ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 15333 392009 383040 2026-05-01T11:39:25Z Bockru 58366 /* ኢትዮጵያ */ 392009 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Oau_banner.jpg|right|200px|thumb|የ[[አፍሪቃ]] አንድነት ድርጅት ዓርማ]] '''የአፍሪካ አንድነት ድርጅት (አ.አ.ድ.)''' ([[እንግሊዝኛ]]፡ Organisation of African Unity (OAU))፣ ([[ፈረንሳይኛ]]፡ Organization de l'Unité Africaine (OUA))[[ግንቦት ፲፯]] ቀን [[1955|፲፱፻፶፭]] ዓ/ም [[አዲስ አበባ]] ላይ ተመሥርቶ የድርጅቱ መመሪያ ውል (OAU Charter) በ፴፪ቱ መሥራች አገር መሪዎች ጸድቆ ተፈርሟል። የድርጅቱም ጠቅላይ መሥሪያ ቤቱ በአዲስ አበባ እንዲቆይ [[ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ]] ባቀረቡት ግብዣ መሠረት እስካሁን ድረስ እዚያው አዲስ አበባ ላይ ይገኛል። ይህ ድርጅት በ[[1994|፲፱፻፺፬]] ዓ/ም ተደምስሶ [[የአፍሪካ ኅብረት]] በሚባለው ድርጅት ተተክቷል። =የአፍሪካ አንድነት ድርጅት ምሥረታ= [[ስዕል:Oau_commemorative_painting.jpg| thumb|right|350px|በመሰብሰቢያው አዳራሽ የሚገኘው በአሰፋና ሠረቀ የማነብርሃን የተሣለ የ፴፪ቱ መሥራች መሪዎች ምስል።]] ለብዙ ሺ ዓመታት [[ኢትዮጵያ]] ብቻዋን በአኅጉሩ ውስጥ ከ[[አውሮፓ]]ውያኖች የቅኝ ግዛት ቀንበር ውጪ ቆይታ የሙሶሊኒ ፋሺስት [[ኢጣልያ]] በ[[፲፱፻፳፰]] ዓ/ም ወርራት በነበረ ጊዜ [[አርበኞች]] ልጆቿ ውድ አገራቸውንና ነጻነታቸውን አሳልፈው ላለመስጠት አምስት ዓመታት ሙሉ ተዋጉ። ንጉሠ ነገሥታቸውም የእዚህን የግፍ ወረራ ለማጋፈጥ በዓለም መንግሥታት ማኅበር መድረክ ላይ ሲቀርቡ፣ ከ[[አፍሪቃ]] አኅጉር ብቸኛዋ አባል ኢትዮጵያ ማንም አጋዥ አገር አልነበራትም። ለአኅጉሩ ነጻነት በቅኝ ግዛት ሥርም የነበሩት ሕዝቦች፤ በነጻነትም ላይ የነበሩት አገራት የአውሮፓውያንን መዥገራዊ ልጥፍነት ለማላቀቅ ብዙ ከታገሉ በኋላ በሰሐራዊ አፍሪቃ [[የካቲት ፳፯]] ቀን [[1949|፲፱፻፵፱]] ዓ/ም ጋና ነጻ ሆነች። ከዚያ አስከትሎ የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት እስከተመሠረተ ድረስ በ[[1951|፲፱፻፶፩]] ዓ/ም [[ጊኒ ]] ነጻ ስትሆን በ [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም አሥራ አምስት አገራት፤ በ[[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ/ም ሦሥት አገራት፤ በ[[1954|፲፱፻፶፬]] ዓ/ም ደግሞ አራት አገራት ነጻነታቸውን ተቀዳጁ። የአኅጉሩ መሪዎች በዓለም መድረክ ላይ ለበለጠ ተሰሚነት የትብብርን ግንባር ማሳየት እንደነበረባቸው በመገንዘብና ገና ነጻ ላልወጡትም ወንድም አገሮች ሉዐላዊነት መታገል ስለነበረባቸው ዓላማቸውን ግብ ለማድረስ በሁለት ቡድን ተከፍለው ፣ ባንድ በኩል እራሱን “የዘመናዊ ተራማጅ” ብሎ የሚጠራው፣ በ[[ጋና]]ው ፕሬዚደንት [[ክዋሜ ንክሩማ]] የሚመራው የ “ካዛብላንካ ቡድን” በ [[፲፱፻፶፬]] ዓ/ም ተመሠረተ። ይሄ ቡድን የአኅጉሩን መንግሥታት በኅብረት ለማዋሃድ ዓላማ የያዘ ሲሆን አባላቱ [[ጋና]]፣ [[አልጄሪያ]]፣ [[ጊኒ]]፣ [[ሞሮኮ]]፣ [[ግብጽ]]፣ [[ማሊ]] እና [[ሊቢያ]] ነበሩ። ሁለተኛው ቡድን የ”ሞንሮቪያ ቡድን” ሲሆን የተመራው በ [[ሴኔጋል]] ፕሬዚደንት [[ሊዮፖልድ ሴዳር ሴንግሆር]] ነበር። አባላቱ [[ሴኔጋል]]፣ [[ናይጄሪያ]]፣ [[ላይቤሪያ]] እና [[ኢትዮጵያ]] ሲሆኑ የነሱ የኅብረት አስተያየት ደግሞ የዱኛ ኅብረት ሳይሆን ፍላጎታቸው ረጋ ባለ ሁኔታ የዱኛኪን ኅብረት አንድነትን ያስከትላል የሚል ነበር። መጨረሻ ላይ በኢትዮጵያ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር አቶ [[ከተማ ይፍሩ]] ታላቅ ጥረትና በ[[ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ]] ድጋፍ ሁለቱም ወገኖች አዲስ አበባ ላይ እንዲገናኙ በተደረገው ጥሪ መሠረት ተሰባስበው የአፍሪቃ አንድነት ድርጅትን የስምምነት ውል ፴፪ ነጻ ሀገሮች ሲፈርሙ ድርጅቱ ተመሠረተ። =፴፪ቱ መሥራች መሪዎች= ==የካዛብላንካ ቡድን== ===[[ጋና]]=== [[ስዕል:Nkrumah.jpg |thumb|right|80px|ክዋሜ ንክሩማ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ጋና|ስፋት=100}} [[የካቲት ፳፯]] ቀን [[1949|፲፱፻፵፱]] ዓ/ም ነጻነቷን በዶክቶር [[ክዋሜ ንክሩማ]] መሪነት ከ[[ብሪታንያ]] የተቀዳጀችው [[ጋና]] በዚህ በመጀመሪያው የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት የምሥረታ ስብሰባም የተወከለችው በኒህ ታላቅ መሪ ነበር። ዶክቶር ንክሩማ የ”ካዛብላንካ ቡድን” መሪ ሲሆኑ በሽከታ ኅብረት (pan-Africanism) የሚባለው ፍልስፍና ምንጭ እንደነበሩ ይገመታል። ===[[ሞሮኮ]]=== [[ስዕል:Hassan_of_Morocco.jpg|thumb|right|80px|ንጉሥ ሀሰን]] {{ባንዲራ|ሀገር=ሞሮኮ|ስፋት=100}} [[ሞሮኮ]]እስከ [[መጋቢት ፳፱]] ቀን [[1948|፲፱፻፵፰]] ዓ/ም ድረስ በ[[ፈረንሳይ]] ሥር ነበረች። ከነጻነት ወዲህ መሪዋ ግርማዊ ዳግማዊ ሀሰን የ[[ሞሮኮ]] ንጉሥ በ[[ጋና]]ው ፕሬዚደንት [[ክዋሜ ንክሩማ]] የሚመራው የ “ካዛብላንካ ቡድን” በ [[፲፱፻፶፬]] ዓ/ም በ[[ካዛብላንካ]] ከተማቸው እንዲመሠረትና በዓላማው እንዲገፋበት ጥረዋል። ወደፊትም በ [[ሞሮኮ]] ሥር በምትገኘው [[ሰሐራዊ የአረብ ዴሞክራሲያዊ ሪፑብሊክ]] ነጻነት ምክንያት ከድርጅቱ ጋር በተፈጠረው አለመግባባት አግራቸውን ከአባልነት አስወግደዋል። ===[[አልጄሪያ]]=== [[ስዕል:Benbella.jpg|thumb|right|80px|አህመድ ቤንቤላ]] {{ባንዲራ|ሀገር=አልጄሪያ|ስፋት=100}} የ[[አልጄሪያ]] የነጻነት ትግል [[1946|፲፱፻፵፮]] ዓ/ም በጦርነት ሲጀመር የነጻነት አውጪ ግንባር ዓባል የነበሩት አህመድ ቤንቤላ አገሪቱ ነጻነቷን ከ[[ፈረንሳይ]] [[ሰኔ ፳፮]] ቀን [[1954|፲፱፻፶፬]] ዓ/ም ስትቀዳጅ በመሪነት የፕሬዚደንትነቱን ሥልጣን ጨበጡ። ===[[ግብጽ]]=== [[ስዕል:Gamal Abdel Nasser (c. 1960s).jpg|thumb|right|80px|ጋማል አብደል ናስር]] {{ባንዲራ|ሀገር=ግብጽ|ስፋት=100}} [[ጋማል አብደል ናስር]] ከመጀመሪያው የ[[ግብጽ]] ፕሬዚደንት ሙሐመድ ናጊብ ጋር በ[[1944|፲፱፻፵፬]] ዓ/ም የወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት አካሂደው ንጉሡን ቀዳማዊ ፋሩክን ገለበጡ። ናሰር የፕሬዚደንትነቱን ሥልጣን በ[[1948|፲፱፻፵፰]] ዓ/ም ሲጨብጡ የአገሪቱ ሁለተኛው ፕሬዚደንት በመሆን እስከ ዕለተ ሞታቸው፣ [[መስከረም ፲፰]] ቀን [[1963|፲፱፻፷፫]] ዓ/ም ድረስ አገልግለዋል። ===[[ማሊ]]=== [[ስዕል:Modibo_keita.jpg|thumb|right|80px|ሞዲቦ ኬይታ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ማሊ|ስፋት=100}} [[ባማኮ]] ከተማ ላይ [[ግንቦት ፳፯]] ቀን [[1907|፲፱፻፯]] ዓ/ም የተወለዱት ሞዲቦ ኬይታ አገራቸው [[ማሊ]] ነጻነቷን ከ[[ፈረንሳይ]] [[ሰኔ ፲፫]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ስትቀዳጅ የፕሬዚደንትነቱን ሥልጣን ጨብጠው እስከ [[1960|፲፱፻፷]] ዓ/ም አገልግለዋል። ===[[ሊቢያ]]=== [[ስዕል:King_idris.jpg|thumb|right|80px|ንጉሥ ኢድሪስ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ሊቢያ|ስፋት=100}} [[ሊቢያ]] ሉዓላዊ እና ነጻ፣ በ[[ሕገ መንግሥት]] የሚተዳደር የዘውድ ሥርዐተ መንግሥት [[ታኅሣሥ ፲፬]] ቀን [[1944|፲፱፻፵፬]] ዓ/ም ላይ ስታውጅ በ[[ንጉሥ ኢድሪስ]] መሪነት ነበር። የአፍሪቃ አንድነት ድርጅትም ሲመሠረት [[አዲስ አበባ]] ላይ በመሳተፍ ውሉን የፈረሙት እኒሁ ንጉሥ ኢድሪስ ነበሩ። በኋላ በ[[ነሐሴ ፳፮]] ቀን [[፲፱፻፷፩]] ዓ/ም በሀያ ሰባት ዓመቱ ወጣት መኮንን፣ ሙአማር ጋዳፊ የተመራ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ንጉሡን [[ቱርክ]] አገር በህክምና ላይ እንዳሉ ከሥልጣን አወረዳቸው። ንጉሥ ኢድሪስ በ[[ግንቦት]] [[1975|፲፱፻፸፭]] ዓ/ም [[ካይሮ]] ላይ አረፉ። ===[[ጊኒ]]=== [[ስዕል:Sekou_toure.jpg|thumb|right|80px|ሴኩ ቱሬ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ጊኒ|ስፋት=100}} [[ጊኒ]] ነጻነቷን ከ[[ፈረንሳይ]] [[መስከረም ፳፪]] ቀን [[1951|፲፱፻፶፩]] ዓ/ም ተቀዳጀች። የአገሪቷ የመጀመሪያ ፕሬዚደንት ሴኩ ቱሬ ሲሆኑ በ [[1976|፲፱፻፸፮]] ዓ/ም እስከሞቱ ድረስ በዚሁ ሥልጣን ቆይተዋል። ==የሞንሮቪያ ቡድን== ===[[ኢትዮጵያ]]=== [[ስዕል:HIM_in_Regalia.jpg|thumb|right|80px|ቀ. ኃ. ሥ.]] [[ስዕል:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|thumb|left|80px]] ግርማዊ [[ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ]] የኢትዮጵያ [[ንጉሠ ነገሥት]] : የስብሰባው አስተናጋጅና የተከፋፈሉትን ሁለት ቡድኖች በማስተባበር አንድ ድርጅት እንዲመሠረት ያደረጉ መሪ ሲሆኑ፤ የማኅበሩም የውል ረቂቅ በውጭ ጉዳይ ሚኒስትራቸው በአቶ [[ከተማ ይፍሩ]] ትጋትና ድካም ተዘጋጅቶ እንዲፈረም አድርገዋል። አቀፍ አስተያየት “የ[[አፍሪቃ|አፍሪካ]] አባት” የሚል ስምም አትርፎላቸዋል። ===[[ላይቤሪያ]]=== [[ስዕል:William Tubman 1943.jpg|thumb|right|80px|ዊልያም ተብማን]] {{ባንዲራ|ሀገር=ላይቤሪያ|ስፋት=100}} ክቡር ፕሬዚደንት ዶክቶር ዊሊያም ተብማን፦ የ[[ላይቤሪያ]] ፕሬዚደንት እና ሁለተናውን በ [[ሴኔጋል]] ፕሬዚደንት [[ሊዮፖልድ ሴዳር ሴንግሆር]] የሚመራውን “የሞንሮቪያ ቡድን” መሥራች ሲሆኑ አገራቸው ደግሞ [[ሐምሌ ፳]] ቀን [[1839|፲፰፻፴፱]] ዓ/ም በ[[አሜሪካ]] ነጻ በወጡ የቀድሞ ግሎሌዎች (የግድ ሎሌ) ወይም ‘ባርያዎች’ ከተመሠረተች በኋላ በ[[አፍሪቃ]] አኅጉር በነጻነት ዕድሜ ከ[[ኢትዮጵያ]] ተከትላ ሁለተኛዋ አገር ናት። ===[[ሴኔጋል]]=== [[ስዕል:Senghor.jpg |thumb|right|80px|ሊዮፖልድ ሴንግሆር]] {{ባንዲራ|ሀገር=ሴኔጋል|ስፋት=100}} [[ሴኔጋል]] እስከ [[መጋቢት ፳፮]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም የ[[ፈረንሳይ]] ቅኝ ግዛት ነበረች። በዚያን ዕለት ነጽ ስትወጣ፣ በሥነ ጽሁፍ እና ቅኔ ባለሙያነታቸው የሚታወቁት መሪ እና “የሞንሮቪያ ቡድን” የሚባለውን ሁለተኛውን ቡድን የመሩት ሊዮፖልድ ሴጋር ሴንግሆር ነበሩ። ===[[ናይጄሪያ]]=== [[File:Abubakar Tafawa Balewa (1962).jpg|thumb|right|80px|ታፌዋ ባሌዋ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ናይጄሪያ|ስፋት=100}} የቀድሞዋ የ[[ብሪታንያ]] ቅኝ ግዛት [[ናይጄሪያ]] [[መስከረም ፳፩]] ቀን [[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ/ም ነጻነቷን ስትቀዳጅ የመጀመሪያውም የመጨረሻውም ጠቅላይ ሚንስትር የነበሩት አል ሃጅ አቡባካ ታፌዋ ባሌዋ ነበሩ። ባሌዋ በአስተማሪነት የሠለጠኑ ሲሆን በሥልጣን ጊዜያቸው ደግሞ ስለ[[አፍሪቃ]] ራሷን በራሷ የማስተዳደር መብት ብዙ የታገሉ ከመሆናቸውም ባሻገር ለአፍሪቃ አንድነት ድርጅት ምሥረታ ብዙ ጥረት አድርገዋል። በ[[ፈረንሳይኛ]] እና [[እንግሊዝኛ]]ተናጋሪ አገሮች መሃል ስምምነትና ወዳጅነት እንዲፈጠርም አመቻችተዋል። መጨረሻ ላይ በአገራቸው በተካሄደ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት [[ጥር ፯]] ቀን [[1958|፲፱፻፶፰]] ዓ/ም ተገደሉ። እሬሳቸውም በተገደሉ በስድስተኛው ቀን በ[[ሌጎስ]] ከተማ መንገድ ዳር ላይ ተጥሎ ተገኘ። ==ቡድን ያልለዩ ዓባላት== ===[[ቤኒን|ዳሆሜ]]=== [[ስዕል:President_hubert_maga.jpg|thumb|right|80px|ሁበርት ማጋ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ቤኒን|ስፋት=100}} የቀድሞዋ ዳሆሜ (አሁን [[ቤኒን]]) ነጻነቷን [[ሐምሌ ፳፭]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ከ[[ፈረንሳይ]] ስትቀዳጅ ሁበርት ማጋ የአገሪቱ የመጀመሪያው ፕሬዚደንትነትን ሥልጣን ይዘው ወዲያው በ[[ታኅሣሥ]] ወር ላይ በተካሄደ ምርጫ ጸደቀላቸው። ===[[ቱኒዚያ]]=== [[ስዕል:Bourguiba photo officielle.jpg |thumb|right|80px|ሀቢብ ቡርጊባ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ቱኒዚያ|ስፋት=100}} የ[[ቱኒዚያ]]ን ሪፑብሊክ [[መጋቢት ፲፩]] ቀን [[1948|፲፱፻፵፰]] ዓ/ም በነጻነት የመሠረቱትና ከ [[ሐምሌ ፲፱]] ቀን [[1949|፲፱፻፵፱]] ዓ/ም ጀምሮ ለሠላሳ ዓመታት እስከ [[ጥቅምት ፴]] ቀን [[1980|፲፱፻፹]] ዓ/ም ድረስ በፕሬዚደንትነት ያገለገሉት ሀቢብ ቡርጊባ ነበሩ። ===[[ካሜሩን]]=== [[ስዕል:Ahidjo.jpg |thumb|right|80px|አማዱ አሂጆ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ካሜሩን|ስፋት=100}} ከነጻነት [[ታኅሣሥ ፳፪] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ጀምሮ ለሀያ ሁለት ዓመታት እስከ [[ኅዳር ፳፩]] ቀን [[1982|፲፱፻፹፪]] ዓ/ም አገራቸውን [[ካሜሩን]]ን በፕሬዚደንትነት የመሩት አማዱ ባባቱራ አሂጆ ነበሩ። ===[[ቻድ]]=== [[ስዕል:Tombolbay.jpg|thumb|right|80px|ፍራንስዋ ቶምቦልባይ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ቻድ|ስፋት=100}} አስተማሪና የሠራተኞች ማኅበር ቀስቃሽ የነበሩት ፍራንስዋ ቶምቦልባይ መጀመሪያ በቅኝ ግዛት ሥር የአስተዳደሩ ርዕስ በመሆን [[ቻድ]] [[ነሐሴ ፭]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ከ[[ፈረንሳይ]] ነጻነቷን ስትቀዳጅ የአገሪቱ የመጀመሪያው ፕሬዚደንት ሆኑ። ቶምቦልባይ በተወለዱ በ፶፯ ዓመታቸው [[ሚያዝያ ፭]]ቀን [[1967|፲፱፻፷፯]] ዓ/ም አረፉ። ===[[ቶጎ]]=== [[ስዕል:Olyimpio.jpg |thumb|right|80px|ሲልቫኑስ ኦሊምፒዮ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ቶጎ|ስፋት=100}} የምዕራብ [[አፍሪቃ]]ዋ [[ቶጎ]] ከ[[ፈረንሳይ]] የቅኝ ግዛትነት [[ሚያዝያ ፲፱]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ነጻ ስትወጣ ሲልቫኑስ ኦሊምፒዮ መጀመሪያ በጠቅላይ ሚኒስትርነት ከዚያም በፕሬዚደንትነት አገልግለዋል። [[ጥር ፭]] ቀን [[1955|፲፱፻፶፭]] ዓ/ም በተነሳ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት በጥይት ተገደሉ። ===[[ሶማሊያ]]=== [[ስዕል:ABDIRASCID_ALI.jpg|thumb|right|80px|አብዲራሺድ ሸርማርክ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ሶማሌ|ስፋት=100}} የ[[ሶማልያ]] ሪፑብሊክ በ[[ብሪታንያ]] ስር በሙሀመድ ሃጂ ኢብራሂም ኤጋል ይተዳደር የነበረውን ክፍልና በ[[የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት|ተባበሩት መንግሥታት ድርጅት]] ስም በ[[ኢጣልያ]] ስር በአደን አብዱላ ኦስማን ዳር መሪነት ይተዳደር የነበረውን ክፍል በማዋሃድ [[ሰኔ ፳፫]] ቀን [[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ/ም ተመሠረተ። በቀድሞው የ[[ኢጣልያ]] የቅኝ ግዛት በመንግሥት ሠራተኛነት ሲያገለግሉ የነበሩት ክቡር ዶክቶር አብዲራሺድ አሊ ሸርማርክ የአገሪቱ የመጀመሪያ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኑ። ===[[አይቮሪ ኮስት]] (ኮት ዲቯር)=== [[ስዕል:Houphouet-Boigny.jpg|thumb|right|80px|ፌሊክስ ሁፍዌ ቧኝ ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ኮት ዲቯር|ስፋት=100}} ሕዝባቸው ባቆላማጭ መንፈስ “አባባ ሁፍዌ” ይላቸው የነበሩት አንጋፋው ፌሊክስ ሁፍዌ ቧኝ በ[[1897|፲፰፻፺፯]] ዓ/ም ተወለዱ። በ[[ፈረንሳይ]] የሕግ ምክር ቤት አባልነት ከመረጣቸው በፊት በልዩ ልዩ ግዜያት የመንደር ዓለቃ፣ የህክምና ዶክቶር፣ የእርሻ አስተዳዳሪ እና የሠራተኞች ማኅበር ዓለቃ በመሆን አገልግለዋል። በ[[ፈረንሳይ]] መንግሥትም በልዩ ልዩ ክፍሎች በሚኒስትርነት አገልግለዋል። አገራቸው ከ[[ፈረንሳይ]] ግዛትነት [[ነሐሴ ፩]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ነጻ ከወጣች በኋላ በፖሊቲካ ዘመናቸው የ[[አፍሪቃ]] አኅጉርን የቅኝ ግዛትነት ቀንበር ለማስለቀቅ ብዙ የደከሙ ሲሆን አገራቸውንም በፕሬዚደንትንት በመሩባቸው ዘመናት ራዕያዊ ዕቅዶችን በመተመንና የአገሪቱን ዋና ምርቶች የሆኑትን ኮኮ እና ቡና በማዳበር በምዕራብ አፍሪቃ የላቀ እድገትን አስገኝተዋል። ከምዕራባውያን ጋር የነበራቸው መልካም ግንኙነት እና ለኮሙኒስት ዓላማ የነበራቸው ጥላቻ በሌሎች የጎረቤት አገር መሪዎች ላይ የተነሱ የመፈንቅለ መንግሥት ሴራዎችን ይደግፉ ነበር እየተባሉ ይታማሉ። ===[[ኬንያ]]=== [[ስዕል:Jomo_Kenyatta.jpg‎|thumb|right|80px|ጆሞ ኬንያታ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ኬንያ|ስፋት=100}} ሲወለዱ የተሰጣቸው ስም “ካማው ዋ ንጌንጊ” ሲሆን በክርስትና ሲጠመቁ “ዮሐንስ ጴጥሮስ” ተብለው ነበር። በኋላ መጠሪያ ስማቸውን [[ጆሞ ኬንያታ]] ብለው ሰየሙ። ኬንያታ አገራቸው [[ኬንያ]] ለነጻነት በምትታገልበት ጊዜ ከ[[1945|፲፱፻፵፭]] ዓ/ም እስከ [[1951|፲፱፻፶፩]] ዓ/ም ድረስ የተካሄደውን “ማው ማው” የተባለውን የአርበኝነት ግንባር መርተዋል። በዚህም ምክንይት በ[[ብሪታንያ]] አስተዳደር ታስረው ነበር። “ምዚ” (አዛውንቱ) ጆሞ ኬንያታ በ[[1938|፲፱፻፴፰]] ዓ/ም [[ሎንዶን]] በነበሩ ጊዜ ከ[[ጋና]]ው [[ክዋሜ ንክሩማ]] ጋር “የ[[አፍሪቃ]] አኅጉር የሽከታ ኅብረት” (pan-Africanism) የተባለውን ፍልስፍና መሥርተው ያራምዱ ነበር። ከዘመናት በኋላ አገራቸው [[ኬንያ]][[ታኅሣሥ ፪]] ቀን [[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም በ[[አፍሪቃ]] ሠላሣ ሁለተኛዋ ነጻ አገር ሆና ሉዓላዊ ስትሆን፣ ኬንያታ መጀመሪያ በጠቅላይ ሚኒስትርነት ከአንድ ዓመት በኋላ ደግሞ በፕሬዚደንትነት እስከ ዕለተ ሞታቸው ድረስ አገልግለዋል። ===[[ኮንጎ ሪፑብሊክ|ኮንጎ ብራዛቪል]]=== [[ስዕል:FulbertYoulou.jpg|thumb|right|80px|አቤ ፉልበርት ያውሉ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ኮንጎ ሪፑብሊክ|ስፋት=100}} አሁን [[ኮንጎ ሪፑብሊክ]] የምትባለው ኮንጎ ብራዛቪል [[ነሐሴ ፱]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ከ[[ፈረንሳይ]] የቅኝ ግዛት ቀንበር ተላቃ ነጻ ሉዐላዊ አገር ሆነች። በነጻነት ጊዜ አገሪቷን በመሪነት ሥልጣን ይመሩ የነበሩት ቀድሞ የ[[ካቶሊክ]] እምነት ቄስ የነበሩት አቤ ፉልበርት ያውሉ ነበሩ። ያውሉ በ[[1955|፲፱፻፶፭]] ዓ/ም መሪውን ፓርቲያቸውን ብቻ ሕጋዊ ፓርቲ ለማድረግ ሲነሳሱ ሕዝባቸው ይሄንን በመቃወም በ[[ነሐሴ]] ወር ላይ ባካሄደው የሦስት ቀን የተቃውሞ ሁከት ሥልጣናቸውን ለመልቀቅ ተገደዱ። ===[[ጋቦን]]=== [[ስዕል:Mba.jpg|thumb|right|80px|ገብርኤል እምባ ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ጋቦን|ስፋት=100}} የቀድሞዋ የ[[ፈረንሳይ]] የቅኝ ግዛት [[ጋቦን]] ነጻነቷን [[ነሐሴ ፲፩]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም አገኘች። በሽግግሩ ጊዜ በጠቅላይ ሚንስትርነት ከነጻነት በኋላ ደግሞ የአገሪቱ የመጀመሪያው ፕሬዚደንት በመሆን ያገለገሉት ገብርኤል እምባ ነበሩ። የ[[ጋቦን]] ሽከታ ተዋናይነትን በ [[1938|፲፱፻፴፰]] ዓ/ም የጀመሩት ፕሬዚደንት እምባ በ[[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም በዱኛ ባላጋራቸው ጃን ሂሌይር ኦባም ቀስቃችነት የተነሳውን የመፈንቅለ መንግሥት ሙከራ በ[[ፈረንሳይ]] እርዳታ ካከሸፉ በኋላ በ[[1959|፲፱፻፶፱]] ዓ/ም በፕሬዚደንትነት ተመርጠው ነበር። ዳሩ ግን በነበረባቸው የነቀርሳ በሽታ ምክንያት በ[[ኅዳር]] ወር በሞት ተለዩ። ===[[ማዳጋስካር]]=== [[File: Tsiranana.jpg|thumb|right|80px|ፊሊበርት ጺራናና ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ማዳጋስካር|ስፋት=100}} ፊሊበርት ጺራናና በ[[1904|፲፱፻፬]] ዓ/ም የተወለዱ የ[[ማዳጋስካር]] ሽከተኛ ነበሩ። አገራቸውን በመሪነት [[ሰኔ ፲፱]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ለነጻነት ካበቁ በኋላ በፕሬዚደንትነት እስከ [[1964|፲፱፻፷፬]] ዓ/ም ድረስ መርተዋል። በመሪነታቸው የ”ማዳጋስካር ሕብረተ-ሰብዓዊ ሽከታ” ("Malagasy socialism") በሚሉት የአስተዳደራቸው መመሪያ ብዙ ስህተቶችን እንደሠሩ ይዘገባል። ሆኖም በአገራቸው ስማቸው የተከበረ፣ እስካሁንም “የነጻነት አባት” የሚል ቅጽል ስም አስጥቷቸዋል። ፕሬዚደንት ፊሊበርት ጺራናና በ[[ሚያዝያ ፰]] ቀን [[1970|፲፱፻፸]] ዓ/ም አረፉ። ===[[ሞሪታንያ]]=== [[File: Ould_dadah.jpg|thumb|right|80px|ሙክታር ኡልድ ዳዳ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ሞሪታንያ|ስፋት=100}} [[ሞሪታንያ]] ነጻነቷን [[ኅዳር ፲፱]] ቀን [[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ/ም ከ[[ፈረንሳይ]] ተቀዳጀች። ከዚህ ጊዜ ጀምሮ በ[[1970|፲፱፻፸]] ዓ/ም በተካሄደ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት እስከተገለበጡ ድረስ ሞክታር ኡልድ ዳዳ አገራቸውን በፕሬዚደንትነት አገልግለዋል። ፕሬዚደንት ኡልድ ዳዳ የአንድ ፓርቲ ሽከታን ብቻ ሕጋዊ አድርገው ተቃራኒ በሌለባቸው ሦሥት ምርጫዎች አሸንፌያለሁ ብለዋል። በ[[1963|፲፱፻፷፫]] ዓ/ም የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት (አ. አ. ድ.) ፕሬዚደንት ሆነው ነበር። [[ጥቅምት ፬]] ቀን [[1996|፲፱፻፺፮]] ዓ/ም አረፉ። ===[[የመካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ]]=== [[File: David_dacko.jpg|thumb|right|80px|ዴቪድ ዳኮ]] {{ባንዲራ|ሀገር=መካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ|ስፋት=100}} [[የመካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ]] የመጀመሪያውና ሦሥተኛው ፕሬዚደንት፣ በ[[1922|፲፱፻፳፪]] ዓ/ም የተወለዱት ዴቪድ ዳኮ ናቸው። ከፕሬዚደንትነቱ ሥልጣን ሁለቴም የወረዱት በወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ሲሆን፤ በአገራቸው ሽከታ ለግማሽ ምዕት ዓመት ተሳትፈዋል። [[የመካከለኛው አፍሪካ ሪፑብሊክ]] ነጻነቷን [[ነሐሴ ፯]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ስትቀዳጅ፣ ጊዜያዊ ፕሬዚደንት ከሆኑ በኋላ በ[[ፈረንሳይ]] መንግሥት ድጋፍ እስከ [[ታኅሣሥ ፳፬]] ቀን [[1957|፲፱፻፶፯]] ዓ/ም ድረስ በፕሬዚደንትነት ሲመሩ ቆይተው ጄኔራል ጃን ቢዴል ቦካሳ (በኋላ ንጉሠ ነገሥት) ስኬታም ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት አካሂደው ዳኮን ከሥልጣን አወረዷቸው። ከአሥራ አምስት ዓመት አምባ ገነናዊ ግዛት በኋላ ንጉሠ ነገሥት ቦካሳ በ[[ፈረንሳይ]] ምርጥ ወታደሮች ኃይል ከሥልጣን ሲወርዱ ዴቪድ ዳኮ ለሁለተኛ ጊዜ የፕሬዚደንትነቱን ሥልጣን ጨበጡ። ሁለተኛው ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት በ[[መስከረም ፲]] ቀን [[1974|፲፱፻፸፬]] ዓ/ም ተካሂዶ ዳኮን ለሁለተኛና መጨረሻ ጊዜ ከሥልጣን አወረዳቸው። ===[[ቡርኪና ፋሶ|አፐር ቮልታ]]=== [[File: Maurice_yameogo.jpg|thumb|right|80px|ሞሪስ ያሜዎጎ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ቡርኪና ፋሶ|ስፋት=100}} [[ሐምሌ ፳፱]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ነጻነቷን ከ[[ፈረንሳይ]] የተቀዳጀችው አፐር ቮልታ (አሁን [[ቡርኪና ፋሶ]]) የመጀመሪያ ፕሬዚደንትነትን ሥልጣን የሰጠችው ለሞሪስ ያሜዎጎ ነበር። ያሜዎጎ የ[[አይቮሪ ኮስት]]ን ፕሬዚደንት ፌሊሽ ሁፌ ቧኝ የቅርብ ወዳጅ እና በዕድሜያቸው እንደታላቅ ወንድም የሚያይዋቸው፣ መካሪያቸው እንደነበሩ ይነገራል። ያሜዎጎ መጀመሪያ በ[[አይቮሪ ኮስት]] እና በ[[ቡርኪና ፋሶ|አፐር ቮልታ]] መሃል የተዋህዶ መንግሥት ለመመሥረት ጥረው ስከታማ ሳይሆን ቀረ። በኋላ ደግሞ ይሄንን ዓላማ ለማራመድ በ[[ሴኔጋል]]፣ [[ማሊ]]፣ [[ቤኒን|ዳሆሚ]] እና [[ቡርኪና ፋሶ|አፐር ቮልታ]] መሃል በአንድ መንግሥት የሚመራ የኅብረት ውህደትን ለማግኘት ይለፉ ነበር። ዳሩ ግን በፕሬዚደንት ቧኝ እና በ[[ፈረንሳይ]] መንግሥት ተቃዋሚነት ይህን አሳብ ለመተው ተገደዋል። ያሜዎጎ ከሥልጣን እስከወረዱበት [[ታኅሣሥ ፳፭]] ቀን [[1958|፲፱፻፶፰]] ዓ/ም ድረስ ከቧኝ ጋር የሁለቱን አገር ሕዝቦች በመንታ ዜግነት ማስተዳደር የሚያስችል አሳብ ያራምዱ ነበር። እሳቸው ከሥልጣን ሲወገዱ ይሄም አሳብ አብሮ ወደቅ። ===[[ሲዬራ ሊዮን]]=== [[File: Milton_margai.jpg|thumb|right|80px|ሚልተን ማርጋይ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ሴራሊዮን|ስፋት=100}} የ[[ሲዬራ ሊዮን]] የመጀመሪያዋ ጠቅላይ ሚኒስትር “ሰር” (SIR) ሚልተን ማርጋይ አገራቸው የ[[ብሪታንያ]] ቅኝ ግዛት በነበረች ጊዜ የህክምና ዶክቶር በመሆን ከመመረቃቸውም ባሻገር በግዛቱ ላይ በተገዢው ሕዝብ ቁጥጥር ሥር የሆነውን የመጀመሪያ ጋዜጣ ያቋቋሙ ናቸው። አገሪቷ ነጻነቷን [[ሚያዝያ ፲፱]] ቀን [[1953|፲፱፻፶፫]] ዓ/ም ተቀዳጀች። እስከዚያም ጊዜ በቅኝ አስተዳደር ውስጥ በዋና ሚኒስትርነት ሲያገለግሉ የነበሩት እና አገራቸውንም ወደነጻነት የመሩት ማርጋይ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኑ። በዚህ ሥልጣን ላይ እንዳሉ በ[[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም በሞት ሲለዩ የተቅላይ ሚኒስትርነቱን ሥልጣን ወንድማቸው ወረሱ። ===[[ታንዛኒያ|ታንጋኒካ]]=== [[File: Nyerrere.jpg |thumb|right|80px|ጁልዬስ ኒዬሬሬ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ታንዛኒያ|ስፋት=100}} <blockquote> “የምንገነባት አፍሪቃ ሌላው ዓለም አይቷት “ስለሕብረተ ሰብ ያላቸውን ህልም ግብ ያደረሱ ነጻ ሕዝቦችን ማየት ከፈለጋችሁ አፍሪቃ ሂዱ!” የሚሉላት መሆን አለባት። ለመላው የሰው ልጅ ሁሉ የተስፋ አኅጉር ማለት ይቺ ናት።” </blockquote> መምህር ጁሊዬስ ኒዬሬሬ ([[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም) ጁሊዬስ ካምባራጌ ኒዬሬሬ የ[[ብሪታንያ]]ን ጭቆና፣ የአገር ውስጥ መከፋፈልን እና የጊዜውን የ”ቀዝቃዛ ጦርነት” ሽከታ ተቋቁመው [[ኅዳር ፴]] ቀን [[1954|፲፱፻፶፬]] ዓ/ም አገራቸውን ታንጋኒካን በሰላም ወደነጻነት የመሩ ሲሆኑ የአገሪቱ የመጀመሪያው ፕሬዚደንት ነበሩ። ከዚህም ሌላ፣ አብላጫነት በሌላቸው ነጮች የሚተዳደሩትን የደቡባዊ አፍሪቃ አገሮችን የነጻነት ትግል በመደገፍ ግንባር ቀደም ነበሩ። ኒዬሬሬ በ[[1914|፲፱፻፲፬]] ዓ/ም ተወለዱ። በትምህርት ስጦታ የነበራቸው ምሁር ሲሆኑ በከፍተኛ ትምህርት ከተመረቁ በኋላ በመምህርነት አገልግለዋል። የ[[ስዋሂሊ]] ቋንቋ ለአንድነት ጠቃሚ መሆኑን ለማሳየት የሼክስፒርን “ጁሊዬስ ቄሳር” ወደዚህ የአፍሪቃ ቋንቋ ተርጉመው አሳትመዋል። ኒዬሬሬ፣ ያልተሳካላቸው ትልቅ ህልም የምሥራቅ አፍሪቃን አገሮች በኅብረት መንግሥት ማዋሃድ ቢሆንም ታንጋኒካን እና የዛንዚባርን ደሴት በማዋሃድ አዲሷን [[ታንዛኒያ]]ን በ[[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም ስኬታማ አድርገዋል። በኚህ ታላቅ መሪ የሥልጣን ዘመናት ጠቅላላው ሕዝባቸውን ከሞላ ጎደል የማንበበ እና መጻፍ ችሎታ ሰጥተውታል። ፕሬዚደንት ኒዬሬሬ በጊዜውም ሆነ እስካሁን በአፍሪቃ ሽከታ ተሰምቶም ተደርጎም የማይታወቅ በፈቃዳቸው በ[[1977|፲፱፻፸፯]] ዓ/ም ሥልጣናቸውን ሲለቁ አገራቸው በዴሞክራሲ የዳበረች ሰላምና አንድነትን ያቀፈች አገር ነበረች። መምህር ጁሊዬስ ኒዬሬሬ ባደርባቸው የደም ነቀርሳ (leukaemia) በሽታ በተወለዱ በ፸፰ ዓመታቸው [[ጥቅምት ፬]] ቀን [[1992|፲፱፻፺፪]] ዓ/ም [[ሎንዶን]] ላይ አረፉ። በ[[2001|፳፻፩]] ዓ/ም [[የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት]] ጠቅላላ ስብሰባ “ዓለም አቀፍ የፍትሐዊ ሕብረተ ሰብ ጀግና” ብሎ ሰይሟቸዋል። ===[[ቡሩንዲ]]=== [[File: Burundi-Mwambutsa.jpg|thumb|right|80px|ንጉሥ ምዋምቡትሳ ፬ኛ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ቡሩንዲ|ስፋት=100}} የ[[ቡሩንዲ]] የቀድሞ ቅኝ ገዥ የነበረችው [[ጀርመን|አለማኛ]] በ[[አንደኛው የዓለም ጦርነት]] ስትሸነፍ በዚያን ጊዜ የጀርመን ምሥራቅ አፍሪቃ (አሁን [[ቡሩንዲ]] እና [[ርዋንዳ]]) የሚባለውን ግዛት [[ጥቅምት ፲]] ቀን [[1917|፲፱፻፲፯]] ዓ/ም ለ[[ቤልጅግ]] መንግሥት አስረከበች። [[ቤልጅግ]] ይችን ግዛት በነጻነት [[ሰኔ ፳፬]] ቀን [[1954|፲፱፻፶፬]] ዓ/ም ስታስረክብ በመሪነት የተረከቡት ንጉሥ ግርማዊ ምዋሚ ምዋምቡትሳ ፬ኛ ነበሩ። ንጉሡ ለአራት ዓመታት አገራቸውን ካስተዳደሩ በኋላ [[መጋቢት ፲፭]] ቀን [[1958|፲፱፻፶፰]] ዓ/ም ልጃቸውን እንደራሴ አድርገው ሾመው ኑሯቸውን [[ስዊስ]] አገር አደረጉ። ከሦሥት ወራት በኋላ ግን [[ሐምሌ ፩]] ቀን በጄኔራል ሚኮምቤሮ መሪነት ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ተካሂዶ ንጉሥ ምዋሚ ምዋምቡትሳ ፬ኛ ተገለበጡ። ንጉሡ እዚያው መኖሪያቸው አገር [[ዠኔቭ]] ከተማ ላይ [[ሚያዝያ ፳፫]] ቀን [[1969|፲፱፻፷፱]] ዓ/ም አረፉ። ===[[ኡጋንዳ]]=== [[File:Obote cropped.png|thumb|right|80px|ሚልተን ኦቦቴ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ዩጋንዳ|ስፋት=100}} [[ታኅሣሥ ፲፱]] ቀን [[1918|፲፱፻፲፰]] ዓ/ም የተወለዱት የ[[ኡጋንዳ]] የመጀመሪያ ጠቅላይ ሚኒስትር እና የመጀመሪያ ፕሬዚደንት አፖሎ [[ሚልተን ኦቦቴ]] ለዚህ ሥልጣን የበቁት ከነጻነት በፊት በ[[ብሪታንያ]] የቅኝ አስተዳደር በተካሄደ ምርጫ ከቡጋንዳ የዘውድ ቡድን ጋር የሽከታ ኅብረት በመፍጠር ነበር። ይሄ የሽከታ ኅብረት በኡጋንዳ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ብዙኃን ነትን ሲያገኝ ኦቦቴ [[ሚያዝያ ፲፯]] ቀን [[1954|፲፱፻፶፬]] ዓ/ም የመጀመሪያው ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኑ።ወዲያው አገሪቷ [[መስከረም ፳፱]] ቀን [[1955|፲፱፻፶፭]] ዓ/ም ነጻነቷን ተቀዳጀች። በ[[1958|፲፱፻፶፰]] ዓ/ም በጠቅላይ ሚንስትር ኦቦቴ እና በቡጋንዳው ንጉሥ ሙቲሳ መሃል የተከሰተውን የሥልጣን ፉክክር ምክንያት በማድረግ ኦቦቴ ሕገ መንግሥቱን ለውጠው በዓመቱ እራሳቸውን ፕሬዚደንት አደረጉ። ሆኖም [[ጥር ፲፯]] ቀን [[1963|፲፱፻፷፫]] ዓ/ም ፕሬዚደንት ኦቦቴ [[ሲንጋፖር]] ላይ ይካሄድ በነበረው የ”ኮመን ዌልዝ” ርዕሰ መንግሥታት ስብሰባ ላይ ሲሳተፉ በጄኔራል [[ኢዲ አሚን]] የተመራ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ከሥልጣን አስወገዳቸው። የ[[ታንዛንያ]] ሠራዊት ኢዲ አሚንን [[ሚያዝያ ፭]] ቀን [[1971|፲፱፻፸፩]] ዓ/ም ከሥልጣን ካወረደ በኋላ ኦቦቴ አገራቸው ተመልሰው [[ታኅሣሥ ፰]] ቀን [[1973|፲፱፻፸፫]] በሰፊው የትጭበረበረ ምርጫ ለሁለተኛ ጊዜ ፕሬዚደንት ሆኑ። ይሄ ምርጫ እና የኦቦቴ አምባ ገነንነት ያስከተለው የጦርነት ትግል ለሁለተኛው የወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ምክንያት ሆኖ [[ሐምሌ ፳]] ቀን [[፲፱፻፸፯]] ዓ/ም ለሁለተኛና ለመጨረሻ ጊዜ ሥልጣናቸውን ለቀው ተሰደዱ። ሚልተን ኦቦቴ ባደረባቸው የኩላሊት በሽታ በ[[ደቡብ አፍሪቃ]] ከተማ [[ጆሃንስበርግ]] ላይ በተወለዱ በ ፹ ዓመታቸው [[መስከረም ፴]] ቀን [[1998|፲፱፻፺፰]] ዓ/ም አረፉ። ===[[ሱዳን]]=== [[File: Ibrahim_aboud.jpg|thumb|right|100px|ኢብራሂም አቡድ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ሱዳን|ስፋት=100}} [[ሱዳን]] ነጻነቷን ከ[[ብሪታንያ]] የተቀዳጀችው [[ታኅሣሥ ፳፪]]ቀን [[1948|፲፱፻፵፰]] ዓ/ም ነው። ማርሻል ፋሪቅ ኢብራሂም አቡድ [[ጥቅምት ፲፮]] ቀን [[1893|፲፰፻፺፫]] ዓ/ም በ[[ቀይ ባሕር]] አጠገብ ሞሐመድ ጋል በተባለች ሥፍራ ተወለዱ። [[ካርቱም]] በሚገኘው የ’ጎርዶን መታሰቢያ ኮሌጅ” እና በ[[ብሪታንያ]] በምሕንድስና የተመረቁት አቡድ፣ በውትድርና ምክትል መቶ ዓለቃ ሆነው በግብጽ ሠራዊት ውስጥ አገልግለዋል። ወደ ሽከታ ዓለም ከመዛወራቸው በፊት በጦር መሐንዲስነት እና በተለያዩ ወታደራዊ ሥልጣኖች ተመድበው ይሠሩ ነበር። የ[[ሱዳን]]ንም ጠቅላላ ሠራዊት አዛዥ በመሆን የመጀመሪያው ሱዳናዊ ነበሩ። በ[[ሁለተኛው የዓለም ጦርነት]] [[ኢጣልያ]]ን ከ[[አፍሪቃ]] ለማስወገድ በተካሄዱት ጦርነቶች ላይ በ[[ሊቢያ]] እና በ[[ኢትዮጵያ]] ግዛቶች ውስጥ ተሰልፈው በታላቅ ጀብድ እንደተዋጉ ተመዝግቦላቸዋል። <ref> BY-GONE PEOPLE WHO LEFT A HISTORY OF STRIFE፣ UNIVERSITY OF PENNSYLVANIA - AFRICAN STUDIES CENTER፣ Sudan Newsletter Vol. III No. 3</ref> በ[[1950|፲፱፻፶]] ዓ/ም የ[[ሱዳን]]ን ርዕሰ ብሔር ሥልጣን የጨበጡት አቡድ፣ የደቡብ ሱዳንን የመገንጠል ዓላማ ወኮሎቹን በማሰር፣ በመግደል ወይም በማሰደድ እና በመላ አገሪቱም ላይ የ[[እስላም]]ን የሻሪያ ሕግ በመጠቀም፣ አገሪቱን ወደ አረባዊው ዓለም በመምራትና የውጭ የ[[ክርስትና]] ኃይማኖት ሰባኪዎችን በማባረር እንዲሁም በደቡብ ሱዳን የነበሩትን አብያተ ክርስቲያናት በመዝጋት የሕዝባቸውን ሰብዓዊ መብት የጨቆኑ መሪ ነበሩ። አቡድ በ[[1964|፲፱፻፷፬]] ዓ/ም በፈቃዳቸው ሥልጣናቸውን ለቀው ለብዙ ዓመታት በስደተኝነት [[ብሪታንያ]] ኖረዋል። በመጨረሻ ዘመናቸው ወደአገራቸው ተመልሰው [[ጳጉሜ ፫]] ቀን [[1975|፲፱፻፸፭]] ዓ/ም፣ በተወለዱ በ፹፪ ዓመታቸው [[ካርቱም]] ላይ አረፉ። ===[[ኒጄር]]=== [[File: Hamani_diori.jpg|thumb|right|80px|ሀማኒ ዲዮሪ ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ኒጄር|ስፋት=100}} የ[[ኒጄር]] የውጭ ጉዳይ ሚንስትር እና ፕሬዚደንት ሀማኒ ዲዮሪ ሱዱሬ በሚባል የምዕራብ ኒዤር ክፍል በ[[1908]] ዓ/ም ተወለዱ። በትምህርት ከተመረቁ በኋላ በ[ናያሚ]]፣ ማራዲ እና [[ፓሪስ]] ውስጥ በአስተማሪነትም በትምህርት ቤት አስተዳዳሪነትም አገልግለዋል። ከዚህም ሌላ የኒዤር ተራማጅ ቡድን ከመሠረቱት አንዱ ናቸው። በ[[1950|፲፱፻፶]] ዓ/ም ቅኝ ገዢዋ [[ፈረንሳይ]] ኒዤር እራሷን እንድታስተዳድር ተፈቀደ። ዲዮሪ ፕሬዚደንት ሆነው ነጻነት [ሐምሌ ፳፯]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ሲታወጅ የአዲሷ ሪፑብሊክ ፕሬዚደንት ሆኑ። ሀማኒ ዲዮሪ እና መንግሥታቸው በአኅጉሩ በአስታራቂነት ቢመሰገኑም እንኳ በአገር ውስጥ ግን በሙሰኝነት ይወነጀላሉ። በመጨረሻው በሌፍተናንት ኮሎኔል ሴይኒ ኩንቼ የተመራ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት [[ሚያዝያ ፯]] ቀን [[1966|፲፱፻፷፮]] ዓ/ም ዲዮሪን ከሥልጣን አውርዶ ለስደስት ዓመታት በእስር ተቆጣጠራቸው። ሲፈቱም በቁም እስር እስከ [[1979|፲፱፻፸፱]] ዓ/ም ቆይተው ኑሯቸውን በስደት [[ሞሮኮ]] ላይ መሥርተው ሲኖሩ [[ሚያዝያ ፲፭]] ቀን [[1981|፲፱፻፹፩]] ዓ/ም በተወለዱ በ ፸፪ ዓመታቸው እዚያው [[ሞሮኮ]] ውስጥ አረፉ። ===[[ኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ|ኮንጎ ሊዮፖልድቪል]]=== [[ስዕል:Kasa_vubu.jpg|thumb|right|80px|ዮሴፍ ካዛቩቡ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ኮንጎ ዴሞክራሲያዊ ሪፑብሊክ|ስፋት=100}} የ[[ኮንጎ ደሞክራሲያዊ ሪፑብሊክ]] መጀመሪያ ፕሬዚደንት ዮሰፍ ካዛቩቡ ነበሩ። በወጣትነት ዘመናቸው በአስተማሪነት እና በሒሳብ ተቆጣጣሪነት ሠርተዋል። በ[[1938|፲፱፻፴፰]] ዓ/ም የሙግት ማኅበር አባል ሲሆኑ የሽከታ ሕይወታቸው ተጀምሮ ቀስ በቀስ ዝናቸው እየታወቀ እስከ ነጻነት ዘመን ቆዩ። በሽከታ ዓለም ካዛቩቡን ስኬታማ ያደረጓቸው በተፈጥሮ ጠባያቸው አሰላሳይነታቸውና በጥፋት ጊዜ ሌሎችን የማጋፈጥ ችሎታቸው ናቸው። በ [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም መግቢያ ወራት በቀድሞዋ ኮንጎ ሊዮፖልድቪል (አሁን [[ኮንጎ ዴሞክራሲያዊ ሪፑብሊክ]]) በተከሰተው የሕዝብ ሽብር እና ሁከት መነሻነት፣ የቅኝ ገዥዎቿ የ[[ቤልጂግ]] ባለ ሥልጣናት አገሪቱን በስድስት ወራት እንደሚለቁና ነጻነቷን እንደሚሰጧት [[ጥር ፲፰]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም አስታወቁ። በዚህ መሠረት አገሪቷ [[ሰኔ ፳፫]] ቀን [[1952|፲፱፻፶፪]] ዓ/ም ስሟን ወደ[[ኮንጎ ዴሞክራሲያዊ ሪፑብሊክ]] ለውጣ ነጻ ወጣች። ወዲያው የሕዝብ ምርጫ ተካሂዶ በጠቅላይ ሚንስትርነት ብሔራዊው ፓትሪስ ሉሙምባን ሲመረጡ በፕሬዚደንትነት ደግሞ የምዕራባውያን ደጋፊ የነበሩት ዮሴፍ ካዛቩቡ ተመረጡ። ይሄ በሆነ ወር ባልሞላ ጊዜ ውስጥ የሕዝብ ሽብር ሲነሳ በተፈጥሮ ሀብት ባለጸጋ የሆነችው የካታንጋ ግዛት በሞይስ ቾምቤ መሪነት ከሪፑብሊኩ ተገነጠለች። የአገሪቱን ጸጥታ ለማስከበርና በሁለቱ ወገኖች (ሉሙምባ እና ካዛቩቡ) የተከሰተውን ጦርነት ለማብረድ [[የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት]] ሀያ ሺ ወታደሮች ላከ። በ[[ታኅሣሥ]] ወር [[አሜሪካ]] ካዛቩቡን በመደገፍ የላኩት መሣሪያና የ “ሲ አይ ኤ” (CIA) ሰላዮች ከካዛቩቡ ጋር በመረዳዳት ሉሙምባን ገድለው የካዛቩቡን ሥልጣን አጠናከሩ። ካዛቩቡ [[ኅዳር ፲፮]] ቀን [[1958|፲፱፻፶፰]] ዓ/ም፣ እስከዚያ ድረስ ታማኝ በነበረው መኮንን፣ ኮሎነል ሞቡቱ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ከሥልጣን ተወገዱ። በፕሬዚደንትነት ዘመናቸው ለአገራቸውና ሕዝባቸው እድገትና ለውጥ እምብዛም አመጡ የሚባልላቸው ነገር ባይኖርም በዚያ በነጻነት ማግስት በተከሰተው ጭፍጨፋ እና ሁከት ጊዜ በአሰላሳይነታቸው እራሳቸውን የአንድነት አርማ አስደርገው ማሳያታቸው ይጠቀሳል። ዮሴፍ ካዛቩቡ [[መጋቢት ፲፭]] ቀን [[1961|፲፱፻፷፩]] ዓ/ም አረፉ። ===[[ማላዊ]]=== [[ስዕል:Kamuzu_banda.jpg|thumb|right|80px|ዶክቶር ካሙዙ ባንዳ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ማላዊ|ስፋት=100}} ሄስቲንግስ ካሙዙ ባንዳ [[ግንቦት ፯]] ቀን [[1890|፲፰፻፺]] ዓ/ም ተወለዱ። ባንዳ አገራቸውን [[ማላዊ]]ን ለሰላሳ ዓመታት ያስተዳደሩ ሲሆን በትምህርታቸው ጤና ጥበቃ አጥንተው በ[[ዩናይትድ ኪንግደም|እንግሊዝ]] አገር ውስጥ በሕክምና ዶክቶርነት በ[[ሊቨርፑል፣ እንግሊዝ|ሊቨርፑል]]፣ ኒውካስትል እና ሃርልስደን ሲያገለግሉ በታካሚዎቻቸው ዘንድ በጣም ተወዳጅ እንደነበሩ ይዘገባል። ባንዳ ለ፵፫ ዓመታት በስደት ከኖሩ በኋላ ያኔ በቅኝ ግዛትነት ሥር ወደነበረችው አገራቸው ኒያሳላንድ (አሁን [[ማላዊ]]) ሲመለሱ የአገራቸውን ቋንቋ ረስተው፣ ሁኔታቸው ሁሉ ከ[[አውሮፓ]]ውያን የበለጡ አውሮፓዊ ነበሩ። ይሄም ሁኔታ ለሽከታ ዓላማቸው እንቅፋት ሳይሆንባቸው አልቀረም። አማካሪም ሲያስፈልጋቸው የበለጠውን ዕምነት የጫኑባቸው የለመዷቸው የብሪታንያ ዜጎችን ነበር። ሆኖም በምሁርነታቸው እና የእንግሊዞች ተደጋፊ በመሆናቸው መጀመሪያ የኒያሳላንድ ጠቅላይ ሚንስትር ሆነው ተሾሙ። ኒያሳላንድ በአዲስ ስሟ [[ማላዊ]] ተብላ [[ሰኔ ፳፱]] ቀን [[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም ነጻነቷን ከተቀዳጀች በኋላ በተካሄደው የሕዝብ ምርጫ በትልቅ ድምጽ ብዛት ለፕሬዚደንትነት ሲመረጡ የአምባ ገነንነት ባህሪያቸው ይፋ እየሆነ መጣ። በሁሉም የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች “እንግዋዚ” (''Ngwazi'') ወይም “ድል አድራጊ” እየተባሉ እንዲጠሩ አዘዙ። ከጥቂት ዓመታትም በኋላ “የዘላለም ፕሬዚደንት” ነኝ አሉ። ለ፴ ዓመታት በፈላጭ ቆራጭነት ማላዊን ከገዙ በኋላ በምዕራባውያን ለጋሽ አገሮች ተጽዕኖ [[ማላዊ]] የአንድ ፓርቲ አገር ወይስ የብዙኀን ፓርቲዎች ትሁን የሚል “ውሳኔ ሕዝብ” አካሂደው በተገኘው ውጤት መሠረት በ[[ግንቦት]] ወር [[1986|፲፱፻፹፮]] ዓ/ም የፕሬዚደንት ምርጫ ተደርጎ ባንዳ በመሸነፋቸው ሥልጣን ለቀቁ። ካሙዙ ሄስቲንግስ ባንዳ በተወለዱ በ፻ ዓመታቸው በ[[ደቡብ አፍሪቃ]] ከተማ [[ጆሃንስበርግ]] ላይ [[ኅዳር ፲፮]] ቀን [[፲፱፻፺]] ዓ/ም አረፉ። =የ አ. አ. ድ. ዓላማዎች= የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት (አ. አ. ድ.) ሲመሠረት ሁለት ዐቢይ ዓላማዎችን ተመርኩዞ ነበር። እነኚህም፦ *ለአኅጉሩ የሽከታና የዱኛኪን እርምጃዎች ወሳኝ ጉዳይ የነበረው ጉዳይ ድርጅቱ የአኅጉሩን አንድነትና ትብብር ለማራመድና የጋራ ልሣን እንዲሆን። *ሁለተኛው ዓላማ ደግሞ በዚያን ጊዜ ከቅኝነት ቀንበር ያልወጡ ብዙ የአፍሪቃ አገሮች ስለነበሩ የእነሱን ነጻነት ዐቢይ ዓላማ አድርጎ መታገል ሲሆን፤ ማኅበረተኞቹ እንደቀድሞው በውጭ ኃያላን ቁጥጥር ሥር እንዳይሆኑ በዓለም ዓቀፍ የሽከታ ጉዳዮች አባላቱ ገለልተኞች እንዲሆኑ ነው። ከነኚህ ዐቢይ ዓላማዎች ሌላ፣ ማኅበሩ * ሁሉም አፍሪቃውያን ሰብዓዊ መብታቸው የተከበር እንዲሆን * የሁሉም አፍሪቃውያን የኑሮ ደረጃ የተሻሻለ እንዲሆን * የእርስ በእርስ ግጭቶችንና አለመግባባት በኃይል ሳይሆን በሰላማዊና ሚዛናዊ ሽምግልና መፍታት የተስማማባቸውና የያዛቸው ዓላማዎች ነበሩ። ሆኖም በርስ በርስ ውስጣዊ ጉዳዮች ላይ ጣልቃ ገብነትነት የማይፈልግ ማኅበርም በመሆኑ እና በሽምግልና የማይፈቱ ቅራኔዎች በተፈጠሩም ጊዜ ሰላምን የሚያስክብርበት መሣሪያ የሌለው ጥርስ የለሽ መንጋጋ ብቻ የነበር ድርጅት በመሆኑ የአኅጉሩ ሕዝቦች የጓጉበትን የሰብዓዊ መብት መከበርም ሆነ እንደ[[ናይጄሪያ]] እና [[አንጎላ]] ላይ የተካሄዱትንም ብሔራዊ እልቂቶች ለመግታት ያልቻለ ድርጅት ነበር። ስለዚህም በአብዛኛ አፍሪቃውያኖች እና በሰፊውም ዓለም አስተያየት ይሄ ድርጅት ውጤተ ቢስ የወሬ ማኅበር በመባል በይፋ ይተች ነበር። =የድርጅቱ ዋና ጸሐፊዎች= የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት በ[[1955|፲፱፻፶፭]] ዓ/ም ተመሥርቶ [[የአፍሪቃ ሕብረት]] [[ሐምሌ ፪]] ቀን [[1994|፲፱፻፺፬]] ዓ/ም እስከተካው ድረስ በየጊዜው ከአባል አገራት የተመረጡ ዘጠኝ ቋሚ ዋና ጸሐፊዎች አገልግለውታል። በድርጅቱ መመሪያ ውል (OAU Charter) መሠረት ዋና ጸሐፊው ለአራት ዓመታት እንዲያገለግል ይመረጣል። ===የመጀመሪያው ዋና ጸሐፊ=== [[ስዕል:Flag_of_Ethiopia_(1897-1936;_1941-1974).svg|thumb|left|80px]] [[ስዕል:Kifle Wedajo.jpg|thumb|right|80px|አቶ ክፍሌ ወዳጆ]] ድርጅቱ [[አዲስ አበባ]] ላይ በተመሠረተ ጊዜ ለስብሰባው ጸሐፊ ሆነው ያገለገሉት በጊዜው [[የተባበሩት መንግሥታት ድርጅት]] የ[[ኢትዮጵያ]] ልዑካን መሪ የነበሩት ዶክቶር ተስፋዬ ገብረ እዝጊ ነበሩ። በዚያው ስብሰባ ላይ ቋሚ ዋና ጸሐፊ እስኪገኝ ድረስ ተመርጠው ከ [[ግንቦት ፲፯]] ቀን [[1955|፲፱፻፶፭]] ዓ/ም እስከ [[ሐምሌ ፲፬]] ቀን [[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም ድረስ ያገለገሉት ኢትዮጵያዊው አቶ [[ክፍሌ ወዳጆ]] ነበሩ። ===ሁለተኛው ዋና ጸሐፊ=== {{ባንዲራ|ሀገር=ጊኒ|ስፋት=80}} [[ስዕል:Dialo_telli.jpg|thumb|right|80px|ዲያሎ ቴሊ]] ከድርጅቱ ምሥረታ በኋላ ዋና ጽሕፈት ቤቱ የሚቋቋምበትን ከተማ ለመምረጥ ያስከተለውን እሽቅድምድም እና ፉክክር ለማክሸፍና [[አዲስ አበባ]]ን ለማስመረጥ የ[[ኢትዮጵያ]] የውጭ ጉዳይ ሚንስትር የነበሩት አቶ [[ከተማ ይፍሩ]] ከ[[ጊኒ]]ው መሪ [[ሴኩ ቱሬ]] ጋር ባደረጉት ውል መሠረት፤ [[ጊኒ]] የ[[አዲስ አበባ]]ን መመረጥ ልትደግፍ፣ [[ኢትዮጵያ]] ደግሞ ለድርጅቱ ዋና ጸሐፊነት የ[[ጊኒ]]ውን ተወላጅ ቡባካር ዲያሎ ቴሊን ለማሳጨት እና ለማስመረጥ እንደተስማሙ የአቶ ከተማ ልጅ መኮንን ከተማ The Creation of the OAU በሚል ርዕስ ላይ አስፍረውታል።