ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 2867 392022 391968 2026-05-03T20:27:21Z ~2026-26921-16 58408 392022 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ |ስም = ሩሲያ |ሙሉ_ስም = የሩሲያ ፌዴሬሽን <br /> Российская Федерация |ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Russia.svg |ማኅተም_ሥዕል = Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg |ካርታ_ሥዕል = Russian Federation (orthographic projection).svg |መዝሙር = ''Госуда́рственный гимн Росси́йской Федера́ции''<br><br><center>[[File:Russian Anthem chorus.ogg]]</center> |ዋና_ከተማ = [[ሞስኮ]] |ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ሩሲያኛ]] |የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዚዳንት]] <br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]] |የመንግስት_አይነት = ፕሬዚዳንታዊ ሪፐብሊክ |የመሪዎች_ስም = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] <br /> [[ሚክሄል ሚሹስቲን]] |የነጻነት_ቀን = [[ሰኔ 5]] ቀን [[1982]]<br />(June 12, 1990 እ.ኤ.አ.) |የመሬት_ስፋት = 17,075,400 |የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 1 |ውሀ_ከመቶ = 13 |የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 144,463,451 |የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2017 እ.ኤ.አ. |የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 9 |የገንዘብ_ስም = ሩብል |ሰዓት_ክልል = +2 እስከ +11 |የስልክ_መግቢያ = +7 |ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .ru<br>.su<br>.рф }} '''ሩሲያ''' ([[መስኮብኛ]]፦ '''Россия''' /ሮሲያ/) ወይም '''የሩሲያ ፌዴሬሽን''' (መስኮብኛ፦ '''Российская Федерация''' /ሮሲስካያ ፍየድየራትሲያ/) በ[[አውሮፓ]] እና [[እስያ]] አህጉሮች ውስጥ የምትገኝ አገር ናት። በ17,075,200 ካሬ ኪ.ሜ. ከዓለም በመሬት ስፋት አንደኛ ስትሆን በሕዝብ ብዛትም ከዓለም ስምንተኛ ናት። ሩስያ ከ[[ኖርዌ]]፣ [[ፊንላንድ]]፣ [[ኤስቶኒያ]]፣ [[ሌትላንድ]] (ላቲቪያ)፣ [[ሊትዌኒያ]]፣ [[ፖላንድ]]፣ [[ቤላሩስ]]፣ [[ዩክሬን]]፣ [[ጆርጂያ]]፣ [[አዘርባይጃን]]፣ [[ካዛኪስታን]]፣ [[የቻይና ሕዝባዊ ሬፑብሊክ]]፣ [[ሞንጎሊያ]] እና [[ሰሜን ኮሪያ]] ጋር ድንበር አላት። [[ሞስኮ]] ዋና እና ትልቅ ከተማዋ ሲሆን ሴንት ፒተርስበርግ ሁለተኛው ትልቅ ከተማ ናት በምስራቃዊ አውሮፓ ክፍል የሚኖሩ የስላቭ ህብረተሰብ ወደ አሁኗ ሩስያ ከሶስት እስከ ስምንተኛው ክፍል ዘመን ተሰደዱ። ኬይቫን ረስ የሩስያ ህዝብ ማንነት እንዲኖሮ በማድረግ ከ9ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የነበረ ትልቅ ግዛት ነው። በተጨማሪም፣ የሩስያ ኦርቶዶክስ መነሳት ትልቅ ሚና ተጫውቷል። በ988 ዓም፣ ክርስትና ከቢዛንታይ ወደ ሩስያ ተስፋፋ። ልክ የረስ ስልጣን በሞንጎል ወረራ ሲዳከም፣ ምስራቃዊ ክፍሏ በልዕልና እስከ 13ተኛው ክፍለ ዘመን ይመራ ነበር። እስከ 18ተኛው ክፍለ ዘመን ድረስ፣ ምዕራባዊው ግዛት በፍጥነት ድንበሯን ወደ ምስራቅ በማስፋፋት የሩስያ ኢምፓየር መመረት ችላለች። በ1917 የተነሳው የሩስያ አብዮት የመንግስቱን ስርአት ወደ ሶሻሊስት በመቀየር የሶቬት ህብረትን በ1922 አቋቋመች። ሶቪየት ኅብረት አብዛኛውን የምስራቅ አውሮፓ እና መካከለኛው እስያ ተቆጣጠረ። ነገር ግን ከጆሴፍ ስታንሊን አመራር ጀምሮ፣ የሶቬት ህብረት አምባገነናዊ እየሆነ ሄደ። ብዙ ቤት ክርስቲያኖች ወደሙ፣ ብዙ ሰዎች ተገደሉ፣ ብዙ አይሁዶች ከቀያቸው ተፈናቀሉ። የሶቬት ህብረት ከአሜሪካ ጋር የቀዝቃዛውን ጦርነት ስታስጀምር ብዙ ደባና ጭካኔ አድርሳለች። ለምሳሌ፣ የቬትናም ጦርነት ላይ ከአሜሪካ ጋር የውክልና ጦርነት በማድረግ ሰብዕዊ መብት ጥሳለች። በተቃራኒው ሶቬት በሳይንስና ቴክኖሎጂ እጅግ በጣም መበልፀግ የጀመረችበት ጊዜ ነበር። በማርክሲዝ ሌኒንዝም አብዮት የተሞላችው ሶቬት ህብረት በ1991 በህዝበ ውሳኔ ልትፈርስ ችላለች። ሩስያ በ1993 መንግስቷን ወደ ፌድራል ልትቀይር ችላለች፤ እስካሁንም ትመራለች። [[ፑቲኒዝም|አገሪቱ ለብዙ አመታት በአምባገነኑ ቭላድሚር ፑቲን ስትመራ የቆየች ሲሆን ይህም ሩሲያ ከአብዛኞቹ የአለም ሀገራት እንድትገለል፣ ኢኮኖሚያዊ ውድቀት፣ የኑሮ ደረጃ እንዲቀንስ፣ በሀገሪቱ ውስጥ ከፍተኛ የፖለቲካ ጭቆና፣ የዲሞክራሲያዊ ተቃዋሚ መሪዎችን መገደል እና በጎረቤት ሀገራት ላይ ጦርነት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል]]። [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች|ከ 2014 ጀምሮ በዩክሬን ላይ በተደረገው ጦርነት ሩሲያ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በአውሮፓ ውስጥ በጣም የተስፋፋ እና ከባድ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች]] <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። == ስም == ሩሲያ የሚለው ስም በዋነኝነት በምስራቅ ስላቭስ የሚኖር የመካከለኛው ዘመን ግዛት ከሆነው ሩስ' የተገኘ ነው። ይሁን እንጂ ትክክለኛው ስም በኋለኛው ታሪክ ውስጥ ጎልቶ የወጣ ሲሆን አገሪቷ በተለምዶ በነዋሪዎቿ "የሩሲያ ምድር" ተብላ ትጠራ ነበር.ይህን ግዛት ከእሱ ከተገኙት ሌሎች ግዛቶች ለመለየት በዘመናዊ የታሪክ አጻጻፍ ኪየቫን ሩስ ተብሎ ይገለጻል. ሩስ የሚለው ስም እራሱ የመጣው ከጥንት የመካከለኛው ዘመን የሩስ ሰዎች ፣ የኖርስ ነጋዴዎች እና ተዋጊዎች ቡድን ከባልቲክ ባህር ማዶ በኖቭጎሮድ ላይ ያተኮረ ግዛት በመመሥረት በኋላ ኪየቫን ሩስ ሆነ። የመካከለኛው ዘመን የላቲን ስም ሩስ' የሚለው ስም ሩተኒያ ነበር፣ እሱም ለምስራቅ ስላቪክ እና ለምስራቅ ኦርቶዶክስ ክልሎች ከበርካታ ስያሜዎች አንዱ እና በተለምዶ ለሩሲያ መሬቶች መጠሪያነት ያገለግል ነበር። የወቅቱ የአገሪቱ ስም ሩሲያ (ሮስሲያ) ) የመጣው ከባይዛንታይን ግሪክ የሩስ ስያሜ ነው፣ Ρωσσία Rossia – ፊደል Ρωσία (Rosía ተባለ [roˈsia]) በዘመናዊ ግሪክ።