴ ስለፈጠሩ ዓማርኛውን በእንግሊዝኛ ፎነቲክ እስፔሊንግ እንጽፋለን በማለትና ያም ስለኣልተሳካ እስከ ኣራት መርገጫዎች መጠቀም እንደማያስፈልግ ተደርሶበታል። [https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=aberra+molla&hl=en&sa=X&ei=4bieUruVFaThyQHQ4YDwDg&sqi=2&pjf=1&ved=0CDcQ6AEwAA] ምክንያቱም ዓማርኛው በኣራት ቢከተብም የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎችን በእዚሁ እስፔሊንግ ዘዴ ለመክተብ እስከ ስምንት መርገጫዎችን መጠቀም ስለሚያስፈልግ ነው። [http://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] [http://www.debate.org/debates/The-English-Alphabet-Should-be-Re-Written/1/] {{Wayback|url=http://www.debate.org/debates/The-English-Alphabet-Should-be-Re-Written/1/ |date=20140704024303 }} [[እንግሊዝኛ]] የእራሱ ችግሮች የኣሉት ፊደል ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/English-language_spelling_reform] [http://www.smart-jokes.org/english-spelling-reform.html] ላቲን (Latin) “ቸ” ቀለምን የሚከትበው በ“CH” ሲሆን “ቸ” ቀለም ቢኖረው ኖሮ ትክክለኛ ኣጠቃቀም ስለሆነ ኣንድ መርገጫ ይሰ'ጠው ነበር። የላቲን ቊልፎች ለሃያ ስድስቱ ቀለሞች የተመደቡት ለእያንዳንዳቸው እንጂ በዋየልነትና ኮንሰናንትነት የሥራ ክፍፍል ኣይደለም። በሌላ ኣነጋገር የ“E” መርገጫ ለ“E” የእንግሊዝኛ ፊደል የተመደበው “E” ቀለም ስለሆነ እንጂ [[ዋየል]] ስለሆነ ኣይደለም። የዶክተር ኣበራ ግኝት ይኸን መሠረታዊ ኣጠቃቀም በማገናዘብ የላቲኑንና የግዕዙን ኣቀራረብ በማዋሃድ የዋየል መርገጫዎችን የፊደልነትና የዋየልነት ኣሠራር ለግዕዝ ተጠቅሞበታል። [http://www.ethiopic.com/acharmap.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/acharmap.htm |date=20121227062731 }} [http://abyssiniagateway.net/fidel/unicode/new/references.html] ምክንያቱም ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ስለሆነ እንዚራኖቹን በዋየል መዘርዘር ሃያ ስድስቱን የላቲን ቀለሞች በዋየል ከመዘርዘር ጋር የተቀራረበ ስለሆነ ነው። በእዚሁ መሰረት 37ቱ የግዕዝ ቤቶች እንደ 26ቱ የላቲን ቤቶች የእየእራሳቸው መርገጫዎች ከተሰጣቸው በኋላ በዋየልነት እንዲያገለግሉ ለሁለተኛ ሥራ የተመደቡት የዋየል መርገጫዎችና ተጨማሪ መርገጫዎች የእንዚራን መቀየሪያዎች ሆነዋል። ግኝቱ ከእነዚህም ኣልፎ ለዋየል መርገጫዎች ሦስተኛ ኣዲስ ኣጠቃቀም ሥራ ላይ ኣውሏል። ለእንግሊዝኛው የኮምፕዩተር መርገጫና ኣከታተብ ዘዴ እንዲመች የግዕዝ ፊደላት ከ“A” እስከ “Z” ያሉት ፳፮ ቁልፎችን እንዲጋሩ ማድረግን ዶክተሩ ይቃወማሉ። ምክንያቱም ከ“ኤ” (“A”) እስከ “ዚ” (“Z”) የኣሉት የላቲን ቍልፎችን ፊደሉ በኣንዳኣንድ መርገጫዎች በመጠቀም እንግሊዝኛውን እንዲከትብ የተሠራ እንጂ ከእዚያ በላይ ብዛት ከኣለው የግዕዝ ፊደል ኣጠቃቀም ጋር ግንኙነት ስለሌለው የግዕዙ ኣጠቃቀም ውስጥ ጣልቃ በመግባት ወሳኝ መሆን ስለማይገ'ባው ነው። ላቲን 26 ሳድሳን ሆህያቱን የሚከትበው ለእእያንዳንዱ ኣንድ መርገጫ በመጠቀም ሲሆን ለካፒታል (Capital) ቀለሞቹ ሁለት መርገጫዎችን ይጠቀማል። የዶክተሩን ትክክለኛ ግኝትና ኣመዳደብ እናሻሽላለን ብለው የ"ዝቅ" (Shift) መርገጫዎችን ከሳድሳኑ ጋር ግንኙነት ለሌላቸው የግዕዝ ኆኄያት (ምሳሌ፦ “ጥ” በ“ዝቅ” “ት” ) የመደቡ ግዕዙን ለእስፔሊንግ ጣጣ ለመዳረግ የሚፈልጉትንና ቀለማቱን በብዙ መርገጫዎች የሚከትቡትን ይቃወማሉ። ምክንያቱም ዶክተሩ በፈጠሩት ዘዴ ሁሉንም ቀለሞች ከኣንድ ገበታ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች መክተብ ስለተቻለና እየተሻሻለም ስለሆነ ነው። [http://patents.justia.com/patent/20150212592] እነ “ዠ” እና “ጰ” ቀለሞች ራቅ የኣሉ መርገጫዎች ላይ የተመደቡት ብዙ ቃላትና ተጠቃሚዎች ስለሌሏቸው ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/Touch_typing] ግዕዙን በ26 የላቲን ፊደላት መጻፍ መሞከር ግዕዙ በላቲን መርገጫዎች እንዲጠቀም ማስገደድ ነው። የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች ለግዕዝ የሚበጀውን መሥራትና መፍጠር እንጂ ሌላ ፊደል ላይ ማተኰር ኣስፈላጊ ኣይደለም። ምክንያቱም በዘዴው ዓማርኛውን እስከ ኣምስት መርገጫዎች በመጠቀም መክተብ ቢቻልም የሌሎች ቋንቋዎች ሲጨመሩ ከእዚያ በላይ መርገጫዎችን መጠቀም ስለሚያስከትሉ ነው። ዶክተሩ ለፊደላቱ መደበኛ ስፍራዎች ሲመድቡ ወደ ቀኝ ዳር የተመደቡት ብዙ ተጠቃሚዎች የሌላቸው ናቸው። እንዲህም ሆኖ በጥናት ላይ የተመረኰዘ ማሻሻል ማቅረብ ይቻላል። ለምሳሌ ያህል ኣንድ የኢትዮጵያ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤት የግዕዝ መርገጫዎች መደብ ኣቅርቧል። መደብ የሚያወጡት ግን ሥራውን የፈጠሩት ናቸው። ግዕዝን በላቲን ፊደል ገበታ መክተብ ኣስቸጋሪነት የቀረበ ጽሑፍ ኣለ። ===ዩኒኮድ=== ግዕዝ (Ge'ez) ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ የስምንት እንግሊዝኛ ሥፍራዎችን በማስለቀቅ ዓይነት ኣንድውኑ ቦታ በየተራ በመጋራት ነበር። በ[[ዩኒኮድ]] (Unicode) መፈጠር የተነሳ ግዕዝ ኣሥራ ሁለተኛው ገበታ ላይ ተመድቦ እእያንዳንዱ ቀለም የእራሱን ስፍራ ኣግኝቷል። ጥንትም ቢሆን እያንዳንዱ ቀለም የግሉ የሆነ ከ1 እስከ 5600 ቍጥር ነበረው። [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] [https://web.archive.org/web/20130109102454/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] [https://web.archive.org/web/20130928213711/http://www.chatham.edu/pti/curriculum/units/2004/Renne.pdf] በተጨማሪም ትክክለኛዎቹና ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ዩኒኮድ የዓለም ፊደላት መደብ እንዲገቡ በማቅረብና በመጻፍ ዶክተሩ ትልቅ ኣስተዋጽዖ ኣድርገዋል። ይህ ሊሆን የቻለውም የዓለም ፊደላትን ዩኒኮድ የተባለ የፊደላት መደብ ውስጥ ሁሉም የዓለም ቀለሞች ዕውቅና እንዲያገኙ በ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ለተቋቋመ ድርጅት ሁለተኛውን የግዕዝ ፊደል ከሠሩበት የኮሎራዶ ኩባንያ በኩል ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ያደረጉትንና ያቀረቡትን ብዙ መቶዎች ትክክለኛ ቀለሞች [https://archive.today/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [http://www.thisisgabes.com/documents/paper_gabriella.pdf] [http://www.amharicmovies.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] በማስጣል [https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ethiopic] ሌሎች ዓማርኛ ፊደል የኣልሆነውንና ዓማርኛን የማያስጽፈውን ኢንጂነር [[ኣያና ብሩ]] የሠሩትን ዓይነት የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ቅጥልጥል ፊደል ተሳስተው ዓማርኛና ግዕዝ ነው ብለው ስለኣቀረቡ ነበር። እነዚህ [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] መቶ ሃያ ስምንት ስፍራዎች ይበቃሉ በማለት ለዩኒኮድ ኣቅርበው የነበረውን በመቃወምና ጽፈው በ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. ኣስጥለዋል። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} በኋላም 106 ፊደላትና 97 ቍርጥራጮችን የኣልሆኑትን ኢትዮፒክ እየኣሉ 256 የፊደል ስፍራዎች እንደማይበቋቸው እንኳን የኣልዓወቁትን ተቃውመዋል። ይኽንንም በማድረጋቸውና ኢትዮጵያውያን በፊደላቸውና ቋንቋዎቿቸው በኮምፕዩተር እንዲጠቀሙ ስለፈጠሩ ለግዕዝና ኢትዮጵያ ባለውለታ መሆናቸው ከመጻፉ ሌላ “የግዕዝ ኣባት” የሚል የቅጽል ስም ተሰጥቷቸዋል። [https://archive.today/20071006131509/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] [https://web.archive.org/web/20120107200214/http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Rose_3_Meskerem_2002.pdf] [https://archive.ph/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html] [http://www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] [http://www.amharicmovies.com/people/scientists/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/people/scientists/3749-aberra-molla.html |date=20220128085636 }} [http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20140720082425 }} [http://listings.dallasnews.com/plano_tx/events/show/209005365-10th-annual-ethiopian-day-festival] [http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html] {{Wayback|url=http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html |date=20210729123418 }} [http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm] {{Wayback|url=http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm |date=20190309221057 }} [https://www.facebook.com/video/video.php?v=433568700036371] [http://www.youtube.com/watch?v=aj0OcUZVh8E&] [https://archive.today/20130122140916/http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm] በሁለተኛ ዙር ይህ የፊደል መቀጠል ጥፋት እንደገና ተደግሞ [http://www.ethiopians.com/abass7.html] 364 ብቻ [[ግዕዝ]]፣ [[ዓማርኛ]]፣ [[ትግርኛ]]ና [[ኦሮምኛ]] ቀለሞችን ያጠቃለለ ለዩኒኮድ በሌሎች ስለቀረቡ ዶክተሩ በድጋሚ ተቃውመዋል። ይኸንንም ተቃውመው የጻፉት ፊደል ስለበዛና የግዕዝ በቶቹ ወደ ፴፯ ስለደረሱ የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ቀለሞች በቅጥልጥሎች እንዲጻፉ ሌሎች ስለወሰኑ ነበር። [http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] [http://archive.is/xCezH] በሦስተኛ ዙር ማሻሻያዎችም ከ55 በላይ የ[[ጉራጌ]]፣ [[ኣገው]]/[[ቢለን]]ና የመሳሰሉት የኣናሳ ተጠቃሚዎች [[ቋንቋ]]ዎች የግዕዝ ቀለሞች ዕውቅና እንዲያገኙ ቢጽፉምና [http://abyssiniacybergateway.net/fidel/unicode/new/uncoded-2.html] በትብብር ቢሳካም ሌሎች በጀመሩት ጠንቅ ግዕዝ ኣራት ስፍራዎች ተበትኖ ለዩኒኮድ ቀርቧል። [http://www.unicode.org/charts/PDF/UAB00.pdf] [http://std.dkuug.dk/JTC1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf] {{Wayback|url=http://std.dkuug.dk/JTC1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf |date=20131113192300 }} [http://www.abyssiniagateway.net/fidel/unicode/old/references.html] [https://archive.today/20071006131509/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} [https://archive.today/20131220183137/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] [http://unicode.org/charts/] ዶ/ር ኣበራ ለግዕዝ መብት ባይቆሙለት ኖሮ [https://archive.today/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [http://www.ethiopic.com/acharmap.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/acharmap.htm |date=20121227062731 }} [http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] [https://web.archive.org/web/20071006131802/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] የኣማርኛ መጻፊያው መኪና ኣስቸጋሪ ኣከታተብና የኣልተሟላ ቁርጥራጭ ፊደል ተሻሽሎም ቢሆን ስሕተቱ እንደሚቀጥል ጽፈውም የዩኒኮድ ፊደል ሆኖ ኢትዮጵያ ከማትወጣበት ዘላቂ ችግር ውስጥ ከመውደቅ ኣትድንም ነበር። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} [http://mobilemags.360fashion.net/em/prev/story.jsp?s=4&id=13669&mwidth=320] ምንም እንኳን ዶክተሩ [[ሞዴት]] ውስጥ ጭምር ያቀረቧቸው ኣናሳ ቊጥር የኣላቸው ብሔሮች ቀለሞች ዩኒኮድ መደብ ውስጥ በመጨረሻው ቢገቡም [http://abyssiniagateway.net/fidel/unicode/new/references.html] [http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf] {{Wayback|url=http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf |date=20150104040737 }} [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} ዶክተሩ ለግዕዝ ፊደል እንዲያገለግሉ የፈጠሯቸውና ብዙዎች ከ፳ ዓመታት በላይ የተጠቀሙባቸው የ[[ግዕዝ ኣልቦ]]፣ ቊጥራዊ ኣኃዞችና ኣዳዲስ ምልክቶች ገና ኣልገቡም። ለምሳሌ ያህል የሚፈልጉት የ[[ማጥበቂያ]] ምልክትና ሌሎችም ከፊደሉ በኋላ እንጂ ከላይ ብቻ እንዲገቡ ዶክተሩ ኣይፈልጉም። ያም ሆነ ይህ ዛሬ በኮምፕዩተር፣ [[የእጅ ስልክ]]ና የመሳሰሉት መሣሪያዎች ውስጥ የምንጠቀምበት የዩኒኮድ ፊደል ዶክተር ኣበራ ሞላ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉትም የግዕዝ ፊደላቸውና ፊደላችን ነው። ይህ ፊደል ኢትዮጵያውያን ለብዙ ዘመናት በብራናና በወረቀት ሲከትቡ የነበረውና ደራስያን በየማተሚያ ቤቶች ኣያሌ መጽሓፍትን የጻፉበት ነው። [http://www.ethioreaders.com/index.php] {{Wayback|url=http://www.ethioreaders.com/index.php |date=20160305095559 }} የኣማርኛ የታይፕርይተር ኣማርኛ እንዳልሆነ ዩኒኮድንና ሌሎች ኢትዮጵያውያንን ኣሳምነው ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደርጉት የግዕዝ ፊደላቸው የዩኒኮድ ፊደል ሆኗል። እንዲህም ሆኖ የቅጥልጥል ፊደላቸው ውድቅ ከሆነባቸውና መጻፊያ ሠርተው ከተካሰሩት መካከል ኣንዱ ተቀይሞ ዛሬም የታይፕራይተሩን ፊደል ኮምፕዩተራይዝ ከኣደረጉት ኣንዱ ነው ተብሎ ዕውቅና ቢሰጠውም እንኳን በሓሰት ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግሁ የሚል ኣለ። በሳይንስ ዓለም ውሸት ትልቅ ነውር ነው። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና በሚል ርዕስ ከእዚህ በታች የቀረቡትን ከ፴፭ በላይ እንከኖች ማንበብ ይቻላል። በኣሁኑ ጊዜ ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ያገኙትን የ[[ቢለን]]፣ [[ባስኬቶ]]፣ [[ቤንች]]፣ [[ምኢን]]፣ [[ሙርሲ]]፣ [[ሱሪ]]፣ [[ትግረ]]፣ [[ትግርኛ]]፣ [[ኣገው]]፣ [[ኣውንጂ]]፣ [[ኦሮምኛ]]፣ [[ዓማርኛ]]፣ [[ዲዚ]]፣ [[ዳውሮ]]፣ [[ጉሙዝ]]፣ [[ጉራጌ]]፣ [[ጋሞ ጎፋ]] እና [[ግዕዝ]] ቋንቋዎች የሚጋሯቸውን ቀለሞችና ሌሎች ያጠቃልላል። ከእነዚህ መካከል የቢለን፣ ባስኬቶ፣ ምኢን፣ ትግረ፣ ትግርኛ፣ ኣገው፣ ኦሮምኛ፣ ዓማርኛ፣ ዳውሮ፣ ጉሙዝ፣ ጉራጌ፣ ጋሞ ጎፋ እና ግዕዝ በዩኒኮድ የቋንቋዎች ፊደላት ስሞች አንዲሆኑ በዶክተሩ ተለይተዋል። በፊደሉ ከሚጠቀሙ ቋንቋዎች መካከል [[ሓረሪ]] ኣንዱ ነው። መጽሓፍ ቅዱስ ሙሉዉን ወይም በከፊል ከ፲፭፻፮ ዓ.ም. ጀምሮ በግዕዝ ቀለሞች በማተሚያ ቤቶች [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/%e1%88%9e%e1%8a%ad%e1%88%bc-%e1%8b%a8%e1%8a%a0%e1%88%9b%e1%88%ad%e1%8a%9b-%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5-%e1%8a%a5%e1%8a%93-%e1%8b%a8%e1%89%a3%e1%88%88%e1%88%99%e1%8b%ab%e1%8b%8e%e1%89%bd/] ከታተሙባቸው ቋንቋዎች መካከል [[ሃዲያ]]፣ [[ሲዳሞ]]፣ [[ከንባታ]]፣ [[ኦሮሞ]]፣ [[ወላይታ]] እና [[ጌዴኦ]] ይገኙበታል። [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.worldscriptures.org/maps/languages-by-country/Ethiopia.html] {{Wayback|url=http://www.worldscriptures.org/maps/languages-by-country/Ethiopia.html |date=20111214045013 }} የግዕዝ ፊደል ኢትዮጵያዊው ሊቅ [[ኦነሲሞስ ነሲብ]] የኦሮምኛውን መጫፈ ቁልቁሉ ሲጽፉ የፈጠሩትን "ዸ" ቀለምና እንዚራኖቹን ይጨምራል። [http://en.wikipedia.org/wiki/Onesimos_Nesib] ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ያደረጉት ትክክለኛውና በሳይንሳዊ ግኝትና ኣርበኝነት ከኣጥፊዎች ያቆዩልንና የግዕዝ ቀለሞቻችን የተለያዩ መልኮች እዚህ ኣጓዳኝ [[መዝገበ ቃላት]] ማየት ይቻላል። እንደ ኤውሮጳ ኣቆጣጠር በ1991 Ethiopian Research Council የሚባል በ1934 ኣሜሪካ ውስጥ (በእነ ዶ/ር [[መላኩ በያን]]) የተቋቋመ ድርጅት ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ በማድረግና ለጀመሩት የግዕዝ ፊደል ሕዳሴ የዕውቅና [[ሽልማት]] ሰጥቷቸዋል። [http://zethio.blogspot.com/2014/03/leo-hansberry-founder-of-ethiopian.html] [http://www.africa.upenn.edu/Org_Institutes/Eth_res.html] ሽልማቱም “...for computerizing Ethiopic and revolutionizing the Geez script” ይላል። ምንም እንኳን ለኣማርኛው የጽሕፈት መኪና ሲባል ቀለሞቹ እንዲቀነሱ የተለያዩ ሓሳቦች ቀደም ብለው ቢቀርቡም [http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] {{Wayback|url=http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf |date=20130906100817 }} ትክክለኛዎቹ ፊደላት ወደ ኮምፕዩተርና ወደ ዩኒኮድ የዓለም መደብ በዶክተሩ ሲገቡ ሞክሼዎች እንዲቀሩ ስለኣልተባለ ትክክለኛ ሥራ ተሠርቷል። [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] ምክንያቱም የዶክተሩ ዓላማ የግዕዝን ፊደል ወደ ኮምፕዩተር ማስገባት እንጂ የዓማርኛውን የታይፕራይተር ፊደል ወደ ኮምፕዩተር ማስገባት ስለኣልሆነና ሥራቸው የታይፕራይተሩን ችግር ከመፍታት ሌላ የማተሚያ ቤቶች ሠራተኞችንም ድካም የሚቀንስ መሆኑን ስለዓወቁ ነው። በኋላም ይህ ውጤት ሊገኝ የቻለው ግን በግማሽ የዓማርኛ ፊደል እንዲጻፍ መደብ ኣውጥተናል የኣሉትንና ፊደል ስለበዛ የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ቀለሞች ቅርጾቻቸውን እንደጠበቁ ማስገባት ቀርቶ በቅጥልጥል ነገሮች ይሥሩ የኣሉትን ጥቂት ኢትዮጵያውያን ዶክተሩ ከተቃወሙና ሁሉም ቀለሞች ቅርጾቻቸውን ጠብቀው እንዲቆዩ ከኣሳመኑ በኋላ ነበር። [https://archive.today/20131220183137/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] እንዲህም ሆኖ ለድረገጽ መሥሪያ 225 ፊደሎችን ኣንድ የተራዘመ ለእንግሊዝኛ የተሠራ መደብ (Extended ASCII) ስለሚችል በእዚያ ልክ የዓማርኛውን ቀለሞች መርጠው በቂ ናቸው በማለት ለኣንዱ ዕውቅና ስለሰጡ [http://ethiopians.com/news1.html] ዶክተሩ ለሦስተኛ ጊዜ ተቃውመው በማስጣል ኣሸንፈዋል። የሚያሳዝነው ግን እነዚሁ ሰዎች ግዕዝና ዩኒኮድ ምን እንደሆነ ዋቢ ኣድርገው እ.ኤ.ኣ. 1995 ሲጠቀሙበት የነበሩትን የዶክተሩን ቀለሞች እንኳን ያስገቡት ግዕዝን ኤክስቴንድድ (Ethiopic Extended) ብለው ለኣራተኛ ጊዜ ከስሕተቶቻቸው ሲነቁ ነበር። እንዲህም ሆኖ ደራስያን በሚፈልጉት ቀለሞች ዓማርኛውን የመክተብ መብት ቢኖራቸውም ቀለማቱ በዩኒኮድ ዕውቅና ስለኣገኙ ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ያስፈልጋል የሚባለው ክርክር በዶክተሩ ኣሸናፊነት ኣክትሟል። ቴክኖሎጂው በሁሉም የግዕዝ ቀለሞች እንድንጠቀም ችሎታ ስለሰጠን በተቀነሱ ወይም ሞክሼዎች በሌሏቸው መሥራትን ዶክተሩ ኣይደግፉም። ምክንያቱም ወደፊትም ኮምፕዩተሩ ትክክለኛዎቹን ኆኄያት መርጦ ስለሚያቀርብ ለመሳሳት ዕድሉ ስለማይኖር መቀነስ ደካማ ጊዜያዊ ኣማራጭ እንጂ ግዴታ መሆን ስለሌለበት ነው። በተጨማሪም ፊደል መቀነስ ከታይፕራይተር ጋር በተያያዘ የመጣ ደካማ አስተሳሰብ በዶክተሩ ግኝቶች የተነሳ ቀርተዋል። በግዕዝ ፊደል የሚጠቀሙ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ብዛት ወደ 45 ይደርሳል ይባላል። በቅርቡ መጠቀም ከጀመሩት መካከል ማሌ እና ዲሜ ቋንቋዎቻችን ይገኙበታል። ግዕዝ ወደ ዩኒኮድ ሲገባ ኣስተዋጽዖ ከኣደረጉት መካከል ዶ/ር ፒ. ማክክሉር፣ ኢ/ር ጆ. ቤከር፣ ኢ/ር ሎይድ ኣንድርሰን፣ ኢ/ር ግሌን ኣዳምስ፣ ዶ/ር በቀለ ሞላ፣ ጌታቸው ሞላ፣ ኢ/ር ፍሰሓ ኣጥላው፣ ኢ/ር ታከለ ኣድነው፣ ኢ/ር ፀሓይ ደመቀ፣ ዶ/ር ይጥና ፍርድይወቅ፣ ኢ/ር ግሩም ከተማ፣ ኢ/ር ቴዎድሮስ ኪዳኔ፣ ዶ/ር ሳሙኤል ክንዴ፣ ኢ/ር [[ተረፈ ራስወርቅ]]፣ ኢ/ር ተሻገር ተስፋዬ፣ ኢ/ር ታደሰ ፀጋዬ፡ ኢ/ር ማቲዎስ ወርቁ፣ ኢ/ር ኣባስ ዓለምነህ፣ ኢ/ር ዳንኤል ያዕቆብ፣ ኢ/ር [[ዮናስ ፍሰሓ]]፣ ዶ/ር ኣርዓያ ኣምሳሉ፣ ማይክል ኤቨርሰን፣ ኢ/ር ዳዊት ብርሃኑ፣ ኢ/ር ኤፍሬም ተክሌ፣ ኢ/ር እስክንድር ሳህሌ፣ ኢ/ር ዮናኤል ተክሉ እና የኢትዮጵያ የደረጃዎች ኤጀንሲ ይገኙበታል። እነዚህ ውጭ ኣገር የኣሉ ኢትዮጵያውያን ኣገራቸው ችሎታውን በኣልነበራት ጊዜ ኃላፊነታችውን በትብብር የተወጡና ታሪክ የሠሩ ባለውለታ ጀግናዎች ናቸው። ይህ ዝርዝር ያላካተታቸውን ማሟላት ይቻላል። ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው ለዩኒኮድ ከኣቀረቡ በኋላ ችግር የፈጠሩባቸው የተለያዩ ዓይነቶች ሰዎች ነበሩ። ይህ የሚቀርበው ከረዥም ስሕቶቻችው መማር ኣቅቷቸው ዛሬም ሰውን ከማውናበድ በኣለመቆጠባቸው ሲሆን እንደኣስፈላጊነቱ ወደፊት ስማቸው ይዘረዘራል። ምሳሌ፦ [https://www.facebook.com/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB-%E1%8A%AE%E1%88%9D%E1%8D%95%E1%8B%A9%E1%89%B0%E1%88%AE%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%88%B6%E1%8D%8D%E1%89%B5%E1%8B%8C%E1%88%AD-293150774072981/] [http://luc.devroye.org/fonts-33347.html] የዩኒኮድ የዓለም ቀለሞች መደብ ውስጥ [https://symbl.cc/en/unicode/blocks/ethiopic/] የግዕዝ ፊደላችን ፲፪ኛው (1200) መደብ ላይ ይጀምራል። [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] የዩኒኮድ መደብ ውስጥ “ፘ” “ፙ”ን ስለቀደመ ማስተካከል ይኖርብናል። የኣሽሙር (ስላቅ፣ ቀልድ፣ ፌዝና መፀት) ምልክትም ተረስቶ የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ኣልገባም። በዶክተሩ ሳይንሳዊ ሥራ ተሸንፈው ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ትተው በኋላ ተቆርቋሪ የሆኑ ኣሉ። ቀንና ደራሲ የሌሏቸው በተለይ በእንግሊዝኛ የቀረቡ ጽሑፎች ኣቀራረባቸው ግዕዙን ለማዳከም ስለሆነ ኣንባቢው መገንዘብ ይኖርበታል። ፊደሉ ለሌሎች ቋንቋዎች እንዲተርፍ መጨመር ያስፈልገው ይሆናል። ወደፊት ዩኒኮድ ውስጥ መግባት የኣለባቸው ወንበር የሌላቸውን ኣሥሩን የዶክተሩን ኣኃዞች፣ ሥዕላቸው እዚህ የቀረቡ የፈጠሯቸውን ስምንት ምልክቶችና ነቍጥን ይጨምራል። ዶ/ር ኣበራ ሞላ የግዕዝ ፊደል፣ ገበታና ኣከታተብ ፈጣሪ ከመሆናቸው ሌላ ፊደሉንም ወደ ትሩታይፕ በመቀየር የመጀመሪያው ናቸው። የሠሩትንም የግዕዝ ፊደል ለዩኒኮድም ሰጥተዋል። የፈጠሯቸው የተለያዩ የግዕዝ ፊደላት ሆኑ ኣከታተቦችና ገበታዎች ለተለያዩ ቍርጥራጮች፣ የግዕዝ ቀለሞችና የዩኒኮድ ፊደላት ጭምር ነው። ===ግዕዝ ኣረጋገጥ=== ዶ/ር ኣበራ ለመጀመሪያ ጊዜ ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲከተብ በ[[ሞዴት]] ሲፈጥሩ እያንዳንዱ ቀለም የትኛው ቍልፍ ላይ መመደብ እንዳለበትም ወስነዋል። [https://archive.today/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [http://www.youtube.com/watch?v=aj0OcUZVh8E&] ከእዚያም ወዲህ ኣመዳደቦቹ እንዳስፈላጊነታቸው በ[[ኢትዮወርድ]] (EthioWord) [http://www.ethiopic.com/EthioWord_1997.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/EthioWord_1997.htm |date=20121031103441 }} [http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] እና [[ግዕዝኤዲት]] (GeezEdit) ተሻሽለው ቀርበዋል። ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ለመጀመሪያ ጊዜ ሲገባ ወይንም ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲሠራ ሲፈጥሩ ኣዳዲስ ነገሮችን ፈጥረዋል። እነዚህም ኣንደኛ ፊደላቱ ኮምፕዩተር ላይ እንዲታዩና ሲታተሙም ወረቀት ላይ እንዲታዩ እያንዳንዱን ቀለም ለኮምፕዩተሩ እስክሪንና ለተለያዩ የማተሚያ መሣሪያዎች መሥራት። እያንዳንዱ የግዕዝ ቤት በፈንክሽን (Function key) መርገጫ በኣንደኝነት እንዲቀርብ ሆኖ ቀለማቱ እንዚራን በሁለተኛው መርገጫ ኣማካኝነት ቀረቡ። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} ሁለተኛው ለፊደላቱ ገበታዎችና ገጽታ (Layout) በመፍጠር የትኛው ቀለም የትኛው ቍልፍ ላይ እንደሚመደብ መወሰን። ሦስተኛው እያንዳንዱ ቀለም ከሁለት መርገጫዎች በላይ ሳያስፈገልገው እንዲከተብ የመክተቢያ ዘዴ መፍጠር። ለምሳሌ ያህል በሁለት መርገጫዎች የሚከተብ ቀለም የሚታየው ሁለተኛው መርገጫ ከተረገጠ በኋላ ሊሆን ይችላል። ኣራተኛው የግዕዝ ፊደል ለዘመናት ሲጠቀምበት እንደቆየው የፊደሉ ተጠቃሚ ቋንቋዎች የሚከተቡት በግዕዝ ፊደል ነው። (በሌላ ኣነጋገር ኣብዛኛው ፈረንጅ እንደሚመስለው ፊደሉ በላቲን ፊደል ተጽፎ ወደ ግዕዝ ኣይቀየርም ማለት ነው። የፊደሉ ዋና ጥቅሞች ለመጻፍና ኣንድን የግዕዝ ጽሑፍ ለማየት ነው።) ኣምስተኛው ግዕዝ መሣሪያውን በሚገባ እንዲጠቀም ኣስፈላጊ የሆኑትን ኣዳዲስ ነገሮች መጨመር፣ መፍጠር፣ ማስተዋወቅና መጠበቅ ነበሩ። [https://groups.yahoo.com/neo/groups/rastareasonings/conversations/messages/890] [https://archive.ph/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla][http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] [https://web.archive.org/web/20120202012912/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [https://web.archive.org/web/20120202043306/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm] [https://web.archive.org/web/20130104175325/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] ለምሳሌ ያህል ፊደላቱ ከተበተኑበት ስምንት ፎንቶች ሌላ ድርብርብ ሆነው ከቀረቡት ሌሎች ፊደላት ኣንዱ የሞዴት መጻፊያ ፎንት መነሻ ዓማርኛ በብዛት የሚጠቀምበት ሳድሳኑ በቀዳሚነትና በብዛት ሁለተኛ የሆኑት የግዕዝ ቤት ቀለሞች በዝቅ መርገጫዎች እንዲከተቡ ቀርበዋል። ለስድስተኛ ምሳሌ ያህል የኮምፕዩተር የእንግሊዝኛ ምልክቶች ኣጠቃቀም ለግዕዙም እንዲያገለግል በተመጣጣኝ ቀለሞች ቀርበዋል። የእንግሊዝኛው ኣመዳደብ የተመረጠው የቍልፎች መለጠፊያዎች በሰባተኛነት ቢሠ’ሩም ግዴታ በመሆን እንዳያስፈልጉና [https://web.archive.org/web/20121225024954/http://www.ethiopic.com/overlay.htm] ኣከታተቡን ወደ እንግሊዝኛው QWERTY (ቅውኽርትይ) ገበታ ለማቀራረብ ነበር። በኮምፕዩተር ዘመን ግዕዝን ብቻውን ማቅረብ በቂ ስለኣልሆነ ግዕዙ የቀረበው በዘጠኝነት ከእንግሊዝኛ ፊደሎች ጋር ነው። ስለዚህ እንደ [[ግዕዝኤዲት]] ዩኒኮድ የኣሉት የ[[ሞዴት]]፣ [[ኢትዮወርድ]] እና ግዕዝኤዲት ፊደሎቻችን የእየእራሳቸው የእንግሊዝኛና የግዕዝ ፊደሎች ኣሏቸው። በዘጠኝነት ሕዝቡ እራሱን ኣከታተቦች እንዲያስተምር ጠቅሟል። በኣሥረኝነት የተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ብዛት ተመጣጥነዋል፣ ስሕተቶችና ግድፈቶች እንዲታረሙና ወደ ዘመናዊ ኣሠራር እንዲሻሻሉ ሓሳቦች ቀርበዋል። በኣሥራ ኣንደኝነት ኣንድን ጽሑፍ በኣልተቀጠሉት የታይፕራይተር ገበታና በእንግሊዝኛ ዓይነት ኣቀማመጥ በሁለቱም ኣከታተብ መጻፍና ማሻሻል ቀርቶ በእንግሊዝኛው ዓይነት ብቻ እንዲሠራ ኣድርገዋል። በኣሥራ ሁለተኝነት ኣሠራሩም ለዘመናት የተለመዱትን የእንግሊዝኛ ዘዴዎችና ኣጠቃቀሞች ለግዕዙም በማድረግ ከኮምፕዩተር ወደ እጅ ስልኮች እንዲዘልቅ ሆኗል። የዶክተሩ ግኝት ለግዕዝ ብቻ ስለኣልሆነ እንግሊዝኛውንም ይመለከታል። በኣሥራ ሦስተኝነት ኣንድን ጽሑፍ ታይፕራይተርና በእንግሊዝኛው ኣጻጻፋቸው የተለያዩ ሰዎች እንዲከትቡና አንዲያሻሽሏቸው ኣስችለዋል። በመጨረሻም ዶክተሩ በፊደል ቅነሳ ባይስማሙም ለሚፈልጉት የተቀነሱትን የፊደል ገበታ ኣቅርበዋል። በኣሥራ ኣራተኛነት የዜሮ ኣኃዝ በሕንዶች ከሺህ ዓመታት ግድም ተገኝቶ ቀስ በቀስ ዓለም ሲጠቀምበት ኢትዮጵያውያን ምንም ሳያደርጉ ቆይተው በመጨረሻው የኣረቡን መጠቀም ስለጀመሩ ዶክተሩ ለመጀመሪያ ጊዜ የግዕዝን ኣልቦዎች ፈጥረው ፊደሉ ከኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ ጋር የሚሄድ ኣኃዛዊ ኣድርገውታል። እንዲህም ሆኖ ግዕዝን በኮምፕዩተር መጠቀም ፊደሉን ማቅረብ የሚመስሏቸው ኣሉ። የላቲንም ሆነ የግዕዙ ፊደል መሣሪያው ላይ ከሌለ ሳጥን የመሰሉ ነገሮች ይታያሉ። ፓተንት የሚሰጠውም ለፊደሉ ወይም ፊደሉን ለሠራው ኣይደለም። የዶክተሩን ፊደላት መርገጫዎች ስፍራ ቀይሮ ማቅረብ ሕዝቡን ለማወናበድ እንጂ ኣዲስ ግኝት ወይም ገበታ ኣይደለም። የዶክተሩን ፈር ቀዳጅ ሥራ በተለያዩ ደካማ ገልባጮች መተካት ቢሞከርም ብቸኛውና ትክክለኛ በመሆን ከ፴፪ ዓመታት በላይ ማገልገሉን ቀጥሏል። ዶክተሩ መክተቢያዎቹን ወደ ኣንድ ሲያሻሽሉት ገልባጮች ከሁለት በላይ መርገጫዎችን በመጠቀም ያልተሟሉና ያልተከተቡ ጽሑፎችን በማቀረብ ሕዝቡን በማጃጃል ገፍተውበታል። በኮምፕዩተር የግዕዝ ፊደል የመጀመሪያውን መብት ያገኘበት የዩናይትድ እስቴትስ ኮፒራይት ወይም መብት ምሳሌ ሞዴት (የኢትዮጵያ ቃላት ማተሚያ) በዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ የመብት ቍጥር TX0003337637 ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. እዚህ ኣለ። [http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] ዶ/ር ኣበራ ሞላ እያንዳንዱ የግዕዝ ቀለም በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ የፈጠሩትን ዘዴ በኢትዮጵያ ኋላ ቀርነት የተነሳ መብታቸውን ማስጠበቅ ስለኣልቻሉ የተለያዩ ኣከታተቦች መቅረብ ቢቀጥሉም ለ[[ዊንዶውስ]] [http://www.geezedit.com] እና [[ማክ]] [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ያቀረቡትንም በቅርቡ ወደ [[ኣይፎን]] እና [[ዓይፓድ]] ወስደውታል። [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] የእንግሊዝኛው ኣመዳደብ የተመረጠው መለጠፊያ እንዳያስፈልግና ኣከታተቡን በፓተንት በተጠበቀው ወደ እንግሊዝኛው QWERTY (ቅውኽርትይ) ገበታ ለማቀራረብ ነው። ሁለቱም ቋንቋዎች የሚጠቀሙበትን መርገጫዎች በመጋራት ሕዝቡ በሁለቱም ፊደላት በኣንድና ሁለት መርገጫዎች የተጠቀመው ለብዙ ዓመታት ሥራ ላይ ውሏል። በዶክተሩ ግኝት ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች ከኣንድ [[ገበታ]] በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ መክተብ ተችሏል። ለላቲን ቀለሞች የተሠሩት መርገጫዎች ከኣሥር እጅ በላይ ብዛት ለኣላቸው የግዕዝ ቀለሞች ሥራ ላይ ውለዋል። [http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html] {{Wayback|url=http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html |date=20160304083014 }} በዶክተሩ ዲጂታይዝድ (Digitized) የሆነው የጥንቱ የግዕዝ ፊደል የውጭ ኣገሮችና የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ከመቶ ዓመታት በላይ የተጠቀሙበትም ፊደል ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%A5%E1%88%AD%E1%88%83%E1%8A%95%E1%8A%93_%E1%88%B0%E1%88%8B%E1%88%9D_%E1%88%9B%E1%89%B0%E1%88%9A%E1%8B%AB_%E1%89%A4%E1%89%B5] መርገጫዎችን በጣቶች በመንካት መጻፍ ያስቻለውን የላቲን ቀለሞች የእጅ ጽሑፍ መሣሪያ ኣከታተብ ወደ ኮምፕዩተርና ጮሌ የእጅ ስልኮች በተሻሻለው ዓይነት ለግዕዝ ቀለምም ይኸው ትክክለኛና ሳይንሳዊ ኣጠቃቀም ለግዕዝ ሥን ጽሑፍ ሥራ ላይ ውሏል። የእዚህ ገጽ ኣንዱ ዓላማ ሕዝቡ ስለ ቴክኖሎጂው እንዲያውቅና እንዳይታለል ሲሆን ጥቂቱ በወሬ እየተፈታ ጊዜውን እንዳያባክን መረጃ መጠየቅም እንዲጀምር ነው። በሳይንስ ኣሠራር ኣንድ ነገር ተሻሻለ የሚባለው በሂሳብ ተመዝኖ (Statistical Analysis) [http://www.sas.com/en_us/insights/analytics/statistical-analysis.html] ብልጫ ወይም ልዩነት ሲያሳይ (Significance) እንጂ ኣንዳንዶቹ እንደሚፈልጉት በተራቀቀ መሣሪያ በመጠቀም ወደኋላ ለመመለስ ኣይደለም። በዶክተሩ ኣከታተብ "ህ" እንዲሁ በኣንድ መርገጫ ብቻ ይከተባል። "ሀ" በዝቅ "h" ወይም "h መዝለያ" ሲጻፍ "ሁ" በ"hu"፣ "ሂ" በ"hi"፣ "ሃ" በ"ha"፣ "ሄ" በ"he" እና "ሆ" በ"ho" ይከተባሉ። የስምንተኛ ቤት ቀለሞች በ"\"፣ "." ወይም "8" ይከተባሉ። በኮምፕዩተር ኣከታተብ ወግ የመጀመሪያዎቹ የላቲን ቀለሞች ወይም ካፒታሎቹ (Capitals) የቁልፉም ስም ስለሆኑ የሚከተቡት በዝቅ መርገጫ ነው። በእንግሊዝኛው ኣያያዝ "H" ("ኤች") የመርገጫው ስም የሆነው በዝቅ "h" ("ኤች") እንደተከተበው የግዕዙም "ሀ" የመርገጫ ስም በዝቅ "ህ" ወይም "ሀ" እንዲከተብ ተደርጓል። ስለዚህ የ"ሀ" መርገጫ የ"ሀ" ቍልፍ ስምም ነው። በእዚሁ ኣያያዝ እንግሊዝኛ ለ94 ቀለሞቹ የሚጠቀምበትን ኣከታተብ የግዕዝ ፊደል ሁሉንም ቀለሞቹን እንዲጠቀምበት ሆኗል። [http://freetyping.geezedit.com/] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] [http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html] {{Wayback|url=http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html |date=20160304083014 }} [http://www.patentsencyclopedia.com/app/20150212592] ሠላሳ ሰባቱ የግዕዝ ቤት ቀለሞች እንደላቲኑ 26 የእራሳቸው ቁልፎች ስለኣሏቸው ለትምህትና ገለጻም ጠቀሜታ ኣላቸው። ስለዚህ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በማዳበል በሦስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ጉልበት ማባከን ነው። ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በማዳበል በሦስት መርገጫዎች መክተብም ግዕዝ የእራሱ ገበታ እንዳይኖረው ነው። ማንኛውንም የዓማርኛ ቀለም በስድስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ጉልበት ማባከን ነው። ምሳሌ "ፄ"። ዓማርኛውን በብዙ መርገጫዎች መክተብ ሌሎችን ከእዚያ በላይ መጠቀም ያስከትላል። ኣንዳንዶቹ በዘዴዎቻቸው የእራሳቸውን ቋንቋዎች በሦስት መርገጫዎች መክተብ እንጂ ፊደሉን ለሚጠቀሙ 80 የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ዘዴዎቻቸው እንደማይጠቅሙ የተገነዘቡ ኣይመስልም። ኣመልካች ጣቶችን የ“ፈ” እና “ጀ” መርገጫዎች ላይ በማድረግ “ፋ” በትንሿ ጣትና “ፌ” በግራ ቀለበት ጣት ይከተባሉ። “ጁ” በቀኝ ኣመልካች፣ “ጂ” በመካከለው፣ “ጆ” በቀኝ ቀለበት እና “ጇ” በትንሿ ጣት ይከተባሉ። ይኸም በየተራ እንደ “fa”፣ “fe”፣ “ju”፣ “ji” ፣ “jo” እና “j\” እንደሚከተቡት መሆኑ ነው። [http://www.learntyping.org/beginnertypinglesson1.htm] {{Wayback|url=http://www.learntyping.org/beginnertypinglesson1.htm |date=20180224221628 }} ይህ በእንዲህ እንዳለ የግዕዝ ፊደል የእራሱ ገበታ ቢኖረው ስለማይጠቅመው በእንግሊዝኛ፣ ፈረንሳይኛ ወይም ኣረብኛ የፊደል ገበታ ቢጠቀም ይሻለዋል በማለት ግዕዝ በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ እንዲከተብ የሚፈልጉ ኣሉ። ላቲን ፊደሉን የሚከትበው በፊደሉ ነው። ግዕዝ ፊደሉን በላቲን ፊደል እስፔሊንግ ከ"A" እስከ "Z" በኣሉት ይከተብ ማለት ለፊደሉና ኢትዮጵያውያን ስድብ ነው። ምክንያቱም ለእያንዳንዱ የእንግሊዝኛ ቀለሙ የተሠሩት 26 መርገጫዎች ለ37 የግዕዝ ቀለሞች የተሠሩ ስለኣልሆኑ 26 መርገጫዎች ለላቲን መክተቢያዎች እንጂ ለግዕዙ ኣልተሠሩም። ግዕዝን በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ መክተብ እንግሊዝኛ ቋንቋዎችንንና ፊደሎቹን ለማዳበር ስለሚጠቅም ኣንዳንድ የውጭ ኣገር ሰዎችና ኢትዮጵያውያን ኣጎብጓቢዎች ይወዷቸዋል። በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ ዓማርኛና ግዕዝን መክተብ እንዳስቸገረ ቢጻፍም የማይቀየሩ ኣሉ። ግዕዝን በ26 መርገጫዎች መክተብ መሞከር ከእስፔሊንግ ጣጣ ኣልፎ ላቲን ውስጥ የሌለውን ፊደልን በእስፔሊንግ የመጻፍ ኣዲስ ችግር ግዕዝ ላይ ይፈጥራል። የላቲን ፊደል ተጠቃሚዎችን ለእስፔሊንግ ፊደል ችግር ውስጥ ከጣላቸው ኣንዱ ምክንያት የፊደላቱ ቍጥር ማነስ ነው። ግዕዝ ድምጻዊና የተስፋፋ ፊደል ስለሆነ የላቲንን ችግር ለግዕዝ ማካፈል ኣያስፈልግም። ለምሳሌ ያህል ትግርኛውን "ቜ" በስድስት መርገጫዎች የሚያስከትቡ ኣሉ። ከእዚህም ሌላ ያልተሟሉና ስለሆነ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች የማያስከትቡ ኣሉ። ወደ ኦሮምኛው የላቲን ቁቤ ኣከታተብ በቀረበ ኣንድን ድምጽ በብዙ መርገጫዎች የሚያስከትቡ ኣሉ። ግዕዝ ብዙ የድምጽ ቤቶች በኣሉት ቀለሞች ሲጠቀም እንግሊዝኛ ኣንድ ዓይነት ድምጽ ብቻ በኣለው ፊደል ነው የሚጠቀመው። የእንግሊዝኛው ፊደል ድምጽ በግዕዝ የሳድሱ ድምጽ ዓይነት ነው። በእንግሊዝኛ የኮምፕዩተር ገበታ ሳድሳኑ ድምጾች በኣንድ መርገጫ እንደሚከተቡት ሁሉ የግዕዙም ሳድሳን በኣንድ ይከተባሉ። በእንግሊዝኛ ካፒታል ፊደሎቹ የቁልፎቹ ስምም (ምሳሌ፦ Capital “M”) ስለሆኑ በዝቅ መርገጫዎች እንደሚከተቡት በግዕዝም የመርገጫዎቹን ስሞች የግዕዝ ቤት ፊደላት (ምሳሌ፦ የግዕዝ ቤቱ “መ”) የቁልፎቹ ስምም በዝቅ መርገጫዎች እንዲከተቡ ዶክተሩ ወስነዋል። በተጨማሪም በዓማርኛ 40 በመቶ የሚሆኑት ቃላት ሳድሳኑ ስለሆኑና ይህ በብዛት ኣንደኛ ስለሚያደርጋቸው እነሱን አንደላቲኑ እያንዳቸውን በኣንድ መርገጫ መክተብ ተገቢ ነው። ሌሎቹ ሰባት እንዚራን ወደ 60 በመቶ ናቸው። በእንግሊዝኛው እንደሚደረገው የኮምፕዩተሩ ኣከታተብ ወደ እጅ ስልክ እንደዞረው ለግዕዙም ሆኗል። ይህ በእንዲህ እንዳለ ወጉንና ሥርዓቱን ሳይጠብቁ የፊደሎቹን ቦታዎች እየቀያየሩ ለኮምፕዩተርና ለእጅ ስልክ የተለያዩ፣ የኣልተሟላና የማይጽፉ ኣከታተቦች በብዙ መርገጫዎች የሚያቀርቡ ኣሉ። ለምሳሌ ያህል ይህ የዊኪፔዲያ ገጽ “ቊ” እና “ቌ” የዓማርኛ ቀለሞችን ኣያስመርጥም። የዶክተሩን ሥራ መገልበጥ እንጂ ኣስተሳሰብ የኣልገባቸው ሳድሳኑን በሁለት መርገጫዎች የሚያስከትቡና የሚከትቡ እንዲሁም ኣንብበው ከመረዳት ይልቅ በወሬ የሚነዱ ተወናባጆች ኣሉ። በብዛት ኣንደኛ የሆኑትን የግዕዝ ሳድሳን ቀለሞች በዶክተሩ ፈጠራ በኣንድ መርገጫዎች ከመክተብ ይልቅ በሁለት መክተብ ጅልነት ነው። (ምሳሌ፦ "ጥ"ን በዝቅ "T" ።) የእንደዚህ ዓይነቶቹ ችግሮች መነሻዎች ስለጉዳዩ የሚያውቁት የዶክተሩን በፓተንቶች የተጠበትን ዘዴዎች ከመደገፍና እዚህ እንደሚደረገው ከማስተማር ይልቅ መገልበጥ፣ መስረቅ ወይም ዝምታን የመረጡ በብዛት ስለኣሉ ነው። እነዚህ እራሳቸውንና ግዕዝን መበደላቸውንም የማይገባቸውም ኣሉ። የዶክተሩ ግዕዝ ኣጠቃቀም ፊደላቱን ከኣንድ እስከ ስምንት በላይ ፎንቶች በመበታተንና እንዳሉ ከመጠቀም ሌላ በዋየሎች፣ ፈንክሽን፣ ኣኃዞችና ምልክቶች ቍልፎች ማቅለምንና መለዋወጥንም ይመለከታል። እንደታይፕራይተሩ ዘዴ ኣንድ የፊደል ገበታ ለግዕዝ ስለማይበቃ ከኣንድ በላይ ገበታዎች ላይ የተበተኑትን በኣንድ የተጻፈውን በሌላ መርገጫ ቀይሮ ማቅረብን ይጨምራል። ዶክተሩ የተጠቀሙበት ፕሮግራም ዓይነት ለገበያ የቀረበ ሲሆን (እ.ኤ.ኣ. በ1983) ዘዴዎቻቸው ከኢትዮጵያውያን ይልቅ የገልባጮችና የእውሸት የግዕዝ ሌጀንዶች (Legends) ሲሳይ ሆኗል። ኢትዮጵያ የፓተንት ሕግ እንደሌላት ሳያውቁና ከዓወቁ በኋላ የዶክተሩን ዘዴዎች ገልብጠው የተለያዩ ፕሮግራሞች ውስጥ ሲሸጡና ሲበትኑ የነበሩ ከተጠቀሙባቸው ፕሮግራሞች መካከል ወርድእስታር፣ ወርድና ወርድፐርፌክት ይገኙበታል። የኢትዮወርድን ኢትዮፒክ ዶት ስም ቀይሮ ሲሸጥ ከነበረ ኣንስቶ ዘዴውን እንደኣዲስ ነገር ለኮምፕዩተር፣ ለእጅ ስልክና ፓተንት ማመልከቻ የኣቀረቡ ኣሉ። የዶክተሩ ፓተንት ግዕዝን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብን ያጠቃልላል። ===የመድኅን ማነስ=== ከእዚህ ሌላ በእንስሳት ሕክምና ሙያቸውም [https://en.wikipedia.org/wiki/Veterinary_physician] በተለይ በኢምዩን ደፊሸንሲ ፓተንቶችና በኣበረከቱት Immune Deficiency Patent 4,501,816 [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=5&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=4,501,816&OS=4,501,816&RS=4,501,816] [https://www.google.ch/patents/US4501816] 2,127,963 [https://www.ipo.gov.uk/p-ipsum/Case/PublicationNumber/GB2127963] ፈውስ [http://veterinaryrecord.bvapublications.com/cgi/content/abstract/103/17/377] ይታወቃሉ። [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/957772] [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/429877] [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] በኣደረጉት ምርምርና ውጤት ኢምዩን ደፊሸንሲን በማስወገድ [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed?term=Molla%20A%5BAuthor%5D&cauthor=true&cauthor_uid=741593] በየዓመቱ ሲጠፉ የነበሩትን በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሕይወትን [http://books.google.com/books/about/Colostral_Immunoglobulin_Absorption_in_I.html?id=ic5dYgEACAAJ] እ.ኤ.ኣ. ከ፲፱፻፸፰ ወዲህ ማትረፍ ተችሏል። [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] [http://dairycalfcare.blogspot.com/2014/10/how-long-does-it-take-for-colostrum-to.html] ከሰው ልጅ እናቶችና ከኣንዳንድ የጦጣና ውሻ ዝርያዎች በስተቀር የሌሎች እንስሳት ማህጸኖች ኢምዩኖግሎቡሊን (Immunoglobulin) የሚባለውን የበሽታ መከላከያ [[ፕሮቲን]] ለጽንሶቻቸው በእርግዝና ጊዜ ኣያስተላልፉም። ኣጥቢ እንስሳት በእርግዝና ጊዜ በኣካባቢው ለሚገኙት በሽታዎች መከላከያዎች በ[[እንገር]]ነት ያከማቹላቸውና ኣራሶቻቸው እንደተወለዱ [[ጡት]] ሲጠቡ የበሽታ መከላከያዎቹ ፕሮቲኖች ሳይለወጡ ከኣንጀት ወደ [[ደም]] በመግባት ለጥቂት ሳምንታት ከበሽታዎች ይከላከሉሏቸዋል። ኣራሶቹ እንገሩን ሳያገኙ ከቆዩ ግን ወደ ደም መግባታቸውና መከላከያነታቸው ቀርቶ እንደ ተራ ፕሮቲን ምግብ ብቻ ይሆናል። [http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021] {{Wayback|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021 |date=20160713124150 }} ስለዚህ እንደ ጥጆች የኣሉት ሲወለዱ የ[[ኤድስ]] ቫይረስ የበሽታ መከላከያቸውን እንደጨረሰ ሰው ምንም መከላከያ ስለሌላቸውና ኣካባቢው ያሉትን የበሽታ ጀርሞች እየቀማመሱ በተለያዩ በሽታዎች የእራሳቸውን መከላከያ መሥራት እስከሚጀምሩ ድረስ እየተጠቁ ኣብዛኛዎቹ ይታመማሉ፣ ወደ ኣሥር ከመቶም [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] ይሞታሉ። ታክመው የሚድኑትም ኣይጠረቁም። [http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf] {{Wayback|url=http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf |date=20160309034850 }} [http://pas.fass.org/content/21/5/420.abstract] [http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf] {{Wayback|url=http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf |date=20160327235630 }} በኮሎራዶ እሰቴት ዩኒቨርሲቲ (Colorado State University) የዶ/ር ኣበራ የድህረ ዶክትራል ምርምር ይኸን ችግር ለመቋቋም መፍትሔ ፍለጋ ጋር የተያያዘ ነበር። [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2128332/pdf/181.pdf] [http://ag.udel.edu/anfs/faculty/kung/articles/importance_of_colostrum_for_calv.htm] {{Wayback|url=http://ag.udel.edu/anfs/faculty/kung/articles/importance_of_colostrum_for_calv.htm |date=20140303000934 }} [http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021] {{Wayback|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021 |date=20160713124150 }} [http://dairycalfcare.blogspot.com/2014/10/how-long-does-it-take-for-colostrum-to.html] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/112759] ከላይ እንደተገለጸው በዶ/ር ኣበራ ሞላ ግኝት እስከ 50 ከመቶ [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} ለዘመናት ጠንቅ ሆኖ የቆየውን መድኃኒት የሌለውን የእንስሳትን ኤድስ ዓይነት ሁኔታ (Failure of Passive Transfer / FTP) መቆጣጠርና ማስወገድ ተቻለ። [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://calfology.com/sites/default/files/file-attachments/esophagealfeeder_elizondo_pas.pdf] {{Wayback|url=http://calfology.com/sites/default/files/file-attachments/esophagealfeeder_elizondo_pas.pdf |date=20160615183451 }} [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} [https://www.agriland.ie/farming-news/comparison-bottle-feeding-vs-stomach-tubing-colostrum/] ጥጆች የእናቶቻቸውን ጡት በመጥባት ወይም በጡጦ ከሚሰጣቸው እንገር በቂ የበሽታ መከላከያ ማግኘታቸው ኣስተማማኝ ኣይደለም። [http://heifermax.com.au/!trash/blog/tube-feeding-calves/] ኣንዱም ምክንያት የጥጃ ወተት ኣንጀት ይዘት ሁለት ሊትሮች ብቻ ስለሆነ ነው። በእዚህ የተነሳ እንደኣካባቢው ቆሻሻነት ለተቅማጥ፣ የሳንባ ምችና ሌሎች በሽታዎች እየተጋለጡ ገበሬውን የሚያካስሩት እንደተወለዱ በቂ መድኅን የኣላገኙት ዋናዎቹ ናቸው። እንገር ውስጥ የኣለውን የበሽታ መከላከያ ፕሮቲን ጥጃው እንደተወለደ ከተሰጠው እንገሩ ጨጓራ ሳይገባ ከወተት ኣንጀት ወደ እንጀት በመሄድ ሳይለወጥ ደም ውስጥ ይገባል። የእንቦሳ ጨጓራ እንደሚሠራና እንገር ውስጥ የኣሉት የበሽታ መከላከያዎች ወደ ደም እንደሚገቡ በምርምር በማረጋገጥ የመድኅን ማነስን (Passive Immune Deficiency) ለመጀመሪያ ጊዜ ዶክተሩ ማስወገድ ቻሉ። ምርምራቸውን ጨርሰው ያቀረቡትን መፍትሔ ሁሉም ዓውቀውት ቢጠቀሙበት የመድኅን ማነስ ወደ ኣልቦ (ዜሮ) ከመቶ ግድም ሊወርድ ይችላል። [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/103/17/377.abstract] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.abstract] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.abstract |date=20191112034826 }} [http://www.milkproduction.com/Library/Scientific-articles/Calf-Management/Testing-calves-for-passive-transfer/] {{Wayback|url=http://www.milkproduction.com/Library/Scientific-articles/Calf-Management/Testing-calves-for-passive-transfer/ |date=20140707194956 }} [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/20/465.2] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/20/465.2 |date=20180602180827 }} [http://www.abbey-vetgroup.co.uk/cattle.html#COLISEPTICAEMIA] {{Wayback|url=http://www.abbey-vetgroup.co.uk/cattle.html#COLISEPTICAEMIA |date=20131207012422 }} [http://www.veterinaria.org/revistas/redvet/n020213/021302.pdf] {{Wayback|url=http://www.veterinaria.org/revistas/redvet/n020213/021302.pdf |date=20140822203754 }} [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/103/17/377.abstract] [http://www.omafra.gov.on.ca/english/livestock/veal/facts/08-001.htm] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15787987] [http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=GB19810599838] {{Wayback|url=http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=GB19810599838 |date=20210727084918 }} [http://www.atticacows.com/resources/newsletter-calf-management.php] [https://www.researchgate.net/profile/Jill_Hagey2/publication/227855870_Comparison_of_colostrum_feeding_by_nipple_bottle_versus_oroesophageal_tubing_in_Holstein_dairy_bull_calves/links/552565550cf295bf160e7a31.pdf] [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1939-1676.2000.tb02278.x/pdf] ምክንያቱም ጥጃው እንደተወለደ እንገሩን ማግኘቱ የበሽታ መከላከያው ወደ ደም በብዛት የሚገባበት ጊዜ ከመሆኑም ሌላ የበሽታ መከላከሉን ሥራ ስለሚጀምርና ብዙ ደቂቃዎች ሳይወስድ እንገሩን በብዛት መስጠት ስለተቻለ ነው። እነዚህን ማሳካትና እንገሩ በቂ መከላከያ ፕሮቲን እንዳለው ማረጋገጥ ተጨማሪ ጥቅሞች ናቸው። ጥጆች እንደተውለዱ ወደ ጋለን የሚጠጋ ጥሩና ንፁህ እንገር እንደመጋት ባይጠቅምም ገበሬውም የእንገሩን ጥሩነት የሚያጣራበት የእንገር መመርመሪያ ለመጀመሪያ ጊዜ ወይም ተወልዶ የተገኘ ጥጃ በቂ መድኅን እንዳገኘ የሚያጣራበት የደም መመርመሪያ ኣስፈላጊ ሆኖ ስለኣገኙት ኣዲስ የምርመራ ዘዴዎች ለመጀመሪያ ጊዜ ፈጠሩለት። ኢምዩኖግሎቡሊን የሚባል ኣካል እራሱን የሚከላከልበት ፕሮቲን በብቃት መኖር ኣስፈላጊ ስለሆነ መ’መ’ርመር ኣለበት በማለት ኣዲስ ኣስተሳሰብ ከማስተዋውቅ ሌላ ለእንገርና ደም ቀላል መመዘኛዎች ፈጠሩ። በቂ የመከላከያ ፕሮቲን የኣለውን እንገር መጋት ፈውስ እንደሆነ በሳይንስ መጽሔቶችም ኣቀረቡ። [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] የኣጋጋት ቪድዮዎች እዚህ ኣሉ። [http://www.youtube.com/watch?v=ndj8O7_j6j8] [http://www.youtube.com/watch?v=Uky1aifTkf4] [http://www.youtube.com/watch?v=GLHOe6xInJg] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] [http://www.youtube.com/watch?v=i7LF6sx2eTk] [https://www.researchgate.net/publication/7947831_Colostrum_management_in_calves_Effects_of_drenching_vs_bottle_feeding] በዘዴው እየተጠቀሙ የኣሉት ቀስ በቀስ እየጨመሩ ስለሆነ በእየዓመቱ ብዙ ሚሊዮን ሕይወት ማዳን ቀጥሏል። [http://extension.psu.edu/animals/dairy/news/2011/tube-feeding-did] {{Wayback|url=http://extension.psu.edu/animals/dairy/news/2011/tube-feeding-did |date=20151001174516 }} [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN143.pdf] [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} በኣሁኑ ጊዜ የዶክተሩን ግኝት በመከተል በተለይ የዩናይትድ እስቴትስ ትላልቅ እርሻዎች ውስጥ ለእያንዳንዱ ጥጃ እንደተወለደ በቱቦው እንገር ይሰጣል። [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN083.pdf] [http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf] {{Wayback|url=http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf |date=20160801162653 }} [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] [http://dairystar.com/m/Articles.aspx?ArticleID=11901] የእንገር ጥቅም በምርምር ከተረጋገጠበት እ.ኤ.ኣ. 1922 ወዲህ [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2128332/pdf/181.pdf] በመስኩ ትልቅ ኣስተዋጽዖ የዶክተሩ የ1977 ምርምራዊ ሥራ [https://books.google.com/books/about/Colostral_Immunoglobulin_Absorption_in_I.html?id=ic5dYgEACAAJ] [http://www.worldcat.org/title/colostral-immunoglobulin-absorption-in-intubated-and-bottle-fed-calves/oclc/4148821] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] ሳይሆን ኣይቀርም። ምክንያቱም የእንገር ጥቅሙ ቢታወቅም ሁሉም ጥጃዎች እንዲያገኙት ስለኣልተቻለ ችግሩ ቀጥሎ ነበር። [http://pvj.com.pk/pdf-files/29_3/97-101.pdf] [http://www.sprayfo.com/en/Learn-more/Health-/Calf-mortality-still-way-too-far-above-target-level--/] [http://www.omafra.gov.on.ca/english/livestock/dairy/facts/optbirth.htm] [https://app.fwd.us/stories/905] {{Wayback|url=https://app.fwd.us/stories/905 |date=20170303150725 }} [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/j.1439-0396.2005.00535.x] ከዶክተሩ ምርምር በፊት ጥጆች ሳር መቀንጠስ እስኪጀምሩ ድረስ ጨጓራ ስለማይሠራ በስሕተት እንኳን እንገር እዚያ ቢገባ ይጎዳቸዋል የሚባል ኣጉል እምነት በዓለም ላይ ነበር። ኣሜሪካ 65,000 የእንስሳት ሓኪሞችና 92 ሚሊዮን የቀንድ ከብቶች ኣሏት። [http://www.mapsofworld.com/world-top-ten/countries-with-most-cattles.html] የዶክተሩ ዘዴ ለተለያዩ ለማዳና የዱር እንስሳት ጥቅም ላይ መዋሉ ለኣርባ ዓመታት እያደገ ቀጥሏል። ዩናይትድ እስቴትስ ውስጥ በእየዓመቱ ከሚወለዱት 40 ሚሊዮን ጥጃዎች 4 ሚሊዮን የሚሆኑት በመድኅን ማነስ ሊሞቱ ይችሉ የነበሩት በዶክተሩ ግኝት በኣለፉት ኣርባ ዓመታት ሊተርፉ ችለዋል። በተጨማሪም ፵ በመቶ ጥጃዎች ሕክምና እንዳያስፈልጋቸው ሆኗል። በዓለም ላይ የኣሉ የቀንድ ከብቶች ኣንድ ቢሊዮን ስለሆኑ ቢያንስ ኣሥር በመቶ በዘዴያቸው ቢተርፍ ግምቱን ማስላት ይቻላል። [http://beef2live.com/story-world-cattle-inventory-year-0-111523] ሌላው በረከታቸው ኣዲስ የሕክምና ዘዴ ሓኪሞችና ገበሬዎች እንዲጠቀሙባቸው የቱቦዎቹን ቀላልና ቀልጣፋ የሕክምና መንገድ ወይም ኣሰጣጥ (ጨጓራ ስለሚሠራ) (New medical route) ማግኘታቸው ነው። ከዶክተሩ ግኝት በፊት ጥጆች ሲታመሙ ሓኪም ቤት ተወስደው መድኃኒት የሚሰጣችው በመርፌ ነበር። በዶክተሩ ግኝት የተነሳ ገበሬው በቱቦው መድኃኒትና ፈሳሽ መስጠት ስለሚችል ወጪና ጊዜ ተቆጥበዋል። [http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf] {{Wayback|url=http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf |date=20160801162653 }} ዶክተሩ የመድኅንን ማነስ በማስወገድ ከዓለም የእንስሳት ሓኪሞች ኣንዱ ታዋቂ ምሁር ናቸው። የግዕዝ ፊደል በኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ውስጥ በኣለውም መጠቀም እንዲቻል የፈጠሩ ሊቅና የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጣልያንን በማስፈራራት ወሳኙን እርምጃ የወሰዱ ኣርበኛ ናቸው። ከእዚሁ ጋር የተያያዘ በኮምፕዩተር ኣዳዲስ ኣከታተቦችን፣ የፊደል ኣመዳደቦችና ገበታዎች ፈጥረዋል። ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት ፊደላቸውም የዩኒኮድ ፊደል ሆኗል። በተጨማሪም በሳይንቲስትነት፣ ተመራማሪነትና ሥራ ፈጣሪነት ለኣበረከቱት ዕውቅና የምንሰጠው በታላቅ ኩራት ነው። የኣበረከትነውም ዕውቅና በማሕበረሰቡ የዲሬክተሮች ቦርድና በሁሉም ኢትዮጵያውያን ስም ወሰን ከሌለው ምስጋና፣ ፍቅርና ኣድናቆት ጋር ነው። የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ ዶክተሩን የበዓሉም የክብር እንግዳ ኣድርጓል።" ከእዚህ በላይ የቀረበውን የተናገሩት የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ ፕሬዚደንት ኣቶ የሺጥላ ኣርኣያ ድርጅቱ ሰባተኛውን ዓመታዊ በዓል ኅዳር ፲ ቀን ፳፻፲ ዓ.ም. ሲልቨር እስፕሪንግ፣ ሜሪላንድ ሲያከብር ስለዶክተሩ የተናገሩት ነበር። [http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/ |date=20180902153359 }} [http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf |date=20220118224722 }} ===እንገር=== ጥጆች ወተት ሲጠቡ ወተቱ ትንሽ ይዘት የኣለው [[ወተት ኣንጀት]] ውስጥ በቀጥታ ስለሚገባ ወደ ሦስት ሳምንታት እድሜ ሞልቷቸው ሳር መቀንጠስ እስከሚጀምሩ ድረስ [[ጨጓራ]] (Rumen)፣ [[ኣይነበጎ]] (Reticulum) እና [[ሽንፍላ]] (Omasum) ሥራቸውን ኣይሠሩም የሚል እምነት በዓለም ስለነበረ ኣልጠባ ያሉትን እስቶማክ ቲዩብ በሚባል ቱቦ መጋትም ኣይጠቅምም የሚባል እምነት ነበር። ምክንያቱም እንቦሳዎች ወተት ሲጠቡ በተፈጥሮ ኢሶፋጂያል ግሩቭ የሚባል የጉሮሮ እጥፋት በኩል ወተቱ በኣቋራጭ ከጉሮሮ ወደ ወተት ኣንጀት (Abomasum) ስለሚገባ ነው። [http://calfcare.ca/calf-feeding/the-calf%E2%80%99s-digestive-system/] {{Wayback|url=http://calfcare.ca/calf-feeding/the-calf%E2%80%99s-digestive-system/ |date=20150302125031 }} [http://library.ndsu.edu/tools/dspace/load/?file=/repository/bitstream/handle/10365/5930/farm_42_02_04.pdf?sequence=1] በኣፍ በሚገባ የጨጓራ ቱቦ ውስጥ በደቂቃ ጨጓራ ውስጥ የተንቆረቆረ ኣንድ ጋለን ያህል እንገር ወደ ኣንጀት ሄዶ ደም እንደሚገባ በምርምር በማረጋገጥ በመድኅን ማነስ (ፓሲቭ ኢምዩን ደፊሸንሲ / Passive Immune Deficiency) መነሻነት ሲከሰቱ የነበሩ ችግሮች (እ.ኤ.ኣ. በ፲፱፻፳፪ ቢደረስበትም) [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2128332/] በዶ/ር ኣበራ ሞላ ለመጀመሪያ ጊዜ እ.ኤ.ኣ. በ፲፱፻፸፯ ተወግደዋል። መረጃውም 182 ገጾች በኣለው መጽሓፋቸው በእንግሊዝኛ ቀርቧል። [http://books.google.com/books/about/Colostral_Immunoglobulin_Absorption_in_I.html?id=ic5dYgEACAAJ] [http://www.livestocktrail.illinois.edu/dairynet/paperDisplay.cfm?ContentID=166] {{Wayback|url=http://www.livestocktrail.illinois.edu/dairynet/paperDisplay.cfm?ContentID=166 |date=20160305163416 }} [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN093.pdf] [http://pas.fass.org/content/27/6/561.full.pdf] [http://nzcalfrearing.com/uploads/library/Muir/2.1%20Calf%20health%20-colostrum%20and%20immunity%20Final.pdf] {{Wayback|url=http://nzcalfrearing.com/uploads/library/Muir/2.1%20Calf%20health%20-colostrum%20and%20immunity%20Final.pdf |date=20160304203653 }} [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] ከእዚያም ወዲህ ምርምራቸው በሌሎች ምርምሮች ተረጋግጠዋል። [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://library.ndsu.edu/tools/dspace/load/?file=/repository/bitstream/handle/10365/5930/farm_42_02_04.pdf?sequence=1] [http://europepmc.org/abstract/MED/18764687/reload=0;jsessionid=fWNvjeDDaB4VSTdy4hqd.2] [http://www.revmedvet.com/2009/RMV160_436_440.pdf] [http://avmajournals.avma.org/doi/abs/10.2460/ajvr.69.9.1158] [http://www.researchgate.net/publication/233826781_Evaluation_of_the_Brix_refractometer_to_estimate_immunoglobulin_G_concentration_in_bovine_colostrum] [http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021] {{Wayback|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021 |date=20160713124150 }} [http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf] {{Wayback|url=http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf |date=20160327235630 }} [http://www.atticacows.com/documentView.asp?docID=2064] {{Wayback|url=http://www.atticacows.com/documentView.asp?docID=2064 |date=20111009032349 }} [http://www.irishexaminer.com/farming/news/technologynew-zealand-award-for-improved-stomach-tube-408980.html] [http://wholisticbeginnings.com/blog/2014/7/2/colostrum] በእዚህ የተነሳ እንገር ([[Colostrum]]) ባለማግኘት ሊሞቱና ሊታመሙ የሚችሉትን እስቶማክ ቲዩብ ወይም ኤሶፋጊያል ቲዩብ በሚባሉ ቱቦዎች በመጠቀም እንገሩን ጥጃው እንደተወለደ በመስጠት ሕይወቱን ማዳን ተችሏል። [https://archive.is/20131220183111/www.personal.psu.edu/users/j/a/jae226/Esopheal%20feeder-Hoards.jpg] እንቦሳውም እንገሩን ቶሎ ከኣላገኘ ጀርሞችም ከሆድ እቃ በቀጥታ ወደ ደም ስለሚገቡ ኣደጋው ስለሚጨምር እንገሩን ጥጃው እንደተወለደ ከኣላገኘ ወደ ደም መግባቱም ቀስ በቀስ ስለሚቀር ጊዜና የእንገሩ መጠን ወሳኞች ናቸው። የእንቦሳ ጨጓራ እንደሚሠራ ለመጀመሪያ ጊዜ በማረጋገጥ የጥጃውን ትብብር ሳይጠይቅ በምርምራቸው የእንገር መጠንንና ጊዜውን ሰው እንዲወስን ሆነ። ስለዚህ ኣልጠባ ያለን ጥጃ ዝም ብሎ መመልከትና መበሳጨት ቀርቶ ወተት ኣንጀት የማይችለውን እንገር ጨጓራ ውስጥ በማስቀመጥ ጥጃው እራሱን እንዲረዳ ኣደረጉ። ከብዙ ላሞች ተሰብስቦ ተደባልቆ የተፈረዘ እንገር በክብደት መጠን እየተለካ በቱቦ በኣንድ ደቂቃ ለጥጆች እንደተወልዱ የተሰጠው ኣንድ ጋለን ያህል እንገር በ፳፬ ሰዓታት ውስጥ በቂ መድኅን ደሙ ውስጥ እንዳስገኘና እንገሩን በፈቃዳቸው እያረፉ ብዙ ሰዓታት ሳይፈጁ ከጠቡት ጋር እኩል መሆኑን ኣረጋገጡ። የዶ/ር ኣበራ የምርምርው ውጤት ትልቅ ፈውስ ሊሆን የቻለው ጊዜ፣ ይዘትና መጠንን በኣንዴ በማካተት ስለገላገለ ነው። [https://u.osu.edu/beef/2016/03/23/tube-feeding-colostrum-an-essential-skill-for-all-producers/] የጊዜ ጥቅም ጥጃው እንደተወለደ የተሰጠውን ወደ ደሙ ስለሚያስገባ ሲሆን በእዚህ ጊዜም ወደ ደም እንደመድኅኑ የሚገቡትን ጀርሞች ለመቅደምም ነው። እንገሩም ከኣንጀት ወደ ደም የሚገባው ጥጆች እንደተወለዱ ሲሆን ቀስ በቀስ እየቀነሰ በ24 ሰዓታት ውስጥ መተላለፉ ይዘጋበታል። በቱቦው ወደ ጋለን እንገር መስጠት ስለሚቻል በቂ መድኅን እንደተወለዱ መስጠቱ የበሽታ መከላከዎች በብዛት ወደ ደም ስለሚገቡ ነው። [http://afsdairy.ca.uky.edu/files/extension/nutrition/Raising_Healthy_Dairy_Calves.pdf] {{Wayback|url=http://afsdairy.ca.uky.edu/files/extension/nutrition/Raising_Healthy_Dairy_Calves.pdf |date=20160304131423 }} ስለዚህ ጥጃው እንደተወለደ መስጠቱ እንጂ መቆየቱ እንገር ማባከን ነው። ጥጃው ቢጠባም ወተት ኣንጀት በቂ ይዘት ስለሌለው የሚፈለገውን ያህል ሊጠባም ስለማይችል ጨጓራ እንደሚሠራ ስለኣረጋገጡ ኣንድ ጋለን እንደተወለደ በቱቦው መስጠት ስለቻሉ እንገሩ ውስጥ በቂ የመድኅን መጠን እንዳለ የሚጣራበት ኣስፈላጊ ነው በማለት ቀላል የምርመራ ዘዴ ለመጀመሪያ ጊዜ ፈጠሩ። ምክንያቱም የሁሉም ላሞች እንገር የበሽታ መከላከያ ፕሮቲኖች መጠን እኩል ስለኣልሆነ ነው። በተጨማሪም ሬፍራክቶሜትር የሚባል መሣሪያ የእንገርን መድኅን መጠን ለመገመት እንደሚጠቅም የምርመራ ጽሑፍ ጻፉ። [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short |date=20191122225939 }} [https://books.google.com/books?id=KC3Vig7YVFoC&pg=PA155&lpg=PA155&dq=Rumen+colostrum%22&source=bl&ots=iJkdTRsGdx&sig=w0PnQAvHZyCgtDeSwZYtQO9ggMk&hl=en&sa=X&ei=pcXwVPmFI4aWyASslIKgBA&ved=0CCYQ6AEwAjgK#v=onepage&q=Rumen%20colostrum%22&f=false] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} ግን ኣንድ ጥጃ በቂ መድኅን የሚኖረው እንደተወለደ ኣንድ ጋለን እንገር ስለኣገኘ ብቻ ሳይሆን በቂ ኢምዩኖግሎቡሊን ስለኣገኘ ስለሆነ እንገሩ ውስጥ በቂ እንዳለ ገበሬው ከላሟ ሳይለይ በኣንድ ደቂቃ እንገሩን መርምሮ የሚያጣራበት የምርመራ ዘዴ ፈጥረውና ኣስፈላጊነት ኣስተዋወቁ። የሥጋ ላሞች ግን ስለማይታለቡ ያንኑ የምርመራ ዘዴ የጥጆችን ደም በመውሰድ ገበሬው ሜዳ እንዳለ በኣንድ ደቂቃ ጥጃው በቂ መድኅን እንዳገኘ እንዲያጣራና ከኣላገኘ ቱቦውን በመጠቀም ማረም እንደሚቻል ኣቀረቡ። እንገሩን በሚገባ ለመጠቀም በኣካባቢው ለኣሉት በሽታዎች ላሞቹን በመክተብ ጥጆቹ ትክክለኛ መከላከያውን ከእንገሩ ያገኛሉ። (ዶክተሩ በተለይ የቫይረስ በሽታዎች ኣዳዲስና የተለመዱ መክተቢያዎችን የመሥራት የብዙ ዓመታት ልምድ ኣላቸው።) [http://ethioobserver.net/an_apology.htm] የምርምር ውጤቶቻቸውም ጥቅም በሌሎች ሲረጋገጡ ኣርባ ዓመታት ኣልፈዋል። [http://dairycalfcare.blogspot.com/2014/10/how-long-does-it-take-for-colostrum-to.html] [https://www.procalf.com/technical/stomach-tubing-calf] [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} [https://stud.epsilon.slu.se/9018/7/laestander_c_160513.pdf] [https://www.drovers.com/article/colostrum-foundation-healthy-life-calves] [https://www.drovers.com/article/colostrum-foundation-healthy-life-calves] [https://www.independent.ie/business/farming/colostrum-giving-the-calf-a-good-start-in-life-26507213.html] [https://www.agriland.ie/farming-news/comparison-bottle-feeding-vs-stomach-tubing-colostrum/] [https://www.agridirect.ie/blog/vetinerary-corner-know-vital-colostrum/] [https://www.agriland.ie/farming-news/comparison-bottle-feeding-vs-stomach-tubing-colostrum/] በቂ መከለከያ ኣለማግኘት Failure of Passive Transfer (FTP) ይባላል። እዚህ ላይ ሊታወቅ የሚገባው ግን መድኅን ስለሌለ የግዴታ ይሞ'ታል ማለት ኣለመሆኑንና (ኤድስ ያለበት ሁሉ እንደማይሞት ዓይነት) ሲጠባ የታየ ጥጃ ሁሉ በቂ መድኅን ኣገኘ ማለት ኣለመሆኑን ነው። የእንገሩ ጥቅም በኣካባቢው ቆሻሻነት፣ ጥጆቹ ጀርሞቹን ስለሚበሉና የበሽታዎች መኖር ናቸው። ሲጠባ የታየም ይሁን ያልታየ ጥጃ ጊዜ እንዳያልፍበት ደሙን በመመርመር የመድኅኑ መጠን እንዲጣራበት የእንገር መድኅን መመርመሪያ ኣዲሱን ዘዴያቸው ለጥጃውም ደም መመርመሪያ እንዲያገለግል ኣደረጉ። [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1939-1676.2000.tb02278.x/pdf] ምርመራዎቹም ኣስፈላጊ ሆነው ስለኣገኙዋቸው መፍትሔውን ፈጥረው ኣቀረቡ። ስለ ምርምር፣ ግኝቶቻቸውና ኣስተዋጽዖ ከታዋቂ የዓለም የእንስሳት ሓኪሞች ኣንዱ ከመሆናቸውም ሌላ [http://www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html] [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/429877] በሽታን መከላከል ሲቻል በማከም ብቻ ስለማያምኑም የኣሜሪካና እንግሊዝ ፓተንቶች (የባለቤትነት መታወቂያ) ኣግኝተዋል። የግኝቶቻቸው ጥቅሞች [http://www.google.com/patents/US5645834] እዚህ በተጠቃቀሱት የተወሰኑ ኣይደሉም፦ ምሳሌ 4,501,816 ፓተንታቸው ሌሎች ፓተንቶችን ጠቅሟል። [https://www.google.com/patents/US4837166] [https://patents.google.com/patent/JPS5442796B2/ja] በዶ/ር ኣበራ የምርምር ውጤት ዘዴ የተነሳ በኣሁኑ ጊዜ እያንዳንዱ ጥጃ እንደተወለደ እንገር በቱቦው የሚሰጠው ትላላቅ እርሻዎች ውስጥ ብቻ ኣይደለም። [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN083.pdf] [http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf] {{Wayback|url=http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf |date=20160801162653 }} [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://vcs.vetmed.wsu.edu/FDIU/information-topics/producers/calf-diarrhea] [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] [http://www.dairystar.com/main.asp?SectionID=31&SubSectionID=172&ArticleID=11901] ብዙ ትላልቅ እርሻዎች ውስጥ ጥጆች በተወለዱ በሁለት ሰዓታት ውስጥ የሆድ ቱቦን በመጠቀም እንገር ይሰጣቸዋል። [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] [https://www.publish.csiro.au/ebook/chapter/9780643107427_Chapter5] የእንገር ብዛት ብቻ ሳይሆን ጥራቱንም ማወቅ ኣስፈላጊ ሆኖ ስለኣገኙት መመርመሪያ ዘዴ ፈጥረውለት ዘዴውም ወደ መሣሪያ ተቀይሮ የእንገርን ኢምዩኖግሎቡሊን መጠን መገመት የገበሬዎች የዘወትር ሥራ ሆኗል። እንገር ሌሎች ጥቅሞችም ኣሉት። ለምሳሌ ያህል እንደተወለዱ በቂ መድኅን የኣገኙ ጥጆች ሲያድጉ ብዙ ወተት ይሰጣሉ። [http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf] {{Wayback|url=http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf |date=20160309034850 }} ኣሜሪካ ውስጥ ብቻ በእየዓመቱ ወደ 39 ሚሊዮን ጥጆች ስለሚወለዱ [http://www.beefusa.org/beefindustrystatistics.aspx] የተለያዩ እንስሳት ሳይቆጠሩ [https://www.greenscountrystore.co.uk/article/stomach-tube-colostrum-feeders/16938] [https://books.google.com/books?id=yeiLQvLVyO0C&pg=PA153&lpg=PA153&dq=world+stomach+tube+calves&source=bl&ots=yTjSmTgjU9&sig=g20Vt_4hPli-cPuwt8a9cSWDozk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwitnqzi6-zOAhUQ9WMKHY85B5QQ6AEIXzAN#v=onepage&q=world%20stomach%20tube%20calves&f=false] ምን ያህል ሕይወት እንደተረፈ ግምቱን ለኣንባቢ መተው ይሻላል። የዶክተሩን ዘዴ ዓለም እየተጠቀመበት [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] ኣሜሪካ ውስጥ ብቻ ብዙ ቢሊየን ዶላሮች ሲይስተርፉ ኣርባ ዓመታት ሊሞሉ ነው። [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] የኣንድ ጥጃ ዋጋ 70 ፓውንድ ቢሆንና በየዓመቱ በዓለም ላይ የሚያልቁትን ጥጃዎች ብቻ መቶ ሚሊዮን በማትረፍ የዶ/ሩ ምርምር ሥራ ዋጋ በኣለፉት 40 ዓመታት ብዙ ቢሊዮን ነው። [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0150452] ሌላ ምሳሌ ለመጥቀስም ያህል የእንገር መድኅን መጠን ሬፍራክቶሜትር (Refractometer) በሚባል መሣሪያ መገመት እንደሚቻል የጻፉትም [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short |date=20191122225939 }} ከ፴፮ ዓመታት በኋላ ዋቢ እየሆነና መጥቀሙ ነው። [http://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(12)00376-1/references] [http://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(12)00869-7/fulltext] [http://www.arssales.com/epfo-refractometer.html] [http://lib.dr.iastate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1121&context=etd] [https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/5602/research.pdf?sequence=3] [http://www.vetfood.theclinics.com/article/S0749-0720(10)00005-8/references] [http://bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-014-0178-7] [https://aqha.com/daily/breeding/2016/august/horse-breeding-colostrum-for-foals/] {{Wayback|url=https://aqha.com/daily/breeding/2016/august/horse-breeding-colostrum-for-foals/ |date=20160819064449 }} [http://csu-cvmbs.colostate.edu/Documents/erl-colostrum-elixir-life-2014.pdf] [https://www.researchgate.net/publication/223716215_The_effect_of_nonspecific_immunostimulation_of_pregnant_mares_with_1316_glucan_and_levamisole_on_the_immunoglobulins_levels_in_colostrum_selected_indices_of_nonspecific_cellular_and_humoral_immunity] ዘዴዎቻቸውም እንደኣስፈላጊነታቸው ለተለያዩ ለማዳና የዱር እንስሳት ጥቅም ሥራ ላይ እየዋሉ ናቸው። ዶክተሩ በተማሩበት የሕክምና መስክ ብዙ ሚሊዮኖች ሕይወቶች ማትረፍ ስለቻሉ ፈጣሪናን የረዷቸውን ያልረሱ ደስተኛ ናቸው። የላም እንገር ለሰው ሕክምናም እየጠቀመ ነው። [http://www.progressivedairy.com/topics/calves-heifers/bovine-colostrum-not-just-for-calves-any-more] [https://www.futuremarketinsights.com/reports/colostrum-market] ===ሕክምና=== የምርምር ግኝታቸውም ጥጆች ሲታመሙም ኣዲስ የመድኃኒት፣ ምግብና [[ፈሳሽ]] መስጫ ዘዴ ሆኖ ተገኝቷል። [https://archive.is/20131220183111/www.personal.psu.edu/users/j/a/jae226/Esopheal%20feeder-Hoards.jpg] ለምሳሌ ያህል የ[[እንቦሳ]] [[ተቅማጥ]] እንደ ስው ኮለራ (Cholera) ብዙ ጥቃት የሚያደርሰው ከኣካል ውስጥ ውሃ እየተመጠጠ ስለሚያልቅ ስለሆነ [[ውሃ]]ውን ለመተካት ጥጆቹን ሓኪም ቤት መውሰድና ማሳከም ገበሬውን ብዙ ወጪ ያስወጣ ነበር። ከዶክተሩ ግኝት በኋላ ግን ትክክለኛውን የ[[ጨው]]ና [[ስኳር]] መጠን ያለውን ንፁህ ውሃውን በቱቦው ማጠጣት ስለሚቻል ወጪ ቀንሷል። [http://beefcattle.ans.oregonstate.edu/html/publications/documents/15-Appendix-Fluidandelectrolytetherapyincalves.pdf] {{Wayback|url=http://beefcattle.ans.oregonstate.edu/html/publications/documents/15-Appendix-Fluidandelectrolytetherapyincalves.pdf |date=20100621074859 }} [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1939-1676.2006.tb02906.x/abstract] [http://www.bovinevetonline.com/bv-magazine/the-ins-and-outs-of-tube-feeding-113983524.html] {{Wayback|url=http://www.bovinevetonline.com/bv-magazine/the-ins-and-outs-of-tube-feeding-113983524.html |date=20121204155813 }} ዶክተሩ ለሕክምና ሞያቸው [https://en.wikipedia.org/wiki/Veterinary_medicine] ካበረከቷቸው ኣንዱ ይኸን ኣዲስ የሕክምና [[ዘዴ]] ማቅረባቸው ነው። ከእዚያም ወዲህ ጥቅሙ ቢጋነንም [http://www.youtube.com/watch?v=49V40niQ6lE] የእንገር ንግድ ኣዳዲስ የዓለም ገበሬዎችና ኣምራቾቹ የገቢ ምንጭና የመድኅን የሕክምና ዘዴ ከመሆኑ ሌላ የሰው [[እናት]] እንገርና ወተትም ኣጠቃቀምም ተሻሽሏል። [http://www.who.int/nutrition/topics/world_breastfeeding_week/en/] [http://www.youtube.com/watch?v=8nJpzFTaUIg] [http://vimeo.com/72048334] የምርምር ውጤታቸውም ጤናማ እንስሳትን ለማሳደግ መራዳትና [http://www.youtube.com/watch?v=xaZkmT16NXY] ሓኪሞችንም ከመጥቀም ሌላ [http://www.bovinevetonline.com/news/Fixing-passive-transfer-failure-201087501.html] {{Wayback|url=http://www.bovinevetonline.com/news/Fixing-passive-transfer-failure-201087501.html |date=20160304102324 }} [http://www.google.com/patents/US5645834] ለሌሎች እንስሳትም ሥራ ላይ ውሏል። ምሳሌ - [http://www.blackbellysheep.org/about-the-sheep/articles/tube-feeding-lambs-kids/] [http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-94-009-6604-8_1] [http://www.sheepandgoat.com/articles/colostrum.html] [http://www.pawsandclaws.net/colostrum.html] [https://www.extension.iastate.edu/NR/rdonlyres/EFA70D84-81F7-4DB9-91A6-CCBF266798AF/157985/DairyGoatColostrumManagementFactsheet.pdf] [http://www.saskatooncolostrum.com/english/Article/Details/5695_THE-COLOSTRUM-COUNSEL--Colostrum-Liquid-gold-for-kids-and-lambs.html] {{Wayback|url=http://www.saskatooncolostrum.com/english/Article/Details/5695_THE-COLOSTRUM-COUNSEL--Colostrum-Liquid-gold-for-kids-and-lambs.html |date=20140503051844 }} [http://www.mobimotherhood.org/MM/article-feed_baby.aspx] {{Wayback|url=http://www.mobimotherhood.org/MM/article-feed_baby.aspx |date=20131224064828 }} [https://www.semanticscholar.org/paper/Quantitation-of-bovine-immunoglobulins-by-radial-i-Molla/b5ebcaf00cca1b37008bf2f1509ab7f87f585e02] እንግሊዝን የ፲፮ ቢሊዮን ዶላር ያካሰረውን የላም [[ጉንፋን]] [[ወረርሽኝ]] (Foot-and-mouth-disease) ከኣስቆሙትና ከኣጠፉት ኣንዱ በመሆናቸው ዶክተሩ [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] ሁለት የጀግንነት ሽልማት ከዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት ተሰጥቷቸዋል። [http://en.wikipedia.org/wiki/2001_United_Kingdom_foot-and-mouth_outbreak] በሽታው ኢትዮጵያ ውስጥ ኣለ። [http://nazret.com/blog/index.php/an_apology_to_the_ethiopian_scientist?blog=15] ኢትዮጵያውያን ሥጋ ለውጭ ኣገሮች በመሸጥ ብቻ ብዙ ቢሊዮን ብር ገቢ ሊያገኙ ስለሚችሉ መጀመሪያ ኣደገኛ የእንስሳት በሽታዎችን ማጥፋት ይጠበቅባቸዋል። [http://alumnius.net/colorado_state_unive-7996-101] እንደ በሽታውም ዓይነት ክትባት ትልቅ መሣሪያ ነው። የሰው ልጅ በመተባበር የሰውን [[ፈንጣጣ]] (Smallpox) እና የቀንድ ከብትን [[ደስታ]] (Rinderpest) በሽታዎች ክትባትን በዋናነት በመጠቀም ከዓለም ኣጥፍቷል። ዶ/ር ኣበራ ኣዳዲስና የተለመዱ ክትባቶችን ኣምርተዋል፦ Equine Encephalitis [https://aaep.org/guidelines/vaccination-guidelines/core-vaccination-guidelines/easternwestern-equine-encephalomyelitis], Equine Influenza [https://news.sky.com/story/equine-influenza-what-is-it-and-does-it-affect-humans-11630441], IBR [https://www.farmhealthonline.com/US/disease-management/cattle-diseases/infectious-bovine-rhinotracheitis/] Vesicular Stomatitis [https://www.aphis.usda.gov/publications/animal_health/fs-vesicular-stomatitis.pdf], BVD [https://cattletoday.info/bvd.htm] {{Wayback|url=https://cattletoday.info/bvd.htm |date=20200203160803 }} Orf [https://www.cdc.gov/poxvirus/orf-virus/index.html] ጥቂት ምሳሌዎች ናቸው። የወፍ ኢንፍሉኤንዛና የመሳሰሉ በሽታዎች ሕዝቡ በሚገባ ማወቅና መዘጋጀት ይኖርበታል። [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} [https://www.msn.com/en-us/news/politics/coronavirus-outbreak-a-cascade-of-warnings-heard-but-unheeded/ar-BB11pYY1?ocid=spartandhp&fbclid=IwAR3pF-ElR0K_XctW6K06xDTexNJnTO56105QgNbquyMblruzYp9QsxvxVqo] ===ኤድስ=== [[ኤድስ]] (Acquired Immune Deficiency Syndrome / AIDS / ''ኣኳየርድ ኢምዩን ደፊሸንሲ ሲይንድሮም'') በዓለም ላይ መሰራጨት እንደጀመረ [[ኤችኣይቪ]] (Human Immunodeficiency Virus)ን [[ክትባት]] እንደማይከላከለው በጊዜው ከሚያውቁት ሳይንቲስቶችና የበሽታ መከላከያ ክትባት ሠሪዎች ኣንዱ በመሆናቸው በሽታው ኢትዮጵያ ውስጥ ሊያስከትል ከሚችለው ጉዳት ለመከላከል ሕዝቡን ለማስተማር ባለ ኣራት ገጾች የመጀመሪያው የሆነውን ገለጻ በዓማርኛ ስለ ኤድስ በ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. ተርጕመው [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1580336/] እና ጽፈው [http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf |date=20130904025019 }} [https://web.archive.org/web/20060508175328/http://www.ethiopic.com/unicode/aids_in_amharic_geezedit_unicode.htm] በገዛ ገንዘባቸው እያባዙና እየኣደሉ ቆይተው በኋላም በኢትዮጵያ ''[[ሪቪው መጽሔት]]'' ኣትመዋል። በእዚያን ጊዜ ስለ ግብረሥጋ ግንኙነትና ኮንዶም የሚጠቅሰውና እንዲሁም የታመሙትን መርዳት ይገባል የሚለው ጽሑፋቸው ከጊዜው ደካማ ኣስተሳሰብ የቀደመ ስለሆነ ተገቢውን ተቀባይነት ሳያገኝ ቸል ተብሎ የታለፈበት ጊዜ ስለነበረ በሽታውን በምርምር በተረጋገጡ ዕውቀትና ትምህርት መከላከል [http://www.youtube.com/watch?v=toXxLSfm2Ac] ስለኣልተቻለ ከፍተኛ ጉዳት ኣድርሷል። ይኸንኑ ጽሑፍ ሕዝቡ እንዲያነብበት GeezEdit Amharic P [http://www.fonts2u.com/amharq.font] የሚባል የኮምፕዩተር ፊደላቸውን በ፲፱፻፹፯ ዓ.ም. በነፃ የሰጡት ስጦታ ኣሁንም ኢንተርኔት ላይ ስለኣለ ኣንዳንዶቹ ኣልደረሱበትም እንጂ ደርሰውላቸው ነበር። ጽሑፉ ሲጻፍ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ የተገኘባቸው የዓለም ሕዝቦች ኣንድ ሚሊዮን ሆኖ ሳለ እስካሁን በበሽታው ሳቢያ የሞቱ ሰዎች ቍጥር ፴፮ ሚሊዮን ደርሷል። [http://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet] በ፳፻፰ ዓ.ም. 36 ሚሊዮን ያህል ሕዝቦች ቫይረሱ ኣለባቸው። ሰሞኑን ኃምሳ ሁለት ከመቶ ዩናይትድ እስቴትስ ውስጥ የኣሉ ኢትዮጵያውያን ኤድስ ኣለባቸው የሚባል ወሬ እየተናፈሰ ነበር። ለምሳሌ ያህል መቶ ሰዎች ተመርምረው ኃምሳ ሁለቱ ኢትዮጵያውያን ውስጥ ኤድስ ቢኖርባቸው ዩናይትድ እስቴትስ ከኣለው ወደ ሚሊዮን ከሚጠጋ ሕዝብ ኣምስት መቶ ሃያ ሺህው ኤድስ ኣለው ማለት ኣይደለም። እነዚህ ሁለቱ ኣነጋገሮች የተለያዩ ናቸው። የወሬው ትክክል ኣለመሆንና መረጃው ከዶ/ር ገበየሁ ተፈሪ ጋር በምናላቸው ስማቸው ቃለምልልስ እዚህ ቀርቧል። [https://www.youtube.com/watchv=pkUpzPGAH_8&feature=youtu.be] ኣንድ ሌላ ትንሽ ጥናትም እንደሚያሳየው ኢትዮጵያ ውስጥ ቫይረሱ ከተገኘባቸው መካከል ከመቶው 28 እንዳለባቸው ኣያውቁም። [http://addisstandard.com/analysis-hivaids-is-surging-in-ethiopia-again/] ይህ ከመቶ 28 ኢትዮጵያውያን ውስጥ ቫይረሱ ኣለባቸው ማለት ኣይደለም። ===ነፃ መክተቢያ=== ከቅርብ በረከትም በ[[ግዕዝኤዲት]] ኦንላይን (Free Typing GeezEdit Amharic Online) http://freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} GeezEdit,<ref>{{cite web |url=http://freetyping.geezedit.com/ |title=GeezEdit |publisher=Geezedit.com |date= |accessdate=2016-01-05 |archivedate=2020-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204081045/http://freetyping.geezedit.com/ }}</ref> ዓማርኛ [https://www.yumpu.com/en/document/view/19533116/online-geezedit-for-typing-in-amharic-ethiopian-observer/2] ሕዝቡ በነፃ በዓማርኛ ዊንዶውስ እና ማክ ኮምፕዩተሮች ውስጥ መጻፍና የዓለም ድረገጾችንና የመሳሰሉትን (ኢንተርኔት) በዓማርኛ መፈለግ እንዲችል ኣበርክተዋል። (Amharic) [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }}፣ ጉግል በዓማርኛና እንግሊዝኛ፣ [http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html] {{Wayback|url=http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html |date=20110521215851 }} [http://www./yahoo_and_bing_in_amharic_Amharic.htm] ያሁ እና ቢንግ በዓማርኛ መፈለጊያም ይገኙብታል። [https://archive.is/86ts8] ቪድዮም እዚህ ኣለ። [http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4] እነዚህ የኣንድ ሰው ብቻ ሥራዎች ስለኣልሆኑ ለሚመለከታቸው ሁሉ ምስጋና ይድረስልን። የድረገጹ ፩ኛ ጥቅም ሌላ መክተቢያና እንደ ማይክሮሶፍት ወርድ [http://www.microsoftstore.com/store/msusa/en_US/list/categoryID.62686200/sort.displayName+descending?siteID=SRi0yYDlqd0-8ggYrag5eXxv00gYc2zcYQ] ወይም ፔጅስ [http://www.apple.com/mac/pages/] የመሳሰሉ ፕሮግራሞችን (ተጠቃሚው ተመዝግቦ እያንዳንዱን በብዙ ሺህ ብር መግዛት ስለማይችል በእራሱ ፊደል መጠቀም እንዳይቸግረው) ኣማራጭ በማበርከት በ[[ዊንዶውስ]] እና [[ማክ]] ኮምፕዩተሮች በዓማርኛ ለመጻፍ ነው። ከእዚያ ጽሑፉ ኮፒ ተደርጎ ሌላ ሥፍራ ይለጠፋል። [http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm |date=20150616233319 }} የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ጽሑፎቻችንንና የመሳሰሉትን ወደ ኢንተርኔት ማስገባትና እነዚህኑ ፈልገን ማግኘት ካልቻልን የሚከተለው ኋላ ቀርነት ቀላል ላይሆን ይችላል። ፪ኛው ኢንተርኔትን በዓማርኛና እንግሊዝኛ ወይም ቀላቅሎ ለመፈለግ በኮምፕዩተር ያገኘነውን ኣዲስ ኣጠቃቀም በሚገባ እንድንጠቀምበት ነው። ይህ ቃላትን ጽሑፍ ውስጥ ለመፈለግና ለመተካትም ይጠቅማል። ሕዝቡ በቀላሉ መጻፍ ስለሚችል በሰለጠነበት የጽሑፍ ኣሠራር እንዲቀጥሉ ሲሆን ፫ኛው ጥቅም ኣንድ የዓማርኛ ጽሑፍ በቀለሙ የተጻፈ መሆኑን ለማረጋገጥና እንደኣስፈላጊነቱ ለማረም ነው። በግዕዝ ቀለም ያልተጻፈ ጽሑፍ ኮፒ ተደርጎ ገጹ ላይ ሲለጠፍ ዝብርቅርቅ እንግሊዝኛ ሆኖ ይታያል። ፬ተኛ ጥቅም ኣንዳንድ ምሁራን እንደ “ዝሆን”፣ “ኣኣ”፣ “ክኅሎት”፣ “ድድ የመሳሰሉትን የዓማርኛ ቃላት የማያስጽፉ ድረገጾችንና የመሳሰሉትን ለመጻፊያ ከማቅረብ እንዲቆጠቡ ነው። ኣንዳንዶቹ “ኵ”ን ኣጥፍተው በ“ክው” እንደ እንግሊዝኛ እስፔሊንግ መክተብና ወጪ መጨመር ቢፈልጉም “ኵ”ን መጻፍ የማይችሉ ኣሉ። "ሥዕል"ን በ"ሥእል" መተካትም ችግር ኣለው። ከእነዚሁ መካከል የእነ “ሐ” እና “ኀ” ቤቶች ቀለሞችን የ“ሀ” ሞክሼዎች ስለሆኑ መቀነስ እየፈለጉ ኣንዳንዶቹ “ትህትና”፣ “ትስስር”፣ “ግግር” እና “ትዝታ” የመሳሰሉትን ቃላት መክተብ ስለማይችሉ ዓማርኛውን በእንግሊዝኛ ለመክተብ ሲባል ቃላቱን ማጥፋት ይፈልጋሉ። እነዚህ ምሳሌዎች ያለተቃውሞ ለብዙ ዓመታት ኣሉ። ይህ ገጹን እየተጠቀሙ የኣሉ ኢትዮጵያውያን ምሁራን ለዓማርኛ ፊደልና ቋንቋ መጥፋት ደንታ እንደሌላቸው የሚያሳይ ኣሳፋሪ መረጃ ነው። ኣንዳንዶቹ ግዕዝኤዲት በሁለት መርገጫዎች የሚያስከትበውን “ስስ” ቃል የሚከትቡት በሰባት መርገጫዎች ሲሆን “ፄ” ቀለምን ለመክተብ እስፔሊንጉን ማስታወስና ስድስት መርገጫዎች መጠቀም ቢያስፈልግም ሁሉንም የዓማርኛ ፊደላት ባዶ ስፍራ እየጨመሩ እንኳን ኣያስከትቡም። ዓማርኛውን መክተብ ሳይችሉ ሌሎች ቋንቋዎችን የጨመሩ ኣሉ። ምክንያቱም ከግዕዝ ቋንቋ ቀለሞች በሰተቀር ሌሎቹ ከዓማርኛው ቀለሞች በላይ ብዛት ስለኣላቸው ነው። ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና እንዳገኘ እያወቁ ዛሬም በእየዓይነቱ የፊደል ቁርጥራጭ የሚያቀርቡም ኣሉ። ፭ተኛው ጥቅም ሞክሼዎችን የማይወዱ ደራስያን ከሚወዷቸው ጋር እያምታቱ በተገኘው እንዳይጠቀሙ ይራዳል። “ሀ” የ“ሃ” እንዲሁም “አ” የ“ኣ” ሞክሼዎች የሚመስሏቸው ኣሉ። “ኳ” እራሱን የቻለ ሞክሼ የሌለው ቀለም ነውና ጊዜና ስፍራ ማባከን ስለሆነ በ“ኩዋ” ወይም “ክዋ” መዘርዘርም ፊደል ለመቀነስ በታይፕ መጻፊያ ዘመን በኣማራጭነት የቀረበና ያኔም ቢሆን ተቀባይነት የኣላገኘ ኣሁንም ቢሆን ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር ኣስተሳሰብና የማያስፈልግ ግድፈት ነው። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና “ኳ”ን ሲከትብ የነበረው “ካ” ቀኝ እግር ስር መሥመር በመጨመር በኣሌለና የተሳሳተ ቀለም በመጠቀም ነበር። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና “ቋ”ን ሲከትብ የነበረው “ቀ” እግር ስር መሥመር በመጨመር በኣሌለና የተሳሳተ ቀለም በመጠቀም ነበር። ፮. በነፃ እየታደሉ በኣሉ የማያዛልቁ ኣከታተቦች ሕዝብ መታለሉ እንዳይቀጥልና እየተነገረውም እነዚያን ለምዶ በኋላ በትክክለኛ ሳይንሳዊ ኣከታተብ መጠቀም ተቸገርኩ እንዳይል ግዕዝኤዲት ይራዳል። ምክንያቱም በተገኘው መክተቢያ ተምሮ በኋላ በግዕዝኤዲት ለመሥራት ሲሞከር ሌላውን ኣጠቃቀም ለመተው ኣስቸጋሪ ስለሚሆንና ምንም ዓይነት ኣከታተብ ለማያውቅ ግዕዝኤዲትን መማር ቀላል ስለሆነ ነው። በተጨማሪም ዓማርኛውን በቍልፎቹ ብቻ መክተብ ስለኣልቻሉ ቀለሞቹን ከ“ሀ” እስከ “ፖ” ደርድረው በማውስ ቀስት በመጠቆም እንዲከተቡ ማድረግ ኣያስፈልግም። ፯. ዓማርኛውን በላቲን ቀለሞች መክተብ ኣስፈላጊ ሳይሆን በተገኘው የእንግሊዝኛ እስፔሊንግ እየጻፉ ያሉትን ኣንዳንድ ጉራማይሌ ምሁራን በሚገባ በሚያውቁት ዓማርኛ ፊደልና ቋንቋቸው እንዲጽፉና እንዲያነቡ ያገለግላል። እንግሊዝኛ እስፔሊንግ ከባድ ነገር በመሆኑ ዓማርኛ እንግሊዝኛውን ሊጠቅም ስለሚችል በእንግሊዝኛ ማድበስበስ የለብንም። [http://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ስለሆነ ለመነበብም ሆነ ለመከተብ እስፔሊንግ ስለማያስፈልገው ሕዝቡ ዓማርኛውን በላቲን እስፔሊንግ እንዲከትብ በብዙ መርገጫዎች ማስቀጥቀጥም ሳይስፋፋ ዓማርኛውን በዓማርኛ ፊደል ለመክተብ ግዕዝኤዲት ይጠቅማል። ለምሳሌ ይህል “ያመት” የሚለውን ቃል በ“yamet” እየጻፉ እንግለዝኛ ቃሉ በማወስ ቀስት እንዲመረጥ ወይም የባዶ ስፍራ ቍልፍ ሲነካ እንግሊዝኛውን ወደ ኣማርኛ በመቀየር “ያመት”ን እንድንጽፍ የሚገልጉ ፈረንጆች ኣሉ። እነሱ እንግሊዝኛውን የሚጽፉት ከኣንዱ ፊደል ወደ ሌላ በመቀየር ወይም ቃላትን በማውስ ቀስት በመልቀም ስለኣልሆነ ለዓማርኛ ተጠቃሚው እንዳልተጨነቁ ያሳያል። የ“ጰ” የዓማርኛ Latin (ቁቤ) ኣነባበብና ኣከታተብ ካፒታል “ፒ” ("P") ነው ሲባል ተከርሞ [https://www.facebook.com/permalink.php?id=380157832031351&story_fbid=564754706904995] [http://ethiozeima.com/2010/02/] [https://www.facebook.com/tasteoflove/posts/464517913609102] በቅርቡ ወደ “ፒ” (“p”) እና ነቍጥ (“.”) ተቀይሯል ይባላል። ቴክኖሎጂውን ለዓማርኛ መፍጠር እንጂ ዓማርኛውን ለቴክኖሎጂው ኣያስፈልግም። ለላቲን ከተሠራ ቴክኖሎጂ ጋር እንዲሄድና በዓማርኛው ኪሳራ ላቲኑን ለማዳበር ሲሞከር የላቲን ተናጋሪዎች ባይናገሩ ባይገርምም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች በዝምታ እንደማይቀበሉት ዶክተሩ ኣሳይተዋል። ፰. ግዕዝኤዲት የዓማርኛና እንግሊዝኛ መክተቢያ ነው። [http://www.danielkibret.com/2010/09/blog-post.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2010/09/blog-post.html |date=20140710003717 }} ፈረንጆች ቋንቋዎቻቸውን በግዕዝ ፊደል እንዲከትቡ ኢትዮጵያውያን ኣልጠየቁም። ኢትዮጵያውያን ቋንቋዎቻቸውን በላቲን ፊደል እንዲከትቡ የሚፈልጉ ጥቂት ፈረንጆችና ኢትዮጵያውያን ግን ኣሉ። ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያንም ነገር ስለተማታባቸው ቋንቋዎቹን መቀላቀልም ስለጀመሩ ዓማርኛውንም ሆነ እንግሊዝኛውን በሚገባ የማይናገርና የማይጽፍ ትውልድ እንዳይፈጥሩ ግዕዝኤዲት ይራዳል። [http://nazret.com/blog/index.php/2007/03/05/ethiopia_mobiles_to_go_abesha] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2007/03/05/ethiopia_mobiles_to_go_abesha |date=20180507062510 }} ፱. ኢትዮጵያ ለብዙ ሺህ ዘመናት ከነፃነትዋ ጋር ጠብቃ ያቆየቻቸው ቋንቋዎችዋና የተሟሉት ቀለምዎችዋ ዛሬም በእኩልነት እያንዳንዱ ቀለምዋ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ እንዲከተብ ተደርጎ ተከባብሮና ተጋብቶ የኖረው ሕዝብ ፍላጎትና እኩልነት በኣብሻ ሥርዓት ቴክኖሎጂ ምሳሌ በግዕዝኤዲት ቀርቧል። [https://www.webwiki.com/geezedit.com] {{Wayback|url=https://www.webwiki.com/geezedit.com |date=20230404064829 }} የኣንዳንዶቹን ኣንድ ቋንቋ ቀለሞች በኣራት መርገጫዎች የሌላውን በስድስት መክተብ ወይም እንደሌሉ መርሳት የለም። ፲. የምሁራንና ቴክኖሎጂ ፈጣሪዎች ሥራና ጥቅም ለኣለ ችግር መፍትሔ መፍጠር ነውና ዶ/ር ኣበራ ለእነዚያ የሚጠቅሙ ሠርተዋል። ኣንዳንድ የግዕዝ ተመራማሪዎች ግን በተሳሳተ ዓላማቸው ፊደሉ ለላቲን ፊደልና ገበታ እንዲስማማ መክተቢያ ሴራ መፍጠር ስለሆነ ግዕዝኤዲት ሳይንሳዊ ዓላማን በመሳት እንዳይቀጥሉ ትክክለኛውን ኣስተሳሰብ ያስገነዝባል። በቅርቡ ኣንድ የግኝታቸው ትክክለኛ ኣከታተብ የገባቸው ኢትዮጵያዊ “ዶ/ር አበራ ምሥጋና ይግባውና የአማርኛ ጽሑፍ ትየባ ፍጥነቴ ከእንግሊዝኛው አያንስም” በማለት ጽፈዋል። ፲፩. ግዕዝኤዲት በዓማርኛና እንግሊዝኛ ኣከታተብ ለመማር ይጠቅማል። በዓማርኛ በብዛት የምንጠቀምባቸው ቀለሞች ሳድሳን ስለሆኑ በኣንድ መርገጫ ይከተባሉ። ሳድሳን ዓማርኛ ጽሑፍ ውስጥ በብዛት ኣንደኛ ስለሆኑ ሳድሳንን በሁለት መርገጫዎች መክተብ በማያስፈልግ ድካም እራስን መበደል ነው። በብዛት ኣጠቃቀም ሁለተኛ የሆኑት ለሁለቱ ዝቅ መርገጫዎች ተመድበዋል። ለግዕዝ ተጠቃሚዎች ኢንተርኔት ላይ በነፃ ለመማርያ የቀረቡ እንግሊዝኛ ኣከታተብ መለማመጃዎችን በመጠቀም ያለኣስተማሪ በፍጥነት መክተብ መማር ይቻላል። [http://www.bing.com/videos/search?q=how+to+type&FORM=VIRE1#view=detail&mid=3564E19FDA76177897C33564E19FDA76177897C3] “አ”፣ “ሰ”፣ “ደ” እና “ፈ” በግራ እጅ ጣቶች “ጀ”፣ “ከ”፣ “ለ” እና “ጠ” በቀኝ እጅ ጣቶች ይከተባሉ። ምሳሌ [http://www.youtube.com/watch?v=vXsutlz0GIQ] [http://www.powertyping.com/qwerty/lessonsq.html] [http://www.speedtypingonline.com/typing-tutor] ፲፪. ዶ/ር ኣበራ ኮምፕዩተራይዝ ያደረጉትና የታገሉለት ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ስለኣገኘ የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ቅጥልጥል ፊደል እንዲቀር ቢጻፍም ዓማርኛ ነው ብለው ሲያቀርቡ የነበሩና ዛሬም የሚያቀርቡ ኣሉ። [https://archive.today/20130629032253/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] ግዕዝኤዲት የሚሠራው በትክክለኛ የግዕዝ ፊደላት ስለሆነ ልዩነቱን የማያውቁ እንዳይታለሉ ይጠቅማል። በትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞች የተጻፉ ብዙ መጽሓፍት ምሳሌዎች እዚህ ኣሉ። [http://www.ethioreaders.com/index.php] {{Wayback|url=http://www.ethioreaders.com/index.php |date=20160305095559 }} ፲፫. የግዕዝና ላቲን ኣከታተብ ግንኙነት የላቸውም። በጥቂት የላቲን ቀለሞች እስፔሊንግ ብዙ የሆኑትን የግዕዝ ቀለሞች መክተብ መሞከር ላቲኑን ለመጥቀም ወይም ግዕዝን ለማዳከም ካልሆነ ጥቅም የለውም። ግዕዙን በላቲን እስፔሊንግ መክተብ ኣለባችሁ ብሎ ኢትዮጵያውያንን ያስገደደ የለም። በላቲን “b” እና “o” ሲረገጡ “bo” ይታያሉ። በግዕዝ “bo” ሲረገጡ “ቦ” ቀለምን ሊያስከትቡ ይችላሉ። “bo” ማለት “ቦ” ኣይደለም። እንዲሁም “ቦ” “bo” ኣይደለም። በ”ቦ” ምትክ “bo” እየጻፉ የዓማርኛውን ቀለም ትተው ዓማርኛውን በላቲን ፊደል የሚጽፉ ተጠቃሚዎች ቍጥር እየጨመረ ነው። [http://www.aklweb.com/forum/index.php?PHPSESSID=e21d4c881616b165bac97be3ddf04389&action=printpage;topic=206.0] {{Wayback|url=http://www.aklweb.com/forum/index.php?PHPSESSID=e21d4c881616b165bac97be3ddf04389&action=printpage;topic=206.0 |date=20210803093652 }} [http://mahiberekidusan.org/Default.aspx?tabid=88&ctl=Details&mid=371&ItemID=553] ይህ የዓማርኛ ቁቤ (Qubee) ስለሆነ ፊደሉንና ቋንቋውን ሊያዳክማቸው ይችላል። [https://www.facebook.com/permalink.php?id=380157832031351&story_fbid=564754706904995] [http://ethiozeima.com/2010/02/] [https://www.facebook.com/tasteoflove/posts/464517913609102] በዓማርኛ “ቾ”ን በሁለት መርገጫዎች ከመክተብ በ“cho” በሦስት መክተብ ኣያፈጥንም። ተጨማሪ ምሳሌ ከኣስፈለገ ኣንድ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ዓማርኛ በላቲን ፊደል እንዲጻፍና በኣጻጻፉም በግዕዝ ፊደል ምትክ በላቲን ፊደል ጽፎ ያቀረበው ጽሑፍ በዓማርኛው በዓማርኛና ዓማርኛው በእንግሊዝኛ እዚህ [http://mahiberekidusan.org/Default.aspx?tabid=88&ctl=Details&mid=371&ItemID=553] ኣለ። ዓማርኛን በላቲን ፊደል መጻፍና ማንበብ በኣንድ በኩል ዓማርኛንና ፊደሉን ማዳከም ሲሆን በሌላ በኩል ደካማና ኣክሳሪ የላቲንን ፊደል በዓማርኛው ፊደል መተካትን ለማስፋፋት ይመስላል። ይኸን ኣጠቃቀም ዶክተሩ ከሚቃወሙባቸው ምክንያቶች መካከል ዓማርኛን በላቲን ቀለሞች መክተብ ከዓማርኛው ቀለሞች የበዙ ቀለሞችን መጠቀምን ስለሚያስከትል ነው። የላቲን እስፔሊንግ ለቃላት እንጂ የግዕዝን ፊደላት ለመክተብ ኣይደለም። “የኢትዮጵያ ዘመን ኣቆጣጠር” የሚለውን ርዕስ በ15 የግዕዝ ቀለሞች ማስፈር ሲቻል “yeityoPya yezemen aqoTaTer” በሚለው 28 መርገጫዎችን በመጠቀም በ24 የላቲን ቀለሞች መተካት ድርብርብ መካሰር ነው። (ይህ ዘዴ ባዶ ስፍራ ቃላት መካከል እያስገቡ በዓማርኛም ሆነ እንግሊዝኛ የሌለ ኣከታተብን ማስተዋወቅን ቢያስከትልም ይኸንን ኣከታተብ የሚደግፉና እያስፋፉ ያሉ ጥቂት ኣይደሉም።) ግዕዝኤዲት የሚከትበውም ከእዚያ በኣነሱ መርገጫዎች ነው። ሙሉ ጽሑፉን በላቲን ፊደል ከመጻፍ ይልቅ በዓማርኛ ፊደል ማስፈር ብዛቱን ወደ 64.7 በመቶ ዝቅ ያደርገዋል። ይህ ውጤት በደካማ ኣከታተብ ዓማርኛና እንግሊዝኛውን ፊደላት ስናወዳድር ነው። በግዕዝኤዲት ኣከታተብ ይኸው ጽሑፍ በዓማርኛ የሚከተበው በኣነሱ መርገጫዎች ስለሆነ ከኣብሻ ኣከታተብ የተሻለ ኣከታተብ በኣሁኑ ጊዜ የለም። ይህ ለዓማርኛው ሲሆን ሌሎች የግዕዝ ፊደላት ሲጨመሩ ለእስፔሊንጉ ተጨማሪ መርገጫዎች ለሌላው ዘዴ ስለሚያስፈልጉ ግዕዝኤዲት ተወዳዳሪ የለውም። ለምሳሌ ያህል በሌላ ዘዴው እስፔሊንግ የዓማርኛው “ፄ” የሚከተበው በስድስት መርገጫዎች ስለሆነ ለጉሙዙ “ጼ” መክተቢያ ስምንት መርገጫዎችን መጠቀም ያስፈልጋል። ስለዚህ ትርፉ እጅ ማሳመም ነው። [http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] ግዕዝኤዲት የዓማርኛውን ሆነ የጉሙዙን የሚከትበው በሁለት መርገጫዎች ነው። በሁለት መርገጫዎች መከተብ የሚችልን ኣንድ የግዕዝ ቀለም ከሦስት እንከ ስምንት መርገጫዎች በመጠቀም መክተብ የዓለም መሳቂያና መሳለቂያ እንዳንሆን ያሰጋል። በትክክለኛ ኣከታተብ ላይ ያልተመረኰዙ ኣዳዲስ ቴክኖሎጂዎች ኣገሪቷን ወደኋላ ሊጎትቱ ይችላል። [http://www.balancingact-africa.com/news/en/issue-no-815/internet/google-translate-add/en] {{Wayback|url=http://www.balancingact-africa.com/news/en/issue-no-815/internet/google-translate-add/en |date=20210730095451 }} ፲፬. የተቆራረጡ የኣማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ ዓይነት ቀለሞችንና ያልተቆራረጡ ኣንድ የላቲን ፊደል የሚችለውን ቀለሞች እየመረጡና በሌሎች ዘዴዎች ሕዝቡን ሲያጉላሉ ከነበሩት ይገላግላል። ፲፭. ላቲን ለቀለሞቹ መክተቢያ የማይጠቀምበትን ከግዕዝ መጠየቅ ኣያስፈልግም፦ ምሳሌ በማውስ መክተብ። ምክንያቱም ግዕዝኤዲት ባይኖር ኖሮ ግዕዝ ሌሎች ችግሮች ውስጥ ሊወድቅ ይችል እንደነበረ ከእዚህ በላይ የተዘረዘሩት ሊቀሰቅሱን ይገባል። በእዚህ በተራቀቀው የኮምፕዩተር ዘመን የግዕዝ ፊደል በሳይንስና ቴክኖሎጂ [https://archive.today/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] ተደግፎ ማደግ ያለበት ጊዜ ነው። ለምሳሌ ያህል ነፃው የግዕዝኤዲት መክተቢያው ገጽ እንደሚሸጡት የዊንዶውስና የኣይፎን ኣከታተብ ዘዴዎች ቀላል ኣይደለም። ፲፮. ቴክኖሎጂውና ሳይንሱ ስለቀረበለት በተለይ ኣንዳኣዳንዱ ስለጉዳዩ በሚገባ ዓውቆ ኣልገባኝም ከእሚል የፊደሉን መብት እንዲያከብርና እንዲያስከብር ነው። ፲፯. የእንግሊዝኛው የቅውኽርትይ (QWERTY) የኮምፕዩተር የፊደል ገበታ ወደ እጅ ስልክ ዞሯል። የግዕዙም እንደዚያው በግዕዝኤዲት ቀርበዋል። [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ኣዲስ ኣሠራር በእጅ ስልክ ማስተዋወቅ ስለተጀመር ሕዝቡ ሁለተኛ ዙር መታለል ውስጥ እንዳይገባ ግዕዝኤዲት ይራዳል። ፓተንት እየተጠበቀ ወይም Patent Pending የሚለው ማሳሰቢያ ነፃው ግዕዝኤዲት ላይ ያለውና እዚህም ስለሚሸጠው ዓይነት ገለጻም ውስጥ የተጠቀሰው ሌላ ሰው በተሰጠው ወይንም በተሸጠለት እንዲጠቀም እንጂ ዘዴውን መገልበጥ ትክክል እንዳልሆነና በሕጉ መሠረት እንደሚያስቀጣም ለማስጠንቀቅ ነው። የግኝታቸውን እንግሊዝኛ ገለጻ በቍጥሩ US20090179778 [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} ወይም በሚከተለው ማያያዣ [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} ማግኘት ይቻላል። ግኝቱ መጀመሪያ የቀረበውና የኣተመው የዩናይት እስቴትስ መንግሥት ስለሆነ ከኢትዮጵያው ቅድሚያ ኣለው። ፲፰. የነፃ መክተቢያውን ፊደል ወደ እንግሊዝኛ ቀይሮ ለእንግሊዝኛ ቃላት ማቀነባበሪያም መጠቀም ይቻላል። ፲፱. ኢትዮጵያ የእራሳቸው የጥንት ፊደላት ከኣላቸው ጥቂት ኣገሮች ኣንዷ በመሆንዋ ይህ ለሕዝብዋ ትልቅ ኩራት ነው። ዋጋው ውድ ነው ተብሎ ሶፍትዌር በሕገወጥ የኮፕ ቅጂ መጠቀም ኢትዮጵያ ውስጥ ተስፋፍቷል ይባላል። ኣብዛኛው ኢትዮጵያዊ ልክ እንደእንግሊዝኛው ኮምፕዩተሩን የሚጠቀመብት ለተራ ጽሑፍ ነው። ሕዝቡ ኢንተርኔት እስከኣለው በነፃው ግዕዝኤዲት [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} መጠቀም ስለሚችል መኃይምነት ሊኖር ኣይገባም። ግዕዝኤዲት በነፃ በዶክተሩ ስለተሰጠ ሕዝቡ ስፍትዌርም ከኣልፈለገ መግዛት ስለሌለበት እንደኣንዳንዶቹ የኣልከፈለበትን ሶፍትዌር ማባዛት የለባቸውም። ምክንያቱም በዓማርኛ ለመጻፍ የሚያስፈልጉት ኮምፕዩተርና ኢንተርኔት ብቻ ስለሆኑ ነው። [http://videodw.combe.videodw.com/view/-HDYS8217Og/] {{Wayback|url=http://videodw.combe.videodw.com/view/-HDYS8217Og/ |date=20250124221223 }} ፳. በኣለፉት ጥቂት ዓመታት ኢትዮጵያን እየጎዱ የኣሉ ከመንደር ኣስተሳሰብ መላቀቅ ኣቅቷቸው የዶክተሩን ሥራዎች ማስተዋወቅ ሲገባቸው ሲደብቁ የነበሩ ኢትዮጵያውያን ዋናዎቹ ናቸው። ምሳሌ በተሰረቀ ሶፍትዌር ስማቸውን በየዲስኩ የሚጽፉ የሚያተኩሩት ስለተሰረቁባው ዘፈኖች እንጂ ስሞቻቸውን ስለጻፉባቸው የተሰረቁ የዓማርኛ ሶፍርትዌር ማሰብ የማይችሉ በመሆናቸው ነው። ===የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር=== ስለ ኢትዮጵያ የዘመን ኣቈጣጠር ኢንተርኔት ላይ የተጻፈ ከጥቂት ዓረፍተ ነገሮች በስተቀር ስለኣልነበሩ ዶክተሩ በ፲፱፻፺፬ ያቀረቡት በተወዳጅነቱም ብዙ ድረገጾች ላይ ቀርቧል። [https://archive.today/20121205071902/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] [http://www.un.org/press/en/2008/Reference_Paper_No_47.doc.htm] [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-calendar/] [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar |date=20210731045239 }} [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} [http://timeemits.com/HoH_Articles/364-Day_Calendar_Year.htm] [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} [http://ethiopundit.blogspot.com/2004/08/ethiopic-calendar.html] [http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} [https://uk.answers.yahoo.com/question/index?qid=20111009043144AAsRLHg] [http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1] {{Wayback|url=http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1 |date=20130511160046 }} [http://www.docstoc.com/docs/165958807/the-ethiopic-calender] [http://yebbo.com/ethio2000sd/ethiopian_calender.htm] [http://nazret.com/blog/index.php/2007/09/06/why_ethiopia_s_millennium_is_seven_years] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2007/09/06/why_ethiopia_s_millennium_is_seven_years |date=20170309032747 }} [https://twitter.com/Tseday/status/507901562417848322] [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=490] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=490 |date=20210731043648 }} [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] [http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} [http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html |date=20141220194035 }} [https://thinktanktheology.files.wordpress.com/2013/10/encyclopedia-of-timesciencephilosophytheologyculture2009bbs.pdf] [http://us1.my-proxy.com/index.php?q=09ja2tytk5WZpGauodbN1s_N3MWUp6mfZq_Uz8-ZjriVi3B4XXhqkKmXj6GsiahtXH1oXaOmi6uumKmXXW97XHqgiaubjqumi3l5l1x9nImeq460lIt9aF1vcZCcnI-upImee1x5al2wlYuirJilll18aVxwo4mnrg] ከእዚያም ወዲህ [[የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር]] ተገቢውን ዕውቅና ቢያገኝም ዛሬም በስሕተት የ[[ጁልያን]] (Julian) ካለንደር ነው የእሚሉ ኣሉ። ኢትዮጵያውያን ስለ [[ሄኖክ]] ዘመን ኣቈጣጠርም ያውቃሉ። [http://www.timeemits.com/FAQs_11-1-8.htm] የሄኖክ ዓመት 364 ቀናት ነበሩት። [http://www.timeemits.com/FAQs_11-1-8.htm] የኢትዮጵያ [[መጽሓፍ ቅዱስ]] ውስጥ መጽሓፈ ሄኖክ ምዕራፍ ፲፰ ቍጥር ፲፩ ስለ 364 የዓመት ቀናት ይናገራል። ኢትዮጵያውያን ሲወርድ ሲወራረድ የመጣውን የነገሥታት የስም ዝርዝር ለብዙ ሺህ ዓመታት ከ[[ክርስቶስ ልደት በፊት]] 4,400 ዓመት በመጀመር ኣቆይተውልናል። ይህ ከ1,000 ዓመተ ዓለም ግድም ጀምሮ መሆኑ ነው። ይህ ኢትዮጵያውያን የእራሳቸው የዘመን መቍጠሪያ እንደነበራቸው የሚያመለክት ኣንድ ማስረጃ ነው። [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1493709244261830&id=1451412358491519] [http://rastaites.com/HIM/lineage.htm] {{Wayback|url=http://rastaites.com/HIM/lineage.htm |date=20150109144409 }} የግብጽና የሌሎችም እዚህ ኣለ። የጥንት ኢትዮጵያውያን የከዋክብትን ሳይንስ ፈጥረውና ስም ሰጥተዋቸው ለግብጻውያን ኣስተላለፉ ይባላል። [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/] የግሪክ ፊደል ከግብጹ ዴሞቲክ የተወሰደ ነው ይባላል። የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር (Ethiopian calendar) የጁልያን ዘመን ኣቈጣጠር ኣይደለም። [[ጁልየስ ሲዘር]] ባለ 10 ወራትና 300 ቀናት የነበረውን የሮማውያን ካላንደር ትቶ 365.25 ቀናት የኣለውን ካለንደር ወስዷል። በኣሁኑ ጊዜ በጁልያንና በጎርጎርዮስ ካለንደሮች መካከል ያለው የ13 ቀናት ልዩነት ሲሆን የዓመታቱ ቍጥሮች ግን (2017) ልዩ ኣይደሉም። በ525 ዓ.ም. [[ዲኖስዮስ ኤክሲጅዮስ]] (Dionysius Exiguus) የሚባል የሩስያ መነኩሴ የሮማው ጳጳስ መልዕክተኛም በመሆን የፋሲካን በዓል ኣወሳሰን ከግብጻውያን እንዲማር ተልኮ ነበር። እንደሚመስለኝና ኣንዳንድ ፀሓፊዎችም እንደሚሉት ኤክሲጅዮስ በ525 ዓ.ም. 532 ዓመትን ሳይጠቀም ኣልቀረም። ዲኖስየስ ኣኖ ዶሚኒ (Anno Domini ወይም ኤ.ዲ.) የሚባለውን ካለንደር በጃንዋሪ 1፣ 1 ኤ.ዲ. እንዲጀምር በ525 ቢወስንም በኋላም ፀሓፊዎች ጁልያን (ዩልዮስ) ካለንደር የኣሉት የግብጾችንና የኢትዮጵያን ዘመን መቊጠርያዎች ስለማይመለከት እራሱን የቻለ ካለንደር ሆኖ ቆይቷል። ኤክሲጅዮስ ወደኋላ በመቍጠር ሲጀምር ይመስለኛል ኣዲሱ ካለንደር ላይ ሰባት ዓመታት ግድም የጨመረበት ይላሉ ዶክተር ኣበራ ሞላ። የዓመታቱም ቍጥር ከግብጽ ይልቅ ወደ ኢትዮጵያ የቀረበ ነው። ምክንያቱም የግብጻውያን ዓመተ ሰማዕታት ኣንድ ብሎ በ፪፻፸፮ ዓ.ም. የጀመረ ስለሆነ ነው። [https://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] ጨረቃ መሬትን ስትዞርና መሬት ፀሓይን ስትዞር የሚወስዱት 532 ዓመታት (19 X 28) ተደጋጋሚነታቸው የታወቁ ናቸው በማለት ዶክተሩ ጽፈዋል። [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] [https://archive.today/20121205071902/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm#selection-2983.2-2987.164] [http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html |date=20141220194035 }} [http://am.sciencegraph.net/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8B%98%E1%88%98%E1%8A%95_%E1%8A%A0%E1%89%86%E1%8C%A3%E1%8C%A0%E1%88%AD] ኣሁን ያለነው ፲፭ኛው የ፭፻፴፪ ዓመታት ዙር ውስጥ ነው። የዲኖስዮስ ጁልያን ካላንደር ስሕተት እንደነበረው የቫቲካኑ ጳጳስ በቅርቡ በመጽሓፋቸው ስለኣሰፈሩ ዶክተሩም ኣመስግነዋቸዋል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} [http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} [https://archive.today/20130110235332/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] ምክንያቱም የዩልዮስ ቀለንጦስ ተጠቃሚዎች የኢትዮጵያው ላይ ሰባት ዓመታት ግድም ቢጨመሩም የእኛው ወደ ትክክለኛው የቀረበ ሳይሆን ኣልቀረም። ከግዕዙ ሲነጻጸር የጎርጎርዮስ ቀለንጦስ ተጠቃሚዎች የሦስተኛውን ሺህ መጀመሪያ የኣከበሩት ሰባት ዓመታት ግድም ቀድመው ነው። ኢትዮጵያውያን በዓላትንና ኣጽዋማትን ሲያከብሩ የቆዩት 532 ዓመታትን የሚሸፍነውን ኣንድ ትልቅ ጠንጠረዥ ደጋግሞ በመጠቀም ነው። ኢትዮጵያውያን ሚሌንየሙን ዋሽንግተን ዲ.ሲ. ሲያከብሩ ዶክተሩ ተጋብዘው ይኽንኑ የቀለንጦስዎቹን ታሪክ ኣቅርበዋል። [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] [http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf |date=20140704034937 }} [http://zethiopia-outandabout.blogspot.com/2007/10/ethiopian-millennium-celebration-in.html] ከኣንድ ዓመተ ዓለም ጀምሮ መስከረም ኣንድ ቀን ምን ዕለት እንደዋለ ወይም እንደሚውል ማስላት ስለሚቻል የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር ለሌሎች ቀለንጦሶዎችም ማነጻጸሪያ ሊያገለግል ይችላል። ለምሳሌ ያህል በ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. መስከረም ፩ ቀን ምን ዕለት እንደዋለ ለማወቅ 7494 ዓመተ ዓለም ላይ 1873 ደምሮ በሰባት ማካፈል ነው። ቀሪው ኣንድ ከሆነ ዕለቱ ማክሰኞ ነው። (1873 የተገኘው 5500 ዘመነ ብሉይንና 1994 ዓመተ ምሕረትን ደምሮ በኣራት በማካፈል ነው።) [https://archive.today/20121205071902/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm#selection-2983.2-2987.164] የኢትዮጵያና የጎርጎርዮስ ዘመን የዕለት ልዩነቶች በጥቂት ቀናት መለያየት እየጨመረ ይቀጥላል። ይህ በጎርጎርዮስ የሠግር ዓመታት ኣወሳሰን የተፈጠረ ልዩነት ነው። የጎርጎርሳውያን ሠግር በ፬፻ ዓመታት ፺፯ ብቻ እንዲሆን እ.ኤ.ኣ. በ፲፭፻፹፪ ስለወሰኑ የቀናቱ ኣመዳደብ በእየ ፬፻ ዓመታት ሦስት ሦስት ቀናት እየቀነሰ መለያየቱ ይቀጥላል። የጁልያን ካለንደር ላይ ዲኖስዮስ ሰባት ዓመታት ግድም ሲጨምር ጎርጎርዮስ ፲ ቀናት ቀንሷል። በእነዚህ የሮማውያን ለውጦችም ሳትስማማ ኢትዮጵያ ካለንደሯን እንደጠበቀች ቆይታለች። በኣሁኑ ጊዜ ኣንድ ዕለትን ከኢትዮጵያ ወደ ጎርጎርሳውያን ወይም ከጎርጎርሳውያን ወደ ኢትዮጵያ ኣቈጣጠር የሚመነዝሩ ድረገጾች ኣሉ። [https://melaku.ml/] {{Wayback|url=https://melaku.ml/ |date=20201128113926 }} [http://www.mtesfaye.net/date.html] {{Wayback|url=http://www.mtesfaye.net/date.html |date=20160219024721 }} የቀለንጦስዎቹም ዕውቅና ጨምሯል። [https://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&pg=PA289&lpg=PA289&dq=Ethiopic+aberra&source=bl&ots=orFoy6pCjn&sig=Q5Bv5pyZ0TyOTefDGhxOr0O7F1M&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiCl9v7mojNAhUOOlIKHVWzAAM4RhDoAQhKMAk#v=onepage&q=Ethiopic%20aberra&f=false] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%A3%E1%88%85%E1%88%A8_%E1%88%80%E1%88%B3%E1%89%A5] [http://calendar.zoznam.sk/ethiopian_calendar-en.php?ly=2016&x=12&y=11] [https://web.archive.org/web/20131025153549/http://www.ethiopic.com/calendar/Calndr93.htm] ዓለማችን ከኣንድ ስፍራ ጀምራ ፀሓይን እየዞረች ተመልሳ እዚያ ገደማ የምትደርሰው በተለያዩ ዕለታት ስለሆነ ካለንደሮች ትክክል ኣይደሉም። የኢትዮጵያ ዕለት የሚጀምረው ጠዋት ነው። ስለ ጵጉሜን 7 የሚጽፉም ኣሉ። [http://www.ethioreference.com/archives/8189] ይህ በየስድስት መቶ ዓመታት የሚከሰተው በየዓመቱ የተጨመሩትን ደቂቃዎች ለመቀነስ ስለሚመስል ትክክል ሳይሆን ኣይቀርም ይላሉ ዶክተሩ። በዶክተሩ የጽሑፍ ገለጻና ምክንያት [[የተባበሩት መንግሥታት ማሕበር]] እና [[የኣፍሪቃ ሕብረት]] ከመስከረም ፩፣ ፳፻ ዓ.ም. እስከ መስከረም ፩፣ ፳፻፩ ዓ.ም. የኣለውን የኢትዮጵያ ዓመት ሚሌንየሙን በማክበር ዕውቅና (Commemoration) ሰጥተዋል። [http://www.un.org/press/en/2008/Reference_Paper_No_47.doc.htm] [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] ሦስተኛው የኢትዮጵያ ሺህ ዘመን የጀመረው መስከረም ፩ ቀን ፳፻፩ ዓ.ም. (September 11, 2008) ሲሆን መስከረም ፩ ቀን ፳፻ ዓ.ም. የሁለተኛው ሺህ የመጨረሻው የ2,000 ዓመት እንቁጣጣሽ እንጂ የሚሌንየሙ መጀመሪያ ኣልነበረም። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] ኢትዮጵያውያን [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/#comment-2184] ካለንደራቸውን እንዲተዉ የተሞከሩት ስለኣልሠሩ ጽሑፎቹ ደራሲና ቀናት ወደሌላቸው እየተቀየሩ ነው። [http://www.geez.org/Calendars/] የኢትዮጵያ ዕለት የሚጀምረው ጠዋት ሲሆን የዩሊዮሱ እኩለ ሌሊት ላይ ነው። ስለዚህ ልዩነቶቹን ለማስላት ስድስት ሰዓታት መጨመር ወይም መቀነስ ያስፈልጋል። ===የኢትዮጵያ ቋንቋዎች=== የኢትዮጵያ ቋንቋዎች በ፲፱፻፺፪ ወይም Languages of Ethiopia, 1999 የሚል ድረገጽ SIL ያቀረበውን በመተርጐም ከእነካርታው በዶ/ር ኣበራ ቀርቦ ነበር። [https://web.archive.org/web/20130118082131/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm]እነዚህም፦ 1. [[ኣሪ]] 2. [[ኣፋር]] 3. [[ኣላባ]] 4. [[ዐማርኛ]] 5. [[ኣንፊሎ]] 6. [[ኣኝዋክ]] 7. [[ኣርቦሬ]] 8. [[ኣርጎባ]] 9. [[ኣውንጅ]] 10. [[ባይሶ]] 11. [[ባምቤሺ]] 12. [[ባስኬቶ]] 14. [[ቤንች]] 15. [[በርታ]] 17. [[ቢራሌ]] 18. [[ኦሮምኛ]] (ቦረና-ኣርሲ-ጉጂ) 19. [[ቦሮ]] 20. [[ቡርጂ]] 21. [[ቡሳ]] 22. [[ጫራ]] 23. [[ደሳነች]] 24. [[ዲሜ]] 25. [[ደራሻ]] 26. [[ዲዚ]] 27. [[ዶርዜ]] 28. [[ጉራጌ]] 29. [[ጋሞ-ጎፋ]]-[[ዳውሮ]] 30. [[ጋንዛ]] 31. [[ጋዋዳ]] 32. [[ጌዴኦ]] 34. [[ጉሙዝ]] 35. [[ሃዲያ]] 36. [[ሃመር ባና]] 37. [[ሆዞ]] 38. [[ካቻማ-ጋርጁሌ]] 39. [[ካሲፖ-ባለሲ]] 40. [[ካፊቾ]] 41. [[ከንባታ]] 42. [[ካሮ]] 43. [[ኮሞ]] 44. [[ኮንሶ]] 45. [[ኩረት]] 47. [[ኩንፈል]] 48. [[ክዋማ]] 49. [[ክዌጉ]] 50. [[ሊቢዶ]] 51. [[ማጃንግ]] 52. [[ማሌ]] 53. [[ምኢን]] 54. [[ሜሎ]] 55. [[መስመስ]] 56. [[ሙርሌ]] 57. [[ሙርሲ]] 59. [[ናዪ]] 60. [[ጉራጌ]] (ሶዶ) 61. [[ኑአር]] 62. [[ንያንጋቶም]] 63. [[ኦፑኦ]] 64. [[ኦይዳ]] 65. ቆቱ ([[ኦሮምኛ]]) 66. [[ሳሆ]] 67. [[ሰዘ]] 68. [[ሻቦ]] 69. [[ሻካቾ]] 70. [[ሼኮ]] 71. [[ሲዳሞ]] 72. [[ሱማሌ]] 73. [[ሱሪ]] 75. [[ትግርኛ]] 76. [[ፃማይ]] 77. [[ኡዱክ]] 78. [[ጉራጌ]] (ምዕራብ) 79. [[ኦሮምኛ]] (ምዕራብ-መካከለኛ) 80. [[ኣገው]] (ምዕራብ) 81. [[ወላይታ]] 82. [[ጫምታንግ]] 83. [[የምሳ]] 84. [[ዛይ]] 85. [[ዛይሴ-ዘርጉላ]] ናቸው። [http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia] {{Wayback|url=http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia |date=20150920191420 }} በኣጭሩ ኢትዮጵያ ሰማንያ ቋንቋዎች ኣሏት ማለት ይቻላል። ሌሎች ዝርዝሮችም እዚህ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%8B%8E%E1%89%BD] [https://www.ethnologue.com/country/ET/languages] ኣሉ። እዚህ ዝርዝር ውስጥ የ[[ግዕዝ ቋንቋ]] ኣልተካተተም። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D] የግዕዝ ቋንቋና [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez] ግዕዝ ፊደል [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] እንዳይምታቱ መጠንቀቅ ያስፈልጋል። እስከኣሁን በኣብዛኛዎቹ የግዕዝ ፊደል ቀለሞቻችን ተጠቃሚ ቋንቋዎች ብዙ ጽሑፎች ስለኣልተጻፉ ብዙ የቃላት ክምችቶችም የሉም። በኣሁኑ ጊዜ ውጪ ኣገር የኣሉ ኢትዮጵያውያንን በዓማርኛ ማስተናገድ ተጀምሯል። [https://www.auroragov.org/departments/public_safety_communications/] በዓማርኛ ለማንበብ “Amharic” የሚለውን መምረጥ ያስፈልጋል። ወደፊት በሌሎቹም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች መስተናገድ እንዲጀመር በየቋንቋዎቹ መጻፍ መስፋፋት ጠቃሚ ሳይሆን ኣይቀርም። በሁሉም ቋንቋዎቻችን በግዕዝ ፊደል መክተብ እንዲቻል ቀለሞቹ ዩኒኮድ ውስጥ ገብተው መክተቢያዎቹ በዶክተሩ ስለተዘጋጁ ባለመጠቀም ለሚዳከሙ ቋንቋዎች ተጠያቂዎቹ የየቋንቋዎቹ ተጠቃሚዎች ናቸው። ዕውቀት እየበዛና እየገዘፈ ወደ ኢንተርኔት ስለገባ የሚፈለገውን በቀላሉ ማግኘት ተችሏል። ይህ በተለያዩ ቋንቋዎቻችንም እንዲኖር መጻፍ ያስፈልጋል። ቃላትና ጽሑፎች በብዛት ሲኖሩ ወደ መተርጐም ይኬዳል። በኢትዮጵያ ከ80 በላይ የአፍ መፍቻ ቋንቋዎች እንዳሉ፣ ከእነዚህም መካከል ወደ 51 የሚጠጉት ቋንቋዎች በመጀመርያ ደረጃና በቅድመ መደበኛ ትምህርት ቤቶች ለሚሰጡ ትምህርቶች በመማርያነት እንደሚያገለግሉ ናቸው፡፡ [https://www.ethiopianreporter.com/article/14937] ከተለያዩ የፊደል ዓይነቶች ዶክተሩ ስሙን ለጥቂቶቹ የሰጡት ሥራ ለማቅለል ነው። ለምሳሌ ያህል የቤንች ገበታ ሲመረጥ የሚጠቀሙበት ቋንቋዎች ብዙ ናቸው። ምሳሌ ኣዊንጊ። የ“ዸ” ፊደል እርባታዎች ለኦሮሞ የተሰጡት ዶክተሩ ፊደሉን ቀድመው ስለዓወቁና መረጃዎቹ ስለቀደሙ እንጂ ይኸው ፊደል የሳሆ ቋንቋን ድምጽ ስለሚወክልና የሳሆም ምሁራን ፊደሉን እንዲጨምሩላቸው ስለላኩላቸው ፊደሉ የሳሆም ነው። የኣንዳንድ የቦታዎች ስሞችም እየተለዋወጡ ስለሆነ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። ምሳሌ በረራ [https://ethiopianege.com/archives/4463] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/4463 |date=20220209131008 }} ===የቋንቋዎች ፊደላት=== ከግዕዝ በፊት የደኣማቱ ቅድመ-ግዕዝ (Proto-Ethiopic) ፊደል ነበር። [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] ግዕዝ (Ethiopic) የሚለው ቃል ሁለት ትርጕሞች ኣሉት። ኣንደኛው የግዕዝ ቋንቋ ስም ሲሆን ሌላው የፊደሉ (Script) [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] ነው። የግዕዝን ፊደል የሚጠቀሙት የተለያዩ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች የእየራሳቸው የሆኑ ቀለሞች ኣሏቸው። የግዕዝ ቋንቋ ፊደሉን ብቻውን ሲጠቀም ቆይቶ ሌሎች ቋንቋዎች የእየራሳቸው የሆኑ ቀለማትን ጨምረውበት ተስፋፍቷል ይባላል። [https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ethiopic] ዓማርኛ፣ ትግርኛና ኦሮምኛ ብዙ ቀለሞች ከመቶ ዓመታት በላይ ቢጋሩም ሁሉም የእየራሳቸው ብቻ የሆኑ ቀለማት ኣሏቸው። ቢሆንም ግዕዝ የሁሉም ተጠቃሚ ቋንቋዎች የፊደል ስምም ነው። ከእነዚህም መካከል ብዙ ተጠቃሚዎች የኣሉት የዓማርኛ [http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A3%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ፊደል ነው። የዓማርኛው ፊደልም በቅርቡ የተጨመረለትን የ“ቨ” ቤት ጨምሮ ከ፸ በላይ የግዕዝ ቋንቋ የሌለውን እነ “ሸ”፣ “ቸ”፣ “ኘ”፣ “ጀ”፣ “ጨ”፣ “ኸ”፣ “ዠ” እና ሌሎችንም ቀለማት ያካትታል። (ይህ ገለጻ ዓማርኛ የኣልሆነውን የታይፕራይተር ፊደል ስለማይመለከት ቅጥልጥል ፊደሉም ግዕዝ ኣይደለም።) ስለዚህ ዓማርኛ የሚጠቀመው በእራሱ ፊደል ነው። ይህ ኣገላለጽ የሌሎች ቋንቋዎች ፊደላትንም ይመለከታል። ለምሳሌ ያህል ሁሉም የዓማርኛ ቀለሞች የትግርኛው ውስጥ እንደሌሉት ሁሉም የትግርኛ ቀለሞች (ለምሳሌ “ቐ”) ዓማርኛው ውስጥ የሉም። ኣንዳንድ ሰዎች በስሕተት ዓማርኛ የእራሱ ፊደል የለውም ይላሉ። ዓማርኛ የእራሱ ፊደል (Amharic Alphabet) የኣለው ቋንቋ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] ነው። የግዕዝም ቋንቋ የእራሱ ፊደል ኣለው። የግዕዝ ቋንቋ ፊደላት የዓማርኛው ውስጥ ሲኖሩ ሁሉም የዓማርኛ ፊደላት የግዕዙ ቋንቋ ፊደላት ውስጥ የሉም። የግዕዝ ወይም Ethiopic የተለያዩ ቋንቋዎች የሚጠቀሙበት የፊደሉም ስም ሲሆን ለተለያዩ ቋንቋዎች ተጨማሪ ቀለሞች ተጨምረዋል። ኦሮሞም የእራሱ የግዕዝ ፊደል ኣለው። እንዲሁም ሁሉም የኦሮሞ ፊደላት (ምሳሌ “ዸ”) የዓማርኛው ውስጥ የሉም። የኤርትራው ቢለንና የጎጃሙ ኣገው ቋንቋዎች ፊደላት ቀለሞች ኣንድ ዓይነት ናቸው። ጉራጌኛ ሰባቱንም ቤቶች ያጠቃልላል። [https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:%E1%8C%89%E1%88%AB%E1%8C%8D%E1%8A%9B_%E1%88%B7%E1%8B%B4%E1%88%BD] የኣብዛኛዎቹ ኣዳዲስ ተጠቃሚ ቋንቋዎች ፊደሎች ዓማርኛው ላይ የተጨመሩ ናቸው። በእዚህም የተነሳ የቀለሞቹ መልኮች እየጨመሩ ቢሆንም ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆኑ ማወቁ እየቀለለ ነው። ተጠቃሚው የሚፈልገውን ቋንቋ በመምረጥ በቋንቋው ቀለሞች ብቻ መጠቀም ተችሏል። በላቲን (Latin) ፊደል እንደሚጠቀሙት እንደእነ እንግሊዝኛ፣ ጀርመንኛና እስፓንኛ ፊደላት [https://en.wikipedia.org/wiki/English_alphabet] [https://en.wikipedia.org/wiki/German_orthography#Alphabet] [http://www.donquijote.org/spanishlanguage/alphabet/] በመባል እንደሚታወቁት ሁሉ በግዕዝ ፊደል የሚጠቀሙትም የትግርኛ፣ [https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ዓማርኛ፣ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A3%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ግዕዝ፣ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D] ኦሮምኛ [http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} ሌሎችም ፊደላት በመባል በፊደል ስማቸው ተከፋፍለዋል። ኣንዳንድ ምሁራን በስሕተት ዓማርኛና ትግርኛ የእራሳቸው ፊደላት የላቸውም ይላሉ። ይህ እንግሊዝኛና እስፓንኛ የእራሳቸው ፊደላት የላቸውም እንደማለት የተሳሳተ ነው። ከእዚህ ጎን የኣለው ሥዕል እንደሚያሳየው ፊደላቱን በቋንቋ ቀለሞች (Character sets) የመከፋፈሉ ጥቅም ኣጻጻፍ ለማቅለልም ሲሆን በሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ለመጠቀም “Ethiopic ግዕዝ” የሚለውን መምረጥ እንደሚቻል ለማሳየት ነው። Ethiopic (ኢትዮፒክ) በእንግሊዝኛ ግዕዝ ነው። በግዕዝ ቋንቋ ፊደላት ለመጠቀም "ግዕዝ ቋንቋ" የሚለውን መምረጥ ያስፈልጋል። በኣንድ ምሳሌ ቋንቋ የተሰየሙትንም ብዙ ቋንቋዎች ሊጠቀሙባቸውም ይችላሉ። ምሳሌ፦ ኣዊንጂ፣ ዲዚ። ወደፊትም ገበታውን በእያንዳንዱ ቋንቋ ለየብቻ ማቅረብ ያስፈልጋል። ምክንያቱም ወደፊት እያንዳንዱ ቋንቋ በእራሱ ሰዋሰው፣ መዝገበ ቃላት፣ ማረሚያና የመሳሰሉት መጠቀም ስለኣለብን ሳይንሱንና ቴክኖሎጅውን በጀመርንበት በኣሁኑ ጊዜ ለየብቻቸው ማዳበር ስለሚያስፈልገን ነው። ይህ እንግሊዝኛና ፈረንሳይኛ ተቀላቅለው በላቲን ፊደላት እንደማይቀርቡት ዓይነት መሆኑ ነው። ለጥቂቶቹም መደበኛ ቅርጽ የተሰጣቸው ፊደላቱ በቋንቋ ስሞቻቸው ወደ ዩኒኮድ ሲገቡ ነበር። (በግዕዝኤዲት ኣጠቃቀም እንግሊዝኛ ለመቀላቀል የ“ቍጥጥር” (“Ctrl”) እና “ኣማራጭ” (“Alt”) ቁልፎች መጫን ያስፈልጋል።) በዶክተሩ ፓተንቶች የተጠቀሱት የግዕዝ ቀለሞች ብዛት [https://patents.google.com/patent/US9000957B2/en] ዊኪፔዲያ ውስጥ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] ከተጠቀሱት የበለጡ ናቸው። ዶክተሩ ግን በግላቸው በዓማርኛ ፊደል መቀነስ ከማይስማሙባቸው ምክንያቶች ኣንዱን ለመጥቀስ ያህል ኣንዳንድ የኣናሳ የግዕዝ ቀለሞች ተጠቃሚ ቋንቋዎች ቀለማት የተሠሩት ይቀነሱ የተባሉትን በመጠቀም ስለሆነ ነው። [http://www.unicode.org/charts/PDF/UAB00.pdf] ሞክሼዎች ይቀነሱ የተባለው የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ፊደሉ በዛ ብለው ቅር እንዳይላቸው ነው የሚባልም ወሬ ኣለ። በእዚህ የተነሳ ጸሎቱ “ጸ” የፀሓዩ “ፀ” ሞክሼ ከሆነ የጉሙዙ “ꬨ” “ጸ” ሞክሼውን መመርኰዝ ኣልነበረበትም። “ጿ” ቀለም ያለውን ጸሎቱ “ጸ” ሞክሼ ነው ተብሎ ተዘልሎ የምኢኑ ዘጠነኛ እንዚር ፀሓዩ ላይ ስለቀረበ ዶክተሩ ለፀሓዩ ስምንተኛ ቀለም ኣቅርበዋል። ምክንያቱም በዶክተሩ ኣስተሳስብ ፊደል መቀነስ የሚፈልጉ ፊደል እንዳይቀነስ የሚፈልጉትን መብት መንካት የለባቸውም። “ኳ”ን ኣጥፍቶ “ክዋ” ወይም “ኩዋ” እንደ “ኳ” ይነበቡ ማለት ብቻ በቂ ኣይደለም። ምክንያቱም ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ስለሆነ ነው። “ሀ” እና “አ” የእየራዕቦቻቸው ሞክሼዎች መስለዋቸው ከኣናሳ ቋንቋዎች ቀለሞች ውስጥ ሊያጠፏቸው የሚፈልጉም ኣሉ። ይኸን ልዩነት በኣለማወቅ የዩኒኮድ ፊደላችንም ላይ ችግር የፈጠሩ ኣሉ። [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] ስለዚህ የሚሻሻሉ ነገሮች ጥናት ላይ ቢመረኰዙ ኣይከፉም። ሞክሼ የተባሉት ቀለሞች የእየእራሳቸው ጥቅሞች ኣሏቸው። ምሳሌ፦ መሳሳትና መሣሣትን በማጥበቂያ ወይም በማላልያ ምልክት ከመለየት የቃላቱን ኣመጣጦች ማወቅ ለዕውቀቱም ሆነ ለኮምፕዩተሩ ሳይበጅ ኣይቀርም። “መሣሣት” (“messassat”) (“ትክክል ኣለመሆን”) እና “መሳሳት” (“mesasat”) (“ስስ መሆን”) ሁለት ቃላት በዓማርኛ ለመክተብ የሚወስዱት ሥፍራዎች ስምንት ሲሆኑ የሚከተቡት በ14 መርገጫዎች ነው። ላቲኖቹ የሚወስዱት እጥፍ ሥፍራዎችና 16 መርገጫዎች ስለሆኑ ሞክሼዎችን ማስወገድ ሥፍራዎችንና መርገጫዎችን ስለሚያስጨምር ለዓማርኛውም ጠቃሚ ኣይደለም። ምሳሌ፦ “መሳ'ሳ'ት”። ምክንያቱም የ“መሳሳት”ን ሁለት ኣጠቃቀሞች ከዓረፍተ ነገሩ መለየትም ይቻላል። እነዚህም እንደልብስ ያልጠነከረ “ስስ” መሆንና እንደሰው ርኅሩህ የሆነ “ስስ” መሆን ናቸው። በጊዜውም የኮምፕዩተር ክፍል ባይኖርም ፲፪ የሞዴት ፕሮግራሞች የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ለኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ (በፕሮፌሰር ዓለማየሁ በኩል) በ፲፱፻፺፪ ዓ.ም. በነፃ ኣበርክቶ ነበር። ኦሮምኛን በግዕዝ ፊደሉ መክተብ ያስቸግራል በተባለበት ጊዜ ለቀረቡት ኣንዳንድ ምክንያቶች ዶክተሩ መፍትሔ ነበራቸው። [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] ኦሮምኛን ከግዕዝ ይልቅ በላቲን ፊደል መጻፍ ይሻላል ተብሎ የቀረቡት ዘጠኝ ምክንያቶች ደካማዎች ነበሩ። ለምሳሌ ያህል በኣንደኝነት የቀረበው ምክንያት ላቲን 26 ቀለሞች ሲኖሩት የግዕዙ 189 ናቸው ይላል። የላቲን “ኤ” ፊደል ዓይነቶች 27 ሲሆኑ ከእነዚህ ስምንቱ “aàáâãäåæ” ናቸው። “ብላ” በግዕዝ ፊደል “ኛዹ” ተብሎ በኦሮምኛ ሲጻፍ የሚወስደው ስፍራ ሁለት ብቻ ሲሆን እያንዳንዱን ቀለም ለመክተብ ኣንድ ስከንድ ቢወስድ በላቲን ፊደል በእንግሊዝኛ “nyaadhuu”፣ በፈረንሳይ “gnaadhuu”፣ እና በእስፓኝም ፊደል ኣያታርፉም። በሌላ በኩል ኣንዳንድ ኦሮሞዎች ወደ ላቲን የዞሩት በግዕዝ ፊደል እንዳይጠቀሙ ስለተከለከሉም ነው ይባላል። የግዕዝ ፊደልና ተጠቃሚ ቋንቋዎቹ ጥቃት እየደረሰባቸው ነው። [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html |date=20160306203955 }} [http://www.goolgule.com/wp-content/uploads/2013/09/Geez-Amharic-Letters.pdf] ለምሳሌ ያህል ውክፔዲያ ስለ እንግሊዝኛ ፊደል [http://en.wikipedia.org/wiki/English_alphabet] ገጽ ሲኖረው ስለ ዓማርኛ ቋንቋ እንጂ [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] በእንግሊዝኛ ስለ ዓማርኛ ፊደል ወይም የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ገጽ የለውም። በጽሑፍ የሌለ ነገር እንደሌለ ይቆጠራል ነው የሚባለው። በዓማርኛ ፊደል [http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf |date=20171030223250 }} በነፃ መጻፊያ እዚህ [http://freetyping.geezedit.com/] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ኣለ። የተሟሉ የዓማርኛ መክተቢያዎች ኣሉ። [http://www.geezedit.com] [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit-amharic/id935624754?mt=8] ስለዚህ ኣሁን በግዕዝ ፊደላችን በትክክለኛው ኣጠቃቀም በተለያዩ ቋንቋዎቻችን በሕጋዊ ሁኔታ በተገዙ ሶፍትዌር በመጻፍ ጽሑፎች ወደ ኮምፕዩተርና ኢንተርኔት የሚገቡበት ጊዜ ነው። በቅርቡም ሕዝብ ለብዙ ዘመናት የተጠቀመበት ዓማርኛ ብሔራዊነቱ ቀርቶ የሥራ ቋንቋ በመሆን በእንግሊዝኛ እንዲተካ ተደርጓል ይባላል። ኢትዮጵያ የእንግሊዝ ቅኝ ኣገር ስለኣልሆነች ባይሆን ዓማርኛው ላይ እንግሊዝኛን መጨመር (Grandfathering) እንጂ መተካቱን ዶክተሩ ይቃወማሉ። ተማረ የሚባለው ኣንድአንድ ኢትዮጵያዊ እያተኮር የኣለው ከጻፈልኝ ምን ኣለበት እየኣለ በተገኘው ሶፍትዌር ይጽፋል እንጂ ሁሉንም የዓማርኛ ቀለሞች እንኳን ከትቦ የሚጠቀምበት የመክተብ ችሎታ እንዳለው ማጣራቱ ኣጠራጣሪ ነው። “ባለፈው አንድ ዩኒቨርሲቲ ሄጄ አንድ ጓደኛዬ የነገረኝ አሳዛኝ ነገር ነበር። የአማርኛ መምህር ለመቅጠር የተሰጠው ፈተና ዩ፣ ዪ፣ ዬ እና ዮን መጻፍ ነበር። በጣም የሚገርመው ግን ከተፈተኑት ኣምስት የሁለተኛ ዲግሪ ያላቸው መምህራን ኣንዱ ብቻ አሟልቶ ጽፏቸዋል። ወደፊት አማርኛን ማንበብና መጻፍ የሚችል ሰው ለማግኘት ሥዕለት ሳያስፈልግ አይቀርም።” ይላል እዚህ [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html |date=20160306203955 }} የኣለ ኣንድ ጽሑፍ። ለእዚህ ችግር የአማርኛ የጽሕፈት መኪናም ኣስተዋጽዖ ሳይኖረው እንዳልቀረ የኮሚሽነር ኣበበ ሙሉነህን የ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. ደብዳቤ ውስጥ የኣሉት የ“የ” እንዚራን መቀጠያዎች ያሳያሉ። [https://archive.today/20130629032253/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] (“ኢትዮጵያ”፣ “ዩናይትድ” እና “ኮምፒዩተር” የሚሉት ቃላት የተጻፉባቸው የ“የ” መቀጠያዎች መለየት ኣስቸጋሪ ነው። የአማርኛ የእጅ ጽሑፍ መጻፊያ “ዮ”ን መጻፍ የኣልቻለ ቢመስልም ስሕተቱ የፀሐፊው ሳይሆን ኣይቀርም። [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic]) የትግርኛ ቀለሞቻችንን ለኣለመጠቀምና ቀስ በቀስ ለማጥፋት ያቀለሟቸውንም ዶክተሩ ተቃውመዋል። [https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B] ለምሳሌም ያህል በአማርኛ የ“ሀ” ድምጽ ወደ “ኸ” የቀረበ ነው አንጂ “ሀ” የ“ሃ” ሞክሼ ኣይደለም። የ“ሀ” እና “ኸ” ድምፆች ኣንድ ባይሆኑም “ሀ” እና “ሃ” ኣንድ መሆን የለባቸውም። “ሐ”፣ “ኀ”፣ እና “ዀ”ም ኣሉ። የተለያዩ ቋንቋዎች ብቻ የሚጠቀሙባቸው ቀለሞችና ድምፆች ኣሉ። ምሳሌ የጉራግኛው “ⷐ”። ይኸ ለምሳሌ ያህል የቀረበ የጉራጌ ፊደል እንደ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ዓይነት የተሟላ የግዕዝ ፊደል ለሌላቸው ኣይታይም። የሁሉም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች ተለይተው መታወቅ እንደየፍላጎቱ ለማዳበር ይጠቅማል። [https://www.scribd.com/document/488601217/Amharic-Silte-Lexicon-pdf] [http://wiki.eanswers.com/am/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB] ለምሳሌ ያህል ኦሮምኛ ከቴክኖሎጅው ጋር እንዲጓዝ እነኢትዮስዊትን ማዳበር ያስፈልጋል። ግዕዝ ትክክለኛ ፊደል ስለሆነ ወደፊት ሌሎች ዓለማት ስንሄድ ይዘናቸው የምንሄድ ስለሆኑና ከዋክብትን ስለሚጎበኙ በኣቋራጭ ኣንሸወድ። በግዕዝ በሚገባ ለመጠቀም ወጪ ማውጣትና ለመክፈል መዘጋጀት እንጂ [https://broom01.revolvy.com/topic/Substratum%20(linguistics)&item_type=topic] ለላቲን የተሠሩ ፕሮግራሞችና መሣሪያዎች ሲባል ፊደል መቀነስ [https://www.nazret.com/2017/05/01/ethiopia-the-case-for-the-reform-of-the-ethiopic-script/] {{Wayback|url=https://www.nazret.com/2017/05/01/ethiopia-the-case-for-the-reform-of-the-ethiopic-script/ |date=20210805230755 }} ላይ ማተኮርን ዶክተሩ ይቃወማሉ። የግዕዝ ፊደል መክተቢያዎች ሁሉንም ቀለሞች የማስተናገድ ችሎታ ሊኖራቸው ይገባል። በዓማርኛ ብቻ የሚያስጽፈውን ግዕዝ ማለትም ተገቢ ኣይደለም። የዓማርኛ ከታቢም በሌሎች ፊደላት መኖር እንዳይዘናጋ ዓማርኛው ብቻ ተመርጦ እንዲከተብበት ኣማራጭ ሊኖር ይገባል። ፊደላትን በተለያዩ ቋንቋዎች ማቅረብ ለትርጕምና የተለያዩ ሥራዎች ማዳበር ይጠቅማል። ለምሳሌ ያህል ኦነሲሞስ ነሲብ በሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ኣልተጠቀሙም። ===ጽሑፎች=== ኢትዮጵያንና ጠቅላላ ዕውቀት የሚመለከቱ ጉዳዮች [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} በተለይ Ethiopic.com በእየጊዜው የቀረቡ ኣሉ። ለምሳሌ ያህል፣ ስመ እጸዋት፣ [https://archive.today/20120731053152/http://www.ethiopic.com/aplants.htm] [http://www.savormusic.com/img/index/plants_and_animal_life_of_ethiopia.html] {{Wayback|url=http://www.savormusic.com/img/index/plants_and_animal_life_of_ethiopia.html |date=20160305182917 }} [http://www.zehabesha.com/amharic/wp-content/uploads/2013/10/YesidetegnaMastawesha.pdf] {{Wayback|url=http://www.zehabesha.com/amharic/wp-content/uploads/2013/10/YesidetegnaMastawesha.pdf |date=20131101124118 }} [https://ro.wikipedia.org/wiki/Eragrostis_tef] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር፣ [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar |date=20210731045239 }}፣ [http://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-calendar/] [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] [http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} [http://hf-xc.com/ethiopian-calendar/] [https://web.archive.org/web/20130118081943/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] [https://archive.today/20130629031402/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] [https://simenehterefe.blogspot.com/] ስመ በሽታ፣ [https://archive.today/20130102121139/http://www.ethiopic.com/adisease.htm] የግዕዝ ፊደል፣ [https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html#!] [http://ru.cyclopaedia.net/wiki/History_of_writing_systems] {{Wayback|url=http://ru.cyclopaedia.net/wiki/History_of_writing_systems |date=20160307104822 }} ስመ ኣኃዝ፣ [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html |date=20130521132527 }} [http://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmkyrmsPR1&sig=L-WyoEFOhv_X3m1r5mvGIfxkQik&hl=en&sa=X&ei=8FteVN__GIeHyQTn1YCgCg&ved=0CE4Q6AEwCjgK#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] [https://archive.today/20140822064906/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.htm] [[የኢትዮጵያ እንስሳት]] ስመ አንሰሳት፣ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%88%B5%E1%88%B3%E1%89%B5] [https://archive.today/20130629033829/http://www.ethiopic.com/AMHARIC/animals.htm] የግዕዝ ስምና ኣኃዝ [http://www./Ethiopic_Names_and_Numbers.htm] [https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmpBvfuRQ5&sig=_bDD7zu7dIZDiTX7VNNF4UL5hyI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO_cvm4vvNAhUKKiYKHQ9PB8A4ChDoAQg-MAU#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] ስመ ምልክቶች፣ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች፣[https://archive.today/20130103164827/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm] ኣንዳንድ የፊደል ስሕተቶች፣ [http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf |date=20060614013044 }} [https://archive.today/20141103180031/http://www.befeqe.com/2011/02/blog-post.html] [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/637802172946355] ግልጽ ደብዳቤ ለቫቲካን ጳጳስ ቤነዲክት ፲፮ተኛ [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} [http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} [http://www.slideshare.net/nebiyu1/ethiopia-historic-highlights-july-21-2013] እና Amharic Glossary ምሳሌዎች ናቸው። [http://newikis.com/am/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B.html] ሌላ ምሳሌ ለመጥቀስ ያህል የኢትዮጵያ ሚሌንየም መከበር ያለበት መስከረም ፩ ቀን ፳፻፩ ዓ.ም. እንጂ መስከረም ፩ ቀን ፳፻ ዓ.ም. መሆን እንደኣሌለበት ኣንድ ድረገጽ ላይ ዶክተሩ ጽፈውና ኣሳምነው የኢትዮጵያ ምክር ቤት ከሰኔ ፩ ቀን ፲፱፻፺፱ ዓ.ም. እስከ መስከረም ፩ ቀን ፳፻ ዓ.ም. እንዲከበር የተደነገገው ስሕተት ተደርሶበት ሚሌንየሙ ዓመቱን ሙሉ እንዲከበር ተደርጓል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=425] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=425 |date=20210731061934 }} [http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf |date=20140704034937 }} [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] የኢትዮጵያ ስመ እጽዋት ምንጭ የዶ/ር ኣበራ ሞላ ሥራ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] በተጨማሪም ዶክተሩ በየጊዜው የ[[ሞዴት]]፣ [[ኢትዮወርድ]]ና [[ግዕዝኤዲት]] ኣማርኛና እንግሊዝኛ መመሪያዎችን ለመክተብና ማቀነባበሪያ ከተጠቀሙባቸውና የሌሎችም ሥራዎች ሌላ ብዙ መጽሓፍት ከ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ጀምሮ ከጻፉባቸው ታዋቂ ደራስያን መካከል ዶ/ር ዓለሙ ቢፍቱ እና ዶ/ር ለይኩን ብርሃኑ ይገኙበታል። እነዚህ በዓማርኛው ፊደል መጽሓፎቻቸውን ኣሜሪካ የጻፉና ያሳተሙ ደራስያን ዶክተሩን በመጥቀስ ኣመስግነዋል። ዶ/ር [[በቀለ ሞላ]] እና [[ጌታቸው ሞላ]] ዋሽንግተን ዲ.ሲ. ውስጥ ፈጣን ማተሚያ ቤት [http://www.fettan.com/] የመጀመሪያው የሆነውን ግዕዝ ማተሚያ በ፲፱፻፹፱ ዓ.ም. ኣቋቁመው ብዙ መጽሓፍትና ጽሑፍ-ነክ ሥራዎች በሶፍትዌር ታትመዋል። ዶ/ር በቀለም ተመስግነዋል። ዶክተር ኣበራም የግዕዝ ፊደል የረዥም ጊዜ ተጠቃሚ ናቸው። [https://www.google.com/search?q=Aberra+Molla&rlz=1T4GUEA_enUS611US611&biw=1536&bih=710&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0CAYQ_AUoAWoVChMI4Nzf8ZvcyAIVzComCh1LbgbS] [http://www.angelfire.com/ak/sellassie/politics/tigrey.html] [http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] [http://www.scribd.com/doc/40401972/አማርኛ-ኣማርኛ-ዐማርኛ-ወይስ-ዓማርኛ#scribd] [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/637802172946355] [http://entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] ለኣሥር ዓመታት ያህልም የ“Ethiopian Review” [https://books.google.com/books?id=nRVBAQAAIAAJ&q=Aberra+Molla&dq=Aberra+Molla&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj2teCOme7RAhUS84MKHRGmCdY4ChDoAQgfMAE] (ኤልያስ ክፍሌ) “[[ላንዳፍታ]]” [http://geezedit.com/Testimonials] (መኮንን ገሠሠ) መጽሔቶች ተባባሪ ኣዘጋጅ ነበሩ። ዶክተሩ ዲጂታይዝ በኣደረጉት ግዕዝ በተለያዩ ርዕሶች ኢንተርኔት ላይ የተለያዩ ጽሑፎችን ኣቅርበዋል። [https://www.facebook.com/GeezEdit/] [http://us.alhea.com/ego5/search/web?q=dr%20aberra%20molla&alhea=89032&dev=c&gclid=CPf4xJXu5NICFcW6wAodk6wP3Q] {{Wayback|url=http://us.alhea.com/ego5/search/web?q=dr%20aberra%20molla&alhea=89032&dev=c&gclid=CPf4xJXu5NICFcW6wAodk6wP3Q |date=20230404064832 }} የዶክተሩ ሥራዎች የተለያዩ መጽሓፍትና መጽሔቶች ውስጥም ተጠቅሰዋል። ምሳሌ፦ History of Mathematics in Africa, AMUCHMA 25 Years (ገጽ 526) [https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmpBvfuRQ5&sig=_bDD7zu7dIZDiTX7VNNF4UL5hyI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO_cvm4vvNAhUKKiYKHQ9PB8A4ChDoAQg-MAU#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] [https://thinktanktheology.files.wordpress.com/2013/10/encyclopedia-of-timesciencephilosophytheologyculture2009bbs.pdf] Encyclopedia of Time, (ገጽ 128) [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT2&lpg=PT2&dq=ISBN+978-1-62914-528-0&source=bl&ots=--Ay1fOIY8&sig=QiEnbnh4onJiwBrpgZDyx5iJG-c&hl=en&sa=X&ei=DdHRVJXiOcOxggTcoICoCA&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=ISBN%20978-1-62914-528-0&f=false] [http://www.timeemits.com/Holy_of_Holies.htm#Seth_to_Enoch_Analogy] [http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy] {{Wayback|url=http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy |date=20140926215742 }} [https://books.google.com/books?id=b3ddWSxmi9cC&pg=PA128&lpg=PA128&dq=aberra+molla&source=bl&ots=fJDaDuQmza&sig=jSMu83ccHBx9dKdr8DMGcvJ55r0&hl=en&sa=X&ei=_ILUU5fGBoO0yAS37oK4Cw&ved=0CDgQ6AEwBTgo#v=onepage&q=aberra%20molla&f=false] [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=dr.+aberra+molla+prevail+Pearce&source=bl&ots=--EE2jJLY6&sig=sEErpaW9xnlJUJdc8iSjPUbWCUk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjPvNKRxIbOAhWH5IMKHQM2AO4Q6AEIJTAC#v=onepage&q=dr.%20aberra%20molla%20prevail%20Pearce&f=false] [https://books.google.com/books?id=hVJYj3RGXjwC&pg=PA707&lpg=PA707&dq=Aberra+Molla&source=bl&ots=qfiIyT8thk&sig=8bZ1KkDshKRe41wkDYCid3IYrwM&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjA4Mzhlu7RAhXF0FQKHbvWDsM4HhDoAQgmMAM#v=onepage&q=Aberra%20Molla&f=false] [https://revista.ecaminos.org/article/historia-y-religion-etiopes-en-el-tercer-milenio/] ዶክተሩንም ስለ ሥራዎቻቸው የኣመስገኑ ብዙዎች ናቸው። [https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ/photos/a.185958364845284.41252.182037128570741/722268424547606/?type=1&theater] [https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3&theater][https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/1140254446034456] [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=408846802623653&id=118697174971952] ቪድዮዎችና ሌሎችም ኣሉ። [https://metavideos.com/video/3540776/dr-aberra-molla-interview-on-ectv-1992-part-2] {{Wayback|url=https://metavideos.com/video/3540776/dr-aberra-molla-interview-on-ectv-1992-part-2 |date=20241008085836 }} [http://www.planetethiopia.com/videos/interview-with-inventor-patent-holder-of-ethiopic-character-entry-dr-aberra-molla-%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%88%88%E1%88%98%E1%8C%80%E1%88%98%E1%88%AD%E1%8B%AB-%E1%8C%8A%E1%8B%9C-%E1%89%A0_0143cb0e1.html] {{Wayback|url=http://www.planetethiopia.com/videos/interview-with-inventor-patent-holder-of-ethiopic-character-entry-dr-aberra-molla-%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%88%88%E1%88%98%E1%8C%80%E1%88%98%E1%88%AD%E1%8B%AB-%E1%8C%8A%E1%8B%9C-%E1%89%A0_0143cb0e1.html |date=20191118185240 }} [http://ethioonutube.com/video.php?v=806] {{Wayback|url=http://ethioonutube.com/video.php?v=806 |date=20160605080804 }} [http://meyxanalar.com/video/CMQYuhaAKH4] {{Wayback|url=http://meyxanalar.com/video/CMQYuhaAKH4 |date=20210802082823 }} [http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} [https://archive.org/details/January112015p] [http://clipvideo.ga/video/-gjjqTQCymc/the-new-geezedit-2.html] [http://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015] {{Wayback|url=http://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015 |date=20150622061809 }} [https://www.youtube.com/watch?v=YQZzwWuQS5Y] [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=772371019571455&id=669552783186613] [http://archive.is/wy8Bh/image] [https://archive.today/20140103195457/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=671:december-30-2013] ይህ “ኣበራ ሞላ” የውክፔዲያ (Wikipedia) ገጽም በብዛት ከሚነበቡት ኣንዱ ነው። [https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html] {{Wayback|url=https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html |date=20210724121310 }} የዓማርኛና እንግሊዝኛ ቅልቅል ጽሑፎች ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] ዶክተሩ ይኸን የዓማርኛ ዊኪፔዲያ ገጽ ከኣቀረቡት ፀሓፊዎች ኣራተኛ ናቸው። [https://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAM.htm] {{Wayback|url=https://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAM.htm |date=20190421135930 }} ገጹም በትልቅነት ኣንደኛ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%8D%E1%8B%A9:%E1%88%A8%E1%8C%83%E1%8C%85%E1%88%9D_%E1%8C%88%E1%8C%BE%E1%89%BD] ሌላ ምሳሌ ለመጥቀስ ያህል የአማርኛ ዊክፔዲያ ስመ እጽዋትና [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] ስም አንስሳት [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A0%E1%8C%A5%E1%89%A2_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%88%B5%E1%88%B3%E1%89%B5] መነሻዎች የዶክተሩ ጽሑፎች ናቸው። ዶክተሩ ከታዋቂ [[ሰዎች]] ኣንዱ ናቸው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%88%B0%E1%8B%8E%E1%89%BD] በኣከናወኗቸው የተለያዩ ሥራዎች ጥቅሞቻቸው የተነኩ ጥቂት ሰዎች ስለእሳቸው የተጻፉ የእንግሊዝኛ ጽሑፍችን የሚሠርዙ ቢኖሩም ኣልተሳካላቸውም። [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=772371019571455&id=669552783186613] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ===ግዕዝ አከታተብ=== ዶክተሩ (Dr. Aberra Molla) ከ564 በላይ የሆኑትን የግዕዝ ዩኒኮድ ቀለሞች ማንኛቸውንም በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ እንዲከተቡ ለፈጠሩት ቀልጣፋና ግሩም ኣዲስ ዘዴ መረጃ Ethiopic Character Entry ፔንዲንግ ፓተንት (Pending Patent) እዚህ [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} ወይም እዚህ [https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=US20090179778&hl=en&sa=X&ei=KC9kUqHSE-ifyQG54IHwAQ&ved=0CDcQ6AEwAA] [http://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_language] ማንበብ ይቻላል። ኣብሻ (ABSHA) በመባል በታወቀው በእዚህ ኣዲስ የመክተቢያ ዘዴ ወይም ሥርዓት ሕዝቡ በነፃ በአማርኛ መጻፍና የዓለም ድረገጾችንና የመሳሰሉትን (ኢንተርኔት) በአማርኛ መፈለግ እንዲችል http://freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} (ፍሪታይፒንግ.ግዕዝኤዲት.ኮም) የሚባል ድረገጽ በ፳፻፪ ዓ.ም. ኣበርክተዋል። ከእዚያም ወዲህ ብዙ መቶ ሺህ ሰዎች ተጠቅመውበታል። በኣብሻ ሥርዓት ብዛቱ ከ፭፻ በላይ ከሆነው የግዕዝ ፊደል፣ ምልክት፣ ኣኃዝና ማዜሚያ ሌላ ኮምፕዩተሩ የሚጠቀምባቸውን የእንግሊዝኛ ቊጥሮችና ምልክቶችን ግዕዝ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ተጠቅሞባቸው መክተቢያዎቹ ተርፈዋል። በኣንድና ሁለት መርገጫዎች የእንግሊዝኛውን ቀለሞች እንዲከትብ የተሠራው የኮምፕዩተር የፊደል ገበታ ግዕዝን ወደ እንግሊዝኛው ዓይነት ኣከታተብ በቀረበ ዘዴ እንዲከትብ ሠርተዋል። በእዚህ ዘዴ ግዕዝ የእንግሊዝኛ እስፔሊንግ ጣጣ ውስጥ ሳይገባ የእንግሊዝኛውን የኮምፕዩተር ገበታ በመጋራት፣ በማዋሃድና ለብቻውም እንዲጠቀም ሆኗል። ይኸንንም ያደረጉት በፓተንት ማመልከቻቸው እንደጠቀሱት ግዕዝን በቀላሉና በቀለጠፈ ዘዴ መክተብ የሚያስችል ዘዴ ስለኣልነበረ ነው። [http://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_language] ነፃውና የሚሸጠው ግዕዝኤዲት ሶፍትዌር የተሸፈኑት በኣንድ የባለቤትነት መታወቂያ ስለሆነ ማስጠንቀቂያው ለሁለቱም ነው። ፓተንቱ ቢኖርም ባይኖርም ከፈጠሩት ዘዴ የተሻለ በኣሁኑ ጊዜ ስለሌለ ማንኛውምን ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብም ያስችላል። ለምሳሌ ያህል በፈጠሩት ኣዲስ ዘዴ ኮምፕዩተሩ በኣለው 47 መርገጫዎች የግዕዝ ሳድሳንና ኣኃዞች በኣንድ ኣንድ መርገጫዎች ሲከተቡ ሌሎች ከ400 በላይ የሆኑት የግዕዝ ቀለሞች እያንዳንዳቸው በሁለት መርገጫዎች ይከተባሉ። [http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4] ስለዚህ በእዚህ ዘዴ መፈጠር የተነሳ ቀለሞችን በሁለትና ከእዚያ በላይ መርገጫዎች በመጠቀም ወይንም የግዕዝን ቀለም ላቲን በማይጠቀምበት ኣዲስና ኋላ ቀር ዘዴ እንደላቲን ቃላት በእስፔሊንግ መክተብ ኣያስፈልግም። ይህ በእንዲህ እንዳለ ዓማርኛውን [http://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] በኣራት መርገጫዎች የሚያስከትቡ ዘዴዎችንና የኮምፕዩተር ፕሮግራሞች በነፃ በማደል እያዘናጉ በማለማመድ ላይ የኣሉም ኣሉ። ይህ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች በኣራት መርገጫዎች ስለማያስከትብና ሊያዛልቅ ስለማይችል ዓማርኛውንም ሆነ እንግሊዝኛውን ሳይጠቅም ሁለቱንም ከሌሎች የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች እንዳያጣላና እንዳያስተዛዝብ ዶክተሩ የፈጠሩት ይራዳል። ቸልተኝነት ከቀጠለ ግን የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ኣናሳ እንዳይሆኑ ሳያስተውሉ በተገኘው በመጠቀም ይሀን ወሳኝ ጊዜ ከማባከን መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ግዕዝኤዲት የሚከትበው እንደ እንግሊዝኛው ኣከታተብ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ቢመስልም ከእንግሊዝኛው በተሻለ፣ በረቀቀ፣ ኃይለኛና ኣዲስ ዘዴ ስለሆነ ፊደላችንን በዓለም ላይ ለማስፋፋትና በድምፃዊነቱ ጥቅም ላይ ለማዋል በሚገባ ተዘጋጅቷል። ሥራውም ሳይንስን የተመረኰዘ ነው። የግዕዝ ፊደል የረዥም ጊዜ ተናጋሪዎችና ጸሓፊዎች የኣሉት ሲሆን ድምጽን እንዲወክል የተሠራውን የእንግሊዝኛውን ዓለም-ኣቀፍ ድምፃዊ ፊደል (International Phonetic Alphabet) ሊረዳ ይችላል። [http://en.wikipedia.org/wiki/Typing] በኣሁኑ ጊዜ ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ያገኙትን የቢለን፣ ቤንች፣ ምኢን፣ ሙርሲ፣ ሱሪ፣ ትግረ፣ ትግርኛ፣ ኣገው፣ ኣውንጂ፣ ኦሮምኛ፣ ዓማርኛ፣ ዲዚ፣ ዳውሮ፣ ጉሙዝ፣ ጉራጌ፣ ጋሞ ጎፋ እና ግዕዝ ቋንቋዎች የሚጋሯቸውን ቀለሞችና ሌሎችንም ያስከትባል። ይህ የውክፔዲያ ገጽም የተጻፈውና የቀረበው በግዕዝ ፊደል ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D] ግዕዝኤዲት.ኮም [http://www.geezedit.com] (Geezedit.com) [http://www.youtube.com/watch?v=YQZzwWuQS5Y] የኮሎራዶው ኣብሻ/የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ኩባንያ ሌላ የእሳቸውና ባለቤታቸው ወ/ሮ [[ሠናይት ከተማ]] ድረገጽ ነው። የሁሉም ስም ግዕዝኤዲት ቢሆንም የነፃው ኃይልና ኣጠቃቀም የተወሰነ ነው። ዶክተሩም እንዴት የግዕዝ ፊደል ለኮምፕዩተሮች፣ የእጅ ስልኮችና ለመሳሰሉት መቅረብ እንደሚቻል በሳይንሳዊ ምርምር የደረሱበትን ለገበያና በነፃ ከማድረስ ኣልፈው ለፊደሉ መብት ታግለው ስለተሳካላቸው በምርምሩ በመቀጠል ትክክለኛ መደብ ፈጥረዋል። [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PG01&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.html&r=1&f=G&l=50&s1=%2220150212592%22.PGNR.&OS=DN/20150212592&RS=DN/20150212592] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PG01&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.html&r=1&f=G&l=50&s1=%2220150212592%22.PGNR.&OS=DN/20150212592&RS=DN/20150212592 |date=20201111212907 }} እየተሻሻለም ነው። ስለዚህ እያንዳንዱን ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብን ጨምሮ ከኣሁን ወዲያ መጠቀም ኣስፈላጊ ኣይደለም። ሕዝቡም ይሀን ተገንዝቦ ሳይንስ በፈጠረው የተራቀቀ መሣሪያ በሳይንሳዊ ወጉና በማዕረጉ መጠቀም እንጂ ለተለያዩ ዓላማዎችና በነፃ የሚቀርቡት ኋላቀር ኣከታተቦች ኣንዳንዱን እያበላሹት እንደሆነ መገንዘብ ይገባል። ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲሠራ ኣዲስ ግኝት ሲቀርብ በኮምፕዩተር ዘመን ብቻውን ማሠራት በቂ ስለኣልሆነ ሞዴት የግዕዝና የእንግሊዝኛ ማተሚያ ነበር። የኮምፕዩተር ኣጠቃቀም ከዶስ ወደ ዊንዶውስ ሲዞር ዶክተሩ ኢትዮወርድን በማቅረብ ለመጀመሪያ ጊዜ ግዕዝ ዊንዶውስን እንዲጠቀም ኃይል ኣገኘ። የኢትዮወርድ ኢትዮኤዲትም ሌሎች ጥቂት የዊንዶውስ ፕሮግራሞችም ውስጥ ይሠራ ነበር፦ ምሳሌ ወርድፐርፌክትና ኳርክኤክስፕሬስ። በግዕዝኤዲት ኮምፕዩተር በግዕዝ እንዲጠቀም ሆነ። ግዕዝ ወደ እጅ ስልክ ሲገባም የግሉ የማቀነባበሪያ (የግዕዝኤዲት) ገበታ ኖሮት ስልኩን በፊደሉና ከላቲን ጋር በመጋራት እንዲሠራ ኣደረጉ። የግዕዝኤዲት ኣከታተብ ትክክለኛና ሳይንሳዊ ከመሆኑም ሌላ ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች በእኩልነት ተስተናግደዋል። የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ቀለሞቻቸውን በወጉና በቀላሉ እንዲጠቀሙ ኣስችሏል። ባለፉት ጥቂት ዓመታት የዶክተሩ ፓተንት ማመልከቻ 20090179778 [http://www.google.com/patents/US20090179778] በሚከተሉት የኣሜሪካ ፓተንቶች ተጠቅሷል፦ [http://www.google.com/patents/US20090179778#forward-citations] 8,381,119 [http://www.google.com/patents/US8381119]፣ 8,645,825 [http://www.google.com/patents/US8645825]፣ 8,706,750 [http://www.google.com/patents/US8706750]፣ 8,700,653 [http://www.google.com/patents/US8700653]፣ 8,762,356 [http://www.google.com/patents/US8762356]፣ 8,812,733 [http://www.google.com/patents/US8812733] ከጠቃሾቹም የፓተንቶች ባለመብት ዋነኛው ጉግል [https://www.google.com/] ነው። ይህ ለኢትዮጵያም ክብር ነው። ስለ ዶክተሩ ሥራ የኣስተዋወቁና የኣመሰገኑ ከኢትዮጵያውያን ማሕበሮች እስከ ዩኒቨርሲቲ ዩኒየን የኣሉ ቢኖሩም [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] [https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3] [https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ/photos/a.185958364845284.41252.182037128570741/722268424547606/?type=3&theater] ስለ ሥራዎቻቸው የኣልሰሙም ኣሉ። [http://archive.unu.edu/unupress/unupbooks/uu19ie/uu19ie0b.htm] [http://www.ethioreference.com/archives/6586] በቅርቡ ከኣንድ ኣንባቢ ስለ ዓማርኛና እንግሊዝኛ ኣጻጻፎች ጥያቄ ለግዕዝኤዲት ፌስቡክ (GeezEdit Facebook) (https://www.facebook.com/GeezEdit/) ቀርቦ ነበር። [23] ጽሑፍን በግዕዝ ፊደል መጻፍ ያታርፋል። ኣንድን ገጽ በዓማርኛ ወይም እንግሊዝኛ ጽሑፎች ለመሙላት ዓማርኛውን የበለጠ ጊዜ ይወስድበታል። ምክንያቱም ዓማርኛ ቃላቱን ሲጽፍ ከእንግሊዝኛው በኣንድ ሦስተኛ ግድም በኣነሰ ስፍራ ስለሚያሰፍረው ነው። በእንግሊዝኛ ሦስት ገጾች ለሚያስፈልጉት በዓማርኛው ሁለት ገጾች ገደማ ይበቁታል። ይኸም የሆነበት ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ሲሆን ላቲን ፊደላዊ በመሆኑ ነው። እንግሊዝኛው የሚጻፈው በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ሲሆን ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ በሁለት መርገጫዎች ስለተከተበ እንግሊዝኛው ብልጫ የኣለው ይመስል ነበር። በቅርቡ ግን በዶ/ር ኣበራ ሞላ ግኝት ግዕዝን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብ ስለተቻለ ኣከታተቡ ከእንግሊዝኛው ጋር እኩል ቢመስልም በላጭ ሆኗል። እንግሊዝኛ 47 መርገጫዎች የኣሉትን ኮምፕዩተር ከዝቅ (Shift) መርገጫዎች ጋር በመጠቀም 94 ቀለሞችን ያስከትባል። ግዕዝኤዲት (GeezEdit) የዝቅ መርገጫዎችን ሳይጠቀም ወደ 500 የግዕዝ ቀለሞችን ያስከትባል። ከላይ በቀረቡት ምክንያቶች ስፍራዎች ስለሚያስቀንስ ኣንድን ጽሑፍ ወረቀት ላይና በኮምፕዩተሮች ለማቅረብ ዓማርኛው ያታርፋል ማለት ይቻላል። ለምሳሌ ያህል “ዘ ኲክ ብራውን ፎክስ ጀምፕስ ኦቨር ዘ ሌይዚ ዶግ።” በዓማርኛ በ36 መርገጫዎች ተጽፎ 24 ስፍራዎች ይወስዳል። [http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html |date=20171011142705 }} “The quick brown fox jumps over the lazy dog.” በእንግሊዝኛ በ37 መርገጫዎች ተጽፎ 36 ስፍራዎች ይወስዳል። [http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf |date=20160418095022 }} [24] ይህ የእጅ ስልኮችንም (Smartphones) ኣጠቃቀም ይመለከታል። ስለዚህ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ስፍራ ያስባክናል። [https://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] ከላይ የኣሉት ሦስት ምሳሌዎች እንደሚያሳዩት በኣነሰ የኆኄያት ግድፈቶች (Spelling / አስፔሊንግ) እና ስፍራዎች (Space) ማስከተብ ብልጫዎች የነበረው የግዕዝ ፊደል በዶ/ር ኣበራ ግኝት የተነሳ የግዕዝ ፊደል ሓሳብን በኣነሰ ጊዜ (Time)፣ መርገጫዎች (Keystrokes) እና ገበታ (Keyboard) በማስከተብ ብልጫዎቹ ወደ ኣምስት ዓይነቶች ከፍ ብለዋል። ግዕዝ በእራሱ ፊደል እራሱን በዶክተሩ ግኝት ሲከትብ ከእንግሊዝኛው እስፔሊንግ ኣከታተብ የተሻለ ስለሆነ ግዕዝን በእንግሊዝኛ ፊደል እስፔሊንግ የሚያቀርቡትን ኣለመቃወም ሕዝቡን በማጃጃል ቀጥሎበታል። ግዕዝን ወደ ኮምፕዩተርና ጮሌ ስልክ ሲያስገቡ ፊደሉ የኣገኘውን ኣዲስ ሳይንስና ቴክኖሎጂ በሚገባ እንዲጠቀም ዶክተሩ አቅርበዋል፣ አስተምረዋልም። ይህ መሻሻል ስለኣለበት በየጊዜው መከታተል ያስፈልጋል። ===የአክሱም ሐውልት=== ስለ ዶ/ር አበራ ሞላ [http://eabogida.com/Document/Detail?DocumentId=1416] {{Wayback|url=http://eabogida.com/Document/Detail?DocumentId=1416 |date=20220815161009 }} [http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B] እና የ[[አክሱም]] [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Obelisk_of_Axum&oldid=870736637&fbclid=IwAR1NOb54PLKIz51OUsJc47BuZpF5s4kTJKFmS319y_gnEwxLqJzsP0HNYL4] [http://whc.unesco.org/en/list/15] [http://poc-creators.tumblr.com/post/40372812349/searchingforknowledge-sarraounia-the-obelisk] [[ሐውልት]] ከጣልያን ማስመለስ ጉዳይ ያውቁ ኖሯል? [http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm |date=20120403024936 }} [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} [http://www.ethiopic.com/heritage/money.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/money.htm |date=20120403030538 }} Aksum [http://whc.unesco.org/en/news/502/] Obelisk of Axum [http://www.teaching-africa.com/axum.html] [https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%8A%AD%E1%88%B1%E1%88%9D_%E1%88%90%E1%8B%8D%E1%88%8D%E1%89%B5] ጣልያኖች በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ከ[[ኣክሱም]] የዘረፉትን [https://www.facebook.com/emnet.tadesse/posts/10155088373141814] [[የኣክሱም ሓውልት]] [http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf] {{Wayback|url=http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf |date=20170107100939 }} እንዲመልሱ በ፲፱፻፵ ዓ.ም. የተባበሩት መንግሥታት ወስኖ [[ኢትዮጵያ]] እና ጣልያንም በጉዳዩ ተስማምተው ነበር። የተስማሙትም ጣልያን በኣሥራ ስምንት ወራት በወጪዋ ሓውልቱን ኢትዮጵያ መልሳ ኣክሱም እንድትተክል ነበር። ይህ ስለኣልተፈጸመ በፍርዱ መሠረትሓውልቱ [https://sacredsites.com/africa/ethiopia/sacred_sites_ethiopia.html] እንዲመለስ [[ቀዳማዊ ዓፄ ኃይለ ሥላሴ]]፣ ኮሎኔል [[መንግሥቱ ኃይለ ማርያም]] እና ኣቶ [[መለስ ዜናዊ]] ጠይቀው ጣልያን ለመመለስ ፈቃደኛ ኣልነበረችም። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] የሰውንም ልመና ስለኣልሰሙ ብስጭቱ ቀጠለ። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/nationalcommittee/191200.html] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] [http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini] {{Wayback|url=http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini |date=20160304221639 }} [http://lists.peacelink.it/africa/msg02263.html] በኋላም የተተከለበት ሮም ከተማ እንዳለ መብረቅ እንደመታው እንዲመለስ ኣቶ መለስ ዜናዊ ቢጠይቁም ሊያናግሯቸው እንኳን ፈቃደኞች ስለኣልሆኑና [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2119400.stm] [http://www.museum-security.org/02/074.html] {{Wayback|url=http://www.museum-security.org/02/074.html |date=20160304214558 }} [http://www.irinnews.org/report/32241/ethiopia-pressure-mounts-return-axum-obelisk] ጣልያኖች ስለኣልመለሱት [http://www.news24.com/Africa/News/Ethiopia-despairs-about-obelisk-20020613] የኢትዮጵያ ወዳጆች ሓውልቱ እንዲመለስ የተቻላቸውን ሁሉ እንዲያደርጉ ግንቦት ፳፭ ቀን ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. በ[[ሮም]] ንግግራቸው መጠየቃቸው ይታወሳል። [http://www.ethiopiaemb.org.cn/bulletin/diplomacy.html] [http://en.people.cn/200206/13/eng20020613_97804.shtml] የሮም ኢትዮጵያውያን ተቃውሞም ነበር። ቀደም ብሎም የኣንዳንድ ታዋቂ የዓለም ሰዎች፣ ኢትዮጵያውያንና የኣክሱም ሕዝብ [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-question-of-the-looted-and-still-not-returned-aksum-obelisk/] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/tribune/11-07-97.html] [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-4-the-stadium-demonstration-and-the-petitioning-of-international-scholars/] {{Wayback|url=http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-4-the-stadium-demonstration-and-the-petitioning-of-international-scholars/ |date=20131228023930 }} [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-5-the-ethiopian-parliament-and-the-people-speak-out/] {{Wayback|url=http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-5-the-ethiopian-parliament-and-the-people-speak-out/ |date=20131227174403 }} [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1448531.stm] [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1402354.stm] [http://www.tourismethiopia.gov.et/English/Attractions/Pages/AxumObelisks.aspx] {{Wayback|url=http://www.tourismethiopia.gov.et/English/Attractions/Pages/AxumObelisks.aspx |date=20140120133835 }} [http://ethiopiaonline.net/obelisk/] የጥያቄ ፊርማ ጣልያኖችን ከኣለማስጨነቁም ሌላ [http://web.peacelink.it/afrinews/71_issue/p3.html] ሓውልቱ ከተመለሰ ሥልጣኔን እለቃለሁ የኣሉም የጣልያን ባለሥልጣንም ነበሩ። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] ለኣለመመለስ ከቀረቡት ሰበቦች ሓውልቱ ጣልያን ኣገር ስለቆየ ጣልያናዊ ሆኗል፣ [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1448531.stm] [https://archive.today/20150309142631/http://www.crosswalk.com/archive/italy-claims-ethiopian-obelisk-of-axum-687892.html] ቀደም ብሎ ፈቅዶት የነበረውን ገንዘብ የለንም በማለት፣ [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Obelisk_of_Axum] [http://www.ethiopic.com/heritage/money.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/money.htm |date=20120403030538 }} ሓውልቱ ስለኣረጀ ኢትዮጵያ ሲደርስ ይሰባበራል፣ በኣካባቢው ጦርነት ኣለ፣ በገንዘቡ ኣክሱም ያለውን ትልቁን የኣክሱም ሓውልት እንትከልበት፣ [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] መመለስ የሚችለው ኣይሮፕላን ጦርነት ላይ ነው፣ ዓፄ ኃይለሥላሴ ሓውልቱን በስጦታ ለሮም ከተማ ሰጥተዋል [http://www.elginism.com/similar-cases/looted-axum-obelisk-to-return-home-to-ethiopia/20031024/4418/] ነበሩበት። [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Obelisk_of_Axum] [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] [http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini] {{Wayback|url=http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini |date=20160304221639 }} [https://www.toncremers.nl/threat-to-african-cultural-heritage/] ኢትዮጵያም ሓውልቱን ከፈለገች ለጣልያን መክፈል ኣለባት የኣሉም የጣልያን ኣክራሪ እንደነበሩ በኋላም ተደርሶበታል። [http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1] {{Wayback|url=http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1 |date=20181211071922 }} ሓውልቱን መብረቅ ከመታው በኋላ ዶ/ር ኣበራም በግላቸው ለ[[ዩናይትድ እስቴትስ]] [[ፕሬዚደንት]]፣ ጥቂት ሴነተሮችና የኮንግረስ ወኪሎች እንዲረዱ የጻፉት ደብዳቤ መልስ ሳያገኝ ቀረ። በመጨረሻም ርዝመቱ 79 ጫማዎችና ክብደቱ 160 ቶን የሆነው ከ፲፯፻ ዓመታት በላይ ዕድሜ ያለው የኣክሱም ሓውልት ሦስት ቁርጥራጮች ተደርጎ መጋዘን የተቀመጠው [http://www.africanidea.org/magnificent_aksum.html] የትም ኣይሄድም ተብሎ በማዘናጋት ኣጀንዳ ቆየ። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] ወደ ኢትዮጵያ እንዳይመለስ ኣሜሪካ ኣውሮፕላንና [[ጣልያን]] ገንዝብ ከለከሉ የሚለውን የጦቢያ የካቲት ፳፭ ቀን ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. (March 4, 2004) ጽሑፍ [http://www.ethiopic.com/heritage/money.htm] [http://archive.is/bmwQD] የዓዩትና የፕሮፌሰር [[ሪቻርድ ፓንክኸርስት]] በዩናይትድ እስቴትስ መማረር [http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm |date=20120403024936 }} ያላስደሰታቸው ዶ/ር ኣበራ ሞላ ቅር ኣላቸው። በእዚህም የተነሳ ሓውልቱን በትናንሹ ኣስቆርጦ ገንዘብ ከዓለም ሕዝቦች ላይ በኢንተርኔት ማሰባሰብ እንደሚችሉ ኣዲስ ኣበባ ለሚገኘው የጣልያን ኤምባሲ በኢሜይል የካቲት ፳፰ ቀን ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. ከዓሳወቁ በኋላ [http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm |date=20150725213113 }} ኣጣብቂኝ ውስጥ የገባው የጣልያን መንግሥት ወጪውን ከፍሎ ሓውልቱን እቦታው እንደሚተክለው ገለጸላቸው። በተጨማሪም ሌላ የጣልያን ኤምባሲ ባለሥልጣን የሆኑ ዶክተር ሰርቦ ሓውልቱን ለማስጫን ተስማሚ ኣውሮፕላን እያፈላለግን ነው ብለው መጋቢት ፫ ቀን ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. (March 12, 2004) ለዶ/ር ኣበራ ኢሜይል ላኩ። ይኸንንም ለሓውልቱ መመለስ ለኣያሌ ዓመታት ሲታገሉ ለነበሩት ፕሮፌሰር ገልጸው ሓውልቱን መብረቅ ከመታው በኋላ ሊረዱዋቸው ስለጀመሩ በኢሜይል ይጻጻፉ ስለነበረ ላኩላቸው። ፕሮፌሰር ፓንክኸርስትም የዶክተሩን ሓሳብ ከሰሙ በኋላ የታችኛውን ሁለት ማስቆረጥም እንደሚያስፈልግና ገንዘብ ሊዋጣ እንደሚችል ጣልያኖችን ማሳወቅ እንዲከፍሉ ሊያስገድዳቸው ሳይችል እንደማይቀር ደግፈው ኣስታውቀዋቸው ነበር። ግንኙነት ስለኣልነበራቸው ለኢትዮጵያ ባለሥልጣኖች ግን ሳያሳውቁ [http://rome.wantedworldwide.net/news/372/axum-obelisk.html] [http://www.unesco.org/new/en/unesco/partners-donors/the-actions/culture/resettlement-of-aksum-obelisk/] [http://www.theepochtimes.com/news/4-11-18/24447.html] ኣንዳንዶቹን ጽሑፎች ኢትዮፒክ.ኮም ድረገጻቸው ላይ ቢያስቀምጡም ብዙዎቹ ስለኣላነበቡት ጣልያን ወጪውን ለምን ለመክፈል እንደተስማማች ቢጻፍም በጊዜውና እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ሳይታወቅ የቆየ ይመስላል። [http://www.news24.com/Africa/News/Ethiopia-unveils-Axum-Obelisk-20080904] [http://www.theepochtimes.com/news/4-11-18/24447.html] [http://forums.rasta-man.co.uk/smf/index.php?topic=855.0] {{Wayback|url=http://forums.rasta-man.co.uk/smf/index.php?topic=855.0 |date=20190819093844 }} [http://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Dr.+Aberra+Molla&source=bl&ots=--zz8kODT4&sig=MG0ZrM5LLBxEW_wYdK-iYl6rZmM&hl=en&sa=X&ei=VOxTVLSiJoilyQTvt4CoCg&ved=0CC4Q6AEwAzge#v=onepage&q=Dr.%20Aberra%20Molla&f=false] [http://everything.explained.at/Obelisk_of_Axum/] ለኢትዮጵያ መንግሥት ግን ጣልያኖች ገንዘቡን እንደሚከፍሉ [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] እስከ ሓምሌ ፺፮ ዓ.ም. ድረስ ያላሳወቁ [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] [http://rome.wantedworldwide.net/news/372/axum-obelisk.html] [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] [https://web.archive.org/web/20110519072734/http://www.unesco.org/new/en/unesco/partners-donors/the-actions/culture/resettlement-of-aksum-obelisk/] ይመስላል። [http://www.theepochtimes.com/news/4-11-18/24447.html] ጣልያኖች ቃላቸውን ደጋግመው ስለኣጠፉ እንደሚመልሱ የተስማሙበትንና የዶክተሩን ጉዳይ በሚገባ የሚያውቁት ፕሮፌሰር ፓንክኸርስትም ታግሰዋል። [http://www.voanews.com/a/a-13-2005-04-12-voa28/391443.html] ስለ ገንዘብና ኣይሮፕላን መጥፋት ጣልያኖች ሲያወሩ መቆየታቸውን ''ዘ ጋርድያን'' ጋዜጣ (The Guardian, July 16, 2004) የኣተመው ኣንድ ምሳሌ ነው። [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] በእዚህም ጊዜ (ሰኔ፣ ፺፮) ለሓውልቱ የብረት ማቀፊያ ተሠራለት። በመጨረሻም ሓውልቱ በ፺፰ ሲመለስ እንኳን ደስ ያለዎት የሚል የምስጋና ኢ.ሜይል ዶክተሩ ስለጉዳዩ ለዓመታት ለታገሉት ፕሮፌሰር ላኩ። ኤምባሲውም ዶ/ር ኣበራን ድንጋይ ከምታመላልስ ለረሃብተኛው ሕዝብ በገንዘቡ እህል ግዛበት ያለበትን ኢሜይል ኣስታውሰዋቸው ሓውልቱ ኢትዮጵያ ሲደርስ ፕሮፌሰሩ ደረሰኝ ብለው ከኣቀረቡት የእንግሊዝኛ ኢ.ሜይሎች መካከል የዶክተሩ ኣንዱ ነበር። [http://www.ethiopic.com/heritage/obelisk_email.htm] [https://web.archive.org/web/20120403033747/http://www.ethiopic.com/heritage/obelisk_email.htm] ኣሜሪካኖችም የሓውልቱን ቁርጥራጮች ትክክለኛ መጠን ለማወቅ ተጠይቀው ያወጡትን ወጪና የኣክሱም ኣይሮፕላን ማረፊያ ችሎታ ያጠኑበትን ገንዘብ ጣልያኖች ኣልከፈሉንም ብለዋል። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] በእዚህ ኣኳኋን ወደ ስምንት ሚሊዮን ዶላር የጣልያን መንግሥት ወጪ [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] ሓውልቱ በሩስያ ኣንቶኖቭ ኣይሮፕላን ከጣልያን ወደ ኢትዮጵያ ተመልሶ [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4458105.stm#graphic] በ[[የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት የሳይንስና የባህል ድርጅት]] መኃንዲሶች እርዳታና ሥራ (ኢንጂነር ክሮቺ) [http://whc.unesco.org/en/news/116/] ኣክሱም ተተክሎ ነሓሴ ፳፱ ቀን ፳፻ ዓ.ም. ተመርቋል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} [http://whc.unesco.org/en/news/504] ቪድዮዎችም እዚህ [http://www.youtube.com/watch?v=dr_-1B1u-f4] [http://www.youtube.com/watch?v=iYbk1MxMHmM] [http://www.youtube.com/watch?v=vsc2RihjI0k] ኣሉ። ዓፄ ኃይለሥላሴ ሓውልቱን ጣልያኖች ከኣክሱም ሲወስዱትም ከመቃወማቸውም ሌላ ለብዙ ኣሥርት ዓመታት ሓውልቱ እንዲመለስ በሮም የኢትዮጵያ ኣምባሳደሮችና በየተባበሩት መንግሥታት የኢትዮጵያ ወኪሎች ጠይቀዋል። [http://articles.latimes.com/2003/nov/30/world/fg-obelisk30] የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኣክሱም እንዲመለስ በዓፄ ኃይለሥላሴ ዘመን መንግሥት የኢትዮጵያ ምክር ቤት ጠይቆ ነበር። ፕ/ር ፓንክኸርስት የኣክሱም ሓውልት ለኢትዮጵያ እንዳልተመለስ ለኣንድ የጣልያን ጋዜጣ በ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. የጻፉትን የኣነበቡ ብሩኖ ኢምፔሪያሊ ለኣንድ ጋዜጣ የድጋፍ ደብዳቤ ጻፉ። የተጻፈውን የኣነበቡ ቪንሴንዞ ፍራንካቪግሊያ፣ ጁይሴፔ ኢንፍራንካ እና ኣልበርቶ ሮሲ የተባሉ ምሁራን ሓውልቱ እንዲመለስ ለጣልያን መንግሥት ደብዳቤ ከጻፉ በኋላ ፕሮፌሰሩም ይኸን ድጋፍ እንደሰሙ ኢትዮጵያውያን ፊርማ እንዲያሰባስቡ ጠየቁ። በእዚህም በመተባበር ከ500 ፊርማዎች በላይ በማሰባሰብ ከተሳተፉት መካከል [[ኣሰፋ ገብረማርያም]]፣ ልጅ [[ሚካኤል ዕምሩ]]፣ [[ሺፈራው በቀለ]]፣ ክሎውድ ሰምነር፣ ደኒስ ጀራርድ፣ ፕሮፌሰር [[መስፍን ወልደማርያም]]፣ ክቡር ደጃዝማች [[ዘውዴ ገብረሥላሴ]]፣ [[ሎሬት ፀጋዬ ገብረመድኅን]]፣ [[ተክለጻዲቅ መኩሪያ]]፣ [[ተፈራ ደግፌ]]፣ ፕ/ር [[ፍቅሬ ቶሎሳ]]፣ ፕ/ር [[ኣቻምየለህ ደበላ]]፣ ፕ/ር [[ኣሸናፊ ከበደ]]፣ [[ካሳሁን ቸኮል]]፣ ሃሪ ችሃብራና [[ራስተፈሪያን]] ነበሩበት። በዓመቱም ፕሮፌሰሩን የጨመረ ፲ ሰዎች የኣሉት የኣስመላሽ ኮሚቴ ተቋቋመ። ፕ/ር ፓንክኸርስት ስለ ጉዳዩ ካነሱበትና ሌሎችም በእየጊዜው ሲጽፉ ሓውልቱን ለማስመለስ ከ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. ጀምሮ የኣምስት ዓመታት የኣስተዋጽዖ ዝርዝር ውስጥ የሚከተሉት ኣሉበት። [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-question-of-the-looted-and-still-not-returned-aksum-obelisk/] [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-4-the-stadium-demonstration-and-the-petitioning-of-international-scholars/] {{Wayback|url=http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-4-the-stadium-demonstration-and-the-petitioning-of-international-scholars/ |date=20131228023930 }} የ[[ኣዲስ ኣበባ ምክር ቤት]]፣ [http://www.unesco.org/culture/laws/pdf/abstract_hailemariam.pdf] የ[[ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ]] ተማሪዎች የጥያቄ ፊርማ፣ ፕ/ር [[እስቲቨን ሩበንሰን]]፣ ፕ/ር ደኒስ ማክ እስሚዝ፣ ኣቡነ [[ጳውሎስ ፭ተኛ]]፣ ዶ/ር [[ሳሊም ኣህመድ]] ሳሊም፣ ፕ/ር ፓስካል ጄ. ኢምፐራቶ፣ ፕ/ር ፍረደሪክ ጋምስት፣ ፕ/ር ኖርማ ኮምራዳ፣ ራጌሽዋር ሲንግ፣ ባማን ኣሊፍ፣ ዶ/ር ነቪል እስሚዝ፣ ሲይልቭያ ኤይሊንግ፣ [[ግለንዳ ጃክሰን]]፣ ኣቶ [[ገብሩ ኣሥራት]]፣ ፊታውራሪ [[ኣመዴ ለማ]]፣ ፊታውራሪ [[ኣበባየሁ ኣድማስ]]፣ ቀኛዝማች [[ቢያዝን ወንድወሰን]]፣ ሻምበል [[ምሩጽ ይፍጠር]]፣ ሻለቃ [[ዻራርቱ ቱሉ]]፣ ዶ/ር [[ፈቃዱ ገዳሙ]]፣ [[ልዑልሥላሌ ተማሙ]]፣ ኢንጂነር [[ታደለ ብጡል]]፣ [[ተስፋዬ ዘለለው]]፣ ሚስስ ዊንዞፕ ቦዝወል፣ [[ኣንጀሎ ደል ቦካ]]፣ ዶናልድ ክረሜይ፣ [[ጆን እስፔንሰር]]፣ ዴቪድ በክስተን፣ ኣልበርቶ እስባክቺ፣ [[ሰይድ ሳማታር]]፣ ቪራጅ ጉፕታ፣ ፕ/ር [[ሃጋይ አርሊች]]፣ [[ሪቻርድ ግሪንፊልድ]]፣ ፒተር ጋረትሰን፣ ዩሪ ኮቢስቻኖቭ፣ ማርያ ራይት፣ ካትሱዮሺ ፋኩይ፣ ጃክ ጎትሌ፣ ፕ/ር ኢማኑኤል ሴሚ፣ ሮጀር ሽናይደር፣ ፕ/ር ክሪስቶፈር ክላፋም፣ ፕ/ር ፍረድሪክ ሃሊደይ፣ ፖውል ብሪትዝኪ፣ [[ኣሊ ማዝሩይ]]፣ ቶማስ ፓከንሃም፣ ኮህን ለጉም፣ ኬረን ዳልተን፣ ሆዜ ጃፊ፣ ፕ/ር ዊሊያም ዲያኪን፣ ዶ/ር ኪርስተን ፒደርሰን፣ ካትርይን ባርድ፣ ዶ/ር ረይደልፍ ሞልቬር፣ ኣይቫን ኣድለር፣ [[ዊልፍረድ ተሲገር]]፣ [[ግራሃም ሃንኮክ]]፣ ሰር በርናርድ ብሬይን፣ ሉትዝ ቤከር፣ ሮደሪክ ግሪየርሰን፣ [[ሪታ ማርሌይ]]፣ ጀርሜን ግሪር፣ ሲሮ ታደኦ፣ [[ኒኮላ ደማርኮ]]፣ ፕ/ር [[ኤፍሬም ይስሃቅ]]፣ ፕ/ር [[ሥዩም ገብረእግዚኣብሔር]]፣ ዶ/ር [[ጌታቸው ኃይሌ]]፣ ፕ/ር [[ኣሸናፊ ከበደ]]፣ ዶ/ር [[ካሳሁን ቸኮል]]፣ ዶ/ር [[ኣስፋወሰን ኣስራቴ]]፣ ልጅ [[ዘውዴ ኃይለማርያም]]፣ [[ሳሙኤል ፈረንጅ]]፣ ሪቻርድ ባልፍ፣ ሃሪ ካህን፣ ዶ/ር [[ካሳይ በጋሻው]]፣ [[ሪታ ፓንክኸርስት]]፣ ክቡር [[ደጃዝማች ዘውዴ ገብረሥላሴ]]፣ ኣርቲስት [[ኣፈወርቅ ተክሌ]]፣ ሴጉን ኦሉሶላ እና [[የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌደሬሽን]] ይገኙበታል። [https://richardpankhurst.wordpress.com/] ሰለ ሓውልቱ ጉዳይ በየጊዜው በመጻፍ ከተራዱትም ውስጥ “[[ኢትዮፒያን ሪቪው]]” ([[ኤልያስ ክፍሌ]])፣ “[[ኢትዮፕያን ሬጂስተር]]” ([[ግርማ በቀለ]])፣ “[[ኢትዮፕያን ኮመንቴተር]]”፣ “[[ኣዲስ ትሪብዩን]]” እና “[[ቤዛ]]” ተጠቅሰዋል። ሓውልቱ እንዲመለስ እስከ ፲፱፻፺ ዓ.ም. እንቅስቃሴውን በመቀጠል ከተዘረዘሩት መካከል የሚከተሉት ኣሉበት። [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-5-the-ethiopian-parliament-and-the-people-speak-out/] {{Wayback|url=http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-5-the-ethiopian-parliament-and-the-people-speak-out/ |date=20131227174403 }} [[የኣክሱም ሓውልት ኣስመላሽ ኮሚቴ]]፣ የኢትዮጵያ መንግሥትና [[ሕዝብ]]፣ ኣቶ [[ኃብተኣብ ባይሩ]]፣ ፕ/ር [[ሳሙኤል ኣሰፋ]]፣ ኣቶ [[ዳዊት ዮሓንስ]]፣ [[የኢትዮጵያ ፓርላማ]]፣ ፕ/ር [[ባሕሩ ዘውዴ]]፣ ማርኮ ቪጎኒ፣ የትግራይ ክልል ፓርላማ፣ ቶኒ ሂኬይ፣ [[ናፍታለም ኪሮስ]]፣ እስቲፈን ቤል፣ [[ኣልበርቶ ኢምፔሪያሊ]]፣ የሮም ኢትዮጵያውን፣ [[ጃራ ኃይለማርያም]]፣ ክቡር ኣቶ [[ወልደሚካኤል ጫሙ]]፣ ክቡር ኣቶ [[ሥዩም መስፍን]]፣ ፕ/ር ፍራንካቪግሊያ፣ [[በላይ ግደይ]]፣ ዶ/ር [[ተቀዳ ዓለሙ]]፣ ፕ/ር [[እንድርያስ እሸቴ]] [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obeliskpetition.html] {{Wayback|url=http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obeliskpetition.html |date=20100629232640 }} [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obelisca.html] {{Wayback|url=http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obelisca.html |date=20100629232758 }}፣ ፕ/ር [[ኣበበ ከበደ]] [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/] [https://www.facebook.com/abkebede/videos/vb.1575923807/10210965986177057/?type=2&theater] ፣ ክቡር ኣቶ [[ተሾመ ቶጋ]]፣ ጆርጅዮ ክሮቺ፣ የታዋቂ ኢትዮጵያውያን ፊርማ፣ ፲፬ሺህ ፊርማ የፈረሙ የኣክሱም ሕዝብና ብዙ ሺህ ፊርማ ያለው በዓለም ላይ ያሉ ኢትዮጵያውያና ሌሎች የጥያቄ ፊርማ (ፔቲሽን)፣ የጥቂት ኣፍሪቃ ኣገሮች ኣምባሳደሮች ደብዳቤዎችና ሌሎችንም ጠቅሷል። ስለ ፊርማውም በማሰማት የ[[ቢቢሲ]] ሬድዮና ቴሌቪዥን፣ የ[[ካናዳ]] ሬድዮ፣ የ[[እንንግሊዝ]]፣ የጣልያንና ኣንዳንድ የዓለም ጋዜጣዎች ትኩረት በመስጠት ረድተዋል። ኣንድ ቪድዮም ተሠርቶ ነበር። ለእዚህ ጉዳይ ከተረባረቡት መካከልም [[ብርሃኑ ተሰማ]]፣ [[ልዑልስገድ ተማሞ]]፣ [[ቢያዝን ወንድወሰን]]፣ [[ኣበባየሁ ኣዳማ]]፣ [[ኣፍሮሜት]] (AFROMET)፣ [[ኣሉላ ፓንክኸርስት]]፣ ታጋስ ኪንግ፣ ቶኒ ሂኪ፣ ሬናቶ ኢምፔሪያሊ፣ ጌይል ዋርደን እና [[ኣንድሩ ሎውረንስ]] ነበሩ። እዚህ የቀረበው በስም የተጠቀሱትን ብቻ ስለሆነ ወደፊት ማሟላትና ስለ እያንዳቸውም በስማቸው መጻፍ ይቻላል። ከእዚህ ሁሉ ድካም በኋላ ጣልያኖች ሓውልቱን እንደሚመልሱ ቃል ገብተው በ፲፱፻፺ ዓ.ም. ይመለሳል ተብሎ (ኢትዮጵያም ፕሮፌሰር ፓንክኸርስት የኣሉበት [[የኣክሱም ሓውልት ኣስመላሽ ኮሚቴ]] በ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. ተቋቁሞም ስለነበረ (በ1988 ዓ.ም. ከጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት በተጻፈ ደብዳቤ ለማስታወቂያና ባህል ሚኒስቴር ሐውልቱን ለማስመለስ የሚረዳ ብሔራዊ ኣስተባባሪ ኣካል እንዲቋቋም በተጠየቀው መሠረት፣ ሓውልት ኣስመላሽ ብሔራዊ ኮሚቴም ተቋቁሞ ነበር።) [http://www.elginism.com/similar-cases/axum-obelisk-re-erection-discussed-with-unesco/20050728/178/] ) የጣልያን [[ፕሬዚደንት]] ኢትዮጵያን ሲጎበኙ ይቅርታ ከጠየቁም በኋላ የመመለሱ ጉዳዩ በወሬ ቀረ። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/tribune/11-07-97.html] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/nationalcommittee/191200.html] [http://lubbockonline.com/stories/122698/LA0527.shtml] [http://zoomata.com/archive/italians-protest-return-of-axum-obelisk/#comments] [http://lists.peacelink.it/africa/msg02263.htm] ይህ የኢትዮጵያና የጣልያን ጠቅላይ ሚኒስትሮች ስለ ሓውልቱ መመለስ ከተፈራረሙና [[ቴምብር]] ሁሉ ከተሠራ በኋላ ነበር። በመጨረሻም በዶ/ር [[ኣበበ ከበደ]] የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የቀድሞ ተማሪዎች ኔትወርክ [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/] [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/] {{Wayback|url=http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/ |date=20110910062033 }} በኩል ለጣልያን ጠቅላይ ሚኒስቴር በእንግሊዝኛና ጣልያንኛ የተጻፈው የልመና ደብዳቤ (14 June 2001) መልስ ሳያገኝ ቆይቶ በዓመቱ ግድም ሓውልቱን መብረቅ መታው። ሓውልቱን መብረቅ ሳይመታው ከስድስት ወራት ቀደም ብሎ የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስርት ለጣልያኑ ኣቻቸው በነበሩት ውለታዎች መሠረት ሓውልቱ እንዲመለስ ደብዳቤ ጽፈው መልስ እንኳን ተነፈጋቸው። [http://articles.chicagotribune.com/2002-03-10/news/0203100403_1_obelisk-ethiopian-people-ethiopian-embassy] {{Wayback|url=http://articles.chicagotribune.com/2002-03-10/news/0203100403_1_obelisk-ethiopian-people-ethiopian-embassy |date=20150402152748 }} እንዲህም ሆኖ ሓውልቱ እንዲመለስ የደገፉ ጣልያኖች ነበሩ። የጣልያን መንግሥት ግን ለመመለስ ፈቃደኛ ስለኣልነበረ ተስፋ ተቆርጦ ነበር። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/tribune/04-07-97-brit.html] የሓውልቱ መመለስ ጉዳይ እንደገና ያንሰራራው ጣልያኖች ሓውልቱን ሮም ሲተክሉት ብረት ኣስገቡበት እንጂ ከመብረቅ ስለኣልተከላከሉት ግንቦት ፲፯ ቀን ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. (May 28, 2002) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2012770.stm] መብረቅ ከመታውና ከላይ በኩል ተሰብሮና ከተጎዳ በኋላ ነበር። [http://www.unspecial.org/UNS641/t91.html] [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2016098.stm] [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] ምክንያቱም ሌላ መብረቅ ቢመታው ሓውልት መሆኑ ቀርቶ የድንጋይ ክምር ሊሆን ስለሚችል ከልመና ያለፈ ኣስቸኳይ እርምጃ በኣንዳችን መወሰድ ስለነበረበት ነው ዶክተሩ በግላቸውና በብቸኝነት በጉዳዩ የገቡበት። የሚያሳዝነው ግን ሓውልቱን መብረቅ ከመታውም በኋላ እንኳን ለኢትዮጵያ እንዳይመለስ ተቋውሞ መቀጠል ነበር። [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2119400.stm] [http://zoomata.com/archive/italians-protest-return-of-axum-obelisk/#comments] [http://www.elginism.com/similar-cases/looted-axum-obelisk-to-return-home-to-ethiopia/20031024/4418/] ከእዚህ በላይ ለተዘረዘሩትና ሌሎችም ለኢትዮጵያ ስለ ኣደረጉት ኣስተዋጽዖ በተለይ ለፕሮፌሰር ፓንክኸርስት እግዜር ውለታቸውን ይመልስልን። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} [http://danielgizawbooks.com/professor-richard-pankhurst-2/] {{Wayback|url=http://danielgizawbooks.com/professor-richard-pankhurst-2/ |date=20211019105617 }} ጣልያኖች የ[[ኣድዋ]]ን ድል ለመበቀልና [https://www.youtube.com/watch?v=2Itp4xvDNgc&feature=player_embedded] ኢትዮጵያ በ[[ሁለተኛው የዓለም ጦርነት]] ጣልያንን ለሁለተኛ ጊዜ ስለ ኣሸነፈች ተበሳጭተው ሓውልቱ ላይ ቢንጠላጠሉም [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] [http://monolithicmales.tumblr.com/post/111505866872/sarraounia-the-obelisk-of-axum-is-a] ከኣክሱም የወሰዱትን ሓውልት ሌላ ትውልድ ኣስመልሷል። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/] [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/dr-vincenzo-francaviglia-and-the-re-erection-of-the-great-aksum-obelisk/] [http://www.tadias.com/08/02/2008/pankhursts-memories-of-the-aksum-obelisk-issue/] [http://nazret.com/blog/index.php/2008/09/07/ethiopia_axum_town_residents_award_meles] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2008/09/07/ethiopia_axum_town_residents_award_meles |date=20141019014311 }} [https://archive.ph/20140202221120/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] [http://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Dr.+Aberra+Molla&source=bl&ots=--zz8kODT4&sig=MG0ZrM5LLBxEW_wYdK-iYl6rZmM&hl=en&sa=X&ei=VOxTVLSiJoilyQTvt4CoCg&ved=0CC4Q6AEwAzge#v=onepage&q=Dr.%20Aberra%20Molla&f=false] ታሪኩ እንዳይጠፋ ኣንድ ቦታ መጻፍ ተገቢ ነው። [https://m.facebook.com/diretube/photos/a.59924089586.66770.48789244586/10154463000894587/?type=3&p=20&av=1026390644] ሓውልቱም ግዙፍ፣ ታዋቂና ተደናቂ በተባበሩት መንግሥታት የተመዘገበ የዓለም [[ቅርስ]] [http://whc.unesco.org/en/list/15] እንጂ ጉራም ኣይደለም። [http://en.advisor.travel/poi/Obelisk-of-Axum-18986] ይህ ሲደረግም በየተባበሩት መንግሥታት ስምምነት መሠረት ይኸን ትልቅ ቅርሷን [http://www.africaniea.org/magnificent_aksum.html] ለማስመለስ ለዓመታት ስትታገል ኢትዮጵያን የረዳት መንግሥት ኣልነበረም። [http://www.ethioscoop.com/ethiopian-articles/3818-obelisk-of-axum.html] [http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1] {{Wayback|url=http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1 |date=20181211071922 }} [[የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት የሳይንስና የባህል ድርጅት]] እንኳን ሓውልቱን [[መብረቅ]] ከመታው በኋላ ለኢትዮጵያ ይመለስ ኣላለም። [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] [http://lists.peacelink.it/africa/msg02263.html] ማንም ኣያስገድደንም ብለው የዓለም ሕዝቦች ላይ ሲቀልዱ የነበሩትን ጣልያኖች [http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini] {{Wayback|url=http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini |date=20160304221639 }} ኣንድ ሰው ሊያስመልሰውና እንደሚዋረዱ ኣስጠንቅቆ ሓውልቱን በማስገደድ ከማስመለስ በስተጀርባ ትምህርትነትም ኣሉት። [http://www.wikiwand.com/en/Obelisk_of_Axum] ጣልያኖች የኣክሱምን ሓውልት ዘርፈው ከ፷፱ ዓመታት በኋላ በ፲፱፻፺፰ ዓ.ም. የመለሱት በዶክተሩ እንዳይዋረዱ ተገድደው እንጂ ወደ'ው ኣይደለም። [http://am.advisor.travel/poi/yaakesume-hhawelete-18986] ጣልያኖች በዶክተሩ ያለጉራ የተሰጣቸውን በጎ ፈቃድ [http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm |date=20150725213113 }} ተጠቅመው ሓውልቱን ቢመልሱም በፈቃዳችን መለስን ብለው ሸንግለዋል። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] [http://www.unesco.org/new/en/unesco/partners-donors/the-actions/culture/resettlement-of-aksum-obelisk/] [http://rome.wantedworldwide.net/news/372/axum-obelisk.html] [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4458105.stm#graphic] ምክንያቱም በፈቃድ ለመመለስ ብዙ ኣሥርት ዓመታት መፍጀት ባላስፈለገ ነበር። በፈቃድ ለመመለስ ቆራርጠው ድንጋያችሁን ውሰዱ በኣላሉ ነበር። [http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1] {{Wayback|url=http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1 |date=20181211071922 }} በፈቃድ ለመመለስ ቆራርጠው ከኣስቀመጡበት ሮም ከተማ ለዘለዓለሙ የትም ኣይሄድም በኣላሉ ነበር። ከእዚያም ወዲህ ከዘረፏቸው መካከል እንኳን በፈቃዳቸው ተለምነውም ለኢትዮጵያ የመለሱት ሌላ ቅርስ የለም። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] የኢትዮጵያ መሪዎች [https://zethiopians.blogspot.com/2016/08/bewketu-seyoum.html] ሥልጣን ላይ ሲያተኵሩ ግፍ የሠሩባት ለፍርድ ሳይቀርቡና በቢሊዮን ዶላሮች ሊቈጠር የሚችል [[ካሳ]] ጣልያንን ኣልኣስከፈሉም። [https://www.economist.com/news/books-and-arts/21725277-italians-it-was-garden-variety-colonial-atrocity-ethiopians-it-was-modern] (ሆኖም ሓውልቱ ሮም ሲነቀልና ኢትዮጵያም ሲተከል ጣልያኖች ከኢትዮጵያውያን ጋር ተባብረዋል።) [http://whc.unesco.org/en/news/502] ግን፤ ይባስ ብለው ጣልያኖች በ፳፻፬ ዓ.ም. ለግፈኛው [[ግራዚያኒ]] ሓውልት ስለሠሩ ከታሪክ መማር ሳይጠቅመን ኣይቀርም። [http://www.goolgule.com/open-letter-to-italian-minister-of-foreign-affairs/] [http://www.africanidea.org/Repoublic_prato.html] [http://www.bbc.com/news/world-europe-19267099] [http://www.unesco.org/culture/laws/pdf/abstract_scovazzi.pdf] [http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf |date=20150404095446 }} [http://www.goolgule.com/pope-pius-xi-bribe-for-haile-selassie-abdication/] [http://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-top-ten-human-evolution-discoveries-from-ethiopia-67871931/?no-ist] [http://www.zehabesha.com/amharic/?p=61404] የ[[ቫቲካን]] [[ካቶሊክ]] ጳጳሶችም ከፋሺስት ጋር በመተባበር ወረራውን ቄሶቻቸው ስለባረኩና ስለሌሎች ጥፋቶችም ይቅርታ መጠየቅ እንኳን ከብዷቸዋል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} በእዚህ ጉዳይ ለሃገር በመቈርቈር ኢትዮጵያ ፍትሕ እንድታገኝ የሚታገሉ ኣሉ፦ [[ኪዳኔ ዓለማየሁ]]። [http://www.globalallianceforethiopia.org/] {{Wayback|url=http://www.globalallianceforethiopia.org/ |date=20170911171652 }} የኣሁኖቹም መሪዎች ስልጣን ላይ እየኣሉ ጣልያን ለግራዚያኒን የሠራችውን ሓውልት እስክታፈርስ [http://www.awrambatimes.com/?p=6788] [https://www.youtube.com/watch?v=isG8mrvr2To] (እንደእነ ዶ/ር [[ያዕቆብ ኃይለማርያም]] የኣሉትን ሰላማዊ ተቃዋሚዎችን ከማሰር ይልቅ [http://ethioforum.org/amharic/%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%83%E1%8B%AD%E1%88%88%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8B%AB%E1%88%9D-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%88%8C%E1%88%8E%E1%89%BD-%E1%89%B3%E1%8B%8B%E1%89%82-%E1%88%B0%E1%8B%8E%E1%89%BD-%E1%8B%9B/] {{Wayback|url=http://ethioforum.org/amharic/%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%83%E1%8B%AD%E1%88%88%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8B%AB%E1%88%9D-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%88%8C%E1%88%8E%E1%89%BD-%E1%89%B3%E1%8B%8B%E1%89%82-%E1%88%B0%E1%8B%8E%E1%89%BD-%E1%8B%9B/ |date=20171112164155 }}) ዲፕሎማቲክ ግንኙነት ማቋረጥ ያንስባቸዋል። በ፳፻፮ ዓ.ም. [[ጄፍ ፒይርስ]] (Jeff Pearce) የሚባሉ ታዋቂ ካናዲያዊ ደራሲ ስለ ኢትዮጵያውያን ጀግንነትና ጣልያንን በድጋሚ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት በማሸነፍ ዓለምን እንደቀየሯት በጻፉት "Prevail" (ISBN: 978-1-62914-528-0 አና ISBN: 978-1-63220-096-9) መጽሓፋቸው የኢትዮጵያን በደል የማይረሱ ዛሬም እንዳሉ በማሳሰብ ስለ ኣክሱም ሓውልት ወደ ኢትዮጵያ መመለስ ሲያሰፍሩ ዶክተሩን (Dr. Aberra Molla) ገጽ 552 ላይ ጠቅሰዋል። “Besides Richard Pankhurst, who spearheaded the fight, there was Ethiopian-American scientist, Dr. Aberra Molla. There was...” በማለት ጽፈዋል። የፒይርስን መጽሓፍ መግቢያ የጻፉት ፓንክኸርስት ናቸው። [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT2&lpg=PT2&dq=ISBN+978-1-62914-528-0&source=bl&ots=--Ay1fOIY8&sig=QiEnbnh4onJiwBrpgZDyx5iJG-c&hl=en&sa=X&ei=DdHRVJXiOcOxggTcoICoCA&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=ISBN%20978-1-62914-528-0&f=false] [https://www.facebook.com/ethiopianwar/photos/pb.258347827654138.-2207520000.1423036901./268727979949456/?type=3&theater] [https://www.facebook.com/ethiopianwar] [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Prevail+Pierce+Aberra+Molla&source=bl&ots=--Az3cJCT6&sig=v7MzpEfs61qkFwHBXCKGD9meR7A&hl=en&sa=X&ei=SpXjVKCyBpSoyASI7YDYAQ&ved=0CDcQ6AEwBA#v=onepage&q=Prevail%20Pierce%20Aberra%20Molla&f=false] [https://www.facebook.com/GeezEdit] [http://www.ethiopia.org/index.php?option=com_content&view=article&id=149:prevail-by-jeff-pearce&catid=14&lang=en] [http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} [http://www.prweb.com/releases/2013/2/prweb10436175.htm] {{Wayback|url=http://www.prweb.com/releases/2013/2/prweb10436175.htm |date=20160307081533 }} [http://am.advisor.travel/poi/yaakesume-hhawelete-18986] [http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf |date=20150404095446 }} [https://www.youtube.com/watch?v=iN3wCyfDbwY] ስለ ዶክተሩ ኣስተዋጽዖ የኣሰሙም ጥቂቶች ኣሉ። [https://archive.ph/20140202221120/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] [http://www.dailymotion.com/video/x2gszfo] [https://ethsat.com/2015/02/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=https://ethsat.com/2015/02/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20190718155442 }} [https://tourismobserver.blogspot.com/2017/12/ethiopia-axum-is-holiest-city-in.html] [[ኢትዮጵያን-ኣሜሪካን ፎረም]] ዶክተሩን የ2013 የዓመቱ ሰው በማለት ዕውቅና ሲሰጣቸው ከኣቀረባቸው ሥራዎቻቸው ኣንዱ ጣልያን የኣክሱምን ሓውልት በወጪዋ ስለኣልመለሰች እሳቸው ገንዘቡን ከዓለም ሕዝቦች በማሰባሰብ ሓውልቱን በትናንሹ ኣስቆርጠው ወደ ኢትዮጵያ ሊያስወስዱ እንደሚችሉ ከኣስፈራሩ በኋላ መሳካቱን ጠቅሷል። [https://archive.ph/20140202221120/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] በሓምሌ ፳፻፰ ዓ.ም. ዶክተር ኣበራ ንግግር እንዲያደርጉ የተጋበዙበት የዝነኛው ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ተቋም የግብዣ ደብዳቤ ትርጕም እንደሚከተለው ነበር። “ዓማርኛን ዲጂታይዝ በማድረግዎ ተወዳዳሪ የሌለው ዘመናዊ እድገት ኢትዮጵያ ውስጥ እንዲኖር ኣድርገዋል፣ እንዲሁም ተጽንእዎ ባህላዊ ቅርሶችን ወደ ማስጠበቅ ዘልቆ የኣክሱምን ሓውልት ወደ [[ትግራይ]] ሲያስመልሱ በጉዳዩ ባይገቡበት ኖሮ ይህ የኢትዮጵያ ቅርስ ላይመለስ ይችል ነበር” ይላል። [http://ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html |date=20170215055612 }} የኢትዮጵያን ቅርሶች በማስከበርና በጥሩ ዓርዓያነት እ.ኤ.ኣ. በ2016 ሽልማት ተሰጥቷቸዋል። በቅርቡም በፕሮፌሰር ፓንክኸርስት ከእዚህ ዓለም በሞት መለየት የተነሳ ሓውልቱን ኣስመልክቶ ከሰይፉ ብሻው ጋር የተደረገ ቃለምልልስ እዚህ ኣለ። [http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html |date=20170518222319 }} ቀደም ብሎም (፳፻፯) ከ[[ኢሳት]] ሲሳይ ኣጌና ጋር በተደረገው ቃለ ምልልስ ስለ ኣክሱም ሓውልት ኣስተዋፅዖዋቸው እዚህ [https://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015] {{Wayback|url=https://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015 |date=20150622061809 }} [https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] ነበር። ዶክተሩ ከብዙ ዓመታት ቆይታ በኋላ ኢትዮጵያ ሄደው ሳለ የኣክሱምን ሓውልት ጎብኝተዋል። በኅዳር ፳፻፲ የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ የዕውቅና ሽልማት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ሲሰጥ ከጠቀሳቸው ኣንዱ የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጣልያንን በማስፈራራት ወሳኙን እርምጃ የወሰዱ ኣርበኛ መሆናቸውን ነበር። [http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/ |date=20180902153359 }} በግንቦት 2008 ዓ.ም. በኣገራዊ የዕውቅናና የሽልማት ፕሮግራም ኣዲስ ኣበባ ሲደረግ ሟቹን ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊን ጨምሮ ሌሎች 250 ሰዎችና ለሓውልቱ መመለስ ጥረት ያደረጉ የኣስመላሽ ብሔራዊ ኮሚቴ አባላትና ባለሃብቶችን የኣካበተ ነበር። [https://www.facebook.com/getu26/posts/1198986156808290] ለጥረቱ ሽልማት መሰጠት ያስፈለገው ኣንዳቸው ኣሜሪካ መጥተው ሓውልቱን ኣስመለስኩ ሲሉ ማን እንዳስመለሰ ከተነገራቸው በኋላ ነበር። ===የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና=== ስለ ዓማርኛ የጽሕፈት መኪና በዓማርኛም ሆነ በእንግሊዝኛ የተጻፉ ኢንተርኔት ላይ ብዙ የሉም። በእንግሊዝኛው እንደሚደረገው ኢትዮጵያውያን ፊደላቸውን በመጻፊያ መኪና መሣሪያ (Amharic typewriter / አማርኛ ታይፕራይተር) [http://inventors.about.com/od/tstartinventions/a/Typewriters.htm] ለመጠቀም ተመራምረው ከደረሱበት ዘዴ ፊደላቱን ቆራርጦ መቀጠል (Ligature) የኢ/ር [[ኣያና ብሩ]] የ፲፱፻፳፭ ዓ.ም. (እ..ኤ.ኣ. 1932) ገደማ ግኝት ሥራ ላይ ውሏል። [https://www.youtube.com/watch?v=RsyYs333M64&feature=youtu.be] በእዚህ የተነሳ ኢንጂነሩ ለኢትዮጵያ ባለውለታ ሊቅ ናቸው። ከመቶ በታች መርገጫዎች የኣሉት የእንግሊዝኛ የመጻፊያ መሣሪያ ከሁለት መቶ በላይ ለሆኑት የዓማርኛ ቀለሞች እንዲብቃቃ ፊደላቱን ቆራርጦ መቀጠል ኣስፈለገ። “ሀ”፣ “ለ”፣ “ሐ”፣ “መ” እና “ሠ” ኣሉ እንጂ “ሁ”፣ “ሉ”፣ “ሑ”፣ “ሙ” እና “ሡ” ስለሌሉ የመቀነስ ምልክትን የመሰለ “-” ከሌላ መርገጫ በመክተብ “ሀ”፣ “ለ”፣ “ሐ”፣ “መ” እና “ሠ” ጎን በማስቀመጥ ቅጥሎቹ ካዕቦቹን ስለሚመስሉ ተመልካቹ እንዲቀበላቸው ሆነ። ኣንዱን መቀጠያ ብዙ ቀለሞች ሊጋሩት ስለሚችሉ የሁሉም ቀለሞች በኣለመኖር የተነሳ መርገጫዎች መቆጠብ ተቻለ። “ሃ” እና “ማ’ እንጂ “ሂ”፣ “ሚ”፣ “ሄ” እና “ሜ” ስለሌሉ “ሃ” እና “ማ” እግሮች ጎን መስመር ወይም ቀለበት በማስቀመጥ እነዚያን በሚመስሉ ቅጥሎች እንድንጠቀም ሆነ። እነ “ቻ”ን የመሰሉ ቀለሞች ከታችና ከላይ ከሁለት መርገጫዎች “ተ” ላይ በሚቀጠሉ ነገሮች ስፍራው ወደኋላ እየተመለሰ ሦስት ነገሮች ኣንድ ፊደል እንዲመስል ተሠሩ። ስፍራ ስለኣነሰ እንደነ “ኳ” ያሉ ቀለሞች “ካ” ስር በተቀመጠ መስመር በሚሠሩ ኣዳዲስ ቀለሞች ተተኩ። የ“ላ”ን ግራ እግር ማሳጠር ስለኣልተቻለ “ለ” ቀኝ እግር ላይ ከመስመር በታች በወረደ መቀጠያ የ“ለ” ቀኝ እግር ረዝሞ ያልተለመደ መልክ ይዞ ቀረበ። በመቀጠል ሊሠሩ ለማይችሉ ቀለሞች የእራሳቸው ስፍራ ሲሰጣቸው ቦታ ስለኣልበቃ ካልገቡት መካከል የዓማርኛ ኣራት ነጥብ ኣሉበት። [http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] {{Wayback|url=http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf |date=20130906100817 }} ስለዚህ የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና የተመረኮዘውና ኣከታተቡ የተንፏቀቀ ፊደል በኣንድ የእንግሊዝኛ ገበታ ምትክ መቀጠል ላይ ነው። የዓማርኛ ቀለም ግን እያንዳንዱ እራሱን የቻለ ስለሆነና ኣንድ የእንግሊዝኛ የፊደል ገበታ ስለማይበቃው የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ፊደል ዓማርኛ ኣይደለም። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} ፊደላት ለኮምፕዩተር ሲሠሩ ተለያይተው እንዲቀርቡ ሲደረግ የታይፕራይተሮቹ ግን እንዲነካኩ ተንፏቅቀው የተሠሩ ስለሆኑ ቦታዎቻቸውን የኣልጠበቁም ናቸው። ይህ ሁሉ ሲደረግ እንደእነ ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት የመሳሰሉት ሲጠቀሙ የነበሩት በትክክለኛዎቹ የግዕዝ ቀለሞች ነበር። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና [https://zarayakob.blogspot.com/2012/10/blog-post_9.html] በዓፄ ኃይለሥላሴ ዘመን ተጀምሮ በደርግ ዘመን የኣበቃ የ፶ ዓመታት ግድም ዕድሜ የነበረው ቴክኖሎጂ ነው። የኣማርኛ ታይፕራይተር የሠሩ ሌሎችም ኣሉ። የኣማርኛ ታይፕራይተር ቴክኖሎጂ ያበቃለትም ዶክተር ኣበራ ሞላ የግዕዝን ፊደል ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው እ.ኤ.ኣ. በ1987 ሞዴትን ለገበያ ኣሜሪካ ውስጥ ስለኣቀረቡ ነበር። ስለዚሁ እውነታ ማቲው ሊንዳ በቅርቡ እንደጻፉት ዶ/ር ኣበራ ሞላ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ በማድረግ የዓማርኛውን ታይፕራይተር ሥራ ኣጥ ኣድርገውታል ይላል። Lindia, Matthew S. "Following Orders: A History of Amharic Typing." Book History, vol. 25 no. 2, 2022, p. 425-442. Project MUSE, doi:10.1353/bh.2022.0015. (https://muse.jhu.edu/article/872061 ) የዓማርኛ ፊደል የመክተቢያ ገበታና ዘዴ ስለ ኣልነበሩት ዶክተሩ ፊደሉን ወደ ኮምፕዩተር ሲያስገቡ ዘዴዎቹን ለመጀሪያ ጊዜ ከመፍጠር ሌላ [http://mezmur.altervista.org/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B/] የዓማርኛ የመጻፊያ መኪና ቅጥልጥል ፊደልና ኣከታተቡ ወደ ኮምፕዩተር እንዳይገባ ጽፈዋል። [https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] ኣንዳንዶቹም የቆዩና ኣዳዲስ ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው። ፩ኛ. የዓማርኛ ፊደላት ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆኑ ዓማርኛ ያልሆኑ ፊደላት መኖር ዋጋ የለውም። በእንግሊዝኛው የጽሕፈት መኪና በዓማርኛ ለመጠቀም የተሠራው ዘዴ ጊዜው ያለፈበት ቴክኖሎጂ ነው። እንኳን ዓማርኛውን የማይጽፍ የጽሕፈት መኪና በሚገባ እንግሊዝኛውን የሚጽፈው የእንግሊኛ የጽሕፈት መኪና ዋጋ ኣጥቶ ሙዚየም ገብቷል። ስለዚህ የኮምፕዩተር ኣከታተብ ማሰልጠኛዎች የኣማርኛ ታይፕራይተር ኣከታተብ ማስተማር መተው ይጠበቅባቸዋል። ፪ኛ. የእንግሊዝኛው የመጻፊያ መኪና የተሠራው ለእያንዳንዱ የላቲን ፊደል መክተቢያና የመርገጫ ስም በመመደብ ሲሆን የዓማርኛው የመጻፊያ መኪና እነዚያን የሉትም። ዶክተሩ ለግዕዙ መክተቢያና የመርገጫ ስም ለመጀመሪያ ጊዜ ለኮምፕዩተር ፈጥረውለታል። ፫ኛ. የዓማርኛ የመኪና ፊደላት የሚሠሩት ለተወሰነ መጠን ተስተካክለው ወረቀት ላይ እንዲሰፍሩ ነው። በኮምፕዩተር ግን ኣንዱን መጠን መጨመርና መቀነስ ይቻላል። የመኪና ፊደላት ቁርጥራጮች መጠን ሲለወጥ ቅጥሎቹ ይደበቃሉ ወይም ክፍተታቸው ይጨምራል። የገጹ ስፋት ሲጠ'ብ ወይም ሲሰፋ ቅጥሎቹ ብቻቸውን ወደ ኣዲስ መስመር ሊዞሩ ይችላሉ። ቅጥሎቹ ስለሚበጣጠሱ ማሕተምን የመሳሰሉ ነገሮች ኣያሠሩም። ስለዚህ ቅጥልጥል የመኪና ቀለሞች የትክክለኛው ፊደል ተጠጊ እንጂ እራሳቸውን ችለው ሁሉንም ሥራዎች ስለማያሠሩ ኣስፈላጊ ኣይደሉም ብለው ዶክተሩ ጽፈዋል። በቅጥሎች ተንቀሳቃሽ የሚገላበጡ የሲኒማ፣ ቴሌቪዥና ቪድዮ ፊደላት ሊሠሩባቸው ኣይችልም። ፬ኛ. የላቲኑ የመጻፊያ መኪና እያንዳንዱን ቀለም የሚከትበው በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ሲሆን የዓማርኛው መኪና ከእዚያ በላይ መርጫዎችን ይጠይቃል። ስለዚህ ዓማርኛ ሳያስጽፍ ብዙ መርገጫዎችን መነካካት በሚያስፈልግ ዘዴ ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ከቀረበ ከ፴ ዓመታት በኋላ ዛሬም በ፳፻፱ ዓ.ም. መቀጣጠል ጥቅም የለውም። [http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4] በ[[ኣብሻ]] ሥርዓት የተከተበውን ትክክለኛ ቀለም ለመሰረዝም ኣንድ መርገጫ በቂ ነው። ለኣስቀጣይና ተቀጣይ ግን ኣንድ መሰረዣ በቂ ኣይደለም። ፭ኛ. ወረቀት ላይ ሲሰፍሩም ሆነ የኮምፕዩተር እስክሪን ወይም መዝገብ ኣብዛኛዎቹ የዓማርኛ መኪና ፊደላት ከኣንድ በላይ ስፍራና ኮድ ይጠይቃሉ። [http://luc.devroye.org/fonts-32322.html] ይህ ወጪ ያስጨምራል። የግዕዝና የላቲን የኮምፕዩተር ፊደላት እያንዳንዳቸው የሚያስፈልጓቸው ኣንድ ስፍራ ብቻ ነው። ፮ኛ. የፊደል ዋና ዓይነቶች ሁለት ናቸው። ኣንደኛው የሁሉም ቀለሞች ስፋት እኩል (Fixed) ሲሆን ሌላው የተለያዩ (Proportional) ስፋቶች ያለው ነው። በቅጥልጥል የዓማርኛ የመጻፊያ መኪና ቁርጥራጮች ስፋታቸው እኩል የሆኑ ቀለሞች መሥራት ኣይቻልም። በእንግሊዝኛና ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ በኣደረጉት ግዕዝ ቀለሞች ሁለቱንም ዓይነቶች መሥራት ይቻላል። ፯ኛ. ስፍራ ስለኣነሰ የግዕዝ ኣኃዞች ቀርተው የእንግሊዝኛው ቍጥሮች ብቻ የዓማርኛው ኣኃዛት ሆነው በዓማርኛው የጽሕፈት መኪና ቀርበዋል። ይህ ለግዕዙ ኣኃዞች መዳከም ኣንዱ ምክንያት ሆኗል። ግዕዝን ዲጂታይዝ ከማድረግ ሌላ ኣኃዞቹን ለማሟላት ዶክተሩ የግዕዝ ኣልቦ ሠርተው በማሰተዋወቅ ቊጥሮቹን ኣሟልተዋል። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html |date=20130521132527 }} [http://www.pdfdrive.net/ethiopic-numeral-names-e12134052.html] [http://www.scribd.com/doc/7100344/Ethiopian-Numbers#scribd] ስለዚህ በኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ድክመትና በግዕዝ ኣልቦ ኣለመኖር የተዳከሙት ኣኃዞቻችንን ኣሁን መጠቀም ይጠበቅብናል። በዶክተሩ ግኝት የተነሳ የግዕዝ ኣኃዞች ሠላሳ ናቸው። ፰ኛ. ለዓማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ እንዲስማማ ተብሎ ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ተለምዶ ዶክተሩ ሁሉንም ቀለሞች ኮምፕዩተራይዝ ከኣደረጉ በኋላም መቀነስና መቀንጠስ እንደማያስፈልግ ግንዛቤ ማስጨበጥ ማስቸገሩ ቀጥሏል። [https://web.archive.org/web/20120107191057/http://www.ethiopic.com/Rabies_in_Amharic.pdf] ለምሳሌ ያህል “ኳ”ን በ“ኩዋ” ማንበብ የሚፈልጉ ሲኖሩ ፊደሉን ኣጥፍተው በ“ካ” እና መቀጠያው ሲጠቀሙ የከረሙ ስለኣላዋጣቸው የቆራረጡትን እንደመተው መልሰው በመቀጠል የኣሌለ መልከ-ጥፉ ኣዳዲስ ቀለሞች በመጨመር እያስለመዱ ናቸው። "ኳ" እራሱን የቻለ መስመር ላይ የሚያርፍ ቀለም ነው። "ካ" ላይ በተቀጠለ መስመር ተሠርቶ በኣዲስ ቅርጽነት የተሠራው የተሳሳተ ፊደል ነው። ለምሳሌ ያህል የ"ጡ"ን መቀጠያ ለ"ኩ" የሰጠ ኣለ። የማተሚያ ቤቶች መደበኛው ፊደል ተቆራርጦ ሲቀርብ ቅጥልጥል ዓማርኛ ያልሆነ ፊደል ይኸን [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] ይመስላል። ለኣንዳንቹም ይኸን ፊደል ከኣልተቀጠሉት የማተሚያ ቤቶች ቀለሞች መለየት ስለተሳናቸው ኣሁንም እየተወናበዱ ነው። ምክንያቱም የዓማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ እንደ "ቋ" የኣሉትን ቀለሞች ስለሌሉት ከ"ቀ" እና መስመር በመቀጠል ሲያቀርቡ የነበሩትን እንደ ኣዲስ ፊደል የዩኒኮድ ፊደል መደብ እያቀረቡ ግዕዝ ያልሆኑ ነገሮችን በማሰራጨት ሰውን እያስቸገሩ ናቸው። የ"የ"ን እንዚራን ለማይለዩ ኣንዳኣንድ ምሁራን ሁለት ዓይነት "ቋ"፣ "ኋ"፣ "ኳ" እና "ጓ" ዓይነት ቀለሞች ማቅረብ የሚጎዳ እንጂ የሚጠቅም ኣይደለም። ትክክለኛዎቹ የግዕዝ "ቋ"፣ "ኋ"፣ "ኳ" እና "ጓ" የእየእራሳቸው መልኮች ያሏቸው መስመር ላይ የሚያርፉ ቀለሞች ናቸው። በተጨማሪም ትክክለኛዎቹን ቀለሞች የሚያዩት የዶክተሩን ፊደል ወይም ትክክለኛዎቹን ያሏቸው እንጂ በተሳሳቱ ቀለሞች የሚያዩት የተሳሳቱትን ስለሆነ መወናበዳቸውን ላይረዱ ይችላሉ። ፱ኛ. ከሚያስገርሙት ነገሮች መካከል ኣንዱን ለመጥቀስ ያህል 128 ስፍራዎች ይበቃሉ ብለው ሌሎች ለዩኒኮድ ሲያቀርቡ (ገልባጮች እንጂ) ከዶክተሩ በስተቀር ለዓማርኛ እንኳን እንደማይበቃ የሚያስተውሉና የሚጽፉ ምሁራን መጥፋት ነበር። በኋላም ቢሆን ቅጥልጥሎቹ እንደማያዋጡ ገባቸው እንጂ ሞዴት ፕሮግራም ውስጥ ጭምር የኣሉት የኣናሳ ተጠቃሚዎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ቀለሞች በቅጥልጥል እንዲሠሩ ስለፈለጉ የዩኒኮድ መደብ ውስጥ እንዳይገቡ በ፲፱፻፹፱ ዓ.ም. ሌሎች ኣስወግደዋቸው ነበር። [https://web.archive.org/web/20140413034305/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] ፲ኛ. የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና መሣሪያዎች ቁርጥራጮች፣ ኣከታተቦቻቸውና ኣመዳደቦች የተለያዩ ስለሆኑ ኣይናበቡም። ፲፩ኛ. የጽሕፈት መጻፊያ መሣሪያ ዓላማ በዓማርኛም ሆነ እንግሊዝኛ ፊደል ለመክተብ ነበር። ዓማርኛ የሚያስጽፍ የጽሕፈት መሣሪያ ግን ስለሌለ የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ዓላማ ቁርጥራጮችን ለመቀጣጠል ነው። [http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ መቀጣጠል ኣስፈላጊ ኣይደለም። ምክንያቱም እያንዳንዱ የግዕዝ ኆኄ እራሱን የቻለ ቀለም እንጂ ቅጥልጥል ፊደል ኣይደለም። ፲፪ኛ. ቁርጥራጮቹ የተመደቡባቸው ስፍራዎች መደበኛ ስለኣልሆኑ ፕሮግራም በተቀየረ ቍጥር ለደራሲው እንኳን ላይነበቡ ይችላሉ። ፲፫ኛ. ጽሑፉ የተጻፈበት ቁርጥራጮች ከሌሉ ጽሑፉ ኣይነበብም። [http://cpansearch.perl.org/src/DYACOB/Zobel-0.20-100701/lib/LiveGeez/Directives.pm] {{Wayback|url=http://cpansearch.perl.org/src/DYACOB/Zobel-0.20-100701/lib/LiveGeez/Directives.pm |date=20180524040314 }} በግዕዝ ዩኒኮድ የተጻፈ ጽሑፍ ኮምፕዩተሩ ወይም የእጅ ስልክ ላይ በኣለው ኣንዱ የዩኒኮድ ፊደል ይነበባል። ጽሑፉን ኣቅልሞ ወደ ሌላ የግዕዝ ፊደል መልክ መቀየር ይቻላል። የታይፕ ቈርጥራጮች ዓማርኛ እንኳን ስለኣልሆኑ ወደ ዩኒኮድ ፊደል ሲቀየሩ ዝብርቅርቅ የላቲን ፊደል ይሆናሉ። ፲፬ኛ. ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ፴፪ የላቲን ምልክቶችንና ሌሎችንም ለግዕዝ ኣውርሰዋል። የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና መሣሪያዎች እንኳን ሌሎች የላቲን ምልክቶች መጨመር ሁሉንም ቀለሞች በመቀጣጠል በኣማርኛ እንኳን ኣያሠሩም። ፲፭ኛ. ኣንድን ጽሑፍ ለማረም ወይም ለማሻሻል የተጻፈበትን ኣከታተብ ዘዴ ዕውቅናና የመጻፊያው ኮምፕዩተሩ ላይ መኖርን ይጠይቃል። በነፃውና በሚሸጠው ግዕዝኤዲት ሲጻፍ የፊደል ገበታው እየታየ በመልቀም እንኳን መክተብ ይቻላል። በዩኒኮድ ፊደል የተጻፉትን በነፃው ግዕዝኤዲት ድረገጽ ላይ በመለጠፍ ማረምና ማሻሻል ይቻላል። በታይፕራይተር የተጻፉ ጽሑፎች ነፃው ግዕዝኤዲት ድረገጽ ላይ ሲለጠፉ ዝብርቅርቅ የእንግሊዝኛ ፊደል ሆነው ስለሚታዩ ማረምና ማሻሻል ኣይቻልም። ፲፮ኛ. የግዕዝ "ሀሁሂ" ቀለሞች እንደ እንግሊዝኛው "ABC" ስለሆኑ ትክክለኛና የተወስኑ መልኮች ስለኣሏቸው ፊደል የቈጠረ ሁሉ ያውቃቸዋል። ከኣስቀያሚ ቆብ፣ ሠረዞችና ቀለበቶች ሲሠሩ የነበሩት የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ቀለሞች ቀርተው ትክክለኛውን የማተሚያ ቤት ቀለሞች ወይንም ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ያደገረጉትን ቀለሞች መቆራረጥ ስለተጀመረ መለየት እያስቸገረ ነው። ፲፯. የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣፍቃርያን በጀመሩት ሳይንሳዊ ያልሆነ ግትርነት ኣንድ ስፍራ የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ሊቀርብ ይችል የነበረው የግዕዝ ቀለም ኣራት የተለያዩ ስፍራዎች ተበትኗል። ፲፰. የዓማርኛ ሞክሼዎች ይቀነሱ የሚለው ኃሳብ የመጣው ለኣማርኛው የጽሕፈት መሣሪያ ሲባልም ስለነበረ ያልተቀነሱትን ቀለማት ብቻ ማስተማር የቆዩ ጽሑፎችን ማንበብ የማይችል ትውልድ ሊያስከትል ይችላል። የግዕዝ ኣኃዛት የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ውስጥ ስለኣልነበሩ በኣሁኑ ጊዜ የዓማርኛ ኣኃዞችን የማይለዩ ምሁራን ኣሉ። ፲፱. የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣጻጻፍ ኣንዳንዱን ቀለም ለመክተብ እስከ ኣራት መርገጫዎችን መጠቀም ስለሚያስከትል ትርፉ እጅ ማሳመም ነው ተብሎ ወደ ፲፱፻፺ ዓ.ም. ግድም ተጽፏል። [http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] ፳. የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና በኣንድ የእንግሊዝኛ የፊደል ገበታ ምትክ እንዲያገለግል የተሠራው ጊዜው ያለፈበት ቴክኖሎጂና ያልተሟላ ከመሆኑም ሌላ ሊሻሻልም የማይችል ስለሆነ ቀርቷል። ዩኒኮድ የተፈጠረው ብዙ መርገጫዎች ላይ የተበተኑትን ዶክተሩ ኮምፕዩተራዝ ያደረጉት የግዕዝ ቀለሞች የእየራሳቸው ኮዶች እንዲኖራቸው እንጂ ለቅጥልጥሎች ኣይደለም። ቅጥልጥልና ግማሽ ፊደሎችን ዩኒኮድ ኣያውቅም። የእንግሊዝኛ የመጻፊያ መሣሪያ እንግሊዝኛ ቀለሞችን ስለሚያጽፍ የእንግሊዝኛ የኮምፕዩተር ገበታ ሆኗል። የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ዓማርኛ ስለኣልጻፈና ስለማያጽፍ የዓማርኛ የኮምፕዩተር ገበታ መሆን የለበትም። ኣልሆነምም። ይህ የተዘረዘሩትንም ለማክ (Macintosh) ኮምፕዩተሮች የቀረቡትንም ያጠቃልላል። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} [http://www.physics.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://www.physics.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html |date=20100722185848 }} ፳፩. የአማርኛ ታይፕራይተር ኮምፕዩተራይዝ ከተደረገ በኋላ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግን ከኣሉት ኣንዳንዶቹ ጥፋታቸውን ማረም ስለተቸገሩ እንዳይዋረዱ ዝም ስለተባሉ ኤክስቴንድድ ኣስኪ የሚችለው ስፍራ ላይ ቁርጥራጮችን ኣቅርበው ተጠቃሚውን ከሃያ ዓመታት በኋላም ማታለል መቀጠላቸው በየቃለምልልሶቹ ቀርበዋል። [http://ashamaddis.com/v/esat-yesamintu-engida-dr-aberra-molla-february-2015] [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/856340471092523] ትክክለኛ የግዕዝ ፊደል መስለዋቸው በተቀጣጠሉ ፊደላት የተለያዩ ጽሑፎችና መጽሓፍት ሲጽፉ የከረሙ መታለላቸው ሲገባቸው የተበሳጩና እርዱን የኣሉን ኣሉ። [http://ethsat.com/video/2015/02/09/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] [https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] በትክክለኛ ፊደላችን የተጻፉትን ወደፊት በተለያዩ ዓይነቶች ማቅረብ ስለሚቻል መጽሓፎችንም በኢንተርኔት መሸጥና ማንበብ ይቻላል፦ ምሳሌ ፒ.ዲ.ኤፍ.(PDF)። ፳፫. በኣማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ ዓማርኛ ብሬል መጻፍ ኣስቸጋሪ ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic_Braille] ፳፬. ኢንጂነር [[ተረፈ ራስወርቅ]] በቅጥልቅል የዓማርኛ ፊደል የሚሠራ የመጀመሪያውን ቴሌክስ መሣሪያ የፈጠሩ ኢትዮጵያዊ ሊቅ ናቸው። [https://www.youtube.com/watch?v=ttxVfjqpUdg] ዓማርኛ ያልሆነውን የቅጥልጥቅል ፊደልና የኢትዮጵያን ፊደላት የማይለዩ ኢንጂነሩ የኣልኣሠሩትን በፊደሉ ኣሠሩ የእሚል ጽሑፍ እዚህ ኣለ። [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%8B%A8%E1%89%A3%E1%88%88%E1%88%99%E1%8B%AB%E1%8B%8E%E1%89%BD/] ኣንዳንድ ደራስያን ስለ ሳይንስ ከመጻፋቸው በፊት መረጃዎችን መመልከት ቢጀምሩና ቢያቀርቡ ሳይጠቅም ኣይቀርም። ምክንያቱም ኮምፕዩተር የኢትዮጵያን ፊደላትና ኣኃዞች የተረከበው በኮምፕዩተር ዘመን ከማተሚያ ቤቶች እንጂ ችሎታውን ከኣልነበረው የቴሌክስ መሣሪያና ዘመን ኣልነበረም። አንዲሁም ኮምፕዩተር የኢትዮጵያን ፊደላትና ኣኃዞች የተረከበው በኮምፕዩተር ዘመን ከማተሚያ ቤቶች እንጂ ችሎታውን ከኣልነበረው የኣማርኛ የጽሕፈት መሣሪያና ዘመን ኣልነበረም። ፳፭. የኣማርኛ ታይፕራይተርና ለኮምፕዩተር የተሠራው ፊደሉ እንኳን ግዕዝን ኣማርኛ ቀለሞች ኣላስከተበም። በኣንድ የእንግሊዝኛ መደብ (Character set) ምትክ የተሠራውን የኣማርኛ የጽሕፈት መኪናና የኮምፕዩተር ቅጥልጥል ፊደል በሓሰት ግዕዝ (Ethiopic) ነው በማለት ሰውን የሚያወናብዱ ኣሉ። ኣንድ የእንግሊዝኛ ፊደል ሥፍራ ለኣማርኛ ስለማይበቃ ሳይንስን ኣለመደገፍና እነዚህን ኣለመቃወም ግዕዙን እያበላሸው ነው። ፳፮. ግዕዝን ዲጂታይዝ ወይም ኮምፕዩተራይዝ ማድረግ ሳይንስ እንጂ ልብወለድ ኣይደለም። የኣማርኛውን ታይፕራይተር ፊደል ዲጂታይዝ ኣድርጎ ግዕዝን (Ethiopic) ዲጂታይዝ ኣደረግሁ [http://www.ethiomedia.com/ace/engineer_fesseha_atlaw.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/ace/engineer_fesseha_atlaw.html |date=20070902233153 }} (http://abyssiniagateway.net/fidel/legends/FessehaAtlaw/) የሚለውን በዝምታ ማሳለፍ ቦዘኔ ምሁራን ሳይንስን ወደ ልብወለድ እንዲቀይሩ እያበረታታ ነው። የታይፕራይተር ቁርጥራጮችን ኣቅርቦ ከማተሚያ ቤት ኣዲስ ዘመን ጋዜጣ ፊደላት ዓይነቶች ጋር ተመሳሳይ ናቸው የሚለውን ወሬኛ ወይም "ሶ"ን ፊደል ለመጻፍ የ"ሰ" ግራ እግር ላይ መሰመር ጨምሮ የ"ሰ"ን ቀኝ እግር ኣሳጠርኩ የሚለውን ወይም የግዕዝ ፓተንት ሳይኖርው ኣለኝ የሚለውን የኣለመረጃ የሚያሳልፍ ጋዜጠኛ መተቸት ካልቻልን ፊደላችን ከኩራታችን ምንጭች ኣንዱ መሆኑ ቀርቶ የዓለም መሳቂያና መሳለቂያ ሊያደርገን ይችላል። ይህ ለኢትዮጵያ የሚጠቅሙ ሥራዎች የሠሩ ኢትዮጵያውያን እንዳይታወቁ የሚሰርዙትን እያበተረታታ ነው። [http://www.tatariw.net/maindr/sites/default/files/my_audio_files/VOA%20interview---%201979%20EC.mp3] {{Wayback|url=http://www.tatariw.net/maindr/sites/default/files/my_audio_files/VOA%20interview---%201979%20EC.mp3 |date=20141226065524 }} ሶፍትዌር የሚሠሩ ሠራተኞች እንደማንኛውም ሥራ ለጊዜዎቻቸውና ውጤቶቻቸው መከፈል ስለኣለባቸው ዶክተሩ በነፃ ማደል ኣልቻሉም። ገልባጮች ቀን፣ ፀሓፊና መረጃ በሌላቸው ልብ ወለዶች Legends እና Pioneers ተብለውበታል። ፳፯. የአማርኛ የታይፕራይተር ፊደል የግዕዝ ፊደል ኣይደለም። የማተሚያ ቤቶቻችን ፊደልም ኣይደለም። የእውሸት የዓማርኛ (Fake Amharic) ፊደል እንጂ የዓማርኛም ፊደል ኣይደለም። መጽሓፍትም ሲታተሙ የነበሩት በግዕዝ ፊደል በማተሚያ ቤቶች ነበር። ኣሁንም ቢሆን በድሮው የማተሚያዎቹ ዓይነት ወይም ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ በኣደረጉት የዩኒኮድ የዓማርኛ ፊደል ነው። የታይፕራይተርንና በቅርቡም ተቈራርጠው ሲቀጣጠሉ የነበሩትን የማተሚያውን ፊደላት የማይለዩና ሁለቱ ኣንድ የሚመስሏቸው ኣሉ። የግዕዝ ዩኒኮድ ፊደል ከአማርኛው የታይፕራይተር ነገሮች ጋርም ግንኙነት የለውም። [http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} የአማርኛውን ታይፕራይተር ፊደል ግዕዝ እያሉ ስለጉዳዩ ያልሰሙትን ማታለልና ኣዳዲስ የታይፕራይተር ቁርጥራጮች ፊደላትን በመሥራት ጊዜዎቻቸው እየተባከነባቸው የኣሉ ኣሉ። [http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html |date=20181005161125 }} ኦሮምኛም የእራሱ የግዕዝ ፊደል ስለኣለው ችግር ቢኖር እንኳን መፍትሔ ይፈጠርለታል እንጂ መቀጣጠል ኣስፈላጊ ኣይደለም። ፳፰. የኣማርኛ ታይፕራይተር እንደ ማተሚያ ቤቶች ፊደሎቻችን የግዕዝን ዜሮ ሳያውቁ የኣረብኛውን ኣልቦ በመውረስ እንዘልቅ ነበር። ፳፱. ከአማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣጠቃቀምና ኣስተሳሰብ መላቀቅ ተቸግረው የግዕዝን ኣራት ነጥብ (ዓቢይ ነጥብ) በሁለት የላቲን ሁለት ነጥብ እየከተቡ የዓማርኛውን የዩኒኮድ ጽሑፍ እያበላሹ የኣሉት ደራስያን ቍጥር ብዙ ነው። የእዚህ ስሕተት ምንጭ የግዕዝን ኣራት ነጥብ የሌለው የአማርኛ የጽሕፍት መሣሪያ የአማርኛ ቁቤ ኣጠቃቀም ነው። በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ኣጠቃቀም ሁለት ባለ ሁለት ነጥቦች ጎን ለጎን ስለተቀመጡ የዓረፍተ ነገሮች መዝጊያ የሆነው የኣራት ነጥብ ምልክት ኣይደሉም። ለምሳሌ ያህል በግዕዝኤዲት ኣራት ነጥብ የሚከተበው በ“ዝቅ” (“Shift”) እና “፫” (“3”) ቊልፎች መርገጫዎች ነው። ፴. ለተለያዩ የፊደል መጠኖች ለእየብቻቸው የሚገጣጠሙ ቀለሞችን መሥራት ኣድካሚና የማያዛልቅ ሥራ ነው። ለኣሥራ ሁለት ፖይንት የተሠራው ፊደል መጠን ሲለወጥ ፊደላቱ ይበላሻሉ። የአማርኛው ታይፕራይተር የእራሱ ፊደል ስለሌለው እንደግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ዓይነት የኣለውን ፊደል እየቆራረጡ በመቀጠል ሰዉን ሲያወንናብዱ ቆይተዋል። ምክንያቱም ገልባጮች ኣስቀያሚ መቀጣጠያዎቻቸውን መቀጣጠል (Ligation) ትተው ይኸን የማተሚያ ቤቱም ትክክለኛ ፊደል ቈራርጠው መቀጠል ስለጀመሩ ነው። የሚያቀርቡትም ጥቂት ዓይነቶች የፊደል መጠኖች ብቻ በመሆኑ ፊደላቱን ለማሳደግ ወይም ለማሳነስ ሲፈለግ ይዛነፋሉ። (ምሳሌ- ፊደል ሶፍትዌር) ፴፩. ለመቀጠል ሲባል ኣስቀጣዮች በወጉ ስለማይሠ'ሩ ስፍራዎቻቸውን የለቀቁ ቀለሞች ናቸው። በእዚህ የተነሳ የታይፕ ፊደላት የተዛነፉና ክፍተቶች የበዙባቸው ናቸው። ፴፪. እ.ኤ.ኣ. በ1987 በአማርኛ የእጅ ጽሑፍ ፊደል በኮምፕዩተር የተጻፉ ገጾች ምሳሌ እዚህ ሰምና ወርቅ መጽሔት የገጾቹ ሥዕሎች አሉ። ፴፫. የአማርኛን ታይፕራይተር የፈጠራ ቀለሞች Ethiopic ወይም ግዕዝ እያሉ የሚያወናብዱና የሚተባበሩዋቸው ጋዜጠኞች ኣሉ። ዶክተሩን የታይፕራይተር ኣፍቃርያን ኣሸንፈው ቢሆን ኖሮ ግዕዝን ኣንድ የፊደል ገበታ ላይ በኣሉት ሥፍራዎች መጠቀም ስለማይቻል ትርፉ ውርደት ይሆን ነበር። ፴፬. የአማርኛን ታይፕራይተር የፈጠራ ቀለሞች እንደ ዓማርኛው የኦሮሞውንም የግዕዝ ፊደል ስለኣልጻፉ ኣንዳንድ ኦሮሞዎች በላቲን ፊደል እንዲጠቀሙ ኣንዱ ምክንያት ሆኗል። ፴፭. በፊደል ቆራጮች ለዩኒኮድ እዚህ [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] የቀረበው ሥራ ላይ ያልዋለው የማተሚያ ቤቱ ፊደል ኣቀራረብ ለይስሙላ ብቻ ነበር። ምክንያቱም ስምንት በኣሥራ ስድስት ማለትም 128 ሥፍራዎች በቂ ኣይደሉም። የኣማርኛ ታይፕራይተር ወደ ኮምፕዩተር የገባው በኣስቀያሚ ቀጫጭን ቁርጥራጮች እንጂ በእነዚህ የተቆራረጡ ትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞች ቍርጥራጮች ኣልነበረም። የትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞችን ቍርጥራጮችንም ግዕዝ ነው ማለትም ቅጥፈት እንጂ ሳይንስ ኣይደለም። በኣስቀያሚ ቀጫጭን ቁርጥራጮች አማርኛ የጽሕፈት መኪና ፊደሎች ምን አንደሚመስሉ አዚህ [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] የኣለውን የኢትዮጵያ መዝሙር ገጽ ማየት ይቻላል። ሌላ ምሳሌ አዚህ ጎን የኣለው የ፲፱፻፹፪ ዓ. ም. የኣቶ ኣበበ ሙሉነህ ደብዳቤ ሥዕል ነው። ፴፮. ፊደል ቀናሾችና ቀንጣሾች ኣስቀያሚዎቹን የታይፕራይተር ፊደል ትተው የዶክተሩን ዓይነት ትክክለኛ ቀለሞች መቀንጠስ ጀምረው ሁሉንም የግዕዝ ፊደላትና መጻፊያ ስለሌላቸው ያልቀነጠሷቸውን ከሌላ በመውሰድ ኣንባቢውን በማታለል ቀጥለውበታል። ለምሳሌ ያህል የኣቶ ዘውዴ ረታ “የኤርትራ ጉዳይ” መጽሓፍ ርዕስ የውጭውና የውስጡ “ጉ” ቀለም መልኮች የተለያዩ ናቸው። ኣንዳንዶቹም ሲቀጥሉ የነበሩትን “ኳ”ን የመሰለ “ካ” እና መስመር ወይም “ቋ”ን የመሰለ “ቀ” እና መስመር መልሶ በቅርቡ በመቀጠል የዩኒኮድ ሥፍራ ላይ ጭምር በማቅረብ የተሳሳቱ ቀለሞችን በማስተዋወቅ ፊደሉን የማያስተውለውን ምሁር የሌለ ፊደልን ግዕዝ (Ethiopic) ነው እያሉት በማወናበዱ ገፍተውበታል። እንኳን 128 ቀርቶ 256 የኣንድ የእንግሊዝኛ ፊደል ተራዝሞም (Extended ASCII) ስፍራዎቹ ስለማይበቁ በቅጥልጥል የግዕዝ ፊደላችንን መጻፍ ስለማይቻል ዶክተር ኣበራ ሞላ ባይኖሩ ኖሮ ኣንዳንድ ውሸታሞች የግዕዝ ፊደልን በተለመደው ሓሰታቸውና ዩኒኮድንም በመጠቀም ገድለውት ነበር። ፴፯. የኣማርኛ የታይፕራይተር ፊደል የተሠራውና በኮምፕዩተር የተሠራለትም ዓይነት በኣንድ የእንግሊዝኛ ASCII ፊደል ምትክ የቀረቡ የእውሸት ነገሮች ነው። ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት ለመጀመሪያ ጊዜ የግዕዝ ፊደላቱን በስምንት የእንግሊዝኛ ASCII ፊደላት ምትክ በመጠቀምና በመበተን ነው። ፴፰. የኣማርኛ ታይፕራይተር ትክክለኛዎቹን ፊደላት ስለሌሏቸው የሚቀጣጠለው ፊደል ትክክለኛ ላይሆን ይችል ነበር። ለምሳሌ ያህል የግዕዝ “ጯ” ፊደል ኣንድ ወጥ የግዕዝ ቤቱ ሦስተኛው እግር ላይ የተቀረጸ መስመር ያለው ሲሆን ፊደሉን በሚገባ የማያስተውሉ፣ ታይፕራይተር ተጠቃሚዎችና ተማሪዎቻቸው ፊደሉ የሚሠራው “ጫ” ስር መስመር በመጨመር የሚመስሏቸው ኣሉ። ፴፱. ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ እንደኣደረጉ የማያውቁ ዓዋቂዎችም ኣሉ። [https://web.archive.org/web/20120428054820/http://www.ethiopians.com/keynote.html] ፵. ኣንዳንዶቹም የታይፕራይተር ቅርጾች ወይም ሌሎችንም የሚከተቡት ከሁለት በላይ መርገጫዎችን በመጠቀም ነው። [http://unicode.org/iuc/iuc25/b041.html] ፵፩. ኣንዳንድ ሰዎች ዶክተሩ የሠሯቸውን የተሟላውን የዓማርኛ የታይፕራይተር ፊደል መልክ ስላላሳዩ የሚገርማቸው ኣሉ። ዶክተሩ ፊደሉን የሠሩት ፊደል የሌላቸው ሰዎች ስለ ኤድስ የጻፉትን ዓይነት ጽሑፍ በነፃ እንዲያነቡበት የለቀቁት ሲሆን GeezEdit Amharic P የሚል ስም የሰጡትን ያልተሟላ ወደ AmharicQ በመቀየር የሚያድሉ ሌባዎችም ስለበዙ ነው። [https://fonts2u.com/amharq.font] [http://www.eaglefonts.com/amharq-ttf-128893.htm] {{Wayback|url=http://www.eaglefonts.com/amharq-ttf-128893.htm |date=20250506044242 }} ===ጥሬ ሥጋ=== ዶ/ር ኣበራ ሞላ ዕድል በኣገኙ ቍጥር ችሎታቸውን ለሌሎች ከማስተማርና ስለሚያውቁት ከማስረዳት ኣይቆጠቡም። ለምሳሌ ያህል በ፳፻፭ ዓ.ም. ከኣንድ የዋሽንግተን ዲ.ሲ. የዓማርኛ [[ሬድዮ]] ጣቢያ ጋር ስለ [[ጥሬ]] ሥጋ (Raw meat) ገለጻ ኣድርገው ነበር። ኢትዮጵያውያን ጥሬ ሥጋ ከሚበሉ ሕዝቦች መካከል ስለሆኑ [https://ethiopianfood.files.wordpress.com/2014/12/christmas-dinner-1902-with-menelik1.pdf] [https://munchies.vice.com/en_us/article/ethiopians-are-risking-salmonella-to-eat-raw-meat-delicacies] {{Wayback|url=https://munchies.vice.com/en_us/article/ethiopians-are-risking-salmonella-to-eat-raw-meat-delicacies |date=20170626122335 }} ኣትብሉ ማለት ብቻ ትክክል ስለኣልሆነ የሚያዋጣው በምርምር የተደገፉ መረጃዎችን ማቅረብ ነው። [http://www.kingcounty.gov/depts/health/environmental-health/food-safety/facts/raw-labeling.aspx] [http://www.voanews.com/a/health-risks-fail-to-deter-ethiopians-from-eating-raw-meat/1753640.html] [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs399/en/] [http://www.bbc.com/news/magazine-35581830] በኣሁኑ ጊዜ ኢትዮጵያ ውስጥ እንደሚደረገው [[ከብት]] በየቦታው እየታረደ ይበላ ስለነበረ [[ዩናይትድ እስቴትስ]] (ኣሜሪካ) ውስጥ እንዲቀር ተወስኖ በ፲፰፻፺፱ ዓ.ም. ፌዴራል ድንጋጌ የኣልተመረመረና ንጹህ ያልሆነ ሥጋ ለሕዝብ ማቅረብ ክልክል ነው። [http://www.fsis.usda.gov/wps/portal/fsis/topics/rulemaking/federal-meat-inspection-act] {{Wayback|url=http://www.fsis.usda.gov/wps/portal/fsis/topics/rulemaking/federal-meat-inspection-act |date=20180914172742 }} ሕጉን ኣለማወቅ መከላከያ ኣይደለም። ሥጋው የተመረመረ ለመሆኑ ማሕተሙን ማየት ያስፈልጋል። እንዲህም ሆኖ ኣንድ ሰው የእራሱን [[እንሰሳ]] ኣሳድጎና ኣርዶ ሳያስመረምር ቤተሰቡን ብቻ የማብላት መብት ኣለው። ጥሬ ሥጋ ጀርሞች ኣሉት። ስለዚህ የሚከተሉትንም ማወቅ ጠቃሚ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%A0%E1%88%AC#.E1.8B.A8.E1.89.A0.E1.88.AC_.E1.8C.A8.E1.8C.93.E1.88.AB] ፩. ኣንድ እንሰሳ ሲታረድና ቆዳው ሲገፈፍ ጀርሞች በተለያዩ ሁኔታዎች ሥጋው ውጭ ላይ ስለሚቀሩ ያንን ማስወገድ ኣይቻልም። ቆዳ ሲገፈፍ ቢላው እንዲጸዳ ሙቅ [[ውሃ]] ውስጥ እየተነከረ ነው። ፪. እንደ [[ባክቴሪያ]] የኣሉ ጀርሞች በእየ20 ደቂቃዎች ሁለት በመሆን ይራባሉ። ይኸን እርባታ [[ቅዝቃዜ]] ያዘገየዋል። ስለዚህ እንሰሳው እንደታረደ ሥጋው ጥቅም ላይ ከኣልዋለ ሁልጊዜ መቀዝቀዝ ወይም መፈረጅ (ፍሪጅ ውስጥ መቀመጥ) ኣለበት። ለብዙ ጊዜ መቀመጥ ከኣለበት ሥጋው ከውሃ በረዶ ቅዝቃዜ በኣነሰ ወይም መፈረዝ (ፍሪዘር መግባት) ኣለበት። ፫. ኣንድ እንሰሳ ከመታረዱ በፊትና ከታረደ በኋላ በእንስሳት ሓኪም መታየት ኣለበት። ሓኪም ከሌለ ረዳት ሓኪሞች ወይም በሥጋ ምርመራ የሰለጠኑ ኣይተው ኣጠራጣሪውን ለእንስሳት [[ሓኪም]] የሚያቆዩበት መዘጋጀት ኣለበት። ምክንያቱም ሓኪሞች ብቻ የሚያውቋቸው ከእንስሳት ወደ ሰዎች የሚተላለፉ ብዙ በሽታዎች ስለኣሉ ነው። [https://pubs.ext.vt.edu/400/400-460/400-460.html] [http://www.doh.wa.gov/YouandYourFamily/IllnessandDisease/AnimalTransmittedDiseases] [http://www.who.int/zoonoses/neglected_zoonotic_diseases/en/] [http://en.wikipedia.org/wiki/Tapeworm_infection] [http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html |date=20141224193028 }} ፬. [[በሬ|ሥጋ]] ውስጡ ንጹህ ነው። ፭. እንጨት ልሙጥ ስለኣልሆነ ለጀርሞች መደበቂያ ስለሚያገለግል ለብዙ ሰዎች የሚቀርብ ሥጋ ሲዘጋጅ መክተፊያ፣ የቢላው እጀታና ማቅረቢያው እንጨት ባይሆን ይመረጣል። ፮. [[የኮሶ በሽታ]] ሰውን የሚይዘው ያልተመረመረ ጥሬ ሥጋ በመብላት ነው። የ[[ኮሶ በሽታ]] ያለበት ሰው በየሜዳው ሰገራ ሲወጣ ከብቶች የኮሶውን እንቁላል ከሳር ጋር በመብላት ይበከላሉ። [http://animaldiversity.org/accounts/Taenia_saginata/] የኮሶ ትላምነት የኋላ-ቀር ሕዝብ የሰው በሽታ እንጂ የከብት በሽታ ኣይደለም። ፯. ሥጋ ጀርሞች ስለኣሉት ሲዘጋጅ ሳይበስሉ ከእሚበሉ እንደሰላጣ የኣሉ ምግቦች ጋር መነ'ካካት የለበትም። ፍሪጅ ውስጥም ሥጋን ከታች ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው። ፰. ሥጋ የኣለው የበሰለ ለብዙ ሰዎች የሚቀርብ ምግብ ጀርሞች እንዳያድጉበት እንደሞቀ እንዲቆይ ከኣልተደረገ በሁለት ሰዓታት ውስጥ ከኣልተበላ ወደ ማቀዝቀዣ ማግባት ጠቃሚ ነው። ማቀዝቀዣ ያልሞቀ ምግብ ማቀዝቀዣ ነው። ፱. የበሰሉ ሥጋ-ነክ ምግቦችን [[ማቀዝቀዣ]] (ፍሪጅ) ውስጥም በንጽሕና ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው። ምክንያቱም እንደ [[ሊስቴሪያ]] ([[Listeria]]) የኣሉ ባክቴሪያዎች ማቀዝቀዣም ውስጥ ስለሚያድጉ ነው። [http://www.cdc.gov/listeria/] ፲. ሥጋን ማብሰል የኮሶውን እንቁላል ይገድላል። የኮሶ ትል (Taenia saginata) እንቁላል ያለበትን ጥሬ የከብት ሥጋ ለሁለት ሳምንታት ፍሪዝ ማድረግም ይገድላቸዋል። ፲፩. ኣልፎ ኣልፎ ሥጋ እየበሉ ስለታመሙ ሰዎች ይሰማል።[https://www.facebook.com/Sebiawi/posts/199476203547727] [http://www.centraldistrictnews.com/2013/04/lawsuit-alleges-multiple-people-got-e-coli-at-ambassel-ethiopian-cuisine/] [http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html |date=20141224193028 }} [https://vimeo.com/39005282] ፲፪. ኣንድ ሰው በኮሶ በሽታ ከተያዘ በኣንድ ጊዜ የሚኖረው ኣንድ የኮሶ ትል ብቻ ነው። ፲፫. ጥሬ ሥጋ ውስጥ የኣሉ ጀርሞች ኣደገኝነት ሕጻናትና በቂ መድኅን የሌላቸው እንደኤድስ በሽተኞችና ኣዛውንት ላይ የበረቱ ናቸው። ፲፬. ለትላልቅ ድግሶች በስለው ፍሪዝ የተደረጉ ሥጋ-ነክ ምግቦችን ለማብሰል ከበረዶነታቸው እንዲሟሙ እንደ እቃው ትልቅነት እስከ ሦስት ዕለታት (፸፪ ሰዓታት) ሊያስፈልጉ ይችላሉ። ፲፭. ጥሬ ሥጋን የተመለከተው ሕግ ሌሎች እንስሳትንም ይመለከታል። ፲፮. ኣንድ ከብት ለምግብነት እንዲያልፍ ወይም እንዲወድቅ የመወስን ሥልጣን የኣላቸው የእንስሳት ሓኪሞች ብቻ ናቸው። ፲፯. የሚሰራጭ [[ካንሰር]] የኣለበት እንሰሳ ለምግብነት ኣያልፍም። የኣልተሰራጨ ካንሰር በማየት የሚያውቁና የሚጠረጥሩ ሓኪሞች ናቸው። ፲፰. ጥሬ የኣሳማ ሥጋ ከመብላት ሰው የሚኖረው የኮሶ በሽታ ኣደገኝነት የከፋ ነው። [http://www.merckmanuals.com/professional/infectious-diseases/cestodes-tapeworms/taenia-solium-pork-tapeworm-infection-and-cysticercosis] [https://www.youtube.com/watch?v=aHs5y73qRK8&feature=youtu.be] ፲፱. ጥሬ ሥጋ መብላትና ጥሬ ኣሳ (ሱሺ) መብላት ኣንድ ኣይደለም። ፳. ኣንድ ጀርም ሰውና የተለያዩ እንስሳት ውስጥ የተለያዩ በሽታዎች ሊያመጣ ይችላል። ለምሳሌ ያህል ኣባሰንጋ (Anthrax) ኣእዋፍን ኣይተናኰልም። ፳፩. [[ኮሮናቫይረስ]] (Coronavirus) [https://www.clorox.com/how-to/disinfecting-sanitizing/cold-flu-other-diseases/help-prevent-the-spread-of-the-human-novel-coronavirus-2019-ncov/?fbclid=IwAR2T_REOe3thwQFLWUUPepiJ7bDXf0bGqCKHedoutZ9VMbZAqmZLz5uoZQI] {{Wayback|url=https://www.clorox.com/how-to/disinfecting-sanitizing/cold-flu-other-diseases/help-prevent-the-spread-of-the-human-novel-coronavirus-2019-ncov/?fbclid=IwAR2T_REOe3thwQFLWUUPepiJ7bDXf0bGqCKHedoutZ9VMbZAqmZLz5uoZQI |date=20210724193633 }} ከጥሬ ሥጋ እንደሚተላለፍ ወይም እንደማይተላለፍ መረጃው ስለሌለ ሥጋን በጥንቃቄ መያዝና ኣብስሎ መብላት ይመከራል። [https://www.nbcnews.com/news/latino/latinos-coronavirus-deaths-meat-processing-plant-raise-alarms-about-worker-n1183916] [https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/04/07/828873225/meat-processing-plants-suspend-operations-after-workers-fall-ill] [https://www.india.com/news/india/can-coronavirus-spread-through-meat-egg-or-fish-heres-what-you-should-know-3961976/] [https://www.foxnews.com/health/can-coronavirus-spread-through-food-or-packaging] [https://www.livescience.com/coronavirus-food-risk.html] በነገራችን ላይ ኮሮናቫይረስ እንጂ ኮሮና ወይም ኮሮና ቫይረስ የሚባል ቫይረስ የለም። በእንግሊዝኛም ስሙ coronavirus ነው። [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123846846000689] ===ግዕዝኤዲት ለኣይፎን 4 እና በላይ እና ኣይፓድ=== የእጅ ወይም ተንቀሳቃሽ ስልክ ለእንግሊዝኛ ኣጠቃቀም ከተሠራ ፵ ዓመታት ቢያልፉም [https://www.google.com/patents/US3906166] <nowiki/> [https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Cooper_(inventor)] ለዓማርኛ ሥራ ላይ ማዋል ይቻላል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} [[ግዕዝኤዲት]] ለ[[ኣፕል]] ኣይፎን 6 (iPhone 6 GeezEdit app) [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ከኣፕሮባቲክስ (Approbatics) ቀርቦላችኋል። [http://appddl.org/ios-apps/geezedit-approbatics/] [http://appshopper.com/utilities/geezedit] [http://www.iosapps8.com/apps/935624754/GeezEdit] [http://geezedit.com/page/privacy] በኣፕል ኣይፓድም (iPad) ያስከትባል። ከኣይፎን 4ኤስ (iPhone 4s) ወዲህ ለተሠሩትም ኣዲሱን የኣይኦኤስ 8 (iOS 8) ሥርዓት በማስገባት ማሻሻል (Upgrade) በዓማርኛው መጠቀም ያስችላል። GeezEdit (Amharic Typing) ከኣፕ ሱቅ (App Store) ወይም ኣይቲዩንስ (iTunes) ወደ ኣይፎን 6 የእጅ ስልካችን ስናስገባ "Allow Full Access" የሚለው ከፊደል ገበታዎች ኃይል ጋር ያሉትን ልዩ ጥቅሞች ለመጠቀም የሚያስፈልግ ስለሆነ ለጊዜው መዝለል ይቻላል። እንዲህም ሆኖ ኣፕል እንጂ የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር የገዥዎችን ክሬዲት ካርድና ኣድራሻ ኣያውቅም። ይህ ለኣዲሱ የኣፕል የእጅ ስልክ የተለያዩ ቍሳቍሶች ውስጥ እንዲሠራ የቀረበው ቁስ ኣከታተብ የባለቤትነት መብቱ ለዶክተሩ ሊሰጥ እየተጠበቀ ባለው ኣብሻ ዘዴ ለዊዶውስና ማክ ኮምፕሩዩተሮች መክተቢያ በነፃ ከተሰጠውና ከሚሸጠው ግዕዝኤዲት ጋር ኣንድ ዓይነት ነው። ለተወስነ ጊዜ ዋጋው ዶላር ፩.፱፱ (1.99) ነው። ቁሱ ተወዳጁን የግዕዝኤዲት ዩኒኮድ (GeezEdit Unicode) የዓማርኛውን ፊደል ይጨምራል። የግዕዝ ፊደል ያላቸው የኣንድሮይድ ስልኮችም ከኣይፎን የተላከላቸውን ማስነበብ ይችላሉ። የፊደል ገበታው ለጊዜው ለዓማርኛ ብቻ ቢሆንም ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች ማለትም [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf]፣ [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1380.pdf]፣ [http://www.unicode.org/charts/PDF/U2D80.pdf] እና [http://www.unicode.org/charts/PDF/UAB00.pdf] ከኣንድ ገበታ እንዲያስከትብ የተሠራ ነው። እየተሻሻለ ስለሆነም የሌሎች ቋንቋዎቻችን መክተቢያዎች እንደኣስፈላጊነታቸው ወደፊት ይከፈታሉ። ከኣፕል ሱቅ GeezEdit App ቁስ ከተገዛ በኋላ ኣዶው ስር Amharic Typing የሚል ስሙ ይታያል። ከእዚያ Settings፣ General፣ Keyboard፣ Keyboards በኩል Amharic Typing ገበታውን መጫንና ወደ Settings ከእዚያ General ተመልሶ በProfile በኩል GeezEdit Font ፊደሉን በInstall ማስገባት ያስፈልጋል። GeezEdit ሲከፈት የሚታየው እንግሊዝኛ ስለሆነ ለዓማርኛው የዓለም ካርታ ያለበትን ኣዶ መጫን ነው። ተጭኖ መቆየትም “Amharic Typing” “ኣማርኛ” የሚለው የፊደል ገበታ እንዲመረጥ ያቀርባል። ለኣጻጻፉ “Help” የሚለውን በኣማርኛ ወይም እንግሊዝኛ/English ማንበብ ይጠቅማል። ግዕዝኤዲት ኣንዴ ከተጫነ ጽሑፍ የሚያስፈልጉበት ቦታዎች ሁሉ ከእንግሊዝኛው ገበታ ስር በዓማርኛ ለመጻፍ ዝግጁ ስለሆነ የሚያስፈልገው ገበታውን መክፈት ብቻ ነው። የግዕዝኤዲት ገጽ ላይ ከትቦና ኮፒ ኣድርጎ ሌሎች ስፍራዎች መለጠፍ ሌላ ዘዴ ነው። በግዕዝኤዲት የተጻፈን የዓማርኛ ጽሑፍ በፋይል መልክ ለማስቀመጥ ወደ “ኖትስ” (“Notes”) መገልበጥ ወይንም ኖትስ ውስጥ መክተብ ጠቃሚ ናቸው። ቀደም ብሎም ለእጅ ስልክ ዓማርኛውን ለመጀመሪያ ጊዜ ማቅረባቸው ቢታወስም ዓማርኛ ከዓለም ቋንቋዎች መደብ እንዲገባ ኣፕል (Apple) ገበታችንን እንድናስገባ ስለወሰነና የመጀመሪያው ኩባንያ በመሆኑ ምስጋና ይገባዋል። የግዕዝኤዲት ቁስ የተለያዩ የኣይፎን 6 የእጅ ስልክ ፕሮግራሞች ውስጥ እንድንሠራ ኣዲስ ችሎታ ኣስገኝቷል። ቴክስት (Text)፣ ኢ-ሜይል (Email)፣ ትዊተር (Tweeter) እና በመሳሰሉት ተደሰቱ። በኣሁኑ ጊዜ ኣንዳንድ ድረገጾችና ጽሑፎች ግን ላይነበቡ የሚችሉት በሌሎች ምክንያቶች ሲሆን ችግር የሌላቸው ድረገጾች ምሳሌ እዚህ [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} ኣለ። ለምሳሌ ያህል እንደነፃው የግዕዝኤዲት ገጻችን [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} የመሳሰሉት በኮምፕዩተር የሚነበቡት በኣዶቢ ፍላሽ ስለሆነና ኣፕል ፍላሽን ስለማያስገባ ድረገጹ ባይነበብ ችግሩ የግዕዝኤዲት ኣይደለም። ወጪና ጊዜ ያስጨምራል እንጂ ለኣንዳንዳቹም ተግዳሮት መፍቻ ዘዴዎች ኣሉ። ኣንዳንድ ፕሮግራሞችም በእንግሊዝኛ እንጂ በዩኒኮድ ፊደላት የመጠቀም ኃይል ገና የላቸውም። ምሳሌ ለመጥቀስ ያህል ፌስቡክን በድረገጽነት ማንበብ የዓማርኛውን ቀለሞች በኣለማቅረብ ሳጥን ስለሚያደርጋቸው በፌስቡክ ቁስ (Facebook App) መጠቀም ያስፈልጋል። ኣይኦኤስ ፰.፫ እነዚህን ችግሮች ስለኣስወገደ ግዕዝ ብዙ ፕሮግራሞች ውስጥ ይሠራል። ከጉግል፣ ቢንግ፣ ያሁ፣ ሳፋሪ የመሳሰሉት ሌላ ይኸን የዓማርኛ ውክፔድያ ገጽ ያስነብባል፣ ያስከትባልም። ለተጨማሪ መረጃ የግዕዝኤዲት ፌስብክ ገጽ መከታተል ይጠቅማል። የፌስቡክ ኣጓዳኙም እዚህ [https://www.facebook.com/GeezEdit] ኣለ። በኣይፓድና ኣይፎን ግዕዝኤዲትን ለመጠቀም ለጊዜው እንግሊዝኛውን በቋንቋነት በLanguage & Region በኩል ትቶ ኣማርኛን ኣንደኛ ማድረግ ይሻላል። ኣንዳንድ ፕሮግራሞች የተሠሩት ለእንግሊዝኛው ብቻ ስለሆነ በሚገባ ከኣልሠሩ ወደ እንግሊኛ መመለስ ያስፈልጋል። ኣይፎንና ኣይፓድ ለኣለው ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ጨምሮ የሚከፈለው $1.99 ለሦስቱም ነው። የኮምፕዩተሩና የስልኩ ግዕዝኤዲት ኣከታተብና ፋይሎች ኣንድ ከመሆናቸው ሌላ ይናበባሉ። ከእዚህ በፊት መጻፊያ ጠፍቶ በእንግሊዝኛ ፊደል ዓማርኛውን ፓልቶክ (Paltalk) በመሳሰሉ ድረገጾች ውስጥ ሲጽፉ የነበሩትን ነፃው የግዕዝኤዲት ድረገጽ መገላገሉ ይታወሳል። ከእዚህ በፊት መጻፊያ ጠፍቶ በእንግሊዝኛ ፊደል ዓማርኛውን ሲጽፉ ወይም ለጄልብሬክ ሲከፍሉ የነበሩትን ግዕዝኤዲት ገላግሏል። ከእንግዲህ ወዲያ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብና ቴክኖሎጂን በሚ'ገባና ሳይንሳዊ ባልሆነ ዘዴ መጠቀም ኣስፈላጊ ኣይደለም። ይኸን በፔንዲንግ ፓተንት የተጠበቀ ትክክለኛ ቴክኖሎጂ ላልሰሙት እንድታሰሙና እንድታሳዩ እናበረታታለን። ስለ ቁሱ እዚህ የተጻፈው ጥቂት ሰዎች ግዕዝኤዲትን ከገዙ በኋላ ገበታውንና ፊደሉን ሳያስገቡ መጻፍ እየሞከሩ ስለተቸገሩም ነው። [http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} [http://ashamaddis.com/v/esat-yesamintu-engida-dr-aberra-molla-february-2015] “Amharic Typing” የሚለው ባለ ሰንደቅ ዓላማ ካርታችን ያለበት ኣዶ ከታየ በኋላ ያንን መንካት እንደተራ ቁስ ግዕዝኤዲትን ኣይከፍትም። በቁሱ ለመጠቀም የፊደል ገበታውና ፊደሉ በሴቲንግስ (Settings) በኩል መግባት ኣለባቸው። [http://geezedit.com/epages/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47.sf/en_US/?ObjectPath=%2FShops%2F4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47%2FCategories%2FGeezEdit_App] የእንግሊዝኛው የፊደል ገበታ ከታየ በኋላ የዓለም ካርታው ያለበትን ኣዶ መንካት ወይም ተጭኖ መቆየት የዓማርኛውን የፊደል ገበታ ያቀርባል። በቅርቡ ወደ ኣይኦኤስ 10 ሲሻሻል የቁሱን ክፍል 1.3 በማድረግ ስሙም GeezEdit Amharic ተብሏል። ማሻሺያውም (Upgrade) ነፃ ነው። ===የእጅ ስልክ ኣከታተብ=== የእንግሊዝኛው የኮምፕዩተር ኣከታተብ የእጅ ስልክ ኣጠቃቀምም ሆኗል። ግዕዝም ለኮምፕዩተር ሲጠቀምበት የነበረው ኣከታተብ ዓይነት ወደ እጅ ስልክ በዶ/ር ኣበራ ግኝት ገብቷል። [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] የተለመደው የእንግሊዝኛና የግዕዙ ገበታ መርገጫዎች እየታዩ ለሁለቱም ፊደላት እንዲያገለግሉ የፈጠሩት ጥቅም ቀጥሏል። [http://sense-lang.org/typing/] ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ የሚጠቀሙት የግዕዝ ዩኒኮዱን ፊደል ስለሆነ ውበቱን እንደጠበቀ ሁሉም መሣሪያዎች ይናበቡበታል። በእጅ ስልክ በኣንድ ጣት ከመክተብ ስልኩን ወደጎን ኣዙሮ በኣውራ ጣቶች መክተብ ያፈጥናል። በእዚህ የተነሳ ላቲን ለቀለሞቹ መክተቢያ የማይጠቀምበትን ከግዕዝ መጠየቅ ለእስማርት (ጮሌ) ስልኮችም ኣያስፈልግም። የግዕዝ ኣከታተብ ፈጣሪ ፓተንት (የግኝት ባለቤት) ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር ቃለ ምልልስ (ኢቢኤስ / EBS Tube) ቪድዮ እዚህ [http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888] {{Wayback|url=http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888 |date=20150923164204 }} ኣለ። ለኮምፕዩተር የቀረቡት የላቲን ምልክቶችም ለግዕዝ ፊደል እንዲጠቅሙ በእጅ ስልክም ሥራ ላይ ውለዋል። የእጅ ስልኩ ገበታና ፊደል ከተበተነ በኋላ መክተብ ሲያስፈልግ የመጻፊያው ስፍራ ሲነካ የመክተቢያ ገበታ (GeezEdit Amharic) ይቀርባል። በዓማርኛ ለመክተብ የሚያስፈልገው የዓለም ካርታ ያለበትን በመንካት ገበታውን ወደ ዓማርኛ መለወጥ ነው። ለላቲን ኮምፕዩተር ኣከታተብ የተፈጠረው "QWERTY" ገበታ ለላቲን የእጅ ስልክ እንደሆነው ሁሉ የግዕዙም "ቀወኸረተየ" የኮምፕዩተር መደበኛ ገበታ የእጅ ስልክም የግዕዝ ገበታ ሆኗል። [https://appadvice.com/app/geezedit-amharic/935624754] ለስልክ የተገዛው ለኣይፓድም ጭምር ነው። ጽሑፍን ለማስቀመጥ "Notes" ውስጥ መጻፍ ያስፈጋል። ዊንዶውስና ኣፕል የሚጠቀሙት በግዕዝኤዲት ዩኒኮድ (GeezEdit Unicode) ፊደል ነው። ይህ በእንዲህ እንዳለ ለኮምፕዩተር ለዓመታት ሲቀርቡ የነበሩት ዓይነት የማያዛልቁ ኣከታተቦች ለእጅ ስልኮች መቅረብ ስለጀመሩ ሕዝቡ በኣዲስ ዙር መታለል እንዳይቀጥል መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ለእዚህም የሚከተሉትን እንድንዘረዝር ተገድደናል። ፩. ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ እያንዳንዱ የግዕዝ ቀለም የተከተበው በሁለት መርገጫዎች ነበር። ይህ ተሻሽሎ በኣንድና በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ ሆኗል። እንደእንግሊዝኛው የኮምፕዩተሩ ኣጠቃቀም ለእጅ ስልኩም ቀርቧል። ኣጠቃቀሞቹም ይቀጥላሉ። ፪. ይህ በሳይንስ የተደገፈ ኣጠቃቀም ይቀጥላል እንጂ ጥልቅ እየተባለ ለእጅ ስልክ ኣዲስ ኣጠቃቀም ኣይሠ'ራም ወይም ችግር ኣለበት ተብሎ ወደቀረው ኋላቀር ኣከታተብ መመለስ ኣስፈላጊ ኣይደለም። ፫. የኣማርኛ ታይፕ መቀጣጠያው ኣሠራር የትክክለኛ ኣማርኛ ፊደል መጻፊያ ኣልነበረም። የታይፕራይተሩ ኣጠቃቀም ሁለት ነጥብ ምልክት ለባዶ ስፍራነትና ሁለቱ፣ ሁለት ነጥቦችን በኣራት ነጥብ ምልክት ምትክነት መጠቀም ከመሣሪያው ኣጠቃቀም ችግሮች ጋር በተያያዙ የቁጠባ ኣሠራሮች የመጡ ነበሩ። ወረቀት ላይ ብቻ ሰፍረው የምናያቸው የጽሕፈት መሣሪያ ኣጠቃቀም ውጤቶች ከኮምዩተሩና የእጅ ስልክ ኣጠቃቀሞች ጋር ኣንድ ዓይነት ኣይደሉም። ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት የግዕዝ ፊደል ኣንዱን ምልክት ለሁለቱም ኣይጠቀምም፤ ኣልተጠቀመምም። ፬. የላቲንን የኮለን (Colon) ሁለት ነጥብ ምልክት ዶክተሩ እንደሌሎቹ ለግዕዝ ኣጠቃቀም ቢያወርሱም ኣጠቃቀሞቻቸውን ማወቅ የተጠቃሚው ኃላፊነት ነው። ኮለን የግዕዝ ሁለት ነጥብ የባዶ ስፍራ ምልክት እንዳልሆነው ሁሉ የግዕዝ ሁለት ነጥብ ምልክትም ኮለን ኣይደለም። ሁለት፣ ሁለት ነጥቦችም ሆኑ ሁለት ኮለኖች የግዕዝ ኣራት ነጥብ ምልክት ኣይደሉም። የእዚህ ገጽ ኣንዱ ዓላማ ኣዳዲስ ጥፋቶች በቴክኖሎጂ እየተደገፉ እንዳይስፋፉ ነው። ፭. የዓማርኛን ጽሑፍ ለማስቀመጥ ኖትስ (Notes) ቁስ ውስጥ መጻፍ ያስፈልጋል። ፮. የግዕዝ ፊደል የእጅ ስልክ ትክክለኛ ሳይንሳዊ ቴክኖሎጂ ኣጠቃቀሞች ዘዴዎቹን ለፈጠሩት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ቍጥራቸው 9000957፣ 9733724፣ 10067574 እና 10133362 በሆኑ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ተሰጥተዋል። ፯. ኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች የሚጠቀሙት ግዕዝኤዲት የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ፕሮግራሞች ኣንድ ዓይነት በሆነው የግዕዝ ፊደሉ ነው። ስለዚህ የቴክኖሎጅው ተጠቃሚዎች የተላኩላቸውን ኢሜይል የመሳሰሉ ጽሑፎች በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች የሚመለከቱት በግዕዝኤዲት ፊደል ነው። ፊደሉን ለሌላቸው ግን መሣሪያዎቹ ላይ በኣሉ ፊደላት ይቀርባሉ። ፰. ኣንዳንድ የግዕዝኤዲት ተጠቃሚዎች ፊደሉ በኣስቀያሚና የተሳሳተ የግዕዝ ፊደል ተቀየረብን የኣሉ ኣሉ። ይህ በቅርቡ ኣፕል መጠቀም በጀመረው ፊደሉ ኣጠቃቀም የመጣ ችግር ነው። ===የዓማርኛ ስሕተቶች=== በእዚህ ርዕስ (Errors) ዶክተሩ ከዓመታት በፊት ያቀረቡትን ብዙ ኣንባቢዎች ስለኣላዩት ኣልታረሙም። [http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf |date=20060614013044 }} [https://web.archive.org/web/20030315142841/http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] እዚህ ውክፔዲያ ገጽ ላይ የቀረቡት ውጤት ማምጣት ስለጀመሩ ተሻሽለው ቀርበዋል። ወደፊት ኮምፕዩተሩ በግዕዝ ፊደል የቀረቡትን ያነባ'ል፣ ያሰማናል፣ ያርማል፣ ይተረጕማል፣ ወዘተርፈ። ስለዚህ ዶክተሩ ኣርቆ በማሰብ ስሕተቶችና ግድፈቶች ወደ ኮምፕዩተር ሳይገቡ እንዲታረሙ ከመጻፍ ኣልተቆጠቡም። ፩. እንደ ኤውሮጳ ኣቆጣጠር ማጠር ያለበት በ“እ.ኤ.ኣ.” እንጂ “እ.ኤ.ኣ” ማድረግ ከሚገባው በታች ማሳጠር ነው። ኣንድ ሰው በስሕተት የተጠቀመበትን ኣሠራር ሌሎቻችን በሚገባ ሳናስተውል መከተል የለብንም። “ኣ” ጎን ነጥብ ከኣሌለ “ኣ” ብቻውን እንዳለ ቃል መቆጠሩ ስለሆነና ኣጠቃቀሙም ትክክል ስለኣልሆነ ቋንቋ ሲበላሽ ዝም ብሎ መመልከት ተገቢ ነው? ፪. “ዓመተ ምሕረት” ማጠር ያለበት በ“ዓ.ም.” እንጂ “ዓ/ም” ያሳስታል። የእዝባር ጥቅም እንደ “ወይዘሮ” የሚጻፉትን ቃላት በ“ወ/ሮ" ለማሳጠር እንጂ ሁለት ቃላትን ለማሳጠር ኣይመስልም። ፫. የ“ሊቅ” ብዙ “ሊቆች” ወይም “ሊቃውንት” እንጂ “ሊቃውንቶች” የሉንም። እዚህ ላይ በተለይ ከግዕዝ የመጡ ቃላት ላይ መጠንቀቅ ሳይጠቅም ኣይቀርም። ኣባላት፣ መምህራን፣ መኳንንት የመሳሰሉ ቃላት የብዙ ቍጥሮች ናቸው። ስለዚህ ኣባላቶች፣ መምህራኖች፣ መኳንንቶች፣ ቃላቶች የሚባሉ የብዙ ብዙ ስለሆኑ እንዲህ የኣሉ የዓማርኛ ቃላት የሉም። ፬. ሞክሼ ቀለሞች የተለያዩ ጥቅሞች የኣሏቸው ለግዕዝ ቋንቋ እንጂ ለዓማርኛ ኣይደለም የሚባለው ትክክል ኣይደለም። ፭. ዌብ (Web) ድር፣ ዌብፔጅ (Webpage) ድረገጽ ወይም ገጸድር ነው። ድህረገጽ ከገጽ በኋላ ስለሆነ ትክክል ኣይደለም። ይህ ስሕተት ምን ያህል እንደተስፋፋ ለማስተዋል ድህረገጽ፣ ድኅረገጽ እና ድሕረገጽ ቃላትን ኢንተርኔት ላይ በመፈለግ ስህተቶቹን መመልከት ይቻላል። ድሕር ማለት ኋላ ነው። Website ድረገጽ ነው። ስለዚህ ድሕረገጽ ወይም ድኅረገጽ Website ኣይደለም። ፮. የ“ው” ድምጽ ሳድስ እንጂ ካዕቡ “ዉ” ስለኣልሆነ “ነው” መከተብ ያለበት በሳድሱ “ው” ነው። ዓማርኛ “ዉ” ቀለምን የሚጠቀምባቸው ብዙ ቃላት ስለሌሉት መጠንቀቅ ጠቃሚ ነው። በ“ዉ” ቀለም ከመጠቀም ልዩነቱ ላልገባቸው “ዉ”ን ኣለመጠቀም ያዋጣል። ፯. “[[ጊዜ]]” እንጂ “ግዜ” ዓማርኛ ኣይደለም። ፰. ኣንዳንድ ደራስያን “እ” ቀለምን መቀነስ ይወዳሉ። “ተእኛ” እና “ተኛ” እንዲሁም “የእርሷ” እና “የርሷ” የተለያዩ ናቸው። ፱. ኣራት ነጥብ (“።”) እራሱን የቻለ ኣንድ የግዕዝ የምልክት ቀለም ነው። ኣንዳንድ ደራስያን ምልክቱን ከሁለት ባለሁለት ነጥቦች (ነቊጦች) ወይንም በእንግሊዝኛ ኮለን (“Colon”) መክተብ ስለጀመሩ ይህ ትክክል ከኣለመሆኑም ሌላ ኣስፈላጊ ያልሆኑ ሁለት መርገጫዎች በማስጨመር ጊዜና ስፍራ የሚያስባክን ግድፈት ነው። ከሁለት ቀለሞች የተሠሩትን ለመሠረዝም ሁለት መሠረዣዎች ያስፈልጋሉ። ኣራት ነጥቦች የሌሉት ጽሑፍም ችግር ውስጥ ሊወድቅ ይችላል። ፲. ዶክተሩ የእንግሊዝኛው ኮለን ለግዕዝ እንዲጠቅም ያደረጉት በኮለንነት ስለሆነ የግሉ የዩኒኮድ ቊጥር ከኣለው ባለሁለት ነጥብ (ወይም ነቊጥ) የባዶ ስፍራ የግዕዝ ምልክታችን ጋርም ኣንድ ኣይደለም። ኣራት ነጥብን ከሁለት ባለ ሁለት ነጥቦች (“፡”) በኮምፕዩተር መክተብም ግድፈት ነው። ምክንያቱም ይህ ኣሠራር ኣራት ነጥቦች ከሌሉት የኣማርኛ የታይፕ መጻፊያ የመጣ የኣሠራር ችግር ስለሆነ [https://web.archive.org/web/20120107191057/http://www.ethiopic.com/Rabies_in_Amharic.pdf] እንጂ ሁለት ባለ ሁለት ነጥቦች ኣራት ነጥቦች የሚሆኑበት ኣከታተብ ወደ ኮምፕዩተር እንዳይገባ ዶክተሩ ከተከላከሉት ኣንዱ የጎደለ ኣጠቃቀም ነው። [http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} በሞዴት፣ ኢትዮወርድ፣ ግዕዝኤዲት በኮምፕዩተርና ግዕዝኤዲት በእጅ ስልክ የግዕዝ ኣራት ነጥብ ምልክት የተከተበውና እየተከተበ የኣለው በሁለት መርገጫዎች (“ዝቅ 3”) ነው። በግዕዝ ዩኒኮድ መደብ ውስጥ እንደሚታየው [http://unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] እና እዚህ ጎን ላይ የኣለው ሥዕል እንደሚያሳየው ሁለት ነጥብና ኣራት ነጥብ የተለያዩ ናቸው። ሁለት ሁለት ነጥብና ኣራት ነጥብ የተለያዩ ናቸው። ኢትዮጵያውያንም ኣራት ነጥብን በማያስከትብ ፕሮግራም መጠቀም የለባቸውም። ፲፩. የመጽሓፎች ይዘት (Contents) እና ማውጫ (Index) የተለያዩ ናቸው። ፲፪. የኣንዳንዶች ስሕተቶች ምንጮች የተሳሳቱ ፊደላት ወይም መክተቢያዎች ናቸው፦ ምሳሌ “ቍጥር”ን በ“ቁጥር” መጻፍ። ፲፫. “ው”ን አንጂ “ዉ”ን የሚጠቀሙ ብዙ የዓማርኛ ቃላት የሉም። በቅርቡ ግን በኣለማወቅ በ“ው” ቀለም ምትክ “ዉ”ን በግድፈት የሚጠቀሙ ፀሓፊዎች እየበዙ ነውና ቢታሰብበት ኣይከፋም። [[መዝገበ ቃላት]]ም ጠቃሚዎች ናቸው። ([[እንግሊዝኛ አማርኛ መዝገበ ቃላት 1972]])። “ው”ን በትክክል ከ40 በላይ ቃላት ውስጥ የተጠቀመ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [http://www.dejeselam.org/2014/03/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/2014/03/blog-post_29.html |date=20201204012549 }} “ው”ን በስሕተት ከ400 በላይ ቃላት ውስጥ የተጠቀመ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://hornaffairs.com/am/2017/01/24/committed-leadership-corruption/] ፲፬. የግዕዙ “ሀ” ድምጽ ወደ “ኸ” የቀረበ ነው። “አ” እና “ኣ” ድምጽ ኣይጋሩም። [http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf |date=20060614013044 }} [http://web.archive.org/web/20030315142841/] [https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] ፲፭. ኣንዳንድ ፀሓፊዎች በነጠላ ሰረዝ (“፣”) ምትክ ኮማ (“,”) (Comma) በኣራት ነጥብ (“።”) ምትክ ፔርየድ (“.”) (Period) መጠቀም ስለጀመሩ ፊደሉንና ቋንቋውን እያበላሿቸው ናቸው። ኣንዳንድ ምሁራን ስለማያስተውሉ ሁሉንም የዓማርኛ ቃላት መክተብ በማይችሉ እየተጠቀሙ የሚያወሩትን መጻፍ ኣይችሉም። የግዕዝ ፊደል ታዋቂነት የኣለ እስፔሊንግ ስሕተት ድምጽን በማስፈር ትክክክለኛ ድምፃዊ ፊደል መሆኑ ነው። ፲፮. ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ጉልበት ማባከን ነው። (Typing any Ethiopic glyph with three keystrokes is a waste of time and effort.) ምክንያቱም የዶክተሩ ኣሠራር እንግሊዝኛውን ከኣጋጠመው ችግር ጭምር ለማላቀቅ እንጂ ለግዕዙ የእንግሊዝኛውን ችግር ለማካፈል ስለኣልሆነ ነው። ፲፯. ኣንዳንድ ፀሓፊዎች የተሳሳቱ ቅርጾች ያሏቸውን ቀለሞች እየተጠቀሙ ስሕተቶችን እያስፋፉ ናቸው። ለምሳሌ ያህል የ“ኩ” እና የ“ቡ” መቀጠያዎች ኣንድ ዓይነት ኣይደሉም። ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ላይ የኣሉ ፊደላት የተሳሳቱ ከሆኑ መሳሳቱ ስለማይታወቅ የተሳሳቱ ቀለሞች ተለምደው መቸገርና ማስቸገር ኣይቀርም። እነ “ቋ”፣ “ኋ”፣ “ኳ” እና “ጓ” እራሳቸውን የቻሉ መስመር ላይ የሚያርፉ ቀለሞች እንጂ እነ “ቀ”፣ “ኃ”፣ “ካ” እና “ጋ” ስር በተጋደሙ መስመሮች የሚቀርቡ ኣዳዲስ የታይፕራይተር የእውሸት ፈጠራዎች ተቀጣጥለው እንደ ኣዳዲስ ቀለሞች ማቅረብ ተገቢ ኣይደለም። የ"የ”ን እንዚራን መለየት ለኣቃታቸው ኣንዳንድ ምሁራን የኣሌሉ ቀለሞችን መልኮች ማስተዋወቅ ኣይበጅም። [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html |date=20160306203955 }} ስለዚህ የግዕዝን ፊደል ከመለገስ መለየቱ ቢቀድም ሳይሻል ኣይቀርም። ፲፰. መስከረምና ሰፕቴምበር ብዙ ቀናት ይጋራሉ እንጂ ኣንድ ኣይደሉም። መስከረም 1 ሰፕቴምበር 1 ወይም September 1 ኣይደለም። ፲፱. ሁለት ዓመታት ወይም ዓመቶች እንጂ ሁለት ዓመት በማለት መጻፍ ስሕተት ነው። ፳. በግዕዝ ጽሑፍ ውስጥ ኣራት ነጥብና የመሳሰሉት (በቀለማት እንጂ) በባዶ ስፍራ መቀደም የለባቸውም። ምክንያቱም ግዕዝ ከእጅ ጽሑፍና የማተሚያ ቤቶች [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/am/e/e3/Tsehai_mesfin.pdf] ኣጠቃቀም ወደ ኮምፕዩተር ሲሻሻል መለ'የት የሚገባቸውን ዶክተሩ ስለኣቀረቡ ነው። ፳፩. የግዕዝ ፊደል የኦሮምኛው ፊደል ውስጥ ያለውን የግዕዙን “ዸ” እና ሰባት እንዚራን ቀለሞቹን ያጠቃልላል። ስለዚህ እንደ “በዻዻ” የኣሉትን ቃላት በ“በዳዳ” ወይም “ዻራርቱ"ን በ“ደራርቱ” መክተብ ግድፈት ነው። የኦሮምኛው ፊደል የዶክተሩ ሞዴት፣ ኢትዮወርድ፣ ግዕዝኤዲትና ሌሎች ፕሮግራሞች ውስጥ ቀርበው የሚፈልጓቸው ተጠቅመውባቸዋል። ፳፪. ሁሉንም ቀለማት የሌሉት ወይም የማይከትቡ ዓማርኛ እየተባሉ ሲቀርቡ ኣለተቃውሞ መቀበል ነውር ነው። ምክንያቱም ይህ ለፊደሉና ለሰዋሰው የኣለመጨነቅን ስለሚያሳይና የፀሓፊዎችን ችሎታ ጥያቄ ውስጥ ስለሚያስገባ ነው። ፳፫. ዓማርኛ “መጠጥ” እና “መጠጥ ኣደረገ” የሚለውን በማጥበቅ መለየት ኣይችልም የሚሉ ኣሉ። [http://www.ethiomedia.com/1012pieces/oromiffa_in_geez_part_two.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1012pieces/oromiffa_in_geez_part_two.pdf |date=20220118222249 }} [https://www.youtube.com/watch?v=spzKJUn-KWY] “መጠጥ” እና “መጠጥ ኣደረገ” ሁለት ትርጕሞች ያሏቸው ቃላት እንጂ በማጥበቅ የሚለዩ ኣይደሉም። ፳፬. በኮምፕዩተር ሁለት ነጥብ “፡” የግዕዝ የባዶ ስፍራን ምልክት ነጥብ በሌለው የባዶ ስፍራ የእንግሊዝኛው ኣጠቃቀም ጋር ደርበው ዓማርኛውን የሚያቀርቡ ኣሉ። ከሁለቱ ዘዴዎች ኣንዱን መምረጥ እንጂ ሁለቱንም መውደድ ኣያዋጣም። ፳፭. ኣንዳንድ ሰዎች ዓማርኛ የእራሱ ፊደል የለውም ይላሉ። ዓማርኛ የእራሱ ፊደል (Amharic Alphabet) የኣለው ቋንቋ ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] የግዕዝም ቋንቋ የእራሱ ፊደል ኣለው። የግዕዝ ቋንቋ ፊደላት የዓማርኛው ውስጥ ሲኖሩ ሁሉም የዓማርኛ ፊደላት የግዕዙ ቋንቋ ፊደላት ውስጥ የሉም። ግዕዝ ወይም Ethiopic የተለያዩ ቋንቋዎች የሚጠቀሙበት የፊደሉም ስም ሲሆን ለተለያዩ ቋንቋዎች ተጨማሪ ቀለሞች ተጨምረዋል። ፳፮. የኣማርኛ የታይፕራይተር ፊደል የግዕዝ ፊደል ኣይደለም። የእውሸት (Fake) ወይም የፈጠራ የዓማርኛ ፊደል እንጂ የዓማርኛም ፊደል ኣይደለም። መጽሓፍትም ሲታተሙ የነበሩት በግዕዝ ፊደል በማተሚያ ቤቶች ትክክለኛ ቀለሞች ነበር። ኣሁንም ቢሆን በድሮው ዓይነት ወይም ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ በኣደረጉት መነሻው ይህ ፊደል በሆነው የዩኒኮድ የግዕዝ ፊደል ዓይነት ነው። [http://unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] የታይፕራይተርንና የማተሚያውን ፊደላት የማይለዩና ሁለቱ ኣንድ የሚመስሏቸው ኣሉ። ፳፰. በወልጋዳ፣ የተሳሳቱና ከሲታ ቀለማት ተጽፈው የሚቀርቡ ጽሑፎችና መጻሕፍት እየበዙ ነው። የፊደል መልክ ከኣላማረ ለማንበብም ኣያጓጓም። ጥሩ የግዕዝ ፊደል ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት “ነጋሪት ጋዜጣ”ን ሲያትምበት የነበረው ፊደል ነው። ብዙ መጻሕፍትም ታትመውበታል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8C%B8%E1%88%93%E1%8D%8A%E1%8B%8E%E1%89%BD] ፳፱. ግዕዝ ኮምፕዩተራይድ ስለሆነ በኮምፕዩተር የሚቀርቡት በዓለም ዙሪያ ሊታዩ ስለሚችሉ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። ዓማርኛውን በላቲን ፊደል የሚጽፉ ኣሉ። ግዕዝ ድምጻዊ ስለሆነ የተለያዩ ቋንቋዎችን ያስከትባል። እንግሊዝኛ ውስጥ የኣሉ ኣንዳንድ ችግሮችም የሉትም። [https://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] ፴. ግዕዝን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብ ስለተቻለ ኣከታተቡ ከእንግሊዝኛው ጋር እኩል ሆኗል። ስለዚህ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብ ያካስራል። ይህ የእጅ ስልኮችንም (Smartphones) ኣጠቃቀም ይመለከታል። ፴፩. ከላይ የተጠቀሱት ስሕተቶች ጥቂቶቹ ትግርኛንም ያጠቃልላሉ። ፴፪. ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ለኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ቀርቧል። ወጉንና ሕጉን ጠብቆ መጠቀም የእራስንና የፈጣሪዎችን መብት መጠበቅ ነው። በተሰረቁ፣ በማይጽፉና የኣልተሟሉ ሶፍትዌሮች መጠቀም ለእራስና ለሌላው መብት ኣለመጨነቅን ያሳያል። ለጽሑፍ ጥቅም የሚያስፈልጉ ነፃ ሶፍትዌሮች ስለኣሉ ከእንደግዕዝኤዲት ዓይነት በስተቀር መግዛት ግዴታ ኣይደለም። ፴፫. ትክክለኛ ሰዋስው፣ የተሟሉ ቀለሞች፣ ትክክለኛ ቅርጾች እና የመሳሰሉትን በኣሌሏቸው መጠቀም ለቋንቋው መዳከም ምክንያቶች እንዳይሆኑ መጠንቀቅ ኣስፈላጊዎች ናቸው። ስሕተቶች ሲደጋገሙ ሊለመዱ ይችላል። [https://www.facebook.com/getatchew.haile?hc_ref=ARRFkxIO467tAUBLSXTt7knkXxVL2anC-a6g_DTbwgxos8h3IbXzLdfI1m-Pb68lCJ8&fref=nf] ዶክተሩ ከሰዋስው ተሳሳቶች ኣንዱ ናቸው። ፴፬. ስለ ግዕዝና ዓማርኛ ፊደላት ሲጻፍ ስለ ግዕዝ ቋንቋ የሚመስሏቸው ኣሉና ይታሰብበት። ፴፭. ፊደላችን ለኣፍሪቃውያንና ሌሎችም እንዲተርፍ በወጉ መጠቀምና መንከባከብ ይጠቅማል። [https://ethiopianreporter.com/content/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%89%81%E1%8C%AD%E1%89%B5/] ፴፮. "ዓማርኛ" በግዕዙ "ዐ" የማይጻ'ፈው ቀለሙ ድምጹን ስለማይወክል ነው። ፴፯. ብዙ ስሕተቶችና ግድፈቶች የኣሉትን ጽሑፍ በዋቢነት ለመጠቀም ኣያስተማምንም። ምክንያቱም ደራሲው ኣስፈላጊዎቹን ጥንቃቄዎች ኣለማድረጉን ስለሚያሳይ ኣለመግዛት ወይም መተቸት ሳይሻል ኣይቀርም። ለምሳሌ ያህል "ነው" እና "ነህ" የመሳሰሉትን ቃላት "ነዉ" [https://welkait.com/?p=16546&fbclid=IwAR3U4bgJOYyaxyC3LmEZRhMRvVocGHt3_y9xe65Gunl7_ADgkt9pH8aQYQA] {{Wayback|url=https://welkait.com/?p=16546&fbclid=IwAR3U4bgJOYyaxyC3LmEZRhMRvVocGHt3_y9xe65Gunl7_ADgkt9pH8aQYQA |date=20200606174426 }} እና "ነክ" የሚሉ ኣሉ። "ኢትዮጵያ"ን በትክክል መጻፍ የማይችሉ ፊደል በሚገባ ኣልቈጠሩም ወይም ረስተዋል ማለት ኣይደለምን? ፴፰. የኣንዳንዶቹ ስሕተቶች ምንጮች ማተሚያ ቤቶች ናቸው። ለምሳሌ ያህል ቀደም የኣሉ ጽሑፎች ውስጥ የ"ፏ" ፊደል መስመሩ የኣለው ከላይ ሆኖ ሳለ የኣዳዲሶቹ ከታች ነው። ቀደም የኣለውን ምልክት ዶክተሩ ሲጠቀሙ የተሳሳቱ የሚመስሏቸው ኣሉ። ይኸንኑ መቀጠያ ከግዕዝ ወግ ውጪ "ፍ" ላይ ተደርጎ በቅርቡ የቀረበ ፊደልም ኣለ። ማተሚያ ቤቶች በትክክለኛዎቹ ቀለሞች ከመቶ ዓመታት በላይ የተጠቀሙ ስለሆኑ መሪዎች እንጂ ተከታይ መሆን የለባቸውም። ፴፰. ዓማርኛ ማጥበቂያ ኣይጠቀምም የሚሉ ፈረንጆችም ኣሉ። በዓማርኛ ፊደል ሲደረብ እንደእንግሊዝኛው ኣይጠብቅም። [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] ፴፱. ኣንዳንድ የዓማርኛ ተጠቃሚዎች ዓማርኛ ሞክሼዎ ድምጾች የሉትም የሚሉ ኣሉ። "ኣባይ"ና "ዓባይ" ኣንድ ኣለመሆናቸው በቅርቡ ከወንድሜ ጋር ስከራከር የዓባይ ጉዳይ የ"ባ" መጥበቅና ኣለመጥበቅ ነው በማለት ስላሳመነኝ ምርምሮች ኣስፈላጊ ናቸው። ፵. ዶክተሩ ለመንግሥት የኣቀረቡት የፓተንት ማመልከቻ በወጉ ጥበቃ ሳይደረግለት መንግሥትና ኣብዛኛው ሕዝብ ከዶክተሩ በተሰረቁ የግዕዝ ቴክኖሎጂ ሲጠቀም ቆይቷል። ኣሁን ለውጥ መጥቷል ስለተባለ ሁሉም ሌቦች መስረቅ ማቆም ይገባቸዋል። ሌብነት ተለምዶ የዶክተሩን ሥራዎች የሚደብቁም ኣሉ። ፵፩. ይህ ጽሑፍ ብዙ ዓይነት ግድፈቶች ኣሉት፦ ለምሳሌ ያህል ኣራት ነጥብ የለውም፣ በሳድሱ “ው” ምትክ ካዕቡን “ዉ” ተጠቅሟል፣ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያ፣ ኢትዪጵያ እና ኢትዩጵያ በማለት ኣቅርቧል። [http://aigaforum.com/articles/qatar-and-ethiopia-on-somalia.pdf] ፵፪. ኣንድ ሰው ነዋሪነቱን (Citizen ወይም Residence) እንጂ ዜግነቱን (Nationality) መቀየር ኣይችልም። ===ሞክሼ ኆኄያት=== የዓማርኛ ሞክሼ በተለያዩ ቀለሞች የተወከሉ ኣንድ ዓይነት ድምጽ ኣሏቸው የሚባሉ ኆኄያት ናቸው ይባላል። ሞክሼዎች ቢያንሱ ሁለት ሰዎች ስለሆኑ ስሞች ተጋሩ እንጂ ኣንድ ስለኣልሆኑ ኣንዱ ሞክሼ ሌላውን ሊሆን ኣይችልም። ስለዚህ የዓማርኛ ቀለሞች ሞክሼዎች ስለሆኑ ኣንዱን በሌላው መተካት ይቻላል የሚባለው ኣስተሳሰብ ትክክል ኣይደለም። የኣማርኛ ሞክሼዎች ናቸው የሚባሉት የእየእራሳቸው ቅርጾች፣ ድምፆችና ስሞች ስለኣሏቸው ሞክሼዎች ኣይደሉም። [http://hohitebirhan.org/index.php/temehert-15/2009-05-16-00-53-47/85-2010-10-13-00-27-03] {{Wayback|url=http://hohitebirhan.org/index.php/temehert-15/2009-05-16-00-53-47/85-2010-10-13-00-27-03 |date=20170604105433 }} ምሳሌ “ዓይን” የሚጻፈው በዓይኑ “ዐ” ነው። [https://web.archive.org/web/20030315142841/http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] የዓማርኛ ሞክሼዎችን ማስወገድ በሚከተሉት ምክንያቶች ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል። ፩. ሞክሼዎች ኣንድ ስለኣልሆኑ ኣንድ ናቸው ብሎ ኣንዱን ማንሳትና ሌላውን መጣል ከመነሻውም የተሳሳተ ኣስተሳሰብ ነው። ፪. የእነዚህ ሞክሼዎች ፊደላት ድምጾች እስከ ፲፭፻፴ ዓ.ም. ድረስ ማለትም እስከ ዓፄ ልብነ ድንግል ዘመነ መንግሥት ድረስ ተለይቶ ሲነገር ነበር። [https://eotcmk.org/a/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/] ሞክሼ ቀለሞች ይቀነሱ የተባለው ኃሳብ የመጣው በታይፕ መኪና ዘመን መርገጫዎቹ ስለኣነሱ ነበር። የኣማርኛ የጽሑፍ መሣሪያ ዓማርኛ ስለኣልጻፈና ግዕዝ በዶክተር ኣበራ ዲጂታይዝድ ስለሆነ የታይፕ መሣሪያውና ቅጥልጥል ቅርጾቹ ቀርተዋል። ኣሁን ሁሉም ቀለሞች ዲጂታይዝድ ስለሆኑ የዱሮ ችግሮችም መፍትሔ ኣግኝተዋል። መፍትሔ የፈጠሩትን ማመስገንና ሥራዎቻቸውን ማስተዋወቅ የጥቂቱ ብቻ መሆን የለበትም። ፫. የኣማርኛ ታይፕራይተር ፊደል የዩኒኮድ ፊደል እንዲሆን የሞከሩት በሳይንሳዊ መረጃ ተሸንፈው ቀርተው ትክክለኛዎቹ የግዕዝ ቀለሞች የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ገብተዋል። ይህ ከሆነ በኋላ ስዉ የሚያውቃቸው ቀለሞች ይቀነሱ ማለት የተማረውን ማስቸገር ስለሆነ ተገቢ ኣይደለም። ምክንያቱም የእያንዳንዱ ቀለም የሚከተበው በሁለት መርገጫዎች ስለሆነ በኋላም ከኣንድ መርገጫ የተረፉት ኣብላጫዎቹ የግዕዝ ቀለሞች የሚከተቡት በሁለት መርገጫዎች ስለሆነ የሞክሼዎች መኖር የፈጠረው ችግር የለም። ኣንዳንዶቹ ሞክሼዎችን የሚከትቡት ከኣንድ የመርገጫ ቍልፍ ስለሆነ እያንዳንዱን ሞክሼዎች የሚከትቡት ብዙ መርገጫዎችን በመጠቀም ነው። ሞክሼዎችን የሚጠሉት የማያዋጣው መክተቢያዎቻቸውን ለመጥቀም ሊሆን ይችላል። ይህ በተለይ የዓማርኛውን ቀለሞች በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ መክተብ የሚፈልጉትን ይመለከታል። ፬. በስመ ሞክሼና መሻሻል ሞክሼዎች የኣልሆኑትን መቀነስ የፈለጉ ኣሉ። ምሳሌ፦ “ጐ”ን በ“ግወ” መተካት። ይህ ድምፃዊ ፊደላችንን ወደ ኣክሳሪው ፊደላዊ ፊደል በመቀየር ያዳክመዋል። የፊደል ጥቅም ቋንቋን ለመግለጽ እንጂ ለፊደል ኣጠቃቀም ሲባል ቋንቋን መቀየር ወይም መቀነስ ኣይደለም። ፭. የሞክሼዎቹ ማንነት በጥናት ላይ የተመረኰዘ ኣይደለም። ለምሳሌ ያህል መንትያ እንጂ ሞክሼዎች ኣይደሉም የሚሉ ኣሉ። [http://ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/news/national-news/item/7054-2016-05-16-17-30-13] ፮. ሞክሼዎችን መቀነስ ጥቅም ቢኖረው ኖሮ የ“ከ" ቤት ድምጽን የሚጋሩትን “C” (“ሲ”)፣ “K” (“ኬ”) እና “Q” (“ኪው”) (ምሳሌ “Cake” እና “Queen” ወይም “ኬክ” እና “ኲን”) የላቲን ቀለሞች ተጠቃሚዎቻቸው ሊቀንሷቸውና ሦስቱንም በ“C” ብቻ መጠቀም በመረጡ ነበር። ይህ ኣስቸጋሪነቱን ለማመልከት የቀረበ ምሳሌ ነው። ፈረንጆች ለእነዚህ ቀለሞቻቸው የተለያዩ መርገጫዎች ቢመድቡም ለእነ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “ኸ”፣ የግሎቻቸው መርገጫዎች መመደብ ኣይገባም የሚሉ ኣሉ። ዶክተሩ ይገ‘ባል በማለት ይኸን ኣይደግፉም። ፯. ሞክሼዎች እንዲጠፉ ከመቸኰል ልዩነታቸውንና ጥቅሞቻቸውን ማስተማር ከምሁራን ይጠበቃል። ምሳሌ፦ [http://www.senamirmir.org/downloads/Homonyms-List02.pdf] [http://www.zoneniners.com/2012/10/AmharicSpelling.html] {{Wayback|url=http://www.zoneniners.com/2012/10/AmharicSpelling.html |date=20200807042050 }} [http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/] {{Wayback|url=http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/ |date=20180505084352 }} [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] [http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf] {{Wayback|url=http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf |date=20160214184816 }} ኣለ። ፰. ሞክሼዎች የሌሉት ጽሑፍ ተለምዶ ሞክሼዎቹ ሊረሱ ይችላሉ። ሞክሼዎችን የማያውቋቸው ምሁራን የቆዩ ጽሑፎችን በሚገባ ላያውቁና ትርጕሞቻቸውን ላይረዱ ይችላሉ። ዶክተሩ የሠሩት የማጥበቂያና የማላልያ ቀለሞችም ላይጠቅሙ ይችላሉ። በቍጥሮቹ በኣለመጠቀም የተነሳ የግዕዝን ኣኃዞች የማይለዩ ምሁራን ኣሉ ይባላል። ፱. ምክሼዎችን የማይወዱ ጥቅሞቻቸውን መማር የማይፈልጉ ሊሆኑ ይችላሉ። የማይጽፉና ያልተሟሉ መክተቢያዎች የሚያቀርቡ ስለኣሉ ዘላቂ ችግሮችን ሲፈጥሩ ዛሬ መታገስ ኣስፈላጊ ኣይደለም። (የሞክሼዎች ኣለመኖር የፊደላቱን ቊጥሮች በማስቀነስ ኣከታተብ ቢያቀል'ም ኣማራጭ እንጂ ግዴታ መሆን የለበትም ባይ ናቸው ዶክተሩ። ምክንያቱም ኣማራጭነቱ አንደማያዋጣ ኣቅርቦ ማሳመን ስለሚቻል ነው።) ፲. ወደፊት በኮምፕዩተር እንድንራቀቅ ትክክለኛዎቹንና ሳይንሳዊ መሠረቶችን ስለፈጠርን ከሞክሼዎች መኖር ይልቅ ኣለመኖር ሊጎዳ ይችላል። ወደፊት ኮምፕዩተር ስለሚያስተካክለው የሞክሼዎች ኣጠቃቀም ችግር ስለማይሆን የሚያስቸግሩት ቀለሞቹን የማያውቁት ሊሆኑ ይችላሉ። ጥቂት የኣናሳ ተናጋሪዎች ቋንቋዎች ቀለሞች የተሠሩት ሞክሼዎች የተባሉትን በመጠቀም ስለሆነ ሌሎች ኢትዮጵያውያን የሚያውቋቸውን የዓማርኛ ቀለሞች የማያውቁ ዓማርኛ ተናጋሪዎች መኖር ዓማርኛ ቋንቋንና ፊደሉን ይጎዷቸዋል እንጂ ኣይጠቅሙም። ስለዚህ በስመ ሞክሼ ዓማርኛውን ማዳከም ለዓለም ሕዝቦች ጭምር ጉዳት ነው። ፲፩. ኣንድ ጽሑፍ ሞክሼዎች በተባሉትም ይሁን በሌሎቹ ቢጻፍ ልዩነቶቻቸውን ለማያውቁ የሚፈጥሯቸው ችግሮች የሉም። ፲፪. ዓማርኛ የግዕዝ ቋንቋ ፊደል ላይ የሚያስፈልጉትን ኣዳዲስ ቀለሞች ጨመረ እንጂ የግዕዝን ፊደል ኣልቀነሰም። የግዕዝ ፊደል መክተቢያ ሁሉንም ቀለሞቹን ማስተናገድ የቴክኖሎጂው መጀመሪያ ነው። የኮምፕዩተር ቴክኖሎጂው የገላገለው የግዕዝን ቀለም ለዘመናት ሲለቅሙ የነበሩትን የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሠራተኞች ጭምር ነው። ይህ ጉዳይ የአማርኛ የታይፕ መጻፊያውን ኣይመለከትም። ፲፫. የትግርኛ ቀለሞች በዓማርኛው ላይ ተጨማሪ ኣሏቸው እንጂ የተቀራረቡ ናቸው። የትግርኛ ፊደል ውስጥ የሌሉ ጥቂት የዓማርኛ ቀለሞች ኣሉ። ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ግን ከ[[ትግርኛ]] ቀለሞች ውስጥ እነ “ሀ”፣ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “አ” እና “ዐ” የራብኦቻቸው ሞክሼዎች መስለዋቸው ተሳስተው ሊቀንሷቸው ኣጥቊረዋቸዋል። [https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] እንደ ዶ/ር ኣበራ ሞላ ገለጻ ግን ኆኄያቱ ሞክሼዎች ስለኣልሆኑ መብታቸው መከበር ኣለበት ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B] ይኸንንምና የ“ሠ"ንና የ“ፀ" እንዚራን የኣጠቃለለውን ሞክሼነት በዓማርኛና በእንግሊዝኛ ተቃውመዋል። [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] ፲፬. ሞክሼነት ልብወለድ እንጂ ሳይንስ ኣይደለም። ዶክተሩ ዲጂታይዝ ያደረጉትና የእያንዳንዱ ግዕዝ ቀለም መብት ተጠብቆ ዩኒኮድ ውስጥ እንዲገባ የታገሉት ሳይንስንና ታሪክን በመመርኰዝ ነው። [http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] ፲፭. የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች በፊደላቸው ሲጠቀሙ ብዛቱ ኣላስቸገራቸውም። ብዛት ችግር የሆነው መርገጫዎች ስለኣነሱ ስለሆነ የምሁራን ዓላማ ለችግሮቹ መፍትሔ መፍጠር እንጂ ለጊዜያዊ ችግርና መርገጫዎች ሲባል ፊደል መቀነስ መፍትሔ ኣይደለም። የታይፕራይተር ፊደል ቀናሾችና ቀንጣሾች ቢሳካላቸው ኖሮ ሞክሼዎቹ ስለማይኖሩ ዶክተሩ መፍትሔ ለመፍጠር ይቸገሩ ነበር። እንዲህም ሆኖ የታይፕራይተሩን ቍርጥራጮች ኣንዱ ግዕዝ ነው ብሎ ሲያወናብድ ዶክተሩን በመደገፍ የተማሩበት የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲም ይሁን የፊደሉ መብት ተከራካሪ [[የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን]] በኣለፉት ፴ ዓመታት ስለ ዶክተሩ ሥራዎችም ይሁን ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ዩኒኮድ እንዲገቡ ስለታገሉት ትንፍሽ ኣላሉም። ፲፮. ስር የሰደደን ነገር መቀየር ኣስቸጋሪ ነው። [https://www.youtube.com/watch?v=I9GJzn_0U9U] [https://arayakt.wordpress.com/category/%E1%88%B5%E1%88%AD%E1%8B%93%E1%89%B0-%E1%8C%BD%E1%88%95%E1%8D%88%E1%89%B5/] ፲፯. በስመ ሞክሼ ቋንቋው እየተበላሸ ነው። ለምሳሌ ያህል “ቍጥር”፣ “ሽኵቻ”፣ “ጫጕላ”፣ “ጓጕቷል”ን የመሳሰሉ ትክክለኛ ቃላት እንዳይኖሩ ሊሆን ነው። ያም ካልሆነ እንደላቲኑ ኣስተሳሰብ ሁለት ቀለሞች በኣንድነት ኣንዲነበብ የማድረግን ባዕድ ኣጠቃቀም ያስከትላል። ፲፰. “ጸ” እና እንዚራኖቹ የ“ፀ” እና እንዚራኖቹ ሞክሼዎች ናቸው ተብለው ቀርተው ዩኒኮድ የሚያውቀው “ጿ” በሞክሼ ስም እንዲወገድ ተፈልጓል። ስምንተኛው የ“ፀ” ድምጽ በስሕተት ስለሌለና ዩኒኮድ ስለማያውቀው ዩኒኮድ ውስጥ እንደማስገባት ዝም ማለት በስመ ሞክሼ ፊደሉን ለማበላሸት እንጂ ለመቀነስ ብቻ እንዳልሆነ ያመለክታል። ምክንያቱም ለኣንዳንዶቹ ሁለቱም “ጿ"ዎች ሞክሼዎች ስለሆኑ ነው። “ጸሎት” እና “ፀሓይ” ውስጥ “ጸ” እና “ፀ” ሲነገሩ ኣፋችን ውስጥ ምላስ የሚያርፈው በተለያዩ ስፍራዎች ነው። ፲፱. ትግርኛ እንደ ዓማርኛው የግዕዝ ቋንቋ ፊደል ላይ የሚያስፈልጉትን ኣዳዲስ ቀለሞች ጨምሯል። ግዕዝና ትግርኛ የሞክሼ ችግር የለባቸውም ይባላል። የሞክሼዎችን ችግር ዓማርኛ ላይ ማጥበቅ ለምን ኣስፈለገ? ፳. ኣንዳንድ ሰዎች ሞክሼዎች የግዕዙን ድምጽ በዓማርኛ ኣጥተዋል ይላሉ። [https://www.satenaw.com/amharic/archives/64568] የሞክሼዎች ጉዳይ ግን የቃላት ኣመጣጥንና በቀለም የትርጕማንን መለያየት ጭምር ያመለክታል። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] ምሳሌ፦ ዓይኑ “ዐ” የጠበቀ ነው [http://hohitebirhan.org/index.php/temehert/2009-05-16-00-53-47/85-2010-10-13-00-27-03] ። <ref>[[እንግሊዝኛ አማርኛ መዝገበ ቃላት 1972]]</ref> ትክክለኛ ኣጠቃቀሞችንም ለመከተል [[መዝገበ ቃላት]] ኣሉ። “ፀ”ም የጠበቀ ነው። [http://fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf] ትክክለኛዎቹን የኣማርኛ ኆኄያት የተከተለው ኣፄ ኃይለ ሥላሴ በ፲፱፻፷፪ ዓ.ም. የኣሳተሙት መጽሓፍ ቅዱስ ኣስተማማኝ ነው ይባላል። [https://bible.org/foreign/amharic/] ፳፩. ቅዱስ [[ኦነሲሞስ ነሲብ]] “መጫፈ ቁልቁሉ”ን በግዕዝ ፊደል በ፲፰፻፺፪ በኦሮምኛ ጽፈው ሲያሳትሙ በኋላ ሞክሼዎች ከተባሉት ኣንዳንዶቹን ኣስወግደዋል። “ፍቅር እስከ መቃብር” <ref>[[ፍቅር እስከ መቃብር]]</ref> 67 ሞክሼዎች ቀለሞች በሌሉት አማርኛ በክቡር ዶ/ር [[ሓዲስ ዓለማየሁ]] በ፲፱፻፶፪ ታትሟል። (ይህ የሆነው የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሞክሼ የተባሉትን ቀለሞች እየኣሉት ነው።) የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ማእከል [http://www.ethioreaders.com/bookreviewid.php?bkid=1000&bkt=%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B%20%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0%20%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5&bkau=%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB%20%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%8B%8E%E1%89%BD%20%E1%8C%A5%E1%8A%93%E1%89%B5%20%E1%8A%93%20%E1%88%9D%E1%88%AD%E1%88%9D%E1%88%AD%20%E1%88%9B%E1%8A%A5%E1%8A%A8%E1%88%8D&bkauid=418] ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ከሆነ በኋላ በታይፕራይተር ዓይነት ቅጥልጥል ፊደል “ኣማርኛ መዝገበ ቃላት” ሞክሼዎች የተባሉትን በሌሉት ቀለሞች በ፲፱፻፺፫ ኣትሟል። ስለ ሞክሼዎች በምሳሌ ቀረቡ እንጂ ደራሲዎቹ በሥራዎቻቸው ታላላቅ የኣገር ባለውለታዎች ናቸው። ፳፪. ዶ/ር ኣበራ ሞላ “ኧ” ስምንተኛው የ“አ” ቤት ፊደል መሆኑን በ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. ጽሑፋቸው እስከኣመለከቱበት [https://web.archive.org/web/20030315142841/http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] ጊዜ ድረስ ብዙዎቹ የኣላወቁት ይመስላል። ሓዲስ ዓለማየሁ “ኧ” የእራሱ እንዚራን እንዳለው ቈጥረው በስሕተት ስድስት እንዚራኑን ጭምር ቀንሼዋለሁ ብለዋል። [https://www.scribd.com/doc/313547523/%E1%8D%8D%E1%89%85%E1%88%AD-%E1%8A%A5%E1%88%B5%E1%8A%A8-%E1%88%98%E1%89%83%E1%89%A5%E1%88%AD-pdf] የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲም "ኧ”ን ጥቅም ላይ ኣላዋልኩም ቢልም “ኧ”ን በስምንተኝነት ሳይጠቀምበት ጥሎታል። “አ” እና “ኧ” ሞክሼዎች ስለኣልሆኑ መጽሓፎቻቸው ውስጥ የማይመለከታቸው የሞክሼዎች ኣጠቃቀምና ውይይት ውስጥ ሁለቱም በስሕተት ጣልቃ ኣስገብተዋቸዋል። እነዚህ የኣለ በቂ ምርምር በስመ ሞክሼ የቀረቡ ጉዳዮች የኣለፉትን ችግሮች እያስወገዱ የኣሉትን የዶክተሩን ሥራዎች ኣክብደዋቸዋል። ሓዲስ የ“ኧ”ን ግዕዞች ብቻ ይዤ እርባታቸውን ጥያለሁ ቢሉም “ኧ” የግዕዝ ቤት ቀለም ኣይደለም። የ“ኸ”ን ግዕዝ ብቻ ይዤ እርባታቸውን ጥያለሁ ቢሉም “ኸ”ን ከእንዚራኖቹ ጋር ጥለዋል ማለት ይቻላል። ምክንያቱም ሓዲስ “ኹ”ን የጣሉት የ“ሁ” ሞክሼያቸው በመሆኑ "ኸ"ም የ"ሀ" ሞክሼያቸው ስለሆነ እንደሌሎቹ መጣ'ል ነበረበት። ዩኒቨርሲቲውም ነባር የፊደል ገበታው ውስጥ “ኧ”ን እንደ ግዕዝ ቤት ወስዶ እርባታዎቹን በጥያቄ ምልክቶች ኣቅርቧቸዋል። ፳፫. “ሀ” እና “ሃ” እንዲሁም “አ” እና “ኣ” ሞክሼዎች ኣይደሉም። እነዚህን ቀለሞች በስመ ሞክሼ ተሳስቶ በማስወገድ ማግደፍና ኣንዱን ቀለም ጥሎ ሌላውን ማንሳት ትክክል ኣይደለም። ይህ በስመ ሞክሼ ፊደል መቀነሰ ሳይሆን ፊደል ማስወገድ ነው። ለምሳሌ ያህል የሓዲስ መጽሓፍ ውስጥ ራብዖቹ “ሃ” እና “ኣ” የሉም። ሓዲስ መጽሓፋቸው ውስጥ በ“ሃ” ምትክ “ሀ”ን እና በ“ኣ” ቀለም ምትክ “አ”ን በስሕተት ተጠቅመዋል። እነዚህን ስሕተቶች ለማስወገድ በኣሁኑ ጊዜም አንደኣስፈላጊነቱ በ“ሀ” ምትክ “ሃ” እና በ“አ” ምትክ “ኣ”ን መጻፍ ትክክል መሆኑን ለኣንዳንዶቹ ማስገንዘብ ኣስቸግሯል። ምክንያቱም መመራመር በማይችሉባቸው ጊዜያት የተማሯቸውን ስሕተቶች ከኣደጉም በኋላ በምርምር ለማሳመንና ለማስተካከል ሲሞከር የሚያስቸግሩ ስለኣሉ ነው። ምሳሌ፦ “ኣበራ” አንጂ “አበራ” ትክክል ኣይደለም። በተጨማሪም ፊደል ቀናሾችና ቀንጣሾች ወደዱም ኣልወደዱም ዶክተሩ ኣሸንፈው ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ስለገቡ በእነዚህ ስሕተቶችና ግድፈቶች መቀጠል ኣስፈላጊ ኣይደሉም። ወደፊት ኮምፕዩተር ትክክለኛዎቹን ስለሚያቀረብ ዛሬ ሥራ ከማበላሸት ይልቅ መማር ሳይጠቅም ኣይቀርም። ፳፬. ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ የምልክት መርገጫ ላይ ወደዳር ከመደቧቸው መካከል “ኸ” ኣንዱ ነበር። ሓዲስ የ“ኸ” እና “ኧ” ግዕዞቻቸውን ብቻ ይዤ እርባታዎቹን ጥያለሁ ሲሉ “ኸ” ወደ ግዕዙ “ሀ” ድምጽ የቀረበና “ኧ” (እንደ “Earth” “አርዝ”) የግዕዙ “አ” ድምጽ መሆኑን የተገነዘቡ ኣይመስልም። በሌላ በኩል ስማቸውን “ሀዲስ” እንጂ “ሃዲስ” ኣለማለታቸውና “ኸ” ኣራተኛ የ“ሀ” ሞክሼያቸው መሆኑን ስለኣልጠቀሱም የተቸገሩበት ይመስላል። ስለዚህ በሓዲስ ኣስተሳሰብ “ኸ” እና “ኧ” ለየት የኣሉ ቀለሞች ብቻ ተደርገው በስሕተት የተወሰዱ ናቸው ማለትም ይቻላል። የ“ኸ” ጉዳይ ኣንዳንድ ፈረንጆችንም ግራ ያጋባ ይመስላል። ለምሳሌ ያህል የ“ኧ” ድምጽ ወደ “እዋ” የቀረበ ስምንተኛ የ“አ” ቤት ቀለም በመሆኑ በተለምዶ “ኧረ” የሚለው ቃል ኣጻጻፍና ኣነባብ የተሳሳቱ ስለሆኑ ትክክለኛው “አረ” ነው። ስሕተቱ የ“አ”ን ድምጽ እንጂ የፊደሉን መልክ ኣይመለከትም። ምሳሌም እዚህ ኣለ። [https://www.youtube.com/watch?v=DYxfD0176K4] የስሕተቱ ምንጭ “አ” እና “ኣ” እንደሞክሼ ተወስደው የግዕዙ “አ” ሥራ ስለጐደለ ለ“ኧ” የተሰጠው ሳይሆን ኣይቀርም ይላሉ ዶክተሩ። ቢሳካላቸው ሓዲስ “ኣ”ን የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ “አ”ን እያጠፉ ፊደላቱ ላይኖሩን ሲደረግ የሚቈረቈር እየጠፋ ነውና ትውልዱን ምን እንደነካው ማወቅ ኣስቸግሯል። ፳፭. ሊቁ ኣለቃ [[ኪዳነወልድ ክፍሌ]] ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ሲጠነቀቁ ብዙዎቹ አዐ፣ ሀሐኀ፣ ሰሠ፣ እና ጸፀ ፪ እና ፫ የሆኑበት ምክንያት ምን እንደሆነ ኣያስቡም ብለው የጥንቱ “አበገደ” ፊደል ኣኃዛዊ ስለሆነ “ጐ” ሰባ ቍጥርን ይወክላል ይላሉ። ፳፮. ሞክሼዎችን ለማስወገድ በተጀመረው ዘመቻ ሳቢያ የማያስፈልጉ ቀለሞች ዓማርኛ ቃላት ውስጥ ብቅ እያሉ የቋንቋውን የኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ጽሑፎች ማበላሸት ቀጥሏል። ፳፯. የዓማርኛ ፊደልን መጻፍ የኣልቻለው የጽሕፈት መሣሪያ ሳይጽፈው ተዘልሎ ኮምፕዩተር ደርሶለታል። ትክክለኛዎቹን ኆኄያት ከመማር ይልቅ መቀነስ የሚፈልጉትን ቴክኖሎጂ ስለሚደርስላቸው የሞክሼዎች ተግዳሮት ዘላቂ ኣይደሉም። በፊደሉ ብዛት የተነሳ መጻፍ ያስቸግራል ሲሉ የነበሩት መፍትሔ ከተፈጠረለት ፴ ዓመታት እንደኣለፉ የኣልሰሙ ይመስላል። [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] “The quick brown fox jumps over the lazy dog.” የሚለውን የእንግሊዝኛ ዓረፍተ ነገር “ዘ ኲክ ብራውን ፎክስ ጀምፕስ ኦቨር ዘ ሌይዚ ዶግ።” ብሎ ሞክሼውን ሳይቀንሱ ጭምር በዓማርኛ መጻፍ ያታርፋል። ለምሳሌ ያህልም [[የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ]]ው ማዕከል ሞክሼዎች እንዲቀነሱ ስለወሰነና “ኲ” በ“ኩ” አንዲተካ ስለፈለገ ቀለሙ ስለማይኖር “ኲክ” (quick) የሚለው ቃል በዓማርኛ እንዲጻፍ የሚፈልገው “ኩክ” በማለት ነው። ከላይ የቀረበውን 36 ሥፍራዎች የወሰደውን የእንግሊዝኛ ዓረፍተ ነገር በግዕዝ 24 ሥፍራዎች መጻፍ ስለሚቻል ሞክሼዎችን የማስቀረት ጉዳት አንጂ ጥቅም ኣያሳይም። ጽሑፍን በፊደላዊ (Alphabetic) ፊደል ከመጻፍ ይልቅ በግዕዙ ድምጻዊ (Phonetic) ፊደል መጻፍ የወረቀትንና የኮምፕዩተር ጽሑፎች ማስቀመጫ ስፍራዎችን ስለሚቆጥብ ጽሑፎችን በላቲን ፊደል ለሚጽፉ ኢትዮጵያውያንም ትምህርት ነው። ምክንያቱም ዓረፍተ ነገሩን በኦሮምኛ ቁቤም ሆነ በአማርኛ ቁቤ መክተብም ኣያታርፍም። ፳፰. ዕውቀትን መቀነስ ሞክሼዎችን እንደመቀነስ ስንፍና እንጂ ጉብዝና ኣይደለም። ኢትዮጵያውያን ሞክሼ የተባሉትን ሳይቀንሱ ለረዥም ዘመናት በእጃቸውና ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙ ቆይተው ታይፕራይተርን የኣዩ ለመቀነስ ታግለው ኣልተሳካላቸውም። ነገር በቀለለበት በእዚህ ዘመን እያንዳንዱ ፀሓፊ በቀላሉ ኣታሚ በሆነበት ጊዜ ስለ ፊደል ማስተማር እንጂ መቀነስ ምሁራዊ ተግባር ኣይደለም። “መሳሳት” (“ርህሩህ ወይም ስስ መሆን”) እና “መሣሣት” (“ትክክል ኣለመሆን”) ኣንድ የኣልሆኑት [http://www.senamirmir.org/downloads/Homonyms-List02.pdf] በዓማርኛ ድምጽ መጥፋት ኣይደለም። ኣንዳንዶቹ ፊደል መቀነስ የሚፈልጉት ለዓማርኛው ከኣላቸው ጥላቻ ወይም ኣጎብጋቢነት ሊሆን ይችላል። የፊደላቱን መልኮች ከመቀየር ኣንስቶ ግዕዙን በላቲን ፊደል መተካት የሚፈልጉ ኣሉ። “ተደጋግሞ የሚነሳውም የቱርክ (ኣረብኛ) ፊደሏን ትታ የላቲን ፊደልን መቀበሏና የጃፓን ፊደሏን ሳትቀይር በሥልጣኔ የመገስገሷ ታሪካዊ ተሞክሮ ነው። የእኛ ኣገር የብሔር ፖለቲከኞችና ኣመራራቸው የቱርኩ ልምድ ይሻለናል ብሎ ከወሰነ፣ ይኼው ሁለት አሥርት ዓመታት ገደማ ተቆጠሩ” ይላል ይህ [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%8B%A8%E1%89%A3%E1%88%88%E1%88%99%E1%8B%AB%E1%8B%8E%E1%89%BD/] ጽሑፍ። የዓማርኛውን ፊደል ትተው ቋንቋውን በላቲን ፊደል የሚጽፉ ባይጠፉም፤ ግኝቶቻቸው ከግዕዝ ኣልፈው ለላቲኑ ስለጠቀሙ ዶክተሩ በሥራና ተቃውሞ ቀድመዋቸዋል። ፳፱. ግዕዝ በማተሚያ፣ የኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ቴክኖሎጂዎች በሚገባ እየተጠቀመ ነው። እንደሰዉ ብዛት ግን ብዙ ጽሑፎች በኮምፕዩተርና የእጅ ስልኮች ተጽፈው ኣልተቀመጡም። በኣንድ የፊደል ዓይነት መጻፍ የኣልቻለን ሕዝብ ሞክሼዎች በኣሉትና በሌሉት ጻፍ ማለት ተገቢ ኣይመስልም። ምክንያቱም ኣዲስ ነገር ከጥንቱ ጋር ይቀርባል እንጂ ስለማይተካው ነው። ፴. የግዕዝ ቋንቋ ቀለሞች የዓማርኛ ቋንቋ ፊደል መነሻ ቢሆኑም የተለያዩ ሰዎች የተለያዩ ቀለሞችን ሞክሼዎች ናቸው በማለት ከዓማርኛ ሲቀንሷቸው ተስተውሏል። እነሱ የኣሰቡት ቢሳካላቸው እነ “Quick”፣ “Which”፣ “Qwench”፣ “Guie”፣ “Kwikset”ን የመሳሰሉት ቃላት በእንግሊዝኛ እንጂ በዓማርኛ መጻፍ ላይቻል ነው። እንደእነዚህ ዓይነት ምሁራን ለማያውቋቸው የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች ቀርቶ ለሚያውቁት ዓማርኛ ደንታ የሌላቸው ሳይሆኑ ኣይቀሩም። ፴፩. በስመ ሞክሼ ፊደሉን መቀነስ የጀመሩት ጥቂት ዓማርኛ ተጠቃሚዎች ናቸው። የግዕዝ ፊደል ኣንዱ ትልቅ ችሎታ ለኣዳዲስ ድምጾች ኣዳዲስ ቀለሞች መፍጠር መቻሉ ነው። ፴፪. ዓማርኛ ፊደላቱን ከግዕዝ ቢወስድም ለቋንቋው የማያስፈልጉትን ሞክሼዎች መጣል ነበረበት የሚሉ ኣሉ። ዓማርኛ የሚጥላቸው ሞክሼዎች የሉም። እንግሊዞች ፊደላቸውን ለማሻሻል ሞክረው ኣልተሳካላቸውም እየተባለ ዓማርኛው መሻሻል ኣለበት ማለት ምንድን ነው? [http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=2fbfe5287] ፴፫. የግዕዝ ፊደል ውስጥ ለሌሉ ድምጾች ኣዳዲስ ቀለሞች መፍጠር ሊያስፈልጉ ይችላሉ። ይህ ፊደላችን ለሌሎች ቋንቋዎችና ፊደላትም እንዲጠቅም ያስችላል። ዓማርኛ ከግዕዝ የወረሳቸውን ቃላት እየተጠቀመ እየኣደገ ነው። ፊደላቱ እንዳይቀነሱ ከሚፈልጉት ኣንዱ ዶ/ር [[ኣምሳሉ ኣክሊሉ]] ናቸው። [http://ethiopiaforums.com/ethioforum/viewtopic.php?t=2031] ይህ በእንዲህ እንዳለ ግዕዝ ውስጥ የኣሉት በተናጠል እየቀጠሉ ሞክሼዎች የሚሆኑት ዓማርኛ ስለሆኑ የሚመስላቸው ኣሉ። ይህ እውነት ኣይደለም። ፴፬. ኢትዮጵያውያን ቀለሞቻቸውን ሳይቀንሱ በብራናና ማተሚያ ቤቶች ብዙ ደክመው በሚገባ ተጠቅመውባቸው ኣቆይተውናል። ይኸንኑ ፍላጎት ዶክተሩ በኮምፕዩተር ከማሳካት ሌላ ለዩኒኮድ ኣቅርበው የፊደሉ ፍላጎት ተሟልቷል። የግዕዝን ፊደል ሳይጽፍ የእንግሊዝኛውን የታይፕ መሣሪያ ዓማርኛን እንደጻፈ መቍጠርና ይኸንኑ በኮምፕዩተር መጠቀም እራስን ማታለል ነው። ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ከታይራይተር ጋር ጊዜው የኣለፈበት ኣስተሳሰብ ነው። ፴፭. በኣንድ በኩል ፊደል በዛ እያሉ በሌላ በኩል የሚጠብቅና የሚላሉ ቃላት ችግር ፈጥረዋል የሚሉ ኣሉ። [http://www.cyberethiopia.com/warka14/viewtopic.php?f=1&t=50680] የፊደል ቀናሾች ስንፍና [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] ወደ ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ስለገባና ኣንዳንዱን ሰው ከሚገባው በላይ ቸልተኝነት ስለተጠናወተው መቀስቀስ ኣስቸግራል። ስለ ቴክኖሎጂ ኣንብቦ ከመረዳት ይልቅ በወሬ የተገኘውን ሶፍትዌር እየተጠቀመ ፊደል ሲጎድልበት መጠየቅ የማይችል ሆኗል። ፴፮. በተቀነሱ ቀለሞች የሚጠቀሙ ደራስያን ጽሑፎች ኢንተርኔት ላይ ተፈልገው ላይገኙ ስለሚችሉ እራሳቸውና ሥራዎቻቸውን ከጥቅም ውጪ እያደረጉ ናቸው። ፴፯. ሁለተኛው የሞክሼዎች ጥቅም ዓማርኛ ከሌሎች ሴማዊ ቋንቋዎች ጋር ያለውን ዝምድና ስለሚያመላክቱ ነው። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] የዓማርኛ ሞክሼዎችን ለመለየት ከቃላቱ ብቻ ፍንጭ ማግኘት ስለሚቻል ምሳሌዎችን ከመሸምደድ ይልቅ መረዳት ሳይጠቅም ኣይቀርም ይላሉ ዶክተሩ። ለምሳሌ ያህል “ፀሓይ" የሚለ ቃል ውስጥ “ፀ" የጠበቀ ስለሆነ ፀሓዩን “ፀ" መጠቀም ይጠቅማል። “ንሥር"ና “ንስር"ን ለመለየት የቋንቋው ተናጋሪ በድምጽ ስለሚለያቸው “ንስር"ን ከእሳቱ “ሰ" ጋር በማያያዝ ኣገባቡን መለየት ይቻላል። ሌላ ምሳሌ “ምሥር" እና “ምስር" ሲሆን የጠበቀው እንደንጉሡ “ሠ” ባለ ንጉሡ “ሠ” “ምሥር" መሆኑ ነው። “ምሥር”ን ኣጥፍቶ እንደ “ምስ'ር” መጻፍ ሥፍራና መርገጫዎች በማስጨመር ያካስራል። “ምስር” እንዲሁ ወይም (Default) ያልጠበቀ ሲሆን “ምሥር” እንደ ዓይኑ “ዐ” የጠበቀ ስለሆነ ኣነጋገሩን ከፊደሉ ማገናኘት ሳይጠቅም ኣይቀርም። የሞክሼዎች ኣጠቃቀም ኃይማኖታዊ ነው የሚሉም ኣሉ። [http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%e1%88%9e%e1%8a%ad%e1%88%bc-%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5/] "ዓይን"ና "ዓመት" የጠበቁ ናቸው ቢባል የወንዙን ስም በ"ኣባይ" የሚጽፉ ኣሉ። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-List02.pdf] ስለዚህ እነዚህ ነገሮች ጥናት ያስፈልጋቸዋል። ለምሳሌ ያህል "ኣባይ" እና "ዓባይ"ን በድምጽ መለየት ይቻላል እንዳይባል የሚጠብቀውና የሚላላው "ባ" ቀለም ስለሆነ ነው። ፴፰. የሞክሼ ተብዬዎቹ መኖር ዓማርኛውን ኣዳበረው እንጂ ኣልጎዳውም። ይህ ፊደሉን የሚጠቀሙ ሌሎች ቋንቋዎችንም ሊመለከት ይችላል። የላቲን ፊደል ስለኣስቸገረ ፈረንጆች ኣዳዲስ ፊደላት እየፈጠሩ እያሻሻሉት ነው። ፴፱. የሞክሼ ፊደል ጉዳይ ጊዜው የኣለፈበት ክርክር ነው። በኮምፕዩተር ዘመን ቴክኖሎጅው ችግሮቻችንን ስለሚፈታ ፊደል ለመቀነስ መከራከር ግዕዛዊ ኣይደለም። ትክክለኛዎች ቀለሞች ከሌሉ ወደፊት ኮምፕዩተሩን ማናገር ቀላል ኣይሆንም። ሞክሼዎችን በሚፈልጉና በማይፈልጉ መካከል የሚፈጠሩት ችግሮች ሰዉ ላይ ሥራ ያበዛሉ። ፵. ኆኄያትን መጠበቅ ቅኔ ላይ ትንሽ ችግር ሊፈጥር ይችላል። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] ፵፩. በቅርቡ በግዕዝ ፊደል መብዛት የተነሳ መዝገበ ቃላትን መጠቀም ኣስቸገረ በማለት ፊደል እንዲቀነስ የሚል መጽሓፍ ተጽፏል። [http://www.tigraionline.com/articles/language-reform-ethiopia.html] ይህ ጊዜው ያለፈበት ኣስተያየት ነው። ወደፊት ኣንድ የሚፈለግን ቃል ጽፎ ኮምፕዩተር ካለበት ያወጣዋል እንጂ መጽሓፍ ማገላበጥ ኣያስፈልግም። ፵፪. መጥበቅና ኣለመጥበቅ ከሞክሼዎች ጋር እንዳይምታቱ መጠንቀቅ ያስፈልጋል። በሌላ በኩል የዓማርኛን ሞክሼዎች መወገድ የሚፈልጉ ምክንያቶች ቢኖሯቸውም [https://dawitworku.wordpress.com/2013/09/25/%E1%8C%89%E1%8A%95%E1%8C%AD-%E1%8A%A0%E1%88%8D%E1%8D%8B%E1%8B%8D-%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%88%98%E1%89%80%E1%8A%90%E1%88%B5-%E1%8A%A0%E1%88%88/] ኣንዳንዶቹ ከላይ ተጠቃቅሰዋል። ፩. ስድስት ዓይነቶች “ሀ”ዎች ቢኖሩም በሃሌታው “ሀ” እና እንዚራኖቹ ብንጠቀም የእነ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “ኈ”፣ “ኸ” እና “ዀ” እንዚራኖች ጭምር ድምፆች ኣንድ ዓይነት በመሆናቸውና ዓማርኛ ውስጥ ስለጠፉም ስለማያስፈልጉ የቀለሞች ቍጥር ይቀንሳል ነው። ፪. ሞክሼዎች ቢቀነሱ ግዕዝን ለመክተብ በሁሉም ቍልፎች መጠቀም ኣያስፈልግም የሚሉ ኣይጠፉም። ፫. የኣለነው ዓለም እየሰለጠነና ነገሮች እየቀለሉ በኣሉበት ዘመን ስለሆነ መቀነስ የምንችላቸው ስለኣሉ መጓተት ኣያስፈልግም የሚሉ ኣሉ። ፬. በግዕዝ ፊደል የሚጠቀሙ የተለያዩ ቋንቋዎች ድምፆችን የሚወክሉት ኣዳዲስ ቀለሞች ተሠርተው ሥራ ላይ ስለዋሉ የማያስፈልጓቸውን ሞክሼዎች ማስወገጃ ጊዜው ኣሁን ነው የሚሉ ኣይጠፉም። ===ፓተንት=== ፓተንት (Patent) ኣንድ ሰው ጥቅም ያለው ኣዲስ ነገር ወይም ግኝት ሲያቀርብ ከመንግሥት ለተወሰነ ጊዜ የሚሰጥ የባለቤትነት መታወቂያ ነው። በፓተንት የተጠበቀን ግኝት ያለባለቤቱ ፈቃድ መሥራት፣ መጠቀምና መሸጥ ክልክል ነው። ምሳሌ፦ እ.ኤ.ኣ. በ1878 የ“ቅውኽርትይ”ን (QWERTY) የእንግሊዝኛ የታይፕ መሣሪያ ለፈጠረው ክሪስቶፈር ሾልስ ቍጥሩ 207,559 የሆነ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንት ሲሰጠው የእጅ ስልክ በ1973 ለፈጠረው ማርቲን ኩፐር ቍጥሩ 3,906,166 የሆነ የኣሜሪካ ፓተንት ተሰጥቷል። በ2015 ግዕዝ በኮምፕዩተር ለተከተበበት ግኝት ቍጥሩ 9,000,957 [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=9000957.PN.&OS=PN/9000957&RS=PN/9000957] የሆነ ለዶክተር ኣበራ ሞላ በዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት የባለቤትነት መታወቂያ መጋቢት ፳፱ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. ተሰጥቷል። የፓተንቱ ስም፣ ቍጥር፣ ፈጣሪና የተሰጠበት ቀን ይታተማል። [https://www.highbeam.com/doc/1P3-3646985551.html] (የኢትዮጵያም ፓተንት ለዶክተሩ በሦስት ወራት ውስጥ እንደሚሰጥ ጥቅምት ፳፱ ቀን ፳፻፰ ዓ.ም. ተጽፏል።) [http://medrek35.rssing.com/browser.php?indx=52631990&item=474] ይህ ኣብሻ በሚል ስም የታወቀው ግኝት ግዕዝ በኮምፕዩተርና ከመሳሰሉት ከኣንድ ገበታ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ የኣስቻለ መደብ ነው። ለግዕዝ ፊደልም የመጀመሪያው ፓተንት ነው። [http://www.ethiomedia.com/1011iss…/first_ethiopic_patent.pdf] [http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html] ፓተንት ለፈጣሪው የሚሰጠው ዕውቀቱን ለሕዝብ ስለኣሳወቀ ሌሎች ያለፈጣሪው ፈቃድ እንዳይጠቀሙበት መከላከያ ሲሆን የመለያ ቊጥር ይሰጠዋል። ኣንድ ሰው ፓተንት ኣለኝ ሲል በስሙ ወይንም በፓተንቱ ቍጥር በመፈለግ ማረጋገጥ ይቻላል። ምሳሌ እዚህ፦ [http://patft.uspto.gov/netahtml/PTO/search-bool.html] የግዕዝ ፓተንት ተሰጠ ማለትም ኣሜሪካ ግኝቱን ኣጣርቶ ለዓለም በማሳወቅ ስለግኝቱ ኣተመ እንጂ ፊደሉ ለኣሜሪካ ተሰጠ ማለት ኣይደለም። የግዕዝ ፊደል ቴክኖሎጂ በፓተንት የተጠበቀ ስለሆነ የግኝቱን ፈጣሪ መብት ማክበርና ማስከበር ከሕዝቡና መንግሥት ይጠበቃል። የግዕዝ ፊደል ሁለተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ በቅርቡ ኣግኝቷል። [https://www.satenaw.com/amharic/archives/60429] ዶክተር ኣበራ ሞላ ቍጥሩ ዘጠኝ ሚሊዮን ሰባት መቶ ሰላሳ ሦስት ሺህ ሰባት መቶ ሰላሳ ሁለት የሆነ ኣዲስ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ (ፓተንት) ሚያዝያ ፯ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም. ተሰጣቸው። ይህ ኮምፕዩተሮች፣ የእጅ ስልኮችና ተመሳሳይ መሣሪያዎች ውስጥ የእንግሊዝኛ ፊደላት ከሚከትቡበት ኣንዳንድ ዘዴዎች ጋር የተቀራረበ ነው። በቅርቡ ኣንድ የኤውሮጳ ኩባንያ ከጤፍ ኣጠቃቀም ጋር የተያያዘ ፓተንት ስለኣገኘ ኢትዮጵያውያን ኣልተደሰቱም። [https://www.dutchnews.nl/best-of-the-web/whose-injera-is-it-anyway-a-dutchman-patented-it-in-2003/] [https://mg.co.za/article/2018-06-29-00-whose-injera-is-it-anyway] ዶ/ር ኣበራ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው በፓተንቶች ባይጠብቋቸው ኖሮ ኢትዮጵያ ከማትወጣበት ጣጣ ትገባ እንደነበረ በሚገባ የተረዱ ምሁራን ኣሉ። የዶክተሩን ግዙፍ ውለታዎች ከግማሽ ደርዘን በላይ የሆኑ ድርጅቶች በሽልማት ሲያበረታቷቸው [http://ethiopianege.com/archives/4547] የኢትዮጵያን ቅርስ፣ ፊደልና ቋንቋዎች በኣዳዲስ ቴክኖሎጂ እንደጠበቁ ዛሬም ያልተገነዘቡ ኣሉ። የዶክተሩ ድካም ኣንዱ ምክንያት የኢትዮጵያውያን በፊደላቸው የመጠቀም መብት እንዳይወሰድባቸው ነው። ኣንድ ፓተንት የኣለው ፈጣሪ በፈጠራው ላይጠቀም ወይም ውጤቱን ላይሸጥ ይችላል። ቴክኖሎጂ ዓለምን ስለኣቀራረበና በፍጥንት እያደገ ስለሆነ ፓተንት ማግኘት ቀላል ነገር ኣይደለም። በፓተንት የሚጠበቅ ግኝት መጀመሪያ ለመንግሥት እንጂ ለሕዝብ መቅረብ የለበትም። በግዕዝ ፊደል ለብዙ ሺህ ዓመታት ስንጠቀም ስለነበረ ኣጠቃቀሙም ሆነ ፊደሉ ኣዲስ ነገር ኣይደለም። ዶክተሩ የፓተንትን ጥቅም ቀደም ብለው ያውቁ ስለነበረ ቴክኖሎጂው እንደጀመረ በመረዳትና በማበልጸግ የሠሩት በሌሎች እንዳንቀደም ነበር። ቴክኖሎጂውንም የኢትዮጵያ ሕዝብ ጋር እንደሚጋሩም በኢትዮጵያ ኤምባሲ በኩል ለመንግሥት በጽሑፍ ቢገለጽም ስላልተባበሩ መብታቸውን ለማስጠብቅ ወደ ኣሜሪካ መንግሥት ስለተመለሱ ኣሜሪካም የኢትዮጵያ ባለውለታ ናት። ዶ/ር ኣበራ የግዕዝ ፓተንት ኣገኙ ማለት ሰዉ በፊደሉ እንዳይጠቀም ተደረገ ማለት ኣይደለም። ሌላ የፓተንት ጥቅም ሌሎች ዓዋቂዎች ቀደም የኣሉትን እየጠቃቀሱ በማሻሻል ኣዳዲስ ፈጠራዎችን እንዲፈጥሩ ነው። የፓተንቶች በሌሎች መጠቀስ ለግኝቱ ፈጣሪ፣ ኩባንያና ኣገርም ክብር ነው። ለምሳሌ ያህል የዶ/ር ኣበራ ፈጠራዎች ከደርዘን በላይ የዓለም ፓተንቶችና ማመልከቻዎች ውስጥ ተጠቅሰዋል። የፓተንት መረጃዎችም ውስጥ ከግኝቱ ጋር የተያያዙ ጠቃሚ ሥራዎች በፈጣሪዎቹና መርማሪዎች ይጠቀሳሉ። በዶ/ር ኣበራ ሞላ ስምና በብቸኝነት እስከኣሁን (እ.ኤ.ኣ. 2018) የተሰጡዋቸው ፓተንቶች ቍጥር 9 ደርሰዋል። በኣሜሪካ ፓተንት የሚሰጠው ሰው ነዋሪነት (Citizen) እንጂ ዜግነት (Nationality) ኣይመዘገብም። ቍጥሩ 10,067,574 የሆነ ሦስተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የግዕዝ ፓተንት በቅርቡ ለዶክተሩ ተሰጥቷል። [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=10067574.PN.&OS=PN/10067574&RS=PN/10067574] በቅርቡም ኣራተኛ የዩናይትድ እስቴትስና ሦስት የኢትዮጵያ ፓተንቶች ለዶክተሩ ተስጥተዋል። ዶክተር ኣበራ ሌሎች ፓተንቶች እንዳሏቸው ቀደም ብሎ ተጠቅሷል። [https://archive.li/r1Est] [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] እንዶድ ትላትልን እንደሚገድል በደረሱበት ትልቅ ኣስተዋጽዖዋቸው የኣሜሪካ ፓተንት በማግኘት የታወቁት ሌላው ኢትዮጵያዊ ዶ/ር [[ኣክሊሉ ለማ]] ናቸው። የኣሜሪካ ፓተንቶች ያሏቸው ኢትዮጵያውያንም እነዚህ ብቻ ኣይደሉም። የመጀመሪያው የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንት ከተሰጠበት 1790 ኤ.ዲ. ጀምሮ የኣሉት [https://en.wikipedia.org/wiki/Samuel_Hopkins_(inventor)] ኢንተርኔት ላይ ይገኛሉ። ፓተንቶቹ ለቀለሞቹ ስለሆኑ ዶክተሩ መብቱን ያስከበሩት ለኢትዮጵያና ኤርትራ ፊደላት ነው። የዶ/ር ኣበራ ሞላ ፓተንቶች የኣማርኛ ታይፕራይተርን ስለማይመለከቱ ከእነሱ ጋር ግንኙነት የላቸውም። የፓተንትና ኮፒራይት መብቶች የተለያዩ ናቸው። ለምሳሌ ያህል የዶክተሩ የሞዴት የዩናይትድ እስቴትስ ኮፒራይት መብት እዚህ ኣለ። [https://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] የግዕዝ ፊደል ከተለያዩ መብቶች ጋር በተያያዙ ተጠቃሚዎቹ እንዲጠቀሙ የመብት (Copyright)፣ ንግድ ምልክት (Trademark)፣ ተመዝግቧል ምልክት (Registered)፣ የመሳሰሉትን ፈጥረው በፓተንታቸውም ስለኣስተዋወቁ በዓማርኛ መጠቀም ተጀምሯል። የግዕዝ ፊደል የእጅ ስልክ ትክክለኛ ሳይንሳዊ ቴክኖሎጂ ኣጠቃቀሞች ዘዴዎቹን ለፈጠሩት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ቍጥራቸው 9000957፣ 9733724፣ 10067574 እና 10133362 በሆኑ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ተሰጥተዋል። ይቀጥላል...። ===የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ምልክት=== ግዕዝን ዲጂታይዝ ሲያደርጉ ዶ/ር ኣበራ ሞላ ለዓለም ከኣበረከቷቸው ግኝቶች መካከል የ[[ግዕዝ ኣልቦ]] ወይም ዜሮ ቍጥር ምልክት (Ethiopic Zero Symbol) መፍጠር ኣንዱ ነበር። [http://archive.li/CLc7A] [https://archive.today/20140822064906/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.htm] [https://archive.is/FhYHf] በእዚህ ግኝት የተነሳ አንደጥቂት ባለ ኣኃዝ የዓለም ፊደላት ግዕዝ ኣዲስ ባለ ኣሥር ቤት (Base Ten) የኣኃዝ ቀለሞች ኣሉት። [https://www.facebook.com/notes/geezedit/ethiopic-numeral-names/408836065842968] [http://www.livescience.com/27853-who-invented-zero.html] [http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html] [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] እነዚህም ኣዲሱ የኣልቦ ኣኃዝ ምልክትና የሚከተሉት ከኣንድ እስከ ዘጠኝ የኣሉት የግዕዝ ቍጥራዊ ኣኃዞች ናቸው። የዘጠኙ ቍጥሮች መልኮች ከፊደላውያኑ ጋር ኣንድ ዓይነቶች ቢሆኑም የኣሥሮቹ ቍጥራዊ ኣኃዞች ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጓቸውን ሃያ የግዕዝ ቍጥሮችና በኋላም በዩኒኮድ ዕውቅና ያገኙትን የእነዚህኑ ሃያ ፊደላዊ ቍጥሮቻችን መብቶችና ኣጠቃቀሞች ኣይመለከትም። ኣዲሶቹ ኣሥር ቍጥራዊ ኣኃዞች የዱሮዎቹ ሃያ ቍጥሮች ላይ የተጨመሩ ሆነው በኣጠቃቀማቸው የተለያዩ ናቸው። ግዕዝ ወደ ዩኒኮድ ከመግባቱ በፊት ዘጠኞቹና ኣልቦ በቊጥራዊ ኣኃዝነት ከኣራተኛው ፊደል በዶክተሩ የግዕዝ መክተቢያዎች ሥራ ላይ ውለዋል። የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ከሞዴት 480 ቀለሞች ኣንዱ መሆኑና መርገጫው እዚህ ኣሉ። [http://archive.li/CLc7A] የኣልቦ ኣኃዝ ዋና ጥቅሞች ሁለት ናቸው። ኣንደኛው በቍጥርነት (Numeric) ሲሆን ሌላው ስፍራ በመያዝ (Positional) ነው። የግዕዝ ኣልቦና ቍጥሮች ኣስፈላጊ ናቸው። ፩. ኣልቦ የታወቀ ቍጥር ስለሆነ የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች በፊደላቸው የማያውቁበት ምክንያት የለም። ፪. የኣልቦ ስፍራ መያዝ ጥቅም በእንግሊዝኛው ዜሮ ለማስረዳት ያህል 2016 እና 201 ሲጻፉ በየተራ (Respectively) ምዕትና ዓሠርቱ ቤቶች ውስጥ ቍጥሮች እንደሌሉ ለማሳየት ነው። 2016 ከ201 የሚለየው በዜሮ ስፍራ ኣያያዝም ነው። ፫. እንደ ግዕዝ የኣሉ የጥንት ፊደላት የኣልቦ ጉዳይ በሚገባ ስለኣልገባቸው የቍጥር ምልክቶችን ከኣንድ ጀምረዋል። [http://archive.is/hKHz] [http://home.ubalt.edu/ntsbarsh/zero/zero.htm] የዜሮ ምልክት ጥቅም በሕንዶች ተደርሶበት ከሺህ ዓመታት በላይ ሥራ ላይ ቢውልም ኢትዮጵያውያን እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ሳይጠቀሙበት ቆይተዋል። [http://trigonal.ncat.edu/AAU-Network/aau/numerals.html] የማተሚያ መሣሪያ ኢትዮጵያ ውስጥ ለግዕዝ ጥቅም ላይ በዋለባቸው መቶ ዓመታት ውስጥና ከአዚያ በፊትም የእንግሊዝኛውን (ኣረብኛ) ዜሮ ተጠቅመዋል። ፬. ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ እያንዳንዶቹ ቍጥሮቹ የቀረቡት በፊደልነት ስለሆነ ኮምፕዩተር ሁሉንም የግዕዝን ቍጥሮች በኣኃዝነት ኣያውቃቸውም። ፊደሉ በኮምፕዩተሮችንና ተመሳሳይ መሣሪያዎች በሚገባ እንዲጠቀም የጎደለበት የኣልቦ ኣኃዝ ተሠርቶ ከዘጠኞቹ ኣኃዞች ጋር ተገቢ ሥፍራዎች ውስጥ መቅረብ ይኖርባቸዋል። ስለዚህ ኣዲስ ኣሥር ቍጥሮች ስለተጨመሩ ፊደሉ ሠላሳ ኣኃዞች ኣሉት። ዶክተሩ የኣልቦን ቍጥር መልክ የኣቀረቡትም ኣሁን ኣይደለም። [https://www.facebook.com/notes/geezedit/ethiopic-numeral-names/408836065842968] [http://archive.is/v2j1v] የግዕዝ ኣልቦ ሞዴት፣ ኢትዮወርድና ግዕዝኤዲት ፕሮግራሞች ኣራተኛው ፊደል ውስጥ ቀርበዋል። ኣዲሶቹ ኣሥር የግዕዝ ኣኃዛት ሥራ ላይ የሚውሉት በተግባር የእንግሊዝኛው ኣሥር ቍጥሮች ኣማራጭ በመሆን ነው። የኣዲሶቹ ኣሥር ቍጥሮች ኣጠቃቀም ከሃያዎቹ የተለየ ስለሆነ መለየት እንዲቻል ኣዲሶቹን “ኣበራ” ማለት ይቻላል። ኣዲሶቹን በቅርጽም መለየት እንዲቻል ትንሽ ለውጥ ማድረግ ሳይጠቅም ኣይቀርም፦ ምሳሌ ወንበሮቻቸውን ማንሳት። ፭. ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ ከዶ/ሩ ኣሥር ኣኃዛት በስተቀር ኣሥራ ኣንዶቹ የቀረቡት በፊደልነት ነበር። ከኣሥር እስከ መቶ የኣሉትንም የመደቡት የሰባተኛው ፊደል ኣኃዞች መርገጫዎች ላይ በፊደልነት ነበር። ይህ ስንጠቀምባቸው የነበሩትን ፳ የግዕዝ ቊጥሮች ኣጠቃቀሞችንም ኣልቀየረም። በኋላም ሃያዎቹ ወደ ዩኒኮድ የገቡት በፊደልነት ነበር። [http://www.google.com/patents/US20090179778] ፮. የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ሥፍራው የቍጥሮች መካከል በመሆን ነው። ከዜሮው በላይ በኣሉት ቍጥሮች ልክ ከዜሮ በታችም ኣሉ። ፯. ዶክተሩ የግዕዝን ዜሮ ፈጥረው የጨመሩት ቍጥሮቹ ኣልቦን ስለሌላቸው እንደሮማ (Roman) ኣኃዛት ለሂሳብ ሥራ ኣይጠቅሙም ተብለው እንዳይዳከሙም ነው። ፮. ኮምፕዩተር የሂሳብና የጽሕፈት መሣሪያ በመሆኑ ግዕዝ ዜሮ ቍጥርን ስለሌለው ፈጥረውለት ዶክተሩና ሞዴት፣ ኢትዮወርድና ግዕዝኤዲት ፕሮግራሞቻቸውን የገዙ ሲጠቀሙበት ቆይተዋል። የቍጥሮችን ስፍራዎች ዩኒኮድ ለእንግሊዝኛ ስለመደበ ግዕዝ ወደ ዩኒኮድ ሲገባ የግዕዝን ኣኃዞች ከላቲኑ ጋር መጠቀም ስለኣልተቻለ የፊደላት ስፍራዎች ተሰጥተዋቸዋል። የግዕዝን ኣልቦ የኣለው የግዕዝ ኣሥር ቊጥራዊ ኣኃዛት ስፍራዎቹን ከእንግሊዝኛ ጋር መጋራት ይችላሉ። ፯. የግዕዝ ዜሮ ስለሌለ የጥንት ኢትዮጵያውያን ሂሳብ ኣያውቁም ወይም ኣይችሉም ማለትም ኣይደለም። የመደመር፣ መቀነስ፣ ማባዛትና ማካፈል ዘዴዎች ምሳሌዎች እዚህ ኣሉ። [https://www.youtube.com/watch?v=uXOTKidm7A0] [http://www.uh.edu/engines/epi504.htm] [http://nazret.com/blog/index.php/2009/06/12/ethiopian_system_of_multiplication] [http://rosettacode.org/wiki/Ethiopian_multiplication] ፰. የግዕዝ ፊደል ኣልቦ ቍጥርን ኣልነበረውም እንጂ ኣስተሳሰቡን ኣልተጠቀምበትም ማለት ኣይደለም። ኣንድ ስንዝር ሲለካ የመነሻው የኣውራ ጣት ስፍራ በቍጥር ሲገለጽ ኣልቦ ነው። የኣልቦ ኣጠቃቀሞች ዘመን መቍጠሪያችን፣ ኮከብ ቆጠራና ሌሎችም ውስጥ ኣሉ። ፱. በግዕዝ ኣልቦ ምልክት መፈጠር የተነሳ ኢትዮጵያ ለዓለም ኣዲስ የቍጥር ኣኃዝ ኣበርክታለች። በግኝቱ መጠቀምና ማስተዋወቅ የኢትዮጵያውያን ኃላፊነት ነው። ከሠላሳ ዓመታት በላይ ሥራ ላይ የዋለ ኣኃዝና ፓተንቶችም ውስጥ የቀረበ በመሆኑ ከማተሚያ ቤት ጎደሎ ፊደሉና የታይፕራተር ቅነሳ ኣስተሳሰብ መላቀቅ ያስፈልጋል። ፲. ዶ/ሩ የግዕዝን ኣልቦ ምልክትና ኣጠቃቀም ስለኣቀረቡ የግዕዝን ሃያ ኣኃዞች የኣጠፉ የሚመስሏቸው ኣሉ። ፲፩. ኣንዳንድ ሰዎች ፊደሉ እንከን የሌለው የእግዚኣብሔር ስጦታ ነውና ኣትነካኩት ይላሉ። የዶክተሩ ገለጻ ሳይንስ [http://home.ubalt.edu/ntsbarsh/zero/ZERO.HTM] እንጂ እምነት ኣይደለም። ፲፪. ዶክተሩ የግዕዝን ኣልቦ ከኣቀረቡ ከኣሥር ዓመታት በኋላ ለእኔም ታየኝ የእሚል ኣንድ ኢትዮጵያዊ ዩናይትድ እስቴትስ ኣለ። ፲፫. በኣሁኑ ጊዜ ነፃው፣ የሚሸጠውና የቁሱ ግዕዝኤዲት ውስጥ የኣሉት የግዕዝ ኣልቦና ቍጥሮች በኣኃዝነት ኣይሠሩም። የኣልቦውም ኣቀማመጥ ጊዜያዊ ነው። ፲፬. ኣልቦ ለረቀቁ የሂሳብ ሥራዎችም ኣስፈላጊ ነው። ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ፊዚክስ ስማር ኣልቦ ኣልቦ መሆኑን ማረጋገጤን ኣስታውሳለሁ። ፲፭. ግዕዝ ኣገር በቀል ፊደል ሆኖ ሳለ ለቅኝ ተገዥዎቻው ተሰጥተዋል። [https://books.google.com/books?id=0u8zE9pgPgUC&pg=PA76&lpg=PA76&dq=Proto-Ethiopic&source=bl&ots=D1dzoO03GC&sig=ms9kCfUSUXW452cZ1OsyHO_yXHw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-ge3E3s7ZAhVP9GMKHSWoCjEQ6AEILzAD#v=onepage&q=Proto-Ethiopic&f=false] ግዕዝ የኣልቦን ኣኃዝ የኣልነበረው ከኣምስት ግኝቶቹ ኣንዱ ኣኃዝነት ስለነበረ ሳይሆን ኣይቀርም። ፲፮. የጥንት ግብጻውያን በኣኃዞቻቸው ማባዛትን ከኢትዮጵያውያን ሳያገኙ ኣልቀሩም። [http://web.archive.org/web/20130928213711/http://www.chatham.edu/pti/curriculum/units/2004/Renne.pdf] ፲፯. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግን የሚሉትን ኣንዳንድ ዋሾዎች ከኣሳጧቸው መካከል የግዕዝ ኣልቦ ኣለመኖሯቸው ኣንዱ ነው። ምክንያቱም በታይፕራይተር ኣጠቃቀም ሥራ ላይ ማዋል የሚቻለው የላቲኑን ኣኃዞች ብቻ ስለሆነ የዶክተሩን የኣልቦ ኣኃዝ ኣስተሳሰብ ኣልደገፉም። ፲፰. በነገራችን ላይ የመጀመሪያዎቹ የላቲን ካፒታል ቀለሞች የግዕዙን ኣኃዞች የመሰሉት እያንዳንዶቹ ቀንና ደራሲ በሌለው ጽሑፍ ሊያሳምኑን በመፈለግ ምንጩ የግሪክ ሳይሆን ኣይቀርም እንደሚሉት ሳይሆን [https://www.geez.org/Numerals/] ገልባጮቹ ግሪኮች ሳይሆኑ እንዳልቀረ መረጃ ኣለ። እዚሁ ጽሑፍ ውስጥ መጨረሻ ላይ መቀየሪያ ተብለው የቀረቡ ኣሉ። ሥራው ጥሩ ሆኖ ሳለ የቀረበው የኣረብኛን የኮምፕዩተር ቍጥሮች ወደ ግዕዝና ግዕዙን ወደ ኣረብኛው ያስቀይራል ተብሎ ነው። ዩኒኮድ ውስጥ የኣሉት የግዕዝ ቍጥሮች ፊደል እንጂ በኮምፕዩተር ወግና ኣሠራር ቍጥሮች ስለኣልሆኑ ለኮምፕዩተር ሂሳብ ሥራ የተዘጋጀ ኣለመሆኑ መታወቅ ኣለበት። ኣሁን በኣለው ወግና ኣሠራር ኮምፕዩተር በግዕዝ ኣኃዞች እንዲጠቀም ዶክተሩ ከብዙ ዓመታት በፊት የፈጠሩት የተሻለና ዘለቄታ የኣለው ዘዴ ነው። ፲፱. ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝ ከተደረገ በኋላ ለትላልቆቹ ኣኋዞች የተለያዩ ቀለሞች መፍጠር የሞከሩ ኣሉ። ምሳሌ [http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] ። ቍጥሮችን ከኣልቦ እስከ ዘጠኝ በኣሉ ቀለሞች መጠቀም ሳይንሳዊ ነው። ስለዚህ ኣዲስ ተጨማሪ የግዕዝ ኣኋዞችን መፍጠርን ዶክተሩ ኣያበረታቱም። [http://www.goolgule.com/wp-content/uploads/2013/09/Geez-Amharic-Letters.pdf] በእዚህ ኣጋጣሚ ዶክተሩ ማሳሰብ የሚፈልጉት ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ከሌሎች የኣገኙትን ዋቢ ኣድርጎ የማቅረብ ጥቅምና ኣስፈላጊነት መገንዘብ ነው። ዋቢ የሌለውን ጽሑፍ በዋቢነት መጠቀም ኣስቸጋሪ ነው። ፳. ኣልቦን ጨምሮ የእንግሊዝኛውን የኣኃዞች ኣጠቃቀም በተለይም ኣኃዞች በቃላት ሲገለጹ ጠንቅቆ ማወቅ ለትርጕም ጠቃሚ ነው። [https://www.aresearchguide.com/writing-out-numbers-in-words.html] ፳፩. በዓማርኛ የጽሕፈት ሥርዓት ውስጥ የሒሳብ ምልክቶች ኣለመገኘታቸው ችግር ነው የሚሉ ኣሉ። [https://selam251.wordpress.com/2014/12/07/%e1%8b%a8%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8d-%e1%8a%90%e1%8c%88%e1%88%ad/] ከሒሳብ ምልክቶቹ ይልቅ የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ምልክት ኣለመኖር ነበር ችግሩ። ምንም እንኳ የዜሮ ምልክት በቊጥሩ ስርዓት ውስጥ ባይኖርም፣ የዜሮ ጽንሰ ሐሳብ ግን ለብዙ መቶ ዓመታት አልቦ በሚለው ቃል ውስጥ ተካቶ እናያለን፣ በተለይ የማካፈል ስሌት ውጤቶች ውስጥ። [https://andemta.com/2017/08/06/%e1%8b%98%e1%88%98%e1%8a%95-%e1%89%8a%e1%8c%a5%e1%88%ad%e1%8a%93-%e1%88%b5%e1%88%8c%e1%89%b5/] ፳፪. የዶክተሩ ኣሥር ኣዳዲስ የግዕዝ ቍጥራዊ (Numeric) ኣኃዞች ከኣንድ እስከ ዘጠኝ ከኣሉት የዩኒኮድ መደብ ውስጥ የገቡት ዘጠኙ ጥንታዊ ፊደላዊ (Alpahbetic) ኣኃዞች እንዲለዩ በቅርቡ ዶክተሩ መቀመጫዎቻቸውን ኣንስተዋል። ይህ ከግዕዝ ቀለሞች ጠባይም ጋር የሚሄድ ነው። ምክንያቱም ቍጥራዊና ፊደላዊ ኣኃዞች ቅርጾች መጋራት ስለሌለባቸውም ነው። ኣልቦው ጥቅም ላይ እንዲውል ዶክተሩ ከ"1" እስከ "9" ተጨማሪም ኣኃዞች በመጨመር የግዕዝን ቍጥሮች ብዛት ከ፳ ወደ ፴ ከፍ ቢያደርጉም ኣሥሮቹን በቊጥርኝት በመቀጠል አንድንጠቀም ኣድርገዋቸዋል። ዶክተሩ ከዩኒኮድ በፊት የፈጠሩት የኣልቦ ቍጥራዊ ኣኃዝ መቀመጫ የኣለው ቀለም ሲሆን ከዩኒኮድ በኋላ በቅርቡ የጨመሯቸው ከኣልቦ እስከ ዘጠኝ የኣሉት መቀመጫ የሌላቸው ኣዳዲስ ኣሥር ቍጥራዊ ኣኃዛት ናቸው። ስለዚህ የዶክተሩ ኣልቦ ኣኃዞች ሁለት ዓይነቶች ናቸው። ሕዝቡ በኣማራጭነት እንዲጠቀምበት የሚፈልጉትም በኣዲሶቹ ኣሥሮቹ ቊጥራዊ ኣኃዞች ነው። እነዚህ ግኝቶችና ኣጠቃቀሞቻቸው በፓተንት ማመልከቻቸውም ተጠቅሰዋል። ዶ/ሩ GeezEdit Amharic P ፊደል ውስጥ የኣቀረቡት የግዕዝ ኣልቦ ዩኒኮዱ ውስጥ እንደኣሉት ኣኃዞች ፊደላዊ ነው። ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ዶክተሩ ከኣረቡ ሌላ ለኣሥሩ ኣኃዛዊ ቍጥሮች ከሰባት በላይ ምርጫዎች ሲኖራቸው ታይፕራይተሩ በኣንድ የእንግሊዝኛ ፊደል ምትክ የቀረበ ቴክኖሎጂ ስለሆነ ለኣንድም ግዕዛዊ ኣኃዝ ስፍራ ኣልነበነውም። የኣማርኛ ታይፕራይተር ኮምፕዩተራይዝድ ሲደረግ ለፊደላት የነበረው 128 ስፍራዎች ብቻ ስለነበሩና ለኣማርኛም በቂ ቦታዎች ስለኣልነበሩት ግዕዝን በታይፕራተር ዲጂታይዝ ኣደረግን የሚሉት ፊደሉንና መጻፊያውን የኣልነበራቸው ዋሾዎች ጭምር ናቸው። ፳፫. ለግዕዙ ግኝት ቀለም ቅርፅ የተጠቀሙት በእንግሊዝኛ እዝባራዊ ኣልቦ (Slashed zero) የሚባለውን ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/0_(disambiguation)] ከላቲኑ “o” (“ኦ”) ቀለም እንዲለይ የላቲኑም ኣልቦ ጠበብና ረዘም የተደረገ ስለሆነ ቅርፁ ወደ የግዕዝ ኣራት ቍጥር (“፬”)፣ ዓይኑ “ዐ” እና ፀሓዩ “ፀ” የቀረበ ስለሆነ እንዳያምታቱ ነው። ስለ ዶክተሩ ኣልቦ ኣኃዝ ፈጠራ እስከኣሁንም ከኣልሰሙት መካከል የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ይገኙበታል። [https://eotcmk.org/a/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%89%81%E1%8C%A5%E1%88%AE%E1%89%BD-%E1%8A%A0%E1%8C%BB%E1%8C%BB%E1%8D%8D/] ፳፬. የግዕዝ ቍጥሮች ዩኒኮድ ውስጥ የኣሉት በፊደልነት ቢሆንም እንጠቀምባቸው። ሃያዎቹ የግዕዝ ኣኃዞች ፩/1 ፪/2 ፫/3 ፬/4 ፭/5 ፮/6 ፯/7 ፰/8 ፱/9 ፲/10 ፳/20 ፴/30 ፵/40 ፶/50 ፷/60 ፸/70 ፹/80 ፺/90 ፻/100 ፼/10,000 ናቸው። ምሳሌ፦ ሰኔ 28 ቀን 2012 ዓ.ም. ሰኔ ፳፰ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም.። ===የግዕዝ ምልክቶች=== የግዕዝ ፊደል ምልክቶቹንም (Symbols) ያጠቃልላል። በኮምፕዩተር ዘመንም ግዕዝ መሣሪያዎቹንና የእጅ ስልክ የመሳሰሉትን በሚገባ እንዲጠቀም ዶክተሩ የላቲኑን ምልክቶች በማውረስ ተጠቅመውባቸዋል። ከእነዚህም ዋናዎቹ ቍልፎች የኣሏቸው 32 ምልክቶች ናቸው። የኮምፕዩተር 42 እንግሊዝኛ ቁጥሮችና ምልክቶች ከግዕዙ ጋር ያቀረቡት ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ለግዕዝ ሥራ እንዲያገለግሉ ወስነው ከግዕዙ ቀለሞች ጋር በተመጣጠነ መልክ መሥራት ስለጀመሩ ኮምፕዩተር ገበታ ላይ ያሉት ኣጠቃቀሞች ለግዕዝም እንዲያገለግሉ ነው። ለምሳሌ ያህል “+”፣ “-”፣ “*” እና “/” የመደመር፣ መቀነስ፣ ማባዛትና ማካፈል የግዕዝ የሂሳብ ምልክቶችና ማስሊያዎችም ናቸው። የግዕዝ ምልክቶች ኢትዮጵያዊው ሊቅ [[ቅዱስ ያሬድ]] የፈጠሯቸውን ኣሥር የዜማ ምልክቶች ያጠቃልላል። [http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf] ምልክቶቹን ከቀለሞች በላይ መክተብ ከኣስቸገረ ከቀኝ ጎኖቻቸው መክተብ ይቻላል። እንዲህም ሆኖ የላቲኑን ምልክቶች በግዕዝነት ስንጠቀምባቸው መከተል የኣለብን ኣጠቃቀሞች ኣሉ። ፩. የእንግሊዝኛው የፊደል ገበታ ላይ የኣለው የላቲንን የኮለን (Colon) ምልክት ኮምፕዩተሩ የሚያውቀው በኮለንነት እንጂ መልኩ የግዕዝን ሁለት ነጥብ ምልክት (“፡”) ስለመሰለ በነጥብነት ኣይደለም። ግዕዝ የእራሱ ኮድ የኣለው በኣለ ሁለት ነጥብ የባዶ ስፍራ ምልክት ስለኣለው ኮለንን በባዶ ስፍራ ምትክ መጠቀም ትክክል ኣይደለም። ፪. ሁለት፣ ሁለት ነጥቦች (“፡፡”) (Ethiopic Spaces) የኣራት ነጥብ ምልክት (“።”) (Period) ኣይደሉም። ስለዚህ ሁለት፣ ሁለት ነጥቦች በኣራት ነጥብ ምትክ መጠቀም ትክክል ኣይደለም። ፫. ሁለት ኮለኖችም (Colons) (“::”) የኣራት ነጥብ ምልክት (“።”) ኣይደሉም። ስለዚህ ሁለት ኮለኖችም በኣራት ነጥብ ምትክ መጠቀም ትክክል ኣይደለም። ሁለት፣ ሁለት ነጥቦች በዓማርኛ የመኪና መጻፊያ (ታይፕራይተር) ዘመን በኣራት ነጥብነት ስንጠቀምባቸው የነበረው ዓላማው ጽሑፉን ወረቀት ላይ ኣስፍሮ ማንበብ ብቻ ስለነበረ ነው። በኮምፕዩተር ግን የቀለሙ ኮድ ወይም ቍጥር ስለሚሰፍር ኣጠቃቀሞቹ የተለያዩ ናቸው። ይህን ኣጠቃቀም ኣለማወቅ ኣራት ነጥብ የሌላቸው ጽሑፎችን ያስከትላል። ኣራት ነጥብ የሌሏቸው ጽሑፎችን መተርጐምም ያስቸግራል። ሌሎች የተግዳሮት ምንጮች የዶክተሩን የመርገጫዎች ኣመዳደብ እናሻሽላለን ብለው የላቲኑን የምልክት መርገጫዎች ለግዕዝም ተመሳሳይ ኣጠቃቀሞች የኣቀረቡትንም በመጠኑ ይመለከታል። ስለዚህ ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ዓማርኛውን ኣራት ነጥብ በሌለው ከመጻፍ እንዲቆጠቡና ኣራት ነጥብ በሌለውም መጻፊያ እየጻፉ ጊዜያቸውን ከማባከን ቢቆጠቡ ይጠቅማል። ፬. ስለ ኣራት ነጥብ የተሳሳተ ኣጠቃቀም ተጨማሪ መረጃ የሁለት ነጥቦቹ ሁለት እየተከፈሉ ግማሾቹ ወደ ኣዲስ መስመር መዞር ነው። ፭. በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ኣጠቃቀም ምልክቶች በቀለማት እንጂ በባዶ ስፍራዎች መቀደም የለባቸውም። ፮. ዶክተሩ በእንግሊዝኛው የንግድ ምልክት (“TM”) ምትክ የግዕዝ የንግድ ምልክት (“ንም”) ምልክት ፈጥረው ሲጠቀሙበት ቆይተዋል። ፯. ጮሌ ስልኮችን ወደጎን ኣዙሮ መጠቀም ያፈጥናል። በተለይ ይኸን ኣጠቃቀም እንደእንግሊዝኛው ለማቀላጠፍ ለሳድሳን መዝጊያ ዶክተሩ የ”ዠ“ን መርገጫ ለግራ ኣውራ ጣት እንዲጠቅምም ኣድርገዋል። ፰. የግዕዝ የነቁጥ ምልክት ተረስቶ ዩኒኮድ ውስጥ ስለኣልገባ መጨመር ይኖርብናል። ምክንያቱም ምልክቱ ከሌሎች የቁምፊው ቀለሞች ጋር እንዲሄድ መሠራት ስለኣለበት ነው። ፱. ኣሥሩ የያሬድ ምልክቶች ብዙ ሰዎች ከኣሏቸው የዶክተሩ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ውስጥ ኣሉ። እያንዳንዱም የሚከተበው በሁለት መርገጫዎች ነው። ፲. በተሳሳቱ ኣራት ነጥቦች የተጻፉ ኣስተማማኝ የኣልሆነ ጽሑፎች ኣሉ። ከእዚህ ጽሑፍ ኣንድ ሁለት ኣንቀጾችን ኮፒ ተደርገው http://www.freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://www.freetyping.geezedit.com/ |date=20240621180311 }} ገጽ ላይ ቢለጠፉ ችግሮቹን መመልከት ይቻላል። ===ግዕዝና ኦሮምኛ=== ግዕዝ በዶክተር ኣበራ ሞላ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ለዓማርኛ ተመድበው ከተረፉት ሦስት መርገጫዎች ኣንዱ ለኦሮሞ (Oromo) ሲሆን ሌላው ለትግርኛ ተሰጥቶ የቀረው ለኣገው/ቢለን ሥራ ላይ ውለዋል። ይህ በእንዲህ እንዳለ በ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. የመንግሥት ለውጥ ጊዜ የኣንድ ድርጅት ኦሮሞ ምሁራን ተሰብስበው ከግዕዙ ይልቅ ላቲን ይበጀናል በማለት ግዕዙን (Ethiopic Oromo syllabary) ስለተዉት የሚከተሉትን መጋራት ሳይጠቅም ኣይቀርም። (ለኦሮሞው “ዸ” ፊደል የላቲኑ የመቀነስ ምልክት መርገጫ በዶክተሩ መመደቡን እዚህ ከቀኝ ጎን ከኣሉት ሥዕሎች “ModEth 1989 ሞዴት የፊደል ገበታ ፬፣ ፲፱፻፹፪ ዓ.ም.” የሚለውን ማስተዋል ይጠቅማል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B#/media/ስዕል:EthiopicComputerization.jpg] [https://archive.today/20130629031959/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm]) ቁቤ ኦሮምኛን በላቲን ፊደል የመክተቢያ ዘዴ ነው። ፩. ጥንትም ቢሆን ፊደላት በእጅ ጽሑፍ ሲጻፉ ላቲን ከግዕዙ በፍጥነት የተከተበበት ጊዜ ኣልነበረም። ምክንያቱም ግዕዝ ኣንድን ድምጽ በኣንድ ቀለም ሲያሰፍር ለኣብዛኛው የላቲን ድምጾች ሁለት ቀለሞች ስለሚያስፈልጉት ነው። ፪. የላቲንና ግዕዝ ቀለሞች (ኦሮምኛውን ግዕዝ ጨምሮ) በማተሚያ መሣሪያዎች ሲከተቡ የሁለቱም ቀለሞች መረጣዎች ኣጠቃቀሞች እኩል ነበር። በእዚህ ዘዴ በግዕዝ ቋንቋ በ1513፣ [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/] [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/psalms1-50#Gallery [gallery1]/0/] ኦሮምኛ ዓማርኛ መተርጐሚያ (Lexicon) በ1850 ግድም በኣቶ ሓብተ ሥላሴ ታትሟል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%8D%8B%E1%8A%95_%E1%8A%A6%E1%88%AD%E1%88%9B_%E1%88%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1850] መጽሓፍ ቅዱስን ወደ ኦሮምኛ የመተርጐሙንም ሥራ በማስፋፋት ከሌሎች የቋንቋው ተናጋሪዎች ጋር (ዋሬ፣ ሩፎ፣ ሾለን፣ ጀገን እና ገብረሚካኤል) በመተባበር ሙሉውን ኣዲስ ኪዳን ወደ ኦሮምኛ ተርጕመው በሰኔ 1862 ዓ.ም. ኣገባደዱ። ይህም ትርጕማቸው ለኦሮምኛ ሥነጽሑፍ የመጀመሪያው ኣዲስ ኪዳን መሆኑ ነው። ከጥቂት ዓመታት በኋላም ሚስዮኑ ክራጵፍ ([[J.L. Krapf]]) በ፲፰፻፸፩ ዓ.ም. በራሱ ስም ያሳተመው ይህንኑ የነ[[ኣለቃ ዘነብ]]ን ፲፰፻፷፪ ዓ.ም. ሥራ “ቁልቁሎታ መጻፎታ ከኩ ሐረዋ” ነበር። [https://andemta.com/2017/06/26/%e1%8a%a0%e1%88%88%e1%89%83-%e1%8b%98%e1%8a%90%e1%89%a5/] ኣለቃ ዘነብ ወደ ፲፰፻፸ ዓ.ም. ግድም የ“ኦሮምኛና ኣገውኛ መዝገበ ቃላት” ጽፈዋል ይባላል። የ[[ኣስቴር ጋኖ]]ን የትርጕም መጽሓፍ በመጠቀም በ፲፰፻፹፯ ዓ.ም. የታተመም የኦሮምኛ [[ሓዲስ ኪዳን]]፣ [https://en.wikipedia.org/wiki/Aster_Ganno] [[መጫፈ ቁልቁሉ]] በ፲፰፻፺፱ እ.ኤ.ኣ. (፲፰፻፺፪ ዓ.ም.) በቅዱስ [[ኦነሲሞስ ነሲብ]]፣ [https://en.wikipedia.org/wiki/Onesimos_Nesib] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A6%E1%8A%90%E1%88%B2%E1%88%9E%E1%88%B5_%E1%8A%90%E1%88%B2%E1%89%A5] እና ከእዚያም ወዲህ እንደነ [[በሪሳ]] የኣሉ ጋዜጣዎች በግዕዝ ፊደል በኦሮምኛ ታትመዋል። መጫፈ ቁልቁሉ ለመጀመሪያ ጊዜ በግዕዝ ፊደል በኦሮምኛ ቋንቋ የተጻፈ የምዕራብያኑ King James Version) መጽሓፍ ቅዱስ ትርጕም ነው። ቀደም ብሎም በግዕዝ ፊደል በኦሮምኛ ከቀረቡት መረጃዎች ኣንዱ [[ጀምስ ብሩስ]] የወሰደው የ1790 የኦሮምኛ ትርጕምና የኢዘንበርግ ጽሑፍም ኣሉ። [https://m.facebook.com/photo.php?fbid=1066288513502794&id=100003649675444&set=a.749136815217967.1073741828.100003649675444&source=57] ፫. በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ የሆነው ግዕዝ እ.ኤ.ኣ. በ1987 ለገበያ ቀርቦ በማተሚያ ቤቶች ፊደላት (ሞዴት ፕሮግራም) መክተብ ስለተጀመረ ምሁራን ደስ ሊላቸውና ሳይንሱንና ቴክኖሎጅውን ማወቅና ማስተዋወቅ በተገባ ነበር። ይህ በኣለመደረጉ እ.ኤ.ኣ. በ1992 [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] በፕሮፌሰር [[ጥላሁን ጋሜታ]] ወደ ላቲን ለማዞር ከቀረቡት የኣማርኛ የጽሕፈት መኪናን የሚመለከቱት ጊዜ ለኣለፈባቸውና ኮምፕዩተርን የማይመለከቱ ምክንያቶች መልሶችም ነበሩ። [https://archive.li/WIjry] [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729] [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] ስለዚህ በግዕዝ ፊደል በማተሚያ ፊደላት ሲጻፉ የነበሩት በኮምፕዩተር ስለቀረቡ ቴክኖሎጂው ስለተሻሻለና ስለቀለለ ጉዳዩ ይመለከተናል የኣሉት የኦሮሞ ምሁራን ሊደሰቱ የሚገባ እንጂ ወደ ላቲን የሚያስዞር ኣዲስ ምክንያት ኣልነበረም። በጊዜውም በፕሮፌሰር [[ባዬ ይማም]] በዓማርኛ መልስ ቀርቦ ፕሮፌሰር ሚንጋ ነጋሽና ፕሮፌሰር ሳሙኤል ክንዴ ወደ እንግሊዝኛ ተርጕመውታል። [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] ለምሳሌ ያህል ወደ ላቲን የተዞረው ብዙ የግዕዝ ፊደላትን ከማስተማር የኣነሱትን ላቲን ማስተማር ይቀልላል የሚሉ ኣሉ። የላቲኑ ፊደል በቍጥር ማነስ ዕድሜ ልክ እስፔሊንግ ማጥናትንና ኣለመጨረስን ኣስከትሏል። የግዕዝ ፊደላት ቤቶች፣ ቅርጾችና ድምጾች በወጉ የተሠሩ ውብና ግሩም ፈጠራዎች ናቸው። ለምሳሌ ያህል የካዕብ ቤት ፊደላትን ድምጾች ለማሰማት ከንፈሮችን ማሞጥሞጥ ሲያስፈልግ በቅርጽ ከግዕዙ የሚለዩት ከቀኝ ጎን መሥመር በማስጨመር ነው። የስምንተኛው ቤት ድምጾች የሚጻፉት ከግዕዙ ወይም ራብዕ ግርጌ ወይም ኣናት ላይ መስመር በመጨመር ዓይነት ነው። [https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] ፬. ላቲን የእራሱ ችግሮች የኣሉት ፊደል ነው። [http://www.i18nguy.com/twain.html] [http://www.smart-jokes.org/english-spelling-reform.html] [https://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] [https://www.theguardian.com/media/mind-your-language/2014/dec/11/mind-your-language-english-spelling] በዶክተሩ ግኝት እያንዳንዱን የግዕዝ ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብ ተችሏል። ላቲን ይኸን እየኣንዳንዱን የግዕዝ ቀለም በሁለት መርገጫዎች የመክተብ ችሎታ ስለሌለው ግዕዝን በግዕዝ ፊደል መክተብ ብልጫ ኣገኘ። ስለዚህ ኦሮምኛን በላቲን ፊደል መክተብ (ቁቤ) መሻሻል ኣይደለም። ፭. የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል ከሌሎቹ የግዕዝ ቀለሞች ጋር በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ [http://archive.li/WIjry] ለኣለፉት ፴፪ ዓመታት በኮምፕዩተር ቀርቦ በኋላም በዩኒኮድ ዕውቅና ቢያገኝም [https://en.wikipedia.org/wiki/Ethiopic_(Unicode_block)] ሁሉም ባይሆኑ ኦሮሞዎች ግዕዙን እርግፍ ኣድርገው ጥለው ወደ ላቲኑ ስለዞሩ የተፈጠሩት ችግሮች ቀጥለዋል። ለምሳሌ ያህል ላቲን እራሱን የሚገልጸው የኮምፕዩተሩ ገበታ ላይ በኣሉት ቀለሞች ብቻ ኣይደለም። ፮. በእጅ የጽሕፈት መሣሪያ ዘመን ታይፕራይተር ዓማርኛንና ኦሮምኛን ለማስጻፍ ስለኣልቻለ ላቲን ብልጫ ነበረው። የዶክተሩ ግኝት ለእውሸቱ (የፈጠራ) የታይፕራይተር የኣማርኛ ነገሮችና ለትክክለኛዎቹ የማተሚያ ቤቶች ፊደላት ኣጠቃቀሞች እጅግ ትልቅ ፈውስ (Breakthrough) ነበር። የታይፕራይተር ፊደል ለታይፕራይተር ሲባል የተሠራ በፍፁም ትክክለኛ በኣለመሆኑና ለብዙ ምዕት ዓመታትም በእጅ ስንጽፈው የነበረው ከኣለመሆኑም ሌላ የማተሚያ ቤት ፊደላችንም ስለኣልሆነ ከቁርጥራጮች የሚሠራውን ብጥስጥስ ዶ/ር ኣበራ የእውሸት ፊደል ይሉታል። ስለ ታይፕራይተሩ ድክመት ዶክተሩ እ.ኤ.ኣ. በ1991 [http://trigonal.ncat.edu/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729/] ስለኣቀረቡ መሣሪያው ወደ ቁቤ ለመዞር ምክንያት መሆን ኣልነበረበትም። በታይፕራይተር በመቀጣጠል “ዸ”ን እና እርባታዎቹን መጻፍም ከአማርኛው የተለየ ችግር ኣልነበረውም። ቀደም ብሎም የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙቸው የነበሩት የኦሮሞ የግዕዝ ቀለሞች እየኣሉና ከእዚያም ወዲህ በኮምፕዩተር የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል በዶክተሩ መከተብ መቻልና የተጠቃሚዎች መኖር ግንዛቤ ውስጥ ሳይገቡ በንቀት ብዙ ዓመታት ባክነዋል። ቴክኖሎጂ የችግር መፍቻ እንጂ ከችግር መሸሽያ ኣይደለም። ለቴክኖሎጂ ተብሎ ፊደል መቀየርና መቀነስም ነውር ነው። ለምሳሌ ያህል እንደ እንግሊዝኛው ላቲን ዓይነቶቹ የተጻፉት ቃላት የማይነበቡበት (ለምሳሌ ይህል Write) ሳይቀነሱ ኣሉ። ፯. ቁቤ በላቲን ዋየሎች ከሚጠቀምባቸው በተሻለ ኦሮምኛ በግዕዙ ሊጠቀም ይችላል። ኦሮምኛን በፊደል ለመክተብ ከላቲኑ ቁቤ የግዕዝ ፊደል ይጠቅማል። [https://www.youtube.com/watch?v=I97bJbKbW6w] [http://www.ethiomedia.com/1000bits/geez-for-qubee.html] [https://www.satenaw.com/amharic/archives/56312] ፰. መጽሓፍ ቅዱስ በከፊል እ.ኤ.ኣ. በ1841 በኦሮሞ ቋንቋ በግዕዝ ፊደል ተጽፏል። [http://www.worldscriptures.org/pages/oromocentral.html] [http://www.worldscriptures.org/pages/boranaoromo.html] እንዲሁም እ.ኤ.ኣ. በ1875 የኦሮሞ ሓዲስ ኪዳን በግዕዝ ፊደል ታትሟል። [http://www.worldscriptures.org/pages/oromoeastern.html] [https://web.archive.org/web/20160405073858/http://www.worldscriptures.org/pages/oromowestern.html] [https://web.archive.org/web/20160904072134/http://www.worldscriptures.org/pages/oromoeastern.html] ፱. በልሳነ ግእዝና በኣፋን ኦሮሞ (ግእዚፊ ኣፋን ኦሮሞቲን - Giiiziifi Afaan Oromootiin) የተዘጋጀው [[መጽሓፈ ቅዳሴ]] - ክታበ ቅዳሴ - Kitaaba Qiddaasee መጋቢት 10 ቀን 2008 ዓ.ም. በኢሊሌ ሆቴል ተመርቋል። የትርጐማና የኣርትኦት ሥራው 10 ዓመታት የወሰደው ባለ ሦስት ዓምዱ ክታበ ቅዳሴ፦ የመጀመርያው ረድፍ በግእዝ ቋንቋ፣ ሁለተኛው ረድፍ በኦሮምኛ ሆኖ በግእዝ ፊደል፣ ሦስተኛው ረድፍ በኦሮምኛ ሆኖ በቁቤ ፊደል ተጽፏል ይላል ሪፖርተር ጋዜጣ። [http://andadirgen.blogspot.com/2016/03/blog-post_27.html] ይህ የግዕዝ ፊደል ኦሮምኛን ኣይጽፍም ለሚሉት ማፈሪያ ነው። ስለዚህ ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ግዕዝ ኦሮምኛን ኣይጽፍም በማለት ከጀመሩት የእውሸት ዘመቻዎቻቸውና ሕዝቡን ከማጣላትና ከመለያየት መቆጠብ ይኖርባቸዋል። ከእነዚህ ተርጓሚዎች ሌላ ለግዕዝ እድገት የሠሩ የኦሮሞ ሊቃውንት ኣሉን። [https://www.zehabesha.com/amharic/archives/28745] ፲. መጽሓፍ ቅዱስ ሙሉዉን ወይም በከፊል ከ፲፭፻፮ ዓ.ም. ጀምሮ በግዕዝ ቀለሞች በማተሚያ ቤቶች ከታተሙባቸው ቋንቋዎች መካከል የግዕዝ ቋንቋ ([[ግዕዝኛ]])፣ [[ዓማርኛ]]፣ [[ትግርኛ]]፣ [[ኦሮምኛ]]፣ [https://web.archive.org/web/20160904072134/http://www.worldscriptures.org/pages/oromoeastern.html] [https://web.archive.org/web/20131016202436/http://www.worldscriptures.org/pages/oromocentral.html] [https://web.archive.org/web/20160405073858/http://www.worldscriptures.org/pages/oromowestern.html] [http://web.archive.org/web/20050206112238/http://www.worldscriptures.org/pages/boranaoromo.html] [[ሃዲያ]]፣ [http://web.archive.org/web/20060215084415/http://www.worldscriptures.org/pages/hadiyya.html] [[ሲዳሞ]]፣ [http://web.archive.org/web/20050206125215/http://www.worldscriptures.org:80/pages/sidamo.html] [[ከንባታ]]፣ [http://web.archive.org/web/20050206121358/http://www.worldscriptures.org/pages/kambaata.html] [[ወላይታ]] [http://web.archive.org/web/20050206143119/http://www.worldscriptures.org/pages/wolayta.html] እና [[ጌዴኦ]] [http://web.archive.org/web/20050218094313/http://www.worldscriptures.org/pages/gedeo.html] ይገኙበታል። መጽሓፍ ቅዱስ በሌሎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎችም ተተርጕሟል። ለምሳሌ ጋሞ ጎፋና ዳውሮ። ስለዚህ ለዓመታት በማተሚያ ቤቶች የግዕዝ ፊደላት ሲከተብ የነበረው ኦሮምኛ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ዛሬ ሥራ ላይ እየዋለ ግዕዝ ኦሮምኛን ኣይጽፍም ማለት ሳይንስ ኣይደለም። ፲፩. በኣነሱ የኆኄያት ግድፈቶች (Spellings / እስፔሊንጎች) እና ስፍራዎች (Spaces) ማስከተብ ብልጫዎች የነበረው የግዕዝ ፊደል በዶ/ር ኣበራ ግኝቶች የተነሳ የግዕዝ ፊደል ሓሳብን በኣነሱ ጊዜያት (Times)፣ መርገጫዎች (Keystrokes) እና ገበታዎች (Keyboards) በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች በማስከተብ ብልጫዎቹ ወደ ኣምስት ዓይነቶች ከፍ ብለዋል። ለምሳሌ ያህል “ዘ ኲክ ብራውን ፎክስ ጃምፕስ ኦቨር ዘ ሌይዚ ዶግ።” የሚለውን ዓረፍተ ነገር ላቲን በ36 ቀለሞችና በቁቤ በ45 ቀለሞች ከመክተብ ይልቅ በግዕዝ ፊደል በ24 ቀለሞች መክተብ የተሻለ ነው። ስለዚህ ግዕዝ እንኳን ከላቲኑ ቁቤ ከላቲኑ እንግሊዝኛ የተሻለ ነው። ፲፪. የቁቤ ሥርዓት እ.ኤ.ኣ. በ1992 ገደማ የተመሠረተው ኣንዱ ቀለም ኣንድን ድምጽ በመወከል ነው ተብሏል። የላቲንም ሆነ የቁቤ ቀለሞች ኣንድን ድምጽ በኣንድ ቀለም ከሚወክለው የግዕዝ ፊደል ጋር የመወዳደር ችሎታ የላቸውም። ላቲን ኣንዳንድ ድምጾችን የሚከትበው በሁለት ቀለሞች ስለሆነ ሁሉም ቀለሞች ለየብቻቸው ኣንድ ድምጽ እንዲወክሉ እንኳን ተደርጎ መጠቀም ኣይቻልም። ለምሳሌ ያህል “d” እና “h” የ“ዽ” እስፔሊንግ ስለሆኑ “ዲ” እና “ኤች”ን በሁለት ቀለምነት ጎን ለጎን ኣስቀምጦ በ“d” እና “h” ድምጽ ሰጪነት መጠቀም ኣይቻልም። ይህ ምሳሌ የሚያሳየው ቁቤ የተመሠረተው በጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ማምታታትም ላይ መመርኰዙን ነው። ሌላ ምሳሌ ግዕዝ ዋየልና ማጥበቂያ (Long Vowels / Germination) የለውም የሚባለው ነው። [http://samsondoya.blogspot.com/2013/07/open-response-to-yilikal-getnet.html?m=1] ለግዕዝ ዋየል ስለማያስፈልገውና ስለሌለው ዋየል ባያስፈልገውም መዘርዘር ይቻላል። ኣንድ ቀለም የሚበቃውን የግዕዝ ማጥበቂያ ትቶ ለኣልተሟላ ማጥበቅ ሲባል ወደ ላቲን ዋየሎች መዞር ኣያታርፍም። ለላቲን የሚያስፈልጉትን ረዣዥም ዋየሎች ግዕዝ ስለሌለው ኦሮምኛን በላቲን ለመክተብ መረጥን ለሚሉት ሰበቡ ሳይንሳዊ ስለኣልሆነና ግዕዝ ሥርዓተ ንባብ (ማንሳት፣ መጣል፣ ማጥበቅ፣ ማላላት፣ ማናበብ፣ አለማናበብ፣ መዋጥና መቍጠር) ስለኣለው [https://eotcmk.org/a/pronounciation/] ሊታሰብበት ይገባል ይላሉ ዶክተር ኣበራ። የግዕዝ ፊደል በብዛቱ እየተወቀሰ ከእዚያ በበዙ ቀለምች መተካት ትክክል አይደለም። ቁቤ ሁሉንም የላቲን ዋየሎችንና እንዚራን (Accents) ኣልተጠቀመም። ጥናት ላይ ተመርኵዞም ኦሮምኛ ሁሉንም የዓማርኛ ቀለሞች የኣለመጠቀምም መብት ኣለው። የተለያዩ ምክንያቶች በማቅረብ የግዕዝ ፊደል ኦሮምኛን ኣይጽፍም የኣሉትን እንደተሳሳቱ ሳይጠቅሱ ኣሁንም መጥቀስ ስለጉዳዩ ኣሁንም የሚጽፉት ጥቂት ምሁራን እራሳቸውን ማረም እንዳልቻሉ ያሳያል። [https://advocacy4oromia.org/2013/10/05/the-use-of-latin-script-for-afan-oromo-writing-is-based-on-scientific-evidence/] [http://web.archive.org/web/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] የ“መ” እና “ማ”ን እስፔሊንግ “ma” እና “maa” ማድረግ መካሰር ነው። ወደ ላቲን የተዞረው ያለበቂ ጥናትና ሕዝቡ ሳያውቅና ሳይመርጥ በእውሸት ሕዝብ መረጠው ተብሎ ነው። ፲፫. ማንኛውንም የኦሮሞ ፊደል በሦስት መርገጫዎች መክተብ ነውር ነው። ማንኛውንም የኦሮምኛ ድምጽ በሦስት መርገጫዎች መክተብ ነውር ነው። ምክንያቱም ግዕዝ በኮምፕዩተር ኣይጻፍም ተብሎ የኣማርኛ ታይፕራይተር ማጓጓዝ እንደችግር በቀረበበት ጊዜ እያንዳንዱ የኦሮምኛ የግዕዝ ቀለም በኮምፕዩተር በሁለት መርገጫዎች በዶክተሩ እየተከተበ ነበር። ምንም እንኳን ግዕዝ እንከን የማይወጣለት ፊደል ነው ማለት ባይቻልም ለኣንድ ድምጽ ኣንድ ቀለም ለመመደብና ኣንድን ቀለም ለኣንድ ድምጽ ለመመደብ የተፈጠረ ነው ማለት ይቻላል። ግዕዝ በኮምፕዩተር እየተጻፈ በፊደላዊ ፊደል በላቲን ኦሮምኛውን በበዙ መርገጫዎች መክተብ ኣሁንም ሳይንሳዊና የተሻለ ነው ማለት ለቴክኖሎጂ ሲባል እራስን ዝቅ ማድረግና ኣርቆ ኣለማስተዋል ነው። [https://advocacy4oromia.org/2013/10/05/the-use-of-latin-script-for-afan-oromo-writing-is-based-on-scientific-evidence/] ፲፬. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ዓማርኛ የማጥበቂያ ምልክት የለውም የሚሏቸውን ስሕተቶች ቀጥለውበታል። ዓማርኛ መጥበቅ የኣለበትን ቃል ከማይጠብቀው የሚለይበት ዘዴዎች ኣሉት። ከእነዚህ ኣንዱ ከሚጠብቀው ቀለም ኣናት በላይ ኣንድ ነጥብ መክተብ ሲሆን ምሳሌውም በ፲፮፻፺ ዓ.ም. ላቲንና ዓማርኛ መተርጐሚያ መጽሓፍ ውስጥ ታትሟል። ለምሳሌ ያህል “ላላ‘” እና “አላላ‘” ገጽ 1 እና “መነ‘ሣት” ገጽ 50 ላይ ቀርበዋል። [https://books.google.com/books?id=akBMAAAAcAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false] ይኸንንም ኣጠቃቀም [[ሓዲስ ዓለማየሁ]] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%80%E1%8B%B2%E1%88%B5_%E1%8B%93%E1%88%88%E1%88%9B%E1%8B%A8%E1%88%81] https://en.wikipedia.org/wiki/Hiob_Ludolf] [በ“ፍቅር እስከ መቃብር” መጽሓፋቸው ኣስፋፍተውታል። [https://redawubelibrary.files.wordpress.com/2013/11/e18d8de18985e188ad-e18aa5e188b5e18aa8-e18898e18983e189a5e188ad.pdf]] በኣዲስ ቅርጽ ለኮምፕዩተር እንዲስማማ መጥበቅ ከኣለበት ቀለም ኋላም እንዲከተብ ተደርጎ ማጥበቂያና ማላልያ በዶክተር ኣበራ ፓተንትም ውስጥ ኣ.ኤ.ኣ. በ2009 ተጠቅሰዋል። [http://www.google.com/patents/US20090179778] ፲፭. የቁቤ ዋየሎች “ኤ”፣ “ኢ”፣ “ኣይ”፣ “ኦ” እና “ዩ” (“a”፣ “e”፣ “i”፣ “o” እና “u”) ስለሆኑ በቁቤ “ክታበ”ን ከ“ኪታባ” የመለየትና ማጥበቅ/ማላላት ችግሮች ቢኖሩትም ስለ ቁቤ ማጥበቅ፣ ማላላት፣ ማስረዘምና ማሳጠር የሚጽፉም ኣሉ። ይህ በኣዲስ ፊደልነት የቀረበውንም በብዛት ከግዕዝ ፊደል የበለጠውንም [https://en.wikipedia.org/wiki/Bakri_Sapalo] ይመለከታል። ግዕዝ ሰባት እንዚራን ሲኖረው ኦሮምኛ 10 ያስፈልጉታል የተባለው ትክክል ከኣለመሆኑም ሌላ ቍጥሩን ወደ 13 መጨመርም ስለኣላዋጣም ኣልቀጠለም። [http://www.gadaa.com/language.html] ትክክለኛው የግዕዝ ኣጻጻፍ “ኣፋን” እንጂ “አፋን“ ኣይደለም። ኣንዳንዱ “ድ“ን በ“d“ ሌላው በ“di“ ይጽፋል። ፲፮. ይህ ግዕዝና ኦሮምኛ ሳይንሳዊ ጽሑፍ ስለ ፊደላቱ እንጂ ቋንቋዎቹን ኣይመለከትም። የኦሮሞ ቋንቋችን መዳከም ስለሌለበት ስለ ፊደል ስንወያይ ሰለ ቋንቋና ሰለኣልፈጠርናቸው ኦሮሞነት መቀላቀል ሳይንስ ኣይደለም። የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል ከሌሎቹ የግዕዝ ቀለሞች ጋር በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ ለኣለፉት ፴፪ ዓመታት በኮምፕዩተር ቀርቦ [http://archive.is/v2j1v] በኋላም በዩኒኮድ፣ ዩናይትድ እስቴትስና የኢትዮጵያ መንግሥታት ዕውቅና ቢያገኝም ዛሬም ሶፍትዌር ውስጥ የሉም ብለው የሚጽፉ ኣሉ። ምሳሌ፦ “በዻኔ” [https://www.satenaw.com/amharic/archives/68365] ፲፯. እነ “ሸ”፣ “ቸ”፣ “ኘ”፣ “ዸ”፣ “ጠ”፣ “ጨ”፣ “ጰ”፣ እንዚራኖቹንና ሌሎች ቀለሞች የኣሉትን ለኦሮምኛ የሚያስፈልጉትን ቀለሞች ትቶ እነዚህን ወደ የሌሉት የላቲን ፊደል መዞር ሳይንስ ኣይደለም። [http://samsondoya.blogspot.com/2013/07/open-response-to-yilikal-getnet.html?m=1] የእነ“ጨ”፣ “ⶸ” እና “ꬠ” እንዚራን በቁቤ መለየት ቀላል ኣይሆንም። ፲፰. የኦሮምኛ ድምጾችንና እርባታዎችን የሚወክል የፊደል ገበታ (ከኣማርኛ ታይፕራይተር፣ [[ዓረብኛ]]ና [[ላቲን]]) ለጊዜው የተሻለው ላቲን ነው በማለት በስሕተት የቁቤ ኣጻጻፍ ሥራ ላይ ዋለ። ይህ ለዓማርኛው በኣለመደረጉ ዶክተሩ በመፍትሔው የደረሱለት ለኦሮምኛው ፊደል ጭምርም ነበርና ነውም። ምክንያቱም ዓማርኛና ኦሮምኛ በትክክለኛው የግዕዝ ፊደል ለብዙ ምዕት ዓመታት ተጠቅመውበታል። [http://archive.is/LWaLI] የጄምስ ብሩስና ሌሎች መረጃዎችም ኣሉ። [https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%89%BB%E1%88%AD%E1%88%88%E1%88%B5_%E1%8B%8A%E1%88%8A%E1%8B%A8%E1%88%9D_%E1%8A%A2%E1%8B%98%E1%8A%95%E1%89%A0%E1%88%AD%E1%8C%8D] ስለዚህ ዓማርኛውንም ሆነ ሌሎችን ቋንቋዎቻችንን ለማይጽፈው የዓማርኛ ታይፕራይተር ሲባል ፊደሉን የተዉት ቋንቋዎች በኣንዳንድ ተናጋሪዎች ስሕተት እንጂ በግዕዝ ፊደል ሲጠቀሙ በነበሩ ኢትዮጵያውያን ስሕተት ኣልነበረም። ፲፱. በዶክተሩ ግኝቶች ከ“አ” እና “ኸ” መርገጫዎች ፲፬ የግዕዝ ቀለሞች እየተከተቡ ናቸው። [http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] [http://www.google.com/patents/US9733724] ፳. [[ቁቤ]] በ“a”፣ “e”፣ “i”፣ “o” እና “u” በተጠቀመው ዓይነት በ“ኣ”፣ “ኤ”፣ “ኢ”፣ “ኦ” እና “ኡ” የግዕዝ ቀለሞች መጠቀም ይችል ነበር። ኣንዳንድ ኦሮሞዎች “ቢራ” በላቲን ኦሮምኛ "biirraa" ተብሎ የሚጻፈው ግዕዝ ስለማይችለውም ነው ይላሉ። በ“biirraa” ምትክ “ብኢኢርርኣኣ” ተብሎ በግዕዝ ፊደል መጻፍ ይቻላል። ስለዚህ ቁቤ የተመሠረተው ሳይንሳዊ ጥቅም ላይ ኣይደለም። “ቢ” እና “ራ” ቀለሞችን ዓማርኛ በኣራት ዓይነቶች ማለትም “ቢራ”፣ “ቢ'ራ”፣ “ቢራ'” እና “ቢ'ራ'” መጠቀም ይችላል። “ብኢርኣ” ወይም “ቢርራ”ም ኣለ። ለምሳሌ ያህል “ለቆ” የሚለውን ቃል “ለቅቆ” ወይም “ለቆ'” ዓይነቶች መክተብና ማላልያና ማጥበቂያዎች መጨመርም ይቻላል። ቁቤ ዋየሎችን ከመደራረብ በ“ዓ”፣ “ዔ”፣ “ዒ”፣ “ዖ” እና “ዑ” የግዕዝ ቀለሞች ኣጠቃቀም ምሳሌዎች ጊዜ፣ ሥፍራና ጉልበት መቆጠብ ይችል ነበር። ከኣምስት የላቲን ዋየሎች የግዕዙ “አ”፣ “ዐ” እና ሰባት እንዚራኖቻቸው የተሻለ ገላጮችና ሥፍራ ቆጣቢዎች ናችው። እዚህ የቀረቡትም መረጃዎች ዋሾ የኦሮሞ ምሁሮችን ስለሚያሳፍሩ ዝም እያሉ የተጃጃሉት እነዚያኑ ጥያቄዎች ደጋግመው ይጠይቃሉ። ፳፩. ኣንዳንድ የኦሮሞ ምሁራን ግዕዝ የኦሮምኛ ቃላትን ኣይጽፍም በማለቱ በኣለማወቅ በስሕተቱ ገፍተውበታል። ጎዸቱ፣ ቶኮፋዸ፣ ዹፌ፣ ዹጉማ፣ ጀዺ፣ ዻባ፣ ዻራርቱ፣ ባዻዻ፣ ዻዻ፣ ጄዼ፣ ዼራ፣ ዽባፍ፣ ዽባ፣ ነንዾከዼስ፣ ዿ የእንዚራኑ ምሳሌዎች ናቸው። ዓማርኛው ላይ የተጨመሩት ስምንቱ የኦሮሞ ቀለሞች “ዸ”፣ “ዹ”፣ “ዺ”፣ “ዻ”፣ “ዼ”፣ “ዽ”፣ “ዾ” እና “ዿ” ናቸው። የኦሮሞውም ላይ የተጨመረ የምኢን የግዕዝ “ⶍ” ቀለምም ኣለ። ፳፪. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን “ዻ” የግዕዝ ኦሮምኛ ቀለም በኣንድ ቀለም በሁለት መርገጫዎች ከመክተብ ይልቅ “dha” በማለት በሦስት ቀለሞችና በሦስት መርገጫዎች በኦሮምኛ መክተብ የተሻለ ሳይንስ ይመስላቸዋል። ኣንዳንድ የግዕዝ ቀለሞችን በላቲን ለመለየት ሦስትና ከሦስት በላይ ቀለሞችን መደርደር ያስፈልጋል። ግዕዝ ለኣዳዲስ ድምጾች ፊደል ሲፈጥር ቁቤ ለኣለው ፊደል ሌላ ድምጽና እስፔሊንግ በመጨመር መሻሻል ስለሚፈልግ ችግሩን ያባብሳል። ግዕዝን በላቲን እስፔሊንግ ለመጻፍ የሞከሩትም ጥቂቶቹን እስከኣሁን የኣዋጣቸው የሕዝቡ ስለቴክኖሎጂው በሚገ'ባ ኣለመረዳት ነው። ፳፫. በሚገባ ሳይታሰብበት የግዕዝ ቀለሞች በላጭነትና ጥቅሞች ሳይገለጹ ታልፈዋል። ምሳሌ፦ ግዕዝ ችግር የለውም ማለት ሳይሆን የላቲንን ቃላት እስፔሊንጎች ዕድሜ ልክ ቢማሩትም ማስታወስ ኣይቻልም። በእዚህ ላይ “ኦሮሞ” የሚለው ቃል እስፔሊንግ በላቲን “Oromo” በኦሮምኛ ቁቤ የኣለ በቂ ምክንያት “Oromoo” ነው። [http://www.ethiomedia.com/1000bits/testing-the-power-of-geez.pdf] [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] የቁቤ ላቲንና የላቲንን እንግሊዝኛ ተደራራቢ እስፔሊንጎች ማስታወስ ኣስቸጋሪነት የተነሳ ትክክለኛዎቹን ማስተማርና ማስታወስ ሳያስቸግር ኣይቀርም። ግዕዝ ኣዳዲስ ቀለሞችን እየፈጠረ ሲያድግ ቁቤ በኣሉት የላቲን ቀለሞች ላይ እስፔሊንግ መጨመር ስለኣለበት ለሁሉም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች እየጠቀመ ማደጉ ኣጠራጣሪ ነው። ምክንያቱም በሁሉም የግዕዝ ቀለሞቻችን ለመክተብ ከቁቤው የበዙ ልዩ የፊደል መክተቢያ እስፔሊንጎች መማር ሊያስፈልግ ነው። ስለዚህ ቁቤ የኣናሳ ተጠቃሚዎች በመሆን ኦሮምኛን፣ ኦሮሞውንና ኢትዮጵያን ሊያቈረቍዝ ይችላል። ፳፬. በኣጠቃቀም የላቲን ፊደል ከግዕዝ ሳድሳን ቀለሞች ጋር ኣንድ ዓይነት ነው። ግዕዝ እንዚራኑን በኣንዳንድ ቀለሞች ሲወክል ላቲን ዋየሎቹን ሳድሳኑ ጎን ማስከተብ ስለኣለበት ከሰባት ጊዜ በላይ እጥፍ ስፍራዎችን ያስባክናል። ይኸንን የግዕዝ ምሳሌ የ“ገ” 11 እንዚራን በላቲን ጠብቆና ሳይጠብቅ በመክተብ ልዩነቱን መመልከት ይቻላል። ፳፭. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን በስሕተት ኦሮምኛ 10 እንዚራን ሲያስፈልገው ግዕዝ ሰባት ብቻ ኣለው ይላሉ። ላቲን ኣምስት ዋየሎች ኣሉት ተብሎ ኣምስቱኑ ዋየሎች እየደራረቡ ኦሮምኛ ኣሥር ዋየሎች ኣሉት ማለት ኦሮምኛውን መሳደብ ነው። ዋየል መደራረብም ትርፉ ስፍራ ማባከን ነው። የላቲን ዋየሎች ኣምስት ናቸው ቢባል እንኳን ለኦሮምኛ ኣምስት ዋየሎች በቂ ኣይደሉም። የቁቤ ዋየሎች ኣምስት ከሆኑ ከኣምስት በላይ እንዚራን ለኣላቸው የግዕዝ ቀለሞች ለመጠቀም ከላቲኑ ቁቤ የበዙ የእስፔሊንግ ችግሮች ይፈጥራሉ። [http://www.smart-jokes.org/english-spelling-reform.html] ለምሳሌ ያህል “ዸ”ን በስምንት ዋየሎቹ ለመክተብ ለቁቤ ላቲን ከ20 በላይ ቀለሞች ሲያስፈልጉት ለግዕዙ ፯ በቂ ናቸው። ፳፮. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን በስሕተት ላቲን 26 ቀለሞች ሲኖሩት [https://www.ascii.cl/htmlcodes.htm] የግዕዙ ብዙ ናቸው ይላሉ። የላቲን "a" ዓይነቶች ከ26 በላይ ናቸው። ዋናዎቹ 26 የላቲን ቀለሞች እንደግዕዙ 37 የተሟሉ ኣይደሉም። የግዕዝ ፊደላት በ37 የግዕዝ ቤት ተከፋፍለው እንዚራኖቹ በድምጽና በቅርጽ በወጉ የተደረደሩ ስለሆነ ሕጻናትን ማስተማር እንደ “abcd” ቢሆንም የግዕዝ ተማሪ የሚማረው እስፔሊንግ እንዳያስታውስ እንጂ ዕድሜ ልኩን እስፔሊንጎች እንዲፈልግ ኣይደለም። ለምሳሌ ያህል የካዕብ ቤቶቹ ቀለሞች የሚከተቡት በግዕዞቹ ላይ ከቀኝ ጎን መስመር በመጨመር ሲሆን ድምጾቻቸው እንዲሰሙ ከንፈሮችን ማሞጥሞጥ ያስፈልጋል። ላቲን እራሱን ለማሻሻል ኣዳዲስ ፊደላትን እየቀረጸ ሲሆን ቁቤ ሊጠቀምባቸው ኣልተዘጋጀም። የቻይና ሥዕላዊ [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729] ፊደላት ብዙ ሺህ ናቸው። [https://www.tutormandarin.net/en/how-many-characters-are-there-in-the-chinese-alphabet/] ፳፯. ግዕዝ በእጅ ኣይጻፍ ይመስል ስለላቲኑ የእጅ ጽሑፍ (Cursive) የሚያነሱም ኣሉ። ዶክተሩ ኦሮምኛን በግዕዝ ፊደል በኮምፕዩተር ለመክተብ የሚያስፈልጉትን ከሠሩ በኋላ ለ24 ተነባቢና 10 ዋየሎቹ የኦሮምኛ ፊደላቱ 34 ቀለሞችን መፍጠር ስለሚያስቸግርና ኣስፈላጊ ኣይደለም ተብሎ ወደ ላቲን ዞርን ከቀረቡት ምክንያቶች ኣንዱ ነበር። ፳፰. ግዕዝ እንደኦሮምኛና ሲዳምኛ የኣሉትን (ኩሻዊ) ቋንቋዎችን [https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%8B%8E%E1%89%BD] [http://web.archive.org/web/20050206125215/http://www.worldscriptures.org:80/pages/sidamo.html] ጥሩ ኣድርጎ ኣይጽፍም የሚለው ወይም የግዕዝ ኣንድን ድምጽ በኣንድ ቀለም መወከል እንደችግር ተቆጥሮ ወደ ላቲን ለመዞር የቀረቡት ምክንያቶች ወደ እውነት የተጠጉ ኣልነበሩም። ግዕዝ ለኣንድ ድምጽ ኣንድ ቀለምና ኣንድን ቀለም ለኣንድ ድምጽ በማድረግ የተራቀቀ ፊደል ነው። ፳፱. በግዕዝና በላቲን የሚጠቀሙ ኢትዮጵያውያን ስለማይግባቡ በየእለቱ እየተራራቁ ናቸው። ኣንድ ሕዝብ [https://www.nazret.com/2017/03/04/ethiopia-adwa-when-oromos-fought-italy-as-abyssinians/] በተለያዩ ፊደላትና ቋንቋዎች እንዲጠቀም ማስገደድ ኢትዮጵያን ለማፍረስ ነበር። ኦሮሞው ዓማርኛና ፊደሉን እንዳይማር ተወስኖ የፌዴራል ሥራ እንዳያገኝ ሆኗል። እንደኦሮሞው ኣያያዝ በላቲን ፊደል የሚጠቀሙ ሌሎች ኢትዮጵያውያንም ኣሉ። ፴. ኣይርላንዳዊው በርናርድ ሿው ግዕዝን ዓውቆ ቢሆን ኖሮ ላቲን ቦታ ኣይኖረውም ነበር የሚል ጽሑፍ በሰይፉ ኣዳነች ቢሻው እዚህ ቀርቧል። [http://ethiopianege.com/archives/5408] የላቲን ፊደል ለእያንዳንዱ ድምጽ ኣንድ ቀለም እንዲኖረው ተመኝተው ነበር። ላቲን የኣልተሟላና ኣክሳሪ ፊደል መሆኑንም ሿው ገልጸዋል። [http://www.digitalcomposition.org/essays-and-articles/george-bernard-shaw] ስለዚህ ባለቤቱ የጠላውን ኦሮሞው ኣዲስ ኣግበስባሽ መሆን የለበትም። ፴፩. ላቲን ማወቅ ኦሮሞዎችን ከፊደሉ ተጠቃሚዎች ያቀራርባል ተብሎ እንደምክንያት ቀርቧል። ኢትዮጵያውያን የላቲንን ፊደል ስለሚማሩ ኣልተጎዱም። ፴፪. በግዕዝ እንደኣስፈላጊነቱ መጠቀም እንዲቻል የማላልያ (Stretch) ምልክት ለመጀመሪያ ጊዜ ስለፈጠሩ የዶክተሩ ፓተንትም ውስጥ ተጠቅሷል። [https://patents.google.com/patent/US20090179778A1/en] የዩኒኮድ ግዕዝ መደብም ውስጥ ኣለ። ግዕዝ ኣንድን ቀለም ባለማጥብቅ፣ በማጥበቅና በማላላት ያስከትባል ይላሉ ዶክተሩ። [https://www.youtube.com/watch?v=7jLq0ZgpG_Y] ቁቤ የሚረዝሙ ድምጸ ልሳናትን የሚወክልበት ምልክት የለውም። ኤ (a) ሾርት ዋየል እና ኤኤ (aa) ሎንግ ዋየል ናቸው ተብለው ዋየል፣ ማጥበቂያና ማላሊያም ሊሆኑ ኣይችሉም። ስለዚህ ላቲን ከግዕዙ ጋር ሲወዳደር ለቋንቋው የሚያስፈልጉትን እንዚራን በመቀነስ ኦሮምኛውን ጎዳው እንጂ ኣልጠቀመውም። [http://www.afaan-oromoo.com/wp-content/uploads/2017/10/Gahee-Dr-Hayilee-Fidaa-Taphatan-English.pdf] የኦሮምኛን “ዽ” ድምጽ “dh” እንጂ ግዕዝ ኣይጽፈውም በማለት ማታለል የኦሮሞው ትግል ምክንያትም ይሁን ውጤት ኣይደለም። ፴፫. ኣንዳኣንድ የኦሮሞ ምሁራን ላቲንም ሆነ ቁቤ ከውጪ የተገኙ ናቸው በማለት ግዕዝ የሳባ ፊደል ነው ማለቱን ኣክርረውበታል። ግዕዝ ኢትዮጵያዊ ፊደል ነው። [https://books.google.com/books?id=0u8zE9pgPgUC&pg=PA76&lpg=PA76&dq=Proto-Ethiopic&source=bl&ots=D1dzoO03GC&sig=ms9kCfUSUXW452cZ1OsyHO_yXHw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-ge3E3s7ZAhVP9GMKHSWoCjEQ6AEILzAD#v=onepage&q=Proto-Ethiopic&f=false] [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=556159587914943&id=372037926327111] ፴፬. ዶክተሩ ለግዕዝና እንግሊዝኛ ፊደል የሚጠቅሙ ግኝቶችን በማቅረቡ ገፍተውበታል። [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=10133362&OS=10133362&RS=10133362] የቁቤ ተከታዮች የኦሮሞ ምሁራን ላቲን እራሱን የኣሻሻለበትን ዘዴዎች እንኳን ሳይጠቀሙ ከግዕዙ ኣጠቃቀም እራሳቸውን ስለኣገለሉ ኢትዮጵያንና ዓለምን በመስኩ እንዳይጠቅሙ እየተደረገ ነው። ፴፭. በዓማርኛ “መሣሣት"ና “መሳሳት" እንዲሁም “ዓለማቀፍ"ና “ኣለማቀፍ" የመሳሰሉት ኣንድ ኣይደሉም። ፴፮. የግዕዝ ፊደል የኦሮምኛው ፊደል ውስጥ ያለውን “ዸ” እና ሰባት እንዚራን ቀለሞቹን ያጠቃልላል። [https://www.youtube.com/watch?v=y4u4t9wcGQw] ስለዚህ እንደ “በዻዻ” የኣሉትን ቃላት በ“በዳዳ” ወይም “ዻራርቱ"ን በ“ደራርቱ” መክተብ ግድፈት ነው። የ“ዸ” እንዚራን የግዕዝ ፊደላት ውስጥ መኖርን በመካድ ኣንዳንድ የኦሮሞ ምሁራን ኦሮሞውን ሲያጃጅሉት ፴ ዓመታት ኣልፈዋል። ለምሳሌ ያህል “በዻዻ” የሚለውን ሦስት ድምጾች የኣሉትን ቃል በሦስት ቀለሞች በስድስት መርገጫዎች በግዕዝ ከመክተብ ይልቅ በላቲን በስምንት ቀለሞች በዘጠኝ መርገጫዎች መክተብ ዓይነት የተሻለ መሆኑን ሕዝቡ መርጧል የሚሉ ኣሉ። [https://www.siitube.com/badhadha-galana-wollo-oromo-music_6a9f9e72b.html?vid=6a9f9e72b] ፴፯. ኦሮምኛን በግዕዝ ፊደል ማስተማር እንዲጀመር ሓሳብ ቀርቧል። [http://ethiopianege.com/archives/5324] [http://www.ethiopanorama.com/?p=68130] [http://ethiopianege.com/wp-content/uploads/2017/07/AbrehamKejelaDC6417.pdf] [http://www.satenaw.com/amharic/archives/57010] [https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be] [https://www.youtube.com/watch?v=IEhCoddn6LU] [http://www.cyberethiopia.com/warka14/viewtopic.php?t=56237] ይህ ሌሎች ኦሮምኛውን እንዲማሩም ያበረታታል። ፴፰. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን በምክንያቶች ስለተሸነፉ ስሕተቶቹን ተቀብለው እንደመታረም ኣዳዲስ ምክንያቶችን እያቀረቡ በማወናበዱ ቀጥለውብታል። ለምሳሌ ያህል የኣማርኛ ታይፕራይተርም ይሁን የግዕዝ ማተሚያ ቤቶች የኣረቡን ኣኃዞች ሲጠቀሙባቸው ስለነበረ እንደኣዲስ ነገር ግዕዝ የኣልቦ ኣኃዝ ስለሌለው ፊደሉ ለሂሳብ ኣይጠቅምም ብለው ወደ ላቲን ለመዞር እንደምክንያት ማቅረብ የሚሞክሩ ኣሉ። ቁቤ ወደ ላቲን የዞረው በኣኃዞቹ ምክንያት ስለኣልነበረና ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ የግዕዝ ዜሮ ቀለምን ፈጥረው ስለነበረ ቁቤ ተቀባይነት እንዲያገኝ ሊመሠረት የሚፈለ'ገው በኣዲስ ቅጥፈት ላይ መሆን የለበትም። [https://web.archive.org/web/20100708111800/http://sirius-c.ncat.edu/AAU-Network/news/EJSciTech/ethiopic.html] [https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10217113781409779] ፴፱. በቅርቡ በኣንድ ፀሓፊ “ተማሪ” የሚለውን ቃል በግዕዝ ቀለሞች ለማስቀመጥ ኣሥራ ሁለት ባይትስ (Bytes) ሲያስፈልገው በቁቤ “tamaarii” ስምንት ባይትስ ይበቃዋል በማለት የላቲንን ብልጫ ለማሳየት ተሞክሯል። ሁለቱም የሚወስዱት ስምንት ባይትስ ነው። (ይህ ቀለሞቹ ፊታችን በኮምፕዩተር እስክሪን ወይም ወረቀት ላይ ሲታዩ ማለት ኣይደለም።) ፵. ግዕዙ ላይ ከተጨመሩት የተለዩ የእራሳቸው ፊደላት ከኣሏቸው 13 የፊደል ዓይነቶች ሌላ ወደፊት ለኣፍሪቃና ሌሎች ቋንቋዎች ኣዳዲስ ፊደላት ሲጨመሩ በየስሞቻቸው ይቀርባሉ። በፊደሉ መጠቀምንና ኣለመጠቀምን ዶክተሩ ኣያስገድዱም። ፵፩. “የኦሮሞ ሊቃውንት ባደረጉት ጥናት መሠረት ለኦሮምኛ የሚስማማውን ፊደል (ላቲንን) መርጠውለታል፤ ይህ ያለቀ፥ የደቀቀ ጉዳይ ነው፤ ኦሮሞ ያልሆኑትን የሚገዳቸው ጉዳይ አይደለም። ጉዳዩ የሚገድደው ኦሮሞዎችን ብቻ ከሆነና ኦሮሞዎች ከተስማሙበት በጥላቻ ላይ የተመሠረተ ምርጫ ሊያደርጉ ይችላሉ። ኦሮምኛ ብሔራዊ ቋንቋ እንዲሆን ከታሰበ ግን፥ ጉዳዩ ብሔራዊ እንጂ ኦሮሞዎች ብቻቸውን የሚወስኑበት የኦሮሞዎች ጉልማ ሊሆን አይችልም። ጥያቄውም ከሌሎቹ ቋንቋዎች ይልቅ በኦሮምኛ ላይ የሚነሣው በዚህ ምክንያት ነው።” ይላሉ ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ። [https://www.ethioreference.com/archives/17783] ግዕዝ ለኦሮምኛ እንደሚበጅ የሚቀርቡ ጽሑፎች ቀጥለዋል። [https://deregenegash.wordpress.com/2017/11/09/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] [https://ethiofirst18.blogspot.com/2018/08/the-philosophy-of-ethiopianism-3.html] [http://www.ethiopanorama.com/wp-content/uploads/2018/01/Dr_Abera_with_SBS_S011018.pdf] [https://www.ethioreference.com/archives/18468] [https://www.ethiopanorama.com/?p=102436&lang=en] [https://www.facebook.com/EBCzena/videos/386895698538690/?v=386895698538690] [https://mereja.com/tv/watch.php?vid=68301cb93] [https://www.ethiopanorama.com/?p=102436&lang=en] [https://www.facebook.com/ggkd60/posts/10219378595966368] [https://ethiomedia.com/1000dir/teaching-languages.pdf] [https://www.ethiopianreporter.com/article/17615] የፖለቲካን ችግር ሳይንስ ማድረግ መሞከር ተገቢ ኣይደለም። ፵፪. ኣንዳንድ ሰዎች “ዱ” ፊደል ሆኖ ቀለበቱ መካከል መስመር የኣለውን ቀለም (“ꬉ”) የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል ነው ይላሉ። ይህ ስሕተት ነው። እነ“ꬉ” የጋሞ ጎፋ፣ ዳውሮና ባስኬቶ ፊደላት ናቸው። ፵፫. በግዕዝ ፊደል ድምጽን ከፍና ዝቅ ማድረግ (Tone) ለመለየት የሚያስችሉ ምልክቶችን መፍጠር ይቻላል። ይህ ለኦሮምኛው ኣስፈላጊ ኣይደለም። ዶ/ር ኣማረ ተግባሩ ኃይሌ ፊዳ በሚለው በ፳፻፲ ዓ.ም. በታተመው መጽሓፋቸው ገጽ 101 ላይ "የግዕዙ ፊደል ድክመቶቹን ለማስወገድ የሚያስችል ቅጥያዎች ከተደረጉለት ኣፋን ኦሮሞውን በግዕዝ ፊደል መጻፍ እንደሚቻል ዶ/ር ኃይሌ መናገራቸውን መመስከር እችላለሁ" ይላሉ። ===ግዕዝና ዓማርኛ=== ይህ ጽሑፍ ዓማርኛን የተመለከተ ስለ ፊደሉ [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] (እንደ ኦሮምኛው) የዶክተሩ ኣስተዋጽዖ እንጂ ስለ ቋንቋው ኣይደለም። ስለ ቋንቋው በየሺሓሳብ ኣበራ እዚህ [https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3][https://www.facebook.com/AmharaPress/posts/385607481836896:0] [https://www.satenaw.com/amharic/archives/61949] [http://ethiopianege.com/archives/3775] [http://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf] ጥሩ ቀርቧል። የግዕዝን ፊደል በኮምፕዩተር መጠቀም ኣዲስ ቴክኖሎጂ ስለሆነ የተጠቃሚው መሠረታዊ ሕጎችንና ወጎችን ማወቅ ኣስፍላጊ ናቸው። ቴክኖሎጂ ጠቃሚ ነው። [http://fortune.com/global500/list/filtered?sector=Technology] እነዚህ ታውቀው በኢትዮጵያውያን ትጋት ብዙ ሚሊዮን ጽሑፎች በኣለፉት ፴፪ ዓመታት ቀርበዋል። የፊደሉ እድገት ለወዳጆቹ ትልቅ እርካታ ነው። ለምሳሌ ያህል ዶ/ር [[ዓለሙ ቢፍቱ]] በሞዴት፣ ዶ/ር [[ለይኩን ብርሃኑ]] በኢትዮወርድ መጽሓፎች ጽፈው ኣሳትመዋል። በቅርቡም ዶ/ር [[ኣክሊሉ ሃብቴ]] ግዕዝኤዲትንና ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደሉን ተጠቅመዋል። [https://www.akliluhabte.org/] የመጀመሪያው የግዕዝ ትሩታይፕ ፊደላችን እንደኣስፈላጊነቱ እየታረመ የዩኒኮድ ፊደል የሆነው ትክክከኛ ቅርጾች እዚህ ጎን ከኣለው የኣቶ ኣብርሃም ያየህ የ፲፱፻፺፪ ዓ.ም. መጽሓፍ ማሳሰቢያ ገጽ ሥዕል መመልከት ይቻላል። በዶክተሩ ፈጠራ ምክንያት መጽሓፎቻቸውን ጽፈው ለማሳተም የቻሉ ብዙ ኢትዮጵያውያን ኣሉ። ከእነዚህም መካከል እ.ኤ.ኣ. በ1994 የዶክተሩን ፕሮግራም በመጠቀም ከ25 ዓመታት በኋላ ምስጋና የለገሷቸው ኣንዱ ዶ/ር ኣማረ ተግባሩ ናቸው። [https://www.facebook.com/amare.tegbaru.1/posts/10215952179492452?__tn__=K-R] [ የዶ/ር ኣበራ ሞላ እና ጋሼ አበራ ሞላ (ስለሺ ደምሴ) ግንኙነትም እዚህ ኣለ። [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=2566948203359882&id=293150774072981] ይህ በእንዲህ እንዳለ [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2792949194098298] በኣለማወቅ በተለይ ዓማርኛ ላይ ብዙ ችግሮች የኣደረሱ ኣሉ። ከግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ዓማርኛ ዋነኛውና ወሳኝ ነው። ፩. የኮምፕዩተር፣ እጅ ስልክና የመሳሰሉት የቴክኖሎጂ ግኝቶች በብዙ ቢሊዮን ዶላር ወጪ፣ በብዙ ሰዎች ድካም፣ ፓተንቶችና ምርምሮች የተገኙ ስለሆኑ ሶፍትዌር እንደማንኛውም ነገር የሚገዙ እንጂ ኣንዳንዶቹ እንደሚያደርጉት ሰርቆ መጠቀም ነውር ነው። ብዙ ኢትዮጵያውን እነዚህን ሁሉ የቴክኖሎጂ ውጤቶች ሳንከፍልባቸው በማግኘታችን እንደማመስገንና ለግዕዝ የሚያስፈልጉትን ገዝቶ [https://patents.google.com/patent/US20090179778A1/en] ከመጠቀም ይልቅ ፊደሉ የእራሱ ገበታ እንዳይኖረው የሚፈልጉትን ጭምር ዓውቀውም ሆነ ሳያውቁ እየረዱ ናቸው። ፪. የግዕዝ መክተቢያ ሁሉንም ተጠቃሚ ቋንቋዎች ለማስተናገድ የሚችል መሆን ይኖርበታል። ችሎታውን ከኣለው ለዓማርኛው ብቻ ማቅረብ ሲቻል ዓማርኛ ብቻ የሚያስጽፍ ግን ዓማርኛውን ኣደጋ ላይ የሚጥል ነው። ለምሳሌ ያህል “ቜ”ን በ6 መርገጫዎች የሚከትብና “ⷄ”ን ለመክተብ ከ6 በላይ ተጨማሪ መርገጫዎች የሚያስፈልጉት ኣለ። እየኣንኣንዱን ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብ ሲቻል የ“ጬ”፣ “ⶼ”፣ “ꬤ” እና “ⶐ” ኣከታተብ ለመለየት የመክተቢያ እስፔሊንግ ማስታወስ ወይም መዝገብ (መዝገበ ፊደል) ያስፈልጋል። ፫. ዓማርኛ የማያስጽፍ መጻፊያ ይጽፋል ተብሎ ኢንተርኔት ላይ ለዓመታት ተቀምጧል። በዶክተሩም የፓተንት ማመልከቻዎች ቀርበዋል። ይኸን የሚያስተውልና የሚቃወም የተማረ ኢትዮጵያዊ ኣለመኖር የሚያሳዝንና የሚያሳፍር ነውና ይታሰብበት። ምሳሌ፦ “ትዝታ”፣ “ድድ”፣ “ህህ”፣ እና “ሏ”ን የማያስጽፉ ኣሉ። ምክንያቱም ሕዝቡ ትናንሽ ችግሮችን እየተመለከተ መቃወም ከኣልቻለ እራሱን ከከባድ ችግሮች ለመከላከል ኣለመዘጋጀቱን ስለሚያሳይ ነው። [https://www.lexilogos.com/keyboard/amharic.htm] [https://www.lexilogos.com/keyboard/tigrinya.htm] ይኸን ኣጻጻፍ የወደዱ ከመቶ ሺህ በላይ ተጠቃሚ ኢትዮጵያውያንን ምን እንደነካቸው ማስገረም ቀጥሏል። ምክንያቱም ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ግዕዙን ለመጥላት መጥላት ምክንያት ሊሆን ሲችል የኣንዳንድ የዓማርኛ ፊደል ተጠቃሚዎች በኣምታታቾች መጃጃል ምክንያቱ ኣልተገኘም። ላቲን እስፔሊንግ የሚጠቀመው ለቃላት ሲሆን የኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ፊደሎቻቸው ቃላት ይመስሉ በላቲን እስፔሊንግ መክተብ ምን ይባላል? ፬. ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ለብዙ ዓመታት ዓማርኛውን በእንግሊዝኛ ፊደል በተገኘው እስፔሊንግ ሲጽፉ ቆይተዋል። [http://archive.is/VobgB] እንደ ፓልቶክ የኣሉ ፕሮግራሞች ምሳሌዎች ናቸው። በፓልቶክ ለመሳተፍ ከተቻለ እንደ ግዕዝኤዲት የኣሉትንም የዓማርኛ መክተቢያ መጠቀም ስለሚቻል ኣንዳንድ ዓማርኛ ተናጋሪዎች ዓማርኛውን በኣለመጠቀም እያዳከሙት ናቸው። በዓማርኛ እያወሩ በላቲን መጻፍ ከቀጠለ ነገ ዓማርኛውን መጻፍ የሚችሉ ላይኖሩ ይችላሉ። ይህ የብዙ ሺህ ዓመታት ታሪክ ከኣለው ሕዝብ ትውልድ ኣይጠበቅም። [http://web.archive.org/web/20110609080520/http://en.wikipedia.org/wiki/D%60mt][http://web.archive.org/web/20111208045316/http://ethiopedia.blogspot.com:80/2007/01/kings-and-queens-of-ethiopia-4470-bce.html] [http://www.ethiopanorama.com/?p=67182] ፭. ኣንድ የዓማርኛ ጽሑፍ ቀርቦ ውይይት ሲጀመር ኣስተያየት በእንግሊዝኛ የሚሰጡ ኣሉ። በእንግሊዝኛ የሚጽፉት ዓማርኛውን ለማዳከም ሊሆን ስለሚችል በተለይ ስማቸውን እየደበቁና እየተሳደቡ የኣሉትን የድረገጾቹ ኣቅራቢዎች ማንሳት ይገባቸዋል። ፮. ኣንድ የዓማርኛ ጽሑፍ ቀርቦ ውይይት ሲጀመር ኣስተያየት በእንግሊዝኛ የሚሰጡ ምሁራን ኣሉ። በዓማርኛ መጻፍ የማይችሉት ስለጉዳዮቹም ላይገባቸው ስለሚችል በኣለማስተዋል ዓማርኛውን እያዳከሙ ናቸው። ዓማርኛ የሚያነቡ እንጂ የማይጽፉ የቋንቋው ምሁራን በእንግሊዝኛ ሲጽፉ ኣንባቢዎቹንም ላይገባቸው ይችላል። ፯. ኣንዳንድ ምሁራን ዶክተሩ እየተጠቀሙበት የኣለውን ፊደል ስለሌላቸው ስለቅርጾቹ የሚያነቡትን ባይረ'ዱ ኣያስገርምም። ምክንያቱም ጽሑፉን የሚጽፉትና የሚያነቡት መሣሪያው ላይ በኣለ ፊደል ስለሆነ ነው። ለምሳሌ ያህል ሦስት ቀለበቶች የኣሉት ኃምሱ እንጂ ግዕዙ “ጨ” ኣይደለም። [https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] ስለዚህ ኣንድ ኣንባቢ ወይም ፀሓፊ ሦስት ቀለበቶች የኣለውን ግዕዝ “ጨ” ከኣየ የሚጠቀመው በተሳሳተ ፊደል ነው። ፰. በኮምፕዩተር ዘመን ስለኣለን ጽሑፎችን ለማቅረብ ወርቃማ ጊዜ ውስጥ ነን። ሶፍትዌራችንን እየገዙ የኣሉት ዓማርኛ ተናጋሪዎች ስለሆኑ እናመሰግናለን። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ፱. በግዕዝ ኮምፕዩተር መክተቢያ ከኮምፕዩተሩ ጋር ስለማይመጣ መክተቢያ መግዛት ያስፈልጋል። የኮምፕዩተርም ዋና ጥቅም የተጻፈን ነገር ማስቀመጥ ስለሆነ ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው። በተጨማሪም ኣንድን ጽሑፍ እንደፌስቡክ ከኣሉ ገጾች ውስጥ ወስዶ ማስቀመጥ ብቻ በቂ ኣይደለም። በቋንቋዎቻችን የተጻፉ መረጃዎች እንደሌሎች ቋንቋዎች በብዛት እንዲኖሩ በእጥፍ ብዛት መጻፍና ማስቀመጥ ይጠበቅብናል። በኣለፉት ጥቂት ዓመታት ብዙ ጽሑፎች በኢትዮጵያውያን ትጋት ስለቀረቡ በኮምፕዩተር እንግሊዝኛውን ወደ ዓማርኛና ዓማርኛውን ወደ እንግሊዝኛ መተርጐም ተጀምሯል። ፲. የዓማርኛ ትክክለኛዎቹ ኆኄያት "ዓማርኛ" ናቸው። ሌሎች ምሳሌዎችም “ኃይል”፣ “ሕዝብ” እና “ዓቢይ” ናቸው። ለምሳሌ ያህል “አቢይ”፣ “ኣቢይ”፣ “ዐቢይ”፣ ወይም “ዓብይ” ትክክል ኣይመስለኝም ይላሉ ዶክተሩ። ምሳሌ [https://mahberemariam.wordpress.com/2014/02/20/%E1%88%B5%E1%89%A5%E1%8A%A8%E1%89%B5-35/] የፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ ባሕረ ሓሳብ መጽሓፍ ገጽ 47 እና 48 ስለ ዓቢይ ጾምና ዓቢይ ቀመር ቀርበዋል። ፲፩. በኣጠቃላይ በኣለፉት 45 ዓመታት የኢትዮጵያውያን የዕውቀትና የዓማርኛ ቋንቋዎች ችሎታዎች ኣቆልቍለዋል። በተለይ በእዚህ ዕድሜ ክልል ውስጥ የኣሉ ምሁራን ዓማርኛ ሲናገሩ እንግሊዝኛ [https://www.ethiopianreporter.com/article/13164?__cf_chl_jschl_tk__=f09a62075d73f1e7c7ef6073f12ccffa49d508ec-1580162273-0-ARZ4dGcSKAFRoucTZIfN-BDutMFZFrTBveJyr0hZFeqWdvA2At9wOoG5qzbXc3aT3veWDCQ6_WNb0MVk4LpI-YV6JPagxB4ZNaMTnR0n3ZRH16t_j63Iezs_CWFK5IpoOsw-Gf3qbDQw680oS_BOJ_34wCjTQ5K5pCFnnkluePyT-3AUKCg-ossQZ1WMTBgPD7z8wTA8wqLfW206gtte1cKR1ZulItW_vT7eV3kNSt0BzXRAvldl5ir45XNpgo4vmOp7CVJrkHETzGepLIRcMtE] እንዳይቀላቅሉ ሊያስተውሉ ይገባል። ፲፪. ኣንዳንድ ዓማርኛ ተናጋሪዎች “Torture” በሚለው ቃል ምትክ “Torch” የሚለውን ይጠቀማሉ። መዝገበ ቃላት መጠቀም ሳይጠቅም ኣይቀርም። [https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/] [https://books.google.com/books?id=eh8UAAAAYAAJ&pg=PA217#v=onepage&q&f=false] ፊደል በሚገባ ስለ ኣልቆጠሩ በ“ነው” ምትክ “ነዉ" ይጠቀማሉ። ፲፫. ኣንዳንድ ዓማርኛ ፀሓፊዎች በነጠላ ሰረዝ ምትክ የላቲኑን ኮማ (Comma) እንዲሁም በድርብ ሰረዝ ምትክ የላቲኑን ሰሚ ኮለን (Semi-colon) መጠቀም ስለጀመሩ ዶክተሩ እየተቃወሙ ናቸው። ፲፬. ኣንዳንድ ዓማርኛ ፀሓፊዎች መጽሓፎች ሲያሳትሙ ገጾቹን ለየብቻቸው እያተሙ ይጠርዛሉ። የመጽሓፍና መጽሔት ገጾች ሲታጠፉ ቍጥሮቹና ርዕሶቹ መሣሣም ይገባቸዋል። ለምሳሌ ያህል ገጽ ኣንድ ከግራ ግርጌ ግራ ማዕዘን ላይ ከሆነ ገጽ ሁለት ከቀኝ ግርጌ ቀኝ ማዕዘን ላይ መሆን ይኖርበታል። ፲፭. ኣንዳንድ ምሁራን ለዓማርኛ ቃለ ምልልስ ሲቀርቡ በዓማርኛ መናገር እንዳለባቸው ኣስቀድሞ ማስጠንቀቅ ያስፈልጋል። እንግሊዝኛ እየቀላቀሉ የሚያስቸግሩትን በማረም የኣሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ጥሩ ሥራ ይዟል። ፲፮. ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ዓማርኛውን ኣራት ነጥብ በሌለው ከመጻፍ እንዲቆጠቡና ኣራት ነጥብ በሌለውም መጻፊያ እየጻፉ ጊዜያቸውን ከማባከን ቢቆጠቡ ይጠቅማል። ፲፯. ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ሞክሼዎች የሚሏቸውን ቀለሞች በሌሏቸው ዓማርኛውን እየጻፉ ችግሮች እየፈጠሩ ናቸው። ለምሳሌ ያህል “መሳሳት“ና “መሣሣት" ኣንድ ኣይደሉም። “ምሥር“ አና “ምስር“ ኣንድ ኣይደሉም። ፲፰. ኣንድ የግዕዝ ፊደል በሁለት መርገጫዎች እንደተከተበ ከዶክተሩ ፈጠራ ጋር ከነማስረጃዎቹ ከቀረቡ ፴፪ ዓመታት ኣልፈዋል። ማንኛውንም የግዕዝ ፊደል ዛሬ በሦስትና ከእዚያ በላይ መርገጫዎች መክተብ ከተማረ ሕዝብ ኣይጠበቅም። ኣንድን የዓማርኛ ቀለም በ5 መርገጫዎች መክተብ ኣንዳንዶቹን የሌሎች ቋንቋዎች ቀለሞች ለመክተብ እስከ ስምንት መርገጫዎች መጠቀም ያስፈልጋል። ፊደል ለመክተብ ቃላት ይመስል እስፔሊንግ ማስታወስ የለብንም። ፲፱. ኣንድ የግዕዝ ፊደል በኣንድ ወይም ሁለት መርገጫዎች ከተከተበ በኋላ ልክ እንደላቲኑ ሌላ ፊደል ኣጠገቡ ስለተከተበ ኣይቀየርም። ሌላ ፊደል ወይም መርገጫ የሚቀይረው ከሆነ መጀመሪያውኑ ቀለሙ ኣልተከተበም ማለት ነው። እነዚህ ከነማስረጃዎቹ ከቀረቡ በኋላ በእንደዚህ ዓይነት መክተቢያዎች መጠቀምና የኣልተጻፉትን ማንበብ ሊያበቃ ይገባል። ፳. ኢትዮጵያ የእራሳቸው ፊደል ከኣሏቸው ጥንታዊ ጥቂት ኣገራት ኣንዷ ሆና ሳለ እንደሌሎቹ ቴክኖሎጅውን ማሳደግ ሲገባ የሶፍትዌር መብት በሚገባ የማይከበርባት ኣገር ሆናለች። ይህ የኢትዮጵያን እድገት ማቀጨጩን ይቀጥላል። የሌላውን መብት የማያከብርን መንግሥትና ሕዝብ ማሰልጠንና መብት ማስጠበቅ ኣስቸጋሪ ነው። ፳፩. ዓማርኛ የተናጋሪዎቹ የነበረና የሁሉም ኢትዮጵያውያን የጽሑፍ ቋንቋ የሆነ ነው። [http://quatero.net/amharic1/archives/28792] ፳፪. በኣሁኑ ጊዜ ዓማርኛ ኢንተርኔት ላይ ብዙ እድገት እያሳየ ነው። እንደነ ጉግልና ፌስቡክ የኣሉ ድርጅቶች ሥራዎቻቸውን በዓማርኛ ሲያቀርቡ ኢትዮጵያውያን እየተራዱ ከኣሉት መካከል ናቸው። ይህ ጥሩ ሥራ ሆኖ ሳለ በቂ ዕውቀት የሌሏቸው እየገቡበት ስሕተቶችን እያስፋፉ ናቸው። ለምሳሌ ያህል “Days” የሚለውን ቃል “ቀናቶች” በማለት የሚያቀርቡ ኣሉ። ትርጕሙ “ቀናት” ወይም “ቀኖች” እንጂ “ቀናቶች” የሚባል ነገር የለም። ፳፫. ግዕዝ ለመጀመሪያ ጊዜ በኮምፕዩተር በዶ/ር ኣበራ ግኝት እስከሚቀርብ ድረስ ቴክኖሎጂው ስለኣልነበረም ከእርሳቸው ዘዴም ውጪ በግዕዝ መጻፍ ኣይቻልም ነበር። ዝምታው ስለቀጠለ ቴክኖሎጅውን ቀድመው ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግን የሚሉ ዋሾዎችም ኣሉ። ፳፬. የግዕዝ ፊደል ሌሎች እንዲጠቀሙበት ቀለሞች እንደመጨመር በስሕተት ዓማርኛው ኣይፈልጋቸውም እያሉ በተቀነሱ ፊደላት የሚጠቀሙ ኣሉ። ባለቤቱ የኣላከበረውን ፊደል ጎረቤት ኣይፈልገውም። ፳፭. የግዕዝ ፊደል ለሁሉም ተጠቃሚ ቋንቋዎች የሚያስፈልጉትን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች በዶክተሩ ግኝት መክተብ ተችሏል። ይህ በእንዲህ እንዳለ የተቀነሱ የዓማርኛ ፊደላትን እንኳን ከሦስትና ከእዚያም በላይ መርገጫዎች የሚከትቡ የእንግሊዝኛ እስፔሊንግ የመክተቢያ ዘዴዎች የኣለተቃውሞ እየተስፋፉ ናቸው። እነዚህ ኣከታተቦች ሌሎች የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ቀለሞች በበዙ መርገጫዎች እንዲከተቡ ያስገድዳሉ። ዓማርኛ በበዙ መርገጫዎች በሌሎቹ ቋንቋዎች ምትክ ለመጠቀም ከኣልተዘጋጀ በዘዴዎቹ መጠቀም የለበትም። ፳፮. ኦሮምኛን በላቲን መክተብ (ቁቤ) ከኣሰከተሉት ችግሮች ኣንዱ የማያስፈልጉ ብዙ መርገጫዎችን መነካካት ነው። ዓማርኛን በላቲን እስፔሊንግ መክተብ ተቀራራቢ ችግሮችን ስለሚፈጥር የዘዴው የግዕዝ ተጠቃሚዎች ሌሎችን በእዚህ ለመውቀስ ብቃት የላቸውም። ፳፯. የግዕዝ ፊደል አንዲቀነስ የሚያቀነቅኑ ኣሉ። [http://aigaforum.com/article2017/Preview-from-Proposed-Language-Reform-for-Ethiopia.pdf] ፳፰. ኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ የኣላት ኣገር መሆኗ እየተረሳ ወሬና ፖለቲካ ላይ ማተኰር በዝቷል። በግዕዝ እንዲከትብ የኣደረገለትን ለማመስገንም የማያውቅ ሕዝብ ወደመሆኑ ስለተጠጋ ፈጣሪን ማመስገን ኣይጎዳም። ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች እየተጠቀምንበት ይህን ግኝት የፈጠሩልን ዶ/ር ኣበራ ሞላ [https://am.wikipedia.org/wiki/ኣበራ_ሞላ] መሆናቸውን የማያውቁ ብዙ ናቸው። ፈረንጁ ኣዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን ፈጥረው ዓለምን በቴክኖሎጂ የቀየሩትን ፓተንቶች የኣሏቸውን እነ [[ቶማስ ኤዲሶን]]፣ ግራሃም ቤል [https://www.theclassroom.com/list-alexander-graham-bells-inventions-7271074.html]፣ እስቲቭ ጆብስ [https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Jobs] ፣ ቢል ጌትስ [https://en.wikipedia.org/wiki/Bill_Gates] የመሳሰሉትን ሲያከብርና ሲያበረታታ ኢትዮጵያዊውን ሳይንቲስት ሶፍትዌሩን በፓተንቶች ጠብቀው ሲያቀርቡ [https://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] ለመግዛትና ሥራውን ለማስተዋወቅ እንኳን የሚፈልጉ ብዙ ኣይደሉም። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] በኮምፕዩተር መጻፍ ኣለመቻል የዘመኑ መኃይምነት ነው። ፳፱. ኣንድ ደራሲ ስለኣንድ ነገር ሲጽፍ የእራሱ ሥራ ከኣልሆነ ዋቢ ማቅረብ ተገቢ ነው። ዋቢ የሌለው ሥራ የደራሲው ብቻ ነው ማለት ነው። ፴. ኣንድ ደራሲ ትክክለኛ የቃላት ቀለሞችን ከዘነጋ መዝገበ ቃላት መመልከት ጠቃሚ ነው። ምሳሌ፦ [https://am.wikipedia.org/wiki/አማርኛ_እንግሊዝኛ_መዝገበ_ቃላት_1833] መዝገበ ቃላት እያሉ [https://am.wikipedia.org/wiki/መዝገበ_ቃላት] {{Wayback|url=https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5 |date=20230912181243 }} ፊደል በሚገባ የኣልቈጠሩ ጸፀሓፊዎችን በመከተል በ “ው” እንጂ በ “ዉ” የማይጻፉትን እየጻፉ ቋንቋ ማበላሸት ከኣንዳንድ የተማሩ ሰዎች ኣይጠበቅም። መኃይም የማይሠራውን ስሕተት የተማረው ሲሠራው ኣሳፋሪ ነው። ለምሳሌ ያህል እዚህ ጽሑፍ ውስጥ ከ፬፻ በላይ ግድፈቶች ኣሉ። [https://hornaffairs.com/am/2017/01/24/committed-leadership-corruption/] አዚህ ውስጥ የለም። [http://www.dejeselam.org/] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/ |date=20161213085652 }} ፴፩. “ፊደላቱ የሚሰጡትን ድምጽና ትርጉም ኣውቆ የኣንዱ ፊደል መውጣት መሻሻል ለረዥም ዘመናት የተጻፉ መጻሕፍት የሓሳብ፣ የትርጕም፣ የቅርስ ጥፋት እንደሚያመጡ ማወቅ ይሻል። ጉዳዩ የሚመለከታቸው ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን፣ የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ምሁራን ዳግም ጥያቄ በማያስነሳ መልኩ ትክክለኛውን ነገር ሊያስቀምጡና ጥናት በማጥናት ምላሻቸውን ሊሰጡ ይገባል። ከእዚህም በላይ ደግሞ ባለድርሻ የሆነችው ቅደስት ቤተ ክርስትያን ምላሿን ማሳወቅ እንደሚገባት የጥያቄው መብዛት ኣፋጣኝ እንደሆነ ያመላክታል” ይላል ማኅበረ ቅዱሳን። [https://eotcmk.org/a/%e1%89%b5%e1%8a%a9%e1%88%a8%e1%89%b5-%e1%88%88%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5/] እንዲህም ሆኖ ጽሑፋቸውን በዓማርኛ እንዲጽፉ ያስቻላቸውን እግዜር ይስጥልኝ ለማለት እንኳን የዶክተሩን ስም ሰምተው ላያውቁ ይችላሉ። ፴፪. በተሳሳተ መክተቢያ የተጻፈ በመሆኑ ኣስተማማኝ የኣልሆነ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://www.cdc.gov/anthrax/pdf/evergreen-pdfs/anthrax-evergreen-content-amharic-508.pdf] ከእዚህ ጽሑፍ ኣንድ ሁለት ኣንቀጾችን ኮፒ ተደርገው http://www.freetyping.geezedit.com{{Wayback|url=http://www.freetyping.geezedit.com/ |date=20240621180311 }} ወይም http://ethiopic.com ገጽ ላይ ቢለጠፉ ችግሮቹን መመልከት ይቻላል። ፴፫. ግዕዝ በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ተገቢውን ዕውቅና ኣግኝቷል። የማይጽፉና የኣልተሟሉ መክተቢያዎች እየተጠቀሙ ኣንዳንድ የዓማርኛ ምሁራን እራሳቸውን እያዋረዱ ናቸው። ለምሳሌ ያህል ያልተሟሉ የመክተቢያ ዘዴዎች ኣሉ። ሕዝቡን እያወናበዱ የኣሉት ወደ ኦሮምኛው የላቲን ቁቤ ኣከታተብ ዓይነት በብዙ መርገጫዎች የሚያስከትቡ ኣሉ። ፴፬. ኣንዳንድ የዓማርኛ ደራስያን በተሳሳቱ መጻፊያዎችና ፊደላት እየተጠቀሙ እራሳቸውን እየጎዱ ናቸው። በጊዜ መንቃት ስለኣልቻሉ ኣንዳንዶቹ እንደኦሮሞዎቹ መጃጃልን እያስፋፉ ናቸው። ፴፭. በቂ የኢንተርኔት ኣገልግሎት ኢትዮጵያ ውስጥ ስለሌለ የዶክተሩን ሥራዎች የማያውቁ በተወሰነው ዕውቀታቸው የሚያቀርቧቸው ኢትዮጵያን እየጎዱ ስለሆነ ኣንባቢው ይሀን ከግምት ውስጥ ማስገባት ይኖርበታል። ምሳሌዎች፦ ይህ [https://ethiopianege.com/archives/3951] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/3951 |date=20191228215400 }} ስለ [https://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] እና [http://ethiomedia.com/1000bits/facts-about-the-amharic-language.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/1000bits/facts-about-the-amharic-language.pdf |date=20230404133344 }} ያልሰማ ይመስላል። ስለ ጋብርኤላ፣ ስለ ዶ/ር ኣየለና ካማራ የዶ/ሩ ሥራዎች ውስጥ ተጠቅሰው ስለኣሉ ከሁሉም ቀድሞ የነበሩትን ሥራዎች ኣንዳቸውም ኣልጠቀሱም። በዶክተሩ በተፈጠረው ቴክኖሎጂ እየተጠቀመ የማያመስግነው ቍጥር ስፍር ስለሌለው ከተለመደው መደበቅ ታልፎ ስድብ ተጀምሯል። ፴፮. የዓማርኛውን ፊደል ከ“ሀ” እስከ “ፐ” በቃል የማይደረድሩ ምሁራን ኣሉ ይባላል። [https://qumneger.wordpress.com/2017/10/09/ethiopian-letters/] ይህ ኣሳፋሪ ነውና ይታሰብበት። ===ፊደል ቅነሳ=== ስለ ፊደል ቅነሳ እዚህ ገጽ በየቦታው የቀረቡ ቢኖሩም እንደገና ማንሳቱ ኣይጎዳም። ፩. የግዕዝ ፊደል ከ1513 ዓ.ም. ጀምሮ እስከኣሁን ድረስ በማተሚያ መሣሪያዎች በሚገባ እየተጠቀመ ስለሆነ የብቃት ችግር የለውም። መጽሓፍት በማተሚያ ቤቶች ሲታተሙ ስሕተቶቹ ብዙ ኣልነበሩም። ፊደል መቀነስ የተጀመውረው በሚሲዮናውያን ነው። [https://taza.debreyaredpublisher.com/2019/08/01/%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5-%e1%88%88%e1%88%9d%e1%8a%95-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8a%90%e1%88%b1/] {{Wayback|url=https://taza.debreyaredpublisher.com/2019/08/01/%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5-%e1%88%88%e1%88%9d%e1%8a%95-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8a%90%e1%88%b1/ |date=20211130160522 }} በዐፄ በካፋ ዘመነ መንግሥት ሃሌታውን “ሀ” ከሐመሩ “ሐ” ንጉሡን “ሠ” ከእሳቱ “ሰ” ፥ ጻድቁን “ጸ” ከፀሐዩ “ፀ” ለይቶ በሥፍራቸው ያልጻፈ፤ ፊደል አዛውሮ የተገኘ ጸሐፊ እጁን ይቆረጥ እንደ ነበረ የጽሑፍ መረጃዎች ይጠቁማሉ። [https://henoksitotaw.blogspot.com/2012/12/blog-post_23.html] ፪. የመቀነሱም ነገር ብዙዎቹ ሲከራከሩ እንደነበሩት ዓማርኛውን ብቻ የተመለከተ ኣይደለም። ፫. ከዳግማዊ ምኒልክ ጀምሮ ብዙ ኢትዮጵያውያን ሊቆች፣ ሚኒስትሮችና ደራስያን የእንግሊዝኛውን የታይፕ መጻፊያ ለዓማርኛ መክተቢያ እንዲያገለግል ወደ ሰማንያ ዓመታት ግድም ሲመራመሩ ቆይተው ኣልተሳካላቸውም። ፬. ኢ/ር ኣያና ብሩና ኢ/ር ተረፈ ራስወርቅ የዓማርኛውን ፊደላት በመቀነስና ቆርጦ በመቀጠል ኣማርኛ በመሰሉ የፈጠራ ቅርጾች የኣቀረቧቸው ሥራ ላይ ውለዋል። እነዚህ ቍርጥራጮች ግን የዓማርኛ ፊደሎች ኣይደሉም። ለእነዚህ ከመቶ በኣነሱ መቀጣጠያዎች የሚሠሩ የፈጠራ የኣማርኛ ነገሮች የሚያስፈልጋቸው ኣንድ የእንግሊዝኛ የፊደል ገበታ ስለሆነ በኣንዱ ገበታ ምትክ ብቻ የቀረቡ ናቸው። የዓማርኛ ቀለሞች ብዛት ከ200 በላይ ስለሆነ 100 ስፍራዎች ኣይበቁትም። ፭. ኆኄያቸውን የጠበቁ የግዕዝና ዓማርኛ ጽሑፎች በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ለብዙ ዘመናት ተጽፈዋል። ፮. በእጅ ጽሑፍም ወረቀት ላይ መክተብ ለኢትዮጵያ ሕዝብና የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ጠቅሟል። [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/ሞክሼ-የአማርኛ-ፊደላት-እና-የባለሙያዎች/] ፯. ፊደል መቀነስ ትኩረት የኣገኘው “ፍቅር እስከ መቃብር” መጽሓፍ በተቀነሱ ፊደላት በ፲፱፻፶፪ ዓ.ም. ከታተመ በኋላ ነበር። እዚህ ላይ ተደርቦ ለታይፕራይተር ቴክኖሎጂ እንዲመች የፊደል ቅነሳ ክርክር ተጀምሮ በመጨረሻው ውድቅ ሆነ። ፰. የኢትዮጵያ ቋንቋዎች መርሐ ልሳን [ኣካዴሚ] በ1973 ዓ.ም. ካወጣው የአጻጻፍ ሥርዓት ውሳኔ በስተቀር ሌላ ወሳኝ ጥናት ባለመደረጉ፣ ለዚህ ጉዳይ ተጠያቂ ሊሆን የሚችሉ መምህራንንም ስለዚህ ጉዳይ ሆን ብሎ ያስተማራቸው ሰው ባለመኖሩ እነሱ ራሳቸው በዘፈቀደ ስለሚጽፉ ተማሪዎቻቸውም የነሱን ፈለግ በመከተል በዘፈቀደ ይጽፋሉ፤ የሚሉት ዶ/ር አምሳሉ አክሊሉ "የአማርኛን ሞክሼን ሆሄያት ጠንቅቆ ያለመጻፍ ችግርና መፍትሔ" የሚባል መጽሓፍም ጽፈዋል። ሃሌታው “ሀ”፣ ሓመሩ “ሐ”፣ ብዙኃኑ “ኀ”፣ ንጉሡ “ሠ”፣ እሳቱ “ሰ”፣ ኣልፋው “አ”፣ “ዓይኑ” “ዐ”፣ ጸሎቱ “ጸ”፣ ፀሐዩ “ፀ” የተባሉትን በማጥበቅና በማላላት ብቻ ለመግለጽ ኣስቸጋሪ ነው። እንደ ዶ/ር ኣምሳሉ ተፈራ ኣገላለጽ "ከፊደላት ጋር የሚከሰቱ ችግሮችን ኣስመልክቶም በዓማርኛ ፊደል ገበታ ላይ ተመሳሳይ ድምጽ ያላቸው ስለሚገኙ፤ በኣጻጻፍ ረገድ በርካታ ልዩነቶች መኖራቸው፤ ራብዕ ድምፅ ያላቸው ከግዕዙ ጋር ተመሳሳይነት ያላቸው ፊደላት መኖራቸው፤ ሳድስና ሳልስን እያቀያየሩ መጠቀም፣ ዲቃላዎችንና ፍንጽቅ ፈደላትን በዝርዝር የመጠቀም ዝንባሌ፣ በመሠረታዊ ቃሉ ላይ የሌለውን ቃል መጨመር፣ የኣናባቢዎች ቅጥል ኣለመለየት ችግሩን ይበልጥ እንዳሰፋው ጠቁመዋል። [https://eotcmk.org/a/%e1%88%80%e1%8c%88%e1%88%ad-%e1%8b%93%e1%89%80%e1%8d%8d-%e1%8b%90%e1%8b%8d%e1%8b%b0-%e1%8c%a5%e1%8a%93%e1%89%b5-%e1%89%b0%e1%8a%ab%e1%88%94%e1%8b%b0/] (የእነዚህም ምሳሌዎች በቅደም ተከተል “ሀ" እና “ኀ"፤ “ሃገር" እና “ኣገር"፣ “አ" እና “ኣ"፣ “ግዜ" እና “ጊዜ"፣ “ፏፏቴን"ን በ“ፍዋፍዋቴ"፣ “ኈ"ን በ“ሆ"፣ “መምህራንን" በ“መምህራኖች" እና “ዮ"ን በ“ዬ" ዓይነቶች ናቸው በማለት በኣጠቃላይ ግን ችግሩ ከፊደሉ ሳይሆን ከተጠቃሚው ነው ይላሉ ዶ/ር ኣበራ።) ይህ ችግር በምሁራን ዘንድ ሞክሼ ቃላት ይቀነሱ፤ አይቀነሱ የሚለው ሐሳብ ዛሬም ድረስ እያከራከረ እንደሚገኝ ገልጸዋል። ኣማራጮችንም በተመለከተ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ኣካዳሚ በ1973 ዓ.ም. ተመሳሳይ ድምፅ ያላቸው ፊደሎች ከገበታው ላይ ተቀንሰው በኣንድ ፊደል ብቻ ይወከሉ የሚል ሲሆን፣ የቤተ ክሕነት ሊቃውንት ኣቋም ደግሞ ፊደላት የፈጣሪን ቸርነት የሚገልጹ እና ከእሱ የተገኙ ስለሆኑ ሁሉም ጠንቅቆ ሊጽፋቸው ይገባል እንጂ በፍጹም ሊቀነሱ አይገባም ነው። ፊደላቱ በሙሉ መንፈሳዊ፣ ተፈጥሯዊና ሙያዊ ትርጓሜ ስላላቸው ያንን ያጣሉ በማለት" ዶ/ር አምሳሉ ተፈራ ይገልጻሉ። የኣብነት (ቄስ) ትምህርት ቤቶች ትኩርት መነፈግንም የሚጠቅሱ ኣሉ። [https://www.press.et/Ama/?p=1010] {{Wayback|url=https://www.press.et/Ama/?p=1010 |date=20220118021320 }} ፱. ከ1980 ዓ.ም. ወዲህም እነዚሁ ቀለሞች በዶ/ር ኣበራ ወደ ኮምፕዩተር ስለገቡ የግዕዝ ፊደላችንን የኣጋጠመው ችግር የለም። ይህ በእንዲህ እንዳለ የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ማዕከል በተቀነሱና በተቀነጠሱ ፊደላት “ኣማርኛ መዝገበ ቃላት” በ፲፱፻፺፫ ዓ.ም. እንዲሁም “ክብረ ነገስት ግእዝና ኣማርኛ” መጽሓፍት በ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. ኣትሟል። በመጽሓፎቹ ርዕሶች “ኣማርኛ”፣ “ነገስት”ና “ግእዝ” ተብለው የቀረቡት “ዓ”፣ “ሥ” እና “ዕ” ከተቀነሱት ቀለሞቻቸው ውስጥ የተካተቱ በመሆናቸው ነው። እነዚህ ቍርጥራጮች ግን የዓማርኛ ፊደሎች ኣይደሉም። ክርክሩ በኣይቀነስ ባዮች ምክንያታዊ ኣሸናፊነት ማለቅ ሲገባው እንደቀጠለ ኣለ። [https://afroaddis.wordpress.com/2011/04/03/%E1%88%B5%E1%88%88%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%89%85%E1%8A%90%E1%88%B3-%E1%8B%A8%E1%89%B0%E1%8B%B0%E1%88%A8%E1%8C%89-%E1%8C%A5%E1%8A%93%E1%89%B6%E1%89%BD-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] [https://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15385:አማርኛ-የራሱ-ፊደል-አለውን?&Itemid=211] {{Wayback|url=https://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15385%3A%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8B%A8%E1%88%AB%E1%88%B1-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A0%E1%88%88%E1%8B%8D%E1%8A%95%3F&Itemid=211 |date=20250508144317 }} [https://www.facebook.com/888560754583711/posts/1364393447000437/] [http://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15565:የግዕዝ-ፊደልና-ቋንቋችን-የማንነት-ታሪካዊ-ቅርሳችን&Itemid=209] {{Wayback|url=http://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15565%3A%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D%E1%8A%93-%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%89%BD%E1%8A%95-%E1%8B%A8%E1%88%9B%E1%8A%95%E1%8A%90%E1%89%B5-%E1%89%B3%E1%88%AA%E1%8A%AB%E1%8B%8A-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B3%E1%89%BD%E1%8A%95&Itemid=209 |date=20250508060034 }} [https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf |date=20190412085948 }} [http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/ሞክሼ-ፊደላት/] {{Wayback|url=http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/ |date=20210914041445 }} [http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] [https://www.youtube.com/watch?v=7sz8WBErBio] ይህ ሁሉ ሲደረግ የዩኒኮድ ዓማርኛ ቀለሞች ኣልተቀነሱም። ፲. ለብዙ መቶ ዓመታት በውጭ ኣገራትና ኢትዮጵያ ውስጥ በግዕዝ ፊደላችን ሲጠቀሙ የነበሩ ማተሚያ ቤቶች ፊደል ሲቀንሱ ኣልሰማንም። ፲፩. ይህ የተዛባ የቅነሳ ኣጠቃቀም የመንግሥትም ፍላጎት ይመስላል። ምክንያቱም የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ዓይነት ተቋማት ፊደል መቀጠሉን ተዉት እንጂ በመቀነሱ ስለቀጠሉበት ነው። የግዕዝ ፊደል ትክክለኛ ኣጠቃቀም እያለ በተቀነሱና በተቈራረጡ ነገሮች መጠቀም መቀጠል በኮምፕዩተር ዘመን የሚያስከትለው ኪሳራ ቀላል ኣይደለም። ለምሳሌ ያህል በታይፕራይተር ዘመንና ይኸንኑ መሣሪያ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት ኣራት ነጥብን ሲከትቡ የነበሩት ሁለት ባለ ሁለት ነጥቦችን በመጠቀም ነበር። ዶ/ር ኣበራ ግን ለኣራት ነጥብ ከመነሻውም ኣንድ ስፍራ ስለመደቡለት ከዩኒኮድ በፊትም ይሁን በኋላ ፊደሉ የእራሱ የኮምፕዩተር ቍጥር ወይም ኮድ ኣለው። [https://www.youtube.com/watch?v=9m06K_NDqlo] ጥቂት ኣዳዲስ ፊደል ቀናሾች ወይም የግዕዝ መክተቢያ ኣቅራቢዎች ኣራት ነጥብን ከሁለት ባለ ሁለት ቀለሞች ማስከተብ ስለጀመሩ ጽሑፎቹ ኣራት ነጥብ የላቸውም። በኣሁኑ ጊዜ በብዙ ሚሊዮን የሚቈጠሩ ኢንተርኔት ላይ የኣሉ ኣራት ነጥብ የሌላቸው ጽሑፎች ማለቂያ የሌላቸው ናቸው። (የማለቂያን ቅኔነት የሚገባቸው ያውቁታል።) እነዚህን ስሕተቶች እየተከታተሉ ማረም ኣስቸጋሪ ስለሆነ ስሕተቶቹ እንዳይቀጥሉ ሁላችንም መረባረብ ይኖርብናል። ሁለት ነጥቦች መካክል ተገብቶ ሁለቱን ብቻ በኣንድ መርገጫ መሰረዝ ከተቻለ መክተቢያውን ሆነ ፊደሉን ኣለመጠቀም ያዋጣል። ኣራት ነጥብ በሌላቸው ቀለሞች የተጻፉ ብዙ መጽሓፍትም ስለኣሉ ሰዉ በኣወናባጆች ወደኋላ እየተመለሰ ነው። ይህ የምልክት ቅነሳ ያስከተለው ችግር ነው። የግዕዝ ፊደላችን እንደ ቻይናው ሥዕሎች የሚሳሉበት ስለኣልሆነ [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729] በሺዎች የሚቈጠሩ ኣይደለም። [https://www.tutormandarin.net/en/how-many-characters-are-there-in-the-chinese-alphabet/] ፲፪. ፊደል መቀነስ ፊደላችን ላይ የተቃጣ ዘመቻ ነው። [http://www.cyberethiopia.com/warka14/viewtopic.php?t=50680] [https://amharaonline.org/%e1%89%bb%e1%88%88%e1%8b%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%8b%b2%e1%88%85-%e1%8d%8b%e1%88%bd%e1%8a%95-%e1%88%86%e1%8a%96-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%88%8d%e1%88%85/] {{Wayback|url=https://amharaonline.org/%e1%89%bb%e1%88%88%e1%8b%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%8b%b2%e1%88%85-%e1%8d%8b%e1%88%bd%e1%8a%95-%e1%88%86%e1%8a%96-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%88%8d%e1%88%85/ |date=20230404111217 }} ፲፫. ቀደም ብለው በዶክተሩ ለዩኒኮድ የተለገሰውን ፊደል [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] ኣስጥለው የተቈራረጡ የአማርኛ ፊደል [https://archive.today/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] ለዩኒኮድ የኣቀረቡት ተሸንፈዋል። ቀደም ብለው በዶክተሩ ለዩኒኮድ የተለገሰውን ፊደል ኣስጥለው የተቀነሱ ፊደላትን [https://archive.today/20131220183137/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] ለመቀጣጠል ለዩኒኮድ ለማቅረብ የኣቀዱት በሁለተኛ ዙር ጥፋት የኣቀዱትም ተሸንፈዋል። ይህ ሁሉ ሲሆን ቀደም ብሎ ለአማርኛ ታይፕራይተር ሲባል ፊደል ይቀነስ የተባለውን ክርክር የቀጠሉበት ስለ ዶክተር ኣበራ ሥራ ያልሰሙት እንደእነ የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተቋም የኣሉት ነበሩ። [https://web.archive.org/web/20121031103452/http://www.ethiopic.com/advances.htm] ወደፊት ኮምፕዩተሩ ዓረፍተ ነገርን በማረም ትክክለኛውን ሆኄ እንዲያስቀምጥ እናደርጋለን። መጻፍ የማይፈግጉ ለኮምፕዩተሩ ነግረውት ይጽፋል። ፲፬. "ቋንቋ"ን በ"ቁዋንቁዋ" መጻፍ ኮምፕዩተሩ ቀለሞቹን የሚያስቀምጥባቸውን ሥፍራዎች ከማስጨመር ሌላ ወረቀትንና ጊዜ ያስባክናል። "ቋንቋ"ን "ቁዋንቁዋ" በሚመስል ድምጽ ማንበብ እንኳን የፊደሉና የዓማርኛ ቋንቋ ሥርዓት ኣይደሉም። "ቁዋ" እንደ "ቋ" እንዲጻፍና እንዲነበብ ማስገድድ የኣምባገነኖች ፍላጎት እንጂ የፊደሉና የቋንቋው ኣይደሉም። ፲፭. ዶክተር ኣበራ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው ፓተንቶች ሲያገኙባቸው ቴክኖሎጅው በዓዋቂዎች ተጠንቶና ተፈትሾ ነው። ከእዚሁ ጋር የተያያዙ ኣዳዲስ ኣጠቃቀሞች ለግዕዙ ቀርበዋል። ለምሳሌ ያህል "ቋንቋ" የሚለው ቃል እንዲፈለግ ለኢንተርኔት ሲቀርብ ብዙ ቃላቱን የያዙ ጽሑፎችን ማግኘት ሲቻል ቃሉን በ"ቁዋንቁዋ" የሚጽፉ ከኣሉ ፍለጋው ሁለቴ እንዲደረግ ያስገድዳል። ስለዚህ ለታይፕራይተር ሲባል የቀረበ ክርክር ከኋላቀር መሣሪያው ጋር መቅረት ኣለበት። ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከታዋቂ የዓለም ሳይንቲስቶች ኣንዱ ናቸው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ===የግዕዝ ቁምፊዎች=== ቁምፊ (Typeface) ኣንድ ዓይነት ቅርጽ የኣሏቸው የፊደል ቀለም (Font) ቤተሰብ ነው። ድንጋይ፣ ብራናና ወረቀት ላይ በእጅ ሲጻፉ የነበሩት የግዕዝ ቀለሞች በማተሚያ መሣሪያዎች እ.ኤ.ኣ. ከ1513 ጀምሮ ሲጠቀሙ ቆይተዋል። [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/] {{Wayback|url=https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/ |date=20191006184131 }} [https://www.wordproject.org/bibles/am/19/1.htm] በ፲፱፻፳፭ ዓ. ም. ግድም የጽሕፈት መሣሪያ ተፈጥሮ ለቢሮ ሥራዎች ጠቅሟል። ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሳይገባ ለኢትዮጵያ ጽሑፍ መበልጸግ ትልቁን ድርሻ የኣበረከተው የማተሚያ መሣሪያ ሳይሆን ኣልቀረም። የግዕዝ ወደ ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ በፊደሉ መግባት በተለይ የዓማርኛ ጽሑፎችን እንዲስፋፉ ጠቅሟል። ፊደሉ ከቴክኖሎጅው ጋር እንዲራመድ መገንዘብ ስለኣለብን ኣንዳንድ ነጥቦች ከእዚህ በታች ቀርበዋል። ፩. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ዶክተሩ የቁምፊውን መጠን በግምት ኣስቀመጡት እንጂ መደብ ኣላወጡለትም። ፪. በኣሁኑ ጊዜ ሕዝቡ በግዕዝ ፊደል በብዛት መጽሓፍት እየጻፈ ስለሆነ እየተደሰትን ነው። ሆኖም ጽሑፎች እየታተሙባቸው የኣሉት ቁምፊዎች መልኮች የተለያዩና ኣብዛኛዎቹ የተሳሳቱ ስለሆኑ መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ከግዕዝኤዲት ፕሮግራሞች ጋር እየተሸጠ የኣለው የዶ/ር ኣበራ ሞላ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ (GeezEdit Unicode) ቁምፊ ወደ ትክክለኛው የቀረበ ነው። [https://archive.today/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] ይኸን ቁምፊ ከተጠቀሙበት መካከል ዶ/ር ኣክሊሉ ሃብቴ በ፳፻፱ ዓ.ም. ያሳተሙት ባለ 629 ገጾች "የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ታሪክ" መጽሓፍ ኣንዱ ነው። [http://quatero.net/amharic1/archives/28975] በፊደሉ ለብዙ ዓመታት እየተጠቀሙበት የኣሉት የኣቶ ኣብርሃ በላይ ኢትዮሚዲያ ገጾችም ኣሉ። [http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf |date=20180127040743 }} በ፳፻፲፩ ዓ.ም. ሰይፉ ኣዳነች ብሻው በግዕዝኤዲት ፕሮግራም በመጠቀም "የምኒልክ ጥላ" መጽሓፍ ጽፈዋል። በጽሑፋቸውም ዶክተር ኣበራ ስለ ሆኄያት መልኮች በተለይ የ"ጨ" ባለሁለት እግርነት እውነታ ተቀብለዋል። ፫. መጽሓፍ በኮምፕዩተር ሲታተም ቁምፊውን ኣስቀድሞ መወሰን ይጠቅማል። ምክንያቱም በኣንዳንድ ኣስቀያሚና የተሳሳቱ የፊደል መልኮች የተጻፉ ጽሑፎች ማንበብ ኣያጓጓም። [http://www.dallascounty.org/department/hhs/documents/DCHHS_ZikaVirus_FactSheet_Amharic_Feb2016.pdf] {{Wayback|url=http://www.dallascounty.org/department/hhs/documents/DCHHS_ZikaVirus_FactSheet_Amharic_Feb2016.pdf |date=20171222055938 }} ፬. ኣንድ የግዕዝ ዩኒኮድ ቁምፊ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች እንደኣሉት ማጣራት የደራሲው ሥራ ነው። ምክንያቱም ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው የማተሚያ ቤቶቹን ኃላፊነት ለደራሲዎች ስለሰጡ ኣዲሱን ቴክኖሎጂ መማር ኣስፈላጊ ስለሆነ ነው። ፭. ኣንድ በግዕዝ ዩኒኮድ ቁምፊ የሚጠቀም ደራሲ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች መክተብ መቻሉን ማጣራት የደራሲ ሥራ ነው። ምክንያቱም ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው የማተሚያ ቤቶቹን ኃላፊነት ለደራሲዎች ስለሰጡ ኣዲሱን ቴክኖሎጂ መማር ኣስፈላጊ ስለሆነ ነው። ፮. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ዶክተሩ በመደበኛነት (Standard) የተጠቀሙት የኢትዮጵያ ቍጥር ፩ ፊደል ነው። እ.ኤ.ኣ. በ1988 በዶክተሩ ከፖስትእስክሪፕት (Postscript) ፊደላቸው የተሠራ የመጀመሪያው ትሩታይፕ (TrueType) የግዕዝ ፊደልና ፊደላቸው ነው። ለሥራቸው መሳካት የኮሎራዶው ኩባንያዎች ከዶክተሩ ባለውለታዎች ዋነኞቹ ናቸው። ይህ እነ ብርሃንና ሰላምና የመሰሉ የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙበት የነበረው ቁምፊ ወደ ታይምስ ሮማን (Times Roman) የእንግሊዝኛ ቁምፊ የቀረበና ተመሳሳይ ቢሆንም ከላቲኑ ጋር ሲወዳደር የግዕዝ ፊደል ተለቅና ደመቅ የኣለ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%8C%8D%E1%88%8A%E1%8B%9D%E1%8A%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1833] ኣብዛኛዎቹ የዓማርኛና እንግሊዝኛ መጽሓፍት ሲጻፉ የነበሩት በእነዚህ ቁምፊዎች ነበር። ይህ የግዕዝ ቁምፊ መልክ ወደጎን ቀጠን ብሎ ወደታች የወፈረ ነው። በማተሚያ ቤቶቹና ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ሲታተሙ የነበሩት መጽሓፎች የፊደል መጠን (Points) ከ10 እስከ 12 ነበር። ፰. ኣንድ የግዕዝ ቁምፊ ቢያንስ ከኣንድ ተመጣጣኝ የእንግሊዝኛ ቁምፊ ጋር መቅረብ ይኖርበታል። ፱. ኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ላይ በቀላሉ ማየት እንዲቻል የሚቀርቡ ጽሑፎች ደቦልቦል በኣሉ ቁምፊዎች ነው። እነዚህን ለመጽሓፎችና ለመሳሰሉት መጠቀም ኣስፈላጊ ኣይደለም። ምክንያቱም ትላልቅ ስለሆኑ በዛ የኣሉ ስፍራዎችንና ወረቀቶችን ስለሚያስባክኑና ጥቅማቸው ለኅትመት ስለኣልሆነ ነው። ፲. ኣንዳኣንድ ሰዎች ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ማድረግ ፊደሉን መሥራትና ማቅረብ ይመስላቸዋል። ይህ ከኣለማወቅ የመጣ ስሕተት ነው። በፓተንት የሚጠበቀው ኣዲስ የሆነውና ፊደሉን በኮምፕዩተር መጠቀም የኣስቻለውን ቀደም ብሎ ያልነበረውን ዘዴ ነው እንጂ ከዘዴው ጋር ለሚቀርቡት ፊደላት ኣይደለም። ፲፩. ኣንዳኣንድ ሰዎች ግዕዝን ኣሜሪካ ፓተንት ማድረግ ፓተንቱን ወይም ፊደሉን ለኣሜሪካ መስጠት ይመስላቸዋል። ይህ ከኣለማወቅ የመጣ የፈጠራ ወሬ ነው። ፲፪. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው ከትክክለኛው ቁምፊ ጋር ዶክተሩ ከኣቀረቡ በኋላ ከአማርኛው ቅጥልጥል ፊደል እስከኣልተሟሉና የተሳሳቱ ቀለሞች የኣሉዋቸውን ቁምፊዎች በነፃና በሽያጭ የሚያቀርቡ ኣሉ። ይኸንን መረዳትና ማስተዋል የተጠቃሚው ኃላፊነት ሲሆን ኣንባቢው ስሕተቶችን እያየ ዝም ማለቱ ደረጃቸው ለኣዘቀጡ በኮምፕዩተር ለቀረቡ ጽሑፎች ኣስተዋጽዖ እያበረከተ ነው። ፲፫. ኣንድ ኣንባቢ ኮምፕዩተር፣ የእጅ ስልክና የመሳሰሉት ላይ የሚመለከተው የግዕዝ ዩኒኮድ ፊደል መሣሪያው ላይ በኣለው ፊደል ነው። ፊደሉ ትክክል ከኣልሆነ ትክክል ኣለመሆኑንንም ላይረዳ ይችላል። ለምሳሌ ያህል የ"ጨ" ቀለበቶች ሁለት ናቸው ሲባልና ቢያነብ ባለ ሁለት ቀለበቶች ትክክለኛ ፊደል ከሌለው ፊደሉን የሚያነበው ሦስት ቀለበቶች በኣሉት የተሳሳተ ፊደል ነው። የዶክተሩ የግዕዝ ቁምፊ ከኣሥር ዓመታት በላይ እዚህ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንትና ማመልከቻው ውስጥ ኣሉ። [https://patentimages.storage.googleapis.com/fb/53/db/a5c1c13fa86e20/US20090179778A1.pdf] ፲፬. ኣንድ በቅርቡ የተለቀቀ ቁምፊ ውስጥ የዓይኑ "ዓ" ፊደል መልክ ወደ ኣረቡ ዘጠኝ (9) የቀረበ ሲሆን የሌላው "ፃ" መስመሩ የኣለው በ"ዓ" ክብ ውስጥ ነው። ፲፭. ዶክተር ኣበራ ሞላ ከዓለም ፊደል ሠሪዎች ኣንዱ ናቸው። [https://web.archive.org/web/20190309221057/http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm] ፲፮. በማተሚያ ቤቶች ከታተሙ የግዕዝ ቁምፊዎች የሚከተሉት ይገኙበታል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%8C%8D%E1%88%8A%E1%8B%9D%E1%8A%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1833] ፲፯. በተሳሳተ ፊደል የተጻፈ በመሆኑ ኣስተማማኝ የኣልሆነ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://www.cdc.gov/anthrax/pdf/evergreen-pdfs/anthrax-evergreen-content-amharic-508.pdf] ከእዚህ ጽሑፍ ኣንድ ሁለት ኣንቀጾች ኮፒ ተደርገው http://www.freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://www.freetyping.geezedit.com/ |date=20240621180311 }} ገጽ ላይ ቢለጠፉ ችግሮቹን መመልከት ይቻላል። ፲፰. ኣንድ ቆንጆ የቁም ፊደል አጣጣል እዚህ ኣለ። [https://www.youtube.com/watch?v=L3iXWW9eJ1Y] ፲፱. በግዕዝ ፊደል ወግ ስምንተኛው ፊደል የሚቀርበው ግዕዙ ወይም ራብዑ ላይ መስመር በመጨመር ነው ። "ፏ" የተሠራው መስመሩን "ፋ" ኣንገት ላይ በመጨመር ነው። በኣሁኑ ጊዜ ብዙዎቹ ቅጣዩን በስሕተት ከታች ሲያቀርቡ ኣንዱ በቅርቡ "ፍ" ላይ ኣድርጎታል። መሳሳታቸውን ከቆዩ ጽሑፎች ውስጥ ማየት ይቻላል። እንዲህ ዓይነቶችን ስሕተቶች ስር ሳይሰዱ ማረም ከኣልተቻለ ዛሬ "ኣበበ"ን እሞታታለሁ እንጂ በ"አበበ" ከኣልሆነ ኣልጽፍም እንደሚሉት ጥቂቶቹ በኋላ በትምህርት ማቃናት ሊያስቸግር ይችላል። ፳. ኣንድ የግዕዝ ቁምፊ ቢያንስ ኣንድ ኣብሮት የኣለ የእንግሊዝኛ ፊደል ጋር መቅረብ ይኖርበታል። ስለዚህ ለሰው የሚቀርበው የላቲን ፊደልም እንደግዕዙ የፊደል ሠሪው መሆን ይገባዋል። የግዕዙና የላቲኑም ፊደላት ቅርጾች የተቀራረቡ መሆን ይኖርባቸዋል። ፳፩. ዩኒኮድ ለፊደላቱ መደብ ሰጠ እንጂ ፊደል ኣላቀረበም። የግዕዙ ፊደል ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ላይ ከሌለ የግዕዝ ፊደል ኣይታይም። የሚታየውም እንደፊደሉ ሊለያይ ይችላል። ስለዚህ ኣንድ ተጠቃሚ የሚጠቀምበትን መሣሪያ ላይ ያለውን የፊደል ስምና መልክ ማወቅ ኣለበት። ፳፪. ኣንድ የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች ቅርጾች ማወቅ ይጠበቅበታል። በኣሁኑ ጊዜ ግን ሁሉንም የዓማርኛ ቀለሞች እንኳን የማይለዩ ኣሉ። ፳፫. ከእዚህ በፊት ተዉ እያልናቸው በታይፕራይተር ዓይነት ፊደል ተታልለው መጽሓፍት ሲጽፉ ከርመው የተበሳጩ ኣሉ። ኣሁንም በተሣሣቱ የዩኒኮድ ፊደሎችና የዓማርኛ መጻፊያዎች እየተጠቀሙ እራሳቸውንና ዓማርኛውን እየጎዱ የኣሉ ኣሉና ይታሰብበት። ፳፬. የግዕዝ ፊደል ቅርጾችና ምንነት ምሳሌዎች የሚከተሉት ናቸው። [https://www.addisherald.com/reception-of-the-ethiopic-book-of-enoch-in-medieval-gǝǝz-texts/] {{Wayback|url=https://www.addisherald.com/reception-of-the-ethiopic-book-of-enoch-in-medieval-g%C7%9D%C7%9Dz-texts/ |date=20230606073310 }} ፳፭. የግዕዝ ኣኃዞች እያንዳንዳቸው ከላይና ከታች ሰረዞች ኣሏቸው። የኮምፕዩተሩ እስክሪን ላይ የሚታየውና የሚታተመው ኣንድ ፊደል ነው። የፊደሉ መጠን በኣነሰ ቍጥር ጥራቱ እየቀነሰ መስመሮቹ ኣንድ መስለው ይታያሉ። ፊደሉ የዶክተሩ GeezEdit Unicode ከሆነ ጽሑፉን ከእዚህ ወስዶ ወርድ ላይ ለጥፎ በማሳደግ ማረጋገጥ ይቻላል። እንዲህም ሆኖ ቍጥሮቹ ጎን ለጎን ሲሆኑ ሰረዞቹ እንዲገናኙ የተሠሩና የሚቀጣጠሉ በነፃ የሚታደሉ የተሣሣቱ ፊደሎች ኣሉ። ለእዚህ ነው በነፃ የሚታደሉትን ሁሉ መጠቀም የማያዋጣው። ፳፮. ኣንድን የግዕዝ ፊደል ጽሑፍ እንደወርድ የኣሉ ቁሶች ውስጥ ኣቅልሞ GeezEdit Unicode የሚለውን ፊደል በመምረጥ ወደ ፊደሉ መቀየር ይቻላል። ይህ እንግሊዝኛውንም ወደ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ያስቀይራል። ፳፯. ለዊንደውስንና ኣይፎን የሚሸጡት ግዕዝኤዲት ፕሮግራሞች የሚጠቀሙት ኣንድ ዓይነት በሆነው ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ነው። ይህ ፊደል እ.ኤ.ኣ. በ1989 ግድም ለዩኒኮድ የተለገሰው የመጀመሪያ የግዕዝ ትሩታይፕ ፊደል ነው። ፳፰. የግዕዝ ሳልስ፣ ኃምስና ስምንተኛ ቀለሞች ቅጥያዎች የ"ጨ" ሦስተኛው ባዶ እግር ላይ ይቀጠላሉ እንጂ የሌሉትን ቀለበቶች ኣያስፈቱም። ፳፱. የ"ጠ" እና "ጨ" ቤቶች እርባታ ቀለሞች ልዩነቶች በሁለት ቀለበቶች መኖር ብቻ ነው። ===ትርጕሞች=== [[ስዕል:EthiopicComputerization.jpg|thumb|ግዕዝ በኮምፕዩተር በዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. Ethiopic Computerization by Dr. Aberra Molla, Ethiopian Review Magazine, Page 25, Jan, 1991]] [[ስዕል:Aberra2002.jpg|thumb|ግዕዝ ዩኒኮድ (Unicode) ፲፱፻፺፭ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Gum-1-.gif‎|thumb|ኣንገነጠልም፣ ፲፱፻፹፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Rome_Stele.jpg|thumb|የኣክሱም ሓውልት፣ ፳፻፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Solving_Immune_Deficiency_1976.jpg|thumb|ኢምዩን ደፊሸንሲ ፈውስ ፲፱፻፷፱ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Aberra2unicode.gif|thumb|ኣንዳንዶቹን ከ፲፱፻፹ ዓ.ም. ጀምሮ]] [[ስዕል:Dr._Aberra_Molla_Patent_1985.jpg|thumb| መድኅን መመርመሪያ፣ ፲፱፻፸፰ ዓ.ም. https://patents.google.com/patent/US4501816A/en?oq=4501816+]] [[ስዕል:ModEthTypeface1991.gif|thumb|የሞዴት ፊደል ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. (ModEth Ethiopic TrueType Typeface) Ethiopian Review, 1991]] [[ስዕል:Eabugida 1991.gif|thumb|አቡጊዳ ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. (Ebugida Sorting Order) Ethiopian Review, 1991]] [[ስዕል:DrAberraMolla1992Part1.JPG|thumb| ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፲፺፻፹፭/1992 ፩ https://www.facebook.com/GeezEdit/videos/433568700036371/UzpfSTEzMjAwNTEwNjg1OTQwMDoyNDk2MTU0MzAwNDQ0NDU3/]] [[ስዕል:DrAberraMolla1992.JPG|thumb| ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፲፺፻፹፭/1992 ፪ https://www.facebook.com/GeezEdit/videos/433568700036371/]] [[ስዕል:Aberra1994.gif|thumb| ግዕዝ በኳርክኤክስፕሬስ ፲፱፻፹፮ ዓ.ም. Ethiopic in QuarkeXPress, 1994]] [[ስዕል:GeezEditAmharic.GIF|thumb| GeezEdit Online 2011 ግዕዝኤዲት ፳፻፬ ዓ.ም. http://freetyping.geezedit.com]] [[ስዕል:GeezEditiPhone.jpg|thumb| GeezEdit 2014 (iPhone 6) ግዕዝኤዲት (ለእጅ ስልክ) ፳፻፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EwaAberraMolla.GIF|thumb| Amharic Tips 2015 ቅምሻዎች ፳፻፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Contents.GIF|thumb| Amharic Tips 2015 ቅምሻዎች ፳፻፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:ModEthFont4.gif|thumb| ModEth 1989 ሞዴት የፊደል ገበታ ፬፣ ፲፱፻፹፪ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EAAberraMolla.png|thumb| የ"አ" ቀለም ድምጽ እንደ "አረ"፣ "ኑአር" እና "አርዝ" (Earth) ነው።]] [[ስዕል:ModEth.gif|thumb| ModEth Ad 1990 ሞዴት ማስታወቂያ]] [[ስዕል:GeezEditLanguagesMenu.GIF|thumb| Ethiopic Language Character Sets 2006 የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች ምሳሌ ፲፱፻፺፱ ዓ.ም.]] [[ስዕል:AberraAmharicTip34.GIF|thumb| Type Geez with one and two keystrokes. US20090179778 Patent Application, 2009 ፳፻፪ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Aberra'sModEthFirstEthiopicTypeface.jpg|thumb| ModEth Ethiopic First Typeface, March, 1989. ሞዴት የመጀመሪያው ግዕዝ ፊደል፣ ሰምና ወርቅ መጽሔት፣ የካቲት፣ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EthiopicZerotoNine.JPG|thumb|የግዕዝ ኣሥር ቤት ቍጥሮች ከ፲፱፻፹ ዓ.ም. ጀምሮ Ethiopic Base Ten Numerals, 1987]] [[ስዕል:GeezEditAmhariciPhoneScreenshot.GIF|thumb|የ“ኣብሻ” ሥርዓት ኣከታተብ “ABSHA System” USA Patent Numbers 9,000,957 and 9,733,724]] [[ስዕል:AberraPeriod.JPG|thumb| የፊደል ቅርጽ ይከበር! Ethiopian Review, 1991]] [[ስዕል:AberraColons.JPG|thumb| በስሕተት ትርጕም ኣናበላሽ! ፳፻፱ ዓ.ም. 2017]] [[ስዕል:MechafeQulkuluAberra.JPG|thumb| መጫፈ ቁልቁሉ ኣፋን ኦሮሞ፣ © የኢትዮጵያ መጽሓፍ ቅዱስ ማኅበር፣ ፲፱፻፹፬ ዓ.ም.፣ (ኦሪት ዘፍጥረት ምዕራፍ ፩) Genesis 1, Ethiopic Oromo Bible, (© The Bible Society of Ethiopia, 1993)]] [[ስዕል:AModEthKeyboardLayout.gif|thumb| ModEth 1988 Keys. ሞዴት የፊደል ቍልፎች ዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣጠቃቀም ለሚያውቁ፣ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EthiopicZeroAberra.JPG|thumb| Ethiopic Zero, 1988. የግዕዝ ኣልቦ፣ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Aberra29.gif|thumb| ኢትዮወርድ፣ ፲፱፻፹፰ ዓ.ም. የኮምፕዩተር ገጽ ሥዕል EthioWord, 1995. Acknowledgement Screenshot]] [[ስዕል:LeykunBirhanuTenesBookPrintout.jpg|thumb| ኢትዮወርድ፣ ፲፱፻፹፰ ዓ.ም. በኮምፕዩተር የታተመ ገጽ ሥዕል EthioWord, 1995. Acknowledgement Page Printout]] [[ስዕል:AberraNotepadGeezEditUnicode.PNG|thumb| ግዕዝ ተራጽሑፍ Ethiopic Text]] [[ስዕል:Kimsha61.PNG|thumb| ሁለተኛው የሞዴት ፊደል First Ethiopic TrueType ModEth Typeface]] [[ስዕል:EthioEditAbrhamY1999.jpg|thumb| “የኤርትራ ህዝብ ትግል ከየት ወዴት!” መጽሓፍ። The book was typed with EthioEdit and typeset by Fettan Graphics Corp.]] [[ስዕል:AbebeMuluneh.gif|thumb| የኢትዮጵያ መሥሪያ ቤቶች የእውሸት የኣማርኛ ፊደል-፲፱፻፹፪ ዓ.ም. Printout of the fake Amharic typewriter glyphs in 1990 G.C.]] [[ስዕል:GeezEditChe.JPG|thumb| ትክክለኛዎቹ የጨ፣ ጩ፣ ጪ፣ ጫ፣ ጬ፣ ጭ፣ ጮ እና ጯ ቀለሞች The Ethiopic "Che" orders]] [[ስዕል:Geez.JPG|thumb| ግዕዝ Ethiopic, the ancient Ethiopian alphabet]] [[ስዕል:AbiyAmharic.JPG| thumb| “ዓቢይ” እንጂ “አቢይ”፣ “ኣቢይ”፣ “ዐቢይ”፣ ወይም “ዓብይ” ትክክል ኣይደለም።]] [[ስዕል:AberraMolla2018.jpg| thumb| Dr. Aberra Molla 2018 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፳፻፲ ዓ. ም. ከኢሳት ምናላቸው ስማቸው ጋር። https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/]] [[ስዕል:j3-2019.PNG| thumb| Dr. Aberra Molla 2019 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፳፻፲፩ ዓ. ም. ከJTV ዮሴፍ ገብሩ ጋር። https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be]] [[ስዕል:Aberra2019.PNG| thumb| Dr. Aberra Molla with Ethiopian Broadcasting Corporation, 1-31-2019 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ጋር፣ https://www.facebook.com/watch/?v=386895698538690]] [[ስዕል:DrAberraMollaJH1.PNG| thumb| 2019 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፳፻፲፩ ዓ. ም. ከJTV ዮሴፍ ገብሩ ጋር። Jossy in Z House SHOW interview with Dr. Aberra Molla https://www.youtube.com/watch?v=7jLq0ZgpG_Y]] [[ስዕል:DrAberraJZH.PNG| thumb| 2019 ፳፻፲፩ ዓ. ም. ከJTV ዮሴፍ ገብሩ ጋር። ''''ኣንድን ከብት የመጣል ሥልጣን ያለው የእንስሳት ሃኪም ብቻ ነው'''' ዶ/ር አበራ ሞላ https://www.youtube.com/watch?v=aHs5y73qRK8&feature=youtu.be]] [[ስዕል:MCoffman.png| thumb| 2018 HON. MIKE COFFMAN of US Congress CONGRATULATING DR. ABERRA MOLLA ዕውቅና ፳፻፩ ዓ.ም. https://www.congress.gov/congressional-record/2018/08/24/extensions-of-remarks-section/article/E1177-3]] [[ስዕል:EthiopianPatentNo193.jpg| thumb| የዶ/ር ኣበራ ሞላ የኢትዮጵያ ፓተንቶች ምሳሌ ቊጥር ፻፳፫፣ ጥር ፩ ቀን ፳፻፲፩ ዓ.ም. An Example Ethiopian Patent No. 193 to Dr. Aberra Molla, December 20, 2018]] [[ስዕል:ModEthScreenFont1987.png| thumb| መጀመሪያው የሞዴት ኮምፕዩተር መስኮት ላይ የግዕዝ ፊደል፣ ፲፱፻፹ ዓ.ም. The First ModEth Amharic Ethiopic Computer Screen Font, MS DOS 1987]] [[ስዕል:GeezBaseTenNumerals.PNG| thumb| ከዩኒኮድ መደብ በኋላ የዶ/ር ኣበራ የግዕዝ ኣሥር ቤት ኣኃዞች። Post Unicode Ethiopic Base Ten Numerals]] [[ስዕል:USPatent10133362.PNG| thumb| ከዶ/ር ኣበራ ሞላ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ኣንዱ - 10133362። An example of Dr. Aberra Molla's patents - USA Patent Number 10133362]] [[ስዕል:ETHIOPIA1.PNG| thumb| ኢትዮጵያ ETHIOPIA (ፊደልህን ኣስተውል።)]] [[ስዕል:EthiopicNumerals.JPG| thumb| የግዕዝ ቍጥሮች ዩኒኮድ ውስጥ የኣሉት በፊደልነት ቢሆንም እንጠቀምባቸው።]] [[ስዕል:Aberra'sTenEthiopicNumerals.JPG| thumb| ኣዲሶቹ ኣሥሩ የግዕዝ ኣኃዞች፣ The Novel Ten Ethiopic Digits]] [[ስዕል:AbiyLake.JPG| thumb| "ስመኘው ፏፏቴ" እና "ዓቢይ ሓይቅ"፣ ሓምሌ ፳፻፲፪ ዓ.ም. "Semegnew Falls" and "Abiy Lake", July 28, 2020]] [[ስዕል:AberraVac.jpeg| thumb| "ክትባት" ኢትዮጵያ የኮሮናቫይረስ ክትባት መሥራት ኣለባት። 4-27-2021]] [[ስዕል:Ethiopiccom.jpg| thumb| ዓማርኛ በነፃ መክተቢያ ድረገጽ Patented Free Amharic Typing Page http://ethiopic.com]] [[ስዕል:GeezEdit.jpg| thumb| ግዕዝኤዲት-ዓማርኛ ፪ ለኣይፎን GeezEdit-Amharic Version 2, 2024]] ===የውጭ መያያዣዎች=== *[http://www./_Aberra_Molla_Ethiopic.htm] Computers & Software. Retrieved on 2007-09-15. *[http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm |date=20130904181903 }} ግዕዝ በኮምፕዩተር በአበራ ሞላ Amharic ፲፱፻፹፫ ዓ.ም *[http://abyssinia2me.wordpress.com/pictoral/] ግዕዝ በኮምፕዩተር *[http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} WikiDoc *[https://archive.ph/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] Ethiopic Computerization by Dr. Aberra. Ethiopian Review, 1991 ኤልያስ ክፍሌ *[https://web.archive.org/web/20060516083455/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic%20Computerization.htm] ዶክተር ኣበራ ሞላ ቴክኖሎጂ *[https://archive.ph/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] Dr. Aberra Molla *[https://archive.today/20130629031959/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] *[https://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html?fbclid=IwAR2tmYdMnaeFNYt9CfkzA8DAhtIX7neRUcbQVNyjLK5eY_hikzcc21g0578] List of Famous Veterinarians *[https://archive.vn/PFbJu] List of Famous Veterinarians *[https://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/957772] List of Famous Ethiopian Scientists *[http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf |date=20130904025019 }} ኤድስ በ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. *[https://web.archive.org/web/20060508175328/http://www.ethiopic.com/unicode/aids_in_amharic_geezedit_unicode.htm] ዶክተር ኣበራ ሞላ / ኤድስ *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A4%E1%89%BD%E1%8A%A0%E1%8B%AD%E1%89%AA] ኤችአይቪ / ኤችኣይቪ *[http://www.ethiopic.com/Audio/Aberra_VOA_Ethiopic_Software_Part2_062788.wav] Audio Voice of America ዶ/ር ኣበራ ከኣሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ጋር፣ ማክሰኞ ሰኔ ፳ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.፣ ትዝታ በላቸው *[http://www.ethiomedia.com/index.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/index.html |date=20141124034127 }} GeezEdit ad in Ethiomedia *[https://library.stanford.edu/africa-south-sahara/browse-country/ethiopia] {{Wayback|url=https://library.stanford.edu/africa-south-sahara/browse-country/ethiopia |date=20230511090037 }} Stanford Libraries, Ethiopian Computers & Software *[http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.pdf |date=20150213053537 }} ፒዲኤፍ *[http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] *[http://elfalem.tripod.com/] By Elfalem *[https://la.m.wikipedia.org/wiki/Historia_scribendi] Historia scribendi, Molla, Aberra. TheEthiopic Alphabet *[https://archive.today/20131212011602/http://www.abyssiniagateway.net/fidel/unicode/old/references.html#selection-310.4-348.1] 15) Dr. Abera Mola Landafta Volume 2 No. 1, Mekonnen Gessese, Chicago, IL, January, 1993, p. 5 *[https://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=https://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20170626100550 }} *[https://groups.google.com/forum/#!topic/comp.software.international/_ibB2aCNTxA] Mutarjm 1998 *[https://archive.today/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] Ethiopian Millennium *[http://www./unicode/aids_in_amharic_geezedit_unicode.htm] Ethiopian Review, 1991. AIDS ኤድስ በዶ/ር ኣበራ ሞላ ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. *[http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} Advances Made by Ethiopians in the Computer Technology (1991) ግዕዝና ኮምፕዩተር በ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. *[https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] Advances Made by Ethiopians in the Computer Technology (1991) *[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6776682] *[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] ModEth Copyright ሞዴት ኮፒራይት (የቅጂ መብት) *[http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} Open Letter to His Holiness Pope Benedict XVI *[http://www.pdfsdocuments2.com/e/38/ethiopian-orthodox-church-amharic.pdf] {{Wayback|url=http://www.pdfsdocuments2.com/e/38/ethiopian-orthodox-church-amharic.pdf |date=20150406104449 }} Ethiopian Orthodox Church *[http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece] {{Wayback|url=http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece |date=20160306123752 }} *[http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] *[https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm]The Ethiopic Alphabet (By Dr. Aberra Molla ዶ/ር ኣበራ ሞላ) * The Ethiopic Alphabet (By Dr. Aberra Molla ዶ/ር ኣበራ ሞላ) *[http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr_Aberra_Molla_in_Amharic.htm እናስተዋውቅዎ] ደምሴ ኣጎናፍር *[http://www./unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር] *[http://ethiopundit.blogspot.com/2004/08/ethiopic-calendar.html] The Ethiopic Calendar *[https://archive.today/20121205071902/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] The Ethiopic Calendar *[https://tseday.wordpress.com/page/20/] An Ethiopian Journal ዶ/ር ፀዳይ *[https://archive.today/20130629031959/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] ዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://www./aplants.htm] Plant Names ስመ እጸዋት *[http://archive.is/SsjQ] Plant Names ስመ እጸዋት *[http://cdn.good-amharic-books.com/bibcross-text.pdf] {{Wayback|url=http://cdn.good-amharic-books.com/bibcross-text.pdf |date=20150508140027 }} ዶ/ር ዓለሙ ቢፍቱ Dr. Alemu Beeftu 1992 *[http://www.worldheritage.org/articles/Teff] World Heritage Encyclopedia - Teff ጤፍ *[http://www.amharicmovies.com/bio/scientists] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/scientists |date=20140331070559 }} Scientists *[http://www.angelfire.com/ak/sellassie/politics/tigrey.html] Ethiopia should secede from the provinces of Tigray and Eritrea. Prof. Tilahun Yilma (University of California, Davis) 1996 *[http://gutenberg.us/articles/Haile_Selassie_University] Haile Selassie I University Alumni, Addis Abeba *[[የኢትዮጵያ እጽዋት]] ዓማርኛ ዊኪ *[https://web.archive.org/web/20120107191057/http://www.ethiopic.com/Rabies_in_Amharic.pdf Rabies የውሻ እብደት፣ 1974] *[http://www.ethiopic.com/adisease.htm] ስመ በሽታ *[http://archive.is/iNyRz] Disease Names in Amharic *[http://www.ethiopic.com/alangugs.htm] የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ፲፱፻፺፪ Languages, 1999 *[https://archive.today/20130103164827/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm] የኢትዮጵያ ቋንቋዎች በዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia] {{Wayback|url=http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia |date=20150920191420 }} Languages of Ethiopia *[http://www.ethiopic.com/doctor_aberra_molla.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/doctor_aberra_molla.htm |date=20110710203550 }} Ethiopian of the Millennium Nominee by Seifu Abdi ሰይፉ ኣብዲ *[http://web.archive.org/web/*/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] ሰይፉ ኣብዲ *[https://archive.ph/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] *[https://web.archive.org/web/20160304210011/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] *[http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} ሚሌንየም *[http://blackpeoplehistory.tumblr.com/post/131903967063/kemetic-dreams-enkutatash-ethiopic-%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%89%81%E1%8C%A3%E1%8C%A3%E1%88%BD-is#notes] Black People and History *[http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ግዕዝኤዲት ኦንላይን ዓማርኛ GeezEdit Online Amharic *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5]ግዕዝኤዲት *[[ኮምፕዩተር]] *[https://web.archive.org/web/20120107200214/http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Rose_3_Meskerem_2002.pdf] ማስታወሻ፣ ሮዝ መጽሔት *[https://archive.today/20050309020537/http://www.haileselassiefund.org/Amharic_Language/amharic_language.html] AMHARIC BECOMES OFFICIAL D.C. GOVERNMENT LANGUAGE ዋሽንግተን ዲ.ሲ.፣ ዶ/ር በቀለ ሞላ *[http://www.free-press-release.com/news-online-geezedit-for-typing-in-amharic-1266892997.html] {{Wayback|url=http://www.free-press-release.com/news-online-geezedit-for-typing-in-amharic-1266892997.html |date=20121115125753 }} *[https://groups.google.com/forum/#!topic/soc.culture.somalia/SDEN9erJRVE] soc.culture.ethiopia, Dr. Aberra Molla 1996 *[http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm |date=20121031051855 }} GeezEdit *[https://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=https://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html |date=20160304221603 }} ሞዴት *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=747%3A---&tmpl=component&print=1&page=&option=com_content] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=747%3A---&tmpl=component&print=1&page=&option=com_content |date=20210731050230 }} *[https://archive.ph/20130629031959/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] Ethiopic.com ዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_Amharic.htm |date=20110521060938 }} ያሁ እና ቢንግ በዓማርኛ መፈለጊያ *[http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_English.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_English.htm |date=20110523000113 }} Yahoo and Bing *[http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm |date=20150213030802 }} The Amharic Typewriter የአማርኛ የጽሕፈት መኪና *[http://www.ethiopic.com/geezedit_news_release_in_amharic.htm ግዕዝኤዲት ዜናዊ መግለጫ] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/geezedit_news_release_in_amharic.htm |date=20120107214502 }} *[http://www.ethioobserver.net/NEWS%20RELEASE.pdf ግዕዝኤዲት ዜናዊ መግለጫ] {{Wayback|url=http://www.ethioobserver.net/NEWS%20RELEASE.pdf |date=20121115220346 }} *[http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html] {{Wayback|url=http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html |date=20110521215851 }} Google in Amharic ጉግል በዓማርኛ *[http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Names_and_Numbers.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Names_and_Numbers.htm |date=20110429204304 }} ግዕዝ ስምና ኣኃዝ Ethiopic Names and Numbers *[http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877 Academic Dictionaries and] Aberra Molla (From English Wikipedia) *[http://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html] Bionity, Aberra Molla ኣበራ ሞላ] *[http://www.nesglobal.org/node/243 Scientists Dr. Molla] {{Wayback|url=http://www.nesglobal.org/node/243 |date=20110501143454 }} *[http://simbooksethiopia.com/product-category/theological-books/page/2/] {{Wayback|url=http://simbooksethiopia.com/product-category/theological-books/page/2/ |date=20220808231003 }} Dr. Alemu Biftu *[http://www.ethiopic.com/How_to_Google_Amharic-AMHARIC.htm ዓማርኛ በጉግል ኣፈላለግ How to Google in Amharic plus English] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/How_to_Google_Amharic-AMHARIC.htm |date=20110710203435 }} *[http://www.ethiopic.com/_Aberra_Molla_Ethiopic.htm] Dr. A. Molla *[http://www.amharicmovies.com/people/scientists/index.1.html] Scientists የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ሳይንቲስቶች *[https://wikivividly.com/wiki/User_talk:Picaroon/Archive_4] Picaroon's Aberra Molla Wiki page. *[http://www.bing.com/knows/search?q=history%20of%20writing&mkt=zh-cn] The History of Writing የፊደላት ምንጭ *[http://www.fontineed.com/author/Aberra%20Molla] ፊደል ሠሪ Aberra Molla *[http://www.phoenixhollo.com/fr/%E1%88%9A_9.html] {{Wayback|url=http://www.phoenixhollo.com/fr/%E1%88%9A_9.html |date=20160305183057 }} *[http://www.nesglobal.org/eejrif4/index.php?journal=admin&page=about&op=editorialTeam] {{Wayback|url=http://www.nesglobal.org/eejrif4/index.php?journal=admin&page=about&op=editorialTeam |date=20130102213719 }} Editorial Team *[http://download.internationalx.net/r/roman-numerals---la84-foundation-w23244.html] {{Wayback|url=http://download.internationalx.net/r/roman-numerals---la84-foundation-w23244.html |date=20160307202059 }} Ethiopian Orthodox Church *[http://www.faithwriters.com/article-details.php?id=40512] Faith Writers *[https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/5602/research.pdf?sequence=3] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Obelisk_of_Axum] The Aksum Obelisk *[http://www.elginism.com/similar-cases/what-are-the-axum-obelisks/20050707/161/] The Axum Obelisk *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%8A%AD%E1%88%B1%E1%88%9D_%E1%88%90%E1%8B%8D%E1%88%8D%E1%89%B5] የአክሱም ሐውልት *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] Doctor Aberra Molla *[https://archive.today/20121205071902/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] The Ethiopic Calendar የግዕዝ ቀለንጦስ *[https://tseday.wordpress.com/?s=calendar] Calendar *[http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm |date=20120111013212 }} The Ethiopic Alphabet የግዕዝ ፊደል *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5] ግዕዝኤዲት *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} The Ethiopic Millennium ሚሌንየም *[http://www.oocities.org/amharasta/] A RASTA_LOJ Proposal *[http://www.unicode.org/mail-arch/unicode-ml/y2003-m11/0833.html] Ethiopic Zero የግዕዝ ኣልቦ *[http://www.scribd.com/doc/7100344/Ethiopian-Numbers] Ethiopic Numeral Names *[http://www.pdfdrive.net/ethiopic-numeral-names-e12134052.html] PDF *[http://www.fettan.com] Dr. Bekele Molla and Getachew Molla *[http://nesglobal.org/node/241] {{Wayback|url=http://nesglobal.org/node/241 |date=20121101005859 }} ዓለምአቀፍ የኢትዮጵያውያን ባለሙያዎች እውቀት መለዋወጫ መረብ *[http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm |date=20121031051855 }} GeezEdit ግዕዝኤዲት *[http://www.ethiopic.com/aTyping.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/aTyping.htm |date=20111012091017 }} በነፃው ግዕዝኤዲት ዓማርኛ ኣከታተብ፣ አማርኛ *[http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm |date=20130529190925 }} Amharic Typing በነፃው ግዕዝኤዲት አማርኛ ኣከታተብ፣ እንግሊዝኛ *[http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm |date=20150725213113 }} የኣክሱም ሓውልት *[https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%8A%AD%E1%88%B1%E1%88%9D_%E1%88%90%E1%8B%8D%E1%88%8D%E1%89%B5] የኣክሱም ሓውልት *[https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Pankhurst_%28academic%29] Richard Pankhurst *[https://www.academia.edu/3439296/_2012_THE_GIANT_STELAE_OF_AKSUM_IN_THE_LIGHT_OF_THE_1999_EXCAVATIONS] *[http://www.globalallianceforethiopia.com/] {{Wayback|url=http://www.globalallianceforethiopia.com/ |date=20180324164350 }} Axum Obelisk Revisited, Global Alliance for Justice: The Ethiopian Cause *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} Aksum Obelisk Revisited *[https://web.archive.org/web/20160517002951/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla/] Wayback Machines የግዕዝ ፊደል ኣባት *[http://www.nesglobal.org/node/244 Ethiopian Scientists] {{Wayback|url=http://www.nesglobal.org/node/244 |date=20101128215842 }} የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች *[http://www.amharicmovies.com/bio/scientists] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/scientists |date=20140331070559 }} Scientists *[http://www.fettan.com/Documents/eritrea.pdf] ኢትዮወርድ ፊደል *[http://www.thisisgabes.com/images/docs/gscelta_geez.pdf] Gabriella F. Scelta *[[:en:List_of_Ethiopians]], s.v. Scientists *[http://luc.devroye.org/fonts-33347.html] Plagiarists of Ethiopic (Luc Devroye) *[https://www.google.com/patents/US4501816?dq=Aberra+Molla&hl=en&sa=X&ei=1aI9U73xMq_lygHGu4HQDA&ved=0CD4Q6AEwAQ] ኢምዩንደፊሸንሲ የኣሜሪካ ፓተንት *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] 4,501,816 ኢምዩንደፊሸንሲ የኣሜሪካ ፓተንት *[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] ModEth Ethiopian Word Processor Copyright, ሞዴት የኢትዮጵያ ቃላት ማተሚያ ኮፒ መብት *[https://archive.today/20130629032253/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] የኢትዮጵያ ፓተንት ማመልከቻ፣ ግዕዝ በኮምፕዩተር ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. *[https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html] {{Wayback|url=https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html |date=20210724121310 }} Aberra Molla Wiki Viewers *[http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Pending_USA_Patent_90.gif] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Pending_USA_Patent_90.gif |date=20120402050829 }} የኣሜሪካ ፓተንት ፔንዲንግ፣ ግዕዝ በኮምፕዩተር *[http://patent.ipexl.com/GB/GB2127963.html] Kingdom Patent 2127963 የእንግሊዝ ፓተንት *[http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/3272871] Sebat Biet Guragie ሰባት ቤት ጉራጌ *[http://www.ethiopic.com/Amharic-Search.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Amharic-Search.htm |date=20120107170928 }} Amharic Search አማርኛ አፈላለግ *[http://www.ethiopic.com/Amharic_Cell_Phone.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Amharic_Cell_Phone.htm |date=20120107215821 }} Cell Phone Typing in Amharic የእጅ ስልክ *[http://s158249154.onlinehome.us/mobile/] {{Wayback|url=http://s158249154.onlinehome.us/mobile/ |date=20121119184548 }} የእጅ ስልክ *[http://www.nesglobal.org/node/panel?page=1] Ethiopian eResources *[http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/1152676] ኑግ *[http://www.theplantencyclopedia.org/wiki/Guizotia_abyssinica] The Plant Encyclopedia *[http://am.wiktionary.org/wiki/sorghum0] Sorghum ማሽላ *[http://www.worldlibrary.org/articles/teff] World Public Library ጤፍ Teff *[https://am.wikipedia.org/wiki/የኢትዮጵያ_እጽዋት] የኢትዮጵያ እጽዋት *[http://freetyping.geezedit.com.hypestat.com/] Amharic Typing *[http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} Ethiopian Millenium *[http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} Ethiopic Invention የግዕዝ ኣከታተብ ኣዲስ ግኝት። *[http://calendars.wikia.com/wiki/Ethiopian_calendar] *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%88%8B%E1%8A%A9_%E1%8B%88%E1%88%A8%E1%8B%B0] መላኩ ወረደ *[[ግዕዝኤዲት]] GeezEdit *[https://books.google.com/books?id=KDU30Ae4S4cC&pg=PA290&lpg=PA290&dq=Molla+Aberra&source=bl&ots=iWwCH9C3DR&sig=JrM_15lP8ad-VqgTYACwq9qcUhw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwikjL6AkbXVAhUn5YMKHWwiC2k4FBDoAQgtMAI#v=onepage&q=Molla%20Aberra&f=false] *[http://www.youtube.com/watch?v=aj0OcUZVh8E&] ከዶከተር አበራ ሞላ ጋር በኮሎራዶ የተደረገ ውይይት ክፍል ፩ ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. 1992 እ.ኤ.ኣ.። Dr. Aberra Molla's Interview on ECTV, 1992 እንዳለ ጌታሁን *[http://www.facebook.com/video/video.php?v=433568700036371] ከዶከተር አበራ ሞላ ጋር በኮሎራዶ የተደረገ ውይይት ክፍል ፩ ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. 1992 እ.ኤ.ኣ.። Dr. Aberra Molla Interview on ECTV, 1992, Part 1 *[http://amharic.voanews.com/content/article/1534232.html] ከዶክተር አበራ ጋር የተደረገውን ቃለ ምልልስ ሙሉ ክፍል ያድምጡ በቪ.ኦ.ኤ. መለስካቸው አመሀ፣ 26.09.2012 *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} An Open Letter to His Holiness Pope Benedict XVI, By Dr. Aberra Molla, 11/28/12 ግልጽ ደብዳቤ ለቫቲካን ጳጳስ *[http://www.africaspeaks.com/reasoning/index.php?topic=2260.0] Africa Speaks *[http://www.nazret.com/directory/search.php?q=dr] Who is Who *[https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=20090179778&hl=en&sa=X&ei=vyR_UtfxIobmyQHLj4GoCA&ved=0CDkQ6AEwAA] Ethiopic Character Entry, pending patents *[http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv] {{Wayback|url=http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv |date=20211017035924 }} ግዕዝኤዲት ቪዲዮ ፳፻፭ ዓ.ም.፣ Dr. Aberra Molla - interview on ETV, 9/26/2012 *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} ስለ ግዕዝ ቴክኖሎጂ ከዶቸ ቨለ ሬድዮ ተክሌ የኋላእሸት ጋር የዶ/ር ኣበራ ቃለ ምልልስ (መጋቢት ፳፭ ቀን ፳፻፭ ዓ.ም.) *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] Ethiopian Mechanical Engineering Society *[http://www.uh.edu/engines/epi504.htm] Ethiopian Binary Math *[http://medicine.academic.ru/131386/acquired_hypogammaglobulinemia] Acquired Hypogammaglobulinemia ፈውስ ግኝት *[https://www.google.com/?tbm=pts#output=search&tbm=pts&sclient=psy-ab&q=US+8381119+B2&oq=US+8381119+B2&gs_l=hp.3...11820.11820.0.15030.1.1.0.0.0.0.129.129.0j1.1.0....0...1c.2.21.psy-ab.LHT-hIyDrHo&pbx=1&bav=on.2,or.r_cp.r_qf.&bvm=bv.49478099,d.aWc&fp=7b3d8e18f26c1755&biw=965&bih=520] US Patent 8381119 B2, Aberra Molla Patent Citation ሺና *[ftp://s208.math.msu.su/444000/fa08ff854d64a430f27db44c3ca7f45c] Encyclopedia of Time, Calendar, Ethiopian *[http://www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] List of Veterinarians ታዋቂ የዓለም የእንስሳት ሐኪሞች *[http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html] {{Wayback|url=http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html |date=20210729123418 }} Heroes and Heroines, Inside Ethiopia የኢንሳይድ ኢትዮጵያ ታዋቂ ኢትዮጵያውያን *[http://www.amharicmovies.com/people/scientists/index.1.html] Scientists የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች *[https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Ethiopian_scientists] Ethiopian Scientists *[http://www.ethiopedia.com/ethiopia/index.php?title=Addis_Ababa_University] Addis Abeba University ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ *[http://shelf3d.com/Search/Uploaded%20by%20cybrmstr] *[https://web.archive.org/web/20141017150912/http://www.ethiopic.com/NEWS/commerce.htm] Rocky Mountain News *[http://www.planetethiopia.com/videos/browse-ethiopian-talkshow-videos-7-title.html] {{Wayback|url=http://www.planetethiopia.com/videos/browse-ethiopian-talkshow-videos-7-title.html |date=20191118185342 }} Planet Ethiopia *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} Cell Phones የእጅ ስልክ *[https://www.facebook.com/GeezEdit] GeezEdit Facebook ግዕዝኤዲት ፌስቡክ *[http://www.stumbleupon.com/content/870x11] {{Wayback|url=http://www.stumbleupon.com/content/870x11 |date=20250126222454 }} Stumblers *[http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm] {{Wayback|url=http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm |date=20190309221057 }} Engraving Portal's Font Designers List በኮምፕዩተር የዓለም ፊደል ሠሪዎች *[http://www.bing.com/knows/search?q=history%20of%20writing&mkt=zh-cn] The Ethiopic Alphabet By Dr. Aberra Molla *[http://www.timeemits.com/FAQs_11-1-8.htm] FAQ *[http://www.fird.webs.com/] Ethiopia *[http://www.faithwriters.com/article-details.php?id=40512] Faith Writers *[http://www.youtube.com/playlist?list=UUrI4mc36ynAzjJSUDbIsm9w] *[https://afs.ca.uky.edu/files/feeding_and_managing_baby_calves_from_birth_to_3_months_of_age.pdf] *[http://abyssinia2me.wordpress.com/pictoral/] Abyssinia Forever *[http://www.subi2000.com/index_files/englishinterview3.htm] {{Wayback|url=http://www.subi2000.com/index_files/englishinterview3.htm |date=20140625061641 }} Subi 2000 *[https://archive.today/20120731053152/http://www.ethiopic.com/aplants.htm] Plant Genetic Resources of Ethiopia - archive today *[http://www.africanidea.org/RODOLFO_GRAZIANI2.pdf] Kidane Alemayehu *[http://www.angelfire.com/ak/sellassie/politics/tigrey.html] *[http://patent.ipexl.com/topic/method_of_determining_immunoglobulin_levels_in_mammals_1.html] United Kingdom Patent *[http://www.wikipedia.or.ke/index.php/Amharic_language] Wikipedia Amharic Language *[http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv] {{Wayback|url=http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv |date=20211017035924 }} Dr. Aberra Molla interview on ETV *[http://www.zoominfo.com/p/Ayana-Birru/1218949554] Engineer Ayana Birru ኢንጅነር ኣያና ብሩ *[http://www.slideshare.net/nebiyu1/ethiopia-historic-highlights-july-21-2013] Ethiopia by Nebiyu Asfaw ነቢዩ ኣስፋው *[https://books.google.com/books?id=cBVBAQAAIAAJ&q=Dr.+Aberra+Molla&dq=Dr.+Aberra+Molla&hl=en&sa=X&ved=0CDkQ6AEwAmoVChMI6JysvbXLyAIVAfxjCh1xYwWa] Ethiopian Review Editors ኤልያስ ክፍሌ *[http://www.scribd.com/doc/7100344/Ethiopian-Numbers] Ethiopian Numbers *[https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmpBvfuRQ5&sig=_bDD7zu7dIZDiTX7VNNF4UL5hyI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO_cvm4vvNAhUKKiYKHQ9PB8A4ChDoAQg-MAU#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] History of Mathematics in Africa, AMUCHMA 25 Years *[https://www.ethiopicbible.com/] Ethiopic Bible *[[ግዕዝ]] *[https://web.archive.org/web/20130109102454/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] Ethiopic ግዕዝ *[https://m.facebook.com/1449497385371664/photos/a.1449525225368880.1073741828.1449497385371664/1851438578510874/?type=3] ግዕዝ *[http://www.minnesotaselassie.org/news/index.php/79-newsfeed/deacon-daniel-kibret/92-%E1%88%83%E1%8B%AD%E1%88%9B%E1%8A%96%E1%89%B3%E1%8B%8D%E1%8B%AB%E1%8A%95-%E1%8B%AB%E1%88%8D%E1%88%86%E1%8A%91-%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%8C%BD%E1%88%91%E1%8D%8E%E1%89%BD-(%E1%8C%8D%E1%8A%95%E1%89%A6%E1%89%B5-2006-%E1%8B%93%E1%88%9D-%E1%8A%A0%E1%8A%A9%E1%88%B5%E1%88%9D-%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AB%E1%8B%AD)] ግዕዝ *[https://www.biblestudytools.com/dictionary/ethiopic-language/] Ethiopic Language *[https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ethiopic] ETHIOPIC *[http://www.befeqe.com/2011/02/blog-post.html?showComment=1385223296971#c3777589154700199588] ዓማርኛ *[[አማርኛ]] *[http://ifp-08.ifp.uiuc.edu/public/wikipedia/am/20150402.txt] {{Wayback|url=http://ifp-08.ifp.uiuc.edu/public/wikipedia/am/20150402.txt |date=20160305053008 }} አማርኛ *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A3%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ኣማርኛ ፊደላት *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B] አማርኛ *[http://familypedia.wikia.com/wiki/Amharic_language] Amharic Language *[https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic#Alphabet] The Amharic Alphabet *[[ትግርኛ]] *[https://www.abyssinica.com/search?q=አስተዳደራዊ%20ሀ&p=12] ትግርኛ *[http://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D]ትግርኛ ፊደል *[http://en.wiki2.org/wiki/Agaw_languages] ኣገው / ቢለን *[https://en.wikipedia.org/wiki/Agaw_languages Agew] ኣገው *[https://en.wikipedia.org/wiki/Bilen_language] ቢለን *[https://www.wikizero.com/en/Gurage_people] {{Wayback|url=https://www.wikizero.com/en/Gurage_people |date=20230404064857 }} ጉራጌ *[https://en.wikipedia.org/wiki/Gurage_languages#Eastern] ጉራጌ *[http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] The Ethiopic Alphabet - Dagmawibelete.com ዳግማዊ በለጠ *[https://archive.today/20130629031959/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] Aberra *[http://bahirehas.blogspot.com/p/blog-page_8632.html] *[http://bahirehas.blogspot.com/2012/09/blog-post_14.html] *[https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/] *[http://wn.com/Ethiopian_alphabet#/videos] Ethiopian Alphabet ሀሁ ቪድዮ *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_weblinks&view=category&id=35%3Aother-interesting&Itemid=48] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_weblinks&view=category&id=35%3Aother-interesting&Itemid=48 |date=20210731043340 }} Useful Links *[http://www.timeemits.com/Holy_of_Holies.htm#Seth_to_Enoch_Analogy] Ancient Calendars of the Holy Bible *[http://timeemits.com/] Calendar Research *[http://www.wikiwand.com/am/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] Wikiwand *[http://www-sul.stanford.edu/depts/ssrg/africa/ethio.html] Ethiopian Computers & Software *[http://luc.devroye.org/africa.html] African Fonts *[http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy] {{Wayback|url=http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy |date=20140926215742 }} Africans Scientific Legacy *[http://readtiger.com/wkp/en/Addis_Ababa_University] Addis Abeba University *[http://shelf3d.com/i/History%20of%20writing] History of writing *[http://listings.dallasnews.com/plano_tx/events/show/209005365-10th-annual-ethiopian-day-festival] *[http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20110924195008AAep1XH] {{Wayback|url=http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20110924195008AAep1XH |date=20160307043759 }} *[http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/25/from-ethiopia-to-sweden-finding-family-and-food-book-review] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/25/from-ethiopia-to-sweden-finding-family-and-food-book-review |date=20160305013354 }} Marcus Samuelsson *[http://www.ethiopianreview.com/index/1058] ነዓምን ዘለቀ *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%9E%E1%8B%B4%E1%89%B5] ሞዴት *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8B%88%E1%88%AD%E1%8B%B5] ኢትዮወርድ *[http://jahwitness.tumblr.com/post/44617906350/sarraounia-the-obelisk-of-axum-is-a] JAH Witness *[http://cbf1000.com/index.php?topic=929.475;wap2] 365 Days *[http://todayresult.org/tag/us-patent-no-9000957-] Geezedit.com *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5] ግዕዝኤዲት ውክፐዲያ *[http://www.ephremtube.com/Video/whats-new-inventor-and-patent-holder-of-geez-edit-software-dr-aberra-molla_52176a3dd.html] *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] Ethiopian Mechanical Engineering Society *[http://www.africaresource.com/rasta/sesostris-the-great-the-egyptian-hercules/ethiopia-and-the-origin-of-civilization-pt-1-by-john-g-jackson-1939/] *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=449924608400780&id=132005106859400&refsrc=http%3A%2F%2Fwww.google.com%2Furl&_rdr] GeezEdit Facebbok *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/958268300899739] የዶ/ር ኣበራ ሞላ ኣዲስ ፓተንት ማመልከቻ *[http://www.youtube.com/watch?v=YQZzwWuQS5Y] ግዕዝኤዲት ቪድዮ *[https://www.google.com/search?q=dr.+aberra+molla&rlz=1T4GUEA_enUS611US611&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ved=0ahUKEwi-5PTusefJAhUS4GMKHYXEA2sQ7AkIOw&biw=1536&bih=721] Google.com *[http://kalrakis.com/kdownload/dr-aberra-molla-on-how-the-axum-obelisk] *[http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm |date=20150616233319 }} አማርኛ ኣከታተብ በዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://www.amharicmovies.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] EthioCircle *[http://alexlittle.net/blog/2011/06/03/installing-geez-virtual-keyboard-on-android-devices/comment-page-1/] {{Wayback|url=http://alexlittle.net/blog/2011/06/03/installing-geez-virtual-keyboard-on-android-devices/comment-page-1/ |date=20140208115854 }} አራጌ *[http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm |date=20130529190925 }} GeezEdit Amharic Typing by Dr. Aberra Molla *[http://freetyping.geezedit.com/GeezEdit_Page_Testimonials.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/GeezEdit_Page_Testimonials.htm |date=20150616231542 }} ምስጋና Testimonials *[http://geezedit.com/shop/page/4?shop_param=] ምስጋና Testimonials *[http://ethioobserver.net/Axum_Dr.Aberra.htm] {{Wayback|url=http://ethioobserver.net/Axum_Dr.Aberra.htm |date=20160305153001 }} በረከት ኪሮስ *[http://www.byteboss.com/view.aspx?id=3564080&name=ethiopiac-number] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:External_links/Noticeboard/Archive_15] *[http://www.afrikrafts-zambia.com/Books/AfricanScientificLegacy.pdf] {{Wayback|url=http://www.afrikrafts-zambia.com/Books/AfricanScientificLegacy.pdf |date=20150514005321 }} African Scientific Legacy *[https://archive.today/20130629031959/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] *[https://archive.today/20160507112615/http://www.social-peek.com/Keywords/GeezEdit/0 GeezEdit] *[https://groups.google.com/forum/#!topic/comp.software.international/_ibB2aCNTxA] Mutarjm *[http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/28/ethiopia-marcus-samuelsson-on-becoming-a-top-chef-fresh-air-interview] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/28/ethiopia-marcus-samuelsson-on-becoming-a-top-chef-fresh-air-interview |date=20150501180556 }} *[http://www.amharicmovies.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] Amharic Movies *[http://www.oocities.org/amharasta/] A RASTA_LOJ Proposal *[http://stats.grok.se/am/201408/ኣበራ%20ሞላ] የዶ/ር ኣበራ ሞላ ውክፔዲያ ገጽ ኣንባቢ ብዛት *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%8D%E1%8B%A9:%E1%88%A8%E1%8C%83%E1%8C%85%E1%88%9D_%E1%8C%88%E1%8C%BE%E1%89%BD] የውክፔድያ ጽሁፎች ከረጅሙ ተደርድረው *[http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20140720082425 }} ያሁኑ *[http://books.google.com/books?id=b3ddWSxmi9cC&pg=PA128&lpg=PA128&dq=aberra+molla&source=bl&ots=fJDaDuQmza&sig=jSMu83ccHBx9dKdr8DMGcvJ55r0&hl=en&sa=X&ei=_ILUU5fGBoO0yAS37oK4Cw&ved=0CDgQ6AEwBTgo#v=onepage&q=aberra%20molla&f=false] Encyclopedia of Time: Science, Philosophy, Theology, & Culture *[http://archive.is/o/BDqpE/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር *[http://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር *[https://blogs.loc.gov/folklife/2016/02/ethiopian-christmas-and-calendar/] Fentahun Tiruneh *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} The Ethiopic Millennium *[http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1] {{Wayback|url=http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1 |date=20130511160046 }} Ethiopian Tourism *[http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} Aberra Molla Wikidoc *[http://alexer.page4.me/59.html] የጠፋው ሰው *[http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258] {{Wayback|url=http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258 |date=20160304190822 }} ግዕዝኤዲት ኣከታተብ በዶ/ር ኣበራ ሞላ GeezEdit Typing by Dr. Aberra Molla *[https://www.facebook.com/etcal/posts/435919863129185]History *[http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] Ethiopian Millennium – An African Occasion. *[http://www.docstoc.com/docs/165958807/the-ethiopic-calender] The Ethiopic Calendar - Docstoc *[http://www.africaspeaks.com/reasoning/index.php?topic=2260.0] Africa Speaks and Rastafari Speaks *[https://archive.today/20141103180031/http://www.befeqe.com/2011/02/blog-post.html] በበፍቃዱ... *[http://www.ebstv.tv/main/index.php?option=com_content&view=article&id=26&Itemid=96] {{Wayback|url=http://www.ebstv.tv/main/index.php?option=com_content&view=article&id=26&Itemid=96 |date=20160711192015 }} ጌታቸው ወልደሥላሴ *[http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1] {{Wayback|url=http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1 |date=20130511160046 }} SeeEthiopia.com *[http://fird.webs.com/] *[http://www.classicrockcosmos.com/rockvids/video/YQZzwWuQS5Y&feature=youtube_gdata_player] {{Wayback|url=http://www.classicrockcosmos.com/rockvids/video/YQZzwWuQS5Y%26feature%3Dyoutube_gdata_player |date=20160305173806 }} Video *[http://am.advisor.travel/poi/yaakesume-hhawelete-18986] አክሱም Ethiopian Travel Advisor *[http://www.ethiocircle.com/pageitem/Aberra_Molla/tab/1561] {{Wayback|url=http://www.ethiocircle.com/pageitem/Aberra_Molla/tab/1561 |date=20191117105915 }} Ethio Circle ኢትዮ ሰርክል *[https://www.facebook.com/gashaw.gebreab/posts/551277608335433] ጋሻው ገብረኣብ Gashaw Gebreab *[http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.pdf |date=20141018005622 }} Ethiopic Numeral Names *[https://web.archive.org/web/20130118081742/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numbers.htm] ስመ ኣኃዝ *[https://web.archive.org/web/20130601091803/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር *[http://www.biblewheel.com/forum/archive/index.php/t-2482.html] *[http://www.biblewheel.com/forum/archive/index.php/t-2482.html] Aethiopian alphabet and wheel *[http://www.mobileresources.net/mobi/Ethiopic__Alphabet/] *[http://www.sumscorp.com/new_models_of_culture/terms/?object_id=252004] 3,350 B.C. *[http://www.ethiopians.com/keynote.html] Terrefe Ras-Work ኢንጂነር ተረፈ ራስወርቅ *[https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf] {{Wayback|url=https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf |date=20170217053204 }} *[https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/church-feasts-fasts] {{Wayback|url=https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/church-feasts-fasts |date=20180904000856 }} The Ethiopic Calendar - Dr. Aberra Molla *[http://factgrabber.com/index.php?q=Ethiopian_American&lcid=ZqHmgSaxB5EHGSbJZJFkmeapZrFkiYaJhsknucbJ5hkm] *[http://math.stackexchange.com/questions/1012214/does-anyone-knows-about-ethiopian-numerals] *[http://www.thisisgabes.com/images/docs/gscelta_geez.pdf] *[http://ourinheritance.wordpress.com/2013/09/30/drop-some-letters-from-amharic-alphabet/] *[https://twitter.com/Tseday/status/507901562417848322] Twitter Tseday ትዊተር ፀዳይ *[https://ethiopiazare.com/documents-and-reports/5494-dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-the-return-of-obelisk-of-axum-from-rome] Saefu Bishaw *[https://www.pinterest.com/pin/667377238507154749/] About Black History Facts. Meet the man who computerized Ethiopian Alphabet *[https://readtiger.com/www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] Veterinarians *[https://readtiger.com/www.wikidoc.org/index.php/Category:Ethiopian_people] Ethiopian People *[https://readtiger.com/www.wikidoc.org/index.php/Category:Colorado_State_University_alumni] Colorado State Alumni *[http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} ኣብራሃ በላይ *[http://www.yatedo.com/s/tags%3A%28Colorado+State+University%29/famous] CSU Alumni - Celebrity/Public Figures *[https://www.wikidoc.org/index.php/Category:1947_births] {{Wayback|url=https://www.wikidoc.org/index.php/Category:1947_births |date=20160603023049 }} Category:1947_births] 1947 Births *[https://web.archive.org/web/20130411074033/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] Ethiopian Computers & Software - 1982-2008... *[https://web.archive.org/web/20121031102914/http://www.ethiopic.com/wellknown_and_notable_veterinarians.htm] *[http://eabogida.net/Document/Articles] eabugida.com *[http://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Dr.+Aberra+Molla&source=bl&ots=--zz8kODT4&sig=MG0ZrM5LLBxEW_wYdK-iYl6rZmM&hl=en&sa=X&ei=VOxTVLSiJoilyQTvt4CoCg&ved=0CC4Q6AEwAzge#v=onepage&q=Dr.%20Aberra%20Molla&f=false] Dr. Aberra Molla *[https://www.youtube.com/watch?v=hhtW3JmxkF0] ዮሓንስ ግሸን *[http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece] {{Wayback|url=http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece |date=20160306123752 }} Dallas, Texas 2011 *[http://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&pg=PA289&lpg=PA289&dq=Aberra+Molla+plants&source=bl&ots=orAoy5rDri&sig=4baTNMkRLdz5fRrne5ZIRj86tgo&hl=en&sa=X&ei=ZH9UVPvLHYutyQSx3YII&ved=0CCMQ6AEwATg8#v=onepage&q=Aberra%20Molla%20plants&f=false] *[http://www.ethiocircle.com/page/6/professionals] Ethio Circle Professionals *[https://tseday.wordpress.com/category/ethiopia/page/14/] An Ethiopian Journal *[https://answers.yahoo.com/question/index?qid=20110924195008AAep1XH] Ethiopian Inventions *[https://web.archive.org/web/19990224000618/http://home.navisoft.com/ethiopian/ercho.htm] 1996 Ethiopic Award *[http://www.ethiocircle.com/page/index?profile_type=&subsubcategoryname=0&subcategoryname=0&categoryname=0&subsubcategory=0&subcategory=0&category=0&end_date=&start_date=&alphabeticsearch=all&tag=&page=3&closed=&orderby=&search=&1_8_30_field_30=&1_9_28_field_28=&1_10_27_field_27=&1_11_23_field_23=&1_7_33_field_33=&1_4_14_field_14=&1_4_18_field_18=&1_4_21_field_21=&1_5_38_field_38=&1_6_35_field_35=&1_12_26_field_26=&category_id=0&has_photo=] Ethio Circle *[http://math.stackexchange.com/questions/1012214/does-anyone-knows-about-ethiopian-numerals] Mathematics *[http://aderainc.com/News/index.html?pic=%22articles.png%22&name=%22articles%22] Adera *[http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} ኣበበ በለው *[http://www.dw.com/am/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5%E1%8A%93-%E1%88%A5%E1%88%8D%E1%8C%A3%E1%8A%94/a-19199680] ደቸ ቨለ *[http://apkgamesnew.info/tag/amharic-typing-geezedit] Amharic Typing GeezEdit *[http://www.stumbleupon.com/content/870x11] {{Wayback|url=http://www.stumbleupon.com/content/870x11 |date=20250126222454 }} GeezEdit Online *[https://itunes.apple.com/bb/artist/aberra-molla/id948465987] GeezEdit for iPhone and iPad *[http://www.evi.com/q/facts_about__aberra_molla] *http://self.gutenberg.org/articles/eng/Ge%27ez] Ge'ez *[http://www.fontineed.com/author/Aberra%20Molla] *[http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] ሠዓሊ ኣምሳሉ ገ/ኪዳን ኣርጋው *[https://m.youtube.com/user/cybrmstr] ዓቢይ ሞላ *[https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Aberra+Molla&source=bl&ots=bmltvmBTR1&sig=QUaWkTF9yxDVT1jQQu_EY9VcoJk&hl=en&sa=X&ei=aOawVO2DG4-3yATX5YH4BA&ved=0CCIQ6AEwAThG#v=onepage&q=Aberra%20Molla&f=false] *[http://moneyfit.co/Ethiopic-Christian-Literature---J-M-Harden,-An-] *[http://ethiopiaonline.net/obelisk/] ሓውልታችንን ኣሁን መልሱ! *[http://www.triposo.com/poi/Obelisk_of_Axum] {{Wayback|url=http://www.triposo.com/poi/Obelisk_of_Axum |date=20191117185252 }} Obelisk of Axum *[http://vod.com.ng/en/video/zZXeFJWmpLA/shamebel] {{Wayback|url=http://vod.com.ng/en/video/zZXeFJWmpLA/shamebel |date=20230404064900 }} ሻምበል በላይነህ Shambel *[https://www.askives.com/dr-aberra-molla-amharic-software.html] *[http://www.similarweb.com/app/app-store/geezedit/935624754] *[http://www.danielkibret.com/2010/03/blog-post_27.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2010/03/blog-post_27.html |date=20140709191640 }} ዲያቆን ዳንኤል ክብረት *[http://www.appszoom.com/iphone-developer/aberra-molla_ntots.html] {{Wayback|url=http://www.appszoom.com/iphone-developer/aberra-molla_ntots.html |date=20160311021816 }} *[http://www.google.com/patents/US8812733] *[https://www.pinterest.ch/pin/667377238507154749/] ኢትዮጵያዊ ሥዕሎች፣ ኣቤን ኤዘር *[https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=Ethiopic+character+entry&hl=en&sa=X&ei=AREwVcbTCZbhoASd_YHgBQ&ved=0CB4Q6AEwAA#forward-citations] Ethiopic Character Entry US 20090179778 A1 by Dr. Aberra Molla, cited by six patents (2010-2014) *[http://appshopper.com/utilities/geezedit] *[https://archive.today/20140202221120/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] Person of the Year 2013 *[https://www.facebook.com/emnet.tadesse/posts/10155088373141814] ዶ/ር እምነት ታደሰ *[http://www.fettan.com/Ethcalendar/Ethcalendar94.htm] ዶ/ር በቀለ ሞላ *[https://zaggolenews.com/2018/09/06/723876/] *[https://www.facebook.com/Ethiopian-Mechanical-Engineering-Society-109106766088530/]Ethiopian Mechanical Engineering Society *[http://www.ethiotube.net/video/33099/ESAT-Yesamintu-Engida-Dr-abera-molla-February-2015] {{Wayback|url=http://www.ethiotube.net/video/33099/ESAT-Yesamintu-Engida-Dr-abera-molla-February-2015 |date=20150622061809 }} *[http://www.amazon.com/Prevail-Inspiring-Ethiopias-Mussolinis-Invasion/dp/1629145289] Prevail: The Inspiring Story of Ethiopia's Victory over Mussolini's Invasion, 1935–1941 Hardcover – 2014 by Jeff Pearce ጀፍ ፒይርስ *[https://www.facebook.com/ethiopianwar] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:External_links/Noticeboard/Archive_15#Editor_linking_to_all_their_own_Articles_.28with_dubious_notability.29] *[http://xyo.net/ipad-app/geezedit-_JQfQy0/] GeezEdit App *[http://www.ebdigest.org] Ebdigest.org *[http://www.dbufs.com] {{Wayback|url=http://www.dbufs.com/ |date=20191117010249 }} Dbufs.com *[http://yasu420.com/agadpet/profile/cybrmstr/] {{Wayback|url=http://yasu420.com/agadpet/profile/cybrmstr/ |date=20191119113227 }} Cybrmstr ኣቢይ ጌታቸው *[http://vod.com.ng/en/video/YQZzwWuQS5Y/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5-%E1%8A%A3%E1%8A%A8%E1%89%B3%E1%89%B0%E1%89%A5-%E1%89%A0%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-GeezEdit-Typing-by-Dr-Aberra-Molla-November-20-2013-946-PM] {{Wayback|url=http://vod.com.ng/en/video/YQZzwWuQS5Y/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5-%E1%8A%A3%E1%8A%A8%E1%89%B3%E1%89%B0%E1%89%A5-%E1%89%A0%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-GeezEdit-Typing-by-Dr-Aberra-Molla-November-20-2013-946-PM |date=20170513181816 }} GeezEdit Video የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን (ኢብኮ) *[https://tseday.wordpress.com/page/17/] An Ethiopian Journal ዶ/ር ፀዳይ መክብብ *[https://tseday.wordpress.com/tag/ethiopic/] Ethiopic *[https://tseday.wordpress.com/?s=calendar] The Ethiopic Calendar ዶ/ር ፀዳይ መክብብ *[http://www.pageglimpse.com/geezedit.com] GeezEdit *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} ተክሌ የኋላእሸት *[https://ia902707.us.archive.org/29/items/December72014p_888/Dec72014p.mp3] Audio 1 ቃለ ምልልስ ክፍል ፩ *[https://ia902600.us.archive.org/4/items/January32015p/manualupload.mp3.mp3] Audio 2 ቃለ ምልልስ ክፍል ፪ *[https://ia902602.us.archive.org/22/items/January112015p/January112015P.mp3] Audio 3 ቃለ ምልልስ ክፍል ፫ *[http://www.ethiopian-this-week.com/] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/ |date=20141221083216 }} Ethiopian This Week ወንድወሰን ፍቅሬ *[https://archive.org/search.php?query=mediatype%3Aaudio%20AND%20subject%3A%22Abera%20Mola%22] Audio *[http://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20170228221609 }} EthioGRI *[https://archive.today/20131206071510/http://geezedit.com/shop/page/4?shop_param=] ምስጋና Thanks! *[http://ashamaddis.com/v/esat-yesamintu-engida-dr-aberra-molla-february-2015] ኢሳት የሳምንቱ አንግዳ *[https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] ኢሳት የሳምንቱ አንግዳ ስለ ግዕዝና ኣክሱም ሓውልት ከሲሳይ ኣጌና ጋር *[https://sites.google.com/site/worldapedia/home/sub-saharan-africa-1/ethiopia] {{Wayback|url=https://sites.google.com/site/worldapedia/home/sub-saharan-africa-1/ethiopia |date=20160630051628 }} Worldpedia *[http://www.livebinders.com/play/play?id=228865] History of Writing *[http://www.ethiopian-this-week.com/feeds/posts/default?orderby=updated] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/feeds/posts/default?orderby=updated |date=20160305025759 }} Ethiopian Celebrities *[http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html |date=20150102215309 }} Ethiopian-This-Week *[http://ethiopiancelebrity.blogspot.com/2014_11_01_archive.html] *[http://factualworld.com/article/List_of_veterinarians] {{Wayback|url=http://factualworld.com/article/List_of_veterinarians |date=20191121163442 }} Veterinarians *[http://luc.devroye.org/fonts-32322.html] Typeface *[http://factgrabber.com/index.php?q=Ethiopian_American&lcid=ZqHmgSaxB5EHGSbJZJFkmeapZrFkiYaJhsknucbJ5hkm] Ethiopian American *[https://twitter.com/GeezEdit] Twitter *[https://www.facebook.com/GeezEdit/photos_stream?ref=page_internal] GeezEdit Photos *[http://www.ethioreference.com/archives/15696] ዳንኤል ክብረት *[http://searchabout.wc.lt/cari/Geezedit.html] {{Wayback|url=http://searchabout.wc.lt/cari/Geezedit.html |date=20160305004645 }} Geezedit Search About *[http://www.africanidea.org/RODOLFO_GRAZIANI2.pdf] ኪዳኔ ዓለማየሁ *[http://www.ethiopic.com/geezedit/genealogy.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/geezedit/genealogy.htm |date=20121227090730 }} Genealogy ዘርማንዘር *[http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258] {{Wayback|url=http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258 |date=20160304190822 }} Video *[https://tseday.wordpress.com/page/17/] Ethiopian History *[http://www.ethiogrio.com/bio/unsung-heroes] {{Wayback|url=http://www.ethiogrio.com/bio/unsung-heroes |date=20171007075537 }} Unsung Heroes *[http://ethiograph.com/album/displayimage.php?pid=316] *[https://what-is-this.net/en/define/numeration] *[http://www.nazret.com/directory/index.php?c=35] {{Wayback|url=http://www.nazret.com/directory/index.php?c=35 |date=20140924034939 }} *[http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] Dr. Tim Carmichael, 1997, EthioWord by Ethiopian Computers & Software ዶ/ር ቲም ካርማይክል *[http://geezedit.com/epages/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47.sf/en_US/?ObjectPath=/Shops/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47/Categories/GeezEdit_App] GeezEdit App *[http://wiki.eanswers.com/am/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB] ኢትዮጵያ *[https://ia902707.us.archive.org/29/items/December72014p_888/Dec72014p.mp3] Interview Audio *[http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html |date=20150102215309 }} Interview in Amharic *[https://archive.today/20130104175325/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] 25th Anniversary *[https://archive.today/20130629031959/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] *[https://tseday.wordpress.com/tag/ethiopic/] Ethiopic *[http://www.zeethiop.com/watch.php?vid=48eb2f1fe] {{Wayback|url=http://www.zeethiop.com/watch.php?vid=48eb2f1fe |date=20160904121327 }} *[http://www.worldlibrary.org/articles/ethiopian_americans] World Library - Ethiopian Americans *[http://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmkyrmsPR1&sig=L-WyoEFOhv_X3m1r5mvGIfxkQik&hl=en&sa=X&ei=8FteVN__GIeHyQTn1YCgCg&ved=0CE4Q6AEwCjgK#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] History of Mathematics in Africa AMUCHMA 25 Years ስመ ኣኃዝ *[http://www.ricks-music-talk.info/most_viewed//tag/%E1%88%9D/15/] Most Viewed Titles *[http://www.toonfirst.com/new-paid-apps/play-geezedit] Approbatics *[http://www.approbatics.com/] Approbatics *[https://itunes.apple.com/app/id935624754] GeezEdit iPhone 6 App Amharic Typing by Aberra Molla *[http://ethiopianamericanforum.com/] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/ |date=20120516174422 }} Ethiopian American Forum, GeezEdit on the App Store on iTunes *[http://www.amharicmovies.com/bio/unsung-heroes] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/unsung-heroes |date=20140719223652 }} Unsung Heroes *[http://nazret.com/blog/index.php/an_apology_to_the_ethiopian_scientist?blog=15] Apology *[https://archive.today/20150829235538/http://nazret.com/blog/index.php/an_apology_to_the_ethiopian_scientist?blog=15] Apology *[http://www.amharicmovies.com/bio/scientists] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/scientists |date=20140331070559 }} Ethiopian Scientists *[https://www.facebook.com/GeezEdit] GeezEdit Facebook ግዕዝኤዲት ፌስቡክ *[http://www.geezedit.com/shop/page/3?sessid=Bi3SNtTQWyf3l94vA2bBwIYwdCPrNTNwS1tJN4cjutEQpeEBdJDkvYszUyldxTs8&shop_param=] geezedit.com links *[https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ?fref=photo&sk=photos] የኢትዮጵያ ሙዚቃ ፎቶዎች Ethiopian DJ Photos *[http://fposts.com/fbpost/182037128570741_722268587880923] {{Wayback|url=http://fposts.com/fbpost/182037128570741_722268587880923 |date=20230404064900 }} FPosts.com ምስጋና፣ ዶክተር ኣበራ (አበራ) ሞላ በኮምፕዩተር ግዕዝ ፊደልን ለመጀመሪያ ጊዜ መጠቀም እንዲቻል ስለኣደረጉ። *[http://www.ethiopiandj.com/?p=132] የኢትዮጵያ ሙዚቃ Ethiopian Music *[http://www.social-peek.com/Keywords/GeezEdit/0] Top Social Mentions *[https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ/photos/a.185958364845284.41252.182037128570741/722268424547606/?type=1] Ethiopian DJ ክብር ለሚገባው ክብር እንስጥ !!! Thanks to Dr. Aberra Molla for computerizing Ethiopic ኢትዮጵያን ዲጄ *[https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ግዕዝኤዲት ቁስ (ኣፕ) ለኣይፎን እና ኣይፓድ *[http://www.google.com/patents/US8762356] *[http://scholar.google.com/scholar?rlz=1T4GUEA_enUS611US611&um=1&ie=UTF-8&lr=&cites=16591930435158160807] Ethiopic Character Entry US 20090179778 A1 by Dr. Aberra Molla, cited by six patents (2010-2014) *[http://www.google.com/patents/US20090179778#forward-citations] US20090179778 Patent Citations *[https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] iPhone 6 GeezEdit App link *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8C%BD%E1%88%90%E1%8D%88_%E1%88%84%E1%8A%96%E1%8A%AD] *[http://www.trademarkia.com/map/geezedit-77684503.htm] የንግድ ምልክት *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1454554698177285&id=1451412358491519&substory_index=0] ኢትዮጵያ'ዬ Facebook *[https://www.facebook.com/permalink.php?id=1451412358491519&story_fbid=1456602844639137] ኢትዮጵያ'ዬ Facebook *[http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf |date=20150404095446 }} ፕሮፌሰር ሚንጋ ነጋሽ *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1789065501328723&id=1617076698527605] ምን ያህል ያውቃሉ? *[https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic#cite_note-23] Amharic Wiki GeezEdit.com *[https://prezi.com/uadr0aadmprl/fact-1/] Prezi *[http://wfpusa.org/blog/ethiopians-colorado-raise-funds-drought-relief] United Nations World Food Program USA *[http://comunitaetiopcainitalia.blogspot.com/2013/06/blog-post_7148.html] ሞክሼ ፊደላት *[http://www.maria-online.com/information/article.php?lg=am&q=%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] *[http://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html |date=20160304221603 }} Ethiogrio *[http://www.shegerblogs.com/%e1%8b%b6%e1%88%ad-%e1%8a%a3%e1%89%a0%e1%88%ab-%e1%88%9e%e1%88%8b/] ሸገር ብሎግ *[http://geezedit.com/epages/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47.sf/en_US/?ObjectPath=/Shops/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47/Categories/AboutUs] Senait Ketema *[http://biblehub.com/library/various/constitutions_of_the_holy_apostles/introductory_notice_to_constitutions_of.htm#] Ethiopic *[iarchive:ethiopicversiono00charuoft|] *[https://archive.org/details/ethiopicversiono00charuoft]] &gt;] The Ethiopic Book of Henoch, 1906 መጽሓፈ ሄኖክ በእንግሊዝኛ *[https://en.wikipedia.org/wiki/Veterinary_medicine] Veterinary Medicine የእንስሳት ሕክምና *[[መጋቢት ፳፬]] *[[ደብረ ብርሃን]] *[http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4 ስለ ነፃው ግዕዝኤዲት GeezEdit Video ቪድዮ በዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ የኮምፕዩተር ጥገና ባለሙያ እልፍነሽ ኃይለመስቀል እና የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የኢንጂነሪንግ ተማሪዎች ዮርዳኖስ ኣዳነ፣ ኣሸናፊ ዘለቀ እና ኤፍሬም ፀጋየ ጋር] የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን *[https://archive.ph/20140103195457/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=671:december-30-2013] Dr. Aberra Molla. PERSON OF THE YEAR 2013, Ethiopian American Forum ያሬድ በቀለ መኮንን *[https://itunes.apple.com/app/id935624754] Aberra Molla ግዕዝኤዲት አማርኛ ለአይፎንና አይፓድ GeezEdit Amharic Typing in Apple.com iTunes *[https://itunes.apple.com/app/id935624754] ግዕዝኤዲት ለኣይፎን 4s, 5 and 6 GeezEdit Amharic Typing in iOS 8 system, and for iPad *[https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ግዕዝኤዲት ለኣይፎን 6 GeezEdit Amharic Typing in iOS 8 system, for iPhone 6 and iPad *[http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} ESAT የኢሳት የሳምንቱ እንግዳ ዶ/ር ኣበራ ሞላ (Dr. Aberra Molla February 8, 2015) ሲሳይ ኣጌና *[http://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] Aberra Molla Patents *[http://ethiomedia.com/1000parts/medrek_zarem_endetnantu.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/1000parts/medrek_zarem_endetnantu.pdf |date=20150823233152 }} የግዕዝኤዲት ፊደል (ቁምፊ) - ኢትዮሚድያ Ethiomedia.com *[http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888] {{Wayback|url=http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888 |date=20150923164204 }} ኣዲስ ነገር፣ የግዕዝ ኣከታተብ ግኝት ፓተንት (የግኝት ባለቤት) ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር (ኢቢኤስ / EBS Tube) ቃለ ምልልስ ቪድዮ What's New, Inventor and patent holder of Ethiopic Character Entry Dr. Aberra Molla. Amharic Video *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=9000957.PN.&OS=PN/9000957&RS=PN/9000957] USPTO *[http://ethiopianthisweek.com/blog-pos-6/] *[http://abbaymedia.info/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-1-sbs-amharic/] *[https://archive.today/20160726193359/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=408846802623653&id=118697174971952%23] አማርኛን ከቴክኖሎጂ ጋር ለመጀመሪያ ጊዜ ያስተዋወቁ ምሁር... .ዶክተር አበራ ሞላ *[https://mobile.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/460150647493268/?type=3&p=10] አማርኛ እና ቴክኖሎጂ *[http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] {{Wayback|url=http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76 |date=20200815160630 }} እንተዋወቅ Aberra Molla *[http://ethiopianthisweek.com/part-i-interview-with-founder-of/] *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/1140254446034456] Amhara Mass Media Agency *[https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3&theater] *[https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3] በየሺ ሀሳብ አበራ *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=408846802623653&id=118697174971952] ዶክተር አበራ ሞላ በየሺ ሀሳብ አበራ *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=5] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=5 |date=20171112185710 }} Ethiopian American Forum ስለ ሁለተኛው የግዕዝ ኣከታተብ ግኝት *[https://www.facebook.com/%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-257180814334942/] *[https://www.facebook.com/118697174971952/videos/412492088925791/] Amhara Mass Media Agency አማራ ብዙሀን መገናኛ ድርጅት *[http://www.zehabesha.com/amharic/archives/53433] *[http://www.eyohaa.net/article_read.php?a=1789] *[http://www.goolgule.com/wp-content/uploads/2013/09/Geez-Amharic-Letters.pdf] *[http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf |date=20160418095022 }} First U.S.A. Patent for Ethiopic Granted, Amharic Translation *[http://quatero.net/amharic1/archives/23298] የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። ቋጠሮ *[http://www.dw.com/am/የግእዝ-ፊደላትና-ሥልጣኔ/a-19199680] ማንተጋፍቶት ስለሺ እና ነጋሽ መሐመድ *[https://www.africanamerica.org/topic/the-ethiopian-calendar] Africanamerica.org *[http://ethiopianthisweek.com/part-i-interview-with-founder-of/] Part 1 *[https://ia902707.us.archive.org/29/items/December72014p_888/Dec72014p.mp3] *[https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] ስለ ግዕዝና የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኣክሱም ኣመላለስ የዶክተር ኣበራ ሞላ ቃለምልልስ ከኢሳት ሲሳይ ኣጌና ጋር፣ ሚያዝያ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. *[http://www.freepatentsonline.com/9000957.pdf] Free Patents Online የዶ/ር ኣበራ ሞላ ግዕዝ ኣከታተብ የተራዘመና የመጀመሪያው የኣሜሪካ ፓተንት ቍጥር 9,000,957 *https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=901812163175295&id=114125298610656] *[http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?PageNum=0&docid=09000957&IDKey=176EEB253B91] Ethiopic Character Entry, April 7, 2015 *[http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf |date=20160418095022 }} የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። Ethiomedia *[https://www.mixcloud.com/discover/science-and-technology/] SBS Radio *[https://archive.is/PA4ej] የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። Ethiomedia *[http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html] First U.S.A. Patent for Ethiopic Granted - Ethiomedia *[https://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] Ethiopian Calendar for your Mobile *[https://app.fwd.us/stories/905] {{Wayback|url=https://app.fwd.us/stories/905 |date=20170303150725 }} Dr. Aberra says: "PLEASE SHARE MY STORY WITH CONGRESS." *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/geez-convenient-for-oromiffa.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/geez-convenient-for-oromiffa.pdf |date=20170518221939 }} ኣብርሃም ቀጄላ *[http://www.ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html |date=20170215055612 }} Professor Fikre Tolossa ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ *[http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} በኣበበ በለው የኣዲስ ድምጽ ሬድዮ ቃለ መጠይቅ። ከፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ፣ ዶ/ር ኣበራ ሞላ እና ጋዜጠኛ ኣብርሃም ቀጄላ ጋር፣ ኅዳር ፲፰ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም. (November 27, 2016) *[https://www.youtube.com/watch?v=I97bJbKbW6w] "Ge'ez better for Qubee than Latin" "ለኦሮምኛ ከላቲኑ ቁቤ የግዕዝ ፊደል ይጠቅማል" ዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ ሠይፉ ኣዳነች ብሻው *[https://www.youtube.com/watch?v=s_QkIqfOpUY] በኣያልቅበት ተሾመ ሬዲዮ ኣቢሲኒያ ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ፣ ሁለት ክፍሎች *[http://ethiopianege.com/wp-content/uploads/2017/07/AbrehamKejelaDC6417.pdf] ኣብርሃም ቀጄላ *[http://helinaradiovegas.com/] {{Wayback|url=http://helinaradiovegas.com/ |date=20171229125825 }} የዶ/ር ኣበራ ሞላ ቃለምልልስ ከሳምሶን ውብሸት ሕሊና ሬድዮ ቬጋስ ጋር *[http://www.satenaw.com/dr-aberra-molla-promotes-geez-software-prof-fikre-signs-book-denver/] {{Wayback|url=http://www.satenaw.com/dr-aberra-molla-promotes-geez-software-prof-fikre-signs-book-denver/ |date=20201031112415 }} Denver, Colorado, USA *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html |date=20170518222319 }} የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኣክሱም ኣመላለስ የዶክተር ኣበራ ሞላ ኣስተዋፅዖና ታሪክ፤ ከማሕደረ ኣንድነት ሬድዮ ሰይፉ ብሻው ጋር (ኣትላንታ፣ ሚያዝያ ፳፱ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም.) *[https://www.youtube.com/watch?v=KaBF12UIirs] *[https://www.youtube.com/watch?v=y4u4t9wcGQw] "ለኦሮምኝ ከላቲኑ ቁቤ የግዕዝ ፊደል ይጠቅማል" የዶክተር ኣበራ ሞላ ቃለመጠይቅ፤ ከማሕደረ ኣንድነት ሬድዮ ሰይፉ ብሻው ጋር (ኣትላንታ፣ ፳፻፱ ዓ.ም.) *[https://www.facebook.com/yeshihasab.abera/posts/762182343961574] የሺሓሳብ አበራ *[https://www.facebook.com/bunamedia/posts/1102974196499855] Ethiopia Zare *[http://ashammedia.simplesite.com/433831644/5072717/posting/] {{Wayback|url=http://ashammedia.simplesite.com/433831644/5072717/posting/ |date=20180616053716 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=ul0vApIaa8c] *[http://ethiopianthisweek.com/first-u-s-a-patent-for-ethiopic-amharic-software-granted/] {{Wayback|url=http://ethiopianthisweek.com/first-u-s-a-patent-for-ethiopic-amharic-software-granted/ |date=20190523165251 }} ወንድወሰን ዘለቀ *[https://wiki.eanswers.net/am/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8B%98%E1%88%98%E1%8A%95_%E1%8A%A0%E1%89%86%E1%8C%A3%E1%8C%A0%E1%88%AD] የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=126886147956230&id=100019045367796&pnref=story] ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf |date=20171013163352 }} *[http://abbaymedia.com/yeserawitu-demits-in-collaboration-with-esat-sat-30-sep-2017/] የዶክተር ኣበራ ሞላ ቃለመጠይቅ ከሻለቃ ኣብርሃም ታከለ ጋር *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf |date=20171013163352 }} ኢትዮጵያዊው ሳይንቲስት ዶክተር አበራ ሞላ እና የኢትዮጵያ ፊደል *[https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/] {{Wayback|url=https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/ |date=20180530034500 }} Dr. Aberra Molla, 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America, Ze-Habesha *[http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/ |date=20180902153249 }} Dr. Aberra Molla, 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf |date=20171030223250 }} የግዕዝ ፊደል እውነታዎች፣ ቅርሶችና ኢትዮጵያዊው ሳይንቲስት ዶክተር አበራ ሞላ - በየሺሀሳብ አበራ *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/afan-oromo-as-official-language.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/afan-oromo-as-official-language.pdf |date=20171215141434 }} አፋን ኦሮሞ የኢትዮጵያ የሥራ ቋንቋ የመሆን ግዴታነትና የእራሱ በሆነው በኢትዮጵያ ፊደል የመገልገል ተገቢነት - ኣብርሃም ቀጄላ *[https://www.facebook.com/AmharaPress/posts/385607481836896:0] ልሣነ ዐማራ - የሺሀሳብ አበራ *[http://www.google.com/patents/US9733724] Phonetic Keyboards *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%88%80%E1%8A%AA%E1%88%9E%E1%89%BD] የኢትዮጵያ ሓኪሞች *[http://www.mereja.com/amharic/560006] *[http://ethiopianege.com/archives/5536] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/5536 |date=20220327140214 }} የፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ ሁለተኛ ደብዳቤ ለለማ መገርሳ *[http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] {{Wayback|url=http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/ |date=20171214092801 }} የግዕዝ ፊደል እውነታዎች፣ ቅርሶችና ኢትዮጵያዊው ሳይንቲስት ዶክተር አበራ ሞላ *[http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf] {{Wayback|url=http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf |date=20211013012744 }} Vision Ethiopia ESAT Fourth Conference, Building Democratic Institutions in Ethiopia, September 23 & 24, 2017 *[http://www.ethiosun.com/archives/250279] {{Wayback|url=http://www.ethiosun.com/archives/250279 |date=20171121031128 }} *[https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2018/03/amharic-oromo1.pdf] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2018/03/amharic-oromo1.pdf |date=20190815214610 }} ግዕዝ ከላቲን ለምን እንደሚሻል የሚያመላክቱ ነጥቦች *[http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] {{Wayback|url=http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/ |date=20171214092801 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=2zqoaIgxpuA&feature=youtu.be] የዶ/ር ኣበራ ሞላ ኢሳት/ራዕይ ስብሰባ ፳፻፱ ዓ.ም.፣ ክፍል 2 *[http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf] {{Wayback|url=http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf |date=20211013012744 }} *[https://zaggolenews.com/2017/12/21/56743/] {{Wayback|url=https://zaggolenews.com/2017/12/21/56743/ |date=20200719145940 }} ዛጎል *[https://archive.org/details/InterviewWithDr.AberraMola] *[https://deregenegash.wordpress.com/2017/11/09/8228/] ደረጀ ነጋሽ *[https://www.usnews.com/best-graduate-schools/top-health-schools/veterinarian-rankings] Veterinary Medicine *[http://www.ethiosun.com/wp-content/uploads/2017/11/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB-%E1%8B%8D%E1%88%AD%E1%88%B5%E1%8A%93-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B5-%E1%8B%93%E1%88%98%E1%89%B3%E1%8B%8A.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiosun.com/wp-content/uploads/2017/11/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB-%E1%8B%8D%E1%88%AD%E1%88%B5%E1%8A%93-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B5-%E1%8B%93%E1%88%98%E1%89%B3%E1%8B%8A.pdf |date=20230404064859 }} *[http://ehsna.org/] EHSNA Dr. Aberra Molla: 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America (የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ) *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/ehsna-honors-dr-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/ehsna-honors-dr-aberra-molla.html |date=20171201043934 }} Dr. Aberra Molla: 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf |date=20220118224722 }} የዕውቅና ሽልማት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ተሰጠ *[http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/ |date=20180902153359 }} EHSNA የዕውቅና ሽልማት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ተሰጠ፣ የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ *[https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-1] የእንስሳት መድኅንና ጥሬ ሥጋ - ዶ/ር ኣበራ ሞላ Life and Legacy: Dr Aberra Molla - Pt 1 *[https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-2] የግዕዝ ፊደልና የኣክሱም ሓውልት - ዶ/ር ኣበራ ሞላ Life and Legacy: Dr Aberra Molla - Pt 2 *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf |date=20180127040743 }} የዶ/ር ኣበራ ሞላ ሥራዎችና ትሩፋቶች ከካሳሁን ሰቦቃ ቃለምልልስ *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1442003835926641&id=226319900828380] ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር የዓባይ ሚዲያ ቃለምልልስ - Abbay Media *[http://www.zehabesha.com/amharic/archives/84318] “የግዕዝ ፊደላችን የኦሮምኛ ቋንቋን መተየብ አይችልም ተብሎ ወደ ላቲን መሔድ ስሕተት ነው። እንዲያውም የኦሮምኛ ቋንቋችን እንዳይዳከም፤ ኦሮምኛን ተጨማሪ የአገሪቱ የሥራ ቋንቋ ብናደርግ የተሻለ ይመስለኛል።” – ዶ/ር አበራ ሞላ *[https://www.mixcloud.com/discover/science-and-technology/] *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%88%80%E1%8A%AA%E1%88%9E%E1%89%BD] የኢትዮጵያ ሓኪሞች *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ሳይንቲስቶች *[https://ethioexplorer.com/%e1%8c%8d%e1%8b%95%e1%8b%9d-%e1%88%88%e1%8a%a6%e1%88%ae%e1%88%9a%e1%8d%8b-%e1%88%99%e1%88%89-%e1%89%a5%e1%89%83%e1%89%b5-%e1%8a%a5%e1%8a%95%e1%8b%b3%e1%88%88%e1%8b%8d-%e1%8b%a8%e1%89%80%e1%88%a8/] ግዕዝ ለኦሮምኛ ሙሉ ብቃት እንዳለው የቀረቡ ሳይንሳዊ ነጥቦች – ዶ/ር አበራ ሞላ *[https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] Amharic Wikipedia *[http://www.satenaw.com/amharic/archives/52224] {{Wayback|url=http://www.satenaw.com/amharic/archives/52224 |date=20180311064906 }} ምሁራን/አክቲቪስቶች ኦሮምኛ በአማራ ክልል በግእዝ ፊደል እንደ ትምህርት እንዲሰጥ ጠየቁ። *[http://www.ethiomedia.com/1000dir/oromigna-be-amara-kilil-be-geez-fiddel-endiset.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000dir/oromigna-be-amara-kilil-be-geez-fiddel-endiset.pdf |date=20180323235859 }} ግርማ ካሳ *[https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2018/03/amhari-oromo2.pdf] ኦሮምኛን በአማራው ክልል በግዕዝ ስለማስተማር *[https://qumneger.wordpress.com/2017/10/09/ethiopian-letters/] *[https://query.library.utoronto.ca/index.php/search/q?kw=Author:Aberra%20Molla] Aberra Molla Patent Search *[https://ethsat.com/2018/06/vision-ethiopia-and-esat-5th-conference-dr-abera-mola/] Vision Ethiopia and ESAT 5th Conference DR. Aberra Molla (May 13, 2018) *[https://www.youtube.com/watch?v=gnsBNBOcc3o&feature=youtu.be] Vision Ethiopia and ESAT 5th Conference (May 13, 2018) *[https://www.facebook.com/ESATtv/videos/1911252335573506/UzpfSTEzMjAwNTEwNjg1OTQwMDoxODMwMjQ2OTEwMzY4NTM2/] *[https://www.youtube.com/watch?v=F5LVVCxfvxw&feature=youtu.be] "ትኩረት" የዶ/ር ኣበራ ሞላ (Dr. Aberra Molla) ቃለምልልስ ከኢሳት ምናላቸው ስማቸው ጋር። ግንቦት ፮፣ ፳፻፲ ዓ.ም. May 14, 2018 *[http://www.ethiomedia.com/1000dir/open-letter-to-president-lemma-megersa.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000dir/open-letter-to-president-lemma-megersa.pdf |date=20220118230354 }} ምሁራን/አክቲቪስቶች ኦሮምኛ በኦሮሞ ክልል በግእዝ ፊደል እንደ ትምህርት እንዲሰጥ ጠየቁ። *[http://www.ethiopanorama.com/?p=79997] ምሁራን/አክቲቪስቶች ኦሮምኛ በኦሮሞ ክልል በግእዝ ፊደል እንደ ትምህርት እንዲሰጥ ጠየቁ። *[https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/] {{Wayback|url=https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/ |date=20180606083840 }} ትኩረት ESAT Tikuret: Minalachew Simachew with Dr Aberra Molla a Scientist who Computerized Geez – 23 May 2018 *[https://irrob.org/miscellaneous/news/aberra-molla-ethio-software/] Irrob ኢሮብ *[https://www.facebook.com/1644669089108738/posts/2246569822251992/] *[http://www.ethiomedia.com/1000dir/dr-aberra-molla-on-esat.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000dir/dr-aberra-molla-on-esat.html |date=20180617101142 }} Dr Aberra Molla shares his achievements with Minalachew Smachew of ESAT - June 11, 2018 *[http://ethiopianege.com/archives/6675] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/6675 |date=20220401030418 }} የግዕዝ ፊደል ሁለተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ ኣገኘ - ጌታቸው ሞላ *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/1923163124410247] የግዕዝ ፊደል ሁለተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ ኣገኘ - ጌታቸው ሞላ *[https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/] {{Wayback|url=https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/ |date=20180530034500 }} ዘ-ሐበሻ *[https://www.satenaw.com/second-u-s-a-patent-for-ethiopic-granted/] Second U.S.A. Patent for Ethiopic Granted - Getachew Molla *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10215145333199804] Second U.S.A. Patent for Ethiopic Granted - Getachew Molla *[https://www.congress.gov/crec/2018/08/24/CREC-2018-08-24-pt1-PgE1176-5.pdf] Hon. Congressman Mike Coffman about Dr. Aberra Molla *[https://www.congress.gov/crec/2018/08/24/modified/CREC-2018-08-24-pt1-PgE1177-3.htm] Hon. Congressman Mike Coffman about Dr. Aberra Molla *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5] Aberra Molla Facebook *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=10067574.PN.&OS=PN/10067574&RS=PN/10067574] US Patent Number 10,067,574 granted to Dr. Aberra Molla on September 4, 2018. *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] *[https://am.m.wikipedia.org/wiki/ኢትዮጵያ] ኢትዮጵያ *[http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] *[https://bawza.com/2017/10/12/%e1%8b%a8%e1%88%b5%e1%8a%90-%e1%8c%bd%e1%88%91%e1%8d%8d-%e1%89%85%e1%88%ad%e1%88%b6%e1%89%bd/] {{Wayback|url=https://bawza.com/2017/10/12/%e1%8b%a8%e1%88%b5%e1%8a%90-%e1%8c%bd%e1%88%91%e1%8d%8d-%e1%89%85%e1%88%ad%e1%88%b6%e1%89%bd/ |date=20201021163930 }} የስነ-ጽሑፍ ቅርሶች *[https://web.archive.org/web/20050206125215/http://www.worldscriptures.org/pages/sidamo.html] ሲዳሞኛ በግዕዝ ፊደል (የዮሓንስ ወንጌል) *[https://animals.mom.me/how-to-feed-a-baby-calf-with-a-feeding-tube-3673890.html] {{Wayback|url=https://animals.mom.me/how-to-feed-a-baby-calf-with-a-feeding-tube-3673890.html |date=20180622133219 }} *[http://amharic.abbaymedia.info/archives/21567] {{Wayback|url=http://amharic.abbaymedia.info/archives/21567 |date=20210804015056 }} የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ ስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። *[https://www.facebook.com/EBCzena/videos/386895698538690/UzpfSTEwMjYzOTA2NDQ6MTAyMTY1NjUxMTUyOTM0Njk/] ዶ/ር ኣበራ ሞላ እና ፍሬው ተገኝ *[https://www.facebook.com/watch/?v=386895698538690] Ethiopian Broadcasting Corporaation, #EBC የግዕዝ ፊደላትን በኮምፒተር እና በተንቀሳቃሽ ስልክ መከተብ... 1/31/2019 *[https://deregenegash.wordpress.com/2017/11/09/8228/] *[https://learnamharic.co.uk/category/technology/] ABSHA/ECS *[https://mereja.com/tv/watch.php?vid=68301cb93] Ethiopian scientist Dr. Aberra Molla discusses digitization of Ethiopia's alphabet ከግርማ ካሳ ጋር *[https://www.youtube.com/watch?v=7jLq0ZgpG_Y] Jossy (Yoseph Gebre) "J in Z House SHOW" interview with Dr. Aberra Molla - Part 1 of 4, የ፬ ክፍል ፩ *[https://www.youtube.com/watch?v=aHs5y73qRK8&feature=youtu.be] አንድን ከብት የመጣል ሥልጣን ያለው የእንስሳት ሃኪም ብቻ ነው - ዶ/ር አበራ ሞላ ከዮሰፍ ገብሬ ጋር፣ የ፬ ክፍል ፪ *[https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be] የግዕዝ ፊደላትና የኮምፕዩተር እንዲሁም የሞባይል ስልኮች ትውውቅ - ዶ/ር አበራ ሞላ ከዮሰፍ ገብሬ ጋር፣ የ፬ ክፍል ፫ *[https://www.youtube.com/watch?v=IEhCoddn6LU] እውን ግዕዝ የአዳም እና የሄዋን ቋንቋ ነው? ዶ/ር አበራ ሞላ ከዮሰፍ ገብሬ ጋር፣ የ፬ ክፍል ፬ *[http://www.smuc.edu.et/index.php?option=com_content&view=article&id=726:Public%20Lecture%20on%20Geez%20Glyphs%20%20&catid=12:latest-events2&Itemid=237&lang=en] {{Wayback|url=http://www.smuc.edu.et/index.php?option=com_content&view=article&id=726:Public%20Lecture%20on%20Geez%20Glyphs%20%20&catid=12:latest-events2&Itemid=237&lang=en |date=20210803162646 }} Public Lecture on Geez Glyph *[http://www.ethioreference.com/archives/16412] እስክንድር ነጋ ትንቢቶች አንድ በአንድ እየተፈጸሙ ነው!!! (ዘመድኩን በቀለ) *[http://www.ethiopanorama.com/?p=95803&lang=en] የኢትዮጵያ ብሄረሰቦች ሁሉ በግእዝ ፊደል እንዲጠቀሙ ማግባባት ያስፈልጋል – ያሬድ ጥበቡ *[https://www.ethiopanorama.com/?p=102436&lang=en] መረጃ ዋሜራ ቲቪ፣ ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከግርማ ካሳ ጋር *[http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2018/12/Vision-Ethiopia-seventh-conference-tentative-program-final-final1.pdf] {{Wayback|url=http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2018/12/Vision-Ethiopia-seventh-conference-tentative-program-final-final1.pdf |date=20190418085153 }} Vision Ethiopia 2018 *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2319517251441497?__tn__=K-R] *[https://mereja.com/amharic/v2/109994] ግዕዝ ኦሮምኛ ጨምሮ ለሁሉም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ብቃት እንዳለው ዶ/ር አበራ ይናገራሉ። አዲስ ዘመን ጋዜጣ፣ የካቲት 10/2011 ዓ.ም. *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=2080465802006425&id=257180814334942&__tn__=K-R] *[https://www.satenaw.com/amharic/archives/66996] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/archives/66996 |date=20201027144950 }} ግዕዝ ኦሮምኛ ጨምሮ ለሁሉም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ብቃት እንዳለው ዶ/ር አበራ ይናገራሉ። አዲስ ዘመን ጋዘጣ፣ ጽጌረዳ ጫንያለው *[https://www.facebook.com/GeezEdit] ግዕዝኤዲት ፌስቡክ *[https://www.addisherald.com/2019/11/14/] {{Wayback|url=https://www.addisherald.com/2019/11/14/ |date=20230404070402 }} Addis Herald *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2339821496077739?__tn__=K-R] “አገርኛ ቋንቋን ከኮምፒዩተር ያዋሃዱ ሳይንቲስት!” አዲስ ዘመን ጋዘጣ፣ ጽጌረዳ ጫንያለው *[http://www.wikiwand.com/am/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] የእጽዋት ሥዕሎች *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%8C%8D%E1%88%8A%E1%8B%9D%E1%8A%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1833] *[https://www.ethioreference.com/archives/17783] የኢትዮጵያ ፊደል በፕ/ር ጌታቸው ኃይሌ *[https://www.zehabesha.com/92186-2/] {{Wayback|url=https://www.zehabesha.com/92186-2/ |date=20211206212437 }} Vision Ethiopia Eighth Conference successfully completed *[https://www.youtube.com/watch?v=9m06K_NDqlo] *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ሳይንቲስቶች *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1311941765648568&id=532782760231143] በኩር መጽሔት ገጽ 3 መስከረም 5 ቀን 2012 ዓ.ም. ዕትም እንግዳ ዶክተር አበራ ሞላ፣ ሰሎሞን አሰፌ *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2586899684703251?__tn__=K-R] *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10218359944803085] *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10218359698596930] *[https://www.youtube.com/watch?v=9m06K_NDqlo] አሥራት እንግዳ:- በኮምፕዩተር ግዕዝ ፊደልን መጠቀም እንዲቻል ያደረጉት ምሁር ዶ/ር አበራ ሞላ *[https://ecadforum.com/Amharic/archives/19644/] የአፋን ኦሮሞ ቋንቋ በኢትዮጵያ ቤተክርስትያን ታሪክ እና የኦሮሞ ቤተክህነት ጽ/ቤት ይቋቋምልን ጥያቄን በጨረፍታ (በተረፈ ወርቁ) *[http://www.hiberradio.com/?p=5941] ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከሕብር ሬዲዮ ኃብታሙ ኣሰፋ ጋር። *[https://en.everybodywiki.com/Aberra_Molla] *[https://www.youtube.com/watch?v=_sWOzNVBAqY&feature=youtu.be] ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከሕብር ሬዲዮ ኃብታሙ ኣሰፋ ጋር። *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=10221423735689341&id=1428381573] ኦሮምኛን የፌደራልና የኣዲስ ኣበባ የሥራ ቋንቋ የማድረግ ዕድሎችና ችግሮች፤ (ዶ/ር ኣብርሃም ዓለሙ) *[https://www.youtube.com/watch?v=C5M-PYmb4Ko&feature=youtu.be&fbclid=IwAR0kZkFfUvpGdxWoiJXNEoSOriqRGN2hCOcPsaWUnsP81Bmg6N_b1M6eXPY] ኦሮምኛን የፌደራልና የኣዲስ ኣበባ የሥራ ቋንቋ የማድረግ ዕድሎችና ችግሮች፤ (ዶ/ር ኣብርሃም ዓለሙ) *[https://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] Five USA Patents Awardwd to Dr. Aberra Molla *[https://ethiopianege.com/archives/11150] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/11150 |date=20200115192135 }} “ምስጋናና ሕያው ምስክርነት ለኢትዮጵያዊ ሳይንቲስት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ባሉበት" ዶ/ር አማረ ተግባሩ *[https://www.congress.gov/congressional-record/2018/08/24/extensions-of-remarks-section/article/E1177-3] *[https://www.dw.com/am/ግዕዝ-በኮንፒዉተር-ያስተዋወቁት-ኢትዮጵያዊ/a-52848065] ግዕዝ በኮምፕዩተር ያስተዋወቁት ኢትዮጵያዊ፣ 19.03.2020 አዜብ ታደሰ እና እሸቴ በቀለ - ደቸ ቨለ (DW) *[https://allaboutethio.com/talphabet.html] Ethiopian Alphabet: Amharic Letters and the Alphabet of Ethiopia *[https://patents.google.com/patent/US10133362B2/en] Aberra's USA Patent No. 10,133,362 *[ https://prezi.com/uadr0aadmprl/fact-1/?utm_source=twitter&utm_medium=landing_share] Rafiq Dan-Othman *[https://ethiopianege.com/archives/14137] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/14137 |date=20201027172412 }} Ethiopic as a Writing System for African Languages || Getachew Molla *[https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/] {{Wayback|url=https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/ |date=20210517012521 }} ABSHA Ethiopian Computers & Software Press Release *[https://ethioexplorer.com/%E1%8B%A8%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%88%93%E1%8B%8B%E1%88%AD%E1%8B%AB-%E1%89%A6%E1%88%AD%E1%8B%B5-%E1%8C%8B%E1%8B%9C%E1%8C%A3%E1%8B%8A-%E1%88%98%E1%8C%8D%E1%88%88%E1%8C%AB-%E1%8B%B6-%E1%88%AD/] የፊደል ሓዋርያ ቦርድ – ጋዜጣዊ መግለጫ (ዶ/ር ኣበራ ሞላ) *[https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/] {{Wayback|url=https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/ |date=20210517012521 }} Ethiopic Foundation *[https://ethiopianege.com/archives/14668] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/14668 |date=20201009204359 }} መስተጋህደ ዜና *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10222223370826321] ወቅታዊ የኢትዮጵያ ሁኔታን በሚመለከት የአቋም መግለጫ፤ የኢትዮጵያ ዳያስፖራ ኮቪድ-19 አማካሪዎች ምክር ቤት (ሕዳር ፲፫፣ ፳፻፲፫ ዓ.ም.) *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/3652073008185908?__tn__=K-R] Press Release on the Current Situation in Ethiopia. Ethiopian Diaspora High-Level Advisory Council on the Coronavirus (11/22/2020) *[https://ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/] {{Wayback|url=https://ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/ |date=20210228074749 }} Ethiopic Foundation *[https://br.pinterest.com/pin/17873729744129468/?fbclid=IwAR0RQSHNwFxPzhCdmNqN3U9iw9kWyCPhEsTLp-IPJOtQ6a7RLQ-sH-dapnY] Axum Obelisk *[https://www.facebook.com/Alemtsehay.art/videos/448062276576368] ዓለምፀሐይ ወዳጆ የጥበብ መድረክ 1/23/2021 *[https://www.facebook.com/GeezEdit] GeezEdit Facebbok *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5] Aberra Molla Facebook *[http://ethiopic.com/amahric/Typing.html] At ethiopic.com *[https://www.youtube.com/watch?v=aCorz_7yGfE] Axum Obelisk Video *[https://www.addisherald.com/enoch-the-black-prophet-the-father-of-ethiopian-calander] {{Wayback|url=https://www.addisherald.com/enoch-the-black-prophet-the-father-of-ethiopian-calander |date=20220113073011 }} by Ethiopian Journal *[https://www.academia.edu/83645389/Encyclopedia_of_Time_Science_Philosophy_Theology_Culture_by_H_James_Birx_z_lib_org_1_] {{Wayback|url=https://www.academia.edu/83645389/Encyclopedia_of_Time_Science_Philosophy_Theology_Culture_by_H_James_Birx_z_lib_org_1_ |date=20221107002155 }} Calendar, Ethiopian, (2009) pp 127-129. Belete K. Mebratu (H. James Birx, Editor) *[https://allaboutethio.com/talphabet.html] All About ETHIO *[https://muse.jhu.edu/pub/1/article/872061/pdf] Following Orders: A History of Amharic Typing by Matthew Lindia, 2022 *[https://muse.jhu.edu/pub/1/article/872061/summary] Google Scholar *[https://www.youtube.com/watch?v=N-yq4q0drYg] Anchor Guest ''አማርኛ ቋንቋን እያዳከሙት ለአፍሪካ ህብረት የስራ ቋንቋ እንዲሆን መጠየቅ ምን ማለት ነው?'' ዶ/ር አበራ ሞላ የግዕዝ ቋንቋ ተመራማሪ *[https://p2pbridge.org/new-events-calendar/?fbclid=IwAR2_QcP1Mj92ml6ilkoN5vQqIWgcQcQrq4_f6aagkrkdO1Qbo5PzDGGfeFM] 15th P2P Global Ethiopian Diaspora Conference on Empowering Women: Oct 21st, 2023 – Speakers and Panelists *[https://www.linkedin.com/posts/stride-ethiopia-expo-2024_strideaward-techrevolution-strideethiopia-activity-7201472239236513795-013b/] Dr. Abera Molla, Born in Sandafa City made it possible to use the Geez alphabet and literature in computers and mobile phones. STRIDE 2024 recognizes Dr. Abeርra Molla for his outstanding achievement. Excellence Award Lifetime Achievement Award from the Ministry of Innovation and Technology, Ethiopia on May 26, 2024. ===ዋቢ=== {{Reflist}} [[መደብ:የኢትዮጵያ ሀኪሞች]] [[መደብ:ሳይንቲስቶች]] [[መደብ:ኮምፒዩተር]] i7bhn0ca9ibp4uy34ng8atoi0o5mkfc 0 51493 391857 391032 2026-04-22T00:33:35Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391857 wikitext text/x-wiki '''ኬኔዝ ጀምስ ፒስ''' (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Kenneth James Peace'')፣ ልደት (እ.ኤ.አ) ሴፕቴምበር 28፣ 1963 (መጋቢት ፲፯ ቀን ፲፱፻፶፮ ዓ.ም.)፣ ፔይስሌይ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Paisley'')፣ የሙዚቃ አቀናባሪ፣ ፒያኖ ተጫዋች እና ቪዡዋል አርቲስት (የሥነ /ጥበብ ባለሙያ) ነው። [[ስዕል:James_Peace_in_Wiesbaden.jpg|thumb|301x301px|ጀምስ ፒስ በዊስባደን ውስጥ]] == '''የሕይወት ታሪክ''' == ጅምስ ፒስ<ref name=":0">Birgitta Lampert። “ዊዝ አውት ‘ፕሪክሊ’ ሳውንድስ”። Wiesbadener Tagblatt (ጋዜጣ በጀርመንኛ)፣  ፌብሩወሪ10 ቀን 2011 (እ.ኤ.አ)</ref><ref name=":1">Julia Anderton። “ታንጎ ላይክ ኤ ቢተርስዊት ስቶሪ”። Wiesbadener Kurier (ጋዜጣ በጀርመንኛ)፣ 24 ማርች 24 ቀን 2010 (እ.ኤ.አ)</ref> የተወለደው እንደ አውሮጳውያን አቈጣጠር (እ.ኤ.አ) ሴፕቴምበር 28፣ 1963  በፔይስሌይ፣ [[ስኮትላንድ]] (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Scotland'') ውስጥ ነው።<ref name=":0" /> አብዛኛውን የልጅነት ጊዜውን ያሳለፈው በምዕራብ ስኮትላንድ በምትገኝ ትንሽ የባሕር ዳርቻ የጎብኚዎች መዳረሻ በሆነችው በሄለንስበርግ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Helensburgh'') ውስጥ ነው። ከቤተሰቦቹ መካከል ብዙ ከያኒያን አሉ (ለምሳሌ፣ ጆን ማክጊ፣ በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''John McGhie'')። ከሙዚቃ አቀናባሪው ከፌሊክስ ባርንስ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Felix Burns'') ጋርም ይዛመዳል።<ref name=":0" /><ref name=":2">Sabine Klein።  “ማይ ሚዩዚክ ኢዝ ላይክ ማይሰልፍ - ቬሪ ሮማንቲክ”። Frankfurter Rundschau (ጋዜጣ በጀርመንኛ)፣ 1992 እ.ኤ.አ፣ ውጤት 254፣ ገጽ 2</ref> ከስምንት ዓመቱ ጀምሮ የፒያኖ ትምህርትን ተምሯል። የመጀመሪያውን ሕዝባዊ ትእይንት ያደረገው፣ በአሥራ አራት ዓመቱ የስኮት ጃፕሊንን (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Scott Joplin'') ሙዚቃ በተጫወተ ጊዜ ነበር። ከዚያም ከአንድ ዓመት በኋላ፣ ደምበርተን (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Dumbarton'') በሚገኘው የቅዱስ አንድሪው ቤተክርስቲያን ውስጥ የፒያኖ ተጫዋች ሆኖ ተሰየመ። በአሥራ ስድስት ዓመቱ፣ (አሁን የስኮትላንድ ሮያል ኮንስርቫቶር [በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Royal Conservatoire of Scotland''] በሚባለው) በሮያል ስኮቲሽ የሙዚቃ እና የድራማ አካዴሚ ውስጥ በትምህርት ቤቱ ታሪክ በዕድሜ ትንሹ የሙሉ ጊዜ ተማሪ በመሆን መማር ጀመረ። እ.ኤ.አ በ1983 እ.ኤ.አ ከ[[ግላዝጎ]] (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Glasgow'') ዩኒቨርሲቲ  በመጀመሪያ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''B.A.'') ዲግሪ ተመረቀ።<ref name=":3">G. Müller። “ዘ ሶል ኦፍ ዘ ፒያኖ ዳንስስ ታንጎ”። Kulturspiegel Wetterau (ጋዜጣ በጀርመንኛ)፣ መይ17 ቀን 2001 (እ.ኤ.አ)</ref><ref name=":4">[https://portal.dnb.de/opac.htm?query=james+peace+tango&method=simpleSearch&cqlMode=true Deutsche Nationalbibliothek (ዶይቼ ናሲዮናል ቢብሊዮቴክ)። “ጀምስ ፒስ”]</ref> በቀጣዩ ዓመት፣ የመንደልሰንን (በ[[ጀርመንኛ]]፦ Mendelssohn) ፒያኖ ኮንሴርቶ ቁጥር 1ን፣ ከአር.ኤስ.ኤ.ኤም.ዲ ኦርኬስትራ ጋር በመጫወት በሙዚቃዊ ትወና ዲፕሎማ አገኘ።<ref name=":0" /> መደበኛ ትምህርቱን ከፈጸመ በኋላ፣ በፒያኖ ተጫዋችነቱ በጣም የሚፈለግ ሆኖ፣ ከ1988 – 1991 ድረስ በ[[ኤዲንቦሮ]] (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Edinburgh'') ውስጥ ኖረ።<ref name=":0" /><ref name=":2" /> [[ስዕል:Tango_Milonga_op._26.wav|thumb|Tango Milonga op. 26]] [[ስዕል:Tango_XVIII_by_James_Peace_(James_Peace,_piano).wav|thumb|Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano)]] ጀምስ ፒስ በ[[ጀርመን]] (በ[[ጀርመን|ጀርመንኛ]]፦ ''Deutschland'')፣ ባድ ናውሐይም (በ[[ጀርመን|ጀርመንኛ]]፦ ''Bad Nauheim'')፣ ውስጥ ከ1991 – 2009 (እ.ኤ.አ) ኖረ።<ref>“ጀምስ ፒስ”። FRIZZ (የጀርመን መጽሔት)። ጃንዩዌሪ 2012 (እ.ኤ.አ)፣ ገጽ 5</ref><ref>Manfred Merz። “ኤ ቪርቱዎሲክ፣ ሴንሲቲቭሊ ከለርድ ሮማንቲክ ወርልድ”። Wetterauer Zeitung (ጋዜጣ በጀርመንኛ)፣ ኖቬምበር 12 ቀን 1992 (እ.ኤ.አ)</ref><ref name=":5">“ጀምስ ፒስ”። The Tango Times (ኒው ዮርክ መጽጤት)፣ 2002/2003። ውጤት 39፣ ገጽ 1፣2፣4 ኢና5</ref> እ.ኤ.አ ከ1998 ጀምሮ ታንጎ ሙዚቃን አጥንቶ፣ የራሱን በታንጎ ሙዚቃ የተፀነሰ የፒያኖ ቅንብር የያዘ፣ “ታንጎ ስኮትቲሽ” (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Scottish Tango'') የሚባል ሲዲ አዘጋጀ።<ref name=":5" /><ref name=":6">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21615957400004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=default_tab&query=any,contains,K.%20James%20Peace&mode=basic National Library of Scotland (ናሽናል ላይብራሪ ኦፍ ስኮትላንድ)። “''Tango escocés''”።]</ref> እ.ኤ.አ በ2002 የቪክቶሪያ የሙዚቃ አካዴሚ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Victoria College of Music'') የክብር አባል ሆነ።<ref name=":2" /><ref name=":5" /> በዚያው ዓመት፣ በመስከረም ወር ወደ ሰሜን ጀርመን፣^[<ref>La Cadena (የደች መጽሔት)። ሴፕቴምበር ቀን 2002 (እ.ኤ.አ)፣ ገጽ5</ref> በኅዳር ደግሞ በሩቅ ምሥራቅ ውስጥ የሙዚቃ ድግስ ጉዞ አደረገ። በ[[ሆንግ ኮንግ]] ውስጥ የራሱን ''ታንጎ'' ''XVII'' ለመጀመሪያ ጊዜ ተጫወተ።<ref name=":5" /><ref>TangoTang (የሆንግ ኮንግ ጋዜጣ)። ኦክተውበር 8 ቀን 2002 (እ.ኤ.አ)</ref><ref>[https://www.scmp.com/article/393890/james-peace “ጀምስ ፒስ”። South China Morning Post (ሳውዝ ቻይና ሞርኒንግ ፖስት)፣ ኦክተውበር 9 ቀን 2002 (እ.ኤ.አ)]</ref> በ[[ቶክዮ]] ደግሞ የአይ ፒ.ዲ.ኤን (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''International Piano Duo Association'') የክብር ሜዳሊያ ተሸለመ።<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":4" /><ref name=":5" /><ref name=":7">{{Cite web |title=ይ.ፒ.ዲ.ኤ.፣ የሸሌማት ተሽላሚዎች 2002 (እ.ኤ.አ) |url=http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |accessdate=2021-08-07 |archivedate=2020-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html }}</ref> በቀጣዮቹ ዓመታት የሙዚቃ ትእይንቶቹ በአውሮፓ ውስጥ ያተኮሩ ነበሩ። የራሱን ታንጎ በሚከተሉት ዋና ከተሞች ውስጥ አቀረበ፦ [[አምስተርዳም]]፣ [[አቴና]]፣<ref>የኮንስርት ፕሮግራም ብሮሹር ''{Για σένα, Αγγεληκή}''። ምርች 27 ቀን 2016 (እ.ኤ.አ)</ref> [[በርሊን]]፣<ref>Tangodanza (የደች መጽጤት)። ሙጤት 1/2002 እ.ኤ.አ</ref> ብራሰልስ፣ [[ሄልሲንኪ]]፣ [[ሊዝቦን]]፣ [[ለንደን]]፣ [[ማድሪድ]]፣<ref>የስፔን ኮንስርት ጉብኝት ''“¡Feliz cincuenta cumpleaños!”'' (ሴፕቴምበር፣ 2013 እ.ኤ.አ)</ref> [[ኦስሎ]]፣<ref>{{Cite web |title=Listen.no: Konsert: James Peace, Flygel. Munch Museum፣ ኦስሎ። ኦክቶብር 16 ቀን 2004 (እ.ኤ.አ) |url=https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt |accessdate=2021-08-07 |archivedate=2020-06-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200608114526/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt }}</ref> [[ሬይኪያቪክ|ሬይክያቪክ]]፣<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/823608/ Rikarður Ö. Pálsson። ''“Skozir Slaghörputangoár”''። Morgunblaðið (በአይስላንድ ጋዜጣ)፣ ኦክቶበር 14 ቀን 2004 (እ.ኤ.አ)] </ref> እና [[ቪየና]]። [[ስዕል:James_Peace_-_Idylls_Op.4b.webm|left|thumb|James Peace - Idylls Op.4b|239x239px]] በ2005 እ.ኤ.አ በ[[ፓሪስ]] ውስጥ ከሚገኘው «የሉቴሴ» አካዴሚዓለም አቀፍ ኅብረት (በ[[ፊንላንድ|ፊረንሳይኛ]]፦ ''Internationale Académie de Lutèce'') የወርቅ ሜዳሊያ ተሸለመ።<ref name=":0" /><ref name=":2" /> እ.ኤ.አ በ2008 ደግሞ የ[[ለንደን]] የሙዚቃ አካዴሚ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''London College of Music'') የክብር አባል ሆነ።<ref name=":0" /> በኤዲንብራ ውስጥ ለጥቂት ጊዜያት ከቆየ በኋላ፣<ref name=":2" /> በ[[ቪስባድን]] (በ[[ጀርመን|ጀርመንኛ]]፦ ''Wiesbaden'')፣ ጀርመን፣ ውስጥ ለመኖር እ.ኤ.አ. በፌብሩዋሪ 2010 ወደ ጀርመን ተመለሰ።<ref name=":0" /><ref name=":1" /> በዚች ውብ ከተማ የሐሳብ ቀስቃሽነት በራሱ ሙዚቃ ላይ አጫጭር ፊልሞችን እንዲሠራ አደረገው። ይህም “ኬ. ጀምስ ፒስ ኢን [[ቪስባድን]]” (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''K. James'' ''Peace in Wiesbaden'') የተሰኘውን ፊልም ይጨምራል።<ref name=":8">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21438757900004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland (ስኮትሽ ናሽናል ሊብራሪ). “K. James Peace in Wiesbaden”]</ref><ref name=":9">[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D1022200380 Deutsche Nationalbibliothek (ዶይቼ ናሲዮናል ቢብሊኦቴክ). “K. James Peace in Wiesbaden”]</ref>     == ሽልማቶች እና ክብሮች == ⁖ «የአግነስ ሚለር» ውድድር (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Agnes Millar Prize for sight-reading'') የመጀመሪያ ደረጃ ሽልማት። [[ግላዝጎ]]፣ 1983 (እ.ኤ.አ)<ref name=":3" /> ⁖ እ.ኢ.ሲ ውድድር (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Educational Institute of Scotland Prize for piano accompaniment'')። [[ግላዝጎ]]፣ 1984 (እ.ኤ.አ)<ref name=":3" /> ⁖ «ሲበለኡሲ» ወድድር (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''Sibelius Essay Prize'')። 1985 (እ.ኤ.አ)<ref name=":3" /> ⁖ በዓለም አቀፍ የሙዚቃ ቅንብር ውድድር፣ ቲ.አይ.ኤም (በ[[ጣልያን|ጣሊያንኛ]]፦ ''Torneo Internazionale di'' ''Musica'')፣ ዲፕሎማ። [[ሮማ|ሮም]]፣ 2000 (እ.ኤ.አ)<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /> ⁖ አይ.ቢ.ኤል.ኤ ፋውንዴሽን (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ ''IBLA Foundation'')፣ ዲፕሎማ። [[ኒው ዮርክ]]፣ 2002 (እ.ኤ.አ)<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":4" /><ref name=":7" /> ⁖ የከብር ሜዳሊያ፣ ይ.ፒ.ዲ.ኤ.፣ [[ቶክዮ]]፣ 2002 (እ.ኤ.አ)<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ⁖ የወርቅ ሜዳሊያ፣ «የሉቴሴ» ዓለም አቀፍ ኀብረት። [[ፓሪስ]]፣ 2008 (እ.ኤ.አ)<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == የሠራቸው ሥራዎች ዝርዝር == ⁖ የማለዳ ፍቅር ዝማሬ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Aubade) ⁖ ሥነ ሥርዓት ሰልፍ ፩ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Ceremonial March No.1) ⁖ ሥነ ሥርዓት ሰልፍ ፪ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Ceremonial March No.2) ⁖ ዝምተኛ እምባዎች (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Silent Tears) ⁖ የመኸር ወርቅ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Autumn Gold)<ref>Schwäbische Post (ሽዌቢሸ ፖስት፣ የበጀርመን ጋዜጣ)። “ዘ ሳውንድ ኦፍ ዝ ቫዮሊን ሶርስ ኦቨር ዘ ኦርኬስትራ”። ጁን 4 ቀን 1994 (እ.ኤ.አ)</ref> ⁖ የተዘነጉ ቅጠላት (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Forgotten Leaves) ⁖ ዘለዓለማዊ ዝማሬ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Eternal Song)<ref name=":0" /> ⁖ ለኦቦ እና ለፒያኖ ሶናታ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Oboe Sonata) ⁖ ለጆርጂያ (በ[[ጂዮርጂያ|ጂዮርጅኛ]]፦ საქართველოსთვის)   ግጥሞች ፦ ታማሪ ጪክቫይድዝ፣ ዩራቢ ጪክቫይደዝ፣ ጀምስ ፒስ ⁖ የወደቀ ውሃ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ The Waterfall) ⁖ ኢዲሊስ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Idylls) ⁖ ፳፬ ታኒጎዎች (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ 24 Tangos)<ref name=":0" /><ref name=":6" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /> ⁖ ባላደ (በ[[እንግሊዝኛ]]፦ Ballade) == የውጭ መያያዣዎች == [https://www.youtube.com/watch?v=UVRnWXsqxZE Souvenir de Buenos Aires, Op.29 Nr.3 (ሶቬኒዬር ደ ቡይነስ አይረስ፣ ኦፕ. 29፣ ቍ. 3)፣] Y''outube'' [https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4 Autumn Gold op. 25 (ኦተምን ጎልድ ኦፕ. 25)፣] Y''outube'' [https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk ''Lento Lacrimoso op.10'' (ሌንቶ ካክሪሞሶ ኦፕ. 10)፣] Youtube == ማጣቀሻዎች == <references /> {{DEFAULTSORT:ጀምስ ፒስ}} [[መደብ:ሙዚቃ]] kfi1tj0f62xowxeeayzy8fk8cjsgmy5 0 52327 391852 391816 2026-04-21T21:35:19Z ~2026-24689-39 58234 /* ሚምስ */ 391852 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = ፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = 2022 Russian invasion of Ukraine.svg | የስዕል_መግለጫ = [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] <ref>[https://deepstatemap.live/#6/47.7709866/35.9307861 DeepState Мапа війни в Україні]</ref> | ቀን = ፌብሩዋሪ 24፣ 2022 - የአሁን ቀን (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2014 ነበር) | ቦታ = አውሮፓ | ውጤት = የዩክሬን ድል፣ የሩስያ ሽንፈት እና ሀገሪቱን ሙሉ በሙሉ ለመቆጣጠር ያቀደችው እቅድ ሽንፈት ነው። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} {{flag|ቤላሩስ}} <br /> {{flagcountry|ኤርትራ}} <br /> [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] <br /> [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] <br /> [[ታላቁ ዶን ጦር]] <br /> [[ስሜን ኮርያ]] <br /> [[ደቡብ ኦሤትያ-አላኒያ]] <br /> [[አብካዝያ]] <br /> [[ትራንስኒስትሪያ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} {{flag|ፈረንሳይ}} <br /> {{flag|ፖላንድ}}<br /> {{flag|አውስትራሊያ}}<br /> {{flag|ኒው ዚላንድ}}<br /> {{flagcountry|ዴሞክራሲያዊ ፌዴራላዊ ዩጎዝላቪያ}} </small><br /> {{flag|ቤልጅግ|ሀገር}} <small></small><br /> {{flag|ኔዘርላንድስ}} <small></small><br /> {{flagcountry|የግሪክ መንግሥት}} <small><br /> {{flagcountry|ዴንማርክ}} <small><br /> {{flagcountry|ፊንላንድ}}</small><br /> {{flag|ኖርዌይ}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = የዩክሬን የጦር ኃይሎች ዋና አዛዥ ቫለሪ ዛሉጂኒ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች]] 3 000 000 በዋናነት ወታደራዊ | ጉዳት2 = [[የዩክሬን የጦር ኃይሎች]] ወደ 300 ሺህ የሚጠጉ ወታደራዊ ሰራተኞች እና 700 ሺህ ሲቪሎች (እና በርካታ ደርዘን የውጭ በጎ ፈቃደ) }} '''፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ''' (እንዲሁም '''የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት''' ተብሎም ይጠራል) በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በአውሮፓ ውስጥ ጦርነት ነው። [[ፑቲኒዝም|ለጦርነቱ ዋነኛው ምክንያት የዘመናዊቷ ሩሲያ ፑቲኒዝም የሚባል ፈላጭ ቆራጭ አስተሳሰብ ነው። በዩክሬን ሁለት ምስራቃዊ ክልሎች በሩሲያ እና በዩክሬን መካከል ከስምንት ዓመታት ጦርነት በኋላ ግጭቱ ወደ አዲስ ምዕራፍ ገብቷል። ቀደም ሲል የፑቲን አገዛዝ ሩሲያ በጆርጂያ እና ቀደም ብሎም በቼችኒያ ላይ ጦርነቶችን ጀማሪ ነበር]]። [[ጦርነት በዶንባስ|በዩክሬን ሁለት ምስራቃዊ ክልሎች በሩሲያ እና በዩክሬን መካከል ከስምንት ዓመታት ጦርነት በኋላ ግጭቱ ወደ አዲስ ምዕራፍ ገብቷል]]። ወረራ ከመደረጉ ጥቂት ቀናት ቀደም ብሎ ሩሲያ የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ እና የሉሃንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክን ሁለት እራሳቸውን የሚጠሩ የዩክሬን ግዛቶች እውቅና ሰጥተው ነበር፣ በመቀጠልም የሩሲያ ጦር ሃይሎች በምስራቅ ዩክሬን ዶንባስ አካባቢ ወረራ ፈጸሙ። ከ2021 መጀመሪያ ጀምሮ በተራዘመ የራሺያ ወታደራዊ ግንባታ እና ሩሲያ ዩክሬን ከአሜሪካ ጋር የአውሮፓ መንግስታት ጥምረት የሆነውን ኔቶን እንዳትቀላቀል በህጋዊ መንገድ እንድትከለክል ጠይቃለች። እና ካናዳ። እስከ ወረራ ቀን ድረስ [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] ስለ ዩክሬን የታቀደ ወረራ መረጃን ውድቅ አድርጓል፣ ምንም እንኳን ንቁ ዝግጅቶች ቢኖሩም። በተመሳሳይ ጊዜ የሩስያ ሚዲያ በሩስያ ህዝብ መካከል በዩክሬን ላይ ጥላቻን በዘዴ አነሳሳ። [[ስዕል:Фотографії загиблих воїнів у Кропивницькому.jpg|thumb|220px|በዩክሬን የጂኦግራፊያዊ ማእከል ውስጥ በሚገኘው የከተማው [[ክሮፒቭኒትስኪ]] ዋና አደባባይ ላይ የወደቁ የዩክሬን ወታደሮች ፎቶግራፎች ይታያሉ፣ 2023 (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2016 ነበር)]] በየካቲት 24 ቀን 03:00 UTC (06:00 የሞስኮ ሰዓት) ፣ የሩሲያ ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን በምስራቅ ዩክሬን ወታደራዊ ዘመቻ እንዳደረጉ አስታውቀዋል ። ከደቂቃዎች በኋላ የሚሳኤል ጥቃቱ በሰሜን ዋና ከተማ ኪየቭን ጨምሮ በመላው ዩክሬን በሚገኙ ቦታዎች ተጀመረ። የዩክሬን የድንበር አገልግሎት ከሩሲያ እና ከቤላሩስ ጋር ያለው የድንበር ጣቢያዎች ጥቃት እንደደረሰባቸው ገልጿል።ከሁለት ሰአት በኋላ 05፡00 UTC አካባቢ የሩሲያ የምድር ጦር ኃይሎች ወደ አገሪቱ ገቡ። የዩክሬን ፕሬዝዳንት ቮሎዲሚር ዘለንስኪ የማርሻል ህግን በማውጣት ከሩሲያ ጋር ያላቸውን ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት በማቋረጥ እና አጠቃላይ ንቅናቄን በማወጅ ምላሽ ሰጥተዋል። ወረራው በሩሲያ ላይ የተጣለውን ማዕቀብ ጨምሮ አለም አቀፍ ውግዘት ደርሶበታል ፣በሩሲያ ፀረ-ጦርነት ሰልፎች በጅምላ ታስረዋል። [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች|በዚህ ጦርነት ሩሲያ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በአውሮፓ ትልቁን የጦር ወንጀሎች ፈጽማለች]] <ref>[https://www.bbc.com/amharic/news-60521296 ሩሲያ እና ዩክሬን: ፑቲን ዩክሬንን እንዲወሩ ያደረጋቸው ምንድን ነው?]</ref><ref>[https://www.sbs.com.au/language/amharic/amharic-news-22-february-2022-ukraine ሩስያ ለሁለት የምሥራቅ ዩክሬይን ሪፐብሊኮች ዕውቅንና ቸረች]</ref><ref>[https://www.bbc.com/amharic/news-60497703 የዩክሬን ፕሬዝዳንት ራሳችንን እንከላከላለን ሲሉ ሩሲያን አስጠነቀቁ]</ref>። == ዳራ == === የጥንት ጊዜያት === በ 7 ኛው -9 ኛው ክፍለ ዘመን የምስራቅ ስላቪክ ጎሳዎች እዚህ ሰፈሩ, እነሱም ከዘመናዊው ዩክሬን በከፊል ወደ ዘመናዊው ሩሲያ ምዕራባዊ ክፍል ተሰደዱ. በመካከለኛው ዘመን የሁለቱም አገሮች ግዛት የአንድ ግዛት አካል ነበር, ዋና ከተማው ኪየቭ ነበር. በ 12 ኛው ክፍለ ዘመን ኪየቫን ሩስ ወደ ተለያዩ ግዛቶች መበታተን ጀመረ. በ 12 ኛው ክፍለ ዘመን የኪየቭ ልዑል ቮሎዲሚር ሞኖማክ ስድስተኛ ልጅ ዩሪ ድሮሆሩኪ ዙፋኑን መውረስ ስላልቻለ የሰሜን ምስራቅ አገሮችን ማሸነፍ ጀመረ። ስለዚህ በ 12 ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ የስላቭ ጎሳዎች በማዕከላዊ ሩሲያ በሚገኙ አገሮች ውስጥ እራሳቸውን አግኝተዋል. ከመምጣታቸው በፊት ለዘመናዊ ፊንላንዳውያን ቅርብ የሆኑት ጎሳዎች በከተማው አካባቢ ይኖሩ ነበር. ዶልጎሩኪ እንደ ትንሽ ሰፈራ ያቋቋመው ሞስኮ. በቭላድሚር-ሱዝዳል ርእሰ ብሔር (በአሁኑ ሩሲያ ማዕከላዊ ክፍል) እና በኪየቫን ርዕሰ መስተዳድር መካከል ጦርነት ተፈጠረ, ይህም ከኪየቫን ሩስ እንዲለይ አድርጓል<ref>Прибалтийско-финские народы России / Отв. ред. Е.И. Клементьев, Н.В. Шлыгина. — М.,: Наука, 2003. — С. 361. — 671 с.</ref>. [[ስዕል:Muromian-map.png|thumb|180px|ዩክሬን ክርስትና በስላቭ ጎሳዎች ከመቀበሉ በፊት]] በ 1240 ከባቱ ወረራ በኋላ የሰሜኑ መሳፍንት መሪ አሌክሳንደር ኔቪስኪ የባቱ የማደጎ ልጅ ሆነ እና እስክንድር ከሆርዴው ጎን በጦርነት መሳተፉ የአስራ ስድስት ዓመቱ ልጁ ዳኒል የሙስቮቪ የመጀመሪያ ልዑል ሆነ። በዘመናዊቷ ሩሲያ ውስጥ የምትገኝ ሌላዋ አስፈላጊ ከተማ ቬሊኪ ኖቭጎሮድ ከሞስኮ ጋር የምትወዳደር እና በሞስኮ የተገዛችው በ1478 ብቻ ነው። የዩክሬን እና የቤላሩስ የወደፊት ሀገሮች በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን ከወደፊቱ ሩሲያ ተለያይተው የሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ አካል ሆኑ (ሁለቱ ሀገራት እስከ 18 ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ አብረው ኖረዋል ፣ ዛሬ የዩክሬን እና የቤላሩስ ቋንቋዎች 84 በመቶ ተመሳሳይ ናቸው)።በ15ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ወርቃማው ሆርዴ ተበታተነ እና ቀሪው የአስተዳደር ክፍል የሆነው የሙስቮይት ግዛት ከቀድሞ አጋሮቹ እና ጎረቤቶቹ ጋር በተለይም በሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ ላይ ኃይለኛ ጦርነት አድርጓል።የሩስያ ሕዝብ ከምስራቅ ስላቪክ ጎሳዎች የተቋቋመ ሲሆን በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን በሙስቮይት ግዛት ጊዜ የተለየ ሕዝብ ፈጠረ<ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>. === አዲስ ዘመን === በ [[ዛፖሮዝሂያን ሲች|15 ኛው -16 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ሊቃውንት ተፈጠሩ - ኮሳኮች , ህዝቡን ከአጎራባች ወረራ የሚከላከሉ ተዋጊዎች]]። ዘመናዊ ሩሲያውያን በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን ወደ ዩክሬን ምድር ደረሱ እና ከ 1648-1654 የነጻነት ጦርነት እና የፖላንድ ወረራ በቦህዳን ክሜልኒትስኪ መሪነት በመቃወም ዩክሬናውያን በ 1654 ከሩሲያ ጋር ስምምነት ፈጸሙ። ዩክሬናውያን እንደ ዜጋ አይቆጠሩም ነበር እናም ኮሳኮች እና ገበሬዎች በሩሲያ ውስጥ ለግዳጅ ሥራ ተልከዋል ፣ ይህም የ 1654 ስምምነትን ይጥሳል (10,000 ዩክሬናውያን የላዶጋ ቦይ በሚገነቡበት ጊዜ በንጽህና ጉድለት ምክንያት ሞተዋል) ይህ በ1708 ከሩሲያ ጋር የነበረውን ጥምረት በማፍረስ ከስዊድን ጥበቃ እንዲደረግለት በጠየቀው ኢቫን ማዜፓ የሚመራ አብዮት አስከተለ።<ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref> [[ስዕል:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|170px|ከ 1863 ጀምሮ የጴጥሮስ ቫልዩቭ ድንጋጌ "የዩክሬን ቋንቋ ፈጽሞ የለም, የለም, እና ሊሆን አይችልም, እና በዚህ ድንጋጌ የማይስማማ ማንኛውም ሰው የሩሲያ ጠላት ነው" ተግባራዊ ሆኗል.]] እ.ኤ.አ. በ 1775 ሩሲያ የዩክሬን ኮሳኮችን እና ምሽጎቻቸውን ሲች አጠፋች ፣ ይህ ደግሞ ለብዙ ዩክሬናውያን እና ሩሲፊኬሽን (በሩሲያኛ - Русификация) ባርነት እንዲገዛ አድርጓል። ሩሲያ የዩክሬን ቋንቋ እና ባህል አፍኗል. የእንደዚህ አይነት ፖሊሲ ምሳሌ የዩክሬናውያንን የአፍ መፍቻ ቋንቋ መጠቀምን የሚከለክለው የኤምኤስ ድንጋጌ (Эмский указ) እና የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒዮትር ቫልዩቭ (ሩሲያኛ Валуевский циркуляр) ትእዛዝ ነው<ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref><ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>። === የቅርብ ጊዜ ታሪክ === እ.ኤ.አ. በ 1914 ንጉሠ ነገሥት ኒኮላስ II የታዋቂው የዩክሬን ጸሐፊ ታራስ ሼቭቼንኮ የተወለደበትን መቶኛ ዓመት ማክበርን ከልክሏል<ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref>። እ.ኤ.አ. በ1917 መጀመሪያ ላይ በአሌክሳንደር ኬሬንስኪ የሚመራው የየካቲት አብዮት ንጉሳዊ ስርአቱን አስወግዶ ሩሲያን ወደ ሪፐብሊክ በመቀየር ብዙ ቀደም ሲል ጭቁን ህዝቦች ለነፃነታቸው እንዲታገሉ እድል ሰጥቷቸዋል<ref>Корніеєнко Агніешка Розстріляне відродження / Rozstrzeelane odrodzenie, Краків-Перемишль 2010 (пол.), 272 с.</ref> <ref> Від українізації до русифікації. Інформаційний бюлетень ЗП УГВР. — Ч. 2. — Нью-Йорк, 1970.</ref>። በ[[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት|1917 መገባደጃ ላይ ሌኒን ወደ ስልጣን ከመጣ በኋላ በቀድሞዋ ሩሲያ ሪፐብሊክ ግዛት ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት አወጀ ይህም የ1917-1921 ጦርነትን ይጨምራል]]። በዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ እና በሶቪየት ሩሲያ መካከል። በፖላንድ እና በሩሲያ መካከል (ከ 1922 ጀምሮ - የሶቪየት ህብረት) ዩክሬን እንዲከፋፈል ምክንያት ሆኗል. ዩክሬን በቀይ ሽብር ክፉኛ ተሠቃየች ፣ 3 ሚሊዮን ሰዎችን አጥታለች - ኮሚኒስቶች ያመጡት ፖሊሲ<ref>Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.</ref> እ.ኤ.አ. በ [[ሆሎዶሞር|1932-1933 በጆሴፍ ስታሊን የሚመራው የሶቪየት አገዛዝ በዩክሬን ህዝብ ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል ተብሎ በአብዛኛዎቹ አለም እውቅና ያገኘውን እና እስከ 10 ሚሊዮን የሚደርሱ ሰዎችን ህይወት የቀጠፈውን ሆሎዶሞርን (በአርቴፊሻል የተደራጀ ረሃብ) ፈጽሟል]] <ref>Історія української літератури XX століття: у 2 кн.: 1910—1930-ті роки: Навч. посібник/ за ред. В. Г. Дончика. — Кн. 1. — К.: Либідь, 1993. — С. 21.</ref>። [[ስዕል:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ በ 2000 ዎቹ ውስጥ የተፈጠረው በኪዬቭ ውስጥ የሆሎዶሞር-ዘር ማጥፋት ብሔራዊ ሙዚየም]] እ.ኤ.አ. በ 1937 [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ]] (በኋላ የዩኤስኤስ አር የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር ተብሎ ተሰየመ) ብዙ የዩክሬን ምሁራንን ፣ የባህል ባለሙያዎችን እና ሳይንቲስቶችን ተኩሶ አስከሬናቸውን በባይኪቪንያን ጫካ ውስጥ በድብቅ ቀበሩት ፣ ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ ሀውልት ተተከለ<ref>Українська література XX століття: навч.-метод. посіб. для студентів 2-го курсу, які навчаються за спец. 035 — Філологія (заоч. форма) / Нар. укр. акад., каф. українознавства; упоряд. О. В. Слюніна. — Харків: Вид-во НУА, 2018. — 128 с.</ref>.። እ.ኤ.አ. በ 1960 ዎቹ - 1980 ዎቹ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የሶቪዬት አገዛዝ በተቃዋሚዎች ላይ አፈናዎችን አድርጓል]] ፣ ተቃዋሚዎችን - የመንግስት ርዕዮተ ዓለም ተቃዋሚዎችን - ወደ እስር ቤቶች እና የአእምሮ ህክምና ሆስፒታሎች በመላክ በጣም ታዋቂው የዩክሬን ተቃዋሚ ቫሲል ስቱስ ለአገሪቱ ነፃነትን ይፈልጋል <ref>Каганов Ю. О. Опозиційний виклик: Україна і Центрально-Східна Європа 1980-х — 1991 рр. — Запоріжжя, 2009.Касьянов Г. В. Незгодні: українська інтелігенція в русі опору 1960- 80-х років. — К., 1995</ref> <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1985-1991 ሶቪየት ኅብረት ፈራረሰች እና እ.ኤ.አ. ነሐሴ 24 ቀን 1991 ዩክሬን ነፃነቷን አወጀች። === የድህረ-ሶቪየት አውድ እና የብርቱካን አብዮት። === እ.ኤ.አ. በ 1991 የሶቪየት ህብረት መፍረስን ተከትሎ ዩክሬን እና ሩሲያ የቅርብ ግንኙነታቸውን ቀጥለዋል። እ.ኤ.አ. በ 1994 ዩክሬን የኒውክሌር ጦር መሳሪያዋን ለመተው ተስማምታለች እና ሩሲያ ፣ ዩናይትድ ኪንግደም እና ዩናይትድ ስቴትስ በዩክሬን የግዛት አንድነት ወይም የፖለቲካ ነፃነት ላይ ዛቻ ወይም የኃይል አጠቃቀም ላይ ማረጋገጫ እንዲሰጡ የቡዳፔስት የደህንነት ማረጋገጫ ስምምነትን ፈረመች ። . ከአምስት ዓመታት በኋላ ሩሲያ የአውሮፓ ደኅንነት ቻርተር ፈራሚዎች አንዷ ነበረች፣ በዚያም “እያንዳንዱ ተሳታፊ መንግሥት በዝግመተ ለውጥ ወቅት የሕብረት ስምምነቶችን ጨምሮ የፀጥታ ሥምምነቶችን የመምረጥ ወይም የመለወጥ ነፃነት የማግኘት ተፈጥሯዊ መብትን በድጋሚ አረጋግጣለች። . እ.ኤ.አ. በ 2004 የወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር ቪክቶር ያኑኮቪች በዩክሬን ጠቅላይ ፍርድ ቤት ውሳኔ መሠረት በተካሄደው ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ አሸናፊ ተባለ። ውጤቱም የተቃዋሚውን እጩ ቪክቶር ዩሽቼንኮ በመደገፍ ሕዝባዊ ተቃውሞ አስነሳ። ውጤቱን ተቃወመ። በአብዮቱ አስጨናቂ ወራት እጩ ዩሽቼንኮ በድንገት በጠና ታመመ፣ እና ብዙም ሳይቆይ በብዙ ገለልተኛ የሀኪሞች ቡድን በTCDD ዲዮክሲን መመረዙ ታወቀ። ዩሽቼንኮ በመመረዙ ውስጥ የሩሲያን ተሳትፎ አጥብቆ ጠረጠረ። ይህ ሁሉ ውሎ አድሮ ቪክቶር ዩሽቼንኮ እና ዩሊያ ቲሞሼንኮ ወደ ስልጣን በማምጣት ያኑኮቪች በተቃዋሚነት እንዲመሩ በማድረግ ሰላማዊው የብርቱካን አብዮት አስከትሏል። [[ስዕል:Vladimir Putin 22 February 2008-5.jpg|thumb|220px|ፕሬዝዳንት ዩሽቼንኮ እና ፑቲን]] እ.ኤ.አ. በ 2008 የሩሲያ ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን ዩክሬን ወደ ኔቶ ልትገባ የምትችልበትን ሁኔታ ተቃውመዋል። እ.ኤ.አ. በ 2009 የሮማኒያ ተንታኝ ኢሊያን ቺፉ እና ተባባሪዎቹ ዩክሬንን በተመለከተ ሩሲያ የተሻሻለውን የብሬዥኔቭ አስተምህሮ በመከተል የዩክሬን ሉዓላዊነት ከዋርሶ ስምምነት አባል ሀገራት የበለጠ መሆን እንደሌለበት የሚገልጽ አስተያየት ሰጥተዋል። እ.ኤ.አ. በ 1980 ዎቹ መጨረሻ እና በ 1990 ዎቹ መጀመሪያ ላይ የሶቪዬት ተፅእኖ ሉል ከመውደቁ በፊት ። ==== የዩክሬን አብዮት እና ጦርነት ==== እ.ኤ.አ. በ2012 ስልጣን ከያዘው ከቭላድሚር ፑቲን የሶስተኛ ጊዜ የስልጣን ዘመን በኋላ ሩሲያ የመናገር ነፃነት ላይ ከፍተኛ እርምጃ መውሰድ ጀመረች። በተጨማሪም እ.ኤ.አ. በ 2012 ፑቲን በዩክሬን ላይ መጠነ ሰፊ የመረጃ ጦርነት ከፍቷል ። በስልጣን ላይ ለመቆየት የወቅቱ የዩክሬን ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች ፑቲን ወታደሮችን በመላክ በ2013 ዩክሬንን እንዲወርሩ ጠይቀዋል። እ.ኤ.አ. ሐምሌ 17 ቀን 2013 የሩሲያ የባህር ኃይል መርከብ የዩክሬንን የባህር ድንበር አቋርጦ በአዞቭ ባህር ውስጥ የዩክሬን ማጥመጃ መርከብ በመስጠም አራት መርከበኞችን ገደለ። አንደኛው በሕይወት ተርፎ ስለ ጉዳዩ ለጋዜጠኞች ተናግሯል <ref>[https://ukrpohliad.org/blogs/tragediya-v-azovs-komu-mori-protesty-v-ukrayini.html Трагедія в Азовському морі – протести в Україні]</ref> <ref>[https://tyzhden.ua/piraty-azovskoho-moria-rosijski-prykordonnyky-povodiatsia-iak-ikhni-somalijski-kolehy/ Пірати Азовського моря. Російські прикордонники поводяться як їхні сомалійські “колеги”]</ref>። የዩክሬን መንግስት የአውሮፓ ህብረት–የዩክሬን ማህበር ስምምነትን ለማቋረጥ ባደረገው ውሳኔ፣ ይልቁንም ከሩሲያ እና ከኢዩራሺያን ኢኮኖሚ ህብረት ጋር ያለውን ግንኙነት በመምረጥ የዩክሬን መንግስት በወሰደው ውሳኔ ላይ የዩሮማይዳን ተቃውሞ በ2013 ተጀመረ። ከሳምንታት የተቃውሞ ሰልፎች በኋላ፣ ያኑኮቪች እና የዩክሬን ፓርላማ ተቃዋሚ መሪዎች እ.ኤ.አ. በማግስቱ ያኑኮቪች የፕሬዚዳንትነት ሥልጣናቸውን የነጠቀውን የክስ መቃወሚያ ድምፅ አስቀድሞ ከኪየቭ ሸሸ። በ[[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|2014 መጀመሪያ ላይ በዩክሬን አብዮት ተካሂዷል]]። የዩክሬን ሩሲያኛ ተናጋሪ ምስራቃዊ ክልሎች መሪዎች ለያኑኮቪች ታማኝነታቸውን እንደሚቀጥሉ በማወጅ እ.ኤ.አ. በ 2014 በዩክሬን የሩስያ ፕሮ-ሩሲያ አለመረጋጋትን አስከትሏል ። ብጥብጡ የተከተለው በመጋቢት 2014 ክራይሚያን በሩስያ መግዛቱ እና በዶንባስ ጦርነት በኤፕሪል 2014 የጀመረው በሩሲያ የሚደገፉ የዲኔትስክ ​​እና የሉሃንስክ ህዝቦች ሪፐብሊኮች ኳሲ ግዛቶች ሲፈጠሩ ነው።እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. በየካቲት 20 ቀን 2014 ያኑኮቪች ኪየቭ በነበሩበት ወቅት ሩሲያ የክራይሚያን ባሕረ ገብ መሬት መቀላቀል የጀመረች ሲሆን ሚያዝያ [[ጦርነት በዶንባስ|12 ሚያዚያ 2014 ያኑኮቪች ከሸሸ በኋላ ሩሲያ በምስራቅ ዩክሬን ወታደራዊ ጥቃት ሰነዘረች]]። ኢጎር ጊርኪን፣ የሩሲያ የደህንነት አገልግሎት መኮንን፣ የስላቭያንስክ ከተማ ውስጥ የሩሲያ ወረራ መር። ኤፕሪል 13 ዩክሬን የሩሲያን ጥቃት ለማስቆም የፀረ-ሽብርተኝነት ተግባር (ፀረ-ሽብርተኝነትን) ጀመረች። [[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች|በ 2015 መጀመሪያ ላይ የሩሲያ ጦር የዶኔትስክ አየር ማረፊያን አጠፋ]] <ref> [https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref> [https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref> [https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям ]</ref> <ref> [https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref>። [[ስዕል:Maryinka005.jpg|thumb|200px|ከሩሲያ ወራሪዎች ነፃ በወጣች ከተማ የዩክሬን ባንዲራ]] እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 2018 ሩሲያ ሶስት የዩክሬን ጀልባዎችን ​​በኬርች ባህር ውስጥ በቁጥጥር ስር አውላለች እና በምስራቅ ዩክሬን ውስጥ ጥይቱን አጠናክራለች። ፕሬዝዳንት ፔትሮ ፖሮሼንኮ በደቡብ ምስራቅ ዩክሬን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አውጀዋል። መርከበኞች የተመለሱት በአለም አቀፉ ማህበረሰብ ፍላጎት እና በሩስያ ላይ ግፊት ነበር <ref>[https://www.iiss.org/publications/strategic-comments/2018/the-kerch-strait-incident/ The Kerch Strait incident]</ref> <ref>[https://hansard.parliament.uk/lords/2018-11-26/debates/9404318C-743D-4629-A79E-8D2155C59AB4/RussiaAndUkraineSeizureOfNavalVessels Russia and Ukraine: Seizure of Naval Vessels]</ref>። እ.ኤ.አ. ሴፕቴምበር 14 ቀን 2020 የዩክሬን ፕሬዝዳንት ቮሎዲሚር ዘለንስኪ የዩክሬንን አዲሱን ብሔራዊ ደህንነት ስትራቴጂ አፀደቁ ፣ “ይህም ከኔቶ ጋር በናቶ ውስጥ አባልነት የመሆን ዓላማ ያለው ልዩ አጋርነት እንዲኖር ያስችላል። ማርች 24 ቀን 2021 Zelenskyy "በጊዜያዊነት የተያዘው የክራይሚያ ሪፐብሊክ ሪፐብሊክ ግዛት እና የሴቫስቶፖል ከተማን የማስወገድ ስትራቴጂ እና መልሶ የማቋቋም ስትራቴጂ" ቁጥር 117/2021 በማፅደቅ የተፈረመውን ድንጋጌ ተፈራርሟል<ref>[https://memopzk.org/figurant/moskalyov-aleksej-vladimirovich/ Москалёв Алексей Владимирович]</ref>.<ref>[https://suspilne.media/kyiv/785809-poskodzena-budivla-med-zakladu-e-zagibli-rf-zavdala-povtornogo-udaru-po-kievu/ Пошкоджена будівля медзакладу, є загиблі: РФ завдала повторного удару по Києву]</ref>። እ.ኤ.አ. በጁላይ 2021 ፑቲን ስለ ሩሲያውያን እና ዩክሬናውያን ታሪካዊ አንድነት በሚል ርዕስ አንድ ድርሰት አሳትሟል ፣ በዚህ ውስጥ ሩሲያውያን እና ዩክሬናውያን “አንድ ህዝብ” ናቸው የሚለውን አመለካከት በድጋሚ አረጋግጠዋል ። አሜሪካዊው የታሪክ ምሁር ቲሞቲ ስናይደር የፑቲንን ሃሳቦች ኢምፔሪያሊዝም ብለው ገልፀውታል። እንግሊዛዊው ጋዜጠኛ ኤድዋርድ ሉካስ እንደ ታሪካዊ ክለሳ ገልፆታል። ሌሎች ታዛቢዎች የሩስያ አመራር ስለ ዘመናዊው ዩክሬን እና ስለ ታሪኩ የተዛባ አመለካከት እንዳላቸው ገልጸዋል<ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>። [[ስዕል:Shells hit residential building in Lugansk, August 7, 2014.jpg|thumb|240px|በ 2014 በ [[ሉጋንስክ]] ከተማ ውስጥ በሚገኝ የመኖሪያ ሕንፃ ላይ የሩሲያ ወታደራዊ የአየር ድብደባ]] ሩሲያ የዩክሬን ወደ ኔቶ መግባት እና በአጠቃላይ የኔቶ መስፋፋት የብሄራዊ ደኅንነቷን አደጋ ላይ ይጥላል ስትል ተናግራለች። በተራው፣ ዩክሬን እና ሌሎች ሩሲያ አጎራባች የአውሮፓ ሀገራት ፑቲንን የሩስያን ኢምንትነት ሞክረዋል እና ጠበኛ ወታደራዊ ፖሊሲዎችን ይከተላሉ ሲሉ ከሰዋል።እ.ኤ.አ. እስከ 2022 ድረስ ሩሲያ በ "ዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ" በኩል በሞስኮ ላይ የተመሰረተው የፖለቲካ ሳይንቲስት ኦሌክሳንደር ቦሮዳይ የመጀመሪያው ገዥ በዩክሬን ላይ ስውር ጦርነት ከፍቷል, ይህም ወደ ከፍተኛ ጦርነት ተለወጠ. እ.ኤ.አ. በ2022፣ በርካታ ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በመላ ሩሲያ ተካሂደዋል፣ እነዚህም በደህንነት አገልግሎቶች ታፍነው።በዩክሬን ሩሲያ ከባድ የጦር ወንጀሎችን እየፈፀመች ሲሆን ይህም ህዝብ በሚበዛባቸው አካባቢዎች በጥይት መምታት፣ እንደ ማሪፖል ያሉ ከተሞችን በሙሉ ማውደም እና ዩክሬንን በመደገፍ በሰላማዊ ሰዎች ላይ ጥቃት መሰንዘርን ጨምሮ በመኖሪያ ህንጻዎች ስር ያሉ ማሰቃየትን ጨምሮ። በዩክሬን ውስጥ በሲቪል ህዝብ ላይ በጣም ከባድ የሆነው ወንጀል በቡቻ ፣ ኪየቭ ክልል በመጋቢት 2022 የተፈፀመው ግድያ ነው። በተያዙት ግዛቶች ውስጥ ሩሲያውያን የዩክሬን ቋንቋ ጽሑፎችን በትምህርት ቤቶች፣ ሙዚየሞች እና ቤተመጻሕፍት ውስጥ የሩሲያን መስፈርት ያላሟሉ ማጥፋት ጀመሩ፣ እንዲሁም ሰላማዊ ዜጎች የሚታሰሩበት እና የሚሰቃዩበት የ"ማጣሪያ" ካምፖች (ራሺያኛ: Фильтрационные лагеря России на Украине) ስርዓት ፈጠሩ። በሩሲያ የፖለቲካ ሳይንቲስት ቲሞፊ ሰርጌሴቭ ጽሑፍ [[ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?]] ታሪክ ጸሐፊው ቲሞቲ ስናይደር “የሩሲያ የዘር ማጥፋት መማሪያ መጽሐፍ” በማለት ጠርተውታል። ነበር<ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref>። == መቅድም == === የሩሲያ ወታደራዊ ግንባታ === [[ስዕል:A Hat+on Ilyin1.jpg|thumb|240px|ኢቫን ኢሊን (1883-1954) የናዚን አመለካከት የያዘ ሩሲያዊ ጸሐፊ እና ፈላስፋ ነበር። የፑቲን ተወዳጅ ጸሐፊ <ref>[https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2015-09-20/putins-philosopher Putin’s Philosopher]</ref>]] ግጭቱ በመጀመሪያ ከመጋቢት እስከ ኤፕሪል 2021 እና ከጥቅምት 2021 እስከ የካቲት 2022 በከፍተኛ ወታደራዊ ግንባታ የጀመረ ሲሆን በሁለተኛው ወታደራዊ ግንባታ ወቅት ሩሲያ ለአሜሪካ እና ኔቶ ጥያቄዎችን በማንሳት የጥያቄዎችን የያዙ ሁለት ረቂቅ ስምምነቶችን አራግፋለች። “የደህንነት ዋስትና” ብሎ የሚጠራውን ዩክሬን ከናቶ ጋር እንደማትቀላቀል የገባችውን ሕጋዊ አስገዳጅ ቃል ኪዳን እንዲሁም በምስራቅ አውሮፓ የሚገኙትን የኔቶ ወታደሮች እና ወታደራዊ ሃርድዌር መቀነስን ጨምሮ፣ እና ኔቶ በጣት ጣቱ ከቀጠለ ያልተገለጸ ወታደራዊ ምላሽን አስፈራርቷል። ጠበኛ መስመር"። == የሩሲያ አቀማመጥ == ሩሲያ በዩክሬን ላይ የፈፀመችውን ወንጀል በግልፅ ትክዳለች ፣ “ሐሰተኛ” በማለት በመግለጽ በጦርነቱ ላይ ያላቸውን ተቃውሞ በግልፅ የሚገልጹ ዜጎቿን በአሰቃቂ ሁኔታ እየፈጀች ስትገድል በተመሳሳይ ጊዜ ሩሲያውያን በ [[የሩሲያዊ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም እየተመሩ ሌሎች አገሮችን እንዲያወድሙ በቀጥታ ጥሪዋን አስተላልፋለች <ref>[https://sos-defenders.org/en/entity/5kgjij5f29j Maria Ponomarenko]</ref>። == በሩሲያ ውስጥ የፑቲን ፕሮፓጋንዳ == [[ስዕል:Russian occupied territories in map.svg|thumb|250px|[[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች|በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ የተያዙ የሌሎች አገሮች ግዛቶች]]]] የሩሲያ ግዛት የመረጃ ፖሊሲ, ልዩ የመረጃ እርምጃዎች ውስብስብ ("ልዩ ስራዎች", "የፖለቲካ ቴክኖሎጂዎች") እና የሚመለከታቸው የመንግስት አካላት እና የሩሲያ ፌዴሬሽን ህዝብ የስነ-ልቦና ሂደት ሂደት ላይ የተሰማሩ ተቋማት, እንዲሁም "ዜና" በሚል ሽፋን የሌሎች አገሮች ህዝብ <ref>{{Cite web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/03/4/7017577/ |title=У Києві блокують російські телеканали «за пропаганду війни».- Українська правда. Вівторок, 04 березня 2014, 18:25 |accessdate=1 липня 2014 |archive-date=2 липня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140702104430/http://www.pravda.com.ua/news/2014/03/4/7017577/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ukrinform.ua/rus/news/v_gosdume_predlagayut_na_vseh_urovnyah_pomogat_terroristam_1645211 |title=В Госдуме РФ призвали «на всех уровнях» помогать террористам на востоке Украины.— Укрінформ, 01.07.2014 13:49 |accessdate=01.07.2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140715002419/http://www.ukrinform.ua/rus/news/v_gosdume_predlagayut_na_vseh_urovnyah_pomogat_terroristam_1645211 |archivedate=15.07.2014 |deadurl=yes }}</ref><ref>[http://news.yahoo.com/russian-propaganda-war-full-swing-over-ukraine-085411498.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714121037/http://news.yahoo.com/russian-propaganda-war-full-swing-over-ukraine-085411498.html |date=14 липня 2014 }} Russian propaganda war in full swing over Ukraine,]{{ref-en}} [[Associated Press]]<span> на </span>[[Yahoo!]]</ref>። የሩሲያ ግዛት ፕሮፓጋንዳ አጠቃላይ ነው እና በሶቪየት ፕሮፓጋንዳ ውስጥ ቀጥተኛ ቀዳሚ አለው ፣ ግን የሌሎች ታሪካዊ አምባገነን እና አምባገነን መንግስታትን ተሞክሮ በንቃት ይጠቀማል<ref>{{ref-en}} [https://euvsdisinfo.eu/disinformation-cases/?text=nazi&date=25.08.2015%20-%2025.08.2021&disinfo_countries%5B%5D=77547&per_page= EU vs DISINFO]</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.pravda.com.ua/news/2015/04/9/7064246/ |title=Парламент заборонив пропаганду комуністичного та нацистського режимів |accessdate=11 жовтня 2021 |archive-date=27 жовтня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211027233234/https://www.pravda.com.ua/news/2015/04/9/7064246/ }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/317-19 |title=Закон України. Про засудження комуністичного та націонал-соціалістичного (нацистського) тоталітарних режимів в Україні та заборону пропаганди їхньої символіки |accessdate=11 жовтня 2021 |archive-date=4 березня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220304035916/https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/317-19 }}</ref>።በሩሲያ ውስጥ ፕሮፓጋንዳ ሁል ጊዜ ከሳንሱር ጋር ተያይዞ ጥቅም ላይ ይውላል-ሳንሱር ማንኛውንም ተቃውሞ ያስወግዳል ፣ ፕሮፓጋንዳ ሰዎች በገዥው ልሂቃን ፍላጎቶች እና ግቦች መሠረት እንዲያስቡ ያስገድዳቸዋል<ref>{{Cite web |url=http://www.pravda.com.ua/news/2014/04/17/7022770/ |title=Путін вперше визнав, що «зелені чоловічки» — його військові |accessdate=22 лютого 2015 |archive-date=24 травня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524054826/https://www.pravda.com.ua/news/2014/04/17/7022770/ }}</ref>። [[ስዕል:Территориальные приращения Украины.jpg|thumb|220px|በሩሲያ ኢምፓየር እና በዩኤስኤስአር ወቅት የዩክሬን የግዛት ክፍፍል መዋቅር መፈጠሩን የሚያሳዩ ተመሳሳይ ካርታዎች በሩሲያ ፕሮፓጋንዳ ውስጥ በዘመናችን ለጥቃት ማመካኛ ጥቅም ላይ ይውላሉ።]] [[ስዕል:1897 Укр повіти.png|thumb|220px|እ.ኤ.አ. በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በ 1932-1933 የዩክሬናውያን የዩክሬናውያን የዩክሬን ነዋሪዎች በአውሮፓ የሰፈሩበት ካርታ ፣ በ 1932-1933 በዩኤስኤስ አር የስታሊኒስት አገዛዝ ከተፈፀመ የዘር ማጥፋት በፊት ።]] ከሴፕቴምበር 2008 ጀምሮ በጆርጂያ ላይ ከደረሰው ጥቃት በኋላ ለፑቲን ቅርብ የሆነው ፈላስፋ አሌክሳንደር ዱጊን የሩሲያ ማህበረሰብ ዩክሬንን እና ቀደም ሲል የዩኤስኤስአር አካል የነበሩትን ሌሎች አገሮችን እንዲውረር ጠይቋል<ref>[http://www.academia.edu/214792/_O_ Патологические тенденции в русском неоевразийстве".&nbsp;О значении взлета Александра&nbsp;Дугина для&nbsp;интерпретации общественной жизни современной&nbsp;России]{{ref-ru}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://argumentua.com/stati/professor-dugin-obychnyi-russkii-fashist |title=Аргумент.уа: Профессор Дугин, обычный русский фашист |accessdate=1 липня 2014 |archive-date=29 червня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140629132002/http://argumentua.com/stati/professor-dugin-obychnyi-russkii-fashist }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://tempsreel.nouvelobs.com/ukraine-la-revolte/20140503.OBS6009/le-raspoutine-de-poutine.html |title=Le Raspoutine de Poutine. Chantre d'un fascisme panslave, l'ultranationaliste Alexandre Douguine est un conseiller occulte du chef du Kremlin. Son but ? Annexer une partie de l'Ukraine et reconstituer l'empire russe.— Article publié dans le Nouvel Observateur le 30 avril 2014 |accessdate=1 липня 2014 |archive-date=6 жовтня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006115920/http://tempsreel.nouvelobs.com/ukraine-la-revolte/20140503.OBS6009/le-raspoutine-de-poutine.html }}</ref><ref>[https://censor.net/ua/news/285052/mozg_putina_fashist_dugin_luchshe_vsego_esli_rossiyiskaya_armiya_pereyidet_granitsu_s_ukrainoyi «Мозг» Хуйлоа, фашист Дугин: «Лучше всего, если российская армия перейдет границу с Украиной».— Цензор. НЕТ, 13.05.14 09:10]</ref><ref>{{Cite web |url=http://tempsreel.nouvelobs.com/ukraine-la-revolte/20140503.OBS6009/le-raspoutine-de-poutine.html |title=Le Raspoutine de Poutine. Chantre d'un fascisme panslave, l'ultranationaliste Alexandre Douguine est un conseiller occulte du chef du Kremlin. Son but ? Annexer une partie de l'Ukraine et reconstituer l'empire russe.— Le nouvel Observateur. Publié le 03-05-2014 à 13h12 |accessdate=1 липня 2014 |archive-date=6 жовтня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006115920/http://tempsreel.nouvelobs.com/ukraine-la-revolte/20140503.OBS6009/le-raspoutine-de-poutine.html }}</ref>።ሩሲያ በአሁኑ ጊዜ የራሷን ታሪክ በማዛባት ፣የሌሎች ሀገራትን በተለይም የዩክሬንን ታሪክ በመጥለፍ ድርጊቷን ለማስረዳት ትገኛለች <ref>[https://streebogblog.wordpress.com/2017/07/18/%D0%B3%D1%80%D1%8E%D0%BD%D0%B2%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%B2%D0%B0-%D0%B7%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%BC-%D1%80%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D0%B8-%D1%87%D1%83%D0%B6/ Грюнвальдская битва: Зачем России чужая победа?]</ref>። {{ጥቅስ|የሩሲያ ድንበሮች ማለቂያ የሌላቸው ናቸው (በሩሲያኛ Границы России нигде не заканчиваются|ፑቲን ህጻናትን አነጋግሯል፣ 2016|right}} == የመጀመሪያው የሩሲያ ወታደራዊ ግንባታ == [[ስዕል:Russian forces near Ukraine, 2021-12-03 (crop).jpg|thumb|250px|በ 2021 በዩክሬን ድንበር አቅራቢያ የሩሲያ ወታደሮች ብዛት ካርታ]] እ.ኤ.አ. ይህ የተገለጸው የዩክሬን መንግሥት በዚያ ወር መጀመሪያ ላይ የሩስያ ደጋፊ በሆኑት የዩክሬን ተቃዋሚ ፖለቲከኛ እና ባለሀብት ቪክቶር ሜድቬድቹክ ላይ ከቭላድሚር ፑቲን ጋር የጠበቀ ግኑኝነት ያላቸው ሰዎች ላይ የወሰደውን እርምጃ ተከትሎ ነው። እ.ኤ.አ. ማርች 3፣ 2021፣ ሱስፒል እንዳሉት፣ እራሱን የዶኔትስክ ህዝብ ሪፐብሊክ ብሎ ከሚጠራው ተገንጣዮች በዩክሬን ወታደራዊ ቦታዎች ላይ “ቅድመ መከላከል እሳት” ለመጠቀም ፍቃድ እንደተሰጣቸው ዘግበዋል። በማርች 16፣ በሱሚ የሚገኘው የSBGS የድንበር ጠባቂ ሚል አየ። ከሩሲያ የሚበር ማይ-8 ሄሊኮፕተር በግምት 50 ሜትሮች (160 ጫማ) ወደ ዩክሬን ግዛት በመግባት ወደ ሩሲያ አየር ክልል ከመመለሱ በፊት። ኖቮዬ ቭሬሚያ የተሰኘው የዩክሬን መጽሔት እንደገለጸው ከአሥር ቀናት በኋላ የሩስያ ወታደሮች በዶንባስ በምትገኘው ሹሚ መንደር አቅራቢያ በሚገኙ የዩክሬን ቦታዎች ላይ ሞርታር በመተኮስ አራት የዩክሬን አገልጋዮችን ገድለዋል። ኤፕሪል 1 ቀን ሩሲያ በዶንባስ የተኩስ አቁም ለማደስ ፈቃደኛ አልሆነችም። ከማርች 16 ጀምሮ ኔቶ ተከታታይ ወታደራዊ ልምምዶችን ተከላካይ አውሮፓ 2021 ጀምሯል። ከ27 ብሔሮች የተውጣጡ 28,000 ወታደሮችን ያሳትፋል። ሩሲያ ኔቶ መከላከያ አውሮፓን 2021 በመያዙ ነቀፋ ሰንዝራለች፣ እናም ለኔቶ ወታደራዊ እንቅስቃሴ ምላሽ ለመስጠት ወታደሮቿን ወደ ምዕራባዊ ድንበሯ አሰማርታለች። የሥምምነቱ ሥራ ሩሲያ በሚያዝያ ወር አጋማሽ ላይ በሩሶ-ዩክሬን ድንበር ላይ ከፍተኛ የሆነ ወታደር እንዲፈጠር አድርጓል። በዩክሬን የተገመተው ግምት በ 40,000 የሩስያ ጦርነቶች ወደ ክራይሚያ እና በሩሶ-ዩክሬን ድንበር ምስራቃዊ ክፍል ላይ ተሰማርቷል. የጀርመን መንግስት ቡድኑን ማሰማራቱን ቀስቃሽ ነው ሲል አውግዟል። እ.ኤ.አ. ማርች 30 ፣ የዩክሬን ጦር ኃይሎች ዋና አዛዥ ኮሎኔል ጄኔራል ሩስላን ክሆምቻክ ለዛፓድ 2021 መልመጃ [ru] በዩክሬን ዳርቻ ላይ በሩሲያ ጦር ኃይሎች ወታደራዊ መገንባቱን የሚጠቁሙ የስለላ ሪፖርቶችን ገልጿል። 28 የሩስያ ሻለቃ ታክቲክ ቡድኖች በሩሶ-ዩክሬን ድንበር ላይ በዋናነት በክራይሚያ፣ ሮስቶቭ፣ ብራያንስክ እና ቮሮኔዝ ይገኛሉ። 60,700 የሩስያ ወታደሮች በክራይሚያ እና ዶንባስ ሰፍረዋል ተብሎ ይገመታል፣ 2,000 ወታደራዊ አማካሪዎችና አስተማሪዎች በምስራቅ ዩክሬን ይገኛሉ። ኮምቻክ እንደሚለው፣ ወደ 53 ሻለቃ ታክቲክ ቡድኖች ያድጋል ተብሎ የሚጠበቀው ግንባታ ለዩክሬን ወታደራዊ ደህንነት “አደጋ” ፈጥሯል። የቭላድሚር ፑቲን ቃል አቀባይ ዲሚትሪ ፔስኮቭ የዩክሬን መግለጫዎች አልተስማሙም, ወታደራዊ እንቅስቃሴዎች ለጎረቤት ሀገሮች ምንም አይጨነቁም. ይልቁንም ውሳኔዎቹ የተወሰዱት በ‹‹ብሔራዊ ደኅንነት›› ጉዳዮች ላይ ነው። በመጋቢት መጨረሻ እና በኤፕሪል መጀመሪያ መካከል ከፍተኛ መጠን ያለው የጦር መሳሪያ እና መሳሪያዎች ከተለያዩ የሩሲያ ክልሎች እስከ ሳይቤሪያ ድረስ ወደ ሩሲያ-ዩክሬን ድንበር እና ወደ ክራይሚያ ተጓጉዘዋል። እንደ የሩሲያ ፕሮ-የቴሌግራም ቻናል ያሉ ኦፊሴላዊ ያልሆኑ የሩሲያ ምንጮች። ወታደራዊ ታዛቢ, የሩሲያ Kamov Ka-52 እና ሚል ሚ-28 ጥቃት ሄሊኮፕተሮች ቡድን በረራ የሚያሳይ ቪዲዮ አሳተመ. በረራው የተካሄደው በሩሶ-ዩክሬን ድንበር ላይ ነው ተብሏል። === የቀጠለው ብጥብጥ እና መባባስ === የዩሲያን እና ፕሮ-ክሬምሊን ሚዲያ ሚያዝያ 3 ላይ የዩክሬን ሰው አልባ አውሮፕላን ጥቃት በሩስያ በተያዘው የዶንባስ ክፍል የሕፃን ሞት ምክንያት በማድረግ ክስ አቅርበዋል። ይሁን እንጂ ስለ ድርጊቱ ምንም ተጨማሪ ዝርዝር ነገር አልተሰጠም። ዩክሬይንን ከአውሮፓ ምክር ቤት ለማግለል ሀሳብ ሲያቀርቡ የዩክሬን መሪዎች "ለሞት ተጠያቂ መሆን አለባቸው" ብለው ያምናል Vyacheslav Volodin, የሩሲያ ግዛት ዱማ ተናጋሪ.በኤፕሪል 5, የዩክሬን የጋራ ቁጥጥር እና ማስተባበሪያ ማእከል (JCCC) ተወካዮች ) ውንጀላውን ለማጭበርበር ሩሲያውያንን የሚደግፉ ዓላማዎችን በሚመለከት በዩክሬን ለሚገኘው የOSCE ልዩ ክትትል ተልዕኮ ማስታወሻ ልኳል። በማግስቱ ተልእኮው በሩስያ በተያዘው ዶንባስ የአንድ ልጅ መሞቱን አረጋግጦ፣ ነገር ግን በ"ዩክሬን ሰው አልባ አውሮፕላን ጥቃት" እና በልጁ ሞት መካከል ግንኙነት መፍጠር አልቻለም። ኤፕሪል 6 ላይ በዶኔትስክ ውስጥ በኔቭልስኬ ከተማ አቅራቢያ በዩክሬን ቦታዎች ላይ በተፈጸመ ተኩሶ አንድ የዩክሬን አገልጋይ ተገደለ። ሌላ ወታደር ስቴፕን አቅራቢያ ባልታወቀ ፈንጂ ተገድሏል። በጥቃቱ ምክንያት በደቡብ ዶንባስ በቫሲሊቭካ እና ክሩታ ባልካ መንደሮች መካከል ባለው "ግራጫ-ዞን" ውስጥ የሚገኘው የውሃ ማስተላለፊያ ጣቢያ ኃይል በመሟጠጡ ከ50 በላይ ሰፈሮች ላይ የውሃ አቅርቦት እንዲቋረጥ አድርጓል። እ.ኤ.አ. በ 2014 ክሬሚያ ከተቀላቀለ በኋላ ብዙም ሳይቆይ ዩክሬን 85 በመቶውን የክራይሚያን ውሃ የሚያቀርበውን የሰሜን ክራይሚያ ካናልን ፍሰት ዘጋች። በመቀጠልም የክራይሚያ የውሃ ማጠራቀሚያዎች ተሟጠዋል እና የውሃ እጥረት ተከስቷል, ውሃ በቀን ከሶስት እስከ አምስት ሰአታት በ 2021 ብቻ እንደሚገኝ ይነገራል. ኒው ዮርክ ታይምስ ከፍተኛ የአሜሪካ ባለስልጣናትን ጠቅሶ የክራይሚያ የውሃ አቅርቦትን ማረጋገጥ በሩሲያ ሊገባ ይችላል የሚል ዓላማ ሊሆን እንደሚችል ተናግረዋል. . ሩሲያ በካስፒያን ባህር እና በጥቁር ባህር መካከል መርከቦችን አስተላልፋለች። ዝውውሩ በርካታ የማረፊያ ጀልባዎችን ​​እና የጦር ጀልባዎችን ​​አሳትፏል። ኢንተርፋክስ በኤፕሪል 8 እንደዘገበው የካስፒያን ፍሎቲላ መርከቦች እና መርከቦች ከጥቁር ባህር መርከቦች ጋር በመተባበር የመጨረሻውን የባህር ኃይል ልምምድ እንደሚያልፉ ዘግቧል ። [[ስዕል:Подписание документов о признании Донецкой и Луганской народных республик.webm|thumb|የዶኔትስክ እና የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ.webm እውቅና ላይ ሰነዶችን መፈረም<br><small>(የእንግሊዝኛ የትርጉም ጽሑፎች ይገኛሉ)</small>]] በኤፕሪል 10, ዩክሬን የቪየና ሰነድ አንቀጽ 16 ን በመጥራት በአውሮፓ የደህንነት እና ትብብር ድርጅት (OSCE) ውስጥ በሩሲያ-ዩክሬን ድንበር አቅራቢያ ባሉ ክልሎች እና በሩሲያ-የተያዘው ክሬሚያ ውስጥ በሩሲያ ወታደሮች መጨናነቅ ላይ ስብሰባ አነሳች ። የዩክሬን ተነሳሽነት በተለያዩ ሀገራት የተደገፈ ቢሆንም የሩስያ ልዑካን ቡድን በስብሰባው ላይ ሳይገኝ ቀርቶ ማብራሪያ ለመስጠት ፈቃደኛ አልሆነም። በኤፕሪል 13፣ የዩክሬን ቆንስላ ኦሌክሳንደር ሶሶኒዩክ ከአንድ የሩስያ ዜጋ ጋር በተደረገ ስብሰባ "ሚስጥራዊ መረጃ እየተቀበለ" እያለ በሴንት ፒተርስበርግ በፌደራል የደህንነት አገልግሎት (FSB) ተይዟል። ሶሶኒዩክ በኋላ ከሩሲያ ተባረረ። በምላሹም በኪየቭ የሚገኘው የሩሲያ ኤምባሲ ከፍተኛ የሩሲያ ዲፕሎማት የሆኑት ኢቭሄን ቼርኒኮቭ በኤፕሪል 19 በዩክሬን ውስጥ ስብዕና የሌላቸው ተብለው ተፈርጀው በ 72 ሰዓታት ውስጥ አገሪቱን ለቀው ለመውጣት ተገደዋል። ኤፕሪል 14 ቀን በክራይሚያ በተካሄደው ስብሰባ ላይ የሩሲያ የፀጥታው ምክር ቤት ፀሐፊ ኒኮላይ ፓትሩሼቭ የዩክሬን ልዩ አገልግሎቶችን በባሕረ ገብ መሬት ላይ "የሽብር ጥቃቶችን እና ማበላሸት" ለማደራጀት ሲሞክሩ ከሰዋል። ከኤፕሪል 14 እስከ 15 ባለው ምሽት፣ ከከርች ስትሬት 40 ኪሎ ሜትር (25 ማይል) ርቀት ላይ በሚገኘው በአዞቭ ባህር ውስጥ በሶስት የዩክሬን ጂዩርዛ-ኤም-ክፍል መድፍ ጀልባዎች እና ከባህር ዳርቻ ጥበቃ ስድስት መርከቦች መካከል የባህር ኃይል ግጭት ተፈጠረ። የ FSB ድንበር አገልግሎት. ክስተቱ በተከሰተበት ወቅት የዩክሬን የጦር ጀልባዎች ሲቪል መርከቦችን ሲያጅቡ ነበር። የዩክሬን መርከቦች ከኤፍኤስቢ መርከቦች የሚደርስባቸውን ቁጣ ለመከላከል በአየር ላይ የሚተላለፉ የጦር መሣሪያዎችን እንደሚጠቀሙ ማስፈራራታቸው ተዘግቧል። ክስተቱ ምንም ጉዳት ሳይደርስበት ተጠናቀቀ። በማግስቱ የዩክሬን የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እንደዘገበው ሩሲያ በወታደራዊ ልምምዶች ሰበብ እስከ ጥቅምት ወር ድረስ የጥቁር ባህርን ክፍል ከጦር መርከቦች እና ከሌሎች ሀገራት መርከቦች መዘጋቷን አስታውቃለች። ሚኒስቴሩ ውሳኔውን በተባበሩት መንግስታት የባህር ህግ ኮንቬንሽን የተረጋገጠውን "የመርከብ ነፃነት መብትን የሚጻረር ነው" ሲል አውግዞታል። በኮንቬንሽኑ መሰረት ሩሲያ በአዞቭ ባህር ውስጥ "የአለም አቀፍ የባህር ዳርቻ ወደቦች የባህር መተላለፊያዎችን ማገድ" የለባትም. የፔንታጎን ፕሬስ ሴክሬታሪ የሆኑት ጆን ኪርቢ እንዳሉት፣ ሩሲያ ከ2014 የበለጠ ወታደሮችን በራሶ-ዩክሬን ድንበር አቅራቢያ አሰባሰበች። ሩሲያ ከኤፕሪል 20 እስከ 24 ቀን 2021 በክራይሚያ እና በጥቁር ባህር አንዳንድ አካባቢዎች በሚደረጉ በረራዎች ላይ ጊዜያዊ እገዳን መጣሏን ለአውሮፕላን አብራሪዎች በወጣው አለም አቀፍ ሪፖርት ላይ ተገልጿል። እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 22 ቀን 2021 የሩሲያ የመከላከያ ሚኒስትር ሰርጌይ ሾይጉ ከ58ኛው እና 41ኛው ጦር ሰራዊት እና 7ኛ ፣ 76ኛ እና 98ኛ ጠባቂዎች አየር ወለድ ክፍል ወታደሮች ጋር ወታደራዊ ልምምድ መቋረጡን በደቡባዊው ግንቦት 1 ምርመራ ካደረጉ በኋላ ወደ ቋሚ ቦታቸው እንደሚመለሱ አስታውቀዋል። እና ምዕራባዊ ወታደራዊ አውራጃዎች. በፖጎኖቮ ማሰልጠኛ ተቋም ያሉ መሳሪያዎች ከቤላሩስ ጋር በሴፕቴምበር 2021 ለታቀደለት አመታዊ የውትድርና ልምምድ መቆየት ነበረባቸው። == አዲስ ውጥረት (ጥቅምት 2021 - የካቲት 2022) == {{ጥቅስ|ሩሲያውያን እና ዩክሬናውያን አንድ ሕዝብ ናቸው ብዬ አምናለሁ|ፑቲን|right}} [[ስዕል:United Russia bureau meeting (2018-02-19) 01.jpg|thumb|250px|የገዥው ዩናይትድ ሩሲያ ፓርቲ ግንባታ]] እ.ኤ.አ. ጥቅምት 11 ቀን 2021 የሩሲያ የጸጥታው ምክር ቤት ምክትል ሊቀ መንበር ዲሚትሪ ሜድዴዴድ በ Kommersant ውስጥ አንድ አሳዛኝ ነገር ፣ በዚህ ውሰጥ ዩክሬን የምዕራቡ ዓለም “ቫሳል” ነች እና ስለዚህ “ደካማ”፣ “አላዋ” እና “አስተማማኝ ቪኪ” በማለዳ የዩክሬን ባለስልጣናት ጋር ተወያይተዋል። ሜድዴዴዴ ሩሲያ ከዩክሬን ጋር በተያያዘ ምንም ማድረግ ከብባት እና ከሩሲያ ጋር ያለውን ግንኙነት ለማሻሻል ልባዊ ፍላጎት ያለው የዩክሬን መንግስት ወደ ስልጣን መላክ እንዲጠበቅ መጠበቅ አለበት ። አንቀፅ "በአንድነት ይሰራል" ከሩሲያ የወቅቱ የዩክሬን መንግስት እይታ ጋር። እ.ኤ.አ. በህዳር 2021 የሩሲያ መከላከያ ሚኒስቴር የአሜሪካ ምስራቹን ወደ ጥቁር ባህር ማሰማራቱን "ለክልላዊ ደህንነት እና የስልታዊ መረጋጋት ስጋት" ሲል ገልጿል። ሚኒስቴሩ በመግለጫው "በጥቁር ባህር ክልል አሜሪካ ከምታደርገው እንቅስቃሴ ጀርባ ያለው እውነተኛ ግብነትየ በደቡብ ምስራቅ ያለውን ግጭት በሃይል ለመፍታት ቢሞክር የትያትር ስራዎችን ማሰስ ነው" === ሁለተኛው የሩሲያ ወታደራዊ ግንባታ === የዩናይትድ ስቴትስ የመከላከያ ሚኒስቴር ከፍተኛ ባለስልጣናት ባለፈው ግንቦት 5 ቀን 2021 ሩሲያ ጥቂት ሺህ ወታደሮቿን ማስወጣቷ ከቀደምት ወታደራዊ ግንባታ በኋላ ነው። በርካታ የሩስያ ዩኒቶች ወደ ትውልድ ሰፈራቸው ቢመለሱም ተሸከርካሪዎች እና መሳሪያዎች አልተወሰዱም ይህም እንደገና ወደ ጦር ሰፈሩ ሊሰማራ ይችላል የሚል ስጋት ፈጥሯል።በግንቦት መጀመሪያ ላይ የዩናይትድ ስቴትስ የመከላከያ ሚኒስቴር ከፍተኛ ባለስልጣናት ከ 80,000 በላይ የሩሲያ ወታደሮች አሁንም በራሺ-ዩክሬን እንደሚቆዩ ገምተዋል ። ድንበር። [[ስዕል:Обращение Президента Российской Федерации 2022-02-21.webm|thumb|ከሩሲያ ፌዴሬሽን ፕሬዚዳንት የተላከ መልእክት<br><small>(የእንግሊዝኛ የትርጉም ጽሑፎች ይገኛሉ)</small>]] እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 2021 መጀመሪያ ላይ የሩሲያ ወታደራዊ ግንባታ ሪፖርት የአሜሪካ ባለስልጣናት ሩሲያ በዩክሬን ላይ ልትወረር እንደምትችል አውሮፓውያን አጋሮቿን እንዲያስጠነቅቁ ገፋፍቷቸዋል ፣ በርካታ ባለሙያዎች እና ተንታኞች ፑቲን ከምዕራቡ ዓለም ጋር ለቀጣይ ድርድር የበለጠ ጠንካራ እጃቸውን እንደሚፈልጉ ያምኑ ነበር። የዩክሬን ወታደራዊ መረጃ (HUR MOU) እ.ኤ.አ. በኖቬምበር 2 ቁጥሩ ወደ 90,000 ከፍ ብሏል ይህም ከ 8 ኛ እና 20 ኛ ጥበቃ እና ከ 4 ኛ እና 6 ኛ የአየር እና የአየር መከላከያ ሰራዊት የተውጣጡ ሃይሎችን ያቀፈ ነው ። እ.ኤ.አ. ህዳር 13 የዩክሬን ፕሬዝዳንት ቮሎዲሚር ዘለንስኪ ሩሲያ እንደገና 100,000 ወታደሮችን በራሶ-ዩክሬን ድንበር አቅራቢያ እንዳሰባሰበ አስታውቋል ፣ ይህም በግምት 70,000 የአሜሪካ ግምገማ ከፍ ያለ ነው ። በተመሳሳይ ቀን ፣ በሩሲያ-1 ላይ በተደረገ ቃለ ምልልስ ፣ ፑቲን ምንም አይነት ዕድል አልተቀበለም ። ዩክሬን ላይ የሩሲያ ወረራ ፣ ሀሳቦቹን “አስደንጋጭ” በማለት በተመሳሳይ ጊዜ ኔቶ በጥቁር ባህር ላይ ያልታቀደ የባህር ኃይል ልምምዶችን አድርጓል ሲል ከሰዋል። ከ 8 ቀናት በኋላ የ HUR MOU ዋና አዛዥ Kyrylo Budanov የሩሲያ ወታደሮች ወደ 92,000 ቀርበዋል ሲሉ አስተያየት ሰጥተዋል. ቡዳኖቭ ሀገሪቱን ለማተራመስ በኪዬቭ በ COVID-19 ክትባት ላይ በርካታ የተቃውሞ ሰልፎችን በማሴር ሩሲያን ከሰዋት። እ.ኤ.አ. በኖቬምበር መጨረሻ እና በታህሳስ መጀመሪያ 2021 መካከል፣ የሩስያ እና የዩክሬን ባለስልጣናት በዶንባስ ክልል አንዳቸው የሌላውን ግዙፍ ሰራዊት ክስ ሲነግዱ፣ የዩክሬን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዲሚትሮ ኩሌባ እ.ኤ.አ. “[ሩሲያ] ውድ ዋጋ ያስከፍላታል” ሲል የክሬምሊን ቃል አቀባይ ዲሚትሪ ፔስኮቭ ህዳር 21 ቀን ውንጀላውን “[ዋ] ሆን ተብሎ ተገርፏል” በማለት ውንጀላውን ጠርተው እንደነሱ አስተያየት ተናግሯል ። ዩክሬን በዶንባስ ላይ የጥቃት እርምጃዎችን አቅዳ ነበር። በታህሳስ 3 ቀን የዩክሬን የመከላከያ ሚኒስትር ኦሌክሲ ሬዝኒኮቭ በጃንዋሪ 2022 መጨረሻ ላይ ሩሲያ በቬርኮቭና ራዳ (የዩክሬን ብሔራዊ ፓርላማ) በተደረገው ስብሰባ ላይ "ትልቅ መስፋፋት" ሊኖር እንደሚችል ተናግሯል ። ሬዝኒኮቭ የሩስያ ወታደራዊ ግንባታ 94,300 ወታደሮችን እንደያዘ ገምቷል። እ.ኤ.አ. በታህሳስ 2021 መጀመሪያ ላይ ፣ በጄኔስ የተደረገ ትንታኔ የሩሲያ 41 ኛው ጦር (ዋና ዋና መስሪያ ቤት ኖvoሲቢርስክ) እና 1 ኛ የጥበቃ ታንክ ጦር (በተለምዶ በሞስኮ ዙሪያ የሚሰማራ) ዋና ዋና አካላት ወደ ምዕራብ እንዲቆሙ ተደርጓል ፣ ይህም የሩሲያ 20 ኛን ያጠናክራል ። 8 ኛ ጥበቃዎች ቀድሞውኑ ወደ ሩሲያ - ዩክሬን ድንበር ተጠግተው ነበር ። ቀደም ሲል እዚያ የተሰማሩትን የሩሲያ የባህር ኃይል እና የምድር ክፍሎች በማጠናከር ተጨማሪ የሩስያ ሃይሎች ወደ ክራይሚያ መዘዋወራቸው ተዘግቧል።የአሜሪካ የስለላ ባለስልጣናት ሩሲያ በጥር 2022 በዩክሬን ሊካሄድ በታቀደው ታላቅ ወታደራዊ ጥቃት ለመጭው እቅድ ማውጣቷን አስጠንቅቀዋል። እስክንድር-ኤም፣ በ2018 ተጀመረ። እ.ኤ.አ. ከጥር 2022 ጀምሮ ሩሲያ በኪዬቭ የሚገኘውን የኤምባሲ ሰራተኞቿን ቀስ በቀስ ማፈናቀል ጀመረች ። የመልቀቂያው ምክንያቶች ያልታወቁ እና ብዙ ግምቶች ተደርገዋል።[142] በጥር ወር አጋማሽ ላይ በዩክሬን የመከላከያ ሚኒስቴር የተደረገ የስለላ ግምገማ ሩሲያ በራሶ-ዩክሬን ድንበር ላይ ወታደራዊ ግንባታን በማጠናቀቅ በመጨረሻው ደረጃ ላይ እንደምትገኝ ገምቷል ፣ በክልሉ 127,000 ወታደሮችን አከማችቷል። ከጦር ሠራዊቱ ውስጥ 106,000 ያህሉ የመሬት ሃይሎች ሲሆኑ የተቀሩት የባህር ሃይሎች እና የአየር ሃይሎች ናቸው። ከዚህም በተጨማሪ 35,000 ተጨማሪ በሩሲያ የሚደገፉ ተገንጣይ ሃይሎች እና ሌሎች 3,000 የሩስያ ጦር በአማፂያን ቁጥጥር ስር በነበሩት ምስራቅ ዩክሬን ውስጥ ነበሩ። ግምገማው ሩሲያ 36 የኢስካንደር የአጭር ርቀት ባለስቲክ ሚሳኤል (SRBM) ሲስተሞች በድንበር አካባቢ እንዳሰማራች ተገምቷል፣ በርካቶችም በኪየቭ ርቀት ላይ ይገኛሉ። ግምገማው የተጠናከረ የሩሲያ የስለላ እንቅስቃሴም ዘግቧል። በጥር 20 በአትላንቲክ ካውንስል የተደረገ ትንታኔ ሩሲያ ተጨማሪ ወሳኝ የውጊያ አቅሞችን ወደ አከባቢው አሰማርታለች ሲል ደምድሟል። [[ስዕል:VOA video of Eastern Ukraine during 2022 Russian invasion.webm|thumb|በ2022 የሩስያ ወረራ ወቅት የቪኦኤ የምስራቅ ዩክሬን ቪዲዮ]] እ.ኤ.አ. በጥር 2022 መገባደጃ ላይ፣ ቀደም ሲል በታቀዱት የጋራ ወታደራዊ ልምምዶች እ.ኤ.አ. በየካቲት ወር ውስጥ ዋና ዋና የሩሲያ ወታደራዊ ክፍሎች ተዛውረው ወደ ቤላሩስ ተሰማርተዋል። ይኸውም የምስራቅ ወታደራዊ ዲስትሪክት ዋና መሥሪያ ቤት ከዲስትሪክቱ 5ኛ፣ 29ኛ፣ 35ኛ እና 36ኛ ጥምር ጦር ሠራዊት፣ 76ኛ ጠባቂዎች የአየር ጥቃት ክፍል፣ 98ኛ ጠባቂዎች አየር ወለድ ክፍል እና ከፓስፊክ መርከቦች 155ኛ የባህር ኃይል ጦር ከተውጣጡ ተዋጊዎች ጋር በመሆን ወደ ቤላሩስ ተሰማርቷል። ብርጌድ የዩክሬን እና የአሜሪካ ባለስልጣናት ሩሲያ ቤላሩስን እንደ መድረክ ለመጠቀም ሞክሯል ብለው ያምኑ ነበር። እ.ኤ.አ. የካቲት 8 ቀን ከባልቲክ መርከቦች ኮሮሌቭ ፣ ሚንስክ እና ካሊኒንግራድ የስድስት የሩሲያ ማረፊያ መርከቦች መርከቦች; እና ፒተር ሞርጉኖቭ፣ ጆርጂይ ፖቤዶኖሴቶች እና ኦሌኔጎርስኪ ጎርንያክ ከሰሜናዊው መርከቦች ወደ ጥቁር ባህር በመርከብ የባህር ኃይል ልምምዶች እንደነበሩ ተነግሯል። መርከቦቹ ከሁለት ቀናት በኋላ ሴባስቶፖል ደረሱ። በፌብሩዋሪ 10, ሩሲያ ሁለት ዋና ወታደራዊ ልምምዶችን አስታውቃለች. የመጀመሪያው በጥቁር ባህር ላይ የተደረገው የባህር ኃይል ልምምድ ሲሆን በዩክሬን ተቃውሞ ገጥሞት ሩሲያ በኬርች ስትሬት፣ በአዞቭ ባህር እና በጥቁር ባህር ላይ የባህር ኃይል መንገዶችን በመዝጋቷ ምክንያት; ሁለተኛው በቤላሩስ እና ሩሲያ መካከል 30,000 የሩስያ ወታደሮች እና ከሞላ ጎደል ሁሉንም የቤላሩስ ታጣቂ ሃይሎችን ያሳተፈ ከቤላሩስ እና ዩክሬን ድንበር አቅራቢያ በሚገኙ ክልሎች የተካሄደው የጋራ ወታደራዊ ልምምድ ነው። ለኋለኛው ምላሽ ዩክሬን 10,000 የዩክሬን ወታደሮችን ያሳተፈ የተለየ ወታደራዊ ልምምድ አድርጓል። ሁለቱም መልመጃዎች ለ 10 ቀናት ቀጠሮ ተይዘዋል. የብሔራዊ ደኅንነት አማካሪ የሆኑት ጃክ ሱሊቫን ያልተገለጸ መረጃን በመጥቀስ፣ በየካቲት 20 በቤጂንግ የ2022 የክረምት ኦሎምፒክ ከመጠናቀቁ በፊት ጥቃት በማንኛውም ጊዜ ሊጀመር እንደሚችል ተናግረዋል። በተናጥል ፣መገናኛ ብዙኃን በየካቲት 16 ቀን የመሬት ወረራ ሊጀመር የሚችልበት ቀን ሆኖ ለብዙ አጋሮች በተሰጠው የዩኤስ የስለላ መረጃ ላይ የተመሰረቱ በርካታ ሪፖርቶችን አሳትሟል ።እነዚህን ማስታወቂያዎች ተከትሎ ዩኤስ አብዛኛዎቹን የዲፕሎማቲክ ሰራተኞቿን እና በዩክሬን የሚገኙ ሁሉንም ወታደራዊ አስተማሪዎች አዘዘ። to evacuate.ጃፓን, ጀርመን, አውስትራሊያ እና እስራኤልን ጨምሮ በርካታ አገሮች ዜጎቻቸው በአስቸኳይ ዩክሬንን ለቀው እንዲወጡ አሳስበዋል.በማግስቱ KLM ወደ ዩክሬን የሚያደርገውን በረራ አቁሟል, ሌሎች አየር መንገዶች ደግሞ በመላው ሀገሪቱ ያለውን ተጋላጭነት ለመገደብ የበረራ መርሃ ግብራቸውን ቀይረዋል. እ.ኤ.አ. ሩሲያ "ከዩክሬን ግዛት አጠገብ ባሉ አካባቢዎች እና በጊዜያዊነት በተያዘው ክራይሚያ ውስጥ ስላለው ወታደራዊ እንቅስቃሴ ዝርዝር ማብራሪያ" ለመስጠት. የዩክሬን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዲሚትሮ ኩሌባ እንደተናገሩት በተፈለገው የ48 ሰአት የጊዜ ገደብ ውስጥ ከሩሲያ ባለስልጣናት ምንም አይነት ምላሽ አልተገኘም። እ.ኤ.አ. በጋራ የመተማመን ግንባታ እና ግልጽነት እርምጃዎች ላይ የተስማሙበት. እነዚህ እርምጃዎች ሁለቱም የመከላከያ ሚኒስትሮች በየሀገራቸው ወታደራዊ ልምምዶች (Reznikov to the Russo–Belaruusian Allied Resolve 2022 exercise, and Khrenin to the Ukrainian Zametil 2022 exercise) መጎብኘታቸውን ያካትታሉ። በዩክሬን የተጠየቀው በOSCE ውስጥ ያለው አስቸኳይ ስብሰባ በፌብሩዋሪ 15 ተካሄዷል። ይሁን እንጂ በ OSCE ውስጥ የሩሲያ ልዑካን በስብሰባው ላይ አልነበሩም. እ.ኤ.አ. ፌብሩዋሪ 14፣ ሾይጉ ከሩሲያ ደቡባዊ እና ምዕራባዊ ወታደራዊ አውራጃዎች የተውጣጡ ክፍሎች በዩክሬን አቅራቢያ “የአካል ብቃት እንቅስቃሴ” መጠናቀቁን ተከትሎ ወደ ሰፈራቸው መመለስ መጀመራቸውን ተናግሯል። ይሁን እንጂ በሚቀጥለው ቀን በጋዜጣዊ መግለጫው ላይ ባይደን እንደነዚህ ያሉትን ዘገባዎች ማረጋገጥ እንደማይችሉ አስተያየታቸውን ሰጥተዋል.በየካቲት 16, የኔቶ ዋና ጸሐፊ ጄንስ ስቶልተንበርግ የሩሲያን የይገባኛል ጥያቄ ውድቅ በማድረግ ሩሲያ ወታደራዊ መገንባቱን እንደቀጠለች ተናግረዋል. እ.ኤ.አ. ፌብሩዋሪ 17 ፣ ከዩኤስ እና ከናቶ የመጡ ከፍተኛ ባለስልጣናት የወረራ ስጋት እንደቀጠለ ገልጸዋል ፣ ምክንያቱም ሩሲያ አሁንም በዩክሬን ላይ ወረራ ለማድረግ የሚያስችል casus belli እየፈለገች ነበር ፣ የውሸት ባንዲራ ተግባር ለማካሄድ በመሞከር ላይ ። እ.ኤ.አ. ፌብሩዋሪ 18፣ ቢደን ፑቲን ዩክሬንን ለመውረር ውሳኔ እንዳደረገ እርግጠኛ መሆኑን አስታውቋል። እ.ኤ.አ. ፌብሩዋሪ 19፣ ሁለት የዩክሬን ወታደሮች ሲገደሉ ሌሎች አምስት ደግሞ ከተገንጣዮች በተተኮሱት መድፍ ቆስለዋል። [[ስዕል:Панорама Кропивницького.jpg|thumb|220px|በ[[ክሮፒቭኒትስኪ]] ከተማ የሀገር ፍቅር ማስታወቂያ]] እ.ኤ.አ. የካቲት 20 ቀን የቤላሩስ የመከላከያ ሚኒስቴር የቤላሩስ ፕሬዝዳንት አሌክሳንደር ሉካሼንኮ እና ፑቲን ባደረጉት ውሳኔ የ Allied Resolve 2022 ወታደራዊ ልምምድ እንደሚቀጥል አስታውቋል ። እንደ ክሪኒን ገለጻ፣ በዩኒየን ስቴት ውጫዊ ድንበሮች ላይ ያለው ወታደራዊ እንቅስቃሴ መባባስ እና በዶንባስ ሁኔታው ​​መበላሸቱ ምክንያት ነው።በዚያኑ ቀን በርካታ የዜና ማሰራጫዎች እንደዘገቡት የዩኤስ የስለላ ድርጅት የሩስያ አዛዦችን መገምገሙን ዘግቧል። ወረራውን እንዲቀጥል ትእዛዝ ተሰጥቷል። [[የማሪፖል ከበባ|እ.ኤ.አ. በ 2022 የዩክሬን ትልቁ እና በጣም ቆንጆ ከሆኑት ከተሞች አንዷ - ማሪፖል - በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል።]] == ምልክቶች == {{ጥቅስ|አለም ከቢንላደን እና ከአለም አቀፍ ሽብርተኝነት እየሸሸች እያለ ሌላ ሂትለር የመሰለ ጭራቅ ከክሬምሊን ግድግዳ ጀርባ እየፈለቀ ነው። ይህ ጭራቅ በጊዜ ካልተገታ፣ በቅርቡ ስልጣኔን ወደ ሌላ ዓለም አቀፋዊ ጥፋት ሊያመራ ይችላል፣ በዚህ ፍርፋሪ በሚሊዮን የሚቆጠሩ የሰው ህይወት የሚጠፋበት|አሌክሳንደር ሊትቪንኮ፣ መስከረም 3 ቀን 2006 ዓ.ም፣ በፑቲን ተመርዟል|right}} ቀደም ሲል የፑቲን ደጋፊዎች የተለያዩ ምልክቶችን ተጠቅመዋል - የመካከለኛው ዘመን የሞስኮ ዋና አስተዳዳሪ የኦርቶዶክስ ባንዲራዎች ፣ የሩስያ ኢምፓየር እና የዩኤስኤስ አር እና ሌሎችም ፣ ግን ሩሲያ በዩክሬን ላይ ወረራ ከጀመረች በኋላ ነው “Z” የሚለው የላቲን ፊደል በሩሲያ ውስጥ ከፍተኛ ተወዳጅነትን ያተረፈው። በአንድ ስሪት መሠረት የዚህ ምልክት ፈጣሪዎች የሩሲያ የመከላከያ ሚኒስቴር ማለትም አንድሬ ኢልኒትስኪ ከፕሮፓጋንዳ ቻናል "Russia Today" (RT) እና አስተናጋጇ ማርጋሪታ ሲሞንያን ጋር ናቸው። ምልክቱ ብዙውን ጊዜ ከናዚ ስዋስቲካ ጋር ተነጻጽሯል እና በብዙ የዓለም ሀገሮች ውስጥ ጥቅም ላይ እንዳይውል የተከለከለ ነው። [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ|የሩስያ ፕሮፓጋንዳ]] የዚህን ምልክት ትርጉም "[[ስላቮች|የጥንት ስላቭክ]]፣ የሩስያን ጥንታዊነት እና ኃይል የሚያመለክት" በማለት ያብራራል ፣ ምንም እንኳን በየትኛውም ታሪካዊ ምንጭ ውስጥ አልተጠቀሰም <ref>[https://web.archive.org/web/20220307233117/https://www.newyorker.com/news/our-columnists/z-is-the-symbol-of-the-new-russian-politics-of-aggression “Z” Is the Symbol of the New Russian Politics of Aggression]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220307121835/https://www.thedailybeast.com/vladimir-putins-world-war-z-has-created-a-new-swastika Putin’s World War Z Has Created a New Swastika]</ref> <ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2022/03/09/letter-z-russia-symbol-pro-war/ How ‘Z’ became a symbol for supporting Russia’s invasion of Ukraine]</ref> <ref>[https://theworld.org/stories/2022/04/25/some-european-countries-ban-letter-z-stem-pro-russian-propaganda No Z allowed: Some European countries move to ban the symbol used to promote Russia’s war in Ukraine]</ref> <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/en/propaganda-categ/z-and-v-on-military-equipment-of-the-russian-federation/ Z and V on military equipment of the Russian Federation]</ref> <ref>[https://www.npr.org/2022/03/09/1085471200/the-letter-z-russia-ukraine The letter Z is becoming a symbol of Russia's war in Ukraine. But what does it mean?]</ref> <ref>[https://ridl.io/what-does-the-russian-war-z-stand-for/ What does the Russian war «Z» stand for?]</ref>። <gallery> 2022 Russian Invasion vehicle marking Z.svg|የዩክሬን የሩስያ ወረራ ዋና ምልክት እና የፑቲን አገዛዝ ምልክት Letter Z in the colours of the Russian Ribbon of Saint George.svg|[[የቅዱስ ጊዮርጊስ ጥብጣብ|ከቅዱስ ጊዮርጊስ ሪባን ጋር ተመሳሳይ ቀለሞች ያሉት የዚህ ምልክት ስሪት]] 2022-07-22. Губернатор Самарской области Дмитрий Азаров в г. Снежное.jpg|በሩሲያ ፓርላማ አባላት ልብሶች ላይ 2022. Симферополь DSC 9220.jpg|በክራይሚያ ባሕረ ገብ መሬት ከተያዙት ከተሞች በአንዱ መናፈሻ ውስጥ Zheleznogorsk city museum interior 81.jpg|በሙዚየሙ ውስጥ Памятный знак в честь воинов-односельчан, погибших в годы Великой Отечественной войны в Пшеничном, 2022, 02.jpg|በመታሰቢያ ሐውልቱ ላይ Севастополь, апрель 2022, 81.jpg|በኮንሰርት መድረክ ላይ Симферополь в июле 2022, 11.jpg|ይህ ምልክት በሩሲያ በተያዙ ግዛቶች ውስጥ በማስታወቂያ ውስጥ ጥቅም ላይ ይውላል Сергей Миронов (29-03-2022) (cropped).jpg|የሩሲያ የፓርላማ አባል ሰርጌይ ሚሮኖቭ 2024-08-04. Геленджик DSC 3494.jpg|የሩሲያ ወታደራዊ ዩኒፎርም Z symbols on the doors of a building, Russia.jpg|በሬስቶራንቱ በሮች ላይ Z-V-sign.jpg|በአንድ የመኖሪያ ሕንፃ ላይ Z symbol flash mob at Platinum Arena in Khabarovsk.jpg|በዩክሬን ላይ የሩስያ ጥቃትን ለመደገፍ ትልቁ ሰልፍ የተካሄደው በሩሲያ ካባሮቭስክ ነው Russian drone shot over Donetsk Oblast (5 April 2022) 03.jpg|በሩሲያ ድሮን ላይ Z-shaped marking on civilian vehicle 1.jpg|የመኪና ተለጣፊ Izium after Russian occupation (2022-09-20) 12.jpg|በአውቶቡስ ማቆሚያ Lenina Street from Levashovsky ave (Wiki-walk in SPb, 2022-04-17).jpg|በህንፃው ግድግዳ ላይ Встреча подразделений ВС РФ и ЛНР в Новоайдаре 001.png|በሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች ላይ ምልክት Z symbol trolling in Volgograd.jpg|ግራፊቲ Bus, Novosibirsk 04.jpg|አውቶቡስ ላይ Moscow, June 2022, true Patriot wears Z.jpg|የመኪና ተለጣፊ Mezhdunarodnaya metro station Exit, Saint Petersburg December 2022.jpg|በሜትሮ ጣቢያ Banner with the flag of 150th Motorized Rifle Division.jpg|መጫን Движение техники по понтонной переправе через Северский Донец 007.png|በሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች ላይ ምልክቶች Выдача гуманитарной помощи ВС РФ в пгт Чернобаевка Херсонской обл. 001.png|በሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች ላይ ምልክቶች House of Friendship of Peoples of Tatarstan (2023-05-09) 04.jpg|ወደ ሕንፃው መግቢያ Himki trolleybus 0011 2022-05 ZiU-682G016 2.jpg|በትሮሊባስ Russian Z on the back of a Jeep in the US.jpg|የመኪና ተለጣፊ Pro-war picket, Baumana street, Kazan (2022-03-01) 01.jpg|thumb|220px|ከፑቲን ደጋፊዎች አንዱ "ሩሲያ የቀድሞ ግዛቶቿን እንድትመልስ" ሲሉ ጥሪ አቅርበዋል። ጥቁሩና ቢጫው የቅዱስ ጊዮርጊስ ጥብጣብም የፑቲን አገዛዝ ምልክት ነው March for Australian Neutrality 2022-10-22 18.jpg|በዩክሬን ላይ የሚደረገውን ጥቃት ለመደገፍ ሰልፍ Памятник «Z» 2.jpg|በሩሲያ ውስጥ "ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን" ምልክት የመታሰቢያ ሐውልት Z shirt black.jpg|ከ 2022 ጀምሮ ይህንን ምልክት የሚያሳይ ቲሸርት አይነት እና "አላፍርም" የሚለው ጽሑፍ በሩሲያ ውስጥ ተወዳጅ ሆኗል Lenin monument, Makhachkala, July 2022.jpg|ይህንን ምልክት የሚጠቀሙ ጽሑፎች ከሌኒን ሀውልት በላይ Українські захисники розгромили ворожу БТГ на Донеччині за кілька годин 10.jpg|የሩሲያ ወታደራዊ መሣሪያዎች Выдвижение автомобильной колонны снабжения ВС РФ в Харьковской обл. 001.png|የሩሲያ ወታደራዊ መሣሪያዎች Kirasveturilo en Operaco Glacio, 2023 02.jpg|የሩሲያ ወታደራዊ መሣሪያዎች BTR-60 en vilaĝo Malcevo (Sverdlovska provinco) 01.jpg|በ2022 ይህ ምልክት ያለበት የታጠቀ መኪና የመታሰቢያ ሐውልት በሩሲያ ስቨርድሎቭስክ ክልል ተተከለ Za наших во дворе Иристонского отделения полиции.jpg|በሩሲያ ውስጥ ከሚገኙት የፖሊስ ጣቢያዎች በአንዱ ሕንፃ ላይ ከዚህ ምልክት ጋር የተቀረጸ ጽሑፍ PlakatZ-Plakat32.jpg|የሩሲያ ወታደራዊ ፕሮፓጋንዳ Плакат Z 96.jpg|የሩሲያ ወታደራዊ ፕሮፓጋንዳ PlakatZ-Plakat13.jpg|የሩሲያ ወታደራዊ ፕሮፓጋንዳ </gallery> === ከሌሎች ምልክቶች ጋር ማወዳደር === <gallery> 4. SS-Polizei-Panzergrenadier-Division.svg|4ኛ የኤስኤስ ፖሊስ የሞተር ክፍል </gallery> የሚያስደንቀው እውነታ በ [[ናዚ ጀርመን]] ውስጥ Z ደብዳቤ የናዚ ወታደራዊ አጥፊዎችን እና የጦር ሰራዊት ክፍሎችን ለምሳሌ 4 ኛ ኤስ ኤስ ፖሊስ የሞተር ክፍል ሾመ። ይህ እውነታ ከ 2022 ጀምሮ በሩሲያ ውስጥ በታገደ አንድ የድሮ የልጆች ካርቱን ውስጥ ተጠቅሷል <ref>[https://artviko.com.ua/news/v-rossii-zablokirovali-sovetskiy-multik-gde-zatonuvshiy-korabl-z-nazyvayut-fashistskim В России заблокировали советский мультик, где затонувший корабль «Z» называют фашистским]</ref> <ref>[https://investigator.org.ua/novosti-zhizn/241959/ Россиянам закрыли доступ к мультфильму о фашистском эсминце с буквой Z и «Нептун»]</ref>። == ኢኮኖሚያዊ ቅጣቶች == [[ስዕል:Destroyed theatre in Mariupol.jpg|thumb|220px|ከሩሲያ የአየር ጥቃት በኋላ በማሪፖል ውስጥ ያለ ቲያትር]] [[ስዕል:Destructions in Kherson after Russian attack, 2024-05-15 (03).jpg|thumb|220px|የሩሲያ ወታደሮች በ[[ኬርሰን]] ከተማ የመኖሪያ ሕንፃዎችን በቦምብ እየደበደቡ ነው]] [[ስዕል:Burning field in Kherson Oblast, July 2022 (02).jpg|thumb|220px|የሩስያ ጦር የዩክሬን ሰብሎችን በማሳው ላይ በመድፍ እያቃጠለ ነው]] የጀርመኑ ቻንስለር ኦላፍ ሾልስ የሩስያ ዶንባስን ወረራ ተከትሎ የኖርድ ዥረት 2 የጋዝ ቧንቧን ላልተወሰነ ጊዜ ዘግተውታል። የባልቲክ ግዛቶች የውጭ ጉዳይ ሚኒስትሮች ሩሲያ ከ [[ስዊፍት]] ዓለም አቀፍ የመልእክት መላላኪያ አውታር ለአለም አቀፍ ክፍያዎች እንድትቋረጥ ጠይቀዋል። ሌሎች የአውሮፓ ህብረት አባል ሀገራት ፍቃደኛ አልነበሩም፣ ሁለቱም የአውሮፓ አበዳሪዎች አብዛኛው ወደ 30 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋውን የውጭ ባንኮች ለሩሲያ መጋለጥ ስለያዙ እና ቻይና CIPS የተባለ የስዊፍት አማራጭ ስላዘጋጀች ነው። የ [[ስዊፍት]] የጦር መሳሪያ ለ CIPS እድገት ትልቅ መነቃቃትን ይፈጥራል ይህ ደግሞ ስዊፍትን ያዳክማል እንዲሁም የምዕራቡ ዓለም አቀፍ ፋይናንስ ቁጥጥርን ያዳክማል። ቦሪስ ጆንሰን.ጀርመን በተለይም ሩሲያ ከ [[ስዊፍት]] እንድትታገድ የሚጠይቁትን ጥሪዎች ተቃውሟቸዋል, ይህም ለሩሲያ ጋዝ እና ዘይት ክፍያ የሚኖረውን ውጤት በመጥቀስ; ይሁን እንጂ በየካቲት 26 የጀርመን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አናሌና ቤርቦክ እና የኢኮኖሚ ሚኒስትር ሮበርት ሃቤክ ከስዊፍት ሩሲያ የተከለከሉ ገደቦችን በመደገፍ በጋራ መግለጫ ሰጥተዋል። ብዙም ሳይቆይ, ዋና ዋና የሩሲያ ባንኮች ከ [[ስዊፍት]] እንደሚወገዱ ተገለጸ, ምንም እንኳን አሁንም ለጋዝ ጭነት የመክፈል አቅምን ለማረጋገጥ የተደራሽነት ውስንነት ይኖራል. ከዚህም በተጨማሪ ምዕራቡ ዓለም የ630 ቢሊዮን ዶላር የውጭ መጠባበቂያ ክምችት ባለው የሩሲያ ማዕከላዊ ባንክ ላይ ማዕቀብ እንደሚጥል እና የማዕቀቡን ተጽእኖ ለማካካስ ንብረቶቹን እንዳያባክን ተነግሯል። የብሪታኒያ ጠቅላይ ሚኒስትር ቦሪስ ጆንሰን ሁሉም ዋና ዋና የሩሲያ ባንኮች ንብረታቸው እንዲታገድ እና ከዩናይትድ ኪንግደም የፋይናንስ ስርዓት እንደሚገለሉ እና አንዳንድ ወደ ሩሲያ የመላክ ፍቃድ እንደሚታገድ አስታውቀዋል። በተጨማሪም በዩኬ የባንክ ሂሳቦች ውስጥ ለሩሲያ ዜጎች የተቀማጭ ገንዘብ ገደብ አስተዋውቋል እና ከ100 በላይ ግለሰቦች እና አካላት ንብረቶችን አግዷል። የሩሲያ የፀጥታው ምክር ቤት ምክትል ሊቀ መንበር እና የቀድሞ ፕሬዝዳንት ዲሚትሪ ሜድቬዴቭ ኔቶ ከአፍጋኒስታን ለመውጣት “የፖለቲካ አቅመ ቢስነት” ምልክት ነው ሲሉ በሩሲያ ላይ የተጣሉ ምዕራባውያን ማዕቀቦችን ጨምሮ ተሳለቁ። ኩባንያዎች በሩስያ ውስጥ የያዙትን የውጭ ሀብት ወደ ሀገር ሊለውጡ ዛቱ። እ.ኤ.አ. ማዕቀቡ የቴክኖሎጂ ዝውውሮችን፣ የሩስያ ባንኮችን እና የሩሲያ ንብረቶችን ያነጣጠረ ነበር። ከፍተኛ ተወካይ ጆሴፕ ቦሬል የአውሮፓ ህብረት "ከዚህ በፊት ታይቶ የማያውቅ ማግለል" እንደሚገጥማት ተናግረዋል ። በተጨማሪም "እነዚህ ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በአውሮፓ ውስጥ በጣም ጨለማ ከሆኑት ሰዓቶች መካከል ናቸው" ብለዋል. የአውሮፓ ፓርላማ ፕሬዝዳንት ሮቤታ ሜቶላ “አፋጣኝ፣ ፈጣን፣ ጠንከር ያለ እና ፈጣን እርምጃ” እንዲወስዱ ጥሪ አቅርበው ለመጋቢት 1 ቀን ያልተለመደ የፓርላማ ስብሰባ ጠሩ። [[ስዕል:Some say we are made of steel.webm|thumb|160px|[[ኬርሰን|ክኸርሰንን ከሩሲያ ወረራ ነፃ ያወጣውን የዩክሬን ጦር ዩክሬናውያን በደስታ ተቀብለዋል]]]] እ.ኤ.አ. ፌብሩዋሪ 22 የዩኤስ ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን VEBን ጨምሮ በአራት የሩሲያ ባንኮች ላይ እንዲሁም ለፑቲን ቅርብ በሆኑ “በሙስና የተጨማለቁ ቢሊየነሮች” ላይ ገደቦችን አስታውቀዋል ። ዩኤስ በተጨማሪም የኤክስፖርት ቁጥጥርን አቋቋመች ፣ ይልቁንም ሩሲያ የከፍተኛ የቴክኖሎጂ አካላትን ተደራሽነት በመገደብ ላይ ያተኮረ ልብ ወለድ ማዕቀብ ላይ ያተኮረ ነው ። , ሁለቱም ሃርድዌር እና ሶፍትዌሮች, ማንኛውም ክፍሎች ወይም ዩኤስ በመጡ አእምሯዊ ንብረቶች የተሠሩ ናቸው. ማዕቀቡ ማንኛውም ሰው ወይም ኩባንያ ቴክኖሎጂን፣ ሴሚኮንዳክተሮችን፣ ምስጠራ ሶፍትዌሮችን፣ ሌዘርን ወይም ሴንሰሮችን ለሩሲያ መሸጥ የሚፈልግ ፈቃድ እንዲጠይቅ ያስገድዳል፣ ይህም በነባሪነት ውድቅ ተደርጓል። የማስፈጸሚያ ዘዴው በሰውየው ወይም በኩባንያው ላይ የሚጣሉ ማዕቀቦች ናቸው። የማዕቀቡ ትኩረት በመርከብ ግንባታ፣ በኤሮስፔስ እና በመከላከያ ኢንዱስትሪዎች ላይ ነው። እ.ኤ.አ. ፌብሩዋሪ 26, የፈረንሳይ የባህር ኃይል በእንግሊዝ ቻናል ውስጥ የሩስያን የጭነት መርከብ ባልቲክ መሪን ያዘ. መርከቧ በእገዳው ኢላማ በሆነ ኩባንያ ውስጥ ተጠርጥራለች. መርከቧ ወደ ቦሎኝ ሱር-ሜር ወደብ ታጅባ በምርመራ ላይ ነች። ዩናይትድ ኪንግደም የሩሲያ ግዛት አየር መንገድ ኤሮፍሎት እና የሩሲያ የግል ጄቶች ከዩኬ የአየር ክልል አግዳለች። እ.ኤ.አ. የካቲት 25 ፣ ፖላንድ ፣ ቡልጋሪያ እና ቼክ ሪፖብሊክ የአየር ክልላቸውን ለሩሲያ አየር መንገዶች እንደሚዘጉ አስታውቀዋል ። ኢስቶኒያም በማግስቱ ተከትላለች። በምላሹም ሩሲያ የብሪታንያ አውሮፕላኖችን ከአየር ክልሏ ከልክላለች። የሩሲያ ትልቁ የሀገር ውስጥ አየር መንገድ ኤስ7 አየር መንገድ ወደ አውሮጳ የሚያደርገውን ሁሉንም በረራዎች መሰረዙን ያስታወቀ ሲሆን የአሜሪካ አየር መንገድ ዴልታ አየር መንገድ ከኤሮፍሎት ጋር ያለውን ግንኙነት ማቋረጡን አስታውቋል። በተጨማሪም ሩሲያ ከአየር ክልሏ ከቡልጋሪያ ፣ፖላንድ እና ቼክ ሪፖብሊክ አጓጓዦች ሁሉንም በረራዎች ታግዳለች ።ኢስቶኒያ ፣ ሮማኒያ ፣ ሊቱዌኒያ እና ላቲቪያ የሩሲያ አየር መንገዶችን ከአየር ክልላቸው እንደሚከለክሉ አስታውቀዋል <ref>[https://amharic.voanews.com/a/6460809.html ፈረንሳይ በሩሲያ ላይ የተጣለውን ማዕቀብ በመጣስ የተጠረጠረች መርከብ ያዘች።]</ref><ref>[https://am.al-ain.com/article/putin-tells-ukrainian-military-to-overthrow-zelensky ቭላድሚር ፑቲን፤ የዩክሬን ጦር ስልጣኑን ከፕሬዝዳንት ዘለንስኪ እንዲረከብ ጥሪ አቀረቡ]</ref><ref>[https://am.al-ain.com/article/price-of-a-barrel-of-crude-oil-climbs-to-100-usd-following-russia-s-ukraine-invasion ሩሲያ በዩክሬን ወታደራዊ ዘመቻ መጀመሯን ተከትሎ የነዳጅ ዋጋ በበርሜል ከ100 ዶላር በላይ ደረሰ]</ref>። [[ስዕል:Executed people in basement in Bucha.jpg|thumb|240px|በቡቻ ከተማ የሩስያ ወታደሮች በመቶዎች የሚቆጠሩ የዩክሬን ሲቪሎችን ገድለዋል]] [[ስዕል:Выдача гуманитарной помощи ВС РФ в пгт Чернобаевка Херсонской обл. 002.png|thumb|240px|በደቡባዊ ዩክሬን ውስጥ የሩሲያ ወረራ ወታደሮች]] [[ስዕል:Cemetery in Izium made during Russian occupation (01).jpg|thumb|240px|በሩሲያ ወታደሮች የተገደሉ የዩክሬን ሲቪሎች የጅምላ መቃብር፣ [[ኻርኪው|የካርኪቭ ክልል]] <ref>[https://www.amnesty.org/ru/latest/news/2022/09/ukraina/ Массовые захоронения в Изюме — жуткое напоминание о цене российской агрессии в отношении Украины — Amnesty International]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2022/09/1126801 Ukraine: UN rights office set to probe ‘mass graves’ in newly liberated east]</ref> <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/09/16/un-wants-to-send-team-to-probe-mass-grave-in-ukraine-s-izyum_5997168_4.html UN probe imminent after Ukraine finds mass graves in Izium]</ref>]] == በጦርነቱ ውስጥ ከአፍሪካ አገሮች የመጡ ቅጥረኞች ተሳትፎ == ሩሲያ ከሚከተሉት አገሮች ቅጥረኞችን በንቃት በመመልመል ላይ ትገኛለች:- [[ስዕል:Volodymyr Zelenskyy, President of Ukraine, received the Letters of Credence from the Newly Appointed Ambassadors of Poland, Australia, Thailand, Ghana and Uganda on 22 April 2024 - 24.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ፕሬዝዳንት ከአፍሪካ ሀገራት ፕሬዚዳንቶች ጋር]] [[ኡጋንዳ]] ፣ [[ኬንያ]] ፣ [[ካሜሩን]] ፣ [[ጋና]] ፣ [[ሴኔጋል]] ፣ [[ቶጎ]] ፣ [[ሩዋንዳ]] ፣ [[ቡሩንዲ]] ፣ [[ኮንጎ ሪፐብሊክ]] ፣ [[ማሊ]] ፣ [[ሶማሊያ]] ፣ [[ናይጄሪያ]] <ref>[https://lb.ua/society/2025/11/07/705730_sibiga_ponad_1400_naymantsiv_iz_36.html Сибіга: понад 1400 найманців із 36 африканських країн воюють на боці РФ проти України]</ref>። == የውጭ ወታደራዊ ድጋፍ ለዩክሬን == [[ስዕል:Countries supplying military equipment to Ukraine during the 2022 Russian invasion.svg|thumb]] በቪክቶር ያኑኮቪች መሪነት የዩክሬን ጦር ተበላሽቶ ነበር። የያኑኮቪች ውድቀት እና የምዕራብ መስለው መሪዎች መተካታቸውን ተከትሎ የበለጠ ተዳክሟል። በመቀጠልም በርካታ የምዕራባውያን አገሮች (ዩኬ፣ አሜሪካ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ የባልቲክ አገሮች፣ ፖላንድ፣ አውስትራሊያ፣ ካናዳ እና ቱርክን ጨምሮ) እና ድርጅቶች (ኔቶ እና የአውሮፓ ህብረት) ወታደራዊ ኃይሉን መልሶ ለመገንባት ወታደራዊ ዕርዳታ መስጠት ጀመሩ። በተለይም የዩክሬን ታጣቂ ሃይሎች እ.ኤ.አ. ከ2019 ጀምሮ የቱርክን ቤይራክታር ቲቢ2 ሰው አልባ የጦር አየር ተሽከርካሪዎችን ማግኘት የጀመሩ ሲሆን ይህም በጥቅምት 2021 በዶንባስ የሩስያ ተገንጣይ መድፍ ቦታ ላይ ዒላማ ለማድረግ ጥቅም ላይ ውሏል። [[ስዕል:President Biden on 2022 Russia invasion.webm|thumb|በዩክሬን ሁኔታ ላይ የቢደን መግለጫ]] ሩሲያ መሳሪያዋን እና ወታደሮቿን በዩክሬን ድንበሮች መገንባት ስትጀምር የኔቶ አባል ሀገራት የጦር መሳሪያ አቅርቦትን መጠን ጨምረዋል። የዩኤስ ፕሬዝዳንት ጆ ባይደን የ260 ሚሊዮን ዶላር ርዳታ ለመስጠት በነሀሴ እና ታህሳስ 2021 የፕሬዝዳንታዊ ውድቀት ባለስልጣናትን ተጠቅመዋል። እነዚህም የሴት ልጅ ግርዛት-148 ጃቬሊንስ እና ሌሎች ፀረ-ትጥቅ ትጥቅ፣ የጦር መሳሪያዎች፣ የተለያዩ ጥይቶች እና ሌሎች መሳሪያዎች ማድረስ ይገኙበታል። ወረራውን ተከትሎ ሀገራት የጦር መሳሪያ አቅርቦት ተጨማሪ ቃል መግባት ጀመሩ። ቤልጂየም፣ ቼክ ሪፐብሊክ፣ ኢስቶኒያ፣ ፈረንሳይ፣ ግሪክ፣ ኔዘርላንድስ፣ ፖርቱጋል እና እንግሊዝ የዩክሬን ጦር እና መንግስትን ለመደገፍ እና ለመከላከል አቅርቦቶችን እንደሚልኩ አስታውቀዋል። እ.ኤ.አ. ከ30ዎቹ የኔቶ አባላት ጥቂቶቹ የጦር መሳሪያ ለመላክ ሲስማሙ ኔቶ እንደ ድርጅት ግን አላደረገም። እ.ኤ.አ. በጥር 2022 ጀርመን የጦር መሳሪያ ወደ ዩክሬን እንዳትልክ እና ኢስቶኒያ በጀርመን በተሰራ የጦር መሳሪያዎች ላይ የኤክስፖርት ቁጥጥሮች የቀድሞ የምስራቅ ጀርመን ዲ-30 አስተናጋጆችን ወደ ዩክሬን እንዳትልክ ከልክላለች።ጀርመን 5,000 የራስ ቁር እና የመስክ ሆስፒታል ወደ ዩክሬን እንደምትልክ አስታወቀች። የኪዬቭ ከንቲባ ቪታሊ ክሊችኮ በስድብ ምላሽ ሰጥተዋል፡ "ከዚህ በኋላ ምን ይልካሉ? ትራሶች?" እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. የአውሮፓ ህብረት የውጭ ፖሊሲ ሃላፊ ጆሴፕ ቦሬል ለገዳይ ዕርዳታ 450 ሚሊዮን ዩሮ (502 ሚሊዮን ዶላር) እና ተጨማሪ 50 ሚሊዮን ዩሮ (56 ሚሊዮን ዶላር) ገዳይ ባልሆኑ አቅርቦቶች እንደሚገዙ ተናግረዋል ። ቦረል የአውሮፓ ህብረት የመከላከያ ሚኒስትሮች እቃውን እንዴት እንደሚገዙ እና ወደ ዩክሬን እንዴት እንደሚያስተላልፍ አሁንም ዝርዝር ጉዳዮችን መወሰን እንዳለባቸው ተናግረዋል ነገር ግን ፖላንድ እንደ ማከፋፈያ ማዕከል ለመሆን ተስማምታለች. ቦረል ለዩክሬን በአውሮፕላን አብራሪነት መንቀሳቀስ የቻሉትን ተዋጊ ጄቶች ለማቅረብ እንዳሰቡም ገልጿል። እነዚህ በ€450 ሚሊዮን የእርዳታ ጥቅል አይከፈሉም። ፖላንድ፣ ቡልጋሪያ እና ስሎቫኪያ ማይግ-29 ነበራቸው እና ስሎቫኪያ ሱ-25ም ነበሯት እነዚህም ዩክሬን ቀድሞውንም የበረረች እና ያለ አብራሪ ስልጠና ሊተላለፉ የሚችሉ ተዋጊ ጄቶች ነበሩ። በማርች 1፣ ፖላንድ፣ ስሎቫኪያ እና ቡልጋሪያ ተዋጊ ጄቶችን ለዩክሬን እንደማይሰጡ አረጋግጠዋል። እ.ኤ.አ. ፌብሩዋሪ 26 የዩኤስ ውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አንቶኒ ብሊንከን “ፀረ- ጦር እና ፀረ-አይሮፕላን ሲስተም ፣ጥቃቅንና ልዩ ልዩ ጥይቶች ፣ የሰውነት ትጥቅ እና ተዛማጅ መሳሪያዎች”ን ጨምሮ 350 ሚሊዮን ዶላር ገዳይ ወታደራዊ እርዳታ መፍቀዱን አስታውቋል። ሩሲያ የዩናይትድ ስቴትስ ሰው አልባ አውሮፕላኖች በጥቁር ባህር ላይ የጦር መርከቦቿን ኢላማ ለማድረግ ለዩክሬን ባህር ኃይል መረጃ መስጠቷን ዩናይትድ ስቴትስ አስተባብላለች። በፌብሩዋሪ 27፣ ፖርቱጋል ኤች ኤንድ ኬ G3 አውቶማቲክ ጠመንጃዎችን እና ሌሎች ወታደራዊ መሳሪያዎችን እንደምትልክ አስታውቃለች። ስዊድን እና ዴንማርክ ሁለቱም በቅደም ተከተል 5,000 እና 2,700 ፀረ-ታንክ የጦር መሳሪያዎች ወደ ዩክሬን ለመላክ ወሰኑ። ዴንማርክ ከ 300 የማይንቀሳቀሱ ስቲንጀር ሚሳኤሎች ዩናይትድ ስቴትስ በመጀመሪያ ለአገልግሎት እንደሚረዳን ተናግራለች። ቱርክም ቲቢ 2 ሰው አልባ አውሮፕላኖችን ሰጥታለች። የኖርዌይ መንግስት መጀመሪያ ላይ የጦር መሳሪያ ወደ ዩክሬን አልልክም ነገር ግን እንደ ኮፍያ እና መከላከያ መሳሪያ ያሉ ሌሎች ወታደራዊ መሳሪያዎችን እልካለሁ ካለ በኋላ እ.ኤ.አ. ለገለልተኛ ሀገር ዋና ዋና የፖሊሲ ለውጥ ፣ ፊንላንድ ወደ ጥይት መከላከያ ጃኬቶች ፣ ባርኔጣዎች እና የህክምና አቅርቦቶች ለመጨመር 2,500 ጠመንጃዎች ከ150,000 ዙሮች ፣ 1,500 ባለአንድ ጥይት ፀረ-ታንክ መሳሪያዎች እና 70,000 የውጊያ ራሽን እንደምትልክ አስታወቀች። አስታወቀ።<ref>[https://am.al-ain.com/article/our-forces-aren-t-engage-and-will-not-engage-in-conflict-with-russia-in-ukraine-biden አሜሪካ ከሩሲያ እንዲዋጋ ወደ ዩክሬን የምትልከው ጦር እንደማይኖር አስታወቀች]</ref> == ሚምስ == [[ስዕል:Anti-Putin graffiti in Luhansk, April 2014.jpg|thumb|250px|በሩሲያ በተያዘች ከተማ [[ሉጋንስክ]] ውስጥ ያለው መፈክር "ፑቲን - ሁኢሎ"]] [[ስዕል:Путин - хуйло!.ogg|thumb|250px|የመፈክር ድምጽ ቀረጻ]] እ.ኤ.አ. በ 2014 [[ክራይሚያ መቀላቀል|ክራይሚያን በሩሲያ መቀላቀል]] ከጀመረች በኋላ "ፑቲን - ሁኢሎ" (በሩሲያኛ Путин хуйло) የሚለው ሐረግ ተወዳጅ እየሆነ መጥቷል እናም በዓለም ዙሪያ ባሉ የፑቲን ተቃዋሚዎች ጥቅም ላይ ይውላል <ref>[https://www.newsweek.com/putin-huylo-khuylo-explained-russia-ukraine-putin-language-1702063 ‘Putin Huylo’ Meaning as Phrase Becomes Rallying Cry for Ukraine Support]</ref>። በኤፕሪል 4፣ 2022፣ ከሩሲያ የመጣ አስደንጋጭ ቪዲዮ በመስመር ላይ ተሰራጨ። በዩክሬን ጦርነት ውስጥ መግባት አለብኝ በማለት የሩስያን ፕሮፓጋንዳ አይቶ አንድ የሥነ አእምሮ ችግር ያለበት ሰው በዘፈቀደ የመኪናውን ሾፌር መስኮት ሲሰብረው ያሳያል (በሩሲያኛ "Ты нахера мне стекло разбил ?") <ref>[https://m.vk.com/video-83304459_456239278 Мужик, а ты нахера мне стекло разбил (текст)]</ref>። ንፅፅር ብዙውን ጊዜ በሁለት የእውነተኛ ህይወት ቪዲዮዎች መካከል ነው፡ አንደኛው የሩሲያ ተቃዋሚዎች በሞስኮ ከፖሊስ መኮንን ሲሮጡ የሚያሳይ ሲሆን ሁለተኛው ደግሞ ዩክሬናዊው በባክማች ከተማ ውስጥ የሩሲያ ታንኮችን ለብቻው ለማቆም ሲሞክር ያሳያል <ref>[https://cntime.cn.ua/velosiped-yakim-cholovik-zupinyav-rosijskij-tank-s-article/ Велосипед, яким чоловік зупиняв російський танк, стоїть за хатою: щоб ніхто не вкрав]</ref>። == በጦርነቱ ወቅት ሙስና == የሩሲያ ፖለቲከኛ [[ቦሪስ ኔምትሶቭ]] እንደተናገሩት የሩሲያ የጦር ኃይሎች ተሳትፎ ከመጀመሪያው ሕገ-ወጥ እና ከሩሲያ ሕገ መንግሥት ጋር ይቃረናል። ኔምትሶቭ በተጨማሪም ፑቲን የሩስያ ጦር ኃይሎችን በውጪ ሀገራት ለመጠቀም ከሩሲያ መንግስት ፍቃድ እንዳልነበራቸው ጠቁመዋል፤ ለዚህም ነው የሩሲያ ወታደሮች ያለ ምልክት ወደ ዩክሬን የገቡት (በዚህም ምክንያት በሕዝብ ዘንድ "ትንንሽ አረንጓዴ ሰዎች" የሚል ቅጽል ስም ይሰጣቸው ነበር) <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/event/hiding-in-plain-sight-putins-war-in-ukraine-and-boris-nemtsovs-putin-war/ Hiding in Plain Sight: Putin’s War in Ukraine and Boris Nemtsov’s Putin. War.]</ref> <ref>[https://nemtsovfund.org/en/about/ About the Foundation]</ref> <ref>[https://www.brookings.edu/articles/watch-out-for-little-green-men/ Watch Out for Little Green Men]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2013 ዩክሬን በአውሮፓ ውስጥ በጣም ድሃ ከሆኑት አገሮች አንዷ ነበረች ፣ በጣም ተጋላጭ ከሆኑት ጦርነቶች አንዱ። እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ በቡዳፔስት ማስታወሻ መሠረት ሩሲያ ከደህንነቷ ዋስ አንዷ በመሆኗ ሁሉም የዩክሬን ወታደራዊ መሳሪያዎች እና የኒውክሌር ጦር መሳሪያዎች ከሞላ ጎደል ወድመዋል <ref>[https://nsarchive.gwu.edu/document/32106-1-budapest-memorandum Budapest Memorandum]</ref>። በአጠቃላይ ክሬሚያ ከመውሰዷ በፊት ዩክሬን ከሩሲያ እና ከኢኮኖሚያዊ ግንኙነቷ ጋር የጠበቀ ግንኙነት ነበረች። አገሪቷ ለጦርነት ሙሉ በሙሉ አልተዘጋጀችም፣ ስለዚህ አዲሱ የዩክሬን ጦር አሁን ባለው መልኩ መፈጠር በጦርነቱ ወቅት በትክክል የተከናወነው ከ 2014 ጀምሮ ነው <ref>[https://ips.ligazakon.net/document/XG2TK00A?an=3 Про чисельність Збройних Сил України на 2013 рік від 28.11.2013]</ref> <ref>[https://ukraine-history.com/najsylnisha-armiya-svitu-ukrayinske-vijsko-v-period-1991-2014-rokiv/ «Найсильніша армія світу», українське військо в період 1991–2014 років]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2014 በጠቅላይ ሚኒስትር አርሴኒ ያሴኒዩክ የሚመራው የዩክሬን መንግስት ከሩሲያ ጋር በሚያዋስነው ድንበር ላይ ትልቅ ግንብ ለመገንባት ቃል ገብቷል። ይሁን እንጂ የዩክሬን ባለስልጣናት እና የውጭ ሚዲያዎች እንደገለጹት፣ ለድንበሩ የሚሆን ገንዘብ በሙሉ በዩክሬን ባለስልጣናት ተዘርፏል <ref>[https://bihus.info/stina-acenuka-hto-otrimue-milioni-za-oblastuvanna-kordonu/ Стіна Яценюка: хто отримує мільйони за облаштування кордону]</ref> <ref>[https://statewatch.org.ua/publications/velyka-ukrains-ka-stina-vichnyy-proekt-tsinoiu-mil-iardiv-z-biudzhetu/ Велика українська стіна – вічний проект ціною мільярдів з бюджету]</ref>።። ይህ ግጭት ቢኖርም ከሩሲያ ጋር የጠበቀ ግንኙነት እንዳለ ጥርጣሬን አስከትሏል። እንዲሁም እ.ኤ.አ. በ 2016 በዩክሬን ውስጥ በሩሲያውያን የተቀረፀው የዩክሬን ድራማ ፊልም "የእጣ ፈንታ ክሮች" በዩክሬን ታየ <ref>[https://inter.ua/ru/news/serial-niti-sudby-sezon-premer-na-intere-prodolzhaetsya Сериал "Нити судьбы" - сезон премьер на "Интере" продолжается]</ref>። እንደ አለም አቀፉ የገንዘብ ተቋም (አይኤምኤፍ) እ.ኤ.አ. በ 2018 ዩክሬን ምንም እንኳን የተፈጥሮ ሀብት ቢኖራትም እና ዩክሬን የአውሮፓ ትልቅ ሀገር ብትሆንም በአውሮፓ ውስጥ በነጮች እና በሙስና የተዘፈቀች ሀገር ነበረች። በ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] የተደረገው ዶክመንተሪ ምርመራ በሄግ በሚገኝ ፍርድ ቤት የተገኘው የማሌዥያ አየር መንገድ በረራ 17 መውደቅ ተጠያቂ የሆነው የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ የመጀመሪያ መሪ የሩሲያ ዜጋ አሌክሳንደር ቦሮዳይ [[የተባበሩት ሩሲያ ፓርቲ]] አባል በዚህ ጦርነት ወቅት ሀብታም ለመሆን እና በዱባይ ሪል እስቴት መገኘቱን አጽንኦት ሰጥቷል <ref>[https://www.airlineratings.com/articles/mh17-phone-intercepts-suggest-high-level-russian-links-to-rebels MH17: Phone intercepts suggest high-level Russian links to rebels]</ref> <ref>[https://theins.ru/news/247555 Экс-глава ДНР, депутат Госдумы Бородай спешит избавиться от квартиры в Дубае, чтобы не вносить ее в новую декларацию — Георгий Албуров]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2023 እና 2025 መካከል በጦርነቱ ወቅት ከመንገድ ፣ ከእግረኛ መንገድ እና ከሌሎች ህዝባዊ ስራዎች ፕሮጀክቶች በሺዎች የሚቆጠሩ በዩክሬን ባለስልጣናት የገንዘብ ምዝበራ እና ህገ-ወጥ ማበልጸግ በሺዎች የሚቆጠሩ በጣም አስከፊ ጉዳዮች ተመዝግበዋል። እንደ ተመራማሪዎች ገለፃ፣ ወደ 18 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ ዶላር በዩክሬን ምንዛሪ ዳታቤዝ "ፕሮዞሮ" በኩል አልፏል። በዚህ ጊዜ የዩክሬን ወታደሮች በጣም መሠረታዊ ለሆኑ ፍላጎቶች - መድሃኒት, ጥይቶች፣ ምግብ ገንዘብ ጠየቁ <ref>[Капітальний ремонт (https://prozorro.gov.ua/uk/tender/UA-2023-06-16-011287-a/monitorings Капітальний ремонт (відновлення елементів благоустрою) Площі Героїв Майдану в м. Знам’янка Кропивницького району Кіровоградської області]</ref>። በጣም ዝነኛ ከሆኑት ጉዳዮች አንዱ የዩክሬን ባለስልጣናት ጉቦ ሲቀበሉ በማየታቸው [[የኪየቭ ጦርነት|በሩሲያ ወታደራዊ የቦምብ ፍንዳታ የተጎዱ]] ሕንፃዎችን ወደነበረበት ለመመለስ ፕሮጀክት የተወው አንድ ፈረንሳዊ ባለሀብት ነው <ref>[https://thepage.ua/ua/news/francuzkij-investor-poskarzhivsya-na-korupciyu-miskoyi-vladi-gostomelya#:~:text=%D0%B2%D1%96%D0%B9%D1%81%D1%8C%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%96%D0%B9%20%D0%B0%D0%B4%D0%BC%D1%96%D0%BD%D1%96%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D1%86%D1%96%D1%97%20%D1%82%D0%B0%20%D0%B7%D0%B2%D0%B8%D0%BD%D1%83%D0%B2%D0%B0%D1%82%D0%B8%D0%BB%D0%B8%20%D1%97%D1%97%20%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D1%83%20%D0%A1%D0%B5%D1%80%D0%B3%D1%96%D1%8F,%D1%82%D0%B8%D1%81.)%2C%20%D0%BF%D1%80%D0%B8%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%85%20%D0%BD%D0%B0%20%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D1%80%D1%83%D0%BA%D1%86%D1%96%D1%8E%20%D0%B1%D1%83%D0%B4%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D1%96%D0%B2%20%D1%96%20%D0%BA%D0%B2%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B8%D1%80. Французький інвестор поскаржився на корупцію міської влади Гостомеля]</ref>። የኢነርጂ እና የንፁህ አየር ጥናት ማዕከል እንደገለፀው ፈረንሳይ እ.ኤ.አ. በ2024 ከሩሲያ 600 ሚሊዮን ዩሮ የሚገመት ፈሳሽ የተፈጥሮ ጋዝ የገዛች ሲሆን ከየካቲት 24 ቀን 2022 እስከ ታህሳስ 2024 የአውሮፓ ህብረት ሀገራት ለሩሲያ 200 ቢሊዮን ዩሮ ለዘይት ከፍለዋል ፣ይህም የሩሲያ ጦርን በከፍተኛ ሁኔታ በማጠናከር። በተመሳሳይ ጊዜ የአውሮፓ ሀገራት በሚሊዮን የሚቆጠሩ ስደተኞችን ከዩክሬን ተቀብለዋል። ብዙ የሩስያ እና የዩክሬን ባለስልጣናት፣ ፖለቲከኞች እና የቤተሰባቸው አባላት በአውሮፓ ህብረት ሀገሮች ውስጥ ለብዙ አመታት ኖረዋል <ref>[https://www.politico.eu/article/france-talk-tough-ukraine-while-gobble-up-more-russia-gas/ France talks tough on Ukraine while gobbling up more Russian gas]</ref> <ref>[https://www.intellinews.com/france-s-spending-on-russian-lng-surges-to-over-600mn-this-year-321252/ ]France's spending on Russian LNG surges to over €600mn this year</ref> <ref>[https://europeannewsroom.com/why-is-europe-still-paying-russia-billions-for-oil-and-gas/ Why is Europe still paying Russia billions for oil and gas?]</ref> <ref>[https://www.kyivpost.com/post/54603 EU Paid Russia €200 Billion for Energy Since Invasion – Full Ban Still in Progress]</ref>። == የአካባቢ እና ሰው ሰራሽ አደጋዎች == እ.ኤ.አ. በ 2022 የፀደይ ወቅት ለማሪዮፖል በተደረገው ጦርነት የሩሲያ ጦር ከተማዋን ሙሉ በሙሉ አጠፋች ፣ ይህም ወደ ከባድ የአካባቢ ብክለት አስከትሏል <ref>[https://www.hrw.org/feature/russia-ukraine-war-mariupol/report “Our City Was Gone”Russia’s Devastation of Mariupol, Ukraine]</ref>። [[ስዕል:Kherson after the destruction of Kakhovka Hydroelectric Power Plant, 2023-06-07 (01).jpg|thumb|250px|[[ኬርሰን|ከርሰን]] በጎርፍ ወቅት፣ 2023]] እ.ኤ.አ. በ 2023 የሩሲያ ጦር በዲኒፔር ወንዝ ላይ ያለውን ግድብ አጠፋ ፣ ይህም ወደ ብዙ መንደሮች እና ከተሞች ጎርፍ ያመራል ፣ ይህም ሰዎችን ከመጉዳት በተጨማሪ የእንስሳትን ዓለም ይጎዳል ፣ በተለይም የከርሰን መካነ አራዊት እንስሳት ሁሉ ከስዋኖች በስተቀር ሰምጠዋል <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2024-03-26/russian-forces-destroy-dnipro-hydroelectric-power-station-day-761 Russian forces destroy the Dnipro hydroelectric power station. Day 761 of the war]</ref> <ref>[https://www.politico.eu/article/hundreds-of-zoo-animals-dead-as-environmental-cost-of-ukraine-dam-blast-grows/ Hundreds of zoo animals dead as environmental cost of Ukraine dam blast grows]</ref> <ref>[https://ecopolitic.com.ua/en/news/ekocid-na-ukrainskih-zemlyah-5-najbilshih-katastrof-2023-roku-2/ Ecocide on Ukrainian lands: 5 biggest disasters of 2023]</ref>። በተጨማሪም የሩሲያ ጦር ዩክሬንን [[ኪዛፖሪዝሂያ የኑክሌር ኃይል ማመንጫ |በትልቅ የዩክሬን የኒውክሌር ኃይል ማመንጫ ጣቢያ]] ሠራተኞችን በመያዝ ዩክሬንን በአዲስ የኒውክሌር ስጋት እያስፈራራ ነው <ref>[https://truth-hounds.org/en/cases/seizing-power/ Seizing Power: Rosatom’s Complicity in Occupation, Torture, and Nuclear Safety Breaches at the Zaporizhzhia NPP]</ref> <ref>[https://www.npr.org/2023/06/05/1180198392/workers-describe-arrests-and-torture-inside-ukraines-largest-nuclear-power-plant Workers describe arrests and torture inside Ukraine's largest nuclear power plant]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2023/03/28/world/europe/ukraine-zaporizhzhia-nuclear-plant-grossi.html Torture and Turmoil at Ukrainian Nuclear Plant: An Insider’s Account]</ref>። == በተጨማሪም ይመልከቱ == * [[የሩሲያ ሚሳኤል በዩክሬን ላይ ጥቃት ሰነዘረ]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የፖለቲካ ፓርቲ 5.10]] * [[የሩሲያ ጸደይ]] == በባህል እና ሲኒማ == * ዘጋቢ ፊልም [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]] (Анатомія рашизму, 2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> <ref>[https://stv.detector.media/suspilna-korporatsiya/read/7813/2023-05-18-pershyy-epizod-tsyklu-ostannya-viyna-prezentuvalo-suspilne/ “Анатомія рашизму”: Суспільне мовлення презентувало цикл фільмів про основу російсько-української війни. ВІДЕО]</ref>. === የሩሲያ ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች አቀማመጥ === የሩሲያ ተቃዋሚዎች በተለይም የ[[አሌክሲ ናቫልኒ|አሌሴይ ናቫልኒ]] ደጋፊዎች በሩሲያ ውስጥ የፑቲንን አገዛዝ ለብዙ አመታት ሲዋጉ የቆዩ ሲሆን ከ2014 ጀምሮ በዩክሬን ላይ የተፈጸሙትን ወንጀሎች በሙሉ አጥብቀው አውግዘዋል፣ ዩክሬናውያንን ይደግፋሉ እና የፑቲን ዋና ደጋፊዎች ወንጀሎች ላይ ምርመራ እስከጀመረ ድረስ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። == ማጣቀሻዎች == eqo9ai272pm585invxk8q6c247ssh12 0 52734 391846 380894 2026-04-21T12:08:37Z ~2026-24412-87 58232 391846 wikitext text/x-wiki '''ዲኔፕሮፔትሮቭስክ''' ('''Дніпро''') — በ[[ዩክሬን]] ውስጥ ከተማ። በዲኔፐር ወንዝ ላይ ይገኛል። በዩክሬን ውስጥ አራተኛው በጣም ህዝብ የሚኖርባት ከተማ። {{የቦታ መረጃ|ስም=ኻርኪው|ስዕል=Collage of Dnipro city images.jpg|ባንዲራ=Dnipro prapor.png|አርማ=Coat of arms of Dnipro.png|ቦታ_ዓይነት=|ድረ_ገጽ=https://www.chernigiv-rada.gov.ua/|ምሥረታ_ስም=|ካርታ_አገር=|ካርታ_መግለጫ=|ሕዝብ_ጠቅላላ= 1 000 000|ከፍታ=150}} [[ስዕል:Dnipro Ukraine map.png|thumb|220px|]] በ [[ሄትማናቴ|ኮሳክ]] ዘመን ከተማዋ የዩክሬን ብሔራዊ ጀግና ቦህዳን ክሜልኒትስኪ ሠራዊት አስፈላጊ ማዕከል ነበረች <ref>[https://www.dnipro.libr.dp.ua/kraeznavstvo_istoriya_Dnepr_kozactvo Дніпро: сторінки історії міста. Сторінка перша – козацька]</ref>። በ[[ታላቅ ሽብር|ፖለቲካዊ ጭቆና]] ዓመታት በሺዎች የሚቆጠሩ የከተማዋ ነዋሪዎች ተገድለዋል ወይም ወደ [[ጉላግ]] ተወስደዋል <ref>[https://www.dnipro.media/politychni-represii-na-dnipropetrovshchyni-reabilitovani/ Свідки великого терору: як реабілітують жертв репресій на Дніпропетровщині]</ref>። በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ከተማዋ ከ1941 እስከ 1943 በናዚዎች ተያዘች <ref>[https://www.dnipro.libr.dp.ua/Druga_svitova_viyna_vizvolennya_Dnipra Визволення м.Дніпропетровська. Жовтень 1943 року]</ref>። ያ ከተማ በሀገሪቱ ከፍተኛ የወንጀል መጠን ያላት ሀገር ነች <ref>[https://www.eurojust.europa.eu/news/fraudulent-call-centres-ukraine-rolled Fraudulent call centres in Ukraine rolled up]</ref> <ref>[https://gp.gov.ua/en/posts/u-dnipri-vikrito-ta-pripineno-diyalnist-saxraiskix-kol-centriv Fraudulent call centers have been exposed and stopped in Dnipro]</ref>። በ [[፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|የሩሲያ የዩክሬን ወረራ]] ከተማዋ በሩሲያ የቦምብ ጥቃት ተሠቃየች <ref>[https://en.thepage.ua/news/dnipro-news-russians-attack-on-the-dnipro-two-people-were-killed Russian missile kills two people when hitting Avtodiesel car repair shop in Dnipro]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2026/04/1167313 Deadly Russian strikes on Ukrainians ‘simply trying to live their lives’ must stop, says senior UN official]</ref> <ref>[https://www.ungeneva.org/en/news-media/news/2026/04/117803/security-council-live-emergency-briefing-ukraine-amid-escalating SECURITY COUNCIL LIVE: Emergency briefing on Ukraine amid escalating Russian attacks]</ref> <ref>[https://www.un.org/en/security-council-live-emergency-briefing-ukraine-amid-escalating-russian-attacks SECURITY COUNCIL LIVE: Emergency briefing on Ukraine amid escalating Russian attacks]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሱሚ]] == አገናኞች == 56o97paba8l9qjy6jf01kzuazl9v9lu 391847 391846 2026-04-21T12:09:17Z ~2026-24412-87 58232 /* በተጨማሪም ተመልከት */ 391847 wikitext text/x-wiki '''ዲኔፕሮፔትሮቭስክ''' ('''Дніпро''') — በ[[ዩክሬን]] ውስጥ ከተማ። በዲኔፐር ወንዝ ላይ ይገኛል። በዩክሬን ውስጥ አራተኛው በጣም ህዝብ የሚኖርባት ከተማ። {{የቦታ መረጃ|ስም=ኻርኪው|ስዕል=Collage of Dnipro city images.jpg|ባንዲራ=Dnipro prapor.png|አርማ=Coat of arms of Dnipro.png|ቦታ_ዓይነት=|ድረ_ገጽ=https://www.chernigiv-rada.gov.ua/|ምሥረታ_ስም=|ካርታ_አገር=|ካርታ_መግለጫ=|ሕዝብ_ጠቅላላ= 1 000 000|ከፍታ=150}} [[ስዕል:Dnipro Ukraine map.png|thumb|220px|]] በ [[ሄትማናቴ|ኮሳክ]] ዘመን ከተማዋ የዩክሬን ብሔራዊ ጀግና ቦህዳን ክሜልኒትስኪ ሠራዊት አስፈላጊ ማዕከል ነበረች <ref>[https://www.dnipro.libr.dp.ua/kraeznavstvo_istoriya_Dnepr_kozactvo Дніпро: сторінки історії міста. Сторінка перша – козацька]</ref>። በ[[ታላቅ ሽብር|ፖለቲካዊ ጭቆና]] ዓመታት በሺዎች የሚቆጠሩ የከተማዋ ነዋሪዎች ተገድለዋል ወይም ወደ [[ጉላግ]] ተወስደዋል <ref>[https://www.dnipro.media/politychni-represii-na-dnipropetrovshchyni-reabilitovani/ Свідки великого терору: як реабілітують жертв репресій на Дніпропетровщині]</ref>። በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ከተማዋ ከ1941 እስከ 1943 በናዚዎች ተያዘች <ref>[https://www.dnipro.libr.dp.ua/Druga_svitova_viyna_vizvolennya_Dnipra Визволення м.Дніпропетровська. Жовтень 1943 року]</ref>። ያ ከተማ በሀገሪቱ ከፍተኛ የወንጀል መጠን ያላት ሀገር ነች <ref>[https://www.eurojust.europa.eu/news/fraudulent-call-centres-ukraine-rolled Fraudulent call centres in Ukraine rolled up]</ref> <ref>[https://gp.gov.ua/en/posts/u-dnipri-vikrito-ta-pripineno-diyalnist-saxraiskix-kol-centriv Fraudulent call centers have been exposed and stopped in Dnipro]</ref>። በ [[፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|የሩሲያ የዩክሬን ወረራ]] ከተማዋ በሩሲያ የቦምብ ጥቃት ተሠቃየች <ref>[https://en.thepage.ua/news/dnipro-news-russians-attack-on-the-dnipro-two-people-were-killed Russian missile kills two people when hitting Avtodiesel car repair shop in Dnipro]</ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2026/04/1167313 Deadly Russian strikes on Ukrainians ‘simply trying to live their lives’ must stop, says senior UN official]</ref> <ref>[https://www.ungeneva.org/en/news-media/news/2026/04/117803/security-council-live-emergency-briefing-ukraine-amid-escalating SECURITY COUNCIL LIVE: Emergency briefing on Ukraine amid escalating Russian attacks]</ref> <ref>[https://www.un.org/en/security-council-live-emergency-briefing-ukraine-amid-escalating-russian-attacks SECURITY COUNCIL LIVE: Emergency briefing on Ukraine amid escalating Russian attacks]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ዛፖሪዝሂያ]] == አገናኞች == 0jxc88utsghfu2fxpegezhtzrgz0s0o 0 53944 391861 391287 2026-04-22T07:50:07Z Motihoreta 58237 391861 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Fayda National ID Card - back.jpg|alt=|thumb|የፋይዳ መታወቂያ ]] '''ፋይዳ''' የ[[ኢትዮጵያ]] ዲጂታል መታወቂያ ሲሆን ቴክኖሎጂን በመጠቀም የነዋሪዎችን የተመጠነ የባዮሜትሪክ እና ዲሞግራፊክ መረጃ በመሰብሰብ አንድን ሰው ልዩ በሆነ ሁኔታ መለየት የሚያስችል ስርዓት ነው። የፋይዳ ቁጥር በብሔራዊ መታወቂያ ፕሮግራም የተቀመጠውን ቅድመ ሁኔታ ለሚያሟሉ ነዋሪዎች የሚሰጥ ባለ 12 አሃዝ ልዩ መለያ ቁጥር ነው። የፋይዳ ቁጥር/ዲጂታል መታወቂያ/ የያዙ ነዋሪዎች በሀገሪቱ ውስጥ ማንነትን በማረጋገጥ የሚሰጡ አገልግሎቶችን ለማግኘት ያስችላል ብልያንስ ነው።<ref>{{Cite web|title=National ID|url=https://id.gov.et/}}</ref> የታሰበው የተለያዩ የህዝብ አገልግሎቶችን ለማግኘት እንደ ብሔራዊ እና የግል መለያ ሆኖ እንዲያገለግል ነው። <ref>{{Cite web|title=Digitalizing Identity: Precautionary Thoughts on Ethiopia’s “Fayda” Number|url=http://opiniojuris.org/2022/02/10/digitalizing-identity-precautionary-thoughts-on-ethiopias-fayda-number/}}</ref> አላማው በሀገር አቀፍ ደረጃ የባዮሜትሪክ ዲጂታል መታወቂያ ስርዓትን በመተግበር ሁሉም ብቁ የኢትዮጵያ ዜጎች እና ነዋሪዎች መመዝገብ ነው። <ref>{{Cite web|date=2023-07-10|title=NBE to Make Digital ID Primary for Use by Banks – Ethiopian Monitor|url=https://ethiopianmonitor.com/2023/07/10/nbe-to-make-digital-id-primary-for-use-by-banks/|language=en-US}}</ref> == ዋቢዎች == {{Reflist}} gg0zq2xibs2re47vu6ibn28ip5mmzs8 0 54141 391856 391290 2026-04-21T23:27:01Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391856 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Bibliometrics definition.svg|thumb|426x426px]] '''የኢንፎርሜሽን ሳይንስ''' (የመረጃ ጥናቶች በመባልም ይታወቃል) በዋነኛነት በመተንተን፣ በመሰብሰብ፣ በመመደብ፣ በማታለል፣ በማከማቸት፣ በማንሳት፣ በመንቀሳቀስ፣ በማሰራጨት እና በ[[የመረጃ ኅብረተሠብ|መረጃ]] ጥበቃ ላይ የሚያተኩር የ[[ትምህርት]] መስክ ነው።[1] በመስክ ውስጥ እና ከውጪ ያሉ ባለሙያዎች የመረጃ ስርአቶችን የመፍጠር፣ የመተካት፣ የማሻሻል ወይም የመረዳት አላማ በሰዎች፣ በድርጅቶች እና በማናቸውም ነባር የመረጃ ስርዓቶች መካከል ካለው መስተጋብር በተጨማሪ በድርጅቶች ውስጥ የ[[እውቀት]] አተገባበር እና አጠቃቀም ያጠናል። ከታሪክ አኳያ [[የመረጃ ሳይንስ]] (ኢንፎርማቲክስ) ከ[[ኮምፒዩተር ሳይንስ]]፣ ከዳታ ሳይንስ፣ ከ[[ሥነ-ልቦና|ሥነ ልቦና፣]] ከ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]]፣ ከቤተመፃህፍት ሳይንስ፣ ከጤና አጠባበቅ እና ከስለላ ኤጀንሲዎች ጋር የተያያዘ ነው።[2] ሆኖም፣ የመረጃ ሳይንስ እንደ አርኪቫል ሳይንስ፣ የግንዛቤ ሳይንስ፣ [[ንግድ]]፣ [[ህግ]]፣ የቋንቋ ሳይንስ፣ ሙዚዮሎጂ፣ አስተዳደር፣ [[ሂሳብ]]፣ [[ፍልስፍና]]፣ የህዝብ ፖሊሲ ​​እና ማህበራዊ ሳይንሶች ያሉ የተለያዩ ዘርፎችን ያካትታል። == መሠረቶች == '''ወሰን እና ቅርብ''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ችግሮችን ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት አንፃር በመረዳት መረጃን እና ሌሎች ቴክኖሎጂዎችን እንደ አስፈላጊነቱ በመተግበር ላይ ያተኩራል። በሌላ አገላለጽ፣ በዚያ ሥርዓት ውስጥ ካሉ የ[[ቴክኖሎጂ]] ክፍሎች ይልቅ በመጀመሪያ የስርዓት ችግሮችን ይፈታል ማለት ነው። በዚህ ረገድ አንድ ሰው የመረጃ ሳይንስን ለቴክኖሎጂ ቆራጥነት ምላሽ አድርጎ ማየት ይችላል, ቴክኖሎጂ "በራሱ ህጎች ያድጋል, የራሱን እምቅ ችሎታ የሚገነዘበው, በሚገኙ ቁሳዊ ሀብቶች እና በገንቢዎቹ ፈጠራ ብቻ የተገደበ ነው. ስለዚህ ሁሉንም ሌሎች የህብረተሰብ ስርአቶችን የሚቆጣጠር እና የሚያሰራጭ ራሱን የቻለ ስርዓት ተደርጎ ይወሰድ።"[3] '''ፍቺዎች''' የመጀመሪያው የታወቀው "የመረጃ ሳይንስ" ቃል አጠቃቀም በ1955 ነበር።[4] የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ቀደምት ፍቺ (ወደ 1968 የአሜሪካ ሰነድ ኢንስቲትዩት እራሱን የአሜሪካ የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ማህበር ብሎ የሰየመበት አመት) እንዲህ ይላል። "የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የመረጃ ባህሪ እና ባህሪን ፣ የመረጃ ፍሰትን የሚቆጣጠሩ ሀይሎችን እና የመረጃ አያያዝ ዘዴዎችን ለተመቻቸ ተደራሽነት እና አጠቃቀም የሚመረምር ዲሲፕሊን ነው ። አመጣጡን ፣ አሰባሰብን በሚመለከት የእውቀት አካልን ይመለከታል። አደረጃጀት፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት፣ አተረጓጎም፣ ማስተላለፍ፣ መለወጥ እና መረጃን መጠቀም ይህ በተፈጥሮም ሆነ በአርቴፊሻል ሲስተም ውስጥ ያሉ የመረጃ ውክልናዎች ትክክለኛነት፣ የተቀላጠፈ መልእክት ለማስተላለፍ ኮዶችን መጠቀም እና የመረጃ ማቀነባበሪያ መሳሪያዎችን እና ቴክኒኮችን ማጥናትን ያጠቃልላል። እንደ ኮምፒውተር እና የፕሮግራም አወጣጥ ስርዓታቸው፡ ከሂሳብ፣ ከሎጂክ፣ ከቋንቋ፣ ከስነ ልቦና፣ ከኮምፒዩተር ቴክኖሎጂ፣ ከኦፕሬሽን ምርምር፣ ከግራፊክ ጥበብ፣ ከግንኙነት፣ ከማኔጅመንት እና ከሌሎች ተመሳሳይ ዘርፎች የተገኘ እና ተያያዥነት ያለው ኢንተርዲሲፕሊናዊ ሳይንስ ነው። አፕሊኬሽኑን ሳይመለከት ጉዳዩን የሚጠይቅ ንጹህ የሳይንስ ክፍል እና አገልግሎቶችን እና ምርቶችን የሚያዳብር ተግባራዊ ሳይንስ አካል። (ቦርኮ 1968፣ ገጽ 3) [5] '''የመረጃ ፍልስፍና''' የመረጃ ፍልስፍና በ[[ስነ-ልቦና]]፣ በ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]]፣ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እና በ[[ፍልስፍና]] መገናኛ ላይ የሚነሱ ፅንሰ-ሀሳባዊ ጉዳዮችን ያጠናል። ተለዋዋጭ ሁኔታዎችን ፣ አጠቃቀሙን እና ሳይንሶችን እንዲሁም የመረጃ-ንድፈ-ሀሳባዊ እና ስሌት ዘዴዎችን በፍልስፍና ችግሮቹ ላይ ማብራራት እና መተግበርን ጨምሮ የፅንሰ-ሀሳባዊ ተፈጥሮ እና የመረጃ መሰረታዊ መርሆችን መመርመርን ያጠቃልላል።[10] == ሙያዎች == '''የመረጃ ሳይንቲስት''' የኢንፎርሜሽን ሳይንቲስት ግለሰብ ነው፣ ብዙውን ጊዜ ተዛማጅነት ያለው የትምህርት አይነት ዲግሪ ወይም ከፍተኛ የትምህርት ደረጃ ያለው፣ በኢንዱስትሪ ውስጥ ላሉ ሳይንሳዊ እና ቴክኒካል ምርምር ሰራተኞች ወይም መምህራንን እና ተማሪዎችን በአካዳሚ ትምህርት የሚሰጥ መረጃ የሚሰጥ ነው። የኢንደስትሪው *የመረጃ ስፔሻሊስት/ሳይንቲስት* እና የአካዳሚክ መረጃ ርዕሰ ጉዳይ ስፔሻሊስት/ላይብረሪያን በአጠቃላይ ተመሳሳይ የርእሰ-ጉዳይ ዳራ ስልጠና አላቸው፣ነገር ግን የአካዳሚክ ቦታ ያዡ ሁለተኛ ዲግሪ (MLS/MI/MA in IS, e.g.) እንዲይዝ ይጠበቅበታል። ከርዕሰ ጉዳይ ማስተር በተጨማሪ በመረጃ እና በቤተመጻሕፍት ጥናቶች። ርዕሱ በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ላይ ምርምር የሚያደርግ ግለሰብንም ይመለከታል። '''የስርዓት ተንታኝ''' የስርዓት ተንታኝ ለአንድ የተወሰነ ፍላጎት የመረጃ ስርዓቶችን በመፍጠር፣ በመንደፍ እና በማሻሻል ላይ ይሰራል። ብዙ ጊዜ የስርዓት ተንታኞች በድርጅቱ (ዎች) ውስጥ ቅልጥፍናን እና [[ምርታማነት]]ን ለማሻሻል ድርጅታዊ ሂደቶችን እና መረጃን የማግኘት ቴክኒኮችን ለመገምገም እና ለመተግበር ከአንድ ወይም ከዚያ በላይ ከሆኑ ንግዶች ጋር ይሰራሉ። '''የመረጃ ባለሙያ''' የመረጃ ባለሙያ ማለት መረጃን የሚጠብቅ፣ የሚያደራጅ እና የሚያሰራጭ ግለሰብ ነው። የመረጃ ባለሙያዎች የተቀዳ እውቀትን በማደራጀት እና በማንሳት የተካኑ ናቸው። በተለምዶ ሥራቸው ከሕትመት ዕቃዎች ጋር ነው, ነገር ግን እነዚህ ችሎታዎች በኤሌክትሮኒክስ, ምስላዊ, ኦዲዮ እና ዲጂታል ቁሳቁሶች እየጨመሩ መጥተዋል. የመረጃ ባለሙያዎች በተለያዩ የህዝብ፣ የግል፣ ለትርፍ ያልተቋቋሙ እና የትምህርት ተቋማት ውስጥ ይሰራሉ። የመረጃ ባለሙያዎችም በድርጅታዊ እና በኢንዱስትሪ ሁኔታዎች ውስጥ ሊገኙ ይችላሉ. የስርዓት ንድፍ እና ልማት እና የስርዓት ትንተና የሚያካትቱ ሚናዎችን ማከናወን። == ታሪክ == '''ቀደምት ጅምር''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ መረጃን መሰብሰብ፣ መመደብ፣ ማጭበርበር፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት እና ማሰራጨት በማጥናት የሰው ልጅ የ[[እውቀት]] ክምችት ውስጥ ነው። የመረጃ ትንተና የተካሄደው ቢያንስ በአሦር ኢምፓየር ዘመን ባሁኑ ጊዜ [[ቤተ መጻሕፍት]] እና መዛግብት በመባል የሚታወቁት የ[[ባህል]] ማስቀመጫዎች ብቅ እያሉ ነው።[14] በተቋም ደረጃ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ በ19ኛው ክፍለ ዘመን ከሌሎች በርካታ የማህበራዊ ሳይንስ ዘርፎች ጋር ብቅ አለ። እንደ ሳይንስ ግን በሳይንስ [[ታሪክ]] ውስጥ ተቋማዊ ሥረ መሰረቱን ያገኘው በ1665 በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) የ[[ፍልስፍና]] ግብይቶች የመጀመሪያ እትሞችን ባጠቃላይ እንደ መጀመሪያው ሳይንሳዊ መጽሔት ከታተመ ጀምሮ ነው። የሳይንስ ተቋማዊነት በ [[18ኛው ምዕተ ዓመት|18 ኛው ክፍለ ዘመን]] ውስጥ ተከስቷል. እ.ኤ.አ. በ1731 [[ቤንጃሚን ፍራንክሊን]] በሕዝባዊ ዜጎች ቡድን ባለቤትነት የተያዘውን የ[[ፊላዴልፊያ]] ላይብረሪ ካምፓኒ አቋቋመ፣ እሱም በፍጥነት ከመጻሕፍት ግዛት አልፎ የሳይንሳዊ ሙከራ ማዕከል የሆነው እና የህዝብ ሳይንሳዊ ሙከራዎችን ያቀረበ።[15] ] ቤንጃሚን ፍራንክሊን በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ከተማ ለሁሉም በነጻ እንዲገኝ ድምጽ የሰጠችውን የመፅሃፍ ስብስብ በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ላይ ኢንቨስት አድርጓል።[16] አካዳሚ ደ ቺሩርጊያ ([[ፓሪስ]]) በ1736 የመጀመሪያው የ[[ሕክምና]] መጽሔት ተብሎ የሚታሰበውን Memoires pour les Chirurgiens አሳተመ። በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) ላይ የተቀረጸው የ[[አሜሪካ]] የፍልስፍና ማህበር በ1743 በ[[ፊላዴልፊያ|ፊላደልፊያ]] ተቋቋመ። እንደ ሌሎች በርካታ ሳይንሳዊ መጽሔቶች እና ማህበረሰቦች ተመስርተው፣ አሎይስ ሴኔፌልደር በ1796 በ[[ጀርመን]] ውስጥ በጅምላ ማተሚያ ስራ ላይ የሚውል የሊቶግራፊን ፅንሰ-ሀሳብ አዳብረዋል። == ማህበራዊ ሚዲያ በሰዎች እና በኢንዱስትሪ ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ == የማህበራዊ ሚዲያ ኔትወርኮች ብዙ ጊዜ ወይም ባህላዊ የመረጃ ስርጭት መዳረሻ ላላቸው ሰዎች ክፍት የመረጃ አካባቢን ይሰጣሉ፣ "[26] የማህበራዊ ሚዲያ ውህደት እንደ የመዳረሻ ነጥብ ለተጠቃሚዎች እና አቅራቢዎች በጣም ጠቃሚ እና ሁለገብ ጠቃሚ መሳሪያ ነው። ሁሉም ዋና ዋና የዜና አቅራቢዎች ታይነት እና እንደ [[ፌስቡክ]] እና [[ትዊተር]] ባሉ አውታረ መረቦች በኩል የተመልካቾችን ስፋት ከፍ በማድረግ የመድረሻ ነጥብ አላቸው። በማህበራዊ ሚዲያ ሰዎች መረጃን በሚያውቁት ሰዎች ይመራሉ ወይም ይሰጣሉ። "በ...ይዘት ላይ ማጋራት፣ ላይክ እና አስተያየት የመስጠት" [28] መቻል ተደራሽነቱን ከባህላዊ ዘዴዎች የበለጠ እና ሰፊ ያደርገዋል። ሰዎች ከመረጃ ጋር መገናኘት ይወዳሉ፣ የሚያውቋቸውን ሰዎች በእውቀት ክበባቸው ውስጥ ማካተት ያስደስታቸዋል። በማህበራዊ ሚዲያ ማጋራት በጣም ተደማጭነት ስላለው አሳታሚዎች ስኬታማ ለመሆን ከፈለጉ "በጥሩ መጫወት" አለባቸው። ምንም እንኳን ሁለቱንም የተጠቃሚ መሰረት ተሞክሮዎች ለማሻሻል ብዙ ጊዜ ለአሳታሚዎች እና ፌስቡክ "አዲስ ይዘትን ማጋራት፣ ማስተዋወቅ እና ይፋ ማድረግ"[28] በጋራ ይጠቅማል። የብዙዎች አስተያየት ተጽእኖ ሊታሰብ በማይቻል መንገድ ሊሰራጭ ይችላል. ማህበራዊ ሚዲያ በቀላሉ ለመማር እና በመሳሪያዎች ተደራሽነት መስተጋብር ይፈቅዳል። ዎል ስትሪት ጆርናል በፌስቡክ በኩል መተግበሪያን ያቀርባል፣ እና ዋሽንግተን ፖስት አንድ እርምጃ ወደ ፊት ሄዶ በ6 ወራት ውስጥ በ19.5 ሚሊዮን ተጠቃሚዎች የወረደ ራሱን የቻለ ማህበራዊ መተግበሪያ ያቀርባል፣ መረጃ. == የምርምር ዘርፎች እና መተግበሪያዎች == የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የሚመረምረው እና የሚያዳብርባቸው የሚከተሉት ዘርፎች ናቸው። '''የመረጃ ተደራሽነት''' የመረጃ ተደራሽነት የኢንፎርማቲክስ፣ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ የኢንፎርሜሽን ደህንነት፣ የቋንቋ ቴክኖሎጂ እና የ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]] መገናኛ ላይ የምርምር መስክ ነው። የመረጃ ተደራሽነት [[ጥናት]] ዓላማዎች ብዙ እና ያልተጠቀሙ መረጃዎችን በራስ ሰር ማቀናበር እና የተጠቃሚዎችን ተደራሽነት ቀላል ማድረግ ነው። መብቶችን ስለመስጠት እና ያልተፈቀዱ ተጠቃሚዎችን መዳረሻ ስለመገደብስ? የተደራሽነት መጠን ለመረጃው በተሰጠው የማረጋገጫ ደረጃ መገለጽ አለበት። ተፈፃሚነት ያላቸው ቴክኖሎጂዎች መረጃን ማግኘት፣ የጽሑፍ ማዕድን ማውጣት፣ የጽሑፍ ማረም፣ የማሽን ትርጉም እና የጽሑፍ ምድብ ያካትታሉ። በውይይት ውስጥ፣ የመረጃ ተደራሽነት ብዙውን ጊዜ የነጻ እና የተዘጋ ወይም የህዝብ የመረጃ ተደራሽነት መድንን በሚመለከት ይገለጻል እና በቅጂ መብት፣ በፓተንት [[ሕግ|ህግ]] እና በህዝባዊ አገልግሎት ላይ በሚደረጉ ውይይቶች ይነሳል። የህዝብ ቤተ መፃህፍት የመረጃ ማረጋገጫ [[እውቀት]]ን ለመስጠት ግብዓቶችን ይፈልጋሉ። '''መረጃ መፈለግ''' መረጃ መፈለግ በ[[ሰው]] እና በ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]] ሁኔታዎች ውስጥ መረጃን ለማግኘት የመሞከር ሂደት ወይም እንቅስቃሴ ነው። መረጃ መፈለግ ከመረጃ ማግኛ (IR) ጋር የተያያዘ ነው ነገር ግን የተለየ ነው። ብዙ የቤተ-መጻህፍት እና የመረጃ ሳይንስ (LIS) ምርምር በተለያዩ የሙያ ስራዎች መስክ ውስጥ ባሉ ባለሙያዎች መረጃ ፍለጋ ልምዶች ላይ ያተኮረ ነው. የቤተ-መጻህፍት ባለሙያዎች፣[35] ምሁራን፣[36] የህክምና ባለሙያዎች፣ [37] መሐንዲሶች [38] እና ጠበቆች [39] (ሌሎችም መካከል) መረጃ የመፈለግ ባህሪ ላይ ጥናቶች ተካሂደዋል። አብዛኛው ይህ ጥናት በሌኪ፣ ፔትግሪው (አሁን ፊሸር) እና ሲልቫን በ1996 የኤልአይኤስን ስነ-ጽሁፍ (እንዲሁም የሌሎች አካዳሚያዊ መስኮች ስነ-ጽሁፍ) የባለሙያዎችን መረጃ በመፈለግ ላይ ሰፊ ግምገማ ባደረጉት ስራ ላይ ተወስዷል። '''የእውቀት ውክልና እና ምክንያታዊነት''' የእውቀት ውክልና (KR) እውቀትን በምልክቶች ውስጥ ለመወከል የታለመ የሰው ሰራሽ ኢንተለጀንስ ጥናት አካባቢ ሲሆን ከእነዚህ የ[[እውቀት]] ክፍሎች መረዳትን ለማመቻቸት እና አዳዲስ የእውቀት ክፍሎችን መፍጠር። KR ከስር የእውቀት ሞዴል ወይም የእውቀት መሰረት ስርዓት (KBS) እንደ የትርጉም አውታረመረብ ነጻ እንዲሆን ማድረግ ይቻላል።[42]የ[[እውቀት]] ውክልና (KR) ምርምር እንዴት በትክክል እና በትክክል ማመዛዘን እንደሚቻል እና በእውቀት ጎራ ውስጥ ያሉ የእውነታዎችን ስብስብ ለመወከል የምልክት ስብስቦችን እንዴት መጠቀም እንደሚቻል ላይ ትንተናን ያካትታል። የምልክት መዝገበ ቃላት እና የአመክንዮ ስርዓት አንድ ላይ ተጣምረው በKR ውስጥ ስላሉት ንጥረ ነገሮች ግምቶችን ለማስቻል አዲስ የKR ዓረፍተ ነገሮችን ለመፍጠር። አመክንዮ የማመዛዘን ተግባራት በKR ስርዓት ውስጥ ባሉ ምልክቶች ላይ እንዴት መተግበር እንዳለባቸው መደበኛ ትርጓሜዎችን ለማቅረብ ይጠቅማል። አመክንዮ ኦፕሬተሮች እንዴት እውቀቱን እንደሚያስኬዱ እና እንደሚያሻሽሉ ለመግለጽ ጥቅም ላይ ይውላል። የኦፕሬተሮች እና ኦፕሬሽኖች ምሳሌዎች፣ አሉታዊነት፣ ትስስር፣ ተውላጠ-ቃላት፣ ቅጽሎች፣ ኳንቲፊየሮች እና ሞዳል ኦፕሬተሮችን ያካትታሉ። [[ስነ አምክንዮ|አመክንዮ]]ው የትርጓሜ ቲዎሪ ነው። እነዚህ ንጥረ ነገሮች-ምልክቶች፣ ኦፕሬተሮች እና የትርጓሜ ፅንሰ-ሀሳብ በKR ውስጥ የምልክቶችን ቅደም ተከተል የሚሰጡ ናቸው። == ዋቢዎች == # Stock, W.G., & Stock, M. (2013) https://books.google.com/books?id=d1PnBQAAQBAJ&q=%22information+science%22 Berlin, Boston, MA: De Gruyter Saur. # Yan, Xue-Shan (2011-07-23) https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 ''Information''. '''2''' (3): 510–527. https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 # https://web.archive.org/web/20111112233108/http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/TECHNO_DETER.html Principia Cibernetica Web. Archived from http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html {{Wayback|url=http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html |date=20111112233108 }} on 2011-11-12. Retrieved 2011-11-28. # https://www.merriam-webster.com/dictionary/information%20science ''www.merriam-webster.com''. Archived from the original on 2017-09-25. Retrieved 2017-09-25. # Borko, H. (1968). Information science: What is it? ''American Documentation'' 19(1), 3¬5. # Luciano Floridi, http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf {{Wayback|url=http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf |date=20121009171740 }} 2012-03-16 at the https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine ''Metaphilosophy'', 2002, (33), 1/2 # Garshol, L. M. (2004)https://web.archive.org/web/20081017174807/http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''Archived from'' http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''on 17 October 2008. Retrieved 13 October 2008.'' # https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Gruber (June 1993). http://tomgruber.org/writing/ontolingua-kaj-1993.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Knowledge_Acquisition'''5''' (2): 199–220 https://en.wikipedia.org/wiki/CiteSeerX_(identifier) https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.101.7493 from the original on 2008-12-17. Retrieved 2012-04-29. # Arvidsson, F.; Flycht-Eriksson, A.https://web.archive.org/web/20081217030507/http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }} Archived from http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf<nowiki/>PDF) on 17 December 2008. Retrieved 26 November 2008 # Reichman, F. (1961). Notched Cards. In R. Shaw (Ed.), The state of the library art (Volume 4, Part 1, pp. 11–55). New Brunswick, NJ: Rutgers, The State University, Graduate School of Library Service # Emard, J. P. (1976). "An information science chronology in perspective". ''Bulletin of the American Society for Information Science''. '''2''' (8): 51–56. # Smith, E. S. (1993). "On the shoulders of giants: From Boole to Shannon to Taube: The origins and development of computerized information from the mid-19th century to the present". ''Information Technology and Libraries''. '''12''' (2): 217–226. # Skolnik, H (1976). "Milestones in chemical information science: Award symposium on contributions of the Division of Chemical Literature (Information) to the Chemical Society". ''Journal of Chemical Information and Computer Sciences''. '''16''' (4): 187–193. https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1021%2Fci60008a001 == ምንጮች == * Borko, H. (1968)."የመረጃ ሳይንስ: ምንድን ነው?". የአሜሪካ ሰነድ. ዊሊ. 19 (1)፡ 3–5.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1002%2Fasi.5090190103 https://en.wikipedia.org/wiki/ISSN_(identifier) https://www.worldcat.org/issn/0096-946X * Leckie, Gloria J.; Pettigrew, Karen E.; Sylvain, Christian (1996).https://semanticscholar.org/paper/4a6306d8d099966ffde9f3a0e4d11272727be601''Library Quarterly''. '''66''' (2): 161–193.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1086%2F602864 * Wark, McKenzie (1997). ''The Virtual Republic''. Allen & Unwin, St Leonards * Wilkinson, Margaret A (2001). "ችግርን ለመፍታት በጠበቆች የሚጠቀሙባቸው የመረጃ ምንጮች፡ ተጨባጭ ዳሰሳ". ''Library & Information Science Research''. '''23''' (3): 257–276 https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1016%2Fs0740-8188%2801%2900082-2 https://en.wikipedia.org/wiki/S2CID_(identifier) https://api.semanticscholar.org/CorpusID:59067811 == ተጨማሪ ንባብ == * Khosrow-Pour, Mehdi (2005-03-22). የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ኢንሳይክሎፔዲያ. የሃሳብ ቡድን ማጣቀሻ. https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-59140-553-5 == ውጫዊ አገናኞች == * https://www.asist.org/ "በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ልምምድ እና በምርምር መካከል ያለውን ልዩነት የሚያጠናቅቅ የባለሙያ ማህበር። ASIS & T አባላት የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ ኮምፒውተር ሳይንስ፣ ሊንጉስቲክስ፣ አስተዳደር፣ ላይብረሪያንሺፕ፣ ምህንድስና፣ የውሂብ ሳይንስ፣ የመረጃ አርክቴክቸር፣ ህግ፣ ህክምና፣ ኬሚስትሪ፣ ትምህርት እና ተዛማጅ ጉዳዮችን ይወክላሉ። ቴክኖሎጂ". * https://www.ischools.org/ * http://www.success.co.il/is/index.html * http://jis.sagepub.com/ * http://dlist.sir.arizona.edu/ * https://web.archive.org/web/20120521123701/http://www.mesc.usgs.gov/ISB/Science.asp * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110221054829/http://gseis.ucla.edu/faculty/bates/articles/Berkeley.html * http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM {{Wayback|url=http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM |date=20110514235219 }} * https://web.archive.org/web/20140605070024/http://libres.curtin.edu.au/ * https://en.wikipedia.org/wiki/Shared_decision-making o1xtqx6jna3gb1ntj9amz84rk2m3d3c 391864 391856 2026-04-22T10:39:59Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391864 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Bibliometrics definition.svg|thumb|426x426px]] '''የኢንፎርሜሽን ሳይንስ''' (የመረጃ ጥናቶች በመባልም ይታወቃል) በዋነኛነት በመተንተን፣ በመሰብሰብ፣ በመመደብ፣ በማታለል፣ በማከማቸት፣ በማንሳት፣ በመንቀሳቀስ፣ በማሰራጨት እና በ[[የመረጃ ኅብረተሠብ|መረጃ]] ጥበቃ ላይ የሚያተኩር የ[[ትምህርት]] መስክ ነው።[1] በመስክ ውስጥ እና ከውጪ ያሉ ባለሙያዎች የመረጃ ስርአቶችን የመፍጠር፣ የመተካት፣ የማሻሻል ወይም የመረዳት አላማ በሰዎች፣ በድርጅቶች እና በማናቸውም ነባር የመረጃ ስርዓቶች መካከል ካለው መስተጋብር በተጨማሪ በድርጅቶች ውስጥ የ[[እውቀት]] አተገባበር እና አጠቃቀም ያጠናል። ከታሪክ አኳያ [[የመረጃ ሳይንስ]] (ኢንፎርማቲክስ) ከ[[ኮምፒዩተር ሳይንስ]]፣ ከዳታ ሳይንስ፣ ከ[[ሥነ-ልቦና|ሥነ ልቦና፣]] ከ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]]፣ ከቤተመፃህፍት ሳይንስ፣ ከጤና አጠባበቅ እና ከስለላ ኤጀንሲዎች ጋር የተያያዘ ነው።[2] ሆኖም፣ የመረጃ ሳይንስ እንደ አርኪቫል ሳይንስ፣ የግንዛቤ ሳይንስ፣ [[ንግድ]]፣ [[ህግ]]፣ የቋንቋ ሳይንስ፣ ሙዚዮሎጂ፣ አስተዳደር፣ [[ሂሳብ]]፣ [[ፍልስፍና]]፣ የህዝብ ፖሊሲ ​​እና ማህበራዊ ሳይንሶች ያሉ የተለያዩ ዘርፎችን ያካትታል። == መሠረቶች == '''ወሰን እና ቅርብ''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ችግሮችን ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት አንፃር በመረዳት መረጃን እና ሌሎች ቴክኖሎጂዎችን እንደ አስፈላጊነቱ በመተግበር ላይ ያተኩራል። በሌላ አገላለጽ፣ በዚያ ሥርዓት ውስጥ ካሉ የ[[ቴክኖሎጂ]] ክፍሎች ይልቅ በመጀመሪያ የስርዓት ችግሮችን ይፈታል ማለት ነው። በዚህ ረገድ አንድ ሰው የመረጃ ሳይንስን ለቴክኖሎጂ ቆራጥነት ምላሽ አድርጎ ማየት ይችላል, ቴክኖሎጂ "በራሱ ህጎች ያድጋል, የራሱን እምቅ ችሎታ የሚገነዘበው, በሚገኙ ቁሳዊ ሀብቶች እና በገንቢዎቹ ፈጠራ ብቻ የተገደበ ነው. ስለዚህ ሁሉንም ሌሎች የህብረተሰብ ስርአቶችን የሚቆጣጠር እና የሚያሰራጭ ራሱን የቻለ ስርዓት ተደርጎ ይወሰድ።"[3] '''ፍቺዎች''' የመጀመሪያው የታወቀው "የመረጃ ሳይንስ" ቃል አጠቃቀም በ1955 ነበር።[4] የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ቀደምት ፍቺ (ወደ 1968 የአሜሪካ ሰነድ ኢንስቲትዩት እራሱን የአሜሪካ የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ማህበር ብሎ የሰየመበት አመት) እንዲህ ይላል። "የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የመረጃ ባህሪ እና ባህሪን ፣ የመረጃ ፍሰትን የሚቆጣጠሩ ሀይሎችን እና የመረጃ አያያዝ ዘዴዎችን ለተመቻቸ ተደራሽነት እና አጠቃቀም የሚመረምር ዲሲፕሊን ነው ። አመጣጡን ፣ አሰባሰብን በሚመለከት የእውቀት አካልን ይመለከታል። አደረጃጀት፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት፣ አተረጓጎም፣ ማስተላለፍ፣ መለወጥ እና መረጃን መጠቀም ይህ በተፈጥሮም ሆነ በአርቴፊሻል ሲስተም ውስጥ ያሉ የመረጃ ውክልናዎች ትክክለኛነት፣ የተቀላጠፈ መልእክት ለማስተላለፍ ኮዶችን መጠቀም እና የመረጃ ማቀነባበሪያ መሳሪያዎችን እና ቴክኒኮችን ማጥናትን ያጠቃልላል። እንደ ኮምፒውተር እና የፕሮግራም አወጣጥ ስርዓታቸው፡ ከሂሳብ፣ ከሎጂክ፣ ከቋንቋ፣ ከስነ ልቦና፣ ከኮምፒዩተር ቴክኖሎጂ፣ ከኦፕሬሽን ምርምር፣ ከግራፊክ ጥበብ፣ ከግንኙነት፣ ከማኔጅመንት እና ከሌሎች ተመሳሳይ ዘርፎች የተገኘ እና ተያያዥነት ያለው ኢንተርዲሲፕሊናዊ ሳይንስ ነው። አፕሊኬሽኑን ሳይመለከት ጉዳዩን የሚጠይቅ ንጹህ የሳይንስ ክፍል እና አገልግሎቶችን እና ምርቶችን የሚያዳብር ተግባራዊ ሳይንስ አካል። (ቦርኮ 1968፣ ገጽ 3) [5] '''የመረጃ ፍልስፍና''' የመረጃ ፍልስፍና በ[[ስነ-ልቦና]]፣ በ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]]፣ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እና በ[[ፍልስፍና]] መገናኛ ላይ የሚነሱ ፅንሰ-ሀሳባዊ ጉዳዮችን ያጠናል። ተለዋዋጭ ሁኔታዎችን ፣ አጠቃቀሙን እና ሳይንሶችን እንዲሁም የመረጃ-ንድፈ-ሀሳባዊ እና ስሌት ዘዴዎችን በፍልስፍና ችግሮቹ ላይ ማብራራት እና መተግበርን ጨምሮ የፅንሰ-ሀሳባዊ ተፈጥሮ እና የመረጃ መሰረታዊ መርሆችን መመርመርን ያጠቃልላል።[10] == ሙያዎች == '''የመረጃ ሳይንቲስት''' የኢንፎርሜሽን ሳይንቲስት ግለሰብ ነው፣ ብዙውን ጊዜ ተዛማጅነት ያለው የትምህርት አይነት ዲግሪ ወይም ከፍተኛ የትምህርት ደረጃ ያለው፣ በኢንዱስትሪ ውስጥ ላሉ ሳይንሳዊ እና ቴክኒካል ምርምር ሰራተኞች ወይም መምህራንን እና ተማሪዎችን በአካዳሚ ትምህርት የሚሰጥ መረጃ የሚሰጥ ነው። የኢንደስትሪው *የመረጃ ስፔሻሊስት/ሳይንቲስት* እና የአካዳሚክ መረጃ ርዕሰ ጉዳይ ስፔሻሊስት/ላይብረሪያን በአጠቃላይ ተመሳሳይ የርእሰ-ጉዳይ ዳራ ስልጠና አላቸው፣ነገር ግን የአካዳሚክ ቦታ ያዡ ሁለተኛ ዲግሪ (MLS/MI/MA in IS, e.g.) እንዲይዝ ይጠበቅበታል። ከርዕሰ ጉዳይ ማስተር በተጨማሪ በመረጃ እና በቤተመጻሕፍት ጥናቶች። ርዕሱ በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ላይ ምርምር የሚያደርግ ግለሰብንም ይመለከታል። '''የስርዓት ተንታኝ''' የስርዓት ተንታኝ ለአንድ የተወሰነ ፍላጎት የመረጃ ስርዓቶችን በመፍጠር፣ በመንደፍ እና በማሻሻል ላይ ይሰራል። ብዙ ጊዜ የስርዓት ተንታኞች በድርጅቱ (ዎች) ውስጥ ቅልጥፍናን እና [[ምርታማነት]]ን ለማሻሻል ድርጅታዊ ሂደቶችን እና መረጃን የማግኘት ቴክኒኮችን ለመገምገም እና ለመተግበር ከአንድ ወይም ከዚያ በላይ ከሆኑ ንግዶች ጋር ይሰራሉ። '''የመረጃ ባለሙያ''' የመረጃ ባለሙያ ማለት መረጃን የሚጠብቅ፣ የሚያደራጅ እና የሚያሰራጭ ግለሰብ ነው። የመረጃ ባለሙያዎች የተቀዳ እውቀትን በማደራጀት እና በማንሳት የተካኑ ናቸው። በተለምዶ ሥራቸው ከሕትመት ዕቃዎች ጋር ነው, ነገር ግን እነዚህ ችሎታዎች በኤሌክትሮኒክስ, ምስላዊ, ኦዲዮ እና ዲጂታል ቁሳቁሶች እየጨመሩ መጥተዋል. የመረጃ ባለሙያዎች በተለያዩ የህዝብ፣ የግል፣ ለትርፍ ያልተቋቋሙ እና የትምህርት ተቋማት ውስጥ ይሰራሉ። የመረጃ ባለሙያዎችም በድርጅታዊ እና በኢንዱስትሪ ሁኔታዎች ውስጥ ሊገኙ ይችላሉ. የስርዓት ንድፍ እና ልማት እና የስርዓት ትንተና የሚያካትቱ ሚናዎችን ማከናወን። == ታሪክ == '''ቀደምት ጅምር''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ መረጃን መሰብሰብ፣ መመደብ፣ ማጭበርበር፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት እና ማሰራጨት በማጥናት የሰው ልጅ የ[[እውቀት]] ክምችት ውስጥ ነው። የመረጃ ትንተና የተካሄደው ቢያንስ በአሦር ኢምፓየር ዘመን ባሁኑ ጊዜ [[ቤተ መጻሕፍት]] እና መዛግብት በመባል የሚታወቁት የ[[ባህል]] ማስቀመጫዎች ብቅ እያሉ ነው።[14] በተቋም ደረጃ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ በ19ኛው ክፍለ ዘመን ከሌሎች በርካታ የማህበራዊ ሳይንስ ዘርፎች ጋር ብቅ አለ። እንደ ሳይንስ ግን በሳይንስ [[ታሪክ]] ውስጥ ተቋማዊ ሥረ መሰረቱን ያገኘው በ1665 በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) የ[[ፍልስፍና]] ግብይቶች የመጀመሪያ እትሞችን ባጠቃላይ እንደ መጀመሪያው ሳይንሳዊ መጽሔት ከታተመ ጀምሮ ነው። የሳይንስ ተቋማዊነት በ [[18ኛው ምዕተ ዓመት|18 ኛው ክፍለ ዘመን]] ውስጥ ተከስቷል. እ.ኤ.አ. በ1731 [[ቤንጃሚን ፍራንክሊን]] በሕዝባዊ ዜጎች ቡድን ባለቤትነት የተያዘውን የ[[ፊላዴልፊያ]] ላይብረሪ ካምፓኒ አቋቋመ፣ እሱም በፍጥነት ከመጻሕፍት ግዛት አልፎ የሳይንሳዊ ሙከራ ማዕከል የሆነው እና የህዝብ ሳይንሳዊ ሙከራዎችን ያቀረበ።[15] ] ቤንጃሚን ፍራንክሊን በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ከተማ ለሁሉም በነጻ እንዲገኝ ድምጽ የሰጠችውን የመፅሃፍ ስብስብ በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ላይ ኢንቨስት አድርጓል።[16] አካዳሚ ደ ቺሩርጊያ ([[ፓሪስ]]) በ1736 የመጀመሪያው የ[[ሕክምና]] መጽሔት ተብሎ የሚታሰበውን Memoires pour les Chirurgiens አሳተመ። በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) ላይ የተቀረጸው የ[[አሜሪካ]] የፍልስፍና ማህበር በ1743 በ[[ፊላዴልፊያ|ፊላደልፊያ]] ተቋቋመ። እንደ ሌሎች በርካታ ሳይንሳዊ መጽሔቶች እና ማህበረሰቦች ተመስርተው፣ አሎይስ ሴኔፌልደር በ1796 በ[[ጀርመን]] ውስጥ በጅምላ ማተሚያ ስራ ላይ የሚውል የሊቶግራፊን ፅንሰ-ሀሳብ አዳብረዋል። == ማህበራዊ ሚዲያ በሰዎች እና በኢንዱስትሪ ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ == የማህበራዊ ሚዲያ ኔትወርኮች ብዙ ጊዜ ወይም ባህላዊ የመረጃ ስርጭት መዳረሻ ላላቸው ሰዎች ክፍት የመረጃ አካባቢን ይሰጣሉ፣ "[26] የማህበራዊ ሚዲያ ውህደት እንደ የመዳረሻ ነጥብ ለተጠቃሚዎች እና አቅራቢዎች በጣም ጠቃሚ እና ሁለገብ ጠቃሚ መሳሪያ ነው። ሁሉም ዋና ዋና የዜና አቅራቢዎች ታይነት እና እንደ [[ፌስቡክ]] እና [[ትዊተር]] ባሉ አውታረ መረቦች በኩል የተመልካቾችን ስፋት ከፍ በማድረግ የመድረሻ ነጥብ አላቸው። በማህበራዊ ሚዲያ ሰዎች መረጃን በሚያውቁት ሰዎች ይመራሉ ወይም ይሰጣሉ። "በ...ይዘት ላይ ማጋራት፣ ላይክ እና አስተያየት የመስጠት" [28] መቻል ተደራሽነቱን ከባህላዊ ዘዴዎች የበለጠ እና ሰፊ ያደርገዋል። ሰዎች ከመረጃ ጋር መገናኘት ይወዳሉ፣ የሚያውቋቸውን ሰዎች በእውቀት ክበባቸው ውስጥ ማካተት ያስደስታቸዋል። በማህበራዊ ሚዲያ ማጋራት በጣም ተደማጭነት ስላለው አሳታሚዎች ስኬታማ ለመሆን ከፈለጉ "በጥሩ መጫወት" አለባቸው። ምንም እንኳን ሁለቱንም የተጠቃሚ መሰረት ተሞክሮዎች ለማሻሻል ብዙ ጊዜ ለአሳታሚዎች እና ፌስቡክ "አዲስ ይዘትን ማጋራት፣ ማስተዋወቅ እና ይፋ ማድረግ"[28] በጋራ ይጠቅማል። የብዙዎች አስተያየት ተጽእኖ ሊታሰብ በማይቻል መንገድ ሊሰራጭ ይችላል. ማህበራዊ ሚዲያ በቀላሉ ለመማር እና በመሳሪያዎች ተደራሽነት መስተጋብር ይፈቅዳል። ዎል ስትሪት ጆርናል በፌስቡክ በኩል መተግበሪያን ያቀርባል፣ እና ዋሽንግተን ፖስት አንድ እርምጃ ወደ ፊት ሄዶ በ6 ወራት ውስጥ በ19.5 ሚሊዮን ተጠቃሚዎች የወረደ ራሱን የቻለ ማህበራዊ መተግበሪያ ያቀርባል፣ መረጃ. == የምርምር ዘርፎች እና መተግበሪያዎች == የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የሚመረምረው እና የሚያዳብርባቸው የሚከተሉት ዘርፎች ናቸው። '''የመረጃ ተደራሽነት''' የመረጃ ተደራሽነት የኢንፎርማቲክስ፣ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ የኢንፎርሜሽን ደህንነት፣ የቋንቋ ቴክኖሎጂ እና የ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]] መገናኛ ላይ የምርምር መስክ ነው። የመረጃ ተደራሽነት [[ጥናት]] ዓላማዎች ብዙ እና ያልተጠቀሙ መረጃዎችን በራስ ሰር ማቀናበር እና የተጠቃሚዎችን ተደራሽነት ቀላል ማድረግ ነው። መብቶችን ስለመስጠት እና ያልተፈቀዱ ተጠቃሚዎችን መዳረሻ ስለመገደብስ? የተደራሽነት መጠን ለመረጃው በተሰጠው የማረጋገጫ ደረጃ መገለጽ አለበት። ተፈፃሚነት ያላቸው ቴክኖሎጂዎች መረጃን ማግኘት፣ የጽሑፍ ማዕድን ማውጣት፣ የጽሑፍ ማረም፣ የማሽን ትርጉም እና የጽሑፍ ምድብ ያካትታሉ። በውይይት ውስጥ፣ የመረጃ ተደራሽነት ብዙውን ጊዜ የነጻ እና የተዘጋ ወይም የህዝብ የመረጃ ተደራሽነት መድንን በሚመለከት ይገለጻል እና በቅጂ መብት፣ በፓተንት [[ሕግ|ህግ]] እና በህዝባዊ አገልግሎት ላይ በሚደረጉ ውይይቶች ይነሳል። የህዝብ ቤተ መፃህፍት የመረጃ ማረጋገጫ [[እውቀት]]ን ለመስጠት ግብዓቶችን ይፈልጋሉ። '''መረጃ መፈለግ''' መረጃ መፈለግ በ[[ሰው]] እና በ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]] ሁኔታዎች ውስጥ መረጃን ለማግኘት የመሞከር ሂደት ወይም እንቅስቃሴ ነው። መረጃ መፈለግ ከመረጃ ማግኛ (IR) ጋር የተያያዘ ነው ነገር ግን የተለየ ነው። ብዙ የቤተ-መጻህፍት እና የመረጃ ሳይንስ (LIS) ምርምር በተለያዩ የሙያ ስራዎች መስክ ውስጥ ባሉ ባለሙያዎች መረጃ ፍለጋ ልምዶች ላይ ያተኮረ ነው. የቤተ-መጻህፍት ባለሙያዎች፣[35] ምሁራን፣[36] የህክምና ባለሙያዎች፣ [37] መሐንዲሶች [38] እና ጠበቆች [39] (ሌሎችም መካከል) መረጃ የመፈለግ ባህሪ ላይ ጥናቶች ተካሂደዋል። አብዛኛው ይህ ጥናት በሌኪ፣ ፔትግሪው (አሁን ፊሸር) እና ሲልቫን በ1996 የኤልአይኤስን ስነ-ጽሁፍ (እንዲሁም የሌሎች አካዳሚያዊ መስኮች ስነ-ጽሁፍ) የባለሙያዎችን መረጃ በመፈለግ ላይ ሰፊ ግምገማ ባደረጉት ስራ ላይ ተወስዷል። '''የእውቀት ውክልና እና ምክንያታዊነት''' የእውቀት ውክልና (KR) እውቀትን በምልክቶች ውስጥ ለመወከል የታለመ የሰው ሰራሽ ኢንተለጀንስ ጥናት አካባቢ ሲሆን ከእነዚህ የ[[እውቀት]] ክፍሎች መረዳትን ለማመቻቸት እና አዳዲስ የእውቀት ክፍሎችን መፍጠር። KR ከስር የእውቀት ሞዴል ወይም የእውቀት መሰረት ስርዓት (KBS) እንደ የትርጉም አውታረመረብ ነጻ እንዲሆን ማድረግ ይቻላል።[42]የ[[እውቀት]] ውክልና (KR) ምርምር እንዴት በትክክል እና በትክክል ማመዛዘን እንደሚቻል እና በእውቀት ጎራ ውስጥ ያሉ የእውነታዎችን ስብስብ ለመወከል የምልክት ስብስቦችን እንዴት መጠቀም እንደሚቻል ላይ ትንተናን ያካትታል። የምልክት መዝገበ ቃላት እና የአመክንዮ ስርዓት አንድ ላይ ተጣምረው በKR ውስጥ ስላሉት ንጥረ ነገሮች ግምቶችን ለማስቻል አዲስ የKR ዓረፍተ ነገሮችን ለመፍጠር። አመክንዮ የማመዛዘን ተግባራት በKR ስርዓት ውስጥ ባሉ ምልክቶች ላይ እንዴት መተግበር እንዳለባቸው መደበኛ ትርጓሜዎችን ለማቅረብ ይጠቅማል። አመክንዮ ኦፕሬተሮች እንዴት እውቀቱን እንደሚያስኬዱ እና እንደሚያሻሽሉ ለመግለጽ ጥቅም ላይ ይውላል። የኦፕሬተሮች እና ኦፕሬሽኖች ምሳሌዎች፣ አሉታዊነት፣ ትስስር፣ ተውላጠ-ቃላት፣ ቅጽሎች፣ ኳንቲፊየሮች እና ሞዳል ኦፕሬተሮችን ያካትታሉ። [[ስነ አምክንዮ|አመክንዮ]]ው የትርጓሜ ቲዎሪ ነው። እነዚህ ንጥረ ነገሮች-ምልክቶች፣ ኦፕሬተሮች እና የትርጓሜ ፅንሰ-ሀሳብ በKR ውስጥ የምልክቶችን ቅደም ተከተል የሚሰጡ ናቸው። == ዋቢዎች == # Stock, W.G., & Stock, M. (2013) https://books.google.com/books?id=d1PnBQAAQBAJ&q=%22information+science%22 Berlin, Boston, MA: De Gruyter Saur. # Yan, Xue-Shan (2011-07-23) https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 ''Information''. '''2''' (3): 510–527. https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 # https://web.archive.org/web/20111112233108/http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/TECHNO_DETER.html Principia Cibernetica Web. Archived from http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html {{Wayback|url=http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html |date=20111112233108 }} on 2011-11-12. Retrieved 2011-11-28. # https://www.merriam-webster.com/dictionary/information%20science ''www.merriam-webster.com''. Archived from the original on 2017-09-25. Retrieved 2017-09-25. # Borko, H. (1968). Information science: What is it? ''American Documentation'' 19(1), 3¬5. # Luciano Floridi, http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf {{Wayback|url=http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf |date=20121009171740 }} 2012-03-16 at the https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine ''Metaphilosophy'', 2002, (33), 1/2 # Garshol, L. M. (2004)https://web.archive.org/web/20081017174807/http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''Archived from'' http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''on 17 October 2008. Retrieved 13 October 2008.'' # https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Gruber (June 1993). http://tomgruber.org/writing/ontolingua-kaj-1993.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Knowledge_Acquisition'''5''' (2): 199–220 https://en.wikipedia.org/wiki/CiteSeerX_(identifier) https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.101.7493 from the original on 2008-12-17. Retrieved 2012-04-29. # Arvidsson, F.; Flycht-Eriksson, A.https://web.archive.org/web/20081217030507/http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }} Archived from http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf<nowiki/>PDF) on 17 December 2008. Retrieved 26 November 2008 # Reichman, F. (1961). Notched Cards. In R. Shaw (Ed.), The state of the library art (Volume 4, Part 1, pp. 11–55). New Brunswick, NJ: Rutgers, The State University, Graduate School of Library Service # Emard, J. P. (1976). "An information science chronology in perspective". ''Bulletin of the American Society for Information Science''. '''2''' (8): 51–56. # Smith, E. S. (1993). "On the shoulders of giants: From Boole to Shannon to Taube: The origins and development of computerized information from the mid-19th century to the present". ''Information Technology and Libraries''. '''12''' (2): 217–226. # Skolnik, H (1976). "Milestones in chemical information science: Award symposium on contributions of the Division of Chemical Literature (Information) to the Chemical Society". ''Journal of Chemical Information and Computer Sciences''. '''16''' (4): 187–193. https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1021%2Fci60008a001 == ምንጮች == * Borko, H. (1968)."የመረጃ ሳይንስ: ምንድን ነው?". የአሜሪካ ሰነድ. ዊሊ. 19 (1)፡ 3–5.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1002%2Fasi.5090190103 https://en.wikipedia.org/wiki/ISSN_(identifier) https://www.worldcat.org/issn/0096-946X * Leckie, Gloria J.; Pettigrew, Karen E.; Sylvain, Christian (1996).https://semanticscholar.org/paper/4a6306d8d099966ffde9f3a0e4d11272727be601''Library Quarterly''. '''66''' (2): 161–193.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1086%2F602864 * Wark, McKenzie (1997). ''The Virtual Republic''. Allen & Unwin, St Leonards * Wilkinson, Margaret A (2001). "ችግርን ለመፍታት በጠበቆች የሚጠቀሙባቸው የመረጃ ምንጮች፡ ተጨባጭ ዳሰሳ". ''Library & Information Science Research''. '''23''' (3): 257–276 https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1016%2Fs0740-8188%2801%2900082-2 https://en.wikipedia.org/wiki/S2CID_(identifier) https://api.semanticscholar.org/CorpusID:59067811 == ተጨማሪ ንባብ == * Khosrow-Pour, Mehdi (2005-03-22). የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ኢንሳይክሎፔዲያ. የሃሳብ ቡድን ማጣቀሻ. https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-59140-553-5 == ውጫዊ አገናኞች == * https://www.asist.org/ "በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ልምምድ እና በምርምር መካከል ያለውን ልዩነት የሚያጠናቅቅ የባለሙያ ማህበር። ASIS & T አባላት የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ ኮምፒውተር ሳይንስ፣ ሊንጉስቲክስ፣ አስተዳደር፣ ላይብረሪያንሺፕ፣ ምህንድስና፣ የውሂብ ሳይንስ፣ የመረጃ አርክቴክቸር፣ ህግ፣ ህክምና፣ ኬሚስትሪ፣ ትምህርት እና ተዛማጅ ጉዳዮችን ይወክላሉ። ቴክኖሎጂ". * https://www.ischools.org/ * http://www.success.co.il/is/index.html * http://jis.sagepub.com/ * http://dlist.sir.arizona.edu/ * https://web.archive.org/web/20120521123701/http://www.mesc.usgs.gov/ISB/Science.asp * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110221054829/http://gseis.ucla.edu/faculty/bates/articles/Berkeley.html * http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM {{Wayback|url=http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM |date=20110514235219 }} * https://web.archive.org/web/20140605070024/http://libres.curtin.edu.au/ * https://en.wikipedia.org/wiki/Shared_decision-making 4lza5vyq7rzmb4kw6n6vnm53ojxb7bb 0 54821 391855 391791 2026-04-21T22:41:02Z アヒルさんチーム 57851 391855 wikitext text/x-wiki ልጃገረዶች እና የፓንዘር ውስጥ ያሉ ገጸ-ባህሪያት(ガールズ＆パンツァーの登場人物) በአኒም ውስጥ በትምህርት ቤት ውስጥ የሚታዩትን ገጸ-ባህሪያት ይገልጻል። ([[ልጃገረዶች እና ፓንዘር]]) == ኦአራይ የሴቶች ትምህርት ቤት(県立大洗女子学園) == የትምህርት ቤቱ መርከብ፣ የሾካኩ ክፍል የሆነውን የአውሮፕላን ተሸካሚ አካል (ምንም እንኳን የድልድዩ ክፍል የአካጊ አውሮፕላን ተሸካሚ አካል ቢሆንም) 30,000 ሕዝብ ያለው ሲሆን የኢባራኪ ክልል መነጠል ተብሎ ተመዝግቧል። በትምህርት፣ በባህል፣ በስፖርት፣ በሳይንስ እና በቴክኖሎጂ ሚኒስቴር የትምህርት ቤት መርከቦችን የማዋሃድ ፖሊሲ ምክንያት፣ ትምህርት ቤቱ በዚህ የትምህርት ዘመን መጨረሻ ላይ የተማሪዎች ቁጥር በመቀነሱ እና ጉልህ እንቅስቃሴ ባለመኖሩ እንዲዘጋ ታቅዶ ነበር። ሆኖም፣ በተማሪዎች ምክር ቤት ፕሬዝዳንት አንዙ እና በትምህርት ቤቱ የመርከብ ትምህርት ቢሮ ባለስልጣን መካከል የተደረገው ድርድር ትምህርት ቤቱ በይፋዊ የመርከብ ጭነት መኪና ውድድር ላይ እንዲሳተፍ እና ካሸነፉ መዘጋት እንዳይኖር በማድረግ መዘጋት እንዲቆም አድርጓል። ስለዚህ፣ ከ20 ዓመታት በፊት ከተሰረዘበት ጊዜ ጀምሮ ከምርጫ ርዕሰ ጉዳዮች የተወገዱትን የመርከብ ጭነት መኪናዎች እንደገና ያድሳሉ። ሆኖም፣ ታንኮቹ የትምህርት ቤቱን በጀት ለማስጠበቅ የመርከብ ጭነት መኪና ከተሰረዘ በኋላ ተሸጠዋል፣ እና ጥቅም ላይ የዋሉት ሁሉም ታንኮች አልተሸጡም። መጀመሪያ ላይ እያንዳንዱ ቡድን ከ A እስከ E ባሉት ፊደላት ይጠቀሳል፣ ነገር ግን ኦፊሴላዊው ውድድር ሲጀመር የቡድኑ ስሞች ወደሚከተሉት ስያሜዎች ይቀየራሉ፣ እና የእያንዳንዱ ቡድን ታንክ ከቡድኑ ስም ጋር የተያያዘ አርማ ካለው የትምህርት ቤቱ አርማ ጋር ይሳላል። === የአንግለርፊሽ ቡድን(あんこうチーム)=== [[ስዕል:PzKpfwIVD.Aberdeen.000a0gpe.jpeg | thumb | right | ፓንዘር አራተኛ ፎቶው የአፍሪካ ኮርፕስን ያሳያል።]] * ኒሺዙሚ ሚሆ(西住 みほ) ድምፅ - [[ማይ ፉቺጋሚ (የድምፅ ተዋናይት)|ማይ ፉቺጋሚ]] እሷ የአኒሜ ተከታታይ ድራማ ዋና ገፀ ባህሪ እና "Little Army" በተሰኘው ተከታታይ ድራማው ላይ ትገኛለች። እንዲሁም "[[ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ መፈክር ፍቅር ሳኩሰን ደሱ!|ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ መፈክር ፍቅር ሳኩሰን ደሱ!]]" በመሳሰሉ ሌሎች ስራዎች ላይ ትታያለች። በሴንሻ-ዶ (ታንከር) በኦራይ የሴቶች ትምህርት ቤት ልምድ ያላት ብቸኛዋ ስትሆን በተማሪዎች ምክር ቤት ጫና ምክንያት ለመቀላቀል ተገደደች። መጀመሪያ ላይ፣ የአንደኛ ዓመት ተማሪ እያለች፣ በሴንሻ-ዶ በሚገኘው የኒሺዙሚ-ሪዩ ትምህርት ቤት ተሳትፋለች፣ ይህም የኩሮሚኒ የሴቶች ትምህርት ቤት ቅርንጫፍ ነው፣ ነገር ግን አካቦሺ ኑሜ ወንዝ ውስጥ እንዲወድቅ ስትረዳ ውጥረት ውስጥ ገብታ ቡድኑ የሴንሻ-ዶ ውድድርን እንዲያጣ አድርጓል። እንዲሁም የአኒሜ ገፀ ባህሪ "ቦኮው የደበደበው ድብ" አድናቂ ነች። አብዛኛውን ጊዜ ቁጥብ እና በተወሰነ ደረጃ ቸልተኛ ብትሆንም፣ በታንከር መርከብ ልምድ፣ በመልክዓ ምድር እና በሁለቱም ወገኖች ጥንካሬ ላይ በተመሠረተ ታክቲካዊ እቅድ እና በባህላዊ መንገድ ሳይታሰሩ ስልቶችን በተለዋዋጭነት የማስተካከል ችሎታን ታሳያለች፣ ይህም ከታላቅ እህቷ ማሆ ከፍተኛ ውዳሴ አስገኝቷል። በሌላ በኩል ደግሞ በክፍሏ ውስጥ ያሉትን ሁሉንም ሰዎች የልደት ቀናት በማስታወስ በማንኛውም ጊዜ ከማንኛውም ሰው ጋር ጓደኛ መሆን እንድትችል እና በኦፕሬሽን ስሞች ውስጥ ኦኖማቶፖኢያ እና አስመሳይ ቃላትን እንደመጠቀም ያሉ ልዩ ስሜታዊነት አላት። ስታዝዝ፣ ከአካባቢዋ መረጃ ለመሰብሰብ ከአዛዡ ኩፖላ ትወጣለች፣ በሚበርሩ ዛጎሎች መካከልም ቢሆን። በታንከር መርከብ መርከብ ውስጥም የውስጧ ደግነት በግልጽ ይታያል፣ ምክንያቱም የተንከራተቱ ሰዎችን ፈጽሞ አትተውም እና እንደ አንድ ቡድን ድል ለማግኘት ትጥራለች፣ የኦራይ የሴቶች አካዳሚ የታንከር ቡድንን እንደ መሪ አድርጋ አዋህዳለች። በኩሮሞሪሚን የሴቶች አካዳሚ ስትማር፣ የቤተሰቧን ስም ለመጠበቅ እና የእናቷን እና የእህቷን ፍላጎት ለማሟላት ብቻ ለታንከር መርከብ እራሷን ሰጠች። ይሁን እንጂ በኦራይ የሴቶች አካዳሚ ውስጥ ከአዲሶቹ የቡድን አጋሮቿ ጋር ስትታገል፣ የቡድን አጋሮቿን ማመን ምን ያህል አስፈላጊ እንደሆነ ተምራ እንደ ሰው እያደገች ሄደች። ከኒሺዙሚ ዘይቤ የተለየችውን የራሷን ልዩ የሆነ የታንክ መኪና ስልት አገኘች፣ የቡድኑ ዋና አካል ሆና፣ የቡድን አጋሮቿን ደግፋ በመጨረሻም የኦራይ የሴቶች አካዳሚን ድል ለመምራት በአንድ ለአንድ ባደረገችው ውጊያ እህቷን አሸንፋለች። ይህ የፉቺጋሚ የመጀመሪያ ጊዜ ዋና ገፀ ባህሪ ተጫውታለች። ፉቺጋሚ በቴሌቪዥን ተከታታይ ድራማ ወቅት አስፈላጊውን ክህሎት እንደጎደላት እና በወቅቱ የተቻለውን ሁሉ እያደረገች እንደነበር ገልጻለች። በተጨማሪም በቲያትር ፊልም ውስጥ እንኳን፣ ከቴሌቪዥን ተከታታይ ድራማው የተወነችበትን ስልት ለመለወጥ እንዳልሞከረች፣ ነገር ግን የድምፅ ቅጂውን በተፈጥሮ መንገድ እንደቀረፀች ተናግራለች። በ"አኒሜጃፓን 2019" በተካሄደው "Girls & Panzer: Senshado Daisakusen!" በተሰኘው ሁለተኛው የአድናቂዎች ምርጫ 4ኛ ደረጃ ላይ ተቀምጣለች። * ታክቤ ሳኦሪ(武部沙織) ድምፅ - [[አይ ካያኖ|አይ ካያኖ]] እሷ በ Girls und Panzer ልብወለድ ውስጥ ዋና ገፀ ባህሪ ነች። እሷ የታንክ አዛዥ እና ከዚያም የሬዲዮ ኦፕሬተር ነች። ደስተኛ እና ወዳጃዊ ስሜት ፈጣሪ ነች፣ እና ለጓደኞቿ በጣም አሳቢ እና አሳቢ ነች። ኒዚሚ ሚሆ ለመጀመሪያ ጊዜ ትምህርት ቤት ስትዛወር ተገልላ ስትቆይ፣ ታክቤ ሳኦሪ ከኢሱዙ ሁዋ ጋር ረድታኛለች፣ እናም ታንካሪን የጀመሩት በዚህ መንገድ ነው። ከሬዚ አሳኮ ጋር የልጅነት ጓደኛሞች ሆና ቆይታለች። የፍቅር ጓደኝነት ልምድ የላትም ነገር ግን ሁሉንም ነገር ከምናባዊ የፍቅር ግንኙነት ጋር ታገናኛለች፣ እና የትርፍ ጊዜ ማሳለፊያዋ የሰርግ መጽሔቶችን ማንበብ ነው፤ "በፍቅር ሀሳብ የምትወድ" የሁለተኛ ደረጃ ተማሪ ነች። ታንካሪን የጀመረችው በወንዶች ዘንድ ተወዳጅ ለመሆን ነው። በዚህ ምክንያት "የታዋቂነት መንገድ" ብላ ትጠራዋለች። ምግብ በማብሰል ጎበዝ ነች እና ብዙውን ጊዜ የመገናኛ ሌንሶችን ትለብሳለች፣ ነገር ግን ምግብ በማብሰል ወይም በተወሰኑ ሁኔታዎች ውስጥ መነጽር ትለብሳለች። ከሌሎች አባላት ጋር ከተቀራረበች በኋላ፣ ሚሆ እና ዩካሪን "ሚፖሪን" እና "ዩካሪን" ትለዋለች። ወሳኝ በሆኑ ጊዜያት ዓይናፋር የሆነውን ሚሆ ትደግፋለች፣ እንዲሁም ለሌሎች የቡድን አባላት እና ለታናናሽ ተማሪዎች ስሜታዊ ድጋፍ ምንጭ ነች። ኢሜይሎችን የመተየብ ፍጥነቷ በዘዴዎች ውስጥ በጥሩ ሁኔታ ጥቅም ላይ ውሏል። የመግባቢያ ክህሎቷን በየቀኑ ታሻሽላለች፣ እና በብሔራዊ ውድድር ላይ፣ ለእያንዳንዱ ተሽከርካሪ ትክክለኛ ግንኙነት በማድረግ ኦራይ ድል እንዲቀዳጅ አስተዋጽኦ ታደርጋለች። ታታሪ ሠራተኛ በመሆኗ፣ ሴንሻዶን ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ እንደ ክፍል 2 አማተር የሬዲዮ ፈቃድ ያሉ ብቃቶችን አግኝታለች። መጀመሪያ ላይ ስለ ታንኮች ብዙም እውቀት አልነበራትም፣ ነገር ግን በመጨረሻው ጨዋታ፣ የሩሞሪሚን የሴቶች ትምህርት ቤትን ፓንዘር IIIን በአጭሩ በመመልከት መለየት ችላለች። በውጊያው ውስጥ፣ ብዙውን ጊዜ " '''ኧረ ተው!''' '''- やだもー！'''" የሚሉ ነገሮችን ትላለች። በሁለተኛው የደጋፊዎች አስተያየት፣ በ3ኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። * ዩካሪ አኪያማ(秋山優花里) ድምፅ - [[ኢኩሚ ናካጋሚ|ኢኩሚ ናካጋሚ]] ሽጉጥ → ሎደር። በትምህርት ቤቱ መርከብ ላይ የአኪያማ ባርበርሾፕ ባለቤቶች ብቸኛ ልጅ። ለታንኮች ጥልቅ ፍቅር እና ስለእነሱ የበለፀገ እውቀት ያላት በጣም ጠንካራ የታንክ አፍቃሪ፣ በቤቷ ውስጥ ያለችው ክፍል በታንክ ጋር በተያያዙ እቃዎች የተጌጠ ነው። ሚሆ በኦራይ ከነበረችበት ጊዜ ጀምሮ ሚሆ ታደንቃለች። ሚሆ ባለፈው ዓመት በታንከርሪ ውድድር የመጨረሻ ውድድር ላይ ባደረገችው የራስን ጥቅም የመሠዋት ተግባር በተለይ ተደንቃለች፣ ሚሆ ከድል ይልቅ የቡድን አጋሮቿን ደህንነት ቅድሚያ ሰጥታለች፣ ይህም ሚሆ ወደ ኦራይ እንድትዛወር አድርጓታል። ሚሆ ጣዖት ታደርጋለች እና በሚሆ ደግ ስብዕና ትማረካለች። በመጀመሪያው የታንክሪ ክፍል ውስጥ፣ ታንኮችን እየፈለገች ሳለ፣ ሚሆ በድብቅ ተከትላ ቀረበቻት፣ ይህም ጓደኛሞች እንዲሆኑ አድርጓቸዋል። እንደ ሚሆ፣ ዓይናፋር ወገን አላት፣ እና ወላጆቿ ጓደኛ ስላልነበራት ተጨንቀው ነበር። ሆኖም፣ በታንከርሪ በኩል ጓደኞችን ካፈራች በኋላ፣ እውነተኛ የደስታ ስብዕናዋ ወጣ፣ እና የበለጠ ተግባቢ ሆነች። ከክፍል ጓደኞቿ ጋር እንኳን፣ ጨዋ ቋንቋ ትጠቀማለች እና በአያት ስሞቻቸው "ዶኖ" ትጠራቸዋለች። እንደ ታንኮችና ወታደራዊ ጉዳዮች ባሉ የምትወዳቸውን ነገሮች በጋለ ስሜት ትናገራለች፣ ነገር ግን በእነዚያ ጊዜያት አካባቢዋን ሳትረዳ ትኖራለች። (ለምሳሌ፣ ስለ T-34 ስትናገር።) ደግ ስብዕና ያላት እና ለሌሎች አሳቢ ናት፣ እና ከተፈጥሮዋ የዝግጅት ችሎታዋ ጋር ተዳምሮ ጓደኞቿን በተለያዩ መንገዶች ትደግፋለች፣ በታንክ ማጓጓዣ ጊዜ ብቻ አይደለም። የጠላትን ጥንካሬ ለመገምገም በራሷ ሰርጎ በገባችባቸው የስለላ ተግባራት፣ እራሷን ያገኘችውን ዩኒፎርም በመምሰል እና በአጭር ጊዜ ውስጥ ቪዲዮ በማረም ድፍረትን እና ብልህነትን አሳይታለች። በግጥሚያዎች፣ ታንኳዋን ትወርዳለች እና አስፈላጊ በሚሆንበት ጊዜ ብቻዋን የስለላ ስራ ትሰራለች። የአንድን ነገር ልኬቶች በጨረፍታ የመለካት ችሎታም አላት። የትምህርት ቤት ቦርሳዋ ወታደራዊ ሽፋን ያለው ሲሆን በማንኛውም ጊዜ ሰፍሮ እንድትኖር የቆሻሻ ኪት፣ የማብሰያ ድስት እና የብረት የጠረጴዛ ዕቃዎችን ትይዛለች። ቦት ጫማዎች፣ ኮምፓስ እና የሚታጠፍ አካፋ አላት፣ እና ስለ ድንኳን ስብሰባ እና MREs እውቀት አላት፣ ከታንኮች ባሻገር በወታደራዊ ጉዳዮች ላይ ያላትን እውቀት ታሳያለች። ሰፊ ወታደራዊ እውቀቷን እና በታክቲካል ኦፕሬሽኖች ወቅት ባላት ድፍረት የተሞላበት እርምጃ፣ የስትራቴጂስት ሚና ትጫወታለች፣ በታክቲካልም ሆነ በአእምሮ ካፒቴን ሚሆን ትደግፋለች፣ እንዲሁም የኦራይ ብሔራዊ ሻምፒዮና ድልን አበርክታለች። ከእናቷ የተወረሰች ጸጉር አላት። እስከ መካከለኛ ደረጃ ትምህርት ቤት እስክትገባ ድረስ ከአባቷ ጋር ተመሳሳይ ፐርም ነበራት፣ ሳኦሪ የጓደኞቿ እጦት በፀጉር አሠራሯ ምክንያት ሊሆን እንደሚችል ይጠቁማል። የማንጋ ስሪት ዋና ገፀ ባህሪ ነች፣ እና በአንዚዮ ውጊያ፣ የሬኖልት B1bis ጊዜያዊ የታንክ አዛዥ እና 47 ሚሜ ጠመንጃ ሆና ታገለግላለች። የዩካሪ ሚና የሚወሰነው በቴፕ ኦዲሽን ነው፤ የስቱዲዮ ኦዲሽን እንደሚጠብቅ የጠበቀችው ናካጋሚ፣ ከኤጀንሲዋ ምርጫውን እንዳላለፈች ዜና ስትደርስ እንደተገረመች ታስታውሳለች። የBD እና የዲቪዲ ጉርሻ ባህሪያት በታሪኩ ውስጥ ስለሚታዩት ታንኮች አስተያየት ይሰጣሉ፣ "የማይገባው የአኪያማ ዩካሪ ታንክ ትምህርት" የሚል ርዕስ አለው። በሁለተኛው የ"Wooser's Hand-to-Auth Life" ምዕራፍ፣ "Awakening Arc" ከመጨረሻው ክፍል ጥቂት ቀደም ብሎ በክፍል 11 ላይ የእንግዳ ተውኔት አድርጋለች። እንዲያውም፣ የዎሰር በመክፈቻው ቅደም ተከተል የአንግለርፊሽ ዳንስ መዘመርና መደነስ ነበር፣ ሞቅ ያለ ርዕስ የሆነው። የአንግለርፊሽ ዳንስ የመክፈቻ ክፍል፣ "A-a-an-an♪ A-a-an-an♪" በሚያኖ ድምፅ የተዘፈነው፣ ማዳመጥ ግዴታ ነው። በነገራችን ላይ፣ ኒሺዙሚ-ዶኖ እንደ እንግዳ ተጋብዟል፣ ምንም እንኳን የተለየ ገፀ ባህሪ ቢሆንም። "ለመረዳት ቀላል! የጃፓን የመሬት ራስን የመከላከል ኃይል ~የምድር ንጉሥ! ታንኮች ጃፓንን የሚከላከሉበት ታሪክ~" የተሰኘው ዲቪዲ በሊቨርፑል የተለቀቀው፣ "Unworthy Akiyama Yukari's Tank Lecture - Special Edition" የተሰኘውን ከ Girls und Panzer DVD/BD የተገኘ የጉርሻ ባህሪን እንደ የድምጽ አስተያየት ያካተተ ሲሆን የኦሪኮን ገበታዎችን ቀዳሚ አድርጎታል። በ"ትምህርታዊ" ዘውግ ውስጥ ያለ ዲቪዲ በሽያጭ ቁጥር አንድ ላይ መድረስ ታይቶ የማይታወቅ ነው። ምናልባትም በዚህ ምክንያት፣ በተመሳሳይ ኩባንያ የተለቀቁት የአየር ራስን የመከላከል ኃይል እና የባህር ኃይል ራስን የመከላከል ኃይል ዲቪዲዎችም ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሰዋል። ሆኖም፣ ይህ እትም የድምጽ አስተያየትን አያካትትም፣ ምናልባትም የጃፓን ፍጹምነት "የመሬት ስሪቱን ከገዛን፣ የአየር እና የባህር ስሪቶችንም እንግዛ!!" በሚለው አስደናቂ አኪያማ-ዶኖ። ከኮቺካሜ ጋር በመተባበር በ"VS. Kochikame" በተሰኘው ፊልም ላይ፣ በሬዲዮ ቁጥጥር ስር ባለው የታንክ ውድድር ላይ ካገኛቸው ካንኪቺ ሪዮትሱ ጋር ይገናኛል፣ እና "የሌሎች አድናቂዎች" ይሆናሉ። እንዲሁም፣ በዚህ ጊዜ፣ ከባለሙያ ሞዴሊንግ ጋር የሚመጣጠን ችሎታ ያለው ራዮትሱ፣ በሸርማን ታንክ ላይ በመመስረት እራሱን የገነባውን የሬዲዮ ቁጥጥር ያለው ናሁሌ ጥራት ያወድሳል። * ኢሱዙ ሁዋ( 五十鈴 華) ድምፅ - [[ማሚ ኦዛኪ]] ሹፌር → ጋነር። በኢሱዙ-ሪዩ የአበባ ዝግጅት ትምህርት ቤት የተወለደች። ረጅምና ቀጥ ያለ ጥቁር ፀጉር ያላት ባህላዊ የጃፓን ውበት፣ በቀን አንድ ጊዜ አበባዎችን ማዘጋጀት የዕለት ተዕለት ተግባር አድርጋለች። "ዋታኩሺ" የሚለውን ቃል እንደ የመጀመሪያ ሰው ተውላጠ ስም በመጠቀም የተራቀቀና የድሮ ዘመን ድባብ ታሳያለች፣ እና እንደ ጥሩ እድገት ያላት ሴት ልጅ መልክና ባህሪ አላት፣ ገርነትና ጨካኝ ጎንም አላት። የራሷን ግርማ ሞገስ ያለውና ስስ የአበባ ዝግጅት ዘወትር ትጠይቃለች፣ እና ተለዋዋጭና ጉልበት ያለው የነዳጅ ማጠራቀሚያ ዓለምን ከማይንቀሳቀስ የአበባ ዝግጅት ዓለም ትመርጣለች፣ እና ጥንካሬውን በእንቅስቃሴዎቿ ውስጥ በአበባ ዝግጅትዎቿ ውስጥ ለማካተት ትጓጓለች። ከሳኦሪ እና አሳኮ ጋር ወደ ተመሳሳይ የመለስተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ገብታ ነበር፣ እና ሚሆ ከመዛወሯ በፊትም እንኳ ከሳኦሪ ጋር ጓደኛሞች ነበረች። ሳኦሪ ስለ ፍቅር ወይም ምሳሌዎች በሚደረጉ ውይይቶች ላይ ስህተት ስትሠራ ብዙ ጊዜ ትጠቅሳለች። እንዲሁም ውስጣዊ ጥንካሬን ታሳያለች፣ ለእናቷ ፈቃዷን በግልጽ ትገልጻለች፣ እና ደፋር እና ጨዋነት የተሞላበት ተፈጥሮ አላት። የኢሱዙ ኢኬባና ተወካይ ኢሱዙ ዩሪ፣ ኢሱዙ ሁዋ ከሴንሻ-ዶ (ታንከር) ጋር መቀላቀሏን ሲያውቅ፣ ራሷን ሳተች፣ እና በቤታቸው ውስጥ ተጋጩ። ወደ መጨረሻው አካባቢ፣ ታንኮቹ "ወደ ብረት ክርነት" እንዲለወጡ እንደምትመኝ ተናግራለች፣ ነገር ግን ውድድሩን ካሸነፈች በኋላ ተስማሙ። * ሬዚ አሳኮ (冷泉麻子) ድምፅ - [[ዩካ ኢጉቺ]] አብራሪው። ቁመቷ ትንሽ፣ ረጅም ጸጉር እና ነጭ የራስ ማሰሪያ አላት። በተለምዶ የፊት ገጽታዋ ወይም የስሜት መለዋወጥዋ ትንሽ ነው፣ ጠፍጣፋ፣ ነጠላ እና ወዳጃዊ ባልሆነ ድምፅ ትናገራለች። በመጀመሪያ ሲታይ፣ ሻካራ እና ግልጽ ትመስላለች፣ ግን ታማኝ እና ጨዋ ነች። በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት እያለች፣ ከወላጆቿ ጋር የተጣበቀ ግንኙነት የነበራት በትራፊክ አደጋ ሞቱ፣ እና ምንም እንኳን እየተንገዳገደች ብትሆንም ብቸኛዋ የቀረችው ዘመድ የሆነችውን አያቷን ትወዳቸዋለች። አያቷ አሁንም ከእሷ ጋር ጥብቅ ነች፣ እና ከጨዋታ በኋላ ወደ ሆስፒታል ስትሄድ፣ ጤናማ እንድትመለስ እየነገረቻት በኃይል ገሰጻት። ማንበብ እና መተኛት የዕለት ተዕለት ተግባሯ አካል ናቸው፣ እና መፈክራዋም "ጥሩ ነገሮች ለሚጠብቁት ይመጣሉ" የሚል ነው። ለደም ግፊት ዝቅተኛ የጄኔቲክ ዝንባሌ አላት እና ጠዋት ከእንቅልፏ ስትነቃ በጣም ትበሳጫለች። እሷ ራሷ "ጠዋት ጠላት ነው፣ ማታ ጓደኛዬ ነው" ትላለች። እሷ 245 ተከታታይ ዘግይቶ የመድረስ ልማድ ያላት ዘግይታ የምትመጣ ሰው ነች፣ እና መናፍስትን፣ የመናፍስት ታሪኮችን፣ አያቷን እና ቁመቶችንም ትፈራለች። እሷ በክፍል ደረጃዋ ከፍተኛ ተማሪ ነች፣ ሰፊ እውቀት ያላት፣ እና ሁሉንም ነገር እንደተረዳች በፍጥነት የምትረዳ ጎበዝ ነች። ወደ ትምህርት ቤት ስትሄድ፣ ከመጠን በላይ እንቅልፍ ስለተኛች ልትወድቅ ስትል በሚሆ ተገላገለች። ሚሆ ዘግይታ እንድትቆይ ስላደረጋት [ክፍል 3] በታንከር ልምምድ ውስጥ ገብታ ተሰማት። በችሎታዋ የመንዳት ችሎታዋ ቡድን ሀን ከአስቸጋሪ ሁኔታ አዳናት። አንድ ጊዜ ብቻ በታንከር ለመስራት አስባ ነበር፣ ነገር ግን በዘገየነቷ ምክንያት ለማደግ የሚያስችል በቂ ክሬዲቶች ባለመኖራቸው ምክንያት አንድ ዓመት የመድገም አደጋ ላይ ስለነበረች፣ ሳኦሪ "ዘግይቶ መቅረትን ችላ ለማለት 200 ቀናት" እና "ከመደበኛ ትምህርቶች ሦስት እጥፍ" ጥቅሞችን ታባብላለች። ወደፊት መሄድ ካልቻለች የአያቷ ቁጣ በማሰብ ፈርታ፣ በቸልተኝነት ታንከር ትመርጣለች። ምንም እንኳን ቀደም ብላ መንቃት የማትወድደው መርከብ ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ በትንሹ ቢሻሻልም፣ የቀን አኗኗሯ ሰነፍ እና እራሷን የምትወድ ሆና ቀጥላለች። በአቅራቢያዋ ያሉትን ሰዎች ማስጠንቀቂያዎችና ጫጫታ ችላ ትላለች፣ እና ነፃ ጊዜ ስታገኝ፣ ሰነፍ፣ ግማሽ እንቅልፍ እንቅልፍ ትተኛለች። ታንክ እየነዳች ቢሆንም፣ ተሽከርካሪው ለተወሰነ ጊዜ ቢቆም ትተኛለች። በኦራይ ውስጥ የታንክ የመንዳት ችሎታዋ ከምንም አይበልጥም፤ የፓንዘር IVን ብቻ ሳይሆን የአይነት 89 መካከለኛ ታንክ እና የሬኖልት B1bisን በመመሪያ መመሪያዎቹ ላይ በማየት መንዳትን ተምራለች። ይህ ተፈጥሯዊ ተሰጥኦ ቢኖርም፣ መማርን አትወድም፣ እና በክፍል 7፣ የመንዳት መመሪያ ወቅት፣ ግራ ተጋብታለች፣ በእሷ እና በተራ ሰዎች መካከል ያለውን የመማር ችሎታ ልዩነት መረዳት አልቻለችም። በእውነተኛ ውጊያ፣ በግልጽ ድካም እና ዘና ያለ ቢሆንም፣ የመንዳት ችሎታዋ - ወዲያውኑ ለኮማንደር ሚሆ መመሪያዎች ምላሽ መስጠት እና የተሽከርካሪውን አፈፃፀም ከፍ ማድረግ - ለድል አስተዋጽኦ ያደርጋል። የማየት ችሎታዋ በ2.0 በጣም ጥሩ ነው። እንዲሁም በክፍል 3 ውስጥ በሚንቀሳቀስ ፓንዘር IV ላይ በመዝለል ጥሩ የአትሌቲክስ ችሎታ አላት። እሷ እና ሳኦሪ ከአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ጀምሮ የልጅነት ጓደኛሞች ነበሩ። ከኢሱዙ ሃና ጋር ትተዋወቃለች፣ ነገር ግን ከሳኦሪ ጋር ያላትን ያህል ቅርብ አይደለችም ("ኢሱዙ-ሳን" ትለዋለች፣ ይህም ከኢሱዙ ሃና ጋር ያላት ጓደኝነት ከሳኦሪ ጋር ካለው ግንኙነት ያነሰ እንደሆነ ይጠቁማል)። እንዲሁም በባህር ኃይል ክፍል ውስጥ ከመለስተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የመጣ ጓደኛ አላት። በዲሲፕሊን ኮሚቴ አባል ሶኖ ሚዶሪኮ ዘግይታ በመምጣቷ በተደጋጋሚ ትወቅሳለች፣ ነገር ግን እንደ ዳይሬክተሩ ገለጻ፣ ግንኙነታቸው እንደ "ቶም እና ጄሪ" ነው (ማለትም በወዳጅነት ይጣላሉ)። በነገራችን ላይ፣ አሳኮ እንደ የክፍል ጓደኛዋ ብትይዛትም፣ ሶዶኮ ግን በተለያየ ክፍል ውስጥ ስለሆኑ በዕድሜ ትበልጣለች። ካሸነፈች በኋላ፣ ቃል በገባችው መሰረት የዘገየችበትን (251 ቀናት) እና የመቅረት (12 ቀናት) መረጃዎችን ሶዶኮ እንድትሰርዝ አደረገቻት። በጣም ተደስታ ሶዶኮን በምስጋና እቅፍ አድርጋ አቀፈቻት። በቲያትር ቅጂው፣ ሶዶኮን እና ትምህርት ቤቱ በመዘጋቱ ምክንያት በዲሲፕሊን ኮሚቴ ውስጥ ቦታቸውን ካጡ በኋላ ተስፋ የቆረጡትን ሌሎች ሰዎች ለማንሳት የምትሄድበት ትዕይንት አለ። ሶዶኮ አብዛኛውን ጊዜ የምትወቀሰው ቢሆንም፣ በዚህ አጋጣሚ ሶዶኮን ከመገሰጽ ባለፈ የዲሲፕሊን ኮሚቴ አባልነቷን በማክበር ደግነት አሳይታለች። ሶዶኮን በቶካታ እና ባባ ታፍና ስትወሰድ፣ በማሳደድ ግንባር ቀደም ሆና ትቀጥላለች፣ ሶዶኮን ደግሞ በ"The Bottom" ባር ውስጥ እንድታጸዳ ስትገደድ ስታይ፣ ሶዶኮን ከወሮበሎች እንድትለቀቅ በድፍረት ጠየቀች። በአጋጣሚ፣ እጅግ በጣም ቅመም የሌለውን የአልኮል ያልሆነውን "Habanero Club" rum ከቀመሰች እና በህመም ከተዋጠች በኋላ የተሰጣትን ክሬም ሶዳ እንደወደደች ይመስላል፣ ምክንያቱም በ"The Bottom" ውስጥ በጣም የተለመደ ስለሆነች "እንደተለመደው" ታዘዘች። የልደት ልደቷ የተመሰረተው በ1939 የጀርመን ፖላንድን በወረራ ቀን ላይ ሲሆን ይህም የሁለተኛው የዓለም ጦርነት መጀመሪያ እንደሆነ ይቆጠራል። ክፍሏ በይፋዊ ሰነዶች ውስጥ አልተገለጸም። በዋናው ታሪክ ክፍል 12 ላይ የሶዶኮ ታብሌት "ተራ I2A" የሚል ጽሑፍ ተጽፎበታል፣ ነገር ግን ዋናው ታሪክ ከተጠናቀቀ በኋላ በሳካሞቶ የጽህፈት መሳሪያ መደብር የአንግለርፊሽ ቡድን ስም መለያዎች "ተራ I ኮርስ 2ኛ ዓመት ኤፍ ክፍል" በሚል ተጽፈውበታል። === የካሜሳን ቡድን -かめさんチーム (የተማሪ ምክር ቤት ቡድን生徒会チーム)=== ቡድኑ ሶስት የሶስተኛ ዓመት የተማሪዎች ምክር ቤት አባላትን ያቀፈ ሲሆን (ከመጨረሻው ምዕራፍ ጀምሮ የቀድሞ የተማሪዎች ምክር ቤት አባላት ተብለው ይጠራሉ)፣ ሁሉም ከመጀመሪያው ዓመታቸው ጀምሮ በተማሪዎች ምክር ቤት እንቅስቃሴዎች ውስጥ ተሳትፈዋል። ሦስቱም ከሚቶ ከተማ፣ ኢባራኪ ግዛት የመጡ ናቸው። ሌሎቹ ተማሪዎች ሁልጊዜ "እሺ፣ የተማሪዎች ምክር ቤት የሚያደርገው ይህንኑ ነው" እያሉ ያልተጠበቁ መንገዶችን የሚከተሉ እና የማይታወቁ ሰዎች ቡድን አድርገው ይቆጥሯቸዋል። የእነሱ ምርጫ 38t (የቢ/ሲ አይነት) ነው። [[ስዕል:Banska-Bystrica-ceskoslovensky-lahky-tank-vzor-38-3.jpg | thumb | right | 38t ተመለስ]] *አንዙ ካኩታኒ (角谷 杏) ድምፅ - [[ሚሳቶ ፉኩየን|ሚሳቶ ፉኩየን]] የቀድሞ የተማሪዎች ምክር ቤት ፕሬዝዳንት እንደመሆኗ መጠን በኦራይ የሴቶች አካዳሚ እና በትምህርት ቤቱ መርከብ ውስጥ ከፍተኛ ሰው ነች፣ በትምህርት ቤቱ አሠራር እና በትምህርት ቤቱ መርከብ ላይ ከዋና ኃላፊዋ የበለጠ ሥልጣን አላት። በቡድኗ ውስጥ እንደ ታንክ አዛዥ ሆና ታገለግላለች፣ እና ከፕራቭዳ ጋር የተደረገው ጨዋታ ከተቋረጠ በኋላም እንደ ተኳሽ ሆና ታገለግላለች። የሳውንደርስ ተባባሪ ቡድን አዛዥ ኬይ "አንጂ" ብለው ይጠሩታል፣ ይህም በስሟ ላይ የሚደረግ ጨዋታ ነው። በ142 ሴንቲሜትር በጣም ትንሽ ነች፣ በጣም ትንሽ ስለሆነች ፒች ወደ 38(t) ስትገባ እንደ መወጣጫ ወንበር ያገለግላል። ፀጉሯን በጅራት ትለብሳለች። ብዙ ጊዜ የደረቁ ጣፋጭ ድንች ትበላለች። በጨዋታዎች ወቅት፣ አብዛኛውን ጊዜ የደረቀ ጣፋጭ ድንቹን ስትበላ ስራውን ለሌሎች ትተዋለች። ከፕራቭዳ ጋር በተደረገው ጨዋታ፣ በአንድ 38(t) ብቻ አራት የጠላት ታንኮችን በእኩል ወይም በተሻለ ሁኔታ ተዋግታለች፣ ሁለቱን አጠፋች፣ ልዩ የሆነ የጠመንጃ ችሎታዋን አሳይታለች። በተጨማሪም የ38(t) ትራኮች በመጀመሪያው የወዳጅነት ጨዋታ ወቅት ወደ ውጭ የመውጣት ዝንባሌ እንዳላቸው ቀድማ ስለተማረች ስለ ታንኮች ሰፊ እውቀት አላት። የተለመደው ባህሪዋ ግድየለሽነት የተሞላበት ሲሆን ስብዕናዋ ደፋር፣ ክፍት አስተሳሰብ ያለው እና በተወሰነ ደረጃ ሻካራ ነው። ሆኖም ግን፣ በእውነቱ፣ እጅግ በጣም የተረጋጋች ናት፣ በችግር ወይም በችግር ጊዜም ቢሆን መረጋጋትን አታጣም። እጅግ በጣም ጥሩ የሁኔታ ግንዛቤ እና የምላሽ ክህሎቶች፣ ስለወደፊቱ ጥልቅ ግንዛቤ እና ቆራጥ እርምጃ የመውሰድ ችሎታ አላት። እንዲሁም በድርድር ረገድ ጎበዝ ነች፣ በራስ መተማመን እና ለዝርዝር ጥንቃቄ የተሞላበት ትኩረት አላት። ድርጊቶቿ በመጀመሪያ ሲታይ እብሪተኛ ሊመስሉ ይችላሉ - ለምሳሌ፣ ለከፍተኛ ውጤት ላገኙ ተማሪዎች ሽልማት እና ቅድሚያ እንደሚሰጥ ቃል ገብተዋል፣ ወይም ሚሆ ካፒቴን ከሆኑ በኋላ ግጥሚያ ካሸነፉ "የአንግለርፊሽ ዳንስ" እንድትጫወት ማድረግ - ኃላፊነት በመውሰድ እና በዳንሱ ውስጥ በመሳተፍ መሪነትን ታሳያለች። ለኦራይ የሴቶች አካዳሚ ያላት ስሜት ከሌላው ሰው የበለጠ ጥልቅ ነው፣ እና በውስጥ፣ እንደ እናት ሰው ነች፣ ሁልጊዜም ለአካዳሚው እና ለተማሪዎቹ ቅድሚያ ትሰጣለች። እንዲሁም በደንበኛ አገልግሎት ጥሩ ነች፤ በድራማ ሲዲ ላይ፣ በዓሣ ገበያ ውስጥ የትርፍ ሰዓት ሥራ ስትሠራ፣ ዓሣዎችን አንድ በአንድ በተመሳሳይ የሙያ ሽያጭ ትርኢት ትሸጣለች። የፒች ቀልዶችን ትወዳለች። ምግብ ማብሰል የትርፍ ጊዜ ማሳለፊያዋ ነው፣ የአንጋለርፊሽ ሆት ፖት ደግሞ የእሷ ልዩ ሙያ ነው። እሷም በሮክ-ወረቀት-መቀስ በጣም ጎበዝ ነች። ከዚህም በላይ፣ ቢታይም፣ አስደናቂ ጥንካሬ አለው፤ በድል በዓል ወቅት፣ "ስዋን ሌክ" ሲያሳዩ፣ ልዑሉን ተጫውቶ ያለምንም ጥረት ዩዙን በጭንቅ አነሳው። በነገራችን ላይ፣ በቲያትር ስሪት ውስጥ የ"ኦአራይ የሴቶች ትምህርት ቤት" መፍረስ የተከናወነው እሱ በእጅ ነው (በባለስልጣናቱ መመሪያ)። *ዩዙ ኮያማ( 小山柚子) *ሞሞ ካዋሺማ( 河嶋桃) === ዳክዬ ቡድን - アヒルさんチーム (የቮሊቦል ቡድን -バレー部チーム)=== *ኖሪኮ ኢሶቤ( 磯辺典子) *ታኤኮ ኮንዶ( 近藤妙子) *ሺኖቡ ካሳይ( 河西忍) *አኬቢ ሳሳኪ( 佐々木あけび) === የሂፖ ቡድን - カバさんチーム(የታሪክ ሴት ቡድን - 歴女チーム）=== *ቄሳር(カエサル) *ኤርዊን(エルヴィン) *ሳሞንሳ(左衛門) *ኦርዮ(おりょう) === የጥንቸል ቡድን (የ1ኛ ክፍል ቡድን - ウサギさんチーム（የመጀመሪያ አመት ቡድን -1年生チーム）=== *አዙሳ ሳዋ( 澤梓) *አዩሚ ያማጎ( 山郷あゆみ) *ካሪና ሳካጉቺ( 阪口佳利奈) *ዩኪ ኡትሱጊ( 宇津木優季) *አያ ኦህኖ(大野あや) === የካሞ-ሳን ቡድን - カモメさんチーム(የዲሲፕሊን ኮሚቴ ቡድን - 風紀委員チーム）=== *ሚዶሪኮ ሶኖ (園みどり子 ) *ሞዮኮ ጎቶ(後藤モヨ子 ) *ኖዞሚ ካኔሃሩ(金春希美) === አንቲተር ቡድን -アリクイさんチーム(የመስመር ላይ ታንክ ጨዋታ ቡድን -ネット戦車ゲームチーム）=== *ድመት ሜው( ねこにゃー) *ሞሞጋ(ももがー) *ሂዮሺ አኦይ(日吉 葵) === የሊዮፖን-ሳን ቡድን - レオポルトさんチーム (የአውቶሞቢል ክለብ ቡድን -自動車部チーム）=== ናካጂማ(ナカジマ) ሱዙኪ(スズキ) ሆሺኖ(ホシノ) ቱቺያ(ツチヤ) === የሻርክ ቡድን (የባህር ጥናት ቡድን) (サメさんチーム)（船舶科チーム）=== ኦጂን (お銀) ራም (ラム) ሙራካሚ (ムラカミ) ፍሊንት (フリント) መቁረጫ(カトラス) == ኩሮሞሪሚን የሴቶች ትምህርት ቤት(黒森峰女学園) == ስሙ "ኩሮሞሪሚን" ይባላል። ሚሆ ከመዛወሩ በፊት የተሳተፈበት የትምህርት ቤት መርከብ ሲሆን የመነሻ ወደቡም በኩማሞቶ ግዛት ውስጥ የሚገኘው የኩማሞቶ ወደብ ነው። ከ100,000 በላይ ህዝብ አለው። ሚሆ ከፕራቭዳ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት ጋር ባደረገው ጨዋታ ስህተት ሽንፈታቸውን እስኪያስከትሉ ድረስ "62ኛውን ብሔራዊ የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የታንከር ውድድር" በተከታታይ ዘጠኝ ጊዜ ያሸነፈ የጀርመን ግንኙነት ያለው ኃይለኛ ትምህርት ቤት ሲሆን ፕራቭዳ ለአስራ አሥረኛ ተከታታይ ድሉን ለማግኘት በማሰብ ሚሆ ሽንፈቱን አስከትሏል። በብሊትዝክሪግ ስልቶች ጎልተው ይታያሉ [ማስታወሻ 4]። አባላቱ ኒሺዙሚ ማሆ፣ ኢትሱሚ ኤሪካ፣ አካሆሺ ኩሜ (ከታች የተዘረዘሩት) እንዲሁም ኮጂማ ኤሚ እና ሌሎችም ይገኙበታል። የእነሱ ተሽከርካሪዎች ፓንዘር III አውስፍ. ጄ፣ ፓንዘር IV/70 (V) (Lang)፣ ፓንተር ጂ፣ ጃግድፓንተር፣ ታይገር 1፣ ኤሌፋንት፣ ታይገር 2፣ ጃግድቲገር እና ማውስ ይገኙበታል፣ ከፓንዘር 2 አውስፍ ጋር። ኤፍ በመጨረሻው ምዕራፍ ላይ ተጨምሯል። እንዲሁም ለግንኙነት የሚያገለግል የፋ 223 (አውሮፕላን) ባለቤት ናቸው። ኒሺዙሚ ማሆ(西住まほ) ኤሪካ ሄሚ(逸見エリカ) አካቦሺ ኩሜ(赤星小梅) == ሴንት ግሎሪያና የሴቶች አካዳሚ(聖グロリアーナ女学院) == የትምህርት ቤቱ ስም "ሴንት ግሎሪያና" ይባላል። በዮኮሃማ ወደብ ላይ የተመሰረተው ይህ የብሪታንያ ከፍተኛ ደረጃ ሥነ ምግባርን እና መደበኛነትን የሚያከብር እና ከብሪታንያ ትምህርት ቤቶች ጋር ሽርክና ያለው ታዋቂ የሴቶች አካዳሚ ነው። መግቢያው እጅግ በጣም ጥሩ የአካዳሚክ አፈፃፀም ብቻ ሳይሆን እንደ ስፖርት፣ ስነጥበብ እና የበጎ ፈቃደኝነት ስራ ላሉ ተግባራት ቁርጠኝነትንም ይጠይቃል፣ ውጤቱ ምንም ይሁን ምን። የእናትነት ባህሪው ግዙፍ የትምህርት መርከብ ነው፣ ከኦራይ የሴቶች አካዳሚ በእጥፍ የሚረዝም እና ስምንት እጥፍ የሚበልጥ መጠን አለው። ለወዳጅነት ግጥሚያዎች ከኦራይ የሴቶች አካዳሚ ጋር በኦራይ ወደብ ይደውላል። ከ"ትላልቅ አራት" የሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የመርከብ ማመላለሻ ትምህርት ቤቶች አንዱ ሲሆን ከኩሮሞሪሚን፣ ሳንደርስ እና ፕራቭዳ ጋር በመሆን ረጅም የመርከብ ማመላለሻ ትምህርት ቤት ሲሆን በብሔራዊ ውድድር ሁለተኛ ደረጃ ላይ የመሆን ሪከርድ አለው (ምንም እንኳን ሻምፒዮናውን ባያሸንፍም)። ግድየለሽ እና ያልተሻሻሉ ግጥሚያዎችን አይወድም፣ ደፋር ውጊያን ከፍ አድርጎ የሚመለከት እና ጠንካራ ትጥቁን እና የቡድን ስራውን የሚጠቀሙ ሰርጎ ገብ እና የጥቃት ስልቶችን ያተኩራል። በጨዋታዎች ወቅት፣ በታንኮቻቸው ውስጥ ሻይ ይደሰታሉ፣ እና ዳርጂሊንግ ምንም ያህል ቢነዱ፣ በታንኩ ውስጥ አንድም የሻይ ጠብታ እንደማይፈስ ይኩራራል፣ ይህም እያንዳንዱ አባል ያለውን ከፍተኛ የመንዳት ችሎታ ያሳያል። በጨዋታዎች ወቅት ብቁ ተቀናቃኞች እንደሆኑ ለሚያውቋቸው ተቃዋሚዎች ሻይ የመስጠት ልማድ እንዳላቸው ይነገራል ። የእነሱ መርከቦች የእግረኛ ታንክ Mk.IV Churchill Mk.VII፣ የእግረኛ ታንክ Mk.II Matilda II Mk.III/IV፣ እና የክሩዘር ታንክ Mk.VI Crusader Mk.III [39] ያካትታሉ። በመጨረሻው ምዕራፍ፣ በአሊስ ዝውውር ምክንያት አንድ የመቶ አለቃ Mk.1 ተጨምሯል። በኢንፊኒት ትራክ ካፕ የመጨረሻ ውድድር ላይ እንደገና ለመጋፈጥ ቀጠሮ ተይዟል። በሪቦን ዋርሪየር ውስጥ፣ በአረጋውያን መካከል ባሉ የቡድኖች ግጭቶች ምክንያት የታንክ ማሻሻያዎች የማይቻል እንደሆኑ ተጠቅሷል። በማንጋ ስሪት ውስጥ፣ ዳርጂሊንግ፣ አሳም እና ኦሬንጅ ፔኮ "ኖብል ሲስተርስ" ተብለው ይጠራሉ። ዳርጂሊንግ(ダージリン) አሳም(アッサム) ብርቱካን ፔሮ(オレンジペコ) ሂፕ(ローズヒップ) ሩክሪሪ(ルクリリ) == ሳንደርስ ዩኒቨርሲቲ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት( サンダース大学附属高校) == ኬይ(ケイ) ኑኃሚን(ナオミ) አሪሳ(アリサ) == አንዚዮ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት(アンツィオ高校) == አንቾቪስ(アンチョビ) ካርፓቺዮ(カルパッチョ) ፔፐሮኒ(ペパロニ) == ፕራቭዳ ሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት(プラウダ高校) == የጭንቅላት ማሰሪያ(カチューシャ) ኖና(ノンナ) ኒና(ニーナ) አረና(アリーナ) ክላራ(クラーラ) q1pq387j2e0grszy8fb5pl924dxdha4 0 55365 391859 391631 2026-04-22T05:18:03Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391859 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Фото "Строительство Днепровско-Бугского канала" (180413 10).jpg|thumb|250px|ከአምባገነኑ ግዙፍ ሥዕሎች አንዱ]] [[ስዕል:Kuropaty 20.jpg|thumbnail|እ.ኤ.አ. በ 1937-1938 በታላቁ ሽብር ሰለባ ከሆኑት የቀብር ስፍራዎች አንዱ]] [[ስዕል:Execute 346 Stalins resolution.jpg|thumb|170px|የሚገደሉ ንፁሀን ሰዎች ዝርዝር፣ በስታሊን የተፈረመ]] '''ስታሊኒዝም''' (በሩሲያኛ '''Сталинизм''') በሶቭየት ኅብረት የ[[ጆሴፍ ስታሊን]] የፖለቲካ አገዛዝ ለ30 ዓመታት የዘለቀውና በሰላም ጊዜ በአሥር ሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎችን ሕይወት የቀጠፈው።የፖለቲካ ስርዓቱ በስታሊን ግላዊ አምባገነንነት፣ አምባገነናዊ አገዛዝ፣ ጅምላ ጭቆና፣ የመንግስት አካላት እና ገዥው ኮሚኒስት ፓርቲ ውህደት እና ሳንሱር ነው። በእውነቱ የኮሚኒዝም እና [[የሩሲያዊ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም ድብልቅ ነው። የዩኤስኤስአር እና የሱ ተከታይ ሩሲያ በአለም ላይ ትልቁ ሀገራት ናቸው፣ ስለዚህ የአስተሳሰባቸው ተፅእኖ በጣም ትልቅ ነው፣ በትናንሽ ሀገራት ውስጥ ካለው አምባገነንነት በተለየ። == ታሪክ == {{ጥቅስ|እኔ ጆርጂያኛ አይደለሁም፣ የጆርጂያ ዝርያ ሩሲያዊ ነኝ።|ጆሴፍ ስታሊን|right}} ከየካቲት አብዮት 1917 በኋላ ሩሲያን ከጠበኛ ኢምፔሪያሊስት ወደ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የለወጠው፣ ይህም በሩሲያ ቀደም ሲል ተያዘው የነበሩ አገሮችን እንደ ቤላሩስ፣ [[ዩክሬን]]፣ ካዛክስታን፣ ፖላንድ፣ ኢስቶኒያ እና ሌሎች ከሩሲያ መለየት አስከትሏል። በሩሲያ ውስጥ ጊዜያዊ መንግስት ተቋቁሟል፣ እሱም በአብዮቱ መሪ አሌክሳንደር ከረንስኪ ይመራ ነበር።ነገር ግን በ1917 መጨረሻ ላይ ሌኒን በአውሮፓ ረጅም ቆይቶ ከነበረ በኋላ ወደ ሩሲያ በጀርመን ንጉሠ ነገሥት ካይዘር ድጋፍ መጥቶ የመንግስት ለውጥ ፈጽሟል፣ [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|ይህም የአገር ውስጥ ጦርነት 1917-1922 ጀምሯል]]። ኢዮሳይ ስታሊን በዚያ ወቅት የሶቪየት ጦር አንዱ መሪ ነበር። ከአገር ውስጥ ጦርነት በኋላ የተጠናቀቀው የኤስኤስአር መስራት የማይታወቅ ብልህነት ፖሊሲ እና አዲሱ ኢኮኖሚያዊ ፖሊሲ ነበር፣ እንዲሁም በኮሚኒስት ፓርቲ ውስጥ ውጤታማ ትግል። በ1920ዎቹ ህዝቡ በታሪክ ውስጥ ለመጀመሪያ ጊዜ ዜግነት መብቶችን አግኝቷል፣ ነገር ግን በ1920ዎቹ መጨረሻ ላይ ኢዮሳይ ስታሊን ወደ ስልጣን መምጣት ሁሉንም ነገር ቀይሯል። በጦርነቱ ወቅት ከነበረው [[ቀይ ሽብር]] በተለየ መልኩ በስታሊን ዘመን የነበረው ጭቆና ሁሉ በአስር እጥፍ የሚበልጥ በዋነኛነት የተፈፀመው በሰላማዊ ጊዜ ነው። በመጀመሪያ ስታሊን በ1929 የግል ንብረት ሙሉ በሙሉ ማስወገድን አስተዋወቀ፣ ይህም ሩሲያን፣ ዩክሬንን፣ ቤላሩስን እና ሌሎች በኤስኤስአር ውስጥ የተካተቱ አገሮችን በተግባር ዘረፋ። ሰዎች በግዴለሽነት ወደ ኮሌክቲቭ እርሻዎች ተገደው የባርነት ሥራ ተቀምጦባቸው ነበር፣ እና ከቶታሊታሪያን አገዛዝ ጋር የማይስማሙ ሁሉ ተገደሉ። [[ሆሎዶሞር|በ1932-1933 በስታሊን ፖሊሲ ምክንያት ብዙ ሰዎች ሞቱ፣ በዩክሬን ደግሞ የዩክሬን ህዝብ ጄኖሳይድ ባህሪ ያለው ሆኖ በ10 ሚሊዮን ያህል ሰዎች ህይወት አሳልፏል]]። እንዲሁም በናዚ ኮንሰርት ካምፕስ ተመስጦ የተፈጠረ የጉላግ ስርዓት ተፈጠረ፣ ይህም በ1960ዎቹ ብቻ ተሰርዟል <ref name="БРЭ">{{БРЭ|ссылка=https://old.bigenc.ru/domestic_history/text/1877314|автор=В. Н. Хаустов|статья=«БОЛЬШО́Й ТЕРРО́Р»|том=4|страницы=13|архив=https://web.archive.org/web/20170802011139/http://bigenc.ru/domestic_history/text/1877314|архив дата=2017-08-02}}</ref><ref>{{cite web |author= |url=https://sites.google.com/site/humanitext/home/novejsaa-otecestvennaa-istoriografia |title=Новейшая отечественная историография о масштабах политических репрессий в 1937—1938 годах |lang=en |website=sites.google.com |date= |access-date= 2019-01-13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160603064008/https://sites.google.com/site/humanitext/home/novejsaa-otecestvennaa-istoriografia |archive-date=2016-06-03 }}</ref><ref>{{cite web |author=Юнге, М., Биннер, Р. |url=http://www.fedy-diary.ru/?page_id=6360 |title=Как террор стал «большим»: секретный приказ № 00447 и технология его исполнения. Ч. I |lang=ru |website=www.fedy-diary.ru |date= |access-date=2019-01-13 |url-status=live |archive-date=2018-08-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180824183414/http://www.fedy-diary.ru/?page_id=6360 }}</ref><ref>{{Статья|автор=|заглавие=Постановление СНК СССР и ЦК ВКП(б) «Об арестах, прокурорском надзоре и ведении следствия»|ссылка=http://stalinism.ru/repressii-1937-1938gg/postanovlenie-snk-sssr-i-tsk-vkp-b-ob-arestakh-prokurorskom-nadzore-i-vedenii-sledstviya.html|язык=|издание=Сталин. время, люди, империя|тип=|год=|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=|issn=|archive-date=2018-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920160813/http://stalinism.ru/repressii-1937-1938gg/postanovlenie-snk-sssr-i-tsk-vkp-b-ob-arestakh-prokurorskom-nadzore-i-vedenii-sledstviya.html}}</ref><ref>{{Статья|автор=|заглавие=Приказ НКВД СССР № 00762 «О порядке осуществления постановления СНК СССР и ЦК ВКП(б) от 17 ноября 1938 г.»|ссылка=http://stalinism.ru/repressii-1937-1938gg/prikaz-nkvd-sssr-00762-o-poryadke-osushchestvleniya-postanovleniya-snk-sssr-i-tsk-vkp-b-ot-17-noyabrya-1938-g.html|язык=|издание=Сталин. время, люди, империя|тип=|год=|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=|issn=|archive-date=2018-09-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180920122935/http://stalinism.ru/repressii-1937-1938gg/prikaz-nkvd-sssr-00762-o-poryadke-osushchestvleniya-postanovleniya-snk-sssr-i-tsk-vkp-b-ot-17-noyabrya-1938-g.html}}</ref><ref name="memo_archive">{{cite web |url=https://lists.memo.ru/ |title=Жертвы политического террора в СССР. Дополнения (версия от 13.12.2016). Предисловие |website=Общество «Мемориал» |date=2016-12-13 |access-date=2023-12-24 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202150724/https://lists.memo.ru/ |archive-date=2023-12-02 |accessdate=2025-12-20 |archivedate=2023-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202150724/https://lists.memo.ru/ }}</ref><ref>{{Статья|автор=|заглавие=Справки 1 спецотдела МВД СССР о количестве арестованных и осужденных в период 1921–1953 гг|ссылка=http://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues-doc/1009312|язык=|издание=Фонд Александра Н. Яковлева|тип=|год=|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=|issn=|archive-date=2012-06-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120626052457/http://www.alexanderyakovlev.org/fond/issues-doc/1009312}}</ref>። [[ስዕል:HolodomorKharkiv 1933 Wienerberger.jpg|thumbnail|በዩክሬን የስታሊኒስት አገዛዝ ረሃብ ሰለባዎች: ሰዎች በጎዳና ላይ ይሞታሉ, ካርኮቭ, 1933 <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/ Національний музей Голодомору-геноциду: Головна]</ref>]] [[ስዕል:20181223 143538 gulag occupation museum latvia.jpg|thumbnail|በጉላግ ካምፖች ውስጥ ንፁህ እስረኞች ፣ ከላትቪያ የጀርመን እና የሶቪየት ወረራ ሙዚየም ፎቶ]] [[ስዕል:Bundesarchiv Bild 101I-121-0012-30, Polen, deutsch-sowjetische Siegesparade, Panzer.jpg|thumbnail|የመስከረም 22 ቀን 1939 ሰልፍ]] [[ስዕል:Дружба народов Германии и Советского Союза, скрепленная кровью, имеет все основания быть длительной и прочной (Сталин, 23.12.1939).jpg|thumbnail|ሂትለር እና ስታሊን እንኳን ደስ አላችሁ ተለዋወጡ፣ ታኅሣሥ 1939]] [[ስዕል:Залізничний вокзал. Знам'янка.JPG|thumbnail|በስታሊን ዘመን ከተገነቡት በሺዎች ከሚቆጠሩ ተመሳሳይ ሕንፃዎች አንዱ (በ 1952 የተገነባው በ [[ዝናምያንካ]] ከተማ ውስጥ ያለው የባቡር ጣቢያ)]] [[ስዕል:Wall of sorrow at the first exhibition of the victims of Stalinism in Moscow.jpg|thumbnail|ሞስኮባውያን ስለ ስታሊኒዝም ወንጀል ለመጀመሪያ ጊዜ የተማሩት በ1988 ነው]] [[ስዕል:Cold War Map 1980.png|thumbnail|የስታሊን አገዛዝ ካስከተላቸው ውጤቶች አንዱ የብረት መጋረጃ መፈጠር እና የቀዝቃዛው ጦርነት መጀመሪያ ነው። ከ1974ቱ አብዮት እና የሶሻሊስት አምባገነን ስርዓት ከተመሰረተ በኋላ ኢትዮጵያ በዩኤስኤስአር ጥገኛ ሆናለች።]] [[ስዕል:Stalinobus2.jpg|thumbnail|በዘመናዊው ሩሲያ ውስጥ የስታሊን ስብዕና አምልኮ መነቃቃት]] በ[[ታላቅ ሽብር|1937-1938 በስታሊን ቀጥተኛ ትእዛዝ 700 ሺህ ሰዎች ተገድለው በኋላ በወንጀል አለመኖሩ ተሰርዘው ተከበሩ]]፣ ይህ አሳዛኝ ክስተት እስከ ኤስኤስአር መፍረስ ድረስ ተደብቆ ነበር እና ትልቅ ሽብር ተብሎ ይጠራ ነበር። በነሐሴ 1939 ኢዮሳይ ስታሊን ከአዶልፍ ሂትለር ጋር የዓለም ክፍፍል የሚያደርግ ሚስጥራዊ ስምምነት ፈረመ፣ እና በሴፕቴምበር 1939 ኤስኤስአር እና ናዚ ጀርመን በጋራ ፖላንድን ጥቃት በመፈጸም ሁለተኛውን ዓለም አቀፍ ጦርነት ጀምረዋል፣ በብሬስት ከተማ በሴፕቴምበር 22 1939 የጀርመን-ሶቪየት የጋራ ወታደራዊ ሰልፈር ተካሂዷል። [[የሶቪየት-ፊንላንድ ጦርነት|በ1939-1940 ሶቪየት ኅብረት ፊንላንድን ጥቃት ገደለ ነገር ግን ተሸነፈ]]። እስከ 1941 ድረስ ስታሊን ከጀርመን ጋር የወዳጅነት ግንኙነት ነበረው፣ ከራሱ ህዝብ ተወስዶ የነበረውን ምግብ በመርዳት <ref>[https://bessmertnybarak.ru/savinykh_viktor_mikhaylovich/ Савиных Виктор Михайлович]</ref> <ref>[https://von-hoffmann.livejournal.com/1099436.html https://von-hoffmann.livejournal.com/1099436.html]</ref>። እና ሂትለር ብሪታንያን ማሸነፍ ባለመቻሉ እና ስልጣኑን ለመጠበቅ እና ቃል ኪዳኖቹን ለማሟላት በመፈለግ በግንቦት 22 1941 ሶቪየት ኅብረትን ጥቃት ገደለ፣ ኤስኤስአር በመጀመሪያ የ"አራት ኃይሎች" ስምምነት ለመፈረም እና የአክሲስ አገሮች አጋር ለመሆን አቅዶ ነበር፣ ግን የጀርመን ጠላት ሆነ።ከሁለተኛው ዓለም አቀፍ ጦርነት በኋላ ስታሊን ወደ ቤት የተመለሱ የጦር አካል ሽበራዎችን በመግደል ሽበራ አደረገ፣ እና በ1946-1947 ሌላ ረሃብ አስከትሎ በሚሊዮን የሚቆጠሩ ህይወት አሳልፏል። እንዲሁም በእሱ ተነሳሽነት ብዙ የአውሮፓ አገሮች በኤስኤስአር ተቆጣጠሩ እና እስከ 1990 ድረስ ከውጭ ዓለም ተለያዩ። በ1952፣ ስታሊን ከመሞቱ ከአንድ አመት በፊት፣ “የአይሁድ ብሔርተኝነትን” በማስፋፋት የተከሰሱ ተማሪዎች በጥይት ተደብድበው ነበር <ref>[https://bessmertnybarak.ru/Gurevich_Evgeniy_Zinovevich/ Гуревич Евгений Зиновьевич]</ref> <ref>[https://archive.memo.ru/RU12707902-arch-001-002-001576 Дело 1576. Гуревич Евгений Зиновьевич; 1932-1952]</ref> <ref>[https://bessmertnybarak.ru/Slutskiy_Boris_Vladimirovich/ Слуцкий Борис Владимирович]</ref> <ref>[https://museum.memo.ru/author/660/ Слуцкий Борис Владимирович]</ref> <ref>[https://lib.memo.ru/book/12674 Фурман М. Непростая история простой еврейской семьи]</ref>። [[ዴ-ስታሊንዜሽን|በ1953 በተሽባበረ ሁኔታ እና በራሱ ሽንት ውስጥ ወድቆ ሞተ። በስታሊን ዘመን በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች ሞተዋል። የእሱ ስብዕና አምልኮ በ 1956 በይፋ ተወግዟል፣ ነገር ግን የወንጀል መጠኑ ሙሉ በሙሉ የታወቀው እ.ኤ.አ. በ 1985 - 1991 በዲሞክራሲያዊ ማሻሻያ ወቅት ብቻ ነው፣ ይህም የዩኤስኤስአር ውድቀት እና የ 15 አገሮች ነፃነትን አስከትሏል]]። በብዙ መልኩ የስታሊን ወንጀሎች መረጃ በ"ሜሞሪያል" መብት ተሟጋች ድርጅት ተገኝቷል፣ ይህም ከ2021 ጀምሮ በሩሲያ ተከልክሏል። በዘመናዊ ሩሲያ በቭላድሚር ፑቲን አገዛዝ ወቅት በዴሞክራሲያዊ ማሻሻያዎች የሚጓጓዝ እና ከዩክሬን ጋር ጦርነት ተቃዋሚዎች ላይ የሚደረጉ ዘመናዊ ሽበራዎች በፑቲን ድጋፍ የስታሊን ሰው ማምለክ እየተመለሰ ነው <ref>{{Cite web |url=http://www.inopressa.ru/article/09feb2011/welt/destalin.html |title=Кремль дал отмашку на начало третьей волны десталинизации |access-date=2011-09-02 |archive-date=2011-02-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110213024931/http://www.inopressa.ru/article/09Feb2011/welt/destalin.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.inosmi.ru/history/20101217/165008215.html |title=Третья волна десталинизации в России |access-date=2011-09-02 |archive-date=2011-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720041510/http://inosmi.ru/history/20101217/165008215.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url = http://svetly.ru/russia/2310-tretja-volna-destalinizacii-v-rossii.html |title = Третья волна десталинизации в России |archive-url = https://web.archive.org/web/20131225112524/http://svetly.ru/russia/2310-tretja-volna-destalinizacii-v-rossii.html |archive-date = 2013-12-25 |accessdate = 2025-12-20 |archivedate = 2013-12-25 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20131225112524/http://svetly.ru/russia/2310-tretja-volna-destalinizacii-v-rossii.html }}</ref> በብዙ መልኩ የስታሊን የአስተዳደር ዘዴዎች በኢትዮጵያዊው አምባገነን [[መንግስቱ ኃይለ ማርያም]] ተቀድተው ተግባራዊ ሆነዋል <ref>{{Cite web|url=https://www.bookofhorriblethings.com/|title=Great Big Book of Horrible Things - Atrocitology|website=www.bookofhorriblethings.com|access-date=2023-12-26|archive-date=2024-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20240214093023/http://www.bookofhorriblethings.com/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sahistory.org.za/sites/default/files/file%20uploads%20/peter_gill_famine_and_foreigners_ethiopia_sincebook4you.pdf|title="Peter Gill, page.44 "Famine and Foreigners: Ethiopia Since Live Aid""|website=www.sahistory.org.za|access-date=2023-12-26|archive-date=2018-05-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180516155623/http://www.sahistory.org.za/sites/default/files/file%20uploads%20/peter_gill_famine_and_foreigners_ethiopia_sincebook4you.pdf|url-status=live}}</ref>። {{ጥቅስ|ከግድያ እስከ የግዳጅ ሥራ በሁሉም መልኩ የሰዎች ማስገደድ የኮሚኒስት ማህበረሰብ የመገንባት ዘዴ ነው|ጆሴፍ ስታሊን|right}} == የሳይንቲስቶች አስተያየት == {{ጥቅስ|የአንድ ሰው ሞት አሳዛኝ ነው, የሚሊዮኖች ሞት ስታቲስቲክስ ነው|ጆሴፍ ስታሊን|right}} {{ጥቅስ|ስታሊኒዝም ከፋሺዝም የከፋ፣ ጨካኝ፣ አረመኔ፣ ኢፍትሐዊ፣ ኢሞራላዊ፣ ፀረ-ዴሞክራሲያዊ ነው እናም በማንኛውም ተስፋ ወይም ሰበብ ሊጸድቅ አይችልም።ይህ የፖለቲካ ስርዓት እንደ ሱፐር-ፋሺዝም ሊገለጽ ይችላል።|ማክስ ኢስትማን <ref>M. Eastman, Stalin's Russia and the Crisis of Socialism, 1940, p. 84 / Цит. за Гаєк, Фрідріх. Шлях до рабства / пер. з англ. Сергій Рачинський. — К. : Наш Формат, 2022. — 208 с.</ref>|right}} [[ስዕል:Stalin birthday2.jpg|thumb|250px|የቻይና ኮሚኒስቶች በሺዎች የሚቆጠሩ የስታሊን ሥዕሎችን ይዘው ዘመቱ]] {{ጥቅስ|ስታሊኒዝም በሶሻሊስት ማህበረሰብ ውስጥ ከፍተኛ ለውጦችን አስከትሏል፣ እድገቱን ለአስርት አመታት ዘግይቷል፣ እና ከፍተኛ የሰው ልጅ ኪሳራ እና ሊቆጠር የማይችል ጉዳት አስከትሏል።|የዩኤስኤስአር 19 ኛው የሁሉም ህብረት ኮንፈረንስ የዩኤስኤስአር ኮሚኒስት ፓርቲ ውሳኔ ፣ 1988 ቁሳቁሶች <ref>Материалы XIX Всесоюзной конференции Коммунистической партии Советского Союза — М.: 1988. — С. 116.</ref>|right}} == የስታሊን ዘመን ውርስ == [[ስዕል:The unveiling of the Stalin statue in Budapest on December 16, 1951.jpg|thumb|250px|ፎቶው በዩኤስኤስአር ከተያዙት አገሮች በአንዱ የስታሊን የመታሰቢያ ሐውልት እንዴት እንደተገለጠ ያሳያል]] [[ስዕል:0964.a.2391.tif|thumb|250px|የስታሊን ምስል]] [[ስዕል:Stalin Medal.png|thumb|150px|በስታሊን ስም የተሰየመው ሜዳሊያ በህይወት በነበረበት ጊዜ ተፈጠረ እና ጥቅም ላይ ውሏል፣ በ1930-1950ዎቹ]] == አስደሳች እውነታዎች == [[ስዕል:1920 La Triumfo de Esperanto.jpeg|thumb|250px|አረንጓዴው ኮከብ የኢስፔራንቶ ቋንቋ ምልክት ነው]] በጀርመን በናዚ አገዛዝ እና በዩኤስኤስአር በስታሊኒስት አገዛዝ ስር [[ኢስፔራንቶ]] የሚለው ቋንቋ ታግዶ ነበር <ref>[https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2003/jul/12/weekend.davidnewnham A beginners guide to Esperanto]</ref>። == በባህል እና ሲኒማ == [[ስዕል:Odessa may 2014 04.jpg|thumb|250px|[[ኦዴሳ]]፣ የስታሊኒዝም ደጋፊዎች]] * ረሃብ 33 (1991) <ref>Holden, Stephen. "A Family's Struggle In Stalin's Man-Made Famine: Famine-33 Film Review." The New York Times. 15 December 1993</ref> * ኩፓላ (2020) ፊልም <ref name=":0">{{Citation |last=Yankovskiy |first=Vladimir |title=Kupala |url=https://www.imdb.com/title/tt13499372/ |type=Biography, Drama, History |publisher=Belarusfilm |access-date=2022-07-23 |archive-date=2022-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220413025725/https://www.imdb.com/title/tt13499372/ |url-status=live }}</ref><ref name=":1">{{Cite news |date=2019-11-07 |title=Уладзімір Янкоўскі: "Купалу" я зрабіў так, як разумею і ўмею |trans-title=Uladzimier Jankoŭski: I created “Kupała ” to the best of my understanding and ability |url=https://zviazda.by/be/news/20191101/1572621767-uladzimir-yankouski-kupalu-ya-zrabiu-tak-yak-razumeyu-i-umeyu |access-date=2022-07-23 |website=zviazda.by |language=be |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102084624/https://zviazda.by/be/news/20191101/1572621767-uladzimir-yankouski-kupalu-ya-zrabiu-tak-yak-razumeyu-i-umeyu |url-status=live }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Больше "Купалу" не видели: кто делает вид, что фильма не существует |trans-title=Kupała is no longer shown: who pretends that the film does not exist? |url=https://euroradio.fm/ru/bolshe-kupalu-nikto-ne-videl-kto-sdelal-vid-chto-nacionalnogo-proekta-net |access-date=2022-07-23 |website=Новости Беларуси {{!}} euroradio.fm |date=21 October 2021 |language=ru |archive-date=2021-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102090124/https://euroradio.fm/ru/bolshe-kupalu-nikto-ne-videl-kto-sdelal-vid-chto-nacionalnogo-proekta-net |url-status=live }}</ref> * ዘጋቢ ፊልም "የሩሲያዊነት አናቶሚ" (Анатомія рашизму, 2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> <ref>[https://stv.detector.media/suspilna-korporatsiya/read/7813/2023-05-18-pershyy-epizod-tsyklu-ostannya-viyna-prezentuvalo-suspilne/ “Анатомія рашизму”: Суспільне мовлення презентувало цикл фільмів про основу російсько-української війни. ВІДЕО]</ref>. == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች]] * [[የአሌክሳንደር ሉካሼንኮ አገዛዝ]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ቀይ ሽብር]] * [[ናዚዝም]] * [[ፑቲኒዝም]] == አገናኞች == 8si3i48gktht4ou3q8xjwwl0ygl5uht 0 55439 391854 391802 2026-04-21T22:33:17Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391854 wikitext text/x-wiki '''የሩሲያዊ ዓለም''' (በሩሲያኛ '''Русский мир''') [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|ሩሲያ በአጎራባች አገሮች ላይ የከፈተቻቸውን በርካታ ጦርነቶች]] ለማስረዳት መሠረት ሆኖ በሩሲያ ፌዴሬሽን አመራር የተደገፈ የሩሲያ ኢምፔሪያል ጂኦፖለቲካል-አይዲዮሎጂ ትምህርት። [[ፑቲኒዝም|የፑቲን አገዛዝ አጠቃላይ ርዕዮተ ዓለም የተመሰረተው በዚህ ጽንሰ-ሐሳብ ላይ ነው]] <ref>Mark Smith. Pax Russica: Russiaś Monroe Doctrine. 1993</ref> <ref>Бойко Алла. Образ «русского мира» в інформаційному просторі України / Журналістика: наук. зб. / за ред. Н. Сидоренко. — К.: Інститут журналістики КНУ імені Тараса Шевченка, 2016. — Вип. 15 (40) — 232 с</ref>። [[ስዕል:Russian World.jpg|thumb|250px|በሞስኮ ለሚኒ እና ፖዝሃርስኪ ​​የመታሰቢያ ሐውልት፣ በ[[ሞስኮ ክሬምሊን]] አቅራቢያ በቀይ አደባባይ ላይ]] [[ስዕል:Soviet empire 1960.png|thumb|250px|በሩሲያ ኢምፓየር ታሪክ ውስጥ ትልቁ የግዛት መስፋፋት እና በኋላም የዩኤስኤስአርኤስ [[ቅዝቃዛው ጦርነት|የተከሰተው ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ በምስራቅ አውሮፓ ሀገራት ወታደራዊ ወረራ ምክንያት ነው]]]] [[ስዕል:Russian pro-war flag (alternate).png|thumb|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የZ ምልክት]] [[የቅዱስ ጊዮርጊስ ጥብጣብ|በቅዱስ ጆርጅ ሪባን ቀለሞች]] ሩሲያ በዩክሬን ላይ ከደረሰችበት ወረራ ዋነኛ ምልክቶች አንዱ እና የቭላድሚር ፑቲን አገዛዝ ምልክት ሆኗል፣ [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች|እሱም በበርካታ የሰብአዊ መብት ጥሰቶች ጥፋተኛ ነው]]። በዚህ ምክንያት፣ ይህንን ግቢ መጠቀም በብዙ አገሮች ውስጥ የተከለከለ ነው]] == ታሪክ == ሩሲያውያን በ 9 ኛው ክፍለ ዘመን በምዕራባዊ ዘመናዊው ሩሲያ የሰፈሩ [[ስላቮች|የምስራቃዊ ስላቭስ]] የተወለዱ ህዝቦች እና የፊንላንድ-ኡሪክ ጎሳዎች ከአዲሶቹ ጋር የተዋሃዱ ናቸው <ref>Пособие по истории Отечества для поступающих в вузы. 2-е изд.: Учеб. пособие. / Ред. коллегия: Орлов А. С., Полунов А. Ю., Шестова Т. Л., Щетинов Ю. А.— М.: Простор, 2004.— С. 68.</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20160927043735/https://thequestion.ru/questions/23099/pochemu-rf-prisvaivaet-sebe-istoriyu-kievskoi-rusi Почему РФ присваивает себе историю Киевской Руси?]</ref>። በመካከለኛው ዘመን መገባደጃ ላይ፣ አሁን ሩሲያ በምትባለው አገር ውስጥ ሁለት ትላልቅ ከተሞች ነበሩ፡- የዲሞክራቲክ ኖቭጎሮድ ሪፐብሊክ ማዕከል የሆነው ቬሊኪ ኖቭጎሮድ እና አምባገነናዊት ሞስኮ፣ አምባገነናዊ አገዛዝ እና የ ንጉስ ፍፁም ኃይል ያለው። ሞስኮ ኖቭጎሮድን ያለማቋረጥ ታጠቃለች እና በመጨረሻም በ 1478 ብቻ ድል አደረገች። ዘመናዊው የሩሲያ ህዝብ በ 15 ኛው -16 ኛው ክፍለ ዘመን ውስጥ [[ወርቃማው ሆርዴ|ወርቃማው ሆርዴ]] ከወደቀ በኋላ በሞስኮ ርዕሰ መስተዳደር ውስጥ ተመሠረተ <ref>канд. філос. наук Ковтун Ю. В. ОПОЗИЦІЯ «РОСІЯ — ЗАХІД» В РОСІЙСЬКІЙ ФІЛОСОФСЬКІЙ ДУМЦІ ХІХ СТОЛІТТЯ / «Дні науки філософського факультету — 2016», Міжн. наук. конф. (2016; Київ). Міжнародна наукова конференція «Дні науки філософського факультету — 2016», 20-21 квіт. 2016 р.: [матеріали доповідей та виступів] / редкол.: А. Є. Конверський [та ін.]. — К.: Видавничо-поліграфічний центр «Київський університет», 2016. — Ч. 1. — 231 с.</ref>። ከ 15 ኛው እስከ 19 ኛው ክፍለ ዘመን አብዛኛው ሩሲያውያን ትውልዳቸውን በራሳቸው ገዢዎች በባርነት ያሳልፋሉ, ይህም በአብዛኛው አኗኗራቸውን ቀርጿል። ሰራዊቱ አለምን ለማየት እና ከመንደራቸው ባሻገር ያሉ ቦታዎችን ለመጎብኘት ብቸኛው መንገድ ነበር <ref>Ключевский В. О. Происхождение крепостного права в России / В. Ключевский. — СПб., 1885.</ref>። ከ 18 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ፣ በ “የሩሲያ ግዛት” ዓመታት ፣ የሩሲያውያን ልዩ ሥልጣኔያዊ ተልዕኮ ሀሳቦች ተነሱ ፣ ይህም በአውሮፓ መንግስታት ላይ ብዙ ጦርነቶችን ያረጋግጣል። [[የሩሲያዊነት|ሩሲፊኬሽን የተካሄደው በተያዙት አገሮች ውስጥ ነው]] <ref>Иоанн (Снычев), митрополит. Русский узел: статьи, беседы, обращения. – СПБ., 2000. – С. 10-11</ref>። [[ስዕል:Sormovo-Lenin-monument-0305.jpg|thumb|230px|የዩኤስኤስ አር ካፖርት የሶቪየት አምባገነንነት ምልክት ሆኖ ብዙውን ጊዜ በድህረ-ሶቪየት አገሮች ውስጥ ባሉ የአስተዳደር ሕንፃዎች ላይ ይገኛል]] [[ስዕል:Three bogatyrs (Vasnetsov) 02 by shakko.jpg|thumb|250px|ሥዕሉ "ሦስት ጀግኖች" በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን የተፈጠረ እና በመካከለኛው ዘመን "ከሮስቶቭ, ሙሮቭ እና ሞስኮ ከተሞች ሦስት የሩሲያ ጀግኖች" ለሚለው አፈ ታሪክ ተወስኗል። እንደ እውነቱ ከሆነ ሁሉም የመጡት አሁን ዩክሬን ከሆነው የኪዬቭ ግዛት ነው]] [[ስዕል:Ilya Repin - Barge Haulers on the Volga - Google Art Project.jpg|thumb|250px|እስከ 1861 ድረስ ሰርፍስ በሩሲያ ማህበረሰብ ውስጥ ትልቁ ማህበራዊ ቡድን ነበር።]] [[ስዕል:Selected works of Joseph Stalin.jpg|thumb|250px|የስታሊን መጽሐፍት]] [[ስዕል:Monument to Lenin near Volgogradneftemash.jpg|thumb|220px|የሌኒን የመታሰቢያ ሐውልት]] በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን ፣ በመንግስት ትእዛዝ ፣ የሩሲያ ኢምፓየር በንጉሠ ነገሥት ሳንሱር የመጀመሪያዎቹ የመካከለኛው ዘመን ሰነዶች ከጠፉ በኋላ በተከሰቱት የተዛቡ እና የተዛቡ ታሪካዊ ምንጮች ላይ በመመርኮዝ ለሩሲያ የመካከለኛው ዘመን ታሪክ የተሰጡ ሥዕሎችን በንቃት መፍጠር ጀመረ <ref>[https://yablor.ru/blogs/drevnyuyu-russkuyu-kulturu-pridumal/6873439 "ДРЕВНЮЮ" РУССКУЮ КУЛЬТУРУ ПРИДУМАЛИ В 19 ВЕКЕ]</ref>። በሳንሱር ለሩሲያ ታሪክ የተነገረለት የኪዬቭ የሶስቱ ጀግኖች ጥንታዊ የዩክሬን አፈ ታሪክ ልዩ ታዋቂነትን አግኝቷል። እንደ እውነቱ ከሆነ ሁሉም የመጡት አሁን ዩክሬን ከሆነው የኪዬቭ ግዛት ነው። አሌዮሻ ፖፖቪች ከፒሪያቲን ከተማ ነበር፣ የኪቫን ልዑልን አገልግሏል፣ እና በካልካ ወንዝ (በአሁኑ ዶንባስ በሚባለው አካባቢ) ዘላኖች ላይ በመዋጋት ሞተ። ጀግናው ዶብሪንያ በምእራብ ዩክሬን ኒዝኪኒቺ ከሚባል መንደር የመጣ ሲሆን በ988 ኪየቭን ያጠመቀው የታላቁ ቭላድሚር አጎት ነበር። እና ኢሊያ ሙሮሜትስ ከኪየቭ 100 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ከምትገኘው የሙሮቭስክ ከተማ ነበር <ref>[http://chas-time.com.ua/liudyna/zvidki-rodom-ruski-bogatiri.html Звідки родом руські богатирі?]</ref>። በ [[ስታሊኒዝም|የሶቪየት አምባገነን አገዛዝ]] አመታት ውስጥ ይህ ሃሳብ በህዝቦች ወዳጅነት መፈክር ሽፋን ተደብቆ ነበር። ከዚህም በላይ በሶቪየት አምባገነንነት ጊዜ አሌክሳንደር ኔቪስኪ ከስዊድናውያን ጋር ባደረገው ጦርነት ውጤቱ የተጋነነ ነበር, እና በ 1240 የምስራቅ ስላቪክ ርእሰ መስተዳድሮችን የወረረው የካን ባቱ የማደጎ ልጅ መሆኑ ችላ ተብሏል, እናም የአሌክሳንደር ኔቪስኪ ልጅ ለአባቱ ታማኝ አገልግሎት ሆርዴ የመጀመሪያውን [[ሞስኮ|የሞስኮ]] ልዑል ሆነ <ref>Beissinger, Mark R. 2006 «Soviet Empire as 'Family Resemblance,'» Slavic Review, 65 (2) 294–303; Dave, Bhavna. 2007 Kazakhstan: Ethnicity, language and power. Abingdon, New York: Routledge.</ref>። ነገር ግን ዋናዎቹ ባህሪያት ተጠብቀው ነበር - አምባገነንነት, ሩሲያን ማግለል እና ከዓለም የተቆጣጠራቸው አገሮች እና ጥብቅ ሳንሱር። በዘመናዊው ቅርፅ ፣የሩሲያ ዓለም ሀሳብ እ.ኤ.አ. በ 1997 በሩሲያ ፈላስፋ እና የፖለቲካ ሳይንስ ምሁር አሌክሳንደር ዱጊን “የሩሲያ ጂኦፖሊቲካል የወደፊት ዕጣ ፈንታ” በተሰኘው መጽሐፋቸው ተቀርጾ ነበር ፣ እሱም ከጊዜ በኋላ ከፑቲን ጋር ቅርብ የሆነ ፈላስፋ ሆነ <ref>Пыхтин С.П. Русская национальная идея и современность // Русский строй. М., 1997.</ref> <ref>[https://xn--c1anggbdpdf.xn--p1ai/history/227574/ Александр Невский и его поворот на Восток]</ref>። [[ስዕል:Dzhokhar Dudayev (black background).jpg|thumb|180px|የቼቼኒያ የመጀመሪያ መሪ ዱዙክሃር ዱዳይቭ]] ይህ መጽሐፍ በሩሲያ ፌዴሬሽን ከፍተኛ ወታደራዊ የትምህርት ተቋማት ውስጥ የመማሪያ መጽሐፍ ሆኗል. በዚህ ሀሳብ በመመራት ሩሲያ በእኛ ጊዜ ከሌሎች ሀገራት ጋር በደርዘን የሚቆጠሩ ጦርነቶችን ጀምራለች ነገር ግን ትልቁ በ [[ቼቺኒያ]] እና [[ጆርጂያ]] ላይ የተደረጉ ጦርነቶች እና [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|በዩክሬን ላይ የተደረገ ጦርነት]] በ 2022 የዘር ማጥፋት ባህሪያትን አግኝቷል <ref>[https://www.facenews.ua/news/2014/257992/ Идея «русского мира» не сможет ни возродить, ни продлить существование России - политбеженец из РФ]</ref> <ref>[https://www.5.ua/suspilstvo/poroshenko-maizhe-25-tysiachi-ukrainskykh-heroiv-viddaly-zhyttia-shchob-zvilnyty-donbas-vid-russkoho-myra-109908.html Порошенко: Майже 2,5 тисячі українських героїв віддали життя, щоб звільнити Донбас від "русского мира"]</ref>። የቼችኒያ የመጀመሪያው ፕሬዝዳንት ዞክሃር ዱዳይቭ የሩስያ አለም ለሰው ልጅ የጥላቻ ርዕዮተ ዓለምን እንደሚወክል አስታውቀዋል። እንዲሁም በ 2009 የ [[ብራይክስ]] ድርጅት ተፈጠረ፣ እሱም ለሩሲያ ታማኝ የሆኑ አገሮችን ያካትታል <ref>[https://jamestown.org/dudaev-sets-stage-for-russian-chechen-negotiations/ DUDAEV SETS STAGE FOR RUSSIAN-CHECHEN NEGOTIATIONS.]</ref> <ref>[https://armyinform.com.ua/2022/10/04/dzhohar-dudayevrusyzm-%E2%88%92-cze-osoblyva-forma-lyudynonenavysnyczkoyi-ideologiyi/ Джохар Дудаєв: «русизм − це особлива форма людиноненависницької ідеології»]</ref> <ref>[https://becid.eu/ru/facts/%D0%B3%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BB-%D0%BB%D0%B8-%D0%B4%D0%B6%D0%BE%D1%85%D0%B0%D1%80-%D0%B4%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D0%B2-%D1%81%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%8F-%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8C/ Говорил ли Джохар Дудаев: „Самая большая ошибка — это пренебречь украинцами“?]</ref>። == ርዕዮተ ዓለም == [[ስዕል:Opening of the monument to the Vladimir the Great (2016-11-04) 02.jpg|thumb|220px|የኪየቭ እና የኖቭጎሮድ ልዑል ቭላድሚር የመታሰቢያ ሐውልት። ፑቲን እ.ኤ.አ. በ 2016 በሞስኮ ውስጥ ይፋ አደረገ ። የመታሰቢያ ሐውልቱ ማዕከላዊ ጠቀሜታ ሩሲያ በዶንባስ ጦርነት ወቅት የዩክሬን ግዛት ለመያዝ ባላት ፍላጎት ላይ ነው]] የሩስያ ዓለም ርዕዮተ ዓለም በበርካታ ስልታዊ የታሪክ መዛባት እና ታሪካዊ አፈ ታሪኮች ላይ የተመሰረተ ነው፣ በዚህ እርዳታ የሩሲያ ግዛት ከንጉሠ ነገሥቱ ጊዜ ጀምሮ የራሱን ወንጀሎች ያጸደቀ ነው። በዘመናዊው [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] የተወረሱ እና ጥቅም ላይ የዋሉ ዋና አፈ ታሪኮች:- * 1. [[ኪየቫን ሩስ]] እና ሩሲያ አንድ ሀገር ናቸው <ref>[https://argumentua.com/stati/sovetskii-soyuz-ubila-lozh-ona-zhe-pokhoronit-i-rossiyu Советский Союз убила ложь. Она же похоронит и Россию]</ref> * 2. [[ዩክሬናውያን]] እና [[ሩሲያውያን]] አንድ ሰዎች ናቸው * 3. [[ዩክሬኖፎቢያ|"የዩክሬን ቋንቋ የለም"]] (ሩሲያ በዚህ ቋንቋ አጠቃቀም ላይ ስልታዊ ገደቦችን እውነታዎች ችላ ትላለች) * 4. ሞስኮ - ሦስተኛው ሮም (የጣሊያን ዋና ከተማ የሆነችው አንደኛ ሮም ወደቀች እና የሮማ ግዛት ፈራረሰች ፣ ሁለተኛ ሮም - ቁስጥንጥንያ በ [[ቱርክ|ኦቶማን ኢምፓየር]] ግፊት ወደቀች ፣ እና ሦስተኛው ሮም - ሞስኮ ዘላለማዊ ነው) * 5. የዩክሬን ብሔር የለም፣ የተፈጠረው በኦስትሪያ አጠቃላይ ሰራተኛ ነው <ref>[https://uinp.gov.ua/informaciyni-materialy/antymif/mif-pro-te-shcho-ukrayinsku-naciyu-vygadav-avstriyskyy-genshtab Міф про те, що українську націю вигадав Австрійський генштаб]</ref>። * 6. በ 2014 ከዩክሬን ጋር ጦርነት ከጀመረ በኋላ ፑቲን "ዩክሬን የተፈጠረው በሌኒን ነው" የሚለውን ተረት ወለ። እንደውም አገሪቱ [[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት|በ1920 በሶቪየት ኅብረት ከተያዘች በኋላ]] በዩክሬን ውስጥ አገር ሳይሆን አሻንጉሊት መንግሥት ተፈጠረ <ref>[https://www.huri.harvard.edu/news/serhii-plokhii-casus-belli-did-lenin-create-modern-ukraine Serhii Plokhii: Casus Belli: Did Lenin Create Modern Ukraine?]</ref>። * 7. [[ታላቅ ሽብር|የስታሊን ጭቆናዎች ተረት ናቸው]]። * 8. [[ሆሎዶሞር]] በአለም ላይ አዎንታዊ ተጽእኖ ነበረው <ref>[https://www.holodomoreducation.org/news.php/news/4 International Recognition of the Holodomor]</ref> * 9. ኦፊሴላዊ የሩሲያ አሃዞች እ.ኤ.አ. በ 1939 የሞሎቶቭ-ሪበንትሮፕ ስምምነትን እውነታ ይክዳሉ ፣ ይህም እስከ 1941 ድረስ የዘለቀውን [[ናዚዝም|ናዚዎች]] ከዩኤስኤስአር ጋር ጥምረት መጀመሩን ያሳያል <ref>[https://web.archive.org/web/20190127035241/https://www.2000.ua/blogi/blogi_blogi/isterija-pobedy.htm Истерия Победы (обновлено)]</ref><ref>[https://www.currenttime.tv/a/russian-military-propaganda-may-9/32401667.html Как "никогда больше" превратилось в "можем повторить". Илья Колмановский – о "победобесии", военной пропаганде и парадах 9 мая]</ref> [[ስዕል:Novorossia.jpg|thumb|240px|የኖቮሮሲያ ካርታ, ሁልጊዜ የዩክሬን ኮሳኮች ንብረት የሆኑ እና ከሩሲያ ግዛት በኋላ በህገ-ወጥ መንገድ ከነሱ የተወሰዱ መሬቶች በእነሱ እርዳታ የኦቶማን ኢምፓየር በ [[1768-1774 የሩስያ-ቱርክ ጦርነት|1768-1774 ጦርነት]] አሸንፈዋል]] * 10. የሩስያ ገዥዎች - ዛር, የዩኤስኤስ አር አምባገነን ጆሴፍ ስታሊን እና ፑቲን - በምድር ላይ የእግዚአብሔር ትስጉት ናቸው * 11. የሩስያ ሥልጣኔ በመንፈሳዊ ያልሰለጠነውን ምዕራባዊ ክፍል ይቃወማል (የሩሲያ ሮማኖቭ ሥርወ መንግሥት መነሻው ጀርመናዊ መሆኑ የሚታወቅ ቢሆንም ችላ ይባላል) * 12. የሩሲያ ታሪክ አንድ ሺህ ዓመት ነው (በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን የሩሲያ ኢምፔሪያል ሳንሱር ከ [[ሄትማናቴ|ሄትማናቴ]] እና [[የሊትዌኒያ ግራንድ ዱቺ]] በተወሰዱ ሰነዶች ላይ በመመሥረት እና በተሻሻለው ቅጽ "የሩሲያ ግዛት ታሪክ" በሚል አሳተመ <ref>[https://dgap.org/en/events/russkiy-mir-russian-world Russkiy Mir: "Russian World". DGAP (3 мая 2016). Дата обращения: 22 февраля 2023. Ар]</ref> <ref>[https://www.krug99.ba/doctrine-and-ideology-of-russian-world-in-bosnia-but-not-by-russia/ Doctrine and Ideology of “Russian World” in Bosnia, But Not by Russia]</ref> <ref>Oleksiy Bondarenko. ‘Russkij Mir', Between Diaspora and Public Diplomacy. Russia's Foothold in Central Asia // NUOVA SERIES. — 2016. — Т. 81, вып. 3.</ref>። * 13. [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] የሩስያ ገጣሚ ነው። * 14. [[ዛፖሮዝሂያን ሲች|የዩክሬን ኮሳኮች]] ሩሲያኛ ነበሩ (ይህም በኒኮላይ ጎጎል ታራስ ቡልባ መጽሐፍ ውስጥ ተደግሟል ፣ በ 1842 በሩሲያ ኢምፔሪያል ሳንሱር የተዛባ) <ref>[https://www.stopfake.org/en/historical-myths-at-the-service-of-russian-propaganda/ Historical Myths at the Service of Russian Propaganda]</ref>። * 15. "ዩክሬን" የሚለው ስም የመጣው "የድንበር መሬቶች" ከሚለው ቃል ነው። * 16. ክራይሚያ እና [[ዶንባስ]] ሁሌም ሩሲያዊ ናቸው የሚለው አፈ ታሪክ። ይህ ምስራቃዊ የዩክሬን ግዛት ለዘመናት በዩክሬናውያን ይኖሩ ነበር እና በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ሩሲያ ወደ ሩሲያ ከመውሰዷ በፊት ክሬሚያ ታሪኳን የጀመረችው እንደ ጥንታዊ የግሪክ ቅኝ ግዛት ነበር <ref>[https://www.ar25.org/ru/article/15-mifov-rossiyskoy-istorii.html 15 мифов российской истории]</ref>። * 17. መላው የዩክሬን ደቡብ ምስራቅ [[ኖቮሮሲያ]] ነው <ref>[https://natoassociation.ca/the-myths-of-novorossiya-kremlin-reinvents-ukrainian-history-to-justify-invasion/ The Myths of Novorossiya: Kremlin Reinvents Ukrainian History to Justify Invasion]</ref> <ref>[https://www.mediavoice.ge/post/destroying-the-historical-fake-about-so-called-novorossiya Destroying the historical fake about so-called "Novorossiya"]</ref> <ref>[https://internews.ua/en/opportunity/revision Re-Vision of History: Russian Historical Propaganda and Ukraine]</ref>። * 18. የዩክሬን እና የቤላሩስ ከተሞች በሩሲያ ገዥዎች የተመሰረቱ ናቸው የሚለው አፈ ታሪክ ([[ክሮፒቭኒትስኪ]]፣ [[ኦዴሳ]]፣ [[ኬርሰን]]) <ref>[https://signaltoresist.com.ua/en/history-of-kherson/ So, Who Does Kherson Belong To? The Story of a City Russia Tried to Rewrite]</ref> <ref>[https://neweasterneurope.eu/2025/03/04/odesas-true-identity-countering-russian-propaganda-and-imperialist-myths/ Odesa’s true identity: countering Russian propaganda and imperialist myths]</ref> <ref>[https://uacrisis.org/en/the-myth-of-russian-donbas The Myth of “Russian Donbas”]</ref>። * 19. በ[[ካትይን]] የፖላንድ እስረኞች የተገደሉት በሶቪየት ልዩ አገልግሎት ሳይሆን በጀርመኖች ነው። * 20. [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት]] ከዩኤስኤ ጋር በብሔርተኞች የተደራጀ ነበር [[ስዕል:Последнее предсмертное фото Дарьи Дугиной.jpg|thumb|230px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የፑቲን የቅርብ አጋር እና የርዕዮተ ዓለም ተመራማሪ አሌክሳንደር ዱጂን። ከእሱ ቀጥሎ ሴት ልጁ ነች። እና ጓደኛዋ የፑቲን አገዛዝ እና የዩክሬን ወረራ ምልክት "Z" የሚል ቲሸርት ለብሳለች]]]] * 21. ሩሲያውያን "ልዩ የሆነ የጄኔቲክ ኮድ አላቸው, እና ይህ ከዋና ጥቅሞቻቸው አንዱ ነው" ("የፑቲን ቀጥታ መስመር ለሰዎች") * 22. አሜሪካ ሁል ጊዜ ሩሲያን ለማጥፋት ትፈልጋለች የሚለው አፈ ታሪክ። ፕሮፓጋንዳ በ 1920 ዎቹ መጀመሪያ ላይ የተከሰተውን ረሃብ ጨምሮ በታሪክ አምስት ጊዜ ሰብአዊ ርዳታ በመስጠት ሩሲያን ከረሃብ በመታደግ ረገድ ዩናይትድ ስቴትስ ንቁ ሚና መጫወቷን ታሪካዊ እውነታ ችላ ብሎታል (American Relief Administration, ARA) ። በተጨማሪም አጠቃላይ የዩኤስኤስአር ከባድ ኢንዱስትሪ የተገነባው ከዩናይትድ ስቴትስ በተጋበዙ ልዩ ባለሙያተኞች ቁጥጥር ስር ሲሆን በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት ዩናይትድ ስቴትስ ለዩኤስኤስአር ከፍተኛ መጠን ያለው የጦር መሣሪያ በብድር-ሊዝ ሰጥታ ነበር። * 23. ዩክሬናውያን ስላቭስ አይደሉም የሚለው አፈ ታሪክ እና የዩክሬን ካፖርት የእስያ ዘላኖች ምልክት ነው <ref>[https://voxukraine.org/ru/fejk-gerbom-ukrayny-yavlyaetsya-hazarskyj-symvol#:~:text=%D0%9F%D0%BE%D0%B7%D0%B6%D0%B5%20%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B1%20%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BB%20%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%BC%20%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%BC,%D0%B0%20%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%BE%20%D0%BB%D0%B8%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%BC%20%D0%B7%D0%BD%D0%B0%D0%BA%D0%BE%D0%BC%20%D0%BA%D0%BD%D1%8F%D0%B7%D1%8F.&text=%D0%9C%D1%8B%20%D0%BD%D0%B5%20%D0%BD%D0%B0%D1%88%D0%BB%D0%B8%20%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D0%B5%D1%80%D0%BD%D1%8B%D1%85%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%87%D0%B5%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85,%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B8%20%D0%B8%D1%85%20%D0%B7%D0%B0%20%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D1%83%D1%8E%20%D1%82%D0%B0%D0%BC%D0%B3%D1%83.&text=%D0%9A%D0%B0%D0%BA%20%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B4%D0%BF%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B0%D0%B5%D1%82%20%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%B8%D0%BA%20%D0%95%D0%BC%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%8F%D0%BD%20%D0%9F%D1%80%D0%B8%D1%86%D0%B0%D0%BA,%D0%B7%D0%B0%D0%B8%D0%BC%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F%20%D1%85%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85%20%D1%81%D0%B8%D0%BC%D0%B2%D0%BE%D0%BB%D0%BE%D0%B2%20%D0%BF%D0%BE%D0%BA%D0%B0%20%D0%BD%D0%B5%D1%82 ФЕЙК: Гербом Украины является хазарский символ]</ref> <ref>{{Cite web |title=Дезинформация: Герб Украины на самом деле является хазарским родовым знаком, который ставился на скоте и имуществе |url=https://geofacts.ee/ru/2025/03/31/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0-%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%A8%E1%83%98-%E1%83%A3%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98-2/ |accessdate=2026-01-22 |archivedate=2025-05-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526153555/https://geofacts.ee/ru/2025/03/31/%E1%83%A1%E1%83%9D%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0-%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%A8%E1%83%98-%E1%83%A3%E1%83%99%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%98-2/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=ПРОЗРЕНИЕ "свидомого" украинца: Украина - это РУСЬ, а ВСЕ украинцы - РУССКИЕ |url=https://petition.president.gov.ua/petition/116112 |accessdate=2026-01-22 |archivedate=2022-09-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220929185125/https://petition.president.gov.ua/petition/116112 }}</ref> <ref>[https://likbez.org.ua/ru/istoriya-ukrainyi-kratchayshiy-kurs/vi-vek-972-g VI век – 972 г. — Ликбез]</ref> <ref> Флоря Б. Н. Хазарская версия происхождения украинских казаков в «Летописи» Григория Грабянки // Древняя Русь. Вопросы медиевистики. — 2013. — № 3 (53). — С. 142.</ref>። * 24. የአሜሪካ ጦር ሰፈሮች በዩክሬን ግዛት ላይ ይገኛሉ የሚለው አፈ ታሪክ። የሩስያ ፕሮፓጋንዳ በ 2012 የአሜሪካ ጦር ሰፈር በሩሲያ ከንቲባ እና የኡሊያኖቭስክ ገዥ ፊት መከፈቱን ይክዳል (በማዕከላዊ ሩሲያ ውስጥ ያለ ከተማ)፣ ይህ ክስተት በጭብጨባ ተገናኝቷል <ref>[https://www.themoscowtimes.com/2012/03/14/lavrov-backs-nato-using-ulyanovsk-base-a13280 Lavrov Backs NATO Using Ulyanovsk Base]</ref>። * 25. በሩሲያ ውስጥ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] እና [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] ገለልተኛ "የሕዝብ ሪፐብሊኮች" ነበሩ የሚል ተረት ተዘርግቷል. የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ በመፍጠራቸው፣ በመቆጣጠር ወይም በጦር መሣሪያቸው ውስጥ ምንም አይነት ተሳትፎን ይክዳል። የሩሲያ ባለስልጣናት በምስራቃዊ ዩክሬን ውስጥ በጦርነት ውስጥ የሩሲያ ወታደሮች ተሳትፎ እና በ "ሪፐብሊኮች" ውስጥ ከፍተኛ የመንግስት ቦታዎች በሩሲያ ዜጎች እና እንደ አሌክሳንደር ቦሮዳይ እና ኢጎር ጊርኪን ባሉ የጦር ወንጀለኞች መያዛቸውን ችላ ይላሉ <ref>[https://archive.khpg.org/en/1608809579 Ex-Donbas militant leader who wants Russia to seize most of Ukraine elected to Russian parliament]</ref> <ref>[https://rusaggression.gov.ua/en/hirkin-58f55c64ad3d301df5ec2e9e83d3d202.html Hirkin Ihor Vsevolodovychalias Igor Ivanovich Strelkov, "Strelok" (Gunner, Shooter, Rifleman)]</ref>። * 26. በሩሲያ ውስጥ ያሉ የዲሞክራሲ ኃይሎች ደጋፊዎች ሁሉ ሩሲያን ለማጥፋት የተላኩ ምዕራባውያን ወኪሎች ናቸው የሚል ተረት አለ። ይህ ፕሮፓጋንዳ የሁሉም የሩሲያ ባለስልጣኖች እና የጦር መሪዎች ልጆች በዩናይትድ ስቴትስ, በስፔን እና በፈረንሳይ የሚኖሩ መሆናቸውን ችላ ብሎታል. በተለይም የፑቲን የመጀመሪያ ሴት ልጅ ማሪያ ቮሮንትሶቫ እና ልጇ በኔዘርላንድ ሲኖሩ የሩሲያ መከላከያ ሚኒስትር ሰርጌ ሾጉ ልጅ በስፔን ይኖራሉ <ref>[https://www.bnr.nl/nieuws/ondernemen/10537636/poetins-dochter-spekt-artsensalaris-met-miljoenen-uit-zorgkliniek-voor-vaders-vertrouwelingen Poetins dochter spekt artsensalaris met miljoenen uit ‘zorgkliniek’ voor vaders vertrouwelingen]</ref> [[ስዕል:Bucha main street, 2022-04-06 (0804).jpg|thumb|240px|በኪዬቭ ዳርቻ በቡቻ ከተማ ውስጥ ሙሉ በሙሉ የተወደመ የሩሲያ ወታደራዊ መሣሪያዎች አምድ፣ ጸደይ 2022]] * 27. የሩስያ ፌዴሬሽን የሩስያ የጦር ወንጀሎችን የሚያሳዩ ማስረጃዎች በሙሉ ሐሰት እና ሩሲያን ለማጣጣል ያለመ መሆኑን በይፋ አስታውቋል። ለምሳሌ፣ ፑቲን የቡቻ እልቂት የውሸት ዜና እንደሆነ እና የተገደሉት ዩክሬናውያን ተዋናዮች መሆናቸውን ተናግሯል <ref>[https://www.reuters.com/world/europe/putin-ally-says-bucha-killings-are-fake-propaganda-2022-04-05/ Kremlin says Bucha is 'monstrous forgery' aimed at smearing Russia]</ref> <ref>[https://voxukraine.org/en/fake-russian-military-is-not-involved-in-the-mass-killings-of-civilians-in-bucha FAKE: Russian military is not involved in the mass killings of civilians in Bucha]</ref> <ref>[https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1012479/putin-calls-reports-out-of-bucha-fake-in-first-public-comments-on https://theweek.com/russo-ukrainian-war/1012479/putin-calls-reports-out-of-bucha-fake-in-first-public-comments-on]</ref>። የሩሲያ ዜጎች የሩስያ የጦር ወንጀሎችን አምነው ጦርነቱን እንዲያቆሙ በሚጠይቁ የማህበራዊ ሚዲያ ጽሁፎች በባለሥልጣናት ስደት እየደረሰባቸው ነው። [[የማሪፖል ከበባ|ለምሳሌ ጋዜጠኛ ማሪያ ፖኖማርንኮ በሩሲያ ውስጥ በቦምብ ጥቃቱ ወቅት በሺዎች የሚቆጠሩ የዩክሬን ሰላማዊ ዜጎች በተጠለሉበት በማሪዮፖል ድራማ ቲያትር ላይ የሩስያ የአየር ጥቃትን በመዘገቧ ታስራለች]] <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna/ Пономаренко Мария Николаевна]</ref>፣ የሞስኮ ጡረተኛ ሚካሂል ሲሞኖቭ ሩሲያ በማሪዮፖል ላይ ስላደረሰችው የቦምብ ጥቃት በሰጠው አስተያየት የሰባት አመት እስራት ተፈርዶበታል። በሺዎች የሚቆጠሩ ሌሎችም ተመሳሳይ እጣ ገጥሟቸዋል <ref>[https://memopzk.org/figurant/simonov-mihail/ Симонов Михаил Юрьевич]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/martynov-aleksandr/ Мартынов Александр Александрович]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/kamardin-artyom-yurevich/ Камардин Артём Юрьевич]</ref> <ref>[https://memopzk.org/figurant/turbin-arsenij/ Турбин Арсений]</ref>። እንደ አሌክሲ ሚልቻኮቭ ያሉ ኒዮ ናዚዎች በሩሲያ ጦር ውስጥ መኖራቸው እና የሩሲያ ምሁራን ዩክሬናውያንን እንዲያጠፉ የሚጠይቁ ጥሪዎች ለፑቲን አገዛዝ ባላቸው ታማኝነት ችላ ተብለዋል። እነዚህ ወንጀሎች በተፈፀሙበት ጊዜ [[ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?]] የሚለው ጽሑፍ በሩሲያ ዋና የዜና ወኪል ታትሟል <ref>[https://expresso.pt/guerra-ucrania/2022-07-20-Nacionalistas-e-imperialistas-da-extrema-direita-a-historia-dos-neonazis-russos-que-alegam-desnazificacao-para-combaterem-na-Ucrania-1036a3db Nacionalistas e imperialistas da extrema-direita: a história dos neonazis russos que alegam "desnazificação" para combaterem na Ucrânia]</ref> * 28. የዩኤስ መዝሙር የተመሠረተው በሩሲያ ባሕላዊ ዜማ ላይ ነው የሚለው አፈ ታሪክ <ref>[https://travelask.ru/blog/posts/17450-gimn-ssha-i-russkaya-narodnaya-pesnya-kto-u-kogo-ukral-melod Гимн США и русская народная песня: кто у кого украл мелодию]</ref>። * 29. ዩክሬንኛ እና ቤላሩስኛ "የሩሲያ ቀበሌኛዎች ናቸው፣ ዩክሬን እና ቤላሩስ የፖላንድ ግዛት አካል በነበሩበት ጊዜ በፖላንድ ተጽእኖ የተዛባ" የሚለው አፈ ታሪክ በሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒዮትር ቫልቭ በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን የተፈጠረ ነው። የዚህ ተረት ደጋፊዎች የሩስያ ቋንቋ በዘመናዊ መልኩ ከጀርመን፣ ከፖላንድ እና ከፈረንሳይ ብዙ ቃላትን በተለይም የህክምና ቃላትን መውሰዱን ቸል ይላሉ <ref>[https://postup.org.ua/novyny-i-publikatsii/informatsiinyi-sprotyv/1099-tsirkulyar-valueva-spodvignul-ukrainskij-narod-k-samoopredeleniyu Циркуляр Валуева сподвигнул украинский народ к самоопределению]</ref>። * 30. [[የሩሲያ ጸደይ|በደቡብ ምስራቃዊ ዩክሬን ውስጥ የሩስያ ደጋፊ እንቅስቃሴዎች "የሕዝብ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን" ድርጊት እንደሆነ የታወቀ አፈ ታሪክ አለ]]። የ "የሩሲያ ዓለም" ደጋፊዎች በእነዚህ የተቃውሞ ሰልፎች ውስጥ የሩሲያ የስለላ አገልግሎቶች እና የሩሲያ ከፍተኛ አዛዥ ተሳትፎን ችላ ይላሉ <ref>[https://www.nytimes.com/2016/10/18/world/europe/ukraine-rebel-arsen-pavlov-motorola-killed.html Bomb Kills Pro-Russian Rebel Commander in Eastern Ukraine]</ref>። == የዘር ማጥፋት ጥሪ == [[ስዕል:Vladislav Surkov 7 May 2013.jpeg|thumb|180px|ከዘመናዊ ርዕዮተ ዓለም አንዱ የሆነው ቭላዲላቭ ሰርኮቭ። ከፑቲን ጋር ቅርበት ያላቸው ፖለቲከኛ፣ እ.ኤ.አ. በ2014 ሩሲያ በምስራቅ ዩክሬን ላይ የፈፀመችውን ወረራ መርታለች]] የዚህ ርዕዮተ ዓለም አጠቃቀም በጣም አስደናቂ ከሆኑት ምሳሌዎች አንዱ [[ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?]] የሚለው መጣጥፍ ነው። == አስደሳች እውነታዎች == [[ስዕል:Tadeusz Kosciuszko (77509109).jpg|thumb|180px|በ 1863-1864 በሩስያ ኢምፓየር ላይ የተነሳው አመጽ መሪ የሆነው ታዴየስ ኮስሲየስኮ የዩክሬን እና የቤላሩስ ብሄራዊ ጀግና]] የዚህ ሃሳብ ትግበራ ቀደም ሲል በሩሲያ የተጨፈጨፉ ሀገራት ተሳትፎ የማይቻል በመሆኑ የደጋፊዎቿ ዋነኛ ጠላቶች የእነዚህን ሀገራት ነፃነት የሚደግፉ ናቸው። ለምሳሌ የዩክሬን ነፃነት ደጋፊዎች በተለያዩ ዘመናት በመሪያቸው ስም ይጠሩ ነበር። በ 18 ኛው እና በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን ኦፊሴላዊ ፕሮፓጋንዳ ለኢቫን ማዜፓ ክብር ሲሉ "የማዜፓ ሠራዊት" ብለው ጠርቷቸዋል። በሶቪየት ኃያል የመጀመሪያዎቹ አስርት ዓመታት ውስጥ የሶቪየት ፕሮፓጋንዳ ለዩክሬን ነፃነት የሚታገሉትን ሁሉ የፔትሊራ ጦር ፣ ለ [[የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ]] ሲሞን ፔትሊዩራ መሪ ክብር እና ከ 1950 ዎቹ እስከ ዛሬ የባንዴራ ጦር ለስቴፓን ባንዴራ ክብር ሲል ጠርቷል (በሩሲያኛ мазепинцы, петлюровцы, бандеровцы)። በቤላሩስ ውስጥ የአምባገነኑ አሌክሳንደር ሉካሼንኮ አገዛዝ ተቃዋሚዎች "ዝማጋሪ" (በቤላሩስኛ змагары) ይባላሉ። == ትችት == [[ስዕል:Патриарший собор во имя Воскресения Христова (июнь 2022).jpg|thumb|180px|ከዩክሬን ወረራ በፊት የተከፈተው የሩስያ ጦር ኃይሎች ዋና ካቴድራል የሩሲያ ኢምፔሪያሊዝም እና የሶቪየት አምባገነንነት ትሩፋትን ያሳያል]] የሩሲያውያን የፑቲን ተቃዋሚዎች እንደ ድርጅት የራሺያን ማህበረሰቦች በአለም አቀፍ ደረጃ አንድ ለማድረግ የተቀሰቀሰውን "የሩሲያ አለም" ሀሳብን ክፉኛ ተችተውታል፣ ይልቁንም በራሺያውያን መካከል በሌሎች ህዝቦች ላይ ጥላቻን ለመፍጠር እና ጦርነትን ለመቀስቀስ መሳሪያ ሆኗል <ref>[https://dron.media/horoshie-russkie-horoshie-li-oni-vzglyad-iz-kieva/ Хорошие русские. Хорошие ли они? Взгляд из Киева]</ref> {{ጥቅስ|የሩሲያ ዓለም ምንድን ነው? ሩሲያኛ የሚነገርበት ወይም የሩስያ ባህል የሚደነቅባቸው ቦታዎች ብቻ ሳይሆን የሩሲያ የጦር መሳሪያዎች የሚፈሩባቸው ቦታዎችም ጭምር ነው። ይህ ደግሞ የሩሲያ ዓለም ነው|ቭላዲላቭ ሰርኮቭ, የሩሲያ መንግሥት ባለሥልጣን|right}} == የተፅዕኖ ዞን == [[ስዕል:United Russia Congress (2011-11-27) 09.jpg|thumb|240px|ፑቲን ሩሲያ በዩክሬን ላይ የጀመረችውን ወረራ በመደገፍ ኮንሰርት አዘጋጅቷል]] [[ስዕል:RussiansinBangui.png|thumb|240px|በአፍሪካ ውስጥ የሩሲያ ወታደራዊ]] [[ስዕል:Українські захисники розгромили ворожу БТГ на Донеччині за кілька годин 11.jpg|thumb|240px|የሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች ከ Z ምልክት ጋር]] ይህ ርዕዮተ ዓለም እና ፕሮፓጋንዳ በአጠቃላይ በሁሉም የዓለም ሀገሮች ላይ ያነጣጠረ ነው, ነገር ግን በተለይ [[የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ|የቀድሞው የሩሲያ ግዛት እና የዩኤስኤስ አር ቅኝ ግዛቶች]] ላይ ነው። የራሺያ መንግስት በነዚህ ሀገራት ላይ የሚፈጽመውን ወንጀል ወደ ጎን በመተው "የሩሲያ ታሪካዊ መሬቶችን በመመለስ" "የሩሲያ ቋንቋ ተናጋሪዎችን በመጠበቅ" ወዘተ የሌሎች ሀገራትን ግዛቶች መያዙን ያጸድቃል። በብዙ አገሮች ይህ ርዕዮተ ዓለም ለብሔራዊ ደኅንነት አስጊ ሆኖ የተከለከለ ነው <ref>[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3005-20#Text Про засудження та заборону пропаганди російської імперської політики в Україні і деколонізацію топонімії]</ref>። {{ጥቅስ|ፑቲንን እንደ ዋና እና ብቸኛው ክፋት የሚመለከት ማንኛውም ሰው "በታሪክ ውስጥ የአንድ የተወሰነ ግለሰብ ሚና" በሚለው የተሳሳተ አስተሳሰብ ይመራል። እሱ ሌላ የሩሲያ ግዛት አሻንጉሊት ነው። በ300 ዓመታት የማይለወጡ ወጎች ይመራል። የፑቲን አገዛዝ ምንም ዓይነት ዋና ገፅታዎችም ሆነ የራሱ የግል ቅዠቶች አልያዘም። እሱ በቀላሉ የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት አስተዳደር ደንቦችን በትጋት ይከተላል። ሁሉም የፑቲን ድርጊቶች ባለፉት መቶ ዘመናት ሲተገበር የቆየው የሩሲያ የውጭ ፖሊሲ ቀጥተኛ ሎጂካዊ ቀጣይ ናቸው|አሌክሳንደር ኔቭዞሮቭ፣ ሩሲያዊ ጸሐፊ, ጋዜጠኛ እና የህዝብ ታዋቂ|right}} ይህ ርዕዮተ ዓለም በአፍሪካ አገሮች እንደ ሩሲያ ቱዴይ እና ስፑትኒክ ባሉ የሩስያ ሚዲያዎች በንቃት የሚስፋፋ ሲሆን ዓላማውም ሩሲያ በድሆች እና ተጋላጭ አገሮች ላይ ያላትን ተጽእኖ ለማጠናከር እና ለዩክሬን ጦርነት የአፍሪካ ቅጥረኞችን ለመመልመል ነው <ref>[https://afrinz.ru/2025/04/konecz-neokolonializma-russkij-mir-vmesto-fransafriki/ Конец неоколониализма: Русский мир вместо Франсафрики]</ref>። ከ 2022 ጀምሮ አፍሪካውያን ቅጥረኞች በ [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች|የሩሲያ ጦር]] ውስጥ በንቃት ተቀጥረው ነበር እናም ብዙውን ጊዜ እንደ ግል እና በ "ስጋ ጥቃቶች" ምክንያት በዩክሬን ላይ በተደረገው ጦርነት ይሞታሉ <ref>[https://russkiymir.ru/news/329555/ «Русский мир» запустил вещание в Африке]</ref>። == በስነ-ጽሁፍ == [[ስዕል:Пам'ятник чекістам у Кропивницькому.jpg|thumb|220px|በሶቪየት የግዛት ዘመን ለቀይ ሽብር እና ለፖለቲካ ጭቆና ተጠያቂ ለሆኑት የሶቪየት ሚስጥራዊ አገልግሎቶች የመታሰቢያ ሐውልት በዩክሬን ከተማ [[ክሮፒቭኒትስኪ]] ቆመ። ሃውልቱ ሊፈርስ የታቀደው ሩሲያ በዩክሬን ወረራ ወቅት በዩክሬናውያን ላይ በፈፀመችው ወንጀል ሲሆን ይህም በብዙ መልኩ በሶቭየት ህብረት የተፈፀመውን ይመስላል]] እ.ኤ.አ. በ 1922 ሩሲያዊ ጸሐፊ ማክስም ጎርኪ በሶቪየት ኅብረት እና በሩሲያ ውስጥ የተከለከለውን "በሩሲያ ገበሬዎች" (በሩሲያኛ О русском крестьянстве) አንድ ድርሰት አሳተመ <ref>[https://ru.m.wikisource.org/wiki/О_русском_крестьянстве_(Горький) О русском крестьянстве (Горький)]</ref>። == ሚምስ == እ.ኤ.አ. በ2019 የሩስያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን በሆነው በሴንት ፒተርስበርግ በሚገኘው የቅዱስ ይስሃቅ ካቴድራል የቤተክርስቲያኑ መዘምራን ሩሲያ እንዴት በዩናይትድ ስቴትስ ላይ የኒውክሌር ፍንዳታ እንደምታደርግ የጸሎት መዝሙር አቅርበዋል <ref>[https://varlamov.me/3324964.html «Ты прости, Америка»: в Исаакиевском соборе хор исполнил песню о бомбардировке США]</ref>። በኤፕሪል 4፣ 2022፣ ከሩሲያ የመጣ አስደንጋጭ ቪዲዮ በመስመር ላይ ተሰራጨ። በዩክሬን ጦርነት ውስጥ መግባት አለብኝ በማለት የሩስያን ፕሮፓጋንዳ አይቶ አንድ የሥነ አእምሮ ችግር ያለበት ሰው በዘፈቀደ የመኪናውን ሾፌር መስኮት ሲሰብረው ያሳያል (በሩሲያኛ "Ты нахера мне стекло разбил ?") <ref>[https://m.vk.com/video-83304459_456239278 Мужик, а ты нахера мне стекло разбил (текст)]</ref>። == ይህ አይዲዮሎጂ በኢትዮጵያ == [[ስዕል:Leaders and representatives of BRICS member states attending dinner on the sidelines of the 14th BRICS Summit (2024).jpg|thumb|250px|የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር እና የብልጽግና ፓርቲ መሪ አብይ አህመድ በብሪክስ የመሪዎች ጉባኤ ላይ ከፑቲን ጎን ተቀምጠዋል]] ይህ ርዕዮተ ዓለም የሩስያን ዘመናዊ የሀገር ውስጥ እና የውጭ ፖሊሲን በመቅረጽ ወደ ፑቲን አምባገነንነት እንዲመራ ያደረገ ሲሆን [[የብልጽግና ፓርቲ|በኢትዮጵያ ገዥው ፓርቲ - ብልፅግና ፓርቲ]] የሚደገፍ ነው <ref>[https://www.ena.et/web/eng/w/eng_7401852 Prime Minister Abiy Holds Talks with Russian President Putin]</ref>። == ሲኒማ ውስጥ == * ሩሲያ በዩክሬን ላይ የፈፀመችውን ወንጀል በተመለከተ በፑቲን ተቃዋሚዎች የተደራጀ ትልቅ ምርመራ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref> * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] <ref>[https://m.ok.ru/video/1462458059462 Donbass (2018) a film directed by Sergei Loznitsa with Valeriu Andriuta, Evgeny Chistyakov, Georgi Deliyev, Vadim Dubovsky]</ref> * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ኖቮሮሲያ]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[የፖለቲካ ጭቆና]] * [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የኢትዮጵያ እና የሩሲያ ግንኙነት]] == አገናኞች == am6dxs61f9ghkzjl9iw2z438yastovo 0 55457 391858 390340 2026-04-22T00:42:12Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391858 wikitext text/x-wiki '''ጉላግ''' (በሩሲያኛ '''ГУЛАГ''') ይህ የሶቪዬት የ [[ማጎሪያ ካምፕ|ማጎሪያ ካምፖች]] ስርዓት በ [[ስታሊኒዝም]] ዘመን የተፈጠረ እና በንቃት የሚሠራው ወደ 30 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎች በፖለቲካዊ ክስ ታስረው ነበር። ይህ በዩኤስኤስአር ውስጥ [[የፖለቲካ ጭቆና]] ዋነኛ መሳሪያዎች አንዱ ነበር.<ref>Советский государственный террор и сопротивление тоталитарному режиму: Хроника основных событий. 1917–1991 / Сост. Марголис А. Д., Притыкина Т. Б., Даниэль А. Ю., рец. Н. В. Петров. — СПб.: Норма, 2017. — 192 с. — 100 экз.</ref><ref>{{Cite web |title=Списки жертв |url=https://base.memo.ru/ |accessdate=2026-01-26 |archivedate=2019-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191230223924/https://www.base.memo.ru/ }}</ref><ref>[https://www.memo.ru/ru-ru/memorial/departments/intermemorial/news/386 К 90-летию ГУЛАГа]</ref>። [[ስዕል:Loubianka square memorial.jpg|thumb|250px|በፖለቲካዊ ጭቆና ለተጎዱ ሰዎች የመታሰቢያ ሐውልት-ከሶሎቭኪ ማጎሪያ ካምፕ የመጣ ድንጋይ። በሰብአዊ መብት ድርጅት ተነሳሽነት ተጭኗል [[የመታሰቢያ ሐውልት]]]] [[ስዕል:Lv-purge-1.jpg|thumb|250px|[[ላትቪያ|የላትቪያውያን]] የጉላግ ሰለባዎች]] [[ስዕል:A solzhenitsin.JPG|thumb|250px|አሌክሳንደር ሶልዠኒሲን]] ይህ ስርዓት በ[[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ]] ቁጥጥር ስር ነበር። በ1937-1938 በነበረው [[ታላቅ ሽብር]] 1.5 ሚሊዮን ንፁሀን ዜጎች በእነዚህ ማጎሪያ ካምፖች ታስረዋል <ref>Горчева А. Ю. Пресса ГУЛага (1918—1955). — М.: Изд-во Моск. ун-та, 1996. — 151 c.: ил. —</ref><ref>Лубянка. Сталин и Главное управление госбезопасности НКВД. Архив Сталина. Документы высших органов партийной и государственной власти. 1937—1938 / Под ред. акад. А. Н. Яковлева; сост. В. Н. Хаустов, В. П. Наумов, Н. С. Плотникова. — М.: Международный фонд «Демократия», 2004. — С. 652. — 736 с. — (Россия. XX век. Документы). — 3000 экз.</ref>። ሌላዋ ታዋቂ የጉላግ እስረኛ አሌሲያ ፉርስ የተባለች የቤላሩስ ልጅ በ1948 የቤላሩስ ብሔራዊ ምልክቶችን በማሳየት ለ25 ዓመታት ታስራለች <ref>[https://web.archive.org/web/20170905001658/https://news.tut.by/society/556639.html Памерла беларуская патрыётка Алеся Фурс. У маладосці яна атрымала 25 гадоў лагера за "Пагоню"281]</ref>። የእነዚህ ማጎሪያ ካምፖች የቀድሞ እስረኛ እና በኋላም [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|ዋና የተቃዋሚ መሪ]] የነበረው አሌክሳንደር ሶልዠኒትሲን “የጉላግ ደሴቶች” (በሩሲያኛ Архипелаг ГУЛАГ) በማለት ጽፏል፣ይህም ከፍተኛ ተወዳጅነትን ያተረፈው እና በጎርባቾቭ የዴሞክራሲያዊ ማሻሻያ ዘመን ከ1985 እስከ 1991 በዩኤስኤስአር ውስጥ በሰፊው የታተመ <ref>Шумилин Д. А. Тема страдания, падения и возрождения в «Архипелаге ГУЛАГ» // Литература в школе. — 1998. — № 8. — С. 36—43.</ref><ref>Brodsky J. The Geography of Evil. Review of From Under the Ruble by A.Solzenicyn et al; The Gulag Archipelago III, IV by A. Solzenicyn; On Socialist Democrasy by R. Medvedev // Partisan Review. — Vol. 44. — № 4. — Winter 1977. — P. 637—645.</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የናዚ ማጎሪያ ካምፖች]] * [[የመታሰቢያ ሐውልት]] * [[የፖለቲካ እስረኞች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ፑቲኒዝም]] == አገናኞች == 7o44tcswht111bz2nseou16bolwzh2o 0 55459 391863 390718 2026-04-22T08:54:42Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391863 wikitext text/x-wiki '''ኤን.ኬ.ቪ.ዲ''' ('''የሕዝብ ኮሚሳሪያት ውስጣዊ ጉዳዮች ዩኤስኤስአር''', በሩሲያኛ '''НКВД''' '''Народный комисариат внутренних дел СССР''') በ[[ስታሊኒዝም|ስታሊኒስት]] ዘመን የዩኤስኤስ አር ዋና አስፈፃሚ አካል እና የህዝቡን ጥቅም ለማስጠበቅ በይፋ ከተፈጠሩት የጅምላ የፖለቲካ ጭቆና መሳሪያዎች አንዱ የሆነው ሚስጥራዊ ፖሊስ እና ዋና አስፈፃሚ አካል ነው። [[ስዕል:NKVD Emblem (Solid Colors).svg|thumb|160px|መለያ ምልክት]] == ታሪክ == [[ስዕል:Mercedes black crow.jpg|thumb|220px|የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ የሚሠራ መኪና]] [[ስዕል:Vinnycia16.jpg|thumb|220px|በ 1937 በሶቪየት መንግስት ኤጀንሲዎች የተገደሉ የተጎጂዎች አስከሬኖች በከተማ ውስጥ [[ቪኒትሳ]]]] [[ስዕል:Katyn massacre 5.jpg|thumb|220px|ፎቶግራፉ በካትቲን የተገደሉትን የንፁሃን ዋልታዎች አስከሬን ያሳያል]] እ.ኤ.አ. በ 1917 ወደ 2 ሚሊዮን የሚጠጉ ሰዎችን ህይወት ለቀጠፈው [[ቀይ ሽብር]] ተጠያቂ የሆነው “ፀረ አብዮትን የሚዋጋ ልዩ ኮሚሽን” የተባለ ሚስጥራዊ የፖሊስ ኃይል ተፈጠረ። እ.ኤ.አ. በ 1922 ፣ ይህ አካል ወደ ሌላ ፣ እና ከ[[ሆሎዶሞር]] በኋላ ፣ በ 1934 ፣ ወደ የህዝብ የውስጥ ጉዳይ ኮሚሽነር ተለወጠ <ref>Тепляков А. Г. Деятельность органов ВЧК-ГПУ-ОГПУ-НКВД (1917—1941 гг.): историографические и источниковедческие аспекты. — Новосибирск: НГУЭУ, 2018. — 434 с.</ref> <ref>[https://www.memo.ru/ru-ru/events/calendar/382#list Красный террор: причины, практика, последствия]</ref> <ref>[https://nkvd.tomsk.ru/researches/nkvd/ ЧК-ОГПУ-НКВД-МГБ-КГБ в Сибири]</ref>። 700,000 ንፁሀን ዜጎችን ባጭሩ የተገደለበት ለ[[ታላቅ ሽብር]] ተጠያቂ የሆኑት የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ መኮንኖች ናቸው። ከተፈረደባቸው መካከል አንዳንዶቹ ወደ [[ጉላግ]] ማጎሪያ ካምፖች ተላኩ። አብዛኞቹ የጭቆና ሰለባዎች የወንጀል ማስረጃ ባለማግኘታቸው ተሃድሶ ተደርገዋል። በተጨማሪም በ 1940 [[ካትይን|የካትቲን ግድያዎችን]] ፈጽመዋል። እስከ 1941 ድረስ የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ ከጀርመን ጌስታፖ ጋር ተባብሮ ነበር። ይህ የመንግስት ኤጀንሲ በጀርመን ስደትን ሸሽተው ወደ ዩኤስኤስአር የደረሱትን የጀርመን ኮሚኒስቶችን በየጊዜው አፍኖ ያባርራል። ብዙዎቹ ወደ ትውልድ አገራቸው ሲመለሱ በማጎሪያ ካምፖች ውስጥ ሞተዋል <ref>Реабилитация. Политические процессы 30-50-х годов. / Под общ. ред. А. Н. Яковлева // М., Политиздат, 1991. — 461 c.</ref>። አምባገነኑ ስታሊን ከሞተ በኋላ ይህ ሚስጥራዊ ፖሊስ ወደ የዩኤስኤስአር የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር እና የመንግስት ደህንነት ኮሚቴ ተቀይሮ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|ተቃዋሚዎችን]] ያሳድድ ነበር <ref>Закон от 15 марта 1946 года. О преобразовании Совета Народных Комиссаров СССР в Совет Министров СССР и Советов Народных Комиссаров союзных и автономных республик — в Советы Министров союзных и автономных республик // Ведомости Верховного Совета СССР : сб. — 1946. — № 10.</ref>። ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ ኬጂቢ ወደ ሩሲያ የፌደራል ደህንነት አገልግሎት ተለውጧል, እሱም አሁን በ [[ፑቲኒዝም]] ዘመን ለደረሰው ጭቆና ተጠያቂ ነው <ref>[https://nkvd.memo.ru/index.php/%D0%9D%D0%9A%D0%92%D0%94:%D0%93%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%86%D0%B0 Кадровый состав органов государственной безопасности СССР. 1935−1939]</ref> <ref>{{Cite web |title=Жертвы политического террора в СССР |url=https://lists.memo.ru/ |accessdate=2026-01-26 |archivedate=2023-12-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202150724/https://lists.memo.ru/ }}</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያ ነፃ አውጪ ጦር]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ኩራፓቲ]] == አገናኞች == 4j9du5884xs26uqvjxf8w1dwsva7iu2 0 55470 391851 390131 2026-04-21T16:40:53Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391851 wikitext text/x-wiki '''የመታሰቢያ ሐውልት''' (በሩሲያኛ '''Мемориал''') ይህ በሩሲያ ውስጥ እጅግ ጥንታዊው የሰብአዊ መብት ድርጅት ነው <ref>{{Cite web |title=Главная {{!}} Правозащитный центр «Мемориал» |url=https://memohrc.org/ru |accessdate=2026-01-29 |archivedate=2020-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200422065851/https://memohrc.org/ru }}</ref>። [[ስዕል:Memorial Logo.png|thumb|5500px|አርማ]] [[ስዕል:Светлана Ганнушкина - портрет (cropped).jpg|thumb|170px|ስቬትላና ጋኑሽኪና፣ የድርጅቱ ተባባሪ መስራች]] [[ስዕል:RIAN archive 25981 Academician Sakharov.jpg|thumb|170px|ከድርጅቱ መስራቾች አንዱ ሳይንቲስት አንድሬ ሳካሮቭ ናቸው]] ድርጅቱ በ 1989 የተመሰረተው [[ታላቅ ሽብር|በዩኤስኤስአር ውስጥ የፖለቲካ ጭቆና]] እና በድህረ-ሶቪየት ጊዜ ውስጥ ጭቆናን ለማጥናት ነው። በድርጅቱ አነሳሽነት የመጀመሪያው የመታሰቢያ ሐውልት በሞስኮ በሉቢያንስካ አደባባይ (ከ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|ኬጂቢ]] ሕንፃ ፊት ለፊት) ለ [[ጉላግ]] የጉልበት ካምፖች ሰለባዎች ክብር ሲባል ድንጋይ ነበር። የድርጅቱ ቅርንጫፎች በሁሉም የዩኤስኤስ አር ሪፐብሊኮች ውስጥ ተፈጥረዋል፣ እና በ 1992 ከወደቀ ከአንድ አመት በኋላ፣ ድርጅቱ የአሁኑን ስም ተቀበለ <ref>[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%89%A5%E1%88%A8_%E1%88%B0%E1%8B%B6%E1%88%9B%E1%8B%8A%E1%8A%90%E1%89%B5 Кригер Михаил Александрович]</ref>። የህዝብ ሙዚየም ስብስቦች፣ የሰነድ ካታሎጎች እና የኤሌክትሮኒክስ ቤተ-መጻሕፍት የተፈጠሩት ስለ [[ስታሊኒዝም|የሶቪየት አምባገነን አገዛዝ]] ወንጀሎች ነው። ድርጅቱ ስለ ታሪካዊ ክስተቶች ማቴሪያሎችን ከመሰብሰብ እና ከማተም በተጨማሪ በሰብአዊ መብት ተግባራት ላይ ተሰማርቷል እና በ [[የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ]] ሀገሮች ውስጥ ያለውን ወቅታዊ ሁኔታ ይከታተላል። መስራቾች አንዱ ሳይንቲስት አንድሬ ሳካሮቭ ናቸው]] በማህበሩ ህግ መሰረት "አለምአቀፍ መታሰቢያ" አላማው፡- * ወደ አምባገነንነት መመለስን ያላሳተፈ የዳበረ የሲቪል ማህበረሰብ እና ዴሞክራሲያዊ ህጋዊ መንግስት መገንባት *በማህበራዊ ንቃተ-ህሊና፣ እሴቶች፣ ዲሞክራሲ ምስረታ ውስጥ ተሳትፎ * ታሪካዊ እውነትን ወደነበረበት ለመመለስ እና የአምባገነኖች ሰለባዎች መታሰቢያ ላይ ተሳትፎ በ 2021 ድርጅቱ በ [[ፑቲኒዝም|ፑቲን ዘመን]] ዘመናዊ ጭቆናዎች ሽፋን ምክንያት በሩሲያ ውስጥ ታግዶ ነበር <ref>{{Cite web |title=Жертвы политического террора в СССР |url=https://base.memo.ru/ |accessdate=2026-01-30 |archivedate=2019-12-30 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191230223924/https://www.base.memo.ru/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Сталинские расстрельные списки |url=https://stalin.memo.ru/ |accessdate=2026-01-29 |archivedate=2026-02-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260208102227/https://stalin.memo.ru/ }}</ref> <ref>{{Cite web |title=Верховный Суд утвердил решение о ликвидации Международного Мемориала |url=https://www.memo.ru/ru-ru/memorial/departments/intermemorial/news/690 |accessdate=2026-01-29 |archivedate=2026-02-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260207203528/https://www.memo.ru/ru-ru/memorial/departments/intermemorial/news/690 }}</ref>። በ 2022 ድርጅቱ የኖቤል የሰላም ሽልማት ተሸልሟል <ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/peace/2022/memorial/facts/ Memorial – Facts – 2022]</ref> <ref>[https://khpg.org/en/1608811573 The KHPG receives half of Memorial’s Nobel, and will give the money to the victims of Russia’s invasion of Ukraine]</ref> <ref>[https://ccl.org.ua/en/news/the-center-for-civil-liberties-won-the-nobel-peace-prize/ The Center for Civil Liberties won the Nobel Peace Prize]</ref> <ref>[https://www.ica.org/acknowledgement-peace-nobel-prize-international-memorial/ Acknowledgement Peace Nobel Prize: International Memorial]</ref> <ref>[https://t4pua.org/en/1294 Peace, memory, freedom: Nobel Lecture by Memorial]</ref>። == በባህል እና ሲኒማ == * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]] <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች]] * [[የፖለቲካ እስረኞች]] == አገናኞች == 2xq2f0wff0hs94znzm52udfjiej14wt 0 55494 391848 391845 2026-04-21T12:20:32Z ~2026-24412-87 58232 /* በዩክሬን ክልል ስታቲስቲክስ */ 391848 wikitext text/x-wiki '''በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች''' (በዩክሬንኛ '''Тимчасово окуповані території України''') በ 2014 በጀመረው [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች|በዩክሬን ላይ ጦርነት]] በ [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ሩሲያ ወታደሮች]] የተያዙ የዩክሬን ክፍሎች እነዚህ ናቸው <ref>[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/254-VIII#Text Про визнання окремих районів, міст, селищ і сіл Донецької та Луганської областей тимчасово окупованими територіями]</ref>። [[ስዕል:2014 Russo-ukrainian-conflict map.svg|thumb|250px|ከ2014 እስከ 2022፣ እስከ ሙሉ ወረራ ድረስ]] [[ስዕል:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.webm|thumb|250px|ወረራ 2022 <ref>[https://deepstatemap.live/#6/47.7709866/35.9307861 DeepState Мапа війни в Україні]</ref>]] [[ስዕል:2014-10-29. Блок-пост ДНР.jpg|thumb|250px|የዶኔትስክ ህዝብ ሪፐብሊክ የፍተሻ ጣቢያ ከሩሲያ ባንዲራ ጋር፣ 2014]] [[ስዕል:Проспект Нахимова, Мариуполь, 2024.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ|በተያዘው ማሪፖል]] ውስጥ የሩሲያ ምልክቶች]] እነዚህ በዋናነት [[ክሪሜያ]] እና [[ዶንባስ]] ናቸው። ሩሲያ በተያዙት ግዛቶች ውስጥ የግዳጅ [[የሩሲያዊነት]] እያካሄደች ነው፣ ይህም የዩክሬናውያን የዘር ማጥፋት አንዱ አካል ነው። ብዙ ሰላማዊ ተቃዋሚዎችን ከገደለ በኋላ ወደ ሩሲያ የሸሸውን የሩስያ ደጋፊ ቪክቶር ያኑኮቪች ፈላጭ ቆራጭ አገዛዝ ከገለበጠው [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|የ2014 የዩክሬን አብዮት]] ከሁለት ቀናት በኋላ ሩሲያ በመጋቢት 2014 [[ክራይሚያ መቀላቀል|ክሬሚያን ቀላቀለች]]። እና በሚያዝያ ወር ሩሲያ [[ጦርነት በዶንባስ|በምስራቅ ዩክሬን ጦርነት]] ከፍታለች፣ በ2022 ወደ አዲስ ትልቅ ወረራ ተሸጋገረ፣ የመንግስት ፕሮፓጋንዳ ለብዙ አመታት የሩሲያን ህዝብ [[ዩክሬኖፎቢያ|የዩክሬናውያንን ጥላቻ]] ሲያነሳሳ ቆይቷል። በ 2022 በሩሲያ የተያዙት ትልቁ የዩክሬን ከተማ [[ኬርሰን]] ነበር ፣ ግን ዩክሬን በዚያው ዓመት መጨረሻ ነፃ አውጥታለች። == በዩክሬን ክልል ስታቲስቲክስ == <gallery> 2014 Крим.PNG|ክራይሚያ ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2014 <ref>[https://theweek.com/news/world-news/russia/956112/a-timeline-of-crimeas-annexation A timeline of Crimea’s annexation]</ref> Russian Occupation of Donetsk Oblast.svg|የ[[ዶኔትስክ]] ክልል የሩስያ ወረራ፣ በ 2014 የተያዙ መሬቶች በጨለማ ቀይ እና በ 2022 በደማቅ ቀይ የተያዙ መሬቶች <ref>[https://www.crisisgroup.org/visual-explainers/conflict-ukraines-donbas-visual-explainer Conflict in Ukraine’s Donbas: A Visual Explainer]</ref> Russian occupation of Luhansk Oblast.svg|የ[[ሉጋንስክ|ሉሃንስክ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2014፣ 2022 <ref>[https://www.swp-berlin.org/10.18449/2024C38/ Russia in the Occupied Territories of Ukraine]</ref> Russian Occupation of Kherson Oblast.svg|በ[[ኬርሰን]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 (ነፃ የወጡ ግዛቶች በጥቁር ሰማያዊ ምልክት ተደርጎባቸዋል) <ref>[https://www.thenation.com/article/world/kherson-ukraine-russia/ How Kherson Was Occupied]</ref> Russian Occupation of Zaporizhzhia Oblast No Background.svg|በ[[ኬርሰን]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 (ነፃ የወጡ ግዛቶች በጥቁር ሰማያዊ ምልክት ተደርጎባቸዋል) <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-11-18/russian-advances-zaporizhzhia-oblast-day-1364-war Russian advances in Zaporizhzhia Oblast. Day 1364 of the war]</ref> Russian Occupation of Mykolaiv Oblast.svg|የ[[ኒኮላይቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://portal.ehri-project.eu/institutions/ua-003325 Державний архів Миколаївської області]</ref> Russian Occupation of Kyiv Oblast.svg|የ[[ኪዬቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://kyivindependent.com/timeline-of-russias-all-out-war-in-ukraine-month-by-month/ Timeline of Russia's all-out war in Ukraine, month by month]</ref> Russian Occupation of Chernihiv Oblast.svg|የ[[ቼርኒሂቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://mipl.org.ua/en/how-the-russians-occupied-chernihiv-region-names-of-commanders-and-alleged-perpetrators/ How the Russians occupied Chernihiv Region: names of commanders and alleged perpetrators]</ref> Russian Occupation of Sumy Oblast.svg|የ[[ሱሚ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/russia-says-it-captures-settlement-in-ukraine-s-sumy-region/3886693 Russia says it captures settlement in Ukraine’s Sumy region]</ref> Russian Occupation of Kharkiv Oblast.svg|በ[[ካርኪቭ]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://mvs.gov.ua/en/news/deokupaciia-xarkivskoyi-oblasti De-occupation of Kharkiv region]</ref> Russian occupation of the Dnipropetrovsk region (no background).svg|በ[[ዲኔፕሮፔትሮቭስክ]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ይዞታ፣ 2025 <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-07-01/russians-enter-dnipropetrovsk-region-day-1224-war Russians enter Dnipropetrovsk region. Day 1224 of the war]</ref> </gallery> == ሲኒማ ውስጥ == * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[የሩሲያ ጸደይ]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች]] == አገናኞች == 34mx28y53xftcw856lve7kwtq5sq6i3 391849 391848 2026-04-21T12:22:02Z ~2026-24412-87 58232 391849 wikitext text/x-wiki '''በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች''' (በዩክሬንኛ '''Тимчасово окуповані території України''') በ 2014 በጀመረው [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች|በዩክሬን ላይ ጦርነት]] በ [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ሩሲያ ወታደሮች]] የተያዙ የዩክሬን ክፍሎች እነዚህ ናቸው (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር ከ2006 ጀምሮ ይህ እየሆነ ነው) <ref>[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/254-VIII#Text Про визнання окремих районів, міст, селищ і сіл Донецької та Луганської областей тимчасово окупованими територіями]</ref>። [[ስዕል:2014 Russo-ukrainian-conflict map.svg|thumb|250px|ከ2014 እስከ 2022፣ እስከ ሙሉ ወረራ ድረስ]] [[ስዕል:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.webm|thumb|250px|ወረራ 2022 <ref>[https://deepstatemap.live/#6/47.7709866/35.9307861 DeepState Мапа війни в Україні]</ref>]] [[ስዕል:2014-10-29. Блок-пост ДНР.jpg|thumb|250px|የዶኔትስክ ህዝብ ሪፐብሊክ የፍተሻ ጣቢያ ከሩሲያ ባንዲራ ጋር፣ 2014]] [[ስዕል:Проспект Нахимова, Мариуполь, 2024.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ|በተያዘው ማሪፖል]] ውስጥ የሩሲያ ምልክቶች]] እነዚህ በዋናነት [[ክሪሜያ]] እና [[ዶንባስ]] ናቸው። ሩሲያ በተያዙት ግዛቶች ውስጥ የግዳጅ [[የሩሲያዊነት]] እያካሄደች ነው፣ ይህም የዩክሬናውያን የዘር ማጥፋት አንዱ አካል ነው። ብዙ ሰላማዊ ተቃዋሚዎችን ከገደለ በኋላ ወደ ሩሲያ የሸሸውን የሩስያ ደጋፊ ቪክቶር ያኑኮቪች ፈላጭ ቆራጭ አገዛዝ ከገለበጠው [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|የ2014 የዩክሬን አብዮት]] ከሁለት ቀናት በኋላ ሩሲያ በመጋቢት 2014 [[ክራይሚያ መቀላቀል|ክሬሚያን ቀላቀለች]]። እና በሚያዝያ ወር ሩሲያ [[ጦርነት በዶንባስ|በምስራቅ ዩክሬን ጦርነት]] ከፍታለች፣ በ2022 ወደ አዲስ ትልቅ ወረራ ተሸጋገረ፣ የመንግስት ፕሮፓጋንዳ ለብዙ አመታት የሩሲያን ህዝብ [[ዩክሬኖፎቢያ|የዩክሬናውያንን ጥላቻ]] ሲያነሳሳ ቆይቷል። በ 2022 በሩሲያ የተያዙት ትልቁ የዩክሬን ከተማ [[ኬርሰን]] ነበር ፣ ግን ዩክሬን በዚያው ዓመት መጨረሻ ነፃ አውጥታለች። == በዩክሬን ክልል ስታቲስቲክስ == <gallery> 2014 Крим.PNG|ክራይሚያ ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2014 <ref>[https://theweek.com/news/world-news/russia/956112/a-timeline-of-crimeas-annexation A timeline of Crimea’s annexation]</ref> Russian Occupation of Donetsk Oblast.svg|የ[[ዶኔትስክ]] ክልል የሩስያ ወረራ፣ በ 2014 የተያዙ መሬቶች በጨለማ ቀይ እና በ 2022 በደማቅ ቀይ የተያዙ መሬቶች <ref>[https://www.crisisgroup.org/visual-explainers/conflict-ukraines-donbas-visual-explainer Conflict in Ukraine’s Donbas: A Visual Explainer]</ref> Russian occupation of Luhansk Oblast.svg|የ[[ሉጋንስክ|ሉሃንስክ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2014፣ 2022 <ref>[https://www.swp-berlin.org/10.18449/2024C38/ Russia in the Occupied Territories of Ukraine]</ref> Russian Occupation of Kherson Oblast.svg|በ[[ኬርሰን]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 (ነፃ የወጡ ግዛቶች በጥቁር ሰማያዊ ምልክት ተደርጎባቸዋል) <ref>[https://www.thenation.com/article/world/kherson-ukraine-russia/ How Kherson Was Occupied]</ref> Russian Occupation of Zaporizhzhia Oblast No Background.svg|በ[[ኬርሰን]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 (ነፃ የወጡ ግዛቶች በጥቁር ሰማያዊ ምልክት ተደርጎባቸዋል) <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-11-18/russian-advances-zaporizhzhia-oblast-day-1364-war Russian advances in Zaporizhzhia Oblast. Day 1364 of the war]</ref> Russian Occupation of Mykolaiv Oblast.svg|የ[[ኒኮላይቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://portal.ehri-project.eu/institutions/ua-003325 Державний архів Миколаївської області]</ref> Russian Occupation of Kyiv Oblast.svg|የ[[ኪዬቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://kyivindependent.com/timeline-of-russias-all-out-war-in-ukraine-month-by-month/ Timeline of Russia's all-out war in Ukraine, month by month]</ref> Russian Occupation of Chernihiv Oblast.svg|የ[[ቼርኒሂቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://mipl.org.ua/en/how-the-russians-occupied-chernihiv-region-names-of-commanders-and-alleged-perpetrators/ How the Russians occupied Chernihiv Region: names of commanders and alleged perpetrators]</ref> Russian Occupation of Sumy Oblast.svg|የ[[ሱሚ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/russia-says-it-captures-settlement-in-ukraine-s-sumy-region/3886693 Russia says it captures settlement in Ukraine’s Sumy region]</ref> Russian Occupation of Kharkiv Oblast.svg|በ[[ካርኪቭ]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://mvs.gov.ua/en/news/deokupaciia-xarkivskoyi-oblasti De-occupation of Kharkiv region]</ref> Russian occupation of the Dnipropetrovsk region (no background).svg|በ[[ዲኔፕሮፔትሮቭስክ]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ይዞታ፣ 2025 <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-07-01/russians-enter-dnipropetrovsk-region-day-1224-war Russians enter Dnipropetrovsk region. Day 1224 of the war]</ref> </gallery> == ሲኒማ ውስጥ == * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[የሩሲያ ጸደይ]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች]] == አገናኞች == i1d5toty9g6070og2ywhveiculmeppm 391850 391849 2026-04-21T12:24:50Z ~2026-24412-87 58232 391850 wikitext text/x-wiki '''በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች''' (በዩክሬንኛ '''Тимчасово окуповані території України''') በ 2014 በጀመረው [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች|በዩክሬን ላይ ጦርነት]] በ [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ሩሲያ ወታደሮች]] የተያዙ የዩክሬን ክፍሎች እነዚህ ናቸው (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር ከ2006 ጀምሮ ይህ እየሆነ ነው) <ref>[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/254-VIII#Text Про визнання окремих районів, міст, селищ і сіл Донецької та Луганської областей тимчасово окупованими територіями]</ref>። [[ስዕል:2014 Russo-ukrainian-conflict map.svg|thumb|250px|ከ2014 እስከ 2022፣ እስከ ሙሉ ወረራ ድረስ]] [[ስዕል:2022 Russian Invasion of Ukraine animated.webm|thumb|250px|ወረራ 2022 <ref>[https://deepstatemap.live/#6/47.7709866/35.9307861 DeepState Мапа війни в Україні]</ref>]] [[ስዕል:2014-10-29. Блок-пост ДНР.jpg|thumb|250px|የዶኔትስክ ህዝብ ሪፐብሊክ የፍተሻ ጣቢያ ከሩሲያ ባንዲራ ጋር፣ 2014]] [[ስዕል:Проспект Нахимова, Мариуполь, 2024.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ|በተያዘው ማሪፖል]] ውስጥ የሩሲያ ምልክቶች]] እነዚህ በዋናነት [[ክሪሜያ]] እና [[ዶንባስ]] ናቸው። ሩሲያ በተያዙት ግዛቶች ውስጥ የግዳጅ [[የሩሲያዊነት]] እያካሄደች ነው፣ ይህም የዩክሬናውያን የዘር ማጥፋት አንዱ አካል ነው። ብዙ ሰላማዊ ተቃዋሚዎችን ከገደለ በኋላ ወደ ሩሲያ የሸሸውን የሩስያ ደጋፊ ቪክቶር ያኑኮቪች ፈላጭ ቆራጭ አገዛዝ ከገለበጠው [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|የ2014 የዩክሬን አብዮት]] ከሁለት ቀናት በኋላ ሩሲያ በመጋቢት 2014 [[ክራይሚያ መቀላቀል|ክሬሚያን ቀላቀለች]]። እና በሚያዝያ ወር ሩሲያ [[ጦርነት በዶንባስ|በምስራቅ ዩክሬን ጦርነት]] ከፍታለች፣ በ2022 ወደ አዲስ ትልቅ ወረራ ተሸጋገረ፣ የመንግስት ፕሮፓጋንዳ ለብዙ አመታት የሩሲያን ህዝብ [[ዩክሬኖፎቢያ|የዩክሬናውያንን ጥላቻ]] ሲያነሳሳ ቆይቷል። በ 2022 በሩሲያ የተያዙት ትልቁ የዩክሬን ከተማ [[ኬርሰን]] ነበር ፣ ግን ዩክሬን በዚያው ዓመት መጨረሻ ነፃ አውጥታለች <ref>[https://mwi.westpoint.edu/surviving-occupied-mariupol/ Surviving Occupied Mariupol]</ref> <ref>[https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/backstories/3122/ Report paints grim picture of occupied Mariupol]</ref>። == በዩክሬን ክልል ስታቲስቲክስ == <gallery> 2014 Крим.PNG|ክራይሚያ ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2014 <ref>[https://theweek.com/news/world-news/russia/956112/a-timeline-of-crimeas-annexation A timeline of Crimea’s annexation]</ref> Russian Occupation of Donetsk Oblast.svg|የ[[ዶኔትስክ]] ክልል የሩስያ ወረራ፣ በ 2014 የተያዙ መሬቶች በጨለማ ቀይ እና በ 2022 በደማቅ ቀይ የተያዙ መሬቶች <ref>[https://www.crisisgroup.org/visual-explainers/conflict-ukraines-donbas-visual-explainer Conflict in Ukraine’s Donbas: A Visual Explainer]</ref> Russian occupation of Luhansk Oblast.svg|የ[[ሉጋንስክ|ሉሃንስክ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2014፣ 2022 <ref>[https://www.swp-berlin.org/10.18449/2024C38/ Russia in the Occupied Territories of Ukraine]</ref> Russian Occupation of Kherson Oblast.svg|በ[[ኬርሰን]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 (ነፃ የወጡ ግዛቶች በጥቁር ሰማያዊ ምልክት ተደርጎባቸዋል) <ref>[https://www.thenation.com/article/world/kherson-ukraine-russia/ How Kherson Was Occupied]</ref> Russian Occupation of Zaporizhzhia Oblast No Background.svg|በ[[ኬርሰን]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 (ነፃ የወጡ ግዛቶች በጥቁር ሰማያዊ ምልክት ተደርጎባቸዋል) <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-11-18/russian-advances-zaporizhzhia-oblast-day-1364-war Russian advances in Zaporizhzhia Oblast. Day 1364 of the war]</ref> Russian Occupation of Mykolaiv Oblast.svg|የ[[ኒኮላይቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://portal.ehri-project.eu/institutions/ua-003325 Державний архів Миколаївської області]</ref> Russian Occupation of Kyiv Oblast.svg|የ[[ኪዬቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://kyivindependent.com/timeline-of-russias-all-out-war-in-ukraine-month-by-month/ Timeline of Russia's all-out war in Ukraine, month by month]</ref> Russian Occupation of Chernihiv Oblast.svg|የ[[ቼርኒሂቭ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://mipl.org.ua/en/how-the-russians-occupied-chernihiv-region-names-of-commanders-and-alleged-perpetrators/ How the Russians occupied Chernihiv Region: names of commanders and alleged perpetrators]</ref> Russian Occupation of Sumy Oblast.svg|የ[[ሱሚ]] ክልል የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/russia-says-it-captures-settlement-in-ukraine-s-sumy-region/3886693 Russia says it captures settlement in Ukraine’s Sumy region]</ref> Russian Occupation of Kharkiv Oblast.svg|በ[[ካርኪቭ]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ወረራ፣ 2022 <ref>[https://mvs.gov.ua/en/news/deokupaciia-xarkivskoyi-oblasti De-occupation of Kharkiv region]</ref> Russian occupation of the Dnipropetrovsk region (no background).svg|በ[[ዲኔፕሮፔትሮቭስክ]] ክልል ውስጥ የሩሲያ ይዞታ፣ 2025 <ref>[https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/analyses/2025-07-01/russians-enter-dnipropetrovsk-region-day-1224-war Russians enter Dnipropetrovsk region. Day 1224 of the war]</ref> </gallery> == ሲኒማ ውስጥ == * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] * [[የሩሲያ ጸደይ]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች]] == አገናኞች == or35myjwjk1ateg78pntmeo0l6f5ndc 0 55541 391853 391764 2026-04-21T22:30:44Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 391853 wikitext text/x-wiki '''የሩሲያ የጦር ወንጀሎች''' (መገናኛ ብዙሃንም እንደ '''የሩሲያ ወንጀሎች'''፣ '''የሩሲያ ሠራዊት ወንጀሎች'''፣ '''የፑቲን አገዛዝ ወንጀሎች'''፣ ወይም '''የፑቲን ወንጀሎች''' ይላቸዋል) እነዚህ በ[[ሩሲያ]] ጦር [[የዩኤስኤስአር ውድቀት |ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ]] የተፈጸሙ [[የጦር ወንጀሎች|የጦርነት ወንጀሎች]] ናቸው <ref>[https://unwatch.org/u-n-slammed-for-inaction-on-russian-war-crimes/ U.N. Slammed for Inaction on Russian War Crimes] </ref> <ref>[https://news.un.org/en/story/2022/09/1127691 War crimes have been committed in Ukraine conflict, top UN human rights inquiry reveals] </ref>። የእነዚህ ወንጀሎች ዋና ምክንያት በሩሲያ ውስጥ [[የሩሲያዊ ዓለም|የሩሲያ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም መስፋፋት ነው፣ እሱም ወደ [[ፑቲኒዝም]] ተቀይሯል <ref>[https://www.ifri.org/en/studies/russias-ideological-construction-context-war-ukraine Russia’s Ideological Construction in the Context of the War in Ukraine] </ref>። [[ስዕል:Холодноярці показали результати «полювання» на «другу армію світу» 02.jpg|thumb|270px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|በ 2022 የዩክሬን ሙሉ ወረራ ከጀመረበት ጊዜ ጀምሮ የ “Z” ምልክት በሩሲያ ውስጥ እጅግ በጣም ተወዳጅ ሆኖ ቆይቷል እናም የፑቲን አገዛዝ እና የሩሲያ ጦር እውነተኛ ምልክት ሆኗል]]]] [[ስዕል:Vladimir Putin with Sergei Milchakov.jpg|thumb|250px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Бої за Азовсталь.jpg|thumb|250px|[[የአዞስታል ጦርነት|የአዞቭስትል ብረት ስራዎች የዩክሬን ጦር በማሪፖል የመጨረሻው ምሽግ ሲሆን ሙሉ በሙሉ በሩሲያ ወድሟል። ተክሉን የሚከላከሉት የዩክሬን ወታደሮች በዩክሬን ባለስልጣናት ትእዛዝ እጅ ሰጡ እና አሰቃቂ አያያዝ ተደረገባቸው]]]] == ፍቺ == ጦርነቶችን ለመከላከል እና ውጤቶቻቸውን ለመቀነስ የተፈረመው የጄኔቫ ስምምነቶች እንደሚለው፣ የጦርነት ህጎችን እና ልማዶችን መጣስ የሚከተሉትን ያጠቃልላል <ref>[https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/geneva-convention-relative-treatment-prisoners-war Geneva Convention relative to the Treatment of Prisoners of War]</ref>። * እንደ ሲቪሎች ባሉ ወታደራዊ ባልሆኑ ኢላማዎች ላይ ያነጣጠሩ ወታደራዊ ጥቃቶች <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/2025-deadliest-year-for-civilians-in-Ukraine-since-2022-UN-human-rights-monitors-find 2025 deadliest year for civilians in Ukraine since 2022, UN human rights monitors find]</ref> * በጦር እስረኞች እና በሲቪል ህዝብ ላይ ግድያ፣ ማሰቃየት እና ሌሎች ጨካኝ እና ኢሰብአዊ ድርጊቶች <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/09/civilian-detainees-subjected-troubling-patterns-torture-and-ill-treatment Civilian detainees subjected to troubling patterns of torture and ill-treatment since Russia’s full-scale attack on Ukraine – UN report]</ref> * የተከለከሉ የጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም፣ የጦር እስረኞችን እና ሰላማዊ ሰዎችን እንደ "የሰው ጋሻ" መጠቀም <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/apr/02/ukrainian-children-used-as-human-shields-near-kyiv-say-witness-reports Ukrainian children used as ‘human shields’ near Kyiv, say witness reports]</ref> <ref>{{Cite web |title=UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia |url=https://news.un.org/en/story/2024/09/1154296 |accessdate=2026-03-09 |archivedate=2025-12-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20251215075040/https://news.un.org/en/story/2024/09/1154296 }}</ref>። == ታሪክ == በ 1918 [[በክሩቲ የባቡር ጣቢያ ላይ ጦርነት|የሶቪየት ሩሲያ ጦርነት ከዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ጋር]] በነበረበት ወቅት የሶቪዬት ጦር ብዙ የኪዬቭ ነዋሪዎችን በ [[ቀይ ሽብር]] ጨፍጭፏል። የሶቪየት ጦር ካፈገፈገ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ የተገደሉ ዜጎች የበሰበሰ አስከሬን በኪየቭ ጎዳናዎች ላይ ወድቋል። በተጨማሪም የጄኔቫ ስምምነቶችን የሚጥስ በጊዜው የሶቪየት ወታደራዊ አዛዥ ሚካሂል ሙራቪዮቭ እና ቭላድሚር ሌኒን ግላዊ ትዕዛዝ በኪዬቭ ላይ በተፈፀመ ጥቃት የመርዝ ጋዝ ጥቅም ላይ ውሏል <ref>[https://lavra.ua/krasnyj-terror-v-kieve-i-ubijstvo-mitropolita-vladimira-bogoyavlenskogo-100-let/ «Красный террор» в Киеве и убийство митрополита Владимира (Богоявленского): 100 лет]</ref>። [[ስዕል:Bolshevik Red Guards squad who fought in Kyiv in February 1918.jpg|thumb|250px|ፎቶግራፉ የሚያሳየው በየካቲት 1918 የዩክሬን ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ዋና ከተማ የሆነችውን ኪየቭ በተያዘበት ወቅት የሶቪየት ወታደሮች በሰላማዊ ሰዎች ላይ የጅምላ ግድያ የፈጸሙ ናቸው]] [[ካትይን|በ 1940 የሶቪየት ሚስጥራዊ አገልግሎቶች 20,000 የፖላንድ ወታደሮችን በካቲን ጫካ ውስጥ ገድለዋል]]። ይህ በ 1990 ዎቹ መጀመሪያ ላይ ብቻ እውቅና የተሰጠው የዩኤስኤስአር በጣም ታዋቂው የጦር ወንጀል ነው <ref>[https://www.gov.pl/web/primeminister/memory-of-katyn-as-a-warning-for-the-world-never-again-alone Memory of Katyn as a Warning for the World: Never Again Alone]</ref>። == [[ሞልዶቫ]] == [[ስዕል:Bender 1992.jpg|thumb|250px|ለቤንደር ከተማ በተደረገው ጦርነት ተገንጣዮች]] እ.ኤ.አ. በ 1992 ጦርነት የሩሲያ 14 ኛው ጦር በክልል [[ትራንስኒስትሪያ]] ውስጥ ተገንጣዮችን የጦር መሳሪያ አቅርቧል ፣ ስለዚህ ግጭቱ እስከ ዛሬ ቀጥሏል ነገር ግን በረዶ ሆኗል <ref>[https://www.balkanhistory.org/transnistrian-war.html Transnistrian War 1992]</ref>። == የመጀመሪያው የሩሲያ-[[ቼቺኒያ|ቼቼን]] ጦርነት == በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን ቼቼኖች በሩሲያ ግዛት ተቆጣጠሩ እና በ[[ስታሊኒዝም]] ዘመን በጅምላ እንዲባረሩ ተደርገዋል። በ1991 ይህች ትንሽ ሀገር ከሩሲያ ተገንጥላ ነፃ ሆና በ1993 ከሩሲያ የመጀመሪያው ፕሬዝዳንት ቦሪስ የልሲን ጋር የሰላም ስምምነት ተፈራረመች። በ 1994 ሩሲያ በቼቺኒያ ወታደራዊ ወረራ ከፈተች ፣ ብዙ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች:- * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ (ታህሳስ 1994 - ማርች 1995) ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት፡ ከተማዋ በጣም ተጎዳች፣ በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ንፁሀን ዜጎች ሞቱ (በጦርነቱ ወቅት ከ20,000 እስከ 30,000 የሚደርሱ ሲቪሎች ሰለባዎች ይገመታሉ፣ በግሮዝኒ ጉልህ ድርሻ ያለው) <ref>[https://www.hrw.org/reports/1995/Russia.htm RUSSIA]</ref> * ጥር 3 ቀን 1995 በሻሊ ከተማ ላይ የክላስተር ጥይት ጥቃት ቢያንስ 55 ንፁሃን ዜጎችን ገደለ። የሩሲያ ጦር ያለምንም ማስጠንቀቂያ በመንደሮች እና በከተሞች (ሻቶይ ፣ ቬዴኖ) ​​የመልቀቂያ መንገዶች ላይ ከፍተኛ የቦምብ ጥቃት ፈጽሟል <ref>[https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-01-05-mn-16695-story.html Survivors Recall Brutal Assault on Chechen Town]</ref> [[ስዕል:Evstafiev-chechnya-palace-gunman.jpg|thumb|250px|በግሮዝኒ ከተማ ውስጥ ውጊያ]] * የጅምላ ግድያ እና "የጽዳት" ስራዎች ብዙውን ጊዜ ግድያ፣ ዝርፊያ፣ ማቃጠል እና አስገድዶ መድፈርን ያካትታሉ <ref>[https://ihh.org.tr/en/news/legendary-leader-of-independent-chechnya-dzhokhar-dudayev-829 Legendary leader of independent Chechnya: Dzhokhar Dudayev]</ref> * የሳማሽኪ እልቂት (ኤፕሪል 7-8፣ 1995)፡ በጣም ዝነኛ እና በሰነድ የተደገፈ ክፍል። የሩሲያ ጦር ክፍሎች ወደ መንደሩ ገቡ። ከ100 እስከ 300 የሚደርሱ ንፁሀን ዜጎች (ሴቶች፣ አረጋውያን እና ህጻናትን ጨምሮ) ተገድለዋል፣ ቤቶች ተቃጥለዋል፣ ሰዎች በባዶ ክልል በጥይት ተመትተዋል፣ የበርካታ አስከሬኖች ተቃጥለዋል <ref>[https://nsarchive.gwu.edu/briefing-book/russia-programs/2020-04-15/massacre-at-samashki-and-us-response-to-russias-war-in-chechnya Chechnya, Yeltsin, and Clinton: The Massacre at Samashki in April 1995 and the US Response to Russia’s War in Chechnya]</ref> * ማሰቃየት፣ ከህግ-ወጥ ግድያ እና መሰወር። በግሮዝኒ እና መንደሮች ውስጥ ብዙ ክስተቶች፡ የአረጋውያን ግድያ፣ ድብደባ እና አስገድዶ መድፈር <ref>[https://www.unhcr.org/news/keep-options-open-displaced-chechens-urges-unhcr-goodwill-ambassador Keep options open for displaced Chechens, urges UNHCR Goodwill Ambassador]</ref> * በውጭ አገር ሰላም አስከባሪዎች እና በሕክምና ሰራተኞች ላይ የሩሲያ ጦር ጥቃቶች <ref>[https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/massacres-civilians-chechnya.html Massacres of Civilians in Chechnya]</ref> * የተከለከሉ የጦርነት ዘዴዎችን መጠቀም (በሲቪል ዒላማዎች ላይ ክላስተር ጥይቶች) <ref>[https://reliefweb.int/report/russian-federation/chechnya-even-normalization-halted Chechnya: Even "normalization" is halted]</ref> == ሁለተኛው የቼቼን ጦርነት == [[ስዕል:Evstafiev-Chechnya-BURNED.jpg|thumb|250px|በፎቶው ላይ አንድ የሩስያ ታንክ በቼችኒያ በጦርነት ጊዜ ተቃጥሏል]] * በቼቼን ዋና ከተማ ግሮዝኒ እና ሌሎች ሰዎች በሚኖሩባቸው ቦታዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡- ከሴፕቴምበር 1999 ጀምሮ የሩሲያ አውሮፕላኖች እና መድፍ በሲቪል ኢላማዎች ላይ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን ጨምሮ ከፍተኛ ድብደባ ፈጽመዋል። በተመሳሳይ በየካቲት 2000 በካቲዩ-ዩርት መንደር ላይ በደረሰው የቦምብ ጥቃት በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ዜጎችን ገደለ። እነዚህ ድርጊቶች የአለም አቀፍ የሰብአዊነት ህግን ችላ በማለታቸው እንደ የጦር ወንጀሎች ተመድበዋል <ref>[https://digitallibrary.un.org/record/238724?v=pdf The situation of human rights in the Republic of Chechnya of the Russian Federation : report of the Secretary-General.]</ref>። * በጅምላ የተገደሉ መሰወር እና ማሰቃየት፡ ከ1999 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ ቼቼኖች [[በሩሲያ ታጣቂ ሃይሎች]] ከታሰሩ በኋላ "ጠፍተዋል"። እ.ኤ.አ. በ 2001 በካንካላ መንደር በሚገኘው ወታደራዊ ካምፕ አቅራቢያ በሚገኝ የጅምላ መቃብር ውስጥ አስከሬኖች የተገኙ ሲሆን በ 2000 የተወሰዱት የኑራ ሉሉዬቫ እና ዘመዶቿ ይገኙበታል ። በሚስጥር ማቆያ ማእከላት ውስጥ ማሰቃየት ስልታዊ እና በሰው ልጆች ላይ እንደ ወንጀሎች ተቆጥሯል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/17/hundreds-chechens-detained-filtration-camps Hundreds of Chechens Detained in "Filtration Camps"]</ref>። * በየካቲት 2000 በኖቭዬ አልዲ የተፈፀመው እልቂት፡- የሩስያ ወታደሮች በግሮዝኒ ከተማ ዳርቻዎች ላይ “መጥረግ” አደረጉ። ይህም ማሰቃየት፣ መደፈር እና ቤቶችን ማቃጠልን ይጨምራል። የአውሮፓ የሰብአዊ መብቶች ፍርድ ቤት ለዚህ ወንጀል ተጠያቂ ሩሲያን ወስኗል <ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/second-chechen-war-erupts Second Chechen War Erupts]</ref>። * በጃንዋሪ 2002 በዳይ መንደር አቅራቢያ በሰላማዊ ሰዎች ላይ የተፈፀመው ግድያ፡ የሩሲያ ጦር እና ፖሊሶች አዛውንቶችን እና ሴቶችን ጨምሮ 6 ያልታጠቁ ቼቼኖችን አስረው ተኩሰው ተኩሰው ሬሳዎቹን አቃጥለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2000/02/29/war-crimes-chechnya-and-response-west War Crimes In Chechnya and the Response of the West]</ref>። ሩሲያ የሀገሪቱን ወረራ "ሽብርተኝነትን መዋጋት" በመጥቀስ አረጋግጣለች. ሩሲያ ሙሉ በሙሉ ወታደራዊ ሽንፈት ገጥሟት ወታደሮቿን ከቼችኒያ በ1996 አስወጣች። == የ[[ጆርጂያ]] ወረራ == [[ስዕል:Tbilisi-2008-08-10.jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች እና ተገንጣዮች ምክንያት የዘር ማጽዳት የተረፉ ጆርጂያውያን]] * በጎሪ ከተማ ላይ በተፈፀመ የቦምብ ጥቃት ወቅት የክላስተር ጥይቶችን መጠቀም፡ እ.ኤ.አ. ነሐሴ 12 ቀን 2008 የሩሲያ ኢስካንደር ሚሳኤሎች በክላስተር ጥይቶች የታጠቁ የጎሪ ከተማ ማእከላዊ አደባባይ ላይ በመምታታቸው በትንሹ 12 ሰላማዊ ሰዎች ሲሞቱ 46 አቁስለዋል <ref>[https://www.securitycouncilreport.org/update-report/lookup_c_glkwlemtisg_b_4423477.php Update Report No.2: Georgia]</ref> * በደቡብ ኦሴቲያ ክልል የዘር ማፅዳት፡ የሩስያ ወታደሮች እና የደቡብ ኦሴቲያን ተገንጣዮች በትንሹ 20,000 የጆርጂያ ተወላጆችን ገድለው ከቤት ንብረታቸው ተፈናቅለው በሺዎች የሚቆጠሩ ቤቶችን ወድመዋል <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/the-2008-russo-georgian-war-putins-green-light/ The 2008 Russo-Georgian War: Putin’s green light]</ref> * በሲቪል ኢላማዎች ላይ ያለ ልዩነት የቦምብ ጥቃት፡ የሩስያ አውሮፕላኖች በጎሪ እና በሌሎች ወረዳዎች የሚገኙ የመኖሪያ አካባቢዎችን፣ ትምህርት ቤቶችን እና ሆስፒታሎችን በቦምብ በመወርወር በደርዘን የሚቆጠሩ ሲቪሎችን ገድለዋል <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/10/14/european-court-orders-russia-to-pay-georgia-250-million-over-2008-war-abuses_6746425_4.html European court orders Russia to pay Georgia €250 million over 2008 war]</ref> * ዘረፋ፣ ማቃጠል እና ማሰቃየት፡- የሩስያ ወታደሮች በጆርጂያ የሚገኙ ቤቶችን ዘርፈው በእሳት አቃጥለዋል እንዲሁም በተያዙ አካባቢዎች የጦር እስረኞችን አሰቃይተዋል <ref>[https://www.theguardian.com/world/2021/jan/21/russia-human-rights-violation-georgia-war-echr-ruling Russia committed human rights violation in Georgia war, ECHR rules]</ref> == በ[[ሶሪያ]] ውስጥ == [[ስዕል:Alepo, La ayuda ha llegado.jpg|thumb|250px|በሶሪያ ውስጥ የሩሲያ ዋግነር ቡድን]] * አሌፖ የቦምብ ጥቃት (2016) የሩስያ-ሶሪያ (አምባገነኑ አሳድ) ዘመቻ፡ ያለ ልዩነት ጥቃቶች፣ የሆስፒታሎች ውድመት (አል-ቁድስን ጨምሮ) እና ትምህርት ቤቶች። በመቶዎች የሚቆጠሩ ሰላማዊ ሰዎች ተገድለዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2016/12/01/russia/syria-war-crimes-month-bombing-aleppo Russia/Syria: War Crimes in Month of Bombing Aleppo]</ref>። == በአፍሪካ == የሙሪ እልቂት፣ ማሊ፣ ማርች 2022፡ በማሊ ጦር እና በዋግነር ፒኤምሲ በጋራ ባደረጉት ዘመቻ ከ500 በላይ ንፁሀን ሲቪሎች (አብዛኞቹ ፉላኒ) ተገድለዋል፣ተሰቃዩ እና ተደፈሩ (ቢያንስ 58 ሴቶች እና ሴቶች) <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/01/1133007 Mali: Independent rights experts call for probe into Wagner Group’s alleged crimes]</ref>። [[ስዕል:PMC wagner in belarus 2.png|thumb|250px|ዋግነር ቡድን ፣ ምልክቶች]] በመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ የሩስያ ፓራሚል ቡድን ዋግነር አንገቱን በመቁረጥ፣ በአስገድዶ መድፈር፣ የአካል ክፍሎችን በማውጣትና መንደሮችን በማቃጠል ጥፋተኛ ነው (አሶሼትድ ፕሬስ፣ ዲሴምበር 2025 - ከ30 በላይ ስደተኞች ምስክርነት) <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2021/11/car-russian-wagner-group-harassing-and-intimidating-civilians-un-experts CAR: Russian Wagner Group harassing and intimidating civilians – UN experts]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/05/03/central-african-republic-abuses-russia-linked-forces Central African Republic: Abuses by Russia-Linked Forces]</ref> <ref>[https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/outsourcing-war-holding-russia-its-african-partners-accountable-wagner-s-crimes Outsourcing war: Holding Russia and its African partners accountable for Wagner’s crimes]</ref>። == [[ጦርነት በዶንባስ|የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት]] == [[ስዕል:2015-05-05. Репетиция парада Победы 274.jpg|thumb|250px|በተያዘችው [[ዶኔትስክ]] ከተማ ውስጥ የሩሲያ የጦር ወንጀለኛ አርሰን ፓቭሎቭ]] * የሲቪል ኢሪና ዶቭጋን ህዝባዊ ማሰቃየት <ref>[https://www.nytimes.com/2014/08/26/world/europe/russia-ukraine.html?_r=0 As Peace Talks Approach, Rebels Humiliate Prisoners in Ukraine]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2014/09/01/world/europe/ukrainian-woman-irina-dovgan-held-up-to-public-abuse-is-released.html Ukrainian Woman, Held Up to Public Abuse, Is Released]</ref> <ref>[https://redress.org/news/reparation-for-ukraine-iryna-dovgan-calls-for-urgent-action-at-uk-parliament/ Reparation for Ukraine: Iryna Dovgan Calls for Urgent Action at UK Parliament]</ref> <ref>[https://www.lemonde.fr/en/international/article/2022/12/05/victims-of-sexual-crimes-in-ukraine-it-is-my-personal-war_6006580_4.html Victims of sexual crimes in Ukraine: 'It is my personal war']</ref> * በሲቪል መኪናዎች ላይ መተኮስ <ref>[https://www.hrw.org/news/2014/07/24/ukraine-unguided-rockets-killing-civilians Ukraine: Unguided Rockets Killing Civilians]</ref> * [[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች|የውጭ የመንገደኞች አውሮፕላኖችን በጥይት መተኮስ]] <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161 UN aviation council finds Russia responsible for downing of Malaysia Airlines flight]</ref> * የዶኔትስክ አየር ማረፊያ መጥፋት <ref>[https://www.businessinsider.com/the-complete-destruction-of-donetsk-airport-shows-just-how-bad-its-gotten-in-ukraine-2015-3 https://news.un.org/en/story/2025/05/1163161]</ref> * በማርች 2022 በኪዬቭ አቅራቢያ በቡቻ ከተማ የጅምላ ግድያ፡ የሩሲያ ወታደሮች ካፈገፈጉ በኋላ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች አስከሬን የማሰቃየት፣ ግድያ እና የአስገድዶ መድፈር ምልክቶች ያሉበት ተገኝቷል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/04/21/ukraine-russian-forces-trail-death-bucha Ukraine: Russian Forces’ Trail of Death in Bucha]</ref> [[ስዕል:Vladimir Putin (2022-02-24).jpg|thumb|250px|ቭላድሚር ፑቲን፣ 2022]] * በማሪፖል ውስጥ የቲያትር ቤቱ የቦምብ ጥቃት። ህጻናትን ጨምሮ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች በተጠለሉበት ህንፃ ላይ የሩስያ የአየር ጥቃት እስከ 600 የሚደርሱ ሰዎችን ህይወት ቀጥፏል። ሆን ተብሎ በሲቪል ኢላማ ላይ የተደረገ አድማ ነበር። በህንፃው ፊት ለፊት ባለው አደባባይ ላይ "ልጆች" የሚል ትልቅ የግራፊቲ ሥዕል ተሥሏል <ref>[https://www.ohchr.org/en/statements-and-speeches/2022/06/high-commissioner-updates-human-rights-council-mariupol-ukraine High Commissioner updates the Human Rights Council on Mariupol, Ukraine]</ref> <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/03/16/ukraine-mariupol-theater-hit-russian-attack-sheltered-hundreds Ukraine: Mariupol Theater Hit by Russian Attack Sheltered Hundreds]</ref> <ref>[https://www.csis.org/analysis/spotlight-civilian-harm-mariupol-theater-airstrike Spotlight on Civilian Harm in the Mariupol Theater Airstrike]</ref> * ልጆችን ማፈናቀል እና ጠለፋ ከ 2014 ጀምሮ በተለይም ከ 2022 በኋላ ሩሲያ ከ 19,000 በላይ የዩክሬን ልጆችን "ለዳግም ትምህርት" ወደ ሩሲያ ፌዴሬሽን አባርራለች። በእውነቱ፣ ዋናው ግብ [[የሩሲያዊነት]] ነው <ref>[https://news.un.org/en/story/2025/12/1166507 General Assembly demands return of Ukrainian children by Russia]</ref> <ref>[https://ukraine.ohchr.org/en/UN-report-details-devastating-impact-of-hostilities-on-children-in-Ukraine UN report details devastating impact of hostilities on children in Ukraine]</ref> <ref>[https://unric.org/en/thordis-kolbrun-the-deported-children-of-ukraine/ Thórdís Kolbrún on the deported children of Ukraine ]</ref> [[ስዕል:Mariupol 20220323 006.jpg|thumb|250px|[[የማሪፖል ከበባ |ከጦርነቱ በፊት ማሪፖል በዩክሬን ውስጥ ለኑሮ ምቹ ከሆኑ አስር ምርጥ ከተሞች ውስጥ አንዱ ነበር ፣ ግን በ 2022 በሩሲያ ጦር ሙሉ በሙሉ ወድሟል]]]] * የጦር እስረኞች ማሰቃየት እና መገደል፡- በ2014-2015 የዩክሬን እስረኞች አሰቃቂ ግድያ የተፈፀመው በሩሲያ የጦር አዛዦች አርሰን ፓቭሎቭ እና አሌክሲ ሚልቻውቭ አነሳሽነት ነው። ከ 2022 ጀምሮ በሺዎች የሚቆጠሩ እንደዚህ ያሉ ጉዳዮች ነበሩ. እ.ኤ.አ. በ 2023 ከፍተኛ መገለጫ የነበረው የዩክሬን የጦር እስረኛ አሌክሳንደር ማቲዬስኪ ነበር። የተባበሩት መንግስታት ኤሌክትሮ ድንጋጤ እና ድብደባን ጨምሮ ስልታዊ ማሰቃየትን መዝግቧል <ref>[https://www.hrw.org/news/2025/12/11/russias-systematic-torture-of-ukrainian-pows Russia’s Systematic Torture of Ukrainian POWs]</ref> * በሩሲያ ወታደራዊ ሰራተኞች በ [[ኪዛፖሪዝሂያ የኑክሌር ኃይል ማመንጫ|ዩክሬን የኒውክሌር ኃይል ማመንጫ]] ውስጥ የሰራተኞችን ማገት እና ማሰቃየት <ref>[https://www.greenpeace.org/ukraine/en/news/4121/greenpeace-ahead-of-trump-putin-summit-illegal-russian-occupation-of-zaporizhzhia-nuclear-plant-must-end/ Greenpeace Ukraine ahead of Trump-Putin Summit: Illegal Russian Occupation of Zaporizhzhia Nuclear Plant must end]</ref> * የኬሚካል ጦር መሳሪያዎች አጠቃቀም (በ 2023 465 ጉዳዮች) በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎች እንዲሞቱ ምክንያት ሆኗል <ref>[https://www.ungeneva.org/en/news-media/news/2024/09/97506/un-warns-continued-prohibited-weapons-transfers-ukraine-russia UN warns of continued prohibited weapons transfers to Ukraine, Russia]</ref> <ref>[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/chemical-weapons/ Elimination of chemical weapons]</ref> <ref>[https://2021-2025.state.gov/imposing-new-measures-on-russia-for-its-full-scale-war-and-use-of-chemical-weapons-against-ukraine-2/ Imposing New Measures on Russia for its Full-Scale War and Use of Chemical Weapons Against Ukraine]</ref> <ref>[https://www.iiss.org/online-analysis/online-analysis/2025/09/testing-the-waters-russias-use-of-banned-chemicals-in-ukraine/ Testing the waters: Russia’s use of banned chemicals in Ukraine]</ref> [[ስዕል:Сдача в плен украинских военныъ с завода Азовсталь 003.png|thumb|250px|በማሪዮፖል ውስጥ የዩክሬን የጦር እስረኞች]] ከሌሎች ነገሮች በተጨማሪ የሩሲያ ወታደሮች በዩክሬን ውስጥ ባህላዊ ቅርሶችን እያወደሙ ነው-በሰሜን ዩክሬን ቦሮዲያንካ ከተማ ውስጥ የሩሲያ ወታደሮች ለፀሐፊ [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተኩሰዋል <ref>[https://chytomo.com/en/russians-damage-shevchenko-monument-in-borodianka/ Russians damage Shevchenko monument in Borodianka]</ref> <ref>[https://taras-shevchenko.storinka.org/en/news/350/bullets-in-taras-shevchenko%27s-head-a-monument-in-borodyanka-kurama-poem.html Bullets in Taras Shevchenko's head. A monument in Borodyanka. Kurama's poem]</ref>፣ በ[[ካርኪቭ]] የጸሐፊው ግሪጎሪ ስኮሮዳ ሙዚየም ሆን ተብሎ ወድሟል <ref>[https://ukraina.nid.pl/en/the-national-museum-of-hryhoriy-skovoroda-bombed/ The National Museum of Hryhoriy Skovoroda bombed]</ref>፣ እና በ[[ኬርሰን]] ሩሲያ ከተማዋን በያዘችበት ወቅት የሩስያ ወታደሮች የዩክሬን ሰላማዊ ዜጎችን ከመጥለፍ እና ከማሰቃየት በተጨማሪ የከተማዋን ሙዚየም ዘርፈዋል <ref>[https://www.hrw.org/news/2022/12/20/ukraine-russians-pillage-kherson-cultural-institutions Ukraine: Russians Pillage Kherson Cultural Institutions]</ref>። ሙሉ በሙሉ በተደመሰሰችው እና ሩሲያ በተያዘችው የ [[ማሪኡፖል]] ከተማ የሩሲያ ባለስልጣናት የዩክሬን ቅርስ አካል የሆነውን የ[[ሆሎዶሞር|ሆሎዶሞርን]] ሰለባዎች ብቸኛውን ሀውልት አፈረሱ እና ይህ እርምጃ የሩሲፊኬሽን ሂደት አካል ነው <ref>[https://holodomormuseum.org.ua/en/propaganda/in-mariupol-the-occupiers-dismantled-a-monument-to-the-holodomor-victims/ In Mariupol, the occupiers dismantled a monument to the Holodomor victims]</ref>። በዚያው ዓመት በዶኔትስክ ከተማ በተያዘችበት የሱዶፕላቶቭ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|የሶቪየት የፖለቲካ ጭቆና አደራጅ እና ፈጻሚ]] የመታሰቢያ ሐውልት ተተከለ <ref>[https://novosti.dn.ua/ru/news/335504-gruppirovka-dnr-postavila-pamyatnik-nkvdistu-sudoplatovu Угруповання «ДНР» поставило пам'ятник НКВСнику Судоплатову]</ref>። [[በቤልጎሮድ ላይ ጥቃቶች|በተጨማሪም ሩሲያ ህዝቡን ለማስፈራራት የራሷን የቤልጎሮድ ከተማ ደበደበች]] <ref>[https://web.archive.org/web/20240219125622/https://news.yahoo.com/ukraine-war-deadly-strike-russian-235328630.html Ukraine war: Deadly strike on Russian shopping centre in Belgorod]</ref> <ref>[https://www.reuters.com/world/europe/large-blast-reported-russian-city-close-border-with-ukraine-2023-04-20/ Russia warplane accidentally fires into city near Ukraine, injuring three, TASS reports]</ref> <ref>[https://apnews.com/article/russia-ukraine-belgorod-bomb-4c806ca6765e018ffccef16c233013a7 Russia’s air force accidentally bombs own city of Belgorod]</ref>። ለሩሲያ እና ዩክሬን ገለልተኛ የሆኑ የአገሮች ዜጎች ግድያ። ለምሳሌ በ2023 ፖላንዳዊው ጋዜጠኛ ክርዚዝቶፍ ጋላስ በራሺያ በተቆጣጠረችው ዩክሬን የሰላም ማስከበር ተልዕኮ በነበረበት ወቅት በሩሲያ ወታደሮች ታግቶ ተገደለ <ref>[https://memopzk.org/news/u-rossii-est-svidetelstvo-o-smerti-polyaka-pogibshego-predpolozhitelno-v-sizo-taganroga-polsha-ne-mozhet-poluchit-etot-dokument-gazeta-wyborcza/ У России есть свидетельство о смерти поляка, погибшего в СИЗО Таганрога; Польша не может получить этот документ — Gazeta Wyborcza]</ref> <ref>[https://www.onet.pl/informacje/onetkrakow/polak-zginal-w-rosyjskim-wiezieniu-rodzina-ma-zal-do-polskich-wladz/hl47xx0,79cfc278 Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Rodzina ma żal do polskich władz. "Poczuliśmy się zlekceważeni"]</ref> <ref>[https://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html "Nie wierzyliśmy, że został jeńcem wojennym". W środę rozmowa z rodziną Polaka, który zginął w rosyjskim więzieniu]</ref> <ref>[https://www.msn.com/pl-pl/wiadomosci/polska/polak-zgin%C4%85%C5%82-w-rosyjskim-wi%C4%99zieniu-wys%C5%82a%C5%82-wcze%C5%9Bniej-poruszaj%C4%85c%C4%85-wiadomo%C5%9B%C4%87/ar-AA1Sklhh?cvid=693f2812ef5c4ef59fa2e3f104bc56a4&ocid=spartanntphttps://wyborcza.pl/7,75399,32526315,nie-wierzylismy-ze-mogl-zostac-jencem-wojennym-rozmowa-z.html Polak zginął w rosyjskim więzieniu. Wysłał wcześniej poruszającą wiadomość]</ref>። == የዩክሬን ምላሽ == [[ስዕል:Bilohorivka after the battles during Russian invasion (12).jpg|thumb|250px|በሩሲያ ወታደሮች ቤሎጎሮቭካ ከተማ ውስጥ የመኖሪያ ሕንፃ ወድሟል]] የዩክሬን ፓርላማ በሩሲያ ያለውን የፑቲንን የፖለቲካ አገዛዝ እና ርዕዮተ ዓለምን ወንጀለኛ አድርጎታል <ref>[https://bukoda.gov.ua/news/vr-vyznala-rashyzm-derzhavnoiu-ideolohiieiu-rf-shcho-tse-oznachaie ВР визнала рашизм державною ідеологією рф. Що це означає?]</ref> <ref>[https://www.ukrainianworldcongress.org/ukraine-officially-designates-russian-ideology-as-rashism/ Ukraine officially designates Russian ideology as Rashism]</ref> <ref>[https://gwaramedia.com/en/ukrainian-parliament-to-recognize-rashism-as-a-russian-political-regime/ Ukrainian Parliament to Recognize Rashism as a Russian Political Regime]</ref>። በ 2022 መገባደጃ ላይ የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት በሩሲያ ጦር የተፈፀሙ 108,000 የጦር ወንጀሎችን መዝግቧል። በ 2026 መጀመሪያ ላይ ይህ ቁጥር ወደ 213 ሺህ አድጓል <ref>[https://gp.gov.ua/ua/posts/ponad-170-tisyac-vojennix-zlociniv-ofis-generalnogo-prokurora-okresliv-masstabi-zlociniv-rf-na-zustrici-z-miznarodnimi-partnerami Понад 170 тисяч воєнних злочинів: Офіс Генерального прокурора окреслив масштаби злочинів рф на зустрічі з міжнародними партнерами]</ref> == ዓለም አቀፍ ምላሽ == በሩሲያ ላይ በርካታ ማዕቀቦች ተጥለዋል <ref>[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2026/02/russias-war-against-ukraine-hits-fifth-year-un-experts-warn-impunity-rules Russia’s war against Ukraine hits fifth year: UN experts warn that impunity rules as repression, unlawful killings, torture and enforced disappearances surge]</ref>። በሩሲያ የጦር ወንጀሎች እና ለምሳሌ በአሜሪካውያን መካከል ያለው ቁልፍ ልዩነት ሩሲያ ልክ እንደ ዩኤስኤስአር መረጃን በመደበቅ እና ምስክሮችን "ከሃዲ" በማለት በይፋ መካዷ ሲሆን የአሜሪካ የህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች ደግሞ የአሜሪካ የጦር ወንጀለኞችን አግኝተው ለፍርድ ሲቀርቡ ለምሳሌ በ[[ቅዝቃዛው ጦርነት]] ወቅት በቬትናም ውስጥ በሲቪሎች ላይ ለተፈጸመው ግድያ ተጠያቂ የሆኑትን <ref>[https://www.nytimes.com/1965/09/30/archives/vietnam-the-unofficial-brutality.html Vietnam: The Unofficial Brutality]</ref>። ለምሳሌ በአውሮፓ የ[[ናዚ ጀርመን]] የጦር ወንጀለኞች በሙሉ በኑረምበርግ ፍርድ ቤት ተከሰው ታስረዋል ወይም ተገድለዋል። በወንጀሉ የተሳተፉ ሰዎች ሁሉ ሲቀጡ ይህ በታሪክ ውስጥ ልዩ የሆነ ጉዳይ ነበር <ref>[https://www.nationalww2museum.org/war/topics/nuremberg-trials The Nuremberg Trials]</ref>። == በሩሲያ ውስጥ ምላሽ == [[ስዕል:Anna Politkovskaja im Gespräch mit Christhard Läpple.jpg|thumb|180px|ፑቲን ከከፍተኛ ጄኔራሎች አንዱ ጋር]] [[ስዕል:Boris Nemtsov 2014.jpg|thumb|180px|[[ቦሪስ ኔምትሶቭ]]]] በቼችኒያ የጦር ወንጀሎችን የመረመረችው ሩሲያዊቷ ጋዜጠኛ እና የሰብአዊ መብት ተሟጋች አና ፕሮይትኮቭስካያ ጥቅምት 7 ቀን 2006 በፑቲን ልደት ባልታወቁ ታጣቂዎች ተገድላለች <ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/6035133.stm Anna Politkovskaya: Putin's Russia]</ref>። በ 2015 የሩሲያ ዲሞክራሲያዊ ኃይሎች መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭ በዩክሬን ላይ በተደረገው ጦርነት የሩሲያ ወታደሮች ተሳትፎን በማጣራት ላይ ተገድለዋል <ref>[https://carnegie.ru/commentary/59212 The Killing of Boris Nemtsov and the Degradation of Russian Authoritarianism]</ref>። በ 2020 የሩሲያ ተቃዋሚ መሪ አሌክሲ ናቫልኒ በሩሲያ የስለላ አገልግሎቶች ተመርዘዋል። በ 2021 ወደ ሩሲያ ተመለሰ ፣ ተይዞ ታስሮ በውሸት ክስ ታስሯል። እንደ እውነቱ ከሆነ፣ የእሱ እስራት እና "የፖለቲካ እስረኛ" የተከሰተው በሩሲያ ውስጥ ሙስና እና የጦር ወንጀሎችን በማጣራት ስራው ምክንያት ነው። እ.ኤበ2024 እንደገና ተመርዞ በእስር ቤት ሞተ <ref>[https://www.gov.uk/government/news/joint-statement-by-the-uk-sweden-france-germany-and-the-netherlands-on-alexei-navalnys-death Joint Statement by the UK, Sweden, France, Germany and The Netherlands on Alexei Navalny's death]</ref>። [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] እነዚህን ወንጀሎች, የዘር ማጽዳትን ጨምሮ፣ በሩሲያ ወታደሮች የተፈጸሙትን ወንጀሎች በይፋ ይክዳል። እንደ ቦሪስ ኔምትሶቭ ወይም አሌክሲ ናቫልኒ ያሉ ሁሉም ተቃዋሚ ፖለቲከኞች፣ እንደ ማሪያ ፖኖማርንኮ ያሉ ጋዜጠኞች እና ተራ የሩሲያ ዜጎች ጦርነቱን የሚቃወሙ [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች|በፖለቲካዊ ጭቆና]] እየተሰቃዩ ነው። ነጻ የቴሌቭዥን ጣቢያዎች እና [[የመታሰቢያ ሐውልት|የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች]] በፑቲን ባለስልጣናት ግፊት እየተዘጉ ሲሆን ሰራተኞቻቸውም በተቀነባበረ የወንጀል ክስ በእስር ላይ <ref>[https://memopzk.org/figurant/ponomarenko-mariya-nikolaevna/ Пономаренко Мария Николаевна]</ref>። ማርች 13 ቀን 2023 በሄግ የሚገኘው አለም አቀፉ የወንጀለኞች ፍርድ ቤት የሩስያ ፕሬዚደንት ቭላድሚር ፑቲን እና የሩሲያ የህጻናት መብት ኮሚሽነር ማሪያ ሎቮቫ ቤሎቫ በፑቲን ትዕዛዝ የዩክሬን ልጆችን በሩሲያ ወታደራዊ አባላት በማፈን እና በማንገላታት ወንጀል የእስር ማዘዣ አውጥቷል <ref>[https://news.un.org/en/story/2023/03/1134732 Russia: International Criminal Court issues arrest warrant for Putin]</ref> <ref>[https://www.icc-cpi.int/news/situation-ukraine-icc-judges-issue-arrest-warrants-against-vladimir-vladimirovich-putin-and Situation in Ukraine: ICC judges issue arrest warrants against Vladimir Vladimirovich Putin and Maria Alekseyevna Lvova-Belova]</ref> <ref>[https://www.fedbar.org/blog/breaking-legal-barriers-the-icc-arrest-warrant-for-vladimir-putin/ Breaking Legal barriers: The ICC Arrest Warrant for Vladimir Putin]</ref>። == ዶክመንተሪ ምርመራዎች == [[ስዕል:Navalny vs Pamfilova1 (cropped).jpg|thumb|180px|[[አሌክሲ ናቫልኒ]]]] የተቃዋሚ ፖለቲከኛ አሌክሲ ናቫልኒ ቡድን በ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ|ዶኔትስክ ሪፐብሊክ]] የመጀመሪያ መሪ እና የሩሲያ ፓርላማ አባል አሌክሳንደር ቦሮዳይ ላይ የተደረገ ምርመራ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ሊበርታሪያኒዝም]] * [[የሩሲያ ሊበራሪያን ፓርቲ]] * [[ሦስተኛው የዓለም ጦርነት]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] == አገናኞች == 4inzd7u9zmwlp7akgvdyvi9gziag91t