<ref> መኮንን ከተማ ፣ The Creation of the OAU ገጽ 6 </ref> ቴሊ ከ [[ሐምሌ ፲፬]] ቀን [[1956|፲፱፻፶፮]] ዓ/ም ጀምሮ እስከ [[ሰኔ ፰]] ቀን [[1964|፲፱፻፷፬]] ዓ/ም ድረስ ሁለት ጊዜ ተመርጠው በድርጅቱ ዋና ጸሀፊነት አገልግለዋል። ዲያሎ ቴሊ በሴኩ ቱሬ ትዕዛዝ ታስረው [[የካቲት ፳፪]] ቀን [[1969|፲፱፻፷፱]] ዓ/ም በረሀብ ሞተዋል። ===ሦሥተኛው ዋና ጸሐፊ=== {{ባንዲራ|ሀገር=ካሜሩን|ስፋት=80}} [[ስዕል:Nzo_ekangaki.jpg|thumb|right|80px|እንዞ ኤካንጋኪ]] [[ሰኔ ፰]] ቀን [[1964|፲፱፻፷፬]] ዓ/ም ሥራቸውን የጀመሩት ሦሥተኛው ጸሐፊ የ[[ካሜሩን]] ተወላጁ እንዞ ኤካንጋኪ ነበሩ። በ[[ጀርመን|አለማኛ]] የተማሩት ኤካንጋኪ ከአገራቸው ነጻነት በኋላ በውጭ ጉዳይ ምክትል ሚኒስትርነትና የሥራ ሚኒስትር ሆነው ካለገሉ በኋላ የአፍሪቃ አንድነት ድርጅት ዋና ጸሐፊ ሆነው ተመረጡ። የተመረጡበትን የሥልጣን ጊዜ ሳይጨርሱ በሁለት ዓመቱ ድርጅቱ በአኅጉሩ ውስጥ የተፈጥሮ ነዳጅ ምርምር እንዲያካሂድ ከመረጠው የ”ሎንሮ” (Lonrho Group) ድርጅት ሙስና ተቀብለዋል ተብለው ሲታሙ [[ሰኔ ፱]] ቀን [[1966|፲፱፻፷፮]] ዓ/ም ሥልጣናቸውን በፈቃዳቸው ለቀቁ። <ref> Walter Wilson Nana፣ Nzo Ekangaki Buried፣ Tuesday, 28 June 2005</ref> ===አራተኛው ዋና ጸሐፊ=== {{ባንዲራ|ሀገር=ካሜሩን|ስፋት=80}} [[ስዕል:William Eteki Mboumoua small.jpg|thumb|right|80px|ዊሊያም እቴኪ]] የካሜሩኑ ዜጋ እንዞ ኤካንጋኪ ሥልጣናቸውን ሲለቁ የ[[ካሜሩን]] ፕሬዚደንት አህማዱ አሂጆ የአገራቸውን ሰው ዊሊያም ኦሬሊዬን እቴኪ እምቡሙዋን በተተኪነት አጭተው አቀረቡ። በ[[ሶማሊያ]] ዋና ከተማ [[ሞቃዲሹ]] ላይ በተካሄደው የመሪዎች ስብሰባ ላይ የቀረቡት የሶማሌ እና የ[[ዛምቢያ]] እጩዎች የሚያስፈልገውን ከሦሥት ሁለት እጅ የድምጽ ድጋፍ ባለማግኘታቸው ስብሰባው በሦሥተኛ አማራጭነት እቴኪን በሙሉ ድምጽ መረጠ። ዊሊያም እቴኪ እስከ [[ሐምሌ ፲፬]] ቀን [[1970|፲፱፻፸]] ዓ/ም አገልግለዋል። ===አምስተኛው ዋና ጸሐፊ=== {{ባንዲራ|ሀገር=ቶጎ|ስፋት=80}} [[ስዕል:Edem kodjo.jpg|thumb|right|80px|ኤደም ኮጆ]] ከ[[ሐምሌ ፲፬]] ቀን [[1970|፲፱፻፸]] ዓ/ም እስከ [[ሰኔ ፭]] ቀን [[1975|፲፱፻፸፭]] ዓ/ም ድረስ ያገለገሉት አምስተኛው ዋና ጸሐፊ በ[[ሱዳን]] ዋና ከተማ [[ካርቱም]] ላይ በተካሄደው የመሪዎች ስብሰባ ላይ የተመረጡት የ[[ቶጎ]]ው ተወላጅ፣ ኤድዋርድ ኮጆ (ኤደም ኮጆ) ናቸው። በኮጆ የሥልጣን ዘመን በ[[ሞሮኮ]] አስተዳደር ሥር ያለችው የ[[ሰሐራዊ የአረብ ዴሞክራሲያዊ ሪፑብሊክ]] ጉዳይ እና እሷንም በተመለከተ የሳቸው አቋም የድርጅቱን አባላት አቃቅሮ ነበር። ኮጆ [[የካቲት ፳፩]] ቀን [[1974|፲፱፻፸፬]] ዓ/ም በተካሄደ ስብሰባ ላይ የዚችን ግዛት ልዑካን እንደ አባል መቀመጫ እንዲይዙ ማድረጋቸውን በመቃወም [[ሞሮኮ]] እና እሷን የሚደግፉ አገራት የድርጅቱ ስብሰባዎች ላይ ላለመሳተፍ ወስነው ነበር። በዚህ ጉዳይ የተነሳ የ[[ሴኔጋል]] ፕሬዚደንት አብዱ ዲዩፍ ኮጆን “ነገር አማሳይ/በጥባጭ” ብለዋቸዋል። ===ስድስተኛው ዋና ጸሐፊ=== [[ስዕል:Peter onu.jpg|thumb|right|80px|ፒተር ኦኑ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ናይጄሪያ|ስፋት=80}} [[ሰኔ ፭]] ቀን [[1975|፲፱፻፸፭]] ዓ/ም የዋና ጸሐፊነቱን ሥልጣን በስድስተኛነት ተራ የተረከቡት [[ናይጄሪያ]]ዊው ዶክቶር ፒተር ኦኑ ናቸው። ዶክቶር ኦኑ ለሁለት ዓመታት ብቻ አገልግለው [[ሐምሌ ፲፫]] ቀን [[1977|፲፱፻፸፯]] ዓ/ም ለቀቁ። ===ሰባተኛው ዋና ጸሐፊ=== [[ስዕል:Ide oumarou.jpg|thumb|right|80px|ኢዴ ኡማሩ]] {{ባንዲራ|ሀገር=ኒጄር|ስፋት=80}} ከዶክቶር ኦኑ በተከታይነት ሰባተኛ ዋና ጸሐፊ ሆነው [[ሐምሌ ፲፫]] ቀን [[1977|፲፱፻፸፯]] ዓ/ም የተሾሙት የ[[ኒጄር]] ተወላጁ ኢዴ ኡማሩ ናቸው። በ[[ዳካር]] እና በ[[ፓሪስ]] ከፍተኛ ትምህርታቸውን ያጠናቀቁት ኡማሩ፣ በአገራቸው በጋዜጠኝነት፣ አምባሳዶርነት እና የውጭ ጉዳይ ሚንስትርነት የሠሩ ሲሆን በ[[1968|፲፱፻፷፰]] ዓ/ም አገራቸው ላይ ከተካሄደውመፈንቅለ መንግሥት በኋላ ለወታደራዊ ርዕሰ መንግሥቱ ሴይኒ ኩንቼ የቅርብ አማካሪ ሆነውም ሠርተዋል። ኡማሩ የመጀመሪያውን የጸሐፊነት አራት ዓመታት [[መስከረም ፱]] ቀን [[1982|፲፱፻፹፪]] ዓ/ም ሲያጠናቅቁ ለሁለተኛ ጊዜ እንዲያገለግሉ ታጭተው ነበር። ዳር ግን በውድድሩ የ[[ታንዛንያ]]ው ሳሊም አህመድ ሳሊም አሸንፈው ሥልጣኑን ተቀበሉ። ===ስምንተኛው ዋና ጸሐፊ=== {{ባንዲራ|ሀገር=ታንዛኒያ|ስፋት=80}} [[ስዕል:Salim_ahmed_salim.jpg|thumb|right|80px|ሳሊም አህመድ ሳሊም ]] ስምንተኛው ተረኛ ዋና ጸሐፊ [[ዛንዚባር]] ደሠት ላይ የተወለዱት የ[[ታንዛንያ]]ው ዜጋ ሳሊም አህመድ ሳሊም ሲሆኑ፣ ሥልጣኑን ከ ኤዲ ኡማሩ [[መስከረም ፱]] ቀን [[1982|፲፱፻፹፪]] ዓ/ም ተቀበሉ። [[ጥር ፲፭]] ቀን [[1934|፲፱፻፴፬]] ዓ/ም የተወለዱት ሳሊም አገራቸውን በዲፕሎማትነት ለብዙ ዘመናት ያገለገሉ ሲሆን በውጭ ጉዳይ ሚኒስትርነት፤ በመከላከያ ሚንስትርነት፤ በምክትል እና ጠቅላይ ሚንስትርነትም አገልግለዋል። ሳሊም የጋዜጣ ዋና አዘጋጅና የዛንዚባር ጋዜጠኞች ማኅበር ዋና ጸሐፊም ነበሩ። ሳሊም አህመድ ሳሊም እስከ [[መስከረም ፯]] ቀን [[1994|፲፱፻፺፬]] ዓ/ም ድረስ ካገለገሉ በኋላ ሥልጣናቸውን አስረክበዋል። ===ዘጠነኛውና የመጨረሻው ዋና ጸሐፊ=== {{ባንዲራ|ሀገር=ኮት ዲቯር|ስፋት=80}} [[File:Essy.jpg|thumb|right|80px|አማራ ኤሲ]] [[ሐምሌ ፪]] ቀን [[1993|፲፱፻፺፫]] ዓ/ም በ[[ዛምቢያ]] ዋና ከተማ [[ሉሳካ]] ላይ የተካሄደው የድርጅቱ ስብሰባ የአፍሪቃ አንድነት ድርጅትን በአንድ ዓመት ውስጥ በ[[አፍሪቃ ኅብረት]] ለመተካት የተስማማበትን ዓላማ ግብ የሚያደርስ ዋና ጸሐፊ ሲመርጥ ዘጠነኛውና የመጨረሻው ዋና ጸሐፊ ሆነው የተመረጡት የ[[ኮት ዲቯር]] ተወላጁ አማራ ኤሲ ናቸው። አማራ ኤሲ ሥልጣኑን [[መስከረም ፯]] ቀን [[1994|፲፱፻፺፬]] ዓ/ም ተረክበው፣ [[የአፍሪቃ ኅብረት]] እስከተመሠረተበት [[ሐምሌ ፪]] ቀን [[1994|፲፱፻፺፬]] ዓ/ም ድረስ ካገለገሉ በኋላ ለአዲሱ [[የአፍሪቃ ኅብረት]] ኮሚሲዮንም ጊዜያዊ ሊቀ መንበር ሆነው ተሹመው ነበር። =ማነጻጸሪያ= <references/> =ዋቢ ምንጮች= *(እንግሊዝኛ) Official Website of the Sierra Leon Peoples Party http://www.slpp.ws/browse.asp?page=438 {{Wayback|url=http://www.slpp.ws/browse.asp?page=438 |date=20090104142331 }} *(እንግሊዝኛ) The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition | 2008 | http://www.encyclopedia.com/topic/Sir_Milton_Margai.aspx *(እንግሊዝኛ) The Nyerere Educational Resource Center http://www.nyererecenter.org/cms/julius-k-nyerere {{Wayback|url=http://www.nyererecenter.org/cms/julius-k-nyerere |date=20110721205639 }} *(እንግሊዝኛ) Obituaries፡ Julius Nyerere The Guardian, Friday 15 October 1999 http://www.guardian.co.uk/news/1999/oct/15/guardianobituaries *(እንግሊዝኛ) Imperial Ethiopian Government, "The African Summit Conference." (April 1963), “Biographies of the Founding Fathers” *(እንግሊዝኛ) Richard Dowden፣ Independent Print Limited ፣ Obituary: Dr Hastings Banda፣ Thursday, 27 November 1997 *(እንግሊዝኛ) Britannica Concise Encyclopedia: Joseph Kasavubu http://www.answers.com/topic/joseph-kasa-vubu *(እንግሊዝኛ) መኮንን ከተማ ፣ The Creation of the OAU http://www.oau-creation.com {{Wayback|url=http://www.oau-creation.com/ |date=20210126074736 }} *(እንግሊዝኛ) Walter Wilson Nana፣ Nzo Ekangaki Buried፣ Tuesday, 28 June 2005 http://www.postnewsline.com/2005/06/strongnzo_ekang_1.html [[መደብ:ፖለቲካ]] [[መደብ:የአፍሪካ ኅብረት]] [[መደብ:አፍሪቃ]] [[መደብ:ድርጅቶች]] 3zsen2lbh045pqpz462oxky8t4l7wyv 0 55403 391996 391988 2026-04-30T16:41:11Z ~2026-26433-93 58362 /* ወገንተኞች */ 391996 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = ጦርነት በዶንባስ | ክፍል = [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|የሩሲያ-ዩክሬን ጦርነት]] | ስዕል = East Ukraine conflict dynamics.gif | የስዕል_መግለጫ = [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች|የውጊያ ኢንፎግራፊክስ]] <ref>[https://deepstatemap.live/#6/47.7709866/35.9307861 DeepState Мапа війни в Україні]</ref> | ቀን = ኤፕሪል 12፣ 2014 - አሁን (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2006 ነበር) | ቦታ = [[ዶንባስ|ሁለት የዩክሬን ምስራቃዊ ክልሎች]]፣ አውሮፓ | ውጤት = ድል ​​ለዩክሬን በትንሹ የግዛት ኪሳራ፣ የሩስያ ዕቅዶች መውደቅ፣ ለዩክሬን ዓለም አቀፍ ድጋፍ መጨመር እና ሩሲያ ከዓለም መገለሏን፣ በዩክሬን እና በዲሞክራሲያዊ አገሮች መካከል ያለው ጥምረት፣ እና በሩሲያ እና በሰሜን ኮሪያ እና በኢራን መንግስታት መካከል ያለው ጥምረት። | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] * [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] * [[ታላቁ ዶን ጦር]] * [[ደቡብ ኦሤትያ-አላኒያ]] * [[አብካዝያ]] * [[ቼቺኒያ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} * [[አውሮፓ ህብረት]] (ዲፕሎማሲያዊ ድጋፍ) | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * ኢጎር ጊርኪን * አሌክሳንደር ቦሮዳይ * አሌክሲ ሚልቻኮቭ * አርሰን ፓቭሎቭ | መሪ2 = ኦሌክሳንደር ቱርቺኖቭ * ፔትሮ ፖሮሼንኮ * ታራስ ኮስታንቹክ * ሰርጄ ሶሎፓይ * የዩክሬን የጦር ኃይሎች ዋና አዛዥ ቫለሪ ዛሉጂኒ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = [[የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች]] 23000 <ref name="Indep">Michael Segalov, [https://archive.fo/cpzfO#selection-3505.0-3508.0 Russia 'accidentally reveals' number of its soldiers killed in eastern Ukraine], ''The Independant'', 26 août 2015.</ref> | ጉዳት2 = [[የዩክሬን የጦር ኃይሎች]] 14000 <ref>{{lien web|url=https://memorybook.org.ua/index.htm|titre=Книга пам'яті загиблих|traduction titre=Memorial Book to the Fallen|langue=Ukrainien|série=Herman Shapovalenko, Yevhen Vorokh, Yuriy Hirchenko|consulté le=8 mars 2019}}.</ref> }} '''ጦርነት በዶንባስ''' (በዩክሬንኛ '''Війна на сході України'''፣ '''війна на Донбасі'''፣ '''በዩክሬን ምስራቃዊ ጦርነት''') ይህ ጦርነት ከ 2014 ጀምሮ እየተካሄደ ያለ እና የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት አካል ነው። ከ [[ፑቲኒዝም]] ዋና ዋና ወንጀሎች አንዱ። [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|በድህረ-ሶቪየት ጠፈር ውስጥ በሩሲያ የተከፈቱት ጦርነቶች አካል]]። ከነዚህ ሁሉ ግጭቶች ውስጥ በዩክሬን ያለው ጦርነት ረጅሙ፣ አጥፊ እና ደም አፋሳሽ ነው <ref name="й">{{Cite web |url=http://iportal.rada.gov.ua/news/Novyny/Povidomlennya/91559.html |title=Верховна Рада України ухвалила Закон «Про забезпечення прав і свобод громадян на тимчасово окупованій території України» / Інформаційне управління Апарату Верховної Ради України, 15.04.2014 14:06 |accessdate=15 квітня 2014 |archive-date=24 вересня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924132545/https://iportal.rada.gov.ua/news/Novyny/Povidomlennya/91559.html }}</ref>። [[ስዕል:Кропивницький фортеця.jpg|thumb|220px|በ[[ክሮፒቭኒትስኪ]] ከተማ ለወደቁት የዩክሬን ወታደሮች የመታሰቢያ ሐውልት፣ [[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ]]]] [[ስዕል:Map of the war in Donbass.svg|thumb|220px|ከወረራ በኋላ የውጊያ ካርታ በ2022]] [[ለስላቭያንስክ ጦርነት|ጦርነቱ የጀመረው ኤፕሪል 12 ቀን 2014 ሲሆን በሩሲያ የሚደገፉ በኢጎር ጊርኪን የሚመራው ተገንጣዮች ምሥራቃዊ ዩክሬንን በወረሩበት ወቅት ነው]]። በምላሹም ዩክሬን ድንበሯን ለማስጠበቅ የፀረ ሽብር ዘመቻ ጀመረች <ref>{{cite web |url=http://gazeta.ua/articles/politics/_ci-lyudi-zi-zbroyeyu-prijshli-do-nas-z-mirom-mer-slovyanska-pro-separatistiv/552252 |title="Ці люди зі зброєю прийшли до нас з миром" - мер Слов'янська про сепаратистів |date=12 квітня 2014 |publisher=Gazeta.ua |accessdate=5 травня 2014 |archive-date=21 квітня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140421121955/http://gazeta.ua/articles/politics/_ci-lyudi-zi-zbroyeyu-prijshli-do-nas-z-mirom-mer-slovyanska-pro-separatistiv/552252 }}</ref>። ሩሲያውያን አፈና፣ ማሰቃየት እና የጅምላ የሽብር ጥቃቶችን ጨምሮ በርካታ ዘግናኝ ወንጀሎችን ፈጽመዋል። በጣም ታዋቂ ከሆኑት ጉዳዮች መካከል ኢሪና ዶቫን የትውልድ ከተማዋን ሩሲያ ወረራዋን በመቃወም ሰላማዊ ተቃውሞ እና የዩክሬን የጦር እስረኛ ኢጎር ኮዝሆማ ጉዳይ ይገኙበታል። እነዚህ ሰዎች በራሺያውያን እና ተገንጣዮች ዘንግ ላይ ታስረው በአደባባይ ተደብድበው ተዋርደዋል <ref>[https://www.dazeddigital.com/politics/article/39206/1/a-ukrainian-prisoner-of-war-reflects-on-the-photo-that-saved-her-life Irina Dovgan tells of public abuse at hands of pro-Moscow separatists]</ref> <ref>[https://archive.khpg.org/en/1409602098A Ukrainian prisoner of war reflects on the photo that saved her life]</ref> <ref>[https://www.nytimes.com/2014/09/01/world/europe/ukrainian-woman-irina-dovgan-held-up-to-public-abuse-is-released.html Ukrainian Woman, Held Up to Public Abuse, Is Released]</ref>። በሜይ 11፣ 2014 በዶኔትስክ እና በሉሃንስክ ክልሎች ውስጥ የውሸት "ህዝበ ውሳኔዎች" ተካሄደ; የ "ዶኔትስክ ሪፐብሊክ" እና "ሉሃንስክ ሪፐብሊክ" ታወጁ <ref name=":0">{{Cite web |url=http://ipress.ua/news/referendum_donetskoi_respubliky_ie_nelegitymnym__tsvk_62288.html |title=Референдум «Донецької республіки» є нелегітимним, — ЦВК |accessdate=2 липня 2014 |archive-date=17 травня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140517153143/http://ipress.ua/news/referendum_donetskoi_respubliky_ie_nelegitymnym__tsvk_62288.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://newsradio.com.ua/news/2014_05_12/DNR-zvernulasja-do-RF-z-prohannjam-prijnjati-do-skladu-Ros-9462/ |title=ДНР звернулася до РФ з проханням прийняти її до складу Росії |accessdate=21 травня 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518174800/http://newsradio.com.ua/news/2014_05_12/DNR-zvernulasja-do-RF-z-prohannjam-prijnjati-do-skladu-Ros-9462/ |archivedate=18 травня 2014 |deadurl=yes }}</ref><ref>{{Cite web|title=У Луганській області затримали одного з ключових організаторів "референдуму"|url=https://www.rbc.ua/ukr/news/luganskoy-oblasti-zaderzhali-odnogo-klyuchevyh-1595004647.html|website=[[РБК-Україна]]|accessdate=2020-07-19|language=ru|archive-date=2020-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719122019/https://www.rbc.ua/ukr/news/luganskoy-oblasti-zaderzhali-odnogo-klyuchevyh-1595004647.html}}</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2014 የበጋ ወቅት በኢሎቪክ ከተማ ከባድ ውጊያ ተቀሰቀሰ። የዩክሬን ወታደሮች በኪየቭ ትእዛዝ ከከተማው ሲወጡ፣ ቀደም ሲል በሰላማዊ መንገድ ለመውጣት ቢስማሙም፣ የሩስያ ወራሪዎች ያለማስጠንቀቂያ ተኩስ ከፍተዋል <ref>{{Cite web|url=http://www.dw.com/uk/слідча-комісія-вр-в-іловайському-котлі-загинули-і-були-поранені-близько-тисячі-військових/a-18009023|title=Слідча комісія ВР: В іловайському котлі загинули і були поранені близько тисячі військових {{!}} Політичні новини з України: аналітика, прогнози, коментарі {{!}} DW {{!}} 20.10.2014|last=(www.dw.com)|first=Deutsche Welle|website=DW.COM|language=uk|accessdate=2017-09-01|archive-date=01.09.2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170901204039/http://www.dw.com/uk/слідча-комісія-вр-в-іловайському-котлі-загинули-і-були-поранені-близько-тисячі-військових/a-18009023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.radiosvoboda.org/a/26646712.html|title=Під Іловайськом загинули і зникли безвісти близько 1 000 військових – Сенченко|website=Радіо Свобода|accessdate=2017-09-12|archive-date=2017-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170912234624/https://www.radiosvoboda.org/a/26646712.html}}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.unian.ua/politics/1020513-pid-ilovayskom-zaginuv-241-ukrajinskiy-silovik-gpu.html |title=В ГПУ назвали офіційні дані про втрати під Іловайськом |accessdate=11 грудня 2014 |archive-date=13 грудня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141213002425/http://www.unian.ua/politics/1020513-pid-ilovayskom-zaginuv-241-ukrajinskiy-silovik-gpu.html }}</ref>። የመጀመሪያው የሰላም ስምምነቶች በሴፕቴምበር 2014 ሚንስክ ውስጥ ተፈርመዋል። [[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች|እ.ኤ.አ. በጥር-የካቲት 2015 ለደብልቴሴቭ እና ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ውጊያ ተከፈተ ፣ ከዚያ በኋላ ሁለተኛው የሰላም ስምምነቶች በሚንስክ ተፈራረሙ]] <ref>{{Cite news|title=Як обороняли і як втратили Донецький аеропорт. Спогади командира кіборгів Мікаца|url=https://www.bbc.com/ukrainian/features-51179518|work=BBC News Україна|date=2020-01-20|accessdate=2020-01-21|language=uk|first=В'ячеслав|last=Шрамович|archive-date=2020-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200523222448/https://www.bbc.com/ukrainian/features-51179518}}</ref>። የሩስያ ደጋፊ ሃይሎች እነዚህን ኳሲ-ሪፐብሊካኖች [[ኖቮሮሲያ]] ወደ ሚባል ኮንፌዴሬሽን ለማዋሀድ አቅደው ይህ ሙከራ አልተሳካም <ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Kristian-Atland/publication/359652587_The_Donbas_War_at_Eight_Years_Autopsy_of_a_Failed_Peace_Process/links/6246f03e7931cc7ccf0bb10e/The-Donbas-War-at-Eight-Years-Autopsy-of-a-Failed-Peace-Process.pdf|title=The Donbas War at Eight Years: Autopsy of a Failed Peace Process|access-date=2022-08-27|archive-date=2022-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20221009070417/https://www.researchgate.net/profile/Kristian-Atland/publication/359652587_The_Donbas_War_at_Eight_Years_Autopsy_of_a_Failed_Peace_Process/links/6246f03e7931cc7ccf0bb10e/The-Donbas-War-at-Eight-Years-Autopsy-of-a-Failed-Peace-Process.pdf|url-status=live}}</ref>። ከ 2018 ጀምሮ ጠብ በተሳካ ሁኔታ በረዶ ሆኗል፣ እና የሩሲያ ቅስቀሳዎች ችላ ተብለዋል። በጠቅላላው እስከ 2022 ድረስ እስከ 14 000 የሚጠጉ ሰዎች ሞተዋል። የካቲት 21 ቀን 2022 ሩሲያ የፈጠረውን የኳሲ-ሪፐብሊኮችን “ነፃነት” እውቅና ሰጥታለች ፣ የካቲት 24 ቀን 2022 በዩክሬን ላይ ግልፅ ጦርነት ይጀምራል <ref>[https://www.nytimes.com/2025/11/28/world/europe/zelensky-yermak-resigns-ukraine-corruption-scandal.html Zelensky’s Top Aide Resigns Amid Widening Corruption Scandal]</ref>። == የዚህ ጦርነት ዋና ደረጃዎች == [[ስዕል:2014-08-31. War in Donbass 09.JPG|thumb|250px|የዩክሬን ወታደሮች ቦታቸውን ይከላከላሉ]] እ.ኤ.አ. በ 2014 ፣ ከ [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|አብዮቱ]] ጋር ትይዩ ፣ [[የሩሲያ ጸደይ]] በመባል የሚታወቁት ተከታታይ የተቃውሞ ሰልፎች በዩክሬን ተካሂደዋል። ጦርነቱ የጀመረው እ.ኤ.አ. በየካቲት - መጋቢት 2014 የሩስያ ጦር [[ክራይሚያ መቀላቀል|ክሬሚያን ሲይዝ]] እና ሚያዝያ 12 ቀን 2014 በሩሲያ መኮንን ኢጎር ጊርኪን የሚመራው ጦር ምስራቃዊ ዩክሬንን ወረረ <ref>[https://jamestown.org/igor-strelkov-girkin-the-rise-and-fall-of-the-former-donetsk-minister-of-defense/ Igor Strelkov-Girkin: The Rise and Fall of the Former Donetsk Minister of Defense]</ref>። * [[ለስላቭያንስክ ጦርነት]] * [[የማሪፖል ጦርነት]] * ለኢሎቪስክ ከተማ ጦርነቶች <ref>[https://dyvys.info/2017/08/28/rokovyny-ilovajskogo-kotla-hronologiya-ta-rozsliduvannya-tragediyi/ Роковини Іловайського котла: хронологія та розслідування трагедії]</ref> * ለሊሲቻንስክ ከተማ ጦርነቶች <ref>[https://hai-nyzhnyk.in.ua/doc/2024doc_10-rokiv-vijny.php 10 років війни в Україні: хронологія, найвизначніші події, трагедії та перемоги]</ref> * [[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች]] * [[ለደብልትሴቭ ጦርነቶች]] <ref>[https://dshv.mil.gov.ua/page/yak-dniprovski-desantniki-zvilnyali-debalceve-u-2014-roci Як Дніпровські десантники звільняли Дебальцеве у 2014 році]</ref> * ለሴቬሮዶኔትስክ ከተማ መዋጋት <ref>[https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/yak-zvilnyaly-syevyerodoneck-i-lysychansk-zvorushlyvi-istoriyi-vid-ukrayinskyh-biyciv-i-meshkanciv Як звільняли Сєвєродонецьк і Лисичанськ: зворушливі історії від українських бійців і мешканців]</ref> * ለአቪዲቪካ ከተማ ጦርነቶች <ref>[https://armyinform.com.ua/2022/01/29/zirvanyj-nastup-boyi-29-sichnya-2017-roku-pid-avdiyivkoyu/ Зірваний наступ: бої 29 січня 2017 року під Авдіївкою]</ref> እ.ኤ.አ. ከ2021 ጀምሮ ሩሲያ ከዩክሬን ጋር በሚያዋስነው ድንበር አካባቢ ወታደሮቿን እያሰባሰበች ትገኛለች እና ወታደሮቿን ወደ [[የአሌክሳንደር ሉካሼንኮ አገዛዝ|ቤላሩስ፣ አሌክሳንደር ሉካሼንኮ ለብዙ አመታት የገዙባት]] ማሰማራት ጀምራለች። ውጥረቱ እየጨመረ መጥቷል። እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 ሩሲያ በዩክሬን ላይ ግልፅ ወረራ ጀመረች። የሩስያ ባለስልጣናት እ.ኤ.አ. እ.ኤ.አ. የካቲት 24 ቀን 2022 የጀመረውን ጦርነት “ልዩ ወታደራዊ ኦፕሬሽን” ብለውታል ምክንያቱም ሩሲያ ዩክሬን በጥቂት ቀናት ውስጥ እንደምትወድቅ ጠብቃ ነበር (የሩሲያ ቲቪ ያለማቋረጥ “ኪዪቭን በሦስት ቀናት ውስጥ እንወስዳለን” የሚለውን መፈክር ይደግማል) እና ይህ ስያሜ መንግስት የሩሲያን ወታደራዊ ኪሳራ ለመደበቅ ስለሚያስችል ነው <ref>[http://www.finnews.ru/cur_an.php?idnws=35499 Россия действительно планировала захватить Киев за 3 дня. Тому есть доказательство – бюджет]</ref>። == [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች|የጦር ወንጀሎች]] == [[ስዕል:Александр Бородай.jpg|thumb|150px|አሌክሳንደር ቦሮዳይ]] [[ስዕል:Igor Ivanovich Strelkov Yekaterinburg3.JPG|thumb|150px|ይህንን ጦርነት ለመጀመር ሃላፊነት ያለው የሩሲያ መኮንን]] [[ስዕል:Vladimir Zhoga (Vokha) and Arsen Pavlov (Motorola).jpg|thumb|150px|አርሰን ፓቭሎቭ፣ በመቶዎች የሚቆጠሩ ዩክሬናውያንን መግደሉን የተናዘዘ የሩሲያ የጦር ወንጀለኛ]] [[ስዕል:Givi in the ruins of Donetsk Airport.jpg|thumb|150px|በዶኔትስክ አውሮፕላን ማረፊያ ፍርስራሽ አቅራቢያ የሩሲያ የጦር ወንጀለኛ ጊቪ]] [[ስዕል:Alexey Milchakov.png|thumb|150px|አሌክሲ ሚልቻኮቭ፣ ሩሲያኛ ኒዮ-ናዚ፣ የጦር ወንጀለኛ <ref>[https://archive.khpg.org/en/1420855493 St. Petersburg Neo-Nazi Sadist in Donbas – ‘Russia’s Pride and Glory’]</ref> <ref>[https://newssky.com.ua/en/neonaczizm-pod-krylom-rossijskih-vlastej/ Neo-Nazism under the wing of the Russian authorities]</ref>]] በዩክሬን ውስጥ የሩሲያ ድርጊቶች የተከናወኑት በ[[የሩሲያዊ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም ላይ ነው። ከዶኔትስክ ኳሲ ሪፐብሊክ መሪዎች አንዱ፣ የሩሲያ ዜጋ፣ የሞስኮ የፖለቲካ ስትራቴጂስት እና የሩስያ ፓርላማ አባል የሆነው አሌክሳንደር ቦሮዳይ የማሌዢያ አየር መንገድን በራሺያ በተያዘው ክልል ላይ የመምታት ሃላፊነት አለበት <ref>[https://web.archive.org/web/20151114132242/http://www.abc.net.au/news/2015-10-13/dutch-authorities-deliver-final-report-on-crashed-flight--mh17/6851490 MH17: Malaysia Airlines flight shot down by BUK missile fired from eastern Ukraine, Dutch Safety Board says]</ref>። በምስራቅ ዩክሬን የተዋጋው ሩሲያዊው አርሰን ፓቭሎቭ (ሞቶሮቶ የሚል ቅጽል ስም ያለው) የዩክሬን የጦር እስረኞችን በማሰቃየት ተከሷል <ref>{{Cite web|title=Хто такий ліквідований бойовик "Моторола": від Чечні до Донбасу – новини Донецька|url=https://dn.depo.ua/ukr/donetsk/poloviy-komandir-motorola-vid-chechni-do-donbasu-16112015200000|website=www.depo.ua|accessdate=2023-07-17|language=uk|archivedate=2023-07-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230717182950/https://dn.depo.ua/ukr/donetsk/poloviy-komandir-motorola-vid-chechni-do-donbasu-16112015200000}}</ref><ref>{{cite web |url=http://zik.ua/ua/news/2014/10/04/pry_shturmi_letovyshcha_boyovyk_motorola_skakav_yak_prydurok_y_potravyv_svoih_polonenyh_pobratymiv__ekspert_529102 |title=При штурмі летовища бойовик Моторола скакав як придурок й потравив своїх полонених «побратимів»,&nbsp;— експерт |publisher=[http://zik.ua/ «ZIK»] |accessdate=29 листопада 2014 |archive-date=5 грудня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141205082859/http://zik.ua/ua/news/2014/10/04/pry_shturmi_letovyshcha_boyovyk_motorola_skakav_yak_prydurok_y_potravyv_svoih_polonenyh_pobratymiv__ekspert_529102 |archivedate=2014-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205082859/http://zik.ua/ua/news/2014/10/04/pry_shturmi_letovyshcha_boyovyk_motorola_skakav_yak_prydurok_y_potravyv_svoih_polonenyh_pobratymiv__ekspert_529102 }}</ref><ref>{{Cite web|title=СБУ оформила підозру Моторолі|url=http://www.pravda.com.ua/news/2015/02/21/7059316/|website=[[Українська правда]]|accessdate=2019-06-16|language=uk|archive-date=16 червня 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616225349/https://www.pravda.com.ua/news/2015/02/21/7059316/}}</ref><ref>[http://censor.net.ua/video_news/331604/terrorist_motorola_mne_vse_pohyi_ya_15_plennyh_rasstrelyal_hochu_ubivayu_hochu_net_audio Террорист Моторола: Мне все пох#й. Я 15 пленных расстрелял. Хочу убиваю, хочу&nbsp;— нет. АУДИО] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150510084534/http://censor.net.ua/video_news/331604/terrorist_motorola_mne_vse_pohyi_ya_15_plennyh_rasstrelyal_hochu_ubivayu_hochu_net_audio |date=10 травня 2015 }} // ''[[Цензор.нет]]'', 07.04.2015</ref><ref>[http://www.unian.net/war/1064307-motorola-zayavil-chto-rasstrelyal-15-ukrainskih-voennoplennyih.html «Моторола» заявил, что расстрелял 15 украинских военнопленных] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150509103549/http://www.unian.net/war/1064307-motorola-zayavil-chto-rasstrelyal-15-ukrainskih-voennoplennyih.html |date=9 травня 2015 }} // ''[[УНІАН]]'', 06.04.2015</ref><ref>[http://www.kyivpost.com/content/kyiv-post-plus/kremlin-backed-fighters-confession-of-killing-prisoners-might-become-evidence-of-war-crimes-audio-385532.html Russian fighter's confession of killing prisoners might become evidence of war crimes (AUDIO)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150410001701/http://www.kyivpost.com/content/kyiv-post-plus/kremlin-backed-fighters-confession-of-killing-prisoners-might-become-evidence-of-war-crimes-audio-385532.html |date=10 квітня 2015 }} // ''[[Kyiv Post]]'', April 6, 2015</ref><ref>[http://censor.net.ua/news/332868/dostal_pistolet_i_pustil_dve_puli_v_golovu_osvobojdennyyi_iz_plena_voin_yuriyi_sova_rasskazal_kak_motorola «Достал пистолет и пустил две пули в голову»,&nbsp;— освобожденный из плена воин Юрий Сова рассказал, как Моторола казнил киборга Игоря Брановицкого] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150504003354/http://censor.net.ua/news/332868/dostal_pistolet_i_pustil_dve_puli_v_golovu_osvobojdennyyi_iz_plena_voin_yuriyi_sova_rasskazal_kak_motorola |date=4 травня 2015 }} // ''[[Цензор.нет]]'', 16.04.2015</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/ukrainian/politics/2015/04/150415_branovytsky_death_witness_sova_interview_vs?ocid=socialflow_facebook Як «Моторола» вбив полоненого «кіборга»&nbsp;— розповідь очевидця.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150419010117/http://www.bbc.co.uk/ukrainian/politics/2015/04/150415_branovytsky_death_witness_sova_interview_vs?ocid=socialflow_facebook |date=19 квітня 2015 }} // ''[[Українська служба BBC|ВВС Україна]]'', 16 квітня 2015</ref>። በ2014-2015 በሩስያ ወረራ ምክንያት በዶኔትስክ ከሚገኙት የዩክሬን ትላልቅ አየር ማረፊያዎች አንዱ ሙሉ በሙሉ ወድሟል <ref name="244, а не 242">[https://www.radiosvoboda.org/a/oborona-donetskogo-aeroportu-244/31064068.html Чому 244, а не 242: «кіборги» про останні два дні оборони Донецького аеропорту]</ref>። በቭላድሚር ፑቲን መንግስት በተደጋጋሚ ተጥሷል እና እንደገና የተፃፈው የሩስያ ህገ መንግስት እራሱ የሩስያ ጦር ወይም ሌላ ወታደራዊ ሃይል በሌሎች ሀገራት መጠቀም ህገወጥ ነው (የሩሲያ ፌዴሬሽን የወንጀለኛ መቅጫ ህግ አንቀጽ 353) ይላል <ref>[https://navalny.com/p/4609/ Разбираем конституцию РФ как новый iPhone]</ref>። ዓለም አቀፉ ማህበረሰብ በሩሲያ በዩክሬን ላይ ለፈጸመው ጥቃት ወንጀል ልዩ ፍርድ ቤት ለመፍጠር አቅዷል (በእንግሊዝኛ Tribunal for the Crime of Aggression against Ukraine) <ref>[https://www.coe.int/en/web/portal/-/ukraine-and-the-council-of-europe-sign-agreement-on-establishing-a-special-tribunal-for-the-crime-of-aggression-against-ukraine Ukraine and the Council of Europe sign Agreement on establishing a Special Tribunal for the Crime of Aggression against Ukraine]</ref>። == [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] == የሩስያ የመንግስት ሚዲያዎች በሺዎች የሚቆጠሩ የውሸት ዜናዎችን አሳትመዋል ለምሳሌ "የዩክሬን ናዚዎች ህፃን እንደ ኢየሱስ ሰቀሉ" የጦርነቱን መንስኤ እና የዘመን ቅደም ተከተል በማዛባት እና "ዩክሬን በምስራቃዊ ክልሎቿ ላይ ጥቃት ሰንዝራለች እና ለዚህም ነው እርዳታ ለማግኘት ወደ ሩሲያ እየዞሩ ያሉት" የሚል ሀሳብ በሩስያውያን ውስጥ እንዲሰርጽ አድርጓል <ref>[https://www.youtube.com/watch?v=mo1PFMkNsHM Чеченские и Новоросские ополченцы ищут Добермана] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208185145/https://www.youtube.com/watch?v=mo1PFMkNsHM |date=8 грудня 2015 }}{{ref-ru}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=RLvqaofs4AE +18 Ополченцы избивают пленного «диверсанта» АТО 10 11 Донецк 14 War in Ukraine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227082638/https://www.youtube.com/watch?v=RLvqaofs4AE |date=27 грудня 2015 }}{{ref-ru}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=i0U2QTVYaPQ УКРАИНА НОВСТИ СЕГОДНЯ 21 01 2015 ►Гиви и Моторола Разборка с пленными силовиками ВСУ ДОНЕЦК] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151208130328/https://www.youtube.com/watch?v=i0U2QTVYaPQ |date=8 грудня 2015 }}{{ref-ru}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=W6TbpeZkwtI 22.01.2015 Армия ДНР привезла пленного киборга на место преступления ВСУ(+18, НЕНОРМАТИВНАЯ ЛЕКСИКА)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150123063304/https://www.youtube.com/watch?v=W6TbpeZkwtI |date=23 січня 2015 }}{{ref-ru}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=D-gJ46pVLMo Пленных укров бытие (Донецк, 22.01.15)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203212153/https://www.youtube.com/watch?v=D-gJ46pVLMo |date=3 грудня 2018 }}{{ref-ru}}</ref>። [[ስዕል:Boris Nemtsov (7174588884).jpg|thumb|250px|[[ቦሪስ ኔምትሶቭ]] ከመራጮች ጋር]] [[ስዕል:Vladimir Putin interview with Dmitry Kiselyov 2024 in the Kremlin 05.jpg|thumb|250px|ፑቲን ከሩሲያ የፕሮፓጋንዳ ቴሌቪዥን ኃላፊ ዲሚትሪ ኪሴሌቭ ጋር ያደረጉት ቃለ ምልልስ።]] [[ስዕል:Site of the murder of Boris Nemtsov 4615.jpg|thumb|250px|በሞስኮ የኔምትሶቭ ግድያ ቦታ ላይ ፒክኬት። ምልክቱ "ፑቲን ኔምትሶቭን ገደለ" የሚል ነው]] እ.ኤ.አ. እስከ 2022 ድረስ ሩሲያ በዩክሬን ውስጥ የምታደርገውን ቀጥተኛ ጣልቃ ገብነት እንዲሁም ስለ ሩሲያ የጦር ወንጀሎች በተለይም የሴንት ፒተርስበርግ ኒዮ ናዚ ኒዮ ናዚ በዩክሬን ውስጥ ከ2014 ጀምሮ ሲዋጋ ስለፈጸሙት የሩስያ ሚዲያዎች ዝም ብለዋል። በጣም ታዋቂው የሩሲያ ኒዮ-ናዚ አሌክሲ ሚልቻኮቭ ነው። በዩክሬን ላይ ጥላቻን የሚቀሰቅሱ በሺዎች የሚቆጠሩ ፊልሞችም በሩሲያ መንግስት ድጋፍ እና ተልዕኮ ተዘጋጅተዋል <ref>[https://svidomi.in.ua/page/02_05_2022_074412 Україна в російських фільмах]</ref> <ref>{{Cite web|title=Російський фейк про "розп'ятого хлопчика" з Донбасу потрапив в американський серіал|url=https://www.segodnya.ua/ua/world/usa/rossiyskiy-feyk-o-raspyatom-malchike-iz-donbassa-popal-v-amerikanskiy-serial-1122292.html|website=www.segodnya.ua|accessdate=|language=uk|last=|first=|date=|publisher=|archivedate=2023-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230731053851/https://www.segodnya.ua/ua/world/usa/rossiyskiy-feyk-o-raspyatom-malchike-iz-donbassa-popal-v-amerikanskiy-serial-1122292.html}}</ref>። እንዲሁም እ.ኤ.አ. በ 2015 በሩሲያ በዩክሬን ጦርነትን በመቃወም ፣ የሰላም ሰልፎችን በማደራጀት እና በዚህ ጦርነት ላይ ዘገባ ያዘጋጀው ዋና አክቲቪስት ፖለቲከኛ ቦሪስ ኔምትሶቭ በሩሲያ ተገደለ <ref name="tass">{{cite web|url=http://tass.ru/proisshestviya/1798132|title=Расследование убийства Бориса Немцова. Хроника событий|date=2015-02-28|publisher=[[ТАСС]]|access-date=2015-02-28|archive-date=2015-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20150922195658/http://tass.ru/proisshestviya/1798132|url-status=live}}</ref><ref name="interfax427054" /><ref name="BBC" />። == የዩክሬን ጀግኖች == [[ስዕል:Taras Kostanchuk.jpg|thumb|200px|ለኢሎቫስክ ከተማ በተደረገው ጦርነት የተካፈለው ታዋቂው ወታደራዊ ሰው ታራስ ኮስታንቹክ]] [[ስዕል:Medal of Golden Star Ukraine.jpg|thumb|80px|የዩክሬን ሜዳሊያ ጀግና]] አምስተኛው የዩክሬን ፕሬዝዳንት ፔትሮ ፖሮሼንኮ በስልጣን ዘመናቸው (2014-2017 አካታች) ለ163 አገልጋዮች ከፍተኛውን የውትድርና ሽልማት የሰጡ ሲሆን አንዳንዶቹም ከሞት በኋላ ተሸልመዋል <ref>[https://calendaryk.day/blog/geroyi-ukrayini-ta-yikh-istoriyi-iaki-otrimali-vidznaku-posmertno-ta-pri-zhitti Герої України та їх історії, які отримали відзнаку посмертно та при житті]</ref>። == ምርመራ == [[ስዕል:Donbas (2015–2022).svg|thumb|250px|ካርታ (2015-2022)]] [[ስዕል:2015-11-18. Аллея ангелов в Донецке 04.jpg|thumb|250px|በሩሲያ በተያዘችው ዲኔትስክ ​​የሚገኘው የውሸት "የተገደሉ የዶንባስ ልጆች" ሀውልት፣ የሩሲያ ፌዴሬሽን ዩክሬን ላይ በወረረበት ወቅት ከተገደሉት እውነተኛ ህጻናት ስም በተጨማሪ በ 1990 ዎቹ ውስጥ በሩሲያ ውስጥ የሞቱትን ልጆች ስም ያጠቃልላል <ref name=":0">{{Cite web|title=Як Росія використовує загиблих українських дітей у пропаганді проти України|url=https://hadiach.city/articles/211546/yak-rosiya-vikoristovuye-zagiblih-ukrainskih-ditej-u-propagandi-proti-ukraini|website=Гадяч.City|accessdate=2022-06-08|language=}}</ref>]] እ.ኤ.አ. በታህሳስ 2021 የሩሲያ ተቃዋሚ ፖለቲከኛ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] ቡድን የዚህን ጦርነት ክስተቶች የሚያብራራ የራሱን ምርመራ አሳተመ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። == በጎ ፈቃደኝነት == [[ስዕል:A Ukrainian Soldier enters a BRT-80 as part of the multi-national exercise Rapid Trident 2015.jpg|thumb|250px|በውጊያ ወቅት የዩክሬን ጦር፣ 2015]] በምስራቅ ዩክሬን በተካሄደው ጦርነት ግዛቱ የሰራዊቱን መሰረታዊ ፍላጎቶች ማሟላት ባልቻለበት ወቅት የበጎ ፈቃደኝነት መንፈስ ህጻናትን ጨምሮ በመላው ህብረተሰብ ተሰራጭቷል። ለምሳሌ በትምህርት ቤቶች ውስጥ መምህራን ህጻናት ለጋሻ ተሽከርካሪዎች መረብ በመስራት እና ለወታደሮች ደብዳቤ በመጻፍ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት እንዲሰጡ ያበረታቱ ነበር <ref>[http://cherniakhiv-school.edukit.zt.ua/dopomoga_bijcyam_ato/ Краплинки добра для бійців АТО - Черняхівський ліцей №2]</ref> <ref>[https://znamosvita.at.ua/news/2015-10-16-1854 Акція "Лист герою" - 16 Жовтня 2015 - Відділ освіти м.Знам'янка]</ref> <ref>[https://zn.ua/ukr/SOCIUM/volonteri-viyni-_.html Волонтери війни]</ref> <ref>{{Cite web |title=Інформаційний матеріал щодо волонтерства |url=http://www.mlsp.gov.ua/labour/control/uk/publish/article?art_id=184301 |accessdate=2016-05-08 |archivedate=2016-05-08 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160508165655/http://www.mlsp.gov.ua/labour/control/uk/publish/article?art_id=184301 }}</ref>። == የሩሲያ በጎ ፈቃደኞች == [[ስዕል:Ukrainian Marines fire from a BTR-80 armored personnel carrier at a checkpoint.jpg|thumb|250px|በውጊያ ወቅት የዩክሬን ጦር፣ 2015]] የፑቲንን ፖሊሲ የማይደግፉ ብዙ ሩሲያውያን የዩክሬን ጦር ኃይሎችን ተቀላቅለዋል። ብዙዎች በክብር የተቀበሩት በዩክሬን ነው። ይሁን እንጂ ሩሲያ በጦርነቱ ውስጥ የሩሲያ ወታደሮችን ተሳትፎ በይፋ አልተቀበለችም፣ እና የወደቁት ሩሲያውያን ብዙውን ጊዜ በማይታወቁ መቃብር ውስጥ ይቀበራሉበጎ ፈቃደኝነት። በምስራቅ ዩክሬን በተካሄደው ጦርነት ግዛቱ የሰራዊቱን መሰረታዊ ፍላጎቶች ማሟላት ባልቻለበት ወቅት የበጎ ፈቃደኝነት መንፈስ ህጻናትን ጨምሮ በመላው ህብረተሰብ ተሰራጭቷል። ለምሳሌ በትምህርት ቤቶች ውስጥ መምህራን ህጻናት ለጋሻ ተሽከርካሪዎች መረብ በመስራት እና ለወታደሮች ደብዳቤ በመጻፍ የበጎ ፈቃድ አገልግሎት እንዲሰጡ ያበረታቱ ነበር። የወደቁት የሩሲያ ወታደሮች ዘመዶች ስለ እጣ ፈንታቸው አልተነገራቸውም <ref>[https://azov.org.ua/news/pozuvnui-balagan/ Позивний «Балаган». Росіянин за походженням, який віддав життя за Україну]</ref>። == ቦታዎችን እንደገና በመሰየም ላይ == [[ስዕል:Пам'ятник Леніну капут - 3.jpg|thumb|270px|ይህ ከሩሲያ ወረራ በኋላ በዩክሬን ውስጥ ከተፈረሱ በመቶዎች ከሚቆጠሩ የሌኒን ምስሎች አንዱ ነው፣ 2014]] በተያዙት የዩክሬን ክልሎች የሩሲያ ባለስልጣናት የጎዳና ላይ ስሞችን መቀየር፣ የዩክሬን ሀውልቶችን ማፍረስ እና የዩክሬን ብሄራዊ ማንነትን ለማጥፋት ሌሎች እርምጃዎችን መውሰድ ጀመሩ። በምላሹም ዩክሬናውያን የሶቪየት አምባገነኖችን ሃውልት ማፍረስ እና ጎዳናዎችን እና ከተማዎችን በታዋቂ ዩክሬናውያን ስም መቀየር ጀመሩ <ref>[https://uainfo.org/blognews/1471175832-kak-rossiya-ustraivala-diversii-na-yugo-vostoke-ukrainy-.html Как Россия устраивала диверсии на юго-востоке Украины. КАРТА]</ref>። == ስደተኞች == [[ስዕል:2S3 Akatsiya T-64BV Ukrainian Army.jpg|thumb|270px|የዩክሬን ጦር የሩስያን ጥቃት ወደ ኋላ እየገታ ነው፣ 2016]] በምስራቅ ዩክሬን ጦርነት በተጀመረበት የመጀመሪያ አመት ከ2 ሚሊዮን በላይ ሰዎች ስደተኞች ሆነዋል <ref>[https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1706-18 Про забезпечення прав і свобод внутрішньо переміщених осіб]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20161029113402/http://reliefweb.int/map/ukraine/ukraine-overview-population-displacement-23-march-2015 Ukraine: Overview of population displacement (as of 23 March 2015)]</ref>። == ወገንተኞች == [[ስዕል:Александр Захарченко (29-02-2016).jpg|thumb|270px|አሌክሳንደር ዛካርቼንኮ ፣ ተገንጣይ]] የፓርቲዎች እንቅስቃሴ በሩሲያ በተያዙ ግዛቶች ውስጥ አለ። የሩስያ ባለስልጣናት በሰዎች ላይ ለሚደርሰው አፈና እና ማሰቃየት ምላሽ ለመስጠት የዩክሬን ወገኖች በሩሲያ ወታደሮች ላይ እርምጃ ወስደዋል ፣ በሩሲያ ወታደራዊ ካምፖች እና የጦር ሰራዊት ክፍሎች ላይ ፍንዳታ <ref>[https://www.cambridge.org/core/journals/nationalities-papers/article/between-frontline-and-parliament-ukrainian-political-parties-and-irregular-armed-groups-in-20142019/90BAFE7AA179511DA2B58240D943D8C4 Between Frontline and Parliament: Ukrainian Political Parties and Irregular Armed Groups in 2014–2019]</ref>። እ.ኤ.አ. በነሐሴ 2018 የሞተው አሌክሳንደር ዛካርቼንኮ ከሩሲያ ወረራ ባለስልጣናት ጋር በመተባበር እና በሰብአዊነት ላይ በርካታ ወንጀሎችን በመፈጸም ጥፋተኛ ሆኖ ተገኝቷል <ref>[https://www.delfi.lt/ru/abroad/global/gibel-zaharchenko-ili-korotkaya-zhizn-liderov-separatistov-donbassa-78957367 Гибель Захарченко, или Короткая жизнь лидеров сепаратистов Донбасса]</ref> <ref>[https://dn.gov.ua/news/desyat-rokiv-tomu-pislya-prorosijskogo-mitingu-v-donecku-bulo-zahopleno-budivlyu-oda Десять років тому після проросійського мітингу в Донецьку було захоплено будівлю ОДА]</ref> <ref>[https://m.kompromat1.online/articles/22008-predateljctvo_ili_zrada_zaharchenko_rabotal_titushkoj_u_ukrainskoj_vlasti Предательство или зрада: Захарченко работал титушкой у украинской власти Больше читайте на портале Компромат: https://m.kompromat1.online/articles/22008-predateljctvo_ili_zrada_zaharchenko_rabotal_titushkoj_u_ukrainskoj_vlasti]</ref>። [[በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት|ዛካርቼንኮ በጃንዋሪ 2015 በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ ለደረሰው የአሸባሪዎች ጥቃት በርካታ ሰዎችን ለገደለው ተጠያቂ ነው]] <ref>[https://web.archive.org/web/20150113224000/http://espreso.tv/news/2015/01/13/boyovyky_ziznalysya__scho_ce_vony_rozstrilyaly_avtobus_pid_volnovakhoyu_fotofakt Бойовики зізналися, що це вони розстріляли автобус під Волновахою (ФОТОФАКТ)]</ref>። == የዚህ ጦርነት ምልክት== [[ስዕል:Командир бойової машини БМ-21 «Град» 28 омбр ЗСУ (6).jpg|thumb|250px|ቢጫ ሪባን ያለው የዩክሬን ወታደር <ref>[https://www.ukrmilitary.com/2018/05/patch-colors.html?m=1 «Брендування» українського війська: кому які кольори використовувати]</ref> <ref>[https://provce.ck.ua/ne-nosit-kolorovi-pov-iazky-tam-de-ne-vedutsia-boyovi-dii/ Не носіть кольорові пов’язки там, де не ведуться бойові дії]</ref>]] [[ስዕል:3я батарея вчергове за добу змінює позиції.png|thumb|250px|የዩክሬን ተዋጊ ተሽከርካሪ ምልክት ያለው]] የዩክሬን ጦር በሀገሪቱ ባንዲራ እና የጦር ኮት ላይ ከሚውሉት ብሄራዊ ሰማያዊ እና ቢጫ ቀለሞች በተጨማሪ እንደ ቢጫ ጥብጣብ ያሉ ምልክቶችን እንደ የክምችት ልብስ እና የራስ ቁር ላይ እንዲሁም መስቀል ወይም ሁለት ነጭ ሪባንን ይጠቀማል። በአንዳንድ ሁኔታዎች የዩክሬን ጦር ለመታወቂያ ሰማያዊ ጥብጣቦችን ይጠቀማል፣ የሩሲያ ሠራዊት ደግሞ ቀይ ቀለምን ይጠቀማል <ref>[https://mod.gov.ua/explanation/emblemi-ministerstva-oboroni-i-zbrojnih-sil-ukrayini Емблеми Міністерства оборони і Збройних Сил України]</ref>። የሩሲያ ጦር እና ደጋፊዎቹ የቅዱስ ጊዮርጊስ ሪባንን እንደ ዋና ምልክት ይጠቀማሉ እንዲሁም እንደ ክንድ በለበሱ ጥቁር ካሜራ ላይ ነጠላ ነጭ ሪባን ይጠቀማሉ <ref>[https://archive.kyivpost.com/ukraine-politics/rferl-ukraine-bans-russian-st-george-ribbon.html RFE/RL: Ukraine bans Russian St. George ribbon]</ref>። ከ 2022 ጀምሮ [[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|Z ምልክት]] አዲሱ የሩሲያ ሠራዊት ምልክት ብቻ ሳይሆን እንደ ተመራማሪዎች እና ተቺዎች በአንዳንድ መንገዶች በፑቲን አገዛዝ ደጋፊዎች መካከል ጥቅም ላይ የዋለው የዘመናዊቷ ሩሲያ በጣም ተወዳጅ ምልክት ሆኗል። [[ስዕል:Novorossija in zastava svetega Jurija.jpg|thumb|250px|[[የቅዱስ ጊዮርጊስ ጥብጣብ]]]] [[ስዕል:Sparta Battalion troops (Battle of Donetsk Airport).png|thumb|250px|በአውሮፕላን ማረፊያው ሕንፃ አቅራቢያ የሩሲያ ወታደሮች፣ ነጭ ሪባን በወታደር ልብሶቻቸው ላይ ተጣብቀዋል <ref>[https://memepedia.ru/belaya-povyazka-kak-vyglyadit-fleshmob-v-podderzhku-vojny/ Белая повязка”. Как выглядит флешмоб в поддержку войны]</ref>]] == በጦርነቱ ወቅት ሙስና == [[ስዕል:Меморіал воїнам АТО (2014-2018) , Знам'янка , Кіровоградська обл. , Україна.jpg|thumb|220px|በማዕከላዊ ዩክሬን ውስጥ በ [[ዝናምያንካ]] ከተማ ውስጥ ለወደቁት የዩክሬን ወታደሮች ሀውልቶች አንዱ <ref>[https://suspilne.media/kropyvnytskiy/159498-u-znamanci-vidkrili-dosku-pamati-zagiblim-bijcam/ У Знам'янці відкрили дошку пам'яті загиблим бійцям]</ref>]] የሩሲያ ፖለቲከኛ [[ቦሪስ ኔምትሶቭ]] እንደተናገሩት የሩሲያ የጦር ኃይሎች ተሳትፎ ከመጀመሪያው ሕገ-ወጥ እና ከሩሲያ ሕገ መንግሥት ጋር ይቃረናል። ኔምትሶቭ በተጨማሪም ፑቲን የሩስያ ጦር ኃይሎችን በውጪ ሀገራት ለመጠቀም ከሩሲያ መንግስት ፍቃድ እንዳልነበራቸው ጠቁመዋል፤ ለዚህም ነው የሩሲያ ወታደሮች ያለ ምልክት ወደ ዩክሬን የገቡት (በዚህም ምክንያት በሕዝብ ዘንድ "ትንንሽ አረንጓዴ ሰዎች" የሚል ቅጽል ስም ይሰጣቸው ነበር) <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/event/hiding-in-plain-sight-putins-war-in-ukraine-and-boris-nemtsovs-putin-war/ Hiding in Plain Sight: Putin’s War in Ukraine and Boris Nemtsov’s Putin. War.]</ref> <ref>[https://nemtsovfund.org/en/about/ About the Foundation]</ref> <ref>[https://www.brookings.edu/articles/watch-out-for-little-green-men/ Watch Out for Little Green Men]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2013 ዩክሬን በአውሮፓ ውስጥ በጣም ድሃ ከሆኑት አገሮች አንዷ ነበረች ፣ በጣም ተጋላጭ ከሆኑት ጦርነቶች አንዱ። እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ በቡዳፔስት ማስታወሻ መሠረት ሩሲያ ከደህንነቷ ዋስ አንዷ በመሆኗ ሁሉም የዩክሬን ወታደራዊ መሳሪያዎች እና የኒውክሌር ጦር መሳሪያዎች ከሞላ ጎደል ወድመዋል <ref>[https://nsarchive.gwu.edu/document/32106-1-budapest-memorandum Budapest Memorandum]</ref>። በአጠቃላይ ክሬሚያ ከመውሰዷ በፊት ዩክሬን ከሩሲያ እና ከኢኮኖሚያዊ ግንኙነቷ ጋር የጠበቀ ግንኙነት ነበረች። አገሪቷ ለጦርነት ሙሉ በሙሉ አልተዘጋጀችም፣ ስለዚህ አዲሱ የዩክሬን ጦር አሁን ባለው መልኩ መፈጠር በጦርነቱ ወቅት በትክክል የተከናወነው ከ 2014 ጀምሮ ነው <ref>[https://ips.ligazakon.net/document/XG2TK00A?an=3 Про чисельність Збройних Сил України на 2013 рік від 28.11.2013]</ref> <ref>[https://ukraine-history.com/najsylnisha-armiya-svitu-ukrayinske-vijsko-v-period-1991-2014-rokiv/ «Найсильніша армія світу», українське військо в період 1991–2014 років]</ref>። [[ስዕል:Yatsenyuk visit to Russia-Ukraine barrier, Oct 2014, 03.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ጠቅላይ ሚኒስትር አርሴኒ ያሴንዩክ እና የዩክሬን ድንበር ጠባቂዎች፣ 2014]] [[ስዕል:2021. День освобождения Донбасса на Саур-Могиле DSC 8685.jpg|thumb|250px|አሌክሳንደር ቦሮዳይ በዶኔትስክ በተካሄደው ሰልፍ ላይ ከቅዱስ ጊዮርጊስ ሪባን ጋር]] እ.ኤ.አ. በ 2014 በጠቅላይ ሚኒስትር አርሴኒ ያሴኒዩክ የሚመራው የዩክሬን መንግስት ከሩሲያ ጋር በሚያዋስነው ድንበር ላይ ትልቅ ግንብ ለመገንባት ቃል ገብቷል። ይሁን እንጂ የዩክሬን ባለስልጣናት እና የውጭ ሚዲያዎች እንደገለጹት፣ ለድንበሩ የሚሆን ገንዘብ በሙሉ በዩክሬን ባለስልጣናት ተዘርፏል። ይህ ግጭት ቢኖርም ከሩሲያ ጋር የጠበቀ ግንኙነት እንዳለ ጥርጣሬን አስከትሏል። እንደ አለም አቀፉ የገንዘብ ተቋም (አይኤምኤፍ) እ.ኤ.አ. በ 2018 ዩክሬን ምንም እንኳን የተፈጥሮ ሀብት ቢኖራትም እና ዩክሬን የአውሮፓ ትልቅ ሀገር ብትሆንም በአውሮፓ ውስጥ በነጮች እና በሙስና የተዘፈቀች ሀገር ነበረች <ref>[https://bihus.info/stina-acenuka-hto-otrimue-milioni-za-oblastuvanna-kordonu/ Стіна Яценюка: хто отримує мільйони за облаштування кордону]</ref> <ref>[https://statewatch.org.ua/publications/velyka-ukrains-ka-stina-vichnyy-proekt-tsinoiu-mil-iardiv-z-biudzhetu/ Велика українська стіна – вічний проект ціною мільярдів з бюджету]</ref>። በ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] የተደረገው ዶክመንተሪ ምርመራ በሄግ በሚገኝ ፍርድ ቤት የተገኘው የማሌዥያ አየር መንገድ በረራ 17 መውደቅ ተጠያቂ የሆነው የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ የመጀመሪያ መሪ የሩሲያ ዜጋ አሌክሳንደር ቦሮዳይ [[የተባበሩት ሩሲያ ፓርቲ]] አባል በዚህ ጦርነት ወቅት ሀብታም ለመሆን እና በዱባይ ሪል እስቴት መገኘቱን አጽንኦት ሰጥቷል <ref>[https://www.airlineratings.com/articles/mh17-phone-intercepts-suggest-high-level-russian-links-to-rebels MH17: Phone intercepts suggest high-level Russian links to rebels]</ref> <ref>[https://theins.ru/news/247555 Экс-глава ДНР, депутат Госдумы Бородай спешит избавиться от квартиры в Дубае, чтобы не вносить ее в новую декларацию — Георгий Албуров]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 2014 እና 2021 መካከል የአውሮፓ ህብረት ሀገራት ከ 150-200 ቢሊዮን ዩሮ በላይ የተፈጥሮ ጋዝ እና ዘይት ከሩሲያ በመግዛት የሩሲያ ጦር እና የፀጥታ ኃይሎችን በከፍተኛ ሁኔታ አጠናክረዋል። ብዙ የሩስያ እና የዩክሬን ባለስልጣናት፣ ፖለቲከኞች እና የቤተሰባቸው አባላት በአውሮፓ ህብረት ሀገሮች ውስጥ ለብዙ አመታት ኖረዋል <ref>[https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=EU_trade_with_Russia_-_latest_developments EU trade with Russia - latest developments]</ref>። == የአካባቢ የቅርብ ጊዜ == [[ስዕል:Avdiivka after the battle in 2017 (01).jpg|thumb|250px|በሩሲያ ጦር በቦምብ የተደበደበው በአቪዲቪካ የሚገኝ የመኖሪያ ሕንፃ፣ 2017]] በጦርነቱ ወቅት ዩክሬን በሥነ-ምህዳር ላይ ከፍተኛ ውድመት አጋጥሟታል፡ በሺዎች የሚቆጠሩ ስኩዌር ኪሎ ሜትር የሚገመቱ የተጠበቁ ቦታዎች ተጎድተዋል፣ የበርካታ የፅዋትና የእንስሳት ዝርያዎች ደኖች እና መኖሪያዎች ወድመዋል እንዲሁም አፈር ተበክሏል <ref>[https://news.un.org/ru/story/2018/11/1342192 Донбасс - на пороге экологической катастрофы]</ref> <ref>[https://www.unep.org/news-and-stories/story/ukraines-donbas-bears-brunt-toxic-armed-conflict Ukraine’s Donbas bears the brunt of toxic armed conflict]</ref>። == ሲኒማ ውስጥ == [[ስዕል:Battle of Donetsk Airport 2020 stamp of Ukraine.jpg|thumb|160px|የዶኔትስክ አየር ማረፊያ መከላከያን የሚያስታውስ የዩክሬን ማህተም]] * ሳይቦርግስ (Кіборги, 2017) <ref>[https://novynarnia.com/2018/02/23/kiborgi-ofitsiyno-viklali-v-internet/ «Кіборги» офіційно виклали в інтернет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180515043539/https://novynarnia.com/2018/02/23/kiborgi-ofitsiyno-viklali-v-internet/ |date=15 травня 2018 }}&nbsp;— [[Новинарня]], 23/02/2018</ref> * የጥሪ ምልክት ባንዴራስ (Позивний Бандерас, 2017) <ref>Антон Філатов. [https://ua.112.ua/mnenie/pozyvnyi-banderas-nichyia-v-informatsiinii-viini-z-rosiieiu-465790.html «Позивний „Бандерас“»: нічия в інформаційній війні з Росією] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190222204729/https://ua.112.ua/mnenie/pozyvnyi-banderas-nichyia-v-informatsiinii-viini-z-rosiieiu-465790.html |date=22 лютого 2019 }}. ua.112.ua, 12 жовтня 2018</ref> * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)|ዶንባስ]] (Донбас, Сергій Лозниця/Donbass by Sergei Loznitsa, 2018) * ኢሎቫስክ 2014። ዶንባስ ሻለቃ (Іловайськ 2014. Батальйон Донбас፣ 2019) <ref>[https://uatv.ua/en/movie-ilovaisk-2014-donbas-battalion-screened-kyiv/ Movie “Ilovaisk 2014. Donbas Battalion” Screened in Kyiv]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት]] * [[በ ትራንስኒስትሪያ ውስጥ ጦርነት]] * [[ለሉሃንስክ አየር ማረፊያ ጦርነት]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት]] * [[የአዞስታል ጦርነት]] * [[ሊበርታሪያኒዝም]] == አገናኞች == m1eqzjiimdrzh61rlb8bazv10d2zvkv 0 55665 391997 2026-04-30T16:57:50Z ~2026-26433-93 58362 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «{{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] |...» 391997 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == 1v1bn2lre4pxo5escwsvrzg9rpbra60 391998 391997 2026-04-30T16:58:15Z ~2026-26433-93 58362 391998 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == cdjcauz90n9t3vx3ecbx118i4lk2bnt 391999 391998 2026-04-30T16:59:08Z ~2026-26433-93 58362 391999 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == k0q8gc1lhimpga6d61714limtnymhrz 392000 391999 2026-04-30T16:59:53Z ~2026-26433-93 58362 392000 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = ጦርነት በዶንጥር | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ [[ጦርነት በዶንጥር|በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት]] መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == ergnbimz5m4b3y2uhai2cjznj05nmw3 392001 392000 2026-04-30T17:00:11Z ~2026-26433-93 58362 392001 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == k0q8gc1lhimpga6d61714limtnymhrz 392002 392001 2026-04-30T17:01:24Z ~2026-26433-93 58362 /* በተጨማሪም ተመልከት */ 392002 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[ጦርነት በዶንጥር]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[የሩሲያዊነት]] == አገናኞች == 8rjhc3avt02gl43pl4frrp26qlsmq3h 392003 392002 2026-04-30T17:01:51Z ~2026-26433-93 58362 /* በተጨማሪም ተመልከት */ 392003 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == butn7tmwjc2swgt0kf5yz318w3pgnxj 392004 392003 2026-04-30T17:03:25Z ~2026-26433-93 58362 392004 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * አሌክሳንደር ዛካርቼንኮ | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 18 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 18 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == 79f35ndzwj9fqoa40sb19km8p95qgr1 392005 392004 2026-04-30T17:04:16Z ~2026-26433-93 58362 392005 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * አሌክሳንደር ዛካርቼንኮ | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 12 }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 12 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == noo4c4mm9ec3rzuhtsi6kmuhpojvntb 392006 392005 2026-04-30T17:05:18Z ~2026-26433-93 58362 392006 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * አሌክሳንደር ዛካርቼንኮ | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 12 ሰዎች ሲሞቱ ሌሎች 18 ቆስለዋል }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 12 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == h1livqf9qmexjg35gn5wt7damsjsjo0 392007 392006 2026-04-30T17:06:09Z ~2026-26433-93 58362 392007 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[ጦርነት በዶንጥር]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * አሌክሳንደር ዛካርቼንኮ | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 12 ሰዎች ተገድለዋል፣ ሌሎች 18 ቆስለዋል }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 12 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == da3nfkxtl2jn9jhk28hts882h5wql35 392008 392007 2026-04-30T17:06:51Z ~2026-26433-93 58362 392008 wikitext text/x-wiki {{የጦርነት መረጃ | ጦርነት_ስም = በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት | ክፍል = [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች]] | ስዕል = MLRS attack on K2 blockpost near Volnovakha (CCTV).webm | የስዕል_መግለጫ = የቪዲዮ ክትትል ቀረጻ ከካሜራ | ቀን = ጥር 13 ቀን 2015 ዓ.ም (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2007 ነበር) | ቦታ = ቮልኖቫካ፣ [[ዶንባስ]] | ወገን1 = {{flag|ሩሲያ}} * [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] | ወገን2 = {{flag|ዩክሬን}} | መሪ1 = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] * አሌክሳንደር ዛካርቼንኮ | መሪ2 = ፔትሮ ፖሮሼንኮ | አቅም1 = | አቅም2 = | ጉዳት1 = | ጉዳት2 = 12 ሰዎች ተገድለዋል፣ ሌሎች 18 ቆስለዋል }} '''በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ የሽብር ጥቃት''' (በዩክሬንኛ '''Теракт під Волновахою''') ይህ በሩሲያ እና በዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ ላይ የሩስያ ታጣቂ ሃይሎች በቮልኖቫካ ከተማ አቅራቢያ በሚገኝ የዩክሬን ሲቪል አውቶቡስ ላይ ተኩስ በመክፈት 12 ሰዎች ሲሞቱ ይህ ትልቅ የሽብር ተግባር ነበር <ref>[https://www.upi.com/Top_News/World-News/2017/01/17/Ukraine-files-suit-against-Russia-in-Hague-court-for-aggression/1781484674312/ Ukraine files suit against Russia in Hague court for 'aggression']</ref> <ref>[https://www.forbes.com/pictures/eglg45helle/victims-of-a-shelling-attack-on-a-passenger-bus-near-volnovakha-ukraine-on-january-13/ Ukraine Crisis: The Death Toll Mounts]</ref> <ref>[https://estonia.mfa.gov.ua/en/news/32038-terakt-13-sichnya-2015-roku-na-blokpostu-zs-ukrajini-v-rajoni-mista-volnovaha January 13, 2015, terrorist attack on a checkpoint of the Ukrainian Armed Forces near the town of Volnovakha]</ref> <ref>[https://www.euronews.com/2015/01/18/ukrainians-remember-13-killed-in-volnovakha Ukrainians remember 13 killed in Volnovakha]</ref> <ref>[https://reliefweb.int/report/ukraine/spot-report-osce-smm-ukraine-14-jan-2015-12-civilians-killed-and-17-wounded-when Spot report by OSCE SMM to Ukraine, 14 Jan 2015: 12 civilians killed and 17 wounded when rocket exploded close to civilian bus near Volnovakha]</ref> <ref>[https://old.gp.gov.ua/ua/news.html?_m=publications&_t=rec&id=149191&fp=6391 Відбувся спільний брифінг Генпрокурора Віталія Яреми та Голови СБУ Валентина Наливайченка про хід розслідування теракту під Волновахою]</ref>። የዩክሬን ጠቅላይ አቃቤ ህግ ፅህፈት ቤት ድርጊቱን እንደ የጦር ወንጀል ፈርጆ ወንጀለኞቹን ለይቷል። የሩሲያው ወገን ድርጊቱን አረጋግጧል ነገር ግን ወንጀለኞችን አልቀጣም <ref>[https://www.hrw.org/news/2015/02/03/ukraine-rising-civilian-death-toll Ukraine: Rising Civilian Death Toll]</ref> <ref>[https://onu.delegfrance.org/Ukraine-We-must-now-turn-to-how-to Ukraine - We must now turn to how to restore peace (01/26/2015)]</ref> <ref>[https://interfax.com/newsroom/top-stories/38475/ Russia's OSCE envoy advises against jumping to conclusions over Volnovakha bus attack]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == r0ureojd1vvfi8hjn7whggq2e4uci7e