የሩሲያ ዜጎችን ለማመልከት መደበኛው መንገድ በእንግሊዝኛ “ሩሲያውያን” ነው። ሁለት ቃላት አሉ። በሩሲያኛ በተለምዶ ወደ እንግሊዘኛ "ሩሲያውያን" ተብሎ የሚተረጎመው - አንደኛው "ሩስስኪ" (ሩስስኪ) ነው, እሱም ብዙውን ጊዜ ሩሲያውያንን የሚያመለክት ሲሆን ሌላኛው ደግሞ "ሮሺያኔ" (ሮስሲያኔ) ነው, እሱም የሩሲያ ዜጎች ምንም ቢሆኑም. ብሄረሰብ። «'''ሩሲያ'''» Russia ወይም ከ[[እንግሊዝኛ]] አጠራሩ «'''ራሺያ'''» የሩስኛ ስም «ሮሲያ» ያንጸባርቃሉ። በሀገሩ ዜና መዋዕሎች ዘንድ፣ «[[ሩስ]]» የተባለ የ[[ቫይኪንግ]] ወገን ከ[[ስዊድን]] በ[[ስላቮች]] ለማስተዳደር 830 ዓም ገደማ ተጋበዙ። የዛሬውን [[ኪየቭ]] መቀመጫቸውን አድርገው [[ኪየቫን ሩስ]] የተባለ መንግሥት በ874 ዓም መሠረቱ። በ[[ፊንኛ]] /ርዎጺ/ የሚለው መጠሪያ ማለት ሩስያ ሳይሆን የስዊድን መጠሪያ እስካሁን ነው፤ እንዲሁም ለፊንኛ የተዛመዱት ቋንቋዎች ስዊድንን በተመሳሳይ ስያሜዎች ይሉታል። የስዊድንም [[ባልቲክ ባሕር]] ዳር «ሮስላግን» ይባል ነበር፤ የ«ሮስ» ትርጓሜ «መርከብ ቀዛፊዎች» እንደ ሆነ ይታስባል። ዳሩ ግን ሌሎች ራሻዊ ሊቃውንት የ«ሩስ» ስም ከስዊድን እንደ መጣ አይቀበሉም። በተለይ አንድ የ[[ሳርማትያ]] ወይም [[እስኩቴስ]] ወገን [[ሮክሶላኒ]] ተብሎ ከ100 ዓክልበ. እስከ 350 ዓም ግድም በአካባቢው ይገኝ ነበር። በአንድ አስተሳሰብ የሮክሶላኒ ስም ከ«ሮስ» እና ከ«አላኒ» ([[አላኖች]]) ውሑድ ይሆናል። እንዲሁም ከ90 እና 550 ዓም መካከል «ሩጊ» ([[ሩጋውያን]]) የተባለ [[ምሥራቅ ጀርመናዊ]] ወገን ይጠቀስ ነበር፤ በኋላ በኪዬቫን ሩስ ዘመን የሮማይስጥ ሰነዶች ብዙ ጊዜ ለሩስ «ሩጊ» ይሉዋቸው ነበር። በ1275 ዓም የ[[ሞስኮ]] ግዛት ተመሠረተ፤ በኋላም [[የሞስኮ ታላቅ መስፍን]] በሌሎቹ ሩስያ ግዛቶች ላዕላይነት አገኘ። እስከ 1714 ዓም ድረስ [[ታላቁ ፕዮትር]] [[የሩስያ ግዛት (1714-1909 ዓ.ም.)]] እስካዋጀ ድረስ፣ መንግሥቱ በሮማይስጥ «ሞስኮቪያ»፣ በእንግሊዝኛም Muscovy /መስኮቪ/ ይባል ነበር። በ[[አማርኛ]] ይህ ስም «'''መስኮብ'''» ተጽፎ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ሲቆይ ቋንቋውም ሩስኛ ደግሞ «መስኮብኛ» በመባል ይታወቃል። == ታሪክ == === የጥንት ታሪክ === ዘላን አርብቶ አደርነት በፖንቲክ-ካስፒያን ስቴፔ ከቻኮሊቲክ ጀምሮ ጎልብቷል። የእነዚህ የእርከን ሥልጣኔ ቅሪቶች እንደ አይፓቶቮ፣ ሲንታሽታ፣ አርቃይም እና ፓዚሪክ ባሉ ቦታዎች ተገኝተዋል፤ እነዚህም በጦርነት ውስጥ በጣም የታወቁትን የፈረስ አሻራዎች በሚይዙባቸው ቦታዎች። , የጥንት ግሪክ ነጋዴዎች በጣና እና ፋናጎሪያ ውስጥ ወደሚገኙት የንግድ ቦታዎች ክላሲካል ስልጣኔን አመጡ። በ 3 ኛው እስከ 4 ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም, የጎቲክ ኦይየም ግዛት በደቡብ ሩሲያ ውስጥ ይኖር ነበር, እሱም በኋላ በሃንስ ተሸነፈ. በ 3 ኛው እና 6 ኛው መቶ ዘመን ዓ.ም መካከል ፣ የግሪክ ቅኝ ግዛቶችን የተከተለው የሄለናዊ ፖለቲካ የነበረው የቦስፖራን መንግሥት ፣ እንደ ሁንስ እና ዩራሺያን አቫርስ ባሉ ተዋጊ ጎሳዎች በተመራ ዘላኖች ወረራ ተጨናንቋል። በካስፒያን እና በጥቁር ባህር መካከል ያለውን የታችኛውን የቮልጋ ተፋሰስ ስቴፕ እስከ 10 ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ይገዛ ነበር። [[ስዕል:Muscovy 1390 1525.png|thumb|የዘመናዊው ሩሲያ እድገት ከእሱ ጋር በትክክል ተጀምሯል, ይህ ለሩሲያውያን ታሪክ ብቻ ነው የሚሰራው.]] የሩስያውያን ቅድመ አያቶች በአውሮፓ ሰሜናዊ ምስራቅ ክፍል ከታዩት ከፕሮቶ-ኢንዶ-አውሮፓውያን ከተለዩት የስላቭ ጎሳዎች መካከል ናቸው. ከ 1500 ዓመታት በፊት. የምስራቅ ስላቭስ ቀስ በቀስ ምዕራብ ሩሲያን በሁለት ማዕበል ሰፈሩ፡ አንደኛው ከኪየቭ ወደ ዛሬው ሱዝዳል እና ሙሮም እና ሌላው ከፖሎትስክ ወደ ኖቭጎሮድ እና ሮስቶቭ ሄደ። ከ 7 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ, የምስራቅ ስላቭስ በምእራብ ሩሲያ ውስጥ ከፍተኛውን ህዝብ ያቀፈ ሲሆን ቀስ በቀስ ግን ሰላማዊ በሆነ መንገድ የፊንላንድ ተወላጆችን አዋህዷል. ==== ኪየቫን ሩስ ==== በ9ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የመጀመሪያዎቹ የምስራቅ ስላቪክ ግዛቶች መመስረት ከምስራቃዊ ባልቲክ እስከ ጥቁር እና ካስፒያን ባህሮች ድረስ ባሉት የውሃ መስመሮች ላይ የተሳፈሩት ቫይኪንጎች ቫራንግያውያን ከመጡበት ጊዜ ጋር ተገጣጠመ። በአንደኛ ደረጃ ዜና መዋዕል መሠረት ሩሪክ የተባለ ከሩስ ሕዝብ የመጣ ቫራንጂያን በ 862 የኖቭጎሮድ ገዥ ሆኖ ተመረጠ። በ 882 ተተኪው ኦሌግ ወደ ደቡብ በመዞር ቀደም ሲል ለካዛርስ ግብር ይከፍል የነበረውን ኪየቭን ድል አደረገ። የሩሪክ ልጅ ኢጎር እና የኢጎር ልጅ ስቪያቶላቭ በመቀጠል ሁሉንም የአካባቢውን የምስራቅ ስላቪክ ጎሳዎች በኪየቫን አገዛዝ አሸንፈው የካዛርን ካጋኔትን አወደሙ እና ወደ ባይዛንቲየም እና ፋርስ ብዙ ወታደራዊ ዘመቻዎችን ጀመሩ። በ 10 ኛው እስከ 11 ኛው ክፍለ ዘመን ኪየቫን ሩስ በአውሮፓ ውስጥ ካሉት ትላልቅ እና በጣም የበለጸጉ ግዛቶች አንዱ ሆነች. የታላቁ የቭላድሚር ዘመን (980-1015) እና ልጁ ያሮስላቭ ጠቢብ (1019-1054) የኪየቭ ወርቃማ ዘመንን ይመሰርታል ፣ እሱም የኦርቶዶክስ ክርስትና ከባይዛንቲየም ተቀባይነት ያገኘ እና የመጀመሪያው የምስራቅ ስላቪክ የጽሑፍ የሕግ ኮድ ተፈጠረ። , የሩስካያ ፕራቭዳ. የኪየቫን ሩስን በጋራ ይመራ በነበረው የሩሪክ ሥርወ መንግሥት አባላት መካከል የማያቋርጥ የእርስ በርስ ግጭት የሚታይበት የፊውዳሊዝም እና ያልተማከለ አስተዳደር ዘመን መጥቷል። የኪየቭ የበላይነት እየቀነሰ በሰሜን-ምስራቅ ለቭላድሚር-ሱዝዳል፣ በሰሜን-ምዕራብ ኖቭጎሮድ ሪፐብሊክ እና በደቡብ-ምዕራብ ውስጥ ጋሊሺያ-ቮልሂኒያ ጥቅም ላይ ይውላል። የኪየቫን ሩስ በመጨረሻ ተበታተነ፣ የመጨረሻው ምት የሞንጎሊያውያን ወረራ በ1237–40 ሲሆን ይህም ኪየቭን ተባረረ እና የሩስ ህዝብ ዋና ክፍል ሞተ። በኋላ ላይ ታታር በመባል የሚታወቁት ወራሪዎች የወርቅ ሆርዴ ግዛትን መሰረቱ፣ እሱም የሩሲያን ርዕሳነ መስተዳድሮች የዘረፈ እና የሩሲያ ደቡባዊ እና መካከለኛ ቦታዎችን ከሁለት መቶ ዓመታት በላይ ያስተዳድር ነበር። [[ስዕል:Lissner TroiceSergievaLavr.jpg|thumb|የራዶኔዝህ ሰርግየስ ዲሚትሪ ዶንኮይን በሥላሴ ሰርግዩስ ላቫራ ሲባርክ ከኩሊኮቮ ጦርነት በፊት በኤርነስት ሊዝነር ሥዕል ላይ የሚታየው]] ጋሊሺያ-ቮልሂኒያ በመጨረሻ በፖላንድ መንግሥት የተዋሃደች ሲሆን በኪዬቭ ዳርቻ ላይ የሚገኙት ኖቭጎሮድ ሪፐብሊክ እና ቭላድሚር-ሱዝዳል የተባሉት ሁለት ክልሎች ለዘመናዊው የሩሲያ ሕዝብ መሠረት ሆኑ። በልዑል አሌክሳንደር ኔቪስኪ እየተመራ ኖቭጎሮድያውያን በ1240 በኔቫ ጦርነት ወራሪዎቹን ስዊድናውያን እንዲሁም በ1242 የጀርመናዊ የመስቀል ጦረኞችን በበረዶው ጦርነት አባረሩ። ==== የሞስኮ ግራንድ ዱቺ ==== ከኪየቫን ሩስ ጥፋት በኋላ የተፈጠረው በጣም ኃይለኛው የሞስኮ ግራንድ ዱቺ በመጀመሪያ የቭላድሚር-ሱዝዳል አካል ነበር። አሁንም በሞንጎሊያውያን ታታሮች ግዛት ሥር እና ከነሱ ጋር በመሆን ሞስኮ በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ በአካባቢው ተጽእኖውን ማረጋገጥ ጀመረች, ቀስ በቀስ የሩስ አገሮችን እንደገና በማዋሃድ እና ሩሲያን በማስፋፋት ሂደት ውስጥ ግንባር ቀደም ኃይል ሆናለች. የሞስኮ የመጨረሻ ተቀናቃኝ የሆነው ኖቭጎሮድ ሪፐብሊክ እንደ ዋና የፀጉር ንግድ ማእከል እና የሃንሴቲክ ሊግ ምስራቃዊ ወደብ ሆነች ። ሩሲያ ደደብ ነች። በሞስኮ ልዑል ዲሚትሪ ዶንኮይ የሚመራው እና በሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የታገዘው የተባበሩት መንግስታት ጦር በ 1380 በኩሊኮቮ ጦርነት በሞንጎሊያውያን ታታሮች ላይ ትልቅ ሽንፈትን አድርሷል ። ሞስኮ ቀስ በቀስ ወላጇን ቭላድሚር-ሱዝዳልን ወሰደ ፣ ከዚያም በዙሪያው እንደ Tver እና ኖቭጎሮድ ያሉ ቀደምት ጠንካራ ተቀናቃኞችን ጨምሮ ርዕሰ ጉዳዮች። ኢቫን III ("ታላቅ") በመጨረሻ ወርቃማው ሆርዴ ቁጥጥርን ጥሎ መላውን ሰሜናዊ ሩስን በሞስኮ ግዛት አዋህዶ "የሩስ ሁሉ ታላቅ መስፍን" የሚል ማዕረግ የወሰደ የመጀመሪያው የሩሲያ ገዥ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1453 ከቁስጥንጥንያ ውድቀት በኋላ ፣ ሞስኮ የምስራቅ ሮማን ኢምፓየር ቅርስ መሆኗን ተናግራለች። ኢቫን III የመጨረሻው የባይዛንታይን ንጉሠ ነገሥት ቆስጠንጢኖስ XI የእህት ልጅ የሆነችውን ሶፊያ ፓላይኦሎጂን አገባ እና የባይዛንታይን ባለ ሁለት ጭንቅላት ንስርን የራሱ እና በመጨረሻም የሩሲያን ኮት ኦፍ-ክንድ አደረገው። ==== ሳርዶኤም የሩሲያ ==== የሦስተኛው ሮም ሀሳቦች እድገት ፣ ታላቁ መስፍን ኢቫን አራተኛ ("አስፈሪው") በ 1547 የሩሲያ የመጀመሪያ ንጉስ ዘውድ በይፋ ተቀበለ ። ዛር አዲስ የሕግ ኮድ አወጀ (የ 1550 ሱዲቢኒክ) ፣ የመጀመሪያውን የሩሲያ ፊውዳል ተወካይ አቋቋመ ። አካል (ዘምስኪ ሶቦር)፣ ወታደሩን አሻሽሎ፣ የቀሳውስቱን ተጽእኖ ገድቦ የአካባቢ አስተዳደርን አደራጀ። ኢቫን በረዥም የግዛት ዘመኑ ሦስቱን የታታር ካናቶችን ማለትም ካዛን እና አስትራካንን በቮልጋ እና በደቡብ ምዕራብ ሳይቤሪያ የሚገኘውን የሲቢርን ኻኔትን በማካተት ቀድሞውንም ትልቅ የነበረውን የሩሲያ ግዛት በእጥፍ ለማሳደግ ተቃርቧል። በመጨረሻም በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ሩሲያ ከኡራል ተራሮች በስተ ምሥራቅ ተስፋፍቷል. ሆኖም የዛርዶም የፖላንድ መንግሥት እና የሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ ጥምረት (በኋላ የተባበሩት የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ)፣ የስዊድን መንግሥት፣ እና ዴንማርክ–ኖርዌይ ጥምረት ላይ በተደረገው ረጅም እና ያልተሳካ የሊቮኒያ ጦርነት ተዳክሟል። የባልቲክ የባህር ዳርቻ እና የባህር ንግድ በ 1572 የክራይሚያ ታታሮች ወራሪ ጦር ወሳኝ በሆነው የሞሎዲ ጦርነት ሙሉ በሙሉ ተሸንፏል። [[ስዕል:Territorial Expansion of Russia.svg|thumb|left|በ 14 ኛው እና በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መካከል የሩሲያ መስፋፋት እና የመሬት ዝግመተ ለውጥ]] የኢቫን ልጆች ሞት በ1598 የጥንቱ የሩሪክ ሥርወ መንግሥት ማብቃቱን የሚያመለክት ሲሆን በ1601–03 ከደረሰው አስከፊ ረሃብ ጋር ተዳምሮ የእርስ በርስ ጦርነት፣ የአስመሳዮች አገዛዝ እና የውጭ ጣልቃገብነት በችግር ጊዜ አስከትሏል። 17 ኛው ክፍለ ዘመን. የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ የሩስያን ክፍሎች በመቆጣጠር ወደ ዋና ከተማዋ ሞስኮ ዘልቋል። በ1612 ፖላንዳውያን በነጋዴ ኩዝማ ሚኒን እና በልዑል ዲሚትሪ ፖዝሃርስኪ ​​የሚመራው በሩሲያ በጎ ፈቃደኞች ጓዶች ለማፈግፈግ ተገደው ነበር። የሮማኖቭ ሥርወ መንግሥት በ 1613 በዜምስኪ ሶቦር ውሳኔ ዙፋኑን ተቀበለ እና ሀገሪቱ ከችግር ቀስ በቀስ ማገገም ጀመረች ። [[ስዕል:Vasnetsov Ioann 4.jpg|thumb|180px|ዛር ኢቫን አስፈሪው በቪክቶር ቫስኔትሶቭ፣ 1897 (ኤውሮጳዊ) ቅስቀሳ]] ሩሲያ በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን የግዛት እድገቷን ቀጥላለች, እሱም የኮሳክስ ዘመን ነበር. እ.ኤ.አ. በ 1654 የዩክሬን መሪ ቦህዳን ክሜልኒትስኪ ዩክሬንን በሩሲያ ንጉስ አሌክሲስ ጥበቃ ስር ለማድረግ አቅርበዋል ። የዚህ አቅርቦት ተቀባይነት ወደ ሌላ የሩስያ-ፖላንድ ጦርነት አመራ. በመጨረሻም ዩክሬን በዲኒፐር በኩል ተከፈለች, ምስራቃዊውን ክፍል (ግራ-ባንክ ዩክሬን እና ኪየቭ) በሩሲያ አገዛዝ ስር ትተው ነበር. በምስራቅ, ፈጣን የሩሲያ ፍለጋ እና ሰፊ የሳይቤሪያ ቅኝ ግዛት, ጠቃሚ የሆኑ ፀጉራሞችን እና የዝሆን ጥርስን ማደን ቀጠለ. የሩስያ አሳሾች በዋነኛነት በሳይቤሪያ ወንዝ መስመሮች በኩል ወደ ምሥራቅ ገፍተው ነበር፣ በ17ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ፣ በምሥራቃዊ ሳይቤሪያ፣ በቹክቺ ባሕረ ገብ መሬት፣ በአሙር ወንዝ እና በፓስፊክ ውቅያኖስ ዳርቻ ላይ የሩስያ ሰፈሮች ነበሩ። እ.ኤ.አ. በ 1648 ሴሚዮን ዴዥኒቭ በቤሪንግ ስትሬት ውስጥ ለመጓዝ የመጀመሪያው አውሮፓዊ ሆነ። [[የሩሲያዊነት|የተሸነፉትን ህዝቦች በተመለከተ ሩሲያ የሩሲፊኬሽን ጨካኝ ፖሊሲን ተከትላለች]] ፣ ይህም የአካባቢውን ህዝብ የአፍ መፍቻ ቋንቋዎችን ከማፈን እና አጠቃቀማቸውን የሚገድብ ብቻ ሳይሆን ማንነታቸውንም ሙሉ በሙሉ አጠፋ። በተለይም በሰሜን ሩሲያ የሚኖሩ የቬፕሲያን ተወላጆች ሙሉ በሙሉ ተደምስሰው ነበር. ==== አስያኢዊ ራሽያ ==== በታላቁ ፒተር ሩሲያ በ 1721 ኢምፓየር ተባለች እና ከአውሮፓ ታላላቅ ሀይሎች አንዷ ሆነች። ከ1682 እስከ 1725 የገዛው ፒተር ስዊድንን በታላቁ ሰሜናዊ ጦርነት (1700-1721) በማሸነፍ የሩሲያ የባህር እና የባህር ንግድ መዳረሻን አስገኘ። እ.ኤ.አ. በ 1703 ፣ በባልቲክ ባህር ፣ ፒተር ሴንት ፒተርስበርግ የሩሲያ ዋና ከተማ አድርጎ መሰረተ። በእሱ አገዛዝ ዘመን ሁሉ፣ ሰፊ ማሻሻያዎች ተደርገዋል፣ ይህም የምዕራብ አውሮፓውያን ባሕላዊ ተጽዕኖዎች በሩሲያ ላይ አመጡ። በ1741-62 የጴጥሮስ አንደኛ ሴት ልጅ ኤልዛቤት የግዛት ዘመን ሩሲያ በሰባት ዓመታት ጦርነት (1756-63) ውስጥ ተሳትፎዋን ተመልክቷል። በግጭቱ ወቅት የሩሲያ ወታደሮች ምስራቅ ፕራሻን አሸንፈዋል, አልፎ ተርፎም የበርሊን በር ደረሱ. ነገር ግን፣ ኤልዛቤት ስትሞት፣ እነዚህ ሁሉ ወረራዎች የፕሩሺያን ደጋፊ በሆኑት ሩሲያዊው ፒተር ሳልሳዊ ወደ ፕሩሺያ ግዛት ተመለሱ። በ 1762-96 የገዛው ካትሪን II ("ታላቅ") የሩስያ የእውቀት ዘመንን ይመራ ነበር. በፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ ላይ የሩሲያ የፖለቲካ ቁጥጥርን አራዘመች እና አብዛኛዎቹን ግዛቶቿን ወደ ሩሲያ በመቀላቀል በአውሮፓ በሕዝብ ብዛት ቀዳሚ አድርጋለች። በደቡብ ከኦቶማን ኢምፓየር ጋር ከተካሄደው ስኬታማ የሩሶ-ቱርክ ጦርነቶች በኋላ ካትሪን የክሬሚያን ካንትን በማፍረስ እና ክራይሚያን በመቀላቀል የሩስያን ድንበር እስከ ጥቁር ባህር አድርጋለች። በሩሲያ-ፋርስ ጦርነቶች ቃጃር ኢራን ላይ ባደረገችው ድል በ19ኛው ክፍለ ዘመን የመጀመሪያ አጋማሽ ሩሲያ በካውካሰስ ከፍተኛ የግዛት እመርታ አስመዝግባለች። የካተሪን ተተኪ ልጇ ፖል ያልተረጋጋ እና በዋነኝነት የሚያተኩረው በቤት ውስጥ ጉዳዮች ላይ ነበር። አጭር የግዛት ዘመኑን ተከትሎ ካትሪን የ1ኛ አሌክሳንደር (1801-25) በ1809 ከተዳከመችው ስዊድን እና በ1812 ከኦቶማን ከቤሳራቢያን ፊንላንድ በመታጠቅ የካትሪን ስትራቴጂ ቀጥሏል። አላስካ በ 1803-1806 የመጀመሪያው የሩሲያ ሰርቪስ ተደረገ. በ 1820 አንድ የሩሲያ ጉዞ የአንታርክቲካ አህጉርን አገኘ. [[ስዕል:Napoleons retreat from Moscow by Adolph Northen.jpg|thumb|240px|ናፖሊዮን ከሞስኮ ማፈግፈግ በአልብሬክት አዳም (1851)።]] በናፖሊዮን ጦርነት ወቅት ሩሲያ ከተለያዩ የአውሮፓ ኃያላን መንግሥታት ጋር ኅብረትን በመቀላቀል ከፈረንሳይ ጋር ተዋግታለች። [[በ 1812 የሩሲያ-ፈረንሳይ ጦርነት|በ 1812 በናፖሊዮን የስልጣን ከፍታ ላይ የፈረንሳይ ሩሲያን ወረራ ወደ ሞስኮ ደርሶ ነበር ፣ ግን በመጨረሻ ከቀዝቃዛው የሩሲያ ክረምት ጋር ተቀናጅቶ የነበረው ግትር ተቃውሞ በወራሪዎች ላይ አስከፊ ሽንፈት አስከትሏል ፣ ይህም የፓን-አውሮፓዊው ግራንዴ አርሜይ ፍጹም በሆነ ሁኔታ ገጥሞታል]]። በሚካሂል ኩቱዞቭ እና ሚካኤል አንድሪያስ ባርክሌይ ደ ቶሊ የሚመራው ኢምፔሪያል የሩሲያ ጦር ናፖሊዮንን አስወግዶ በስድስተኛው ጥምረት ጦርነት በመላው አውሮፓ በመንዳት በመጨረሻ ፓሪስ ገባ። አሌክሳንደር 1ኛ የሩስያ ልዑካንን በቪየና ኮንግረስ ተቆጣጠረ፣ ይህም የድህረ-ናፖሊዮን አውሮፓን ካርታ ይገልጻል። ናፖሊዮንን አሳድደው ወደ ምዕራብ አውሮፓ የገቡት መኮንኖች የሊበራሊዝም ሃሳቦችን ወደ ሩሲያ አመጡ እና እ.ኤ.አ. በአውሮፓ ውስጥ ያለው የሩሲያ ኃይል እና ተጽዕኖ በክራይሚያ ጦርነት ሽንፈት ተስተጓጎለ። የኒኮላስ ተተኪ አሌክሳንደር 2ኛ (1855-81) በ1861 የተካሄደውን የነፃ ማውጣት ማሻሻያ ጨምሮ በመላ ሀገሪቱ ከፍተኛ ለውጦችን አድርጓል።እነዚህ ማሻሻያዎች ኢንደስትሪላይዜሽን አነሳስተዋል እና ከ1877 በኋላ ብዙ የባልካን ግዛቶችን ከኦቶማን አገዛዝ ነፃ ያወጣውን ኢምፔሪያል የሩሲያ ጦርን ዘመናዊ አድርጓል። -78 የሩስያ-ቱርክ ጦርነት. በአብዛኛው በ19ኛው እና በ20ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ሩሲያ እና ብሪታንያ በአፍጋኒስታን እና በመካከለኛው እና በደቡብ እስያ በሚገኙ አጎራባች ግዛቶች ላይ ተስማሙ። በሁለቱ ዋና ዋና የአውሮፓ ግዛቶች መካከል የነበረው ፉክክር ታላቁ ጨዋታ በመባል ይታወቃል። [[ስዕል:Russian Imperial Family 1913.jpg|thumb|left|ንጉሥ ኒኮላይ II ከንጉሣዊው ቤተሰብ ጋር]] በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በሩሲያ ውስጥ የተለያዩ የሶሻሊስት እንቅስቃሴዎች መነሳት ታይቷል. አሌክሳንደር 2ኛ በ1881 በአብዮታዊ አሸባሪዎች ተገደለ።የልጃቸው አሌክሳንደር III (1881-94) የግዛት ዘመን ብዙም ሊበራል ግን የበለጠ ሰላማዊ ነበር። የመጨረሻው የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ኒኮላስ II (1894-1917) እ.ኤ.አ. በ 1905 በተካሄደው የሩሲያ አብዮት የተከሰቱትን ክስተቶች መከላከል አልቻለም ፣ በአዋራጅ የሩሶ-ጃፓን ጦርነት እና የደም እሑድ በመባል በሚታወቀው ማሳያ ክስተት የተነሳ። ህዝባዊ አመፁ ተቀምጧል፣ ነገር ግን መንግስት የመናገር እና የመሰብሰብ ነፃነቶችን መስጠትን፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችን ህጋዊ ማድረግ እና የተመረጠ የህግ አውጭ አካል መመስረትን ጨምሮ ትላልቅ ማሻሻያዎችን (የ 1906 የሩሲያ ህገ-መንግስት) ለመቀበል ተገደደ። === አብዮት እና የእርስ በርስ ጦርነት === እ.ኤ.አ. በ 1914 ሩሲያ ወደ አንደኛው የዓለም ጦርነት የገባችው ኦስትሪያ-ሀንጋሪ በሩሲያ አጋር በሆነችው ሰርቢያ ላይ ጦርነት ባወጀችበት ወቅት ነው ፣ እና ከሦስትዮሽ ኢንተንቲ አጋሮች ስትገለል በተለያዩ ግንባሮች ተዋግታለች። እ.ኤ.አ. የኦስትሮ-ሃንጋሪ ጦር. ነገር ግን በጦርነቱ ዋጋ እየናረ በመምጣቱ፣ በደረሰበት ከፍተኛ ጉዳትና በሙስና እና የሀገር ክህደት ወሬዎች ቀድሞውንም የነበረው ህዝባዊ አመኔታ የጎደለው ነበር። ይህ ሁሉ በ 1917 የሩስያ አብዮት የአየር ንብረትን አቋቋመ, በሁለት ዋና ዋና ተግባራት ተከናውኗል. [[በሩሲያ ውስጥ አብዮት|በ 1917 መጀመሪያ ላይ ኒኮላስ II ለመልቀቅ ተገደደ]]; [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|በሩሲያ የእርስ በርስ ጦርነት ወቅት እሱ እና ቤተሰቡ በየካተሪንበርግ ታስረው ተገድለዋል። ንጉሣዊው ሥርዓት ራሱን ጊዜያዊ መንግሥት ብሎ ባወጀው በተናወጠ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጥምረት ተተካ]]። ጊዜያዊ መንግሥት በመስከረም ወር የሩሲያ ሪፐብሊክን አወጀ. እ.ኤ.አ. ጥር 6 (19) 1918 የሩሲያ ሕገ-መንግሥታዊ ምክር ቤት ሩሲያ ዴሞክራሲያዊ ፌዴራላዊ ሪፐብሊክ (የጊዜያዊ መንግሥት ውሳኔን በማፅደቅ) አወጀ። በማግሥቱ የሕገ መንግሥት ጉባኤ በሁሉም የሩሲያ ማዕከላዊ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ፈረሰ። [[ስዕል:Kerensky.jpg|thumb|180px|ንጉሣዊውን ሥርዓት ያስወገደው የየካቲት አብዮት መሪ አሌክሳንደር ኬሬንስኪ]] [[ስዕል:19190501-lenin speech red square.jpg|thumb|180px|ሌኒን የአለም የመጀመሪያው የኮሚኒስት መሪ እና የዮሴፍ ስታሊን መምህር። በእሱ ትእዛዝ የእርስ በርስ ጦርነት እና ቀይ ሽብር ተጀመረ]] ቭላድሚር ሌኒን፣ ሊዮን ትሮትስኪ እና ሌቭ ካሜኔቭ በሶቪየት-ፖላንድ ጦርነት፣ ግንቦት 1 ቀን 1920 ወታደሮችን እንዲዋጉ አነሳሱ። ሀገሪቱ [[ቀይ ሽብር|በቀይ ሽብር]] ክፉኛ ተጎዳች። ተለዋጭ የሶሻሊስት ተቋም በዴሞክራሲያዊ መንገድ በተመረጡት የሰራተኞች እና የገበሬዎች ምክር ቤቶች ፣ሶቪየትስ በሚባለው የፔትሮግራድ ሶቪየት ፣ ሥልጣኑን ይቆጣጠር ነበር። የአዲሶቹ ባለስልጣናት አገዛዝ ችግሩን ከመፍታት ይልቅ በሀገሪቱ ውስጥ ያለውን ቀውስ አባባሰው እና በመጨረሻም በቦልሼቪክ መሪ ቭላድሚር ሌኒን የሚመራው የጥቅምት አብዮት ጊዜያዊ መንግስትን አስወግዶ የሶቪዬት መንግስት ሙሉ የአስተዳደር ስልጣንን ሰጠ ፣ ይህም ለሶቪዬቶች መፈጠር ምክንያት ሆኗል ። በዓለም የመጀመሪያው የሶሻሊስት መንግሥት. የሩሲያ የእርስ በርስ ጦርነት በፀረ-ኮሚኒስት ነጭ እንቅስቃሴ እና በአዲሱ የሶቪየት አገዛዝ በቀይ ጦር መካከል ተከፈተ። ከአንደኛው የዓለም ጦርነት ማዕከላዊ ኃያላን ጋር ጦርነቱን ያጠናቀቀውን የብሬስት-ሊቶቭስክ ስምምነት ከተፈረመ በኋላ; ቦልሼቪስት ሩሲያ 34% ህዝቧን ፣ 54% የኢንዱስትሪዎቿን ፣ 32% የእርሻ መሬቷን እና 90% የሚሆነውን የድንጋይ ከሰል ማዕድን የሚስተናገዱትን አብዛኛዎቹን ምዕራባዊ ግዛቶች አስረከበች። የተባበሩት መንግስታት ፀረ-ኮምኒስት ኃይሎችን ለመደገፍ ያልተሳካ ወታደራዊ ጣልቃ ገብነት ጀመሩ። እስከዚያው ድረስ ሁለቱም የቦልሼቪኮች እና የነጭ ንቅናቄዎች ቀይ ሽብር እና ነጭ ሽብር በመባል የሚታወቁትን የማፈናቀል እና የሞት ቅስቀሳዎችን አድርገዋል። በአመጽ የእርስ በርስ ጦርነት ማብቂያ ላይ የሩሲያ ኢኮኖሚ እና መሠረተ ልማት በከፍተኛ ሁኔታ ተጎድቷል እና በጦርነቱ ወቅት 10 ሚሊዮን የሚደርሱት ጠፍተዋል, በአብዛኛው ሲቪሎች. ሚሊዮኖች ነጭ ኤሚግሬስ ሆነዋል, እና በ 1921-22 የሩስያ ረሃብ እስከ አምስት ሚሊዮን የሚደርሱ ተጎጂዎችን አጠፋ. ==== ሶቪየት ህብረት ==== በታህሳስ 30 ቀን 1922 ሌኒን እና ረዳቶቹ የሶቪየት ህብረትን አቋቋሙ ፣ የሩሲያ ኤስኤፍኤስአርን ከባይሎሩሺያን ፣ ትራንስካውካሲያን እና የዩክሬን ሪፐብሊኮች ጋር አንድ ነጠላ ግዛት ውስጥ በመቀላቀል ። በመጨረሻም የውስጥ የድንበር ለውጦች እና መቀላቀል በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የ 15 ሪፐብሊኮች ህብረት ፈጠረ ። በብዛቱ እና በሕዝብ ብዛት ትልቁ የሩስያ ኤስኤፍኤስአር ነው፣ እሱም ህብረቱን በሙሉ ታሪኩ በፖለቲካ፣ በባህላዊ እና በኢኮኖሚ የበላይ አድርጎታል። በ1924 የሌኒን ሞት ተከትሎ፣ ትሮይካ እንዲቆጣጠር ተሾመ። በመጨረሻም የኮሚኒስት ፓርቲ ዋና ፀሀፊ ጆሴፍ ስታሊን ሁሉንም ተቃዋሚዎች በማፈን ስልጣኑን በእጁ በማጠናከር በ1930ዎቹ የሀገሪቱ አምባገነን ለመሆን ችሏል። የዓለም አብዮት ዋነኛ አራማጅ የሆነው ሊዮን ትሮትስኪ በ1929 ከሶቭየት ኅብረት ተሰደደ።የስታሊን የሶሻሊዝም ሃሳብ በአንድ ሀገር ውስጥ ይፋዊ መስመር ሆነ።በቦልሼቪክ ፓርቲ ውስጥ የቀጠለው የውስጥ ትግል በታላቁ ጽዳት ተጠናቀቀ። በተለይ በሩሲያ ታሪክ ውስጥ እና የዩኤስኤስአር አካል በሆኑ ሌሎች ሀገሮች ውስጥ በጣም አሳዛኝ ጊዜ [[ስታሊኒዝም]] ነበር። [[ስዕል:Г. Семёнов. Памятник поэту Борису Корнилову..JPG|thumb|200px|እ.ኤ.አ. በ 1938 በስታሊን ታላቅ ሽብር የተገደለው እና ከሞት በኋላ ንፁህ የሆነው በ 1958 ብቻ ለሩሲያዊው ባለቅኔ ቦሪስ ኮርኒሎቭ ሀውልት]] በስታሊን መሪነት፣ መንግስት የዕዝ ኢኮኖሚ፣ አብዛኛው የገጠር ሀገሪቱን ኢንዱስትሪያላይዜሽን እና የግብርናውን መሰብሰብ ጀመረ። በዚህ ፈጣን ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ለውጥ ወቅት በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች የስታሊንን አገዛዝ በመቃወም ወይም በተጠረጠሩበት ወቅት ብዙ የፖለቲካ ወንጀለኞችን ጨምሮ ወደ ቅጣት የጉልበት ካምፖች ተላኩ። እና በሚሊዮኖች የሚቆጠሩት ተፈናቅለው ወደ ሶቪየት ዩኒየን ርቀው ወደሚገኙ አካባቢዎች ተወሰዱ።የሀገሪቱ የግብርና ሽግግር ሽግግር፣ከአስቸጋሪ የመንግስት ፖሊሲዎች እና ድርቅ ጋር ተዳምሮ በ1932–1933 የሶቪየትን ረሃብ አስከተለ። ይህም እስከ 8.7 ሚሊዮን ገደለ።ሶቭየት ኅብረት በመጨረሻ ከግብርና ኢኮኖሚ ወደ ትልቅ የኢንዱስትሪ ሃይል በአጭር ጊዜ ውስጥ ውድ የሆነ ለውጥ አደረገ። እ.ኤ.አ. በ 1937-1938 በነበረው [[ታላቅ ሽብር|ጅምላ ሽብር]] በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ንፁሀን ዜጎች ተገድለዋል በሚሊዮን የሚቆጠሩ ደግሞ ወደ [[ጉላግ]] ማጎሪያ ካምፖች ተላኩ። ይህ በሩሲያ ህዝብ ታሪክ ውስጥ ካሉት ታላላቅ አሳዛኝ ክስተቶች አንዱ ሆነ። ==== ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ==== [[ስዕል:RIAN archive 602161 Center of Stalingrad after liberation.jpg|thumb|[[የስታሊንግራድ ጦርነት|በጦርነት ታሪክ ውስጥ ትልቁ እና ደም አፋሳሹ የስታሊንግራድ ጦርነት በ 1943 በሶቪየት በጀርመን ጦር ላይ ወሳኝ በሆነ ድል ተጠናቀቀ]]]] ሶቪየት ኅብረት መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፴፱ ዓ.ም ፖላንድን በመውረር ወደ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት የገባችው በሞሎቶቭ – ሪበንትሮፕ ከናዚ ጀርመን ጋር በተደረገው ሚስጥራዊ ፕሮቶኮል መሠረት ነው። ሶቪየት ኅብረት በኋላ ፊንላንድን ወረረ፣ እናም የባልቲክ ግዛቶችን፣ እንዲሁም የሮማኒያን አንዳንድ ክፍሎች ተቆጣጠረ።፡ 91–95  ሰኔ 22 ቀን 1941 ጀርመን ሶቪየት ኅብረትን ወረረች፣ የሁለተኛው የዓለም ጦርነት ትልቁን የምስራቅ ግንባርን ከፈተች።: [[ስዕል:Joseph Stalin, Franklin D Roosevelt and Winston Churchill, in Teheran, 1943, edit.jpg|thumb|የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ፍራንክሊን ዲ ሩዝቬልት በመሀል፣ ዮሴፍ ስታሊን የሶቭየት ህብረት መሪ እና በግራ እና የእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትር ዊንስተን ቸርችል በቀኝ በኩል]] በመጨረሻም 5 ሚሊዮን የሚጠጉ የቀይ ጦር ወታደሮች በናዚዎች ተማርከዋል፤፡ 272  የጄኔራል ፕላን ኦስትን ለመፈጸም እንደፈለገ የኋለኛው 3.3 ሚሊዮን የሶቪዬት ጦር ኃይሎች እና እጅግ በጣም ብዙ ሰላማዊ ዜጎችን ገደለ። 175–186  ዌርማችቶች ቀደምት ስኬት ቢኖራቸውም ጥቃታቸው በሞስኮ ጦርነት ቆመ። በመቀጠልም ጀርመኖች በ1942-43 ክረምት መጀመሪያ በስታሊንግራድ ጦርነት እና በኩርስክ ጦርነት በ1943 የበጋ ወቅት ትልቅ ሽንፈት ደርሶባቸዋል።ሌላኛው የጀርመን ውድቀት ከተማዋ ሙሉ በሙሉ የነበረችበት የሌኒንግራድ ከበባ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1941 እና በ 1944 መካከል በጀርመን እና በፊንላንድ ኃይሎች መሬት ላይ ተከልክሏል ፣ እናም በረሃብ እና ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሞተ ፣ ግን በጭራሽ እጅ አልሰጠም። በ1944–45 የሶቪየት ጦር በምስራቅ እና በመካከለኛው አውሮፓ ተዘዋውሮ በርሊንን በግንቦት 1945 ያዘ። በነሐሴ 1945 የሶቪየት ጦር ማንቹሪያን ወረረ እና ጃፓናውያንን ከሰሜን ምስራቅ እስያ በማባረር በጃፓን ላይ ለተካሄደው ድል አስተዋጽኦ አድርጓል። የ 1941-45 የሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ በሩሲያ ውስጥ እንደ ታላቁ የአርበኝነት ጦርነት ይታወቃል. በሶቪየት ኅብረት ከዩናይትድ ስቴትስ፣ ዩናይትድ ኪንግደም እና ቻይና ጋር በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ውስጥ እንደ ትልቅ አራት የሕብረት ኃይሎች ተደርገው ይቆጠሩ ነበር ፣ እና በኋላ የተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክር ቤት መሠረት የሆነው አራቱ ፖሊሶች ሆነዋል።: 27 ጦርነት፣ የሶቪየት ሲቪል እና ወታደራዊ ሞት ከ26-27 ሚሊዮን ገደማ ሲሆን ይህም ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሰለባዎች ግማሹን ይይዛል።፡ 295  የሶቪየት ኢኮኖሚ እና መሰረተ ልማት ከፍተኛ ውድመት ደርሶባቸዋል፣ ይህም የሶቪየትን ረሃብ በ1946–47 አስከተለ። ይሁን እንጂ ብዙ መስዋዕትነት በመክፈል የሶቪየት ኅብረት ዓለም አቀፍ ልዕለ ኃያል ሆና ተገኘች። ==== ቀዝቃዛ ጦርነት ==== ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የፖትስዳም ኮንፈረንስ እንደገለፀው የምስራቅ እና መካከለኛው አውሮፓ ክፍሎች ፣ምስራቅ ጀርመን እና ምስራቃዊ የኦስትሪያ ክፍሎች በቀይ ጦር ተይዘዋል ። በምስራቅ ብሎክ ሳተላይት መንግስታት ላይ ጥገኛ የሆኑ የኮሚኒስት መንግስታት ተተከሉ።የአለም ሁለተኛዋ የኒውክሌር ሃይል ከሆነች በኋላ፣ሶቭየት ህብረት የዋርሶ ስምምነትን በመመስረት፣ቀዝቃዛው ጦርነት እየተባለ ከሚጠራው እና ከተቀናቃኙ አሜሪካ እና ኔቶ. እ.ኤ.አ. ክሩሽቼቭ ታው. በተመሳሳይ የዩናይትድ ስቴትስ ጁፒተር ሚሳኤሎች ወደ ቱርክ እና የሶቪየት ሚሳኤሎች በኩባ ስለመዘርጋቷ ሁለቱ ተቀናቃኞች ሲጋጩ የቀዝቃዛው ጦርነት ውጥረቱ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። [[ስዕል:Yalta Conference (Churchill, Roosevelt, Stalin) (B&W).jpg|thumb|left|በየካቲት 1945 በያልታ ኮንፈረንስ ላይ “ትልቁ ሶስት”፣ ዊንስተን ቸርችል፣ ፍራንክሊን ዲ. ሩዝቬልት እና ዮሴፍ ስታሊን።]] እ.ኤ.አ. በ 1957 የሶቭየት ኅብረት በዓለም የመጀመሪያውን ሰው ሰራሽ ሳተላይት ስፑትኒክ 1 አመጠቀች ፣ በዚህም የጠፈር ዘመን ተጀመረ። እ.ኤ.አ. ሚያዝያ 12 ቀን 1961 ቮስቶክ 1 ሰው በያዘው የጠፈር መንኮራኩር በመሳፈር ምድርን በመዞር የመጀመሪያው ሰው የሆነው ሩሲያዊው ኮስሞናዊት ዩሪ ጋጋሪን ሆነ። እ.ኤ.አ. የ1970ዎቹ እና የ1980ዎቹ መጀመሪያ ዘመን ከጊዜ በኋላ የመቀዛቀዝ ዘመን ተብሎ ተሰየመ። እ.ኤ.አ. በ 1965 የተካሄደው የ Kosygin ተሃድሶ የሶቪዬት ኢኮኖሚን ​​በከፊል ያልተማከለ ነው ። እ.ኤ.አ. በ 1979 በአፍጋኒስታን በኮሚኒስት መሪነት አብዮት ከተካሄደ በኋላ የሶቪየት ኃይሎች አገሪቱን ወረሩ ፣ በመጨረሻም የሶቪየት-አፍጋኒስታን ጦርነት ጀመሩ ። በግንቦት 1988 ፣ ሶቪየቶች ከአፍጋኒስታን መውጣት ጀመሩ ፣ በአለም አቀፍ ተቃውሞ ፣ የማያቋርጥ ፀረ-ሶቪየት የሽምቅ ጦርነት ፣ እና የሶቪየት ዜጎች ድጋፍ እጦት. እ.ኤ.አ. ከ1985 ጀምሮ በሶቭየት ሥርዓት ውስጥ ሊበራል ማሻሻያዎችን ለማድረግ የፈለጉት የመጨረሻው የሶቪየት መሪ ሚካሂል ጎርባቾቭ የ glasnost (ክፍትነት) እና የፔሬስትሮይካ (መዋቅር) ፖሊሲዎችን በማስተዋወቅ የኤኮኖሚው መቀዛቀዝ ጊዜን ለማቆም እና መንግሥትን ወደ ዴሞክራሲ ለማምጣት በመሞከር ነበር። . ይህ ግን በመላ ሀገሪቱ ጠንካራ ብሔርተኝነት እና ተገንጣይ እንቅስቃሴዎች እንዲነሱ አድርጓል። ከ 1991 በፊት የሶቪየት ኢኮኖሚ በዓለም ሁለተኛ ደረጃ ላይ ነበር, ነገር ግን በመጨረሻዎቹ ዓመታት ውስጥ, ቀውስ ውስጥ ገባ. እ.ኤ.አ. በ 1991 የባልቲክ ግዛቶች ከሶቪየት ኅብረት ለመገንጠል በመረጡበት ወቅት ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ውዥንብር መቀቀል ጀመረ ። እ.ኤ.አ. መጋቢት 17 ቀን ህዝበ ውሳኔ ተካሂዷል፣ አብዛኞቹ ተሳታፊ ዜጎች ሶቭየት ህብረትን ወደ አዲስ ፌዴሬሽን ለመቀየር ድምጽ የሰጡበት። እ.ኤ.አ ሰኔ 1991 ቦሪስ የልሲን የሩስያ ኤስኤፍኤስአር ፕሬዝዳንት ሆነው ሲመረጡ በሩሲያ ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያው በቀጥታ የተመረጠ ፕሬዝዳንት ሆነ።በነሐሴ 1991 በጎርባቾቭ መንግስት አባላት መፈንቅለ መንግስት ሙከራ በጎርባቾቭ ላይ ያነጣጠረ እና ሶቭየትን ለመጠበቅ ያለመ ነው። ዩኒየን በምትኩ የሶቪየት ዩኒየን ኮሚኒስት ፓርቲ ፍጻሜ አደረሰ። እ.ኤ.አ. በታህሳስ 25 ቀን 1991 የሶቪዬት ህብረት መፍረስ ፣ ከዘመናዊቷ ሩሲያ ጋር ፣ ከሶቪየት-ሶቪየት በኋላ አስራ አራት ሌሎች መንግስታት ብቅ አሉ። === ድህረ-ሶቪየት ሩሲያ (1991-አሁን) === የሶቭየት ህብረት ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ውድቀት ሩሲያን ወደ ጥልቅ እና ረዥም የመንፈስ ጭንቀት ዳርጓታል. በሶቪየት ኅብረት መፍረስ ወቅት እና በኋላ፣ የፕራይቬታይዜሽን እና የገበያ እና የንግድ ነፃነትን ጨምሮ ሰፊ ማሻሻያዎች ተካሂደዋል፣ በ"shock therapy" መስመር ላይ ሥር ነቀል ለውጦች ተካሂደዋል። ወደ ፕራይቬታይዜሽን መሸጋገሩ በዋነኛነት የኢንተርፕራይዞችን ቁጥጥር ከመንግስት ኤጀንሲዎች ወደ በመንግስት ውስጥ ውስጣዊ ግንኙነት ወደሌላቸው ግለሰቦች ቀይሮታል፣ይህም አስነዋሪዎቹ የሩሲያ ኦሊጋርቾች እንዲነሱ አድርጓል። ብዙዎቹ አዲስ ሀብታሞች በከፍተኛ የካፒታል በረራ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ጥሬ ገንዘብ እና ንብረቶችን ከአገሪቱ ውጭ አንቀሳቅሰዋል። በኢኮኖሚው ውስጥ ያለው ጭንቀት የማህበራዊ አገልግሎቶች ውድቀትን አስከትሏል-የልደት መጠን አሽቆለቆለ የሞት መጠን ሲጨምር እና ሚሊዮኖች ወደ ድህነት ገቡ; ከፍተኛ ሙስና፣ እንዲሁም የወንጀለኞች ቡድኖች እና የተደራጁ ወንጀሎች በከፍተኛ ሁኔታ ጨምረዋል። [[ስዕል:Russian SFSR in Soviet Union (1936).svg|thumb|ከሶቪየት ኅብረት ውድቀት በኋላ የተፈጠሩት የአሁን ሩሲያ (ቀይ) አገሮች (ቀላል ቢጫ) ሌሎች ቀለሞች ከኅብረቱ ያልተለዩ አገሮች ናቸው።]] እ.ኤ.አ. በ 1993 መገባደጃ ላይ በየልሲን እና በሩሲያ ፓርላማ መካከል የነበረው አለመግባባት በሕገ መንግሥታዊ ቀውስ ተጠናቀቀ ይህም በወታደራዊ ኃይል በኃይል አብቅቷል ። በችግር ጊዜ ዬልሲን በምዕራባውያን መንግስታት የተደገፈ ሲሆን ከ 100 በላይ ሰዎች ተገድለዋል ። በታህሳስ ወር ህዝበ ውሳኔ ተካሂዶ ጸድቋል ፣ ይህም አዲስ ሕገ መንግሥት በማውጣት ለፕሬዚዳንቱ ትልቅ ስልጣን ሰጠ ። እ.ኤ.አ. በ1990ዎቹ በሰሜን ካውካሰስ በትጥቅ ግጭቶች ፣በአካባቢው የጎሳ ግጭቶች እና ተገንጣይ እስላማዊ አመጾች ታመው ነበር። በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ የቼቼን ተገንጣዮች ነፃነታቸውን ካወጁበት ጊዜ አንስቶ ጊዜያዊ የሽምቅ ውጊያ በአማፂ ቡድኖች እና በሩሲያ ጦር መካከል ተካሄዷል። በንፁሀን ዜጎች ላይ የሽብር ጥቃት በቼቼን ተገንጣዮች የተፈፀመ ሲሆን በሺዎች የሚቆጠሩ የሩሲያ ንፁሀን ዜጎች ህይወት ቀጥፏል። ከሶቪየት ኅብረት መፍረስ በኋላ ሩሲያ የኋለኛውን የውጭ ዕዳዎች ለመፍታት ኃላፊነቷን ወሰደች. እ.ኤ.አ. በ 1992 አብዛኛው የሸማቾች የዋጋ ቁጥጥሮች ጠፍተዋል ፣ ይህም ከፍተኛ የዋጋ ግሽበትን አስከትሏል እና የሩብልን ዋጋ በእጅጉ አሳንሷል። ከፍተኛ የበጀት ጉድለቶች ከካፒታል በረራ መጨመር እና ዕዳዎችን ለመክፈል አለመቻል በ 1998 የሩሲያ የፋይናንስ ቀውስ አስከትሏል, ይህም ተጨማሪ የሀገር ውስጥ ምርት ማሽቆልቆልን አስከትሏል። ሩሲያ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|በቀድሞዋ ሶቪየት ኅብረት አገሮች ውስጥ ተከታታይ ወታደራዊ ግጭቶችን ፈጥራለች]]። ==== የፑቲን ዘመን ==== [[ፑቲኒዝም|በታህሳስ 31 ቀን 1999 ፕሬዝዳንት የልሲን ባልተጠበቀ ሁኔታ ሥልጣናቸውን ለቀው በቅርቡ ለተሾሙት ጠቅላይ ሚኒስትር እና ለተመረጡት ቭላድሚር ፑቲን ሹመት ሰጥተዋል። የፑቲኒዝም ዘመን ተጀመረ እና በሰው ልጆች ላይ ብዙ ወንጀሎች ተፈጽመዋል። ዬልሲን ቢሮውን በሰፊው ተወዳጅነት ያላገኘ ሲሆን በአንዳንድ ግምቶች 2% ዝቅተኛ የማጽደቅ ደረጃ ተሰጥቶታል። ከዚያም ፑቲን። በ 2000 ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ አሸንፈዋል]] ፣ እናም [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] አማፂያን አፍኑ። ፑቲን በ 2004 ለሁለተኛ ጊዜ የፕሬዝዳንትነት ጊዜ አሸንፈዋል ። በከፍተኛ የነዳጅ ዋጋ ፣ የውጭ ኢንቨስትመንት መጨመር እና ጥንቃቄ የተሞላበት ኢኮኖሚያዊ እና የፊስካል ፖሊሲዎች ፣ የሩሲያ ኢኮኖሚ በከፍተኛ ሁኔታ አደገ። በከፍተኛ ደረጃ የሩሲያን የኑሮ ደረጃ ማሻሻል እና በአለም አቀፍ ፖለቲካ ውስጥ ያለውን ተጽእኖ ማሳደግ። የፑቲን አገዛዝ መረጋጋትን ጨምሯል፣ ሩሲያን ወደ ፈላጭ ቆራጭ ሀገርነት ሲቀይር። መጋቢት 2 ቀን 2008 ዲሚትሪ ሜድቬዴቭ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመረጡ ፑቲን ጠቅላይ ሚኒስትር ሲሆኑ ህገ መንግስቱ ፑቲንን ለሶስተኛ ተከታታይ የፕሬዝዳንታዊ የስልጣን ዘመን እንዳያገለግሉ ከልክሏል። በነሐሴ 2008 ሩሲያ በ[[ጆርጂያ]] ላይ ጦርነት ተጀመረ። በ2012 የተካሄደውን ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ተከትሎ ፑቲን ወደ ፕሬዝዳንትነት የተመለሱ ሲሆን ሜድቬዴቭ ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ተሾሙ። ይህ የአራት አመት የጋራ አመራር በሁለቱ ሀገራት መካከል "ታንድ ዲሞክራሲ" በውጭ ሚዲያዎች የተቀረፀ ነው። [[ስዕል:Putin with Vladimir Konstantinov, Sergey Aksyonov and Alexey Chaly 5.jpeg|thumb|ቭላድሚር ፑቲን (ሦስተኛ፣ ግራ)፣ ሰርጌይ አክሲኖቭ (አንደኛ፣ ግራ)፣ ቭላድሚር ኮንስታንቲኖቭ (ሁለተኛ፣ ግራ) እና አሌክሼ ቻሊ (በቀኝ) የክራይሚያ ሪፐብሊክ ሪፐብሊክን ወደ ሩሲያ የመቀላቀል ስምምነትን በ 2014 (የአውሮፓውያን የቀን መቁጠሪያ) ተፈራርመዋል]] [[ስዕል:Ekaterinburg Skver 2021 01 23.jpg|thumb|በ2021 [[የፖለቲካ እስረኞች|የፖለቲካ እስረኛ]] አሌክሲ ናቫልኒ እንዲፈታ ሰልፍ። ፖስተሩ በሩሲያኛ "ነጻነት ለአሌሴ ናቫልኒ" ይነበባል]] [[ስዕል:Митинг в поддержку Алексея Навального и политзаключенных 23.01.2021 Краснодар victor morozov.jpg|thumb|በ2021 የፑቲንን አገዛዝ በመቃወም ትልቁ ሰላማዊ ሰልፍ። ፖስተሩ በሩሲያኛ ይነበባል: "ሩሲያ ነፃ ትሆናለች"፣ ለሰዎች ኃይል"]] [[ክራይሚያ መቀላቀል|በ 2014 ፑቲን የክሬሚያን ፓርላማ ለመያዝ የሩሲያ ወታደሮችን ወደ ዩክሬን በማሰማራቱ ክሬሚያን እንድትቆጣጠር አድርጓል]]። በ 2014 ሩሲያ በምስራቅ ዩክሬን በተያዙ ግዛቶች ውስጥ ሁለት የኳሲ ሪፐብሊኮችን [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] እና [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] በመፍጠር እስከ 2022 ድረስ በስማቸው በዩክሬን ላይ [[ጦርነት በዶንባስ|ጦርነት]] ከፍቷል። ከዚህ በኋላ ሩሲያ ክሪሚያን መግዛቷ እና ከዚያ በፊት የተካሄደው ህዝበ ውሳኔ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ሳይሰጠው ቆይቶ በምዕራቡ ዓለም ሀገራት ማዕቀብ እንዲጣል ምክንያት ሆኗል፤ ይህን ተከትሎም የሩሲያ መንግስት በሁለተኛው ላይ የጸረ-ማዕቀብ ምላሽ ሰጥቷል። በማርች 2018 ፑቲን በአጠቃላይ ለአራተኛው የፕሬዝዳንት ጊዜ ተመርጧል። እ.ኤ.አ. በጥር 2020 በህገ-መንግስቱ ላይ ጉልህ ማሻሻያዎች ቀርበዋል ፣ ከሀምሌ ወር ጀምሮ ተግባራዊ ይሆናል ፣ ይህም ፑቲን አሁን ያለው የስልጣን ጊዜ ካለቀ በኋላ ለሁለት ተጨማሪ የስድስት ዓመታት ፕሬዝዳንታዊ የስልጣን ዘመን እንዲወዳደር አስችሎታል። የካቲት 24 ቀን 2022 ሩሲያ በዩክሬን ላይ ወረራ ጀመረች። በ 06:00 በሞስኮ ሰዓት ፑቲን በዩክሬን ወታደራዊ ዘመቻ እንደሚካሄድ አስታውቋል; ከደቂቃዎች በኋላ የዩክሬን ከተሞች በሚሳኤል ጥቃት ደረሰባቸው። [[የማሪፖል ከበባ|እ.ኤ.አ. በ 2022 የዩክሬን ትልቁ እና በጣም ቆንጆ ከሆኑት ከተሞች አንዷ - ማሪፖል - በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል]]። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|በርካታ አገሮች የሩስያ ድርጊት የዘር ማጥፋት እንደሆነ አውቀውታል]]። == የመሬት አቀማመጥ == ሩሲያ በአውሮፓ ምሥራቃዊ ክፍል እና በእስያ ሰሜናዊ ጫፍ ላይ በስፋት የተዘረጋች አህጉር አቋራጭ ሀገር ነች። የዩራሺያ ሰሜናዊውን ጫፍ ይሸፍናል; እና ከ37,653 ኪሜ (23,396 ማይል) በላይ የሚሸፍነው በዓለም አራተኛው ረጅሙ የባህር ዳርቻ አለው። ሩሲያ በኬክሮስ 41° እና 82° N፣ እና ኬንትሮስ 19° E እና 169°W፡ 9,000 ኪሜ (5,600 ማይል) ከምስራቅ ወደ ምዕራብ እና ከ2,500 እስከ 4,000 ኪሜ (ከ1,600 እስከ 2,500 ማይል) ከሰሜን ወደ ደቡብ ትዘረጋለች። በመሬት ስፋት፣ ከሶስት አህጉራት የሚበልጥ ሲሆን ከፕሉቶ ጋር ተመሳሳይ የሆነ የገጽታ ስፋት አለው። ሩሲያ ዘጠኝ ዋና ዋና የተራራ ሰንሰለቶች ያሏት ሲሆን እነሱም በካውካሰስ ተራሮች ላይ ጉልህ የሆነ ክፍል የሚጋሩት በደቡብ ምዕራብ ክልሎች ይገኛሉ (በሩሲያ እና በአውሮፓ 5,642 ሜትር (18,510 ጫማ) ከፍታ ያለው የኤልብሩስ ተራራን ይይዛል); በሳይቤሪያ ውስጥ የአልታይ እና የሳያን ተራሮች; እና በምስራቅ የሳይቤሪያ ተራሮች እና በሩሲያ ሩቅ ምስራቅ ውስጥ በካምቻትካ ባሕረ ገብ መሬት (Klyuchevskaya Sopka, በ 4,750 ሜትር (15,584 ጫማ) በዩራሲያ ውስጥ ከፍተኛው ንቁ እሳተ ገሞራ ነው) የያዘ. የኡራል ተራሮች ከሰሜን ወደ ደቡብ በሀገሪቱ ምዕራብ በኩል የሚጓዙት በማዕድን ሀብት የበለፀጉ እና በአውሮፓ እና በእስያ መካከል ባህላዊ ድንበር ይመሰርታሉ። [[ስዕል:Russland Relief.png|thumb|የሩሲያ የመሬት አቀማመጥ ካርታ]] ሩሲያ ከሶስት ውቅያኖሶች ጋር ከሚዋሰኑ የአለም ሁለት ሀገራት አንዷ እንደመሆኗ መጠን ከብዙ ባህር ጋር ትስስር አላት። ዋና ደሴቶቹ እና ደሴቶቹ ኖቫያ ዘምሊያ፣ ፍራንዝ ጆሴፍ መሬት፣ ሰቬርናያ ዘምሊያ፣ አዲሱ የሳይቤሪያ ደሴቶች፣ ፣ የኩሪል ደሴቶች እና ሳክሃሊን ያካትታሉ። በሩሲያ እና በዩናይትድ ስቴትስ የሚተዳደረው የዲዮሜድ ደሴቶች በ3.8 ኪሜ (2.4 ማይል) ልዩነት አላቸው። እና ኩናሺር ደሴት የኩሪል ደሴቶች ከሆካይዶ፣ ጃፓን 20 ኪሜ (12.4 ማይል) ብቻ ይርቃሉ። ከ100,000 በላይ ወንዞች መኖሪያ የሆነችው ሩሲያ ከአለም ትልቁ የገጸ ምድር የውሃ ሃብት አንዱ ያላት ሲሆን ሀይቆቿ በግምት አንድ አራተኛ የሚሆነውን የአለም ፈሳሽ ውሃ ይይዛሉ። የባይካል ሀይቅ ትልቁ እና ከሩሲያ ንጹህ የውሃ አካላት መካከል በጣም ታዋቂው የአለም ጥልቅ ፣ ንፁህ ፣ ጥንታዊ እና በጣም አቅም ያለው ንጹህ ውሃ ሀይቅ ነው ፣ ከአለም ንፁህ የገጽታ ውሃ ከአንድ አምስተኛ በላይ ይይዛል። በሰሜን ምዕራብ ሩሲያ የሚገኙት ላዶጋ እና ኦኔጋ በአውሮፓ ከሚገኙት ትላልቅ ሀይቆች መካከል ሁለቱ ናቸው። በአጠቃላይ ታዳሽ የውሃ ሀብቶች ሩሲያ ከብራዚል ቀጥሎ ሁለተኛ ነች። በምዕራብ ሩሲያ የሚገኘው ቮልጋ፣ እንደ ሩሲያ ብሔራዊ ወንዝ በሰፊው የሚነገርለት በአውሮፓ ውስጥ ረጅሙ ወንዝ ነው። በሳይቤሪያ የሚገኙት የኦብ፣ የኒሴይ፣ የሌና እና የአሙር ወንዞች ከአለም ረዣዥም ወንዞች መካከል ናቸው። 2 ጥንታዊ መድረኮችን የሚለየው የኡራል-ሞንጎሊያ ኤፒፓልዮዞይክ የታጠፈ ቀበቶ መዋቅር ውስጥ የ ሪፊን ፣ ባይካል ሳላይር, ካሌዶኒያኛ እና ሄርሲኒያን የታጠፈ ቦታዎች አሉ. የየኒሴይ-ሳያን-ባይካል የሪፊያን እና የባይካል ማጠፍያ የሳይቤሪያ መድረክን ያዘጋጃል። ከምስራቃዊ አውሮፓ መድረክ ጋር ባለው ድንበር ላይ፣ በፔርሚያን ስትራታ የተሞላው የሲስ-ኡራል የኅዳግ ገንዳ በሰሜን ውስጥ ጠንካራ የድንጋይ ከሰል እና በገንዳው መካከለኛ ክፍል ውስጥ የፖታስየም ጨዎችን (ኡራልን ይመልከቱ)። በሩሲያ ግዛት ላይ ያለው የፓሲፊክ የታጠፈ ቀበቶ በከፍተኛ ሰሜናዊ ምዕራብ ክፍል ይወከላል ፣ በውስጡም ጥንታዊ የቅድመ-ሪፊያን ግዙፍ ፣ የሜሶዞይክ እና የሴኖዞይክ ማጠፍያ አካባቢዎች እና ዘመናዊ የቴክኖሎጂ ንቁ ዞኖች ይገኛሉ። በቬርኮያንስክ-ቹኮትካ ክልል ውስጥ የወርቅ ክምችቶች ከጁራሲክ እና የታችኛው ክሪቴሴየስ ግራናይት ወረራዎች እንዲሁም ከቲን፣ ከተንግስተን እና ከሜርኩሪ ጋር ተያይዘው ይታወቃሉ። ትላልቅ የድንጋይ ከሰል ክምችቶች በ Predverkhoyansk ገንዳ እና በዚሪያንስክ የመንፈስ ጭንቀት ውስጥ በሚገኙ ሞላሰስ ውስጥ ይገኛሉ. የምእራብ ካምቻትካ የታጠፈ ስርዓት የላይኛው ክሪታሴየስ terigenous ጂኦሳይክሊናል ውስብስብ ነው፣ እሱም በግራናይት-ግኒዝ እና ሼል-ማፊክ ምድር ቤት ላይ ተደራርቦ ነበር፣ እና ከታጠፈ በኋላ በፓሊዮጂን-ኒኦጂን ዓለቶች ተሸፍኗል። የምስራቃዊው ዞን በተደራረቡ ዘመናዊ እሳተ ገሞራዎች (28 ንቁ እሳተ ገሞራዎች) ይታወቃል. የኩሪል ደሴት አርክ ታላቁ እና ትንሹ ሪጅስ 39 ንቁ እሳተ ገሞራዎች ያሉት ሲሆን ክሪታሴየስ እና ኳተርንሪ የእሳተ ገሞራ- ደለል እና የእሳተ ገሞራ ፍጥረታት ናቸው። የ ቅስት ወጣት transverse grabens ሥርዓት የተከፋፈለ ነው, እና ፊት ለፊት, እንዲሁም በካምቻትካ ምሥራቃዊ ክፍል ፊት ለፊት, ጥልቅ-የውሃ ቦይ አለ. [[ስዕል:Sunrise at Maligne lake 2.jpg|thumb|በሩሲያ ውስጥ ያሉ ተራሮች በክረምት ወራት በረዶ ይኖራቸዋል, አንዳንዶቹ ደግሞ በአገሪቱ ሰሜን ምስራቅ 24/7 በረዶ አላቸው]] የሳክሃሊን ሴኖዞይክ የታጠፈ ክልል በማዕከላዊ ሳክሃሊን ግራበን ተለያይቶ ወደ ምስራቃዊ እና ምዕራባዊ ዞኖች የተከፈለ ነው። የነዳጅ እና የጋዝ ክምችቶች ከሰሜን ሳካሊን ዲፕሬሽን ጋር የተቆራኙ ናቸው, እና የድንጋይ ከሰል ክምችቶች በደሴቲቱ ላይ ከሚገኙት የመካከለኛው ሚዮሴን ድንጋዮች ጋር የተቆራኙ ናቸው. === የአየር ንብረት === [[ስዕል:Russia Köppen.svg|thumb|የሩሲያ የአየር ንብረት ምደባ.]] የሩሲያ ስፋት እና የብዙዎቹ አከባቢዎች ከባህር ርቀው የሚገኙት ከታንድራ እና ከደቡብ ምዕራብ ጽንፍ በስተቀር በአብዛኛዎቹ የአገሪቱ ክፍሎች እርጥበት ያለው አህጉራዊ የአየር ንብረት የበላይነትን ያስከትላል። በደቡብ እና በምስራቅ የሚገኙት የተራራ ሰንሰለቶች ከህንድ እና ፓሲፊክ ውቅያኖሶች የሚነሳውን የሞቀ አየር ፍሰት ያደናቅፋሉ ፣ የአውሮፓ ሜዳ በምእራብ እና በሰሜን በኩል በአትላንቲክ እና በአርክቲክ ውቅያኖሶች ላይ ተጽዕኖ እንዲያሳድር ይከፍታል። አብዛኛው የሰሜን ምዕራብ ሩሲያ እና ሳይቤሪያ የከርሰ ምድር አየር ንብረት አላቸው፣ በሰሜን ምስራቅ ሳይቤሪያ ውስጣዊ ክልሎች እጅግ በጣም ከባድ ክረምት (በአብዛኛው ሳካሃ፣ ቀዝቃዛው ሰሜናዊ ዋልታ የሚገኝበት እና ዝቅተኛ የሙቀት መጠን -71.2 ° ሴ ወይም -96.2 °F) እና የበለጠ መጠነኛ ክረምት በሌላ ቦታ። በአርክቲክ ውቅያኖስ አቅራቢያ ያለው ሰፊ የሩሲያ የባህር ዳርቻ እና የሩሲያ አርክቲክ ደሴቶች የዋልታ የአየር ንብረት አላቸው። በጥቁር ባህር ላይ ያለው የክራስኖዶር ክራይ የባህር ዳርቻ ክፍል በተለይም ሶቺ እና አንዳንድ የሰሜን ካውካሰስ የባህር ዳርቻ እና የውስጥ ክፍልፋዮች እርጥብ እና እርጥብ ክረምት ያለው እርጥብ የአየር ንብረት አላቸው። በብዙ የምስራቅ ሳይቤሪያ እና የሩሲያ ሩቅ ምስራቅ ክልሎች ክረምቱ ከበጋ ጋር ሲወዳደር ደረቅ ነው; ሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች በየወቅቱ የበለጠ ዝናብ ያጋጥማቸዋል። በአብዛኛዎቹ የአገሪቱ ክፍሎች የክረምት ዝናብ እንደ በረዶ ይወርዳል። የምዕራባዊው የካሊኒንግራድ ክልል ክፍሎች እና በደቡባዊ ክራስኖዶር ክራይ እና በሰሜን ካውካሰስ አንዳንድ ክፍሎች የውቅያኖስ የአየር ንብረት አላቸው። በታችኛው ቮልጋ እና ካስፒያን ባህር ዳርቻ ያለው ክልል እንዲሁም አንዳንድ ደቡባዊ የሳይቤሪያ ቁንጮዎች በከፊል ደረቃማ የአየር ጠባይ አላቸው። በአብዛኛዎቹ ክልሎች ውስጥ ሁለት የተለያዩ ወቅቶች ብቻ ናቸው, ክረምት እና በጋ; እንደ ጸደይ እና መኸር በአብዛኛው በጣም ዝቅተኛ እና እጅግ በጣም ከፍተኛ በሆነ የሙቀት መጠን መካከል አጭር የለውጥ ወቅቶች ናቸው. በጣም ቀዝቃዛው ወር ጥር (የካቲት በባህር ዳርቻ ላይ); በጣም ሞቃት ብዙውን ጊዜ ሐምሌ ነው። ከፍተኛ የሙቀት መጠኖች የተለመዱ ናቸው። በክረምት ወቅት የሙቀት መጠኑ ከደቡብ እስከ ሰሜን እና ከምዕራብ ወደ ምስራቅ ይበርዳል። በሳይቤሪያ ውስጥ እንኳን ክረምቱ በጣም ሞቃት ሊሆን ይችላል. === ብዝሃ ህይወት === [[ስዕል:Glarus Kloentalersee.jpg|thumb|በሩሲያ ውስጥ በተራሮች አናት ላይ ከበረዶ ጋር የሚያምር ሐይቅ]] ሩሲያ ግዙፍ በሆነ መጠንዋ ምክንያት የዋልታ በረሃዎች፣ ታንድራ፣ የደን ታንድራ፣ ታይጋ፣ የተቀላቀለ እና ሰፊ ደን፣ የደን ስቴፔ፣ ስቴፔ፣ ከፊል በረሃ እና የሐሩር ክልልን ጨምሮ የተለያዩ ስነ-ምህዳሮች አሏት። ከሩሲያ ግዛት ውስጥ ግማሽ ያህሉ በደን የተሸፈነ ነው, እና በዓለም ላይ ትልቁ የደን ክምችት አለው, እሱም "የአውሮፓ ሳንባ" በመባል ይታወቃል; በሚወስደው የካርቦን ዳይኦክሳይድ መጠን ከአማዞን ደን ቀጥሎ ሁለተኛ ነው። የሩስያ ብዝሃ ህይወት 12,500 የቫስኩላር ተክሎች, 2,200 የብሪዮፊት ዝርያዎች, 3,000 የሚያህሉ የሊች ዝርያዎች, 7,000-9,000 የአልጌ ዝርያዎች እና 20,000-25,000 የፈንገስ ዝርያዎችን ያጠቃልላል. የሩሲያ እንስሳት ከ 320 በላይ አጥቢ እንስሳት ፣ ከ 732 በላይ የአእዋፍ ዝርያዎች ፣ 75 የሚሳቡ እንስሳት ፣ ወደ 30 የሚጠጉ የአምፊቢያን ዝርያዎች ፣ 343 የንፁህ ውሃ ዓሳ ዝርያዎች (ከፍተኛ ኤንደምዝም) ፣ በግምት 1,500 የጨው ውሃ ዓሳ ፣ 9 የሳይክሎስቶማታ ዝርያዎች እና በግምት 100-150,000 ኢንቬርቴብራቶች (ከፍተኛ የደም መፍሰስ). በግምት 1,100 የሚሆኑ ብርቅዬ እና ሊጠፉ የተቃረቡ የእፅዋት እና የእንስሳት ዝርያዎች በሩሲያ ቀይ መረጃ መጽሐፍ ውስጥ ተካትተዋል። [[ስዕል:Саблинский хребет.jpg|thumb|በሩሲያ ውስጥ የበረዶ ተራሮች]] የሩስያ ሙሉ በሙሉ ተፈጥሯዊ ስነ-ምህዳሮች ወደ 15,000 የሚጠጉ ልዩ ጥበቃ በሚደረግላቸው የተፈጥሮ ግዛቶች ውስጥ የተጠበቁ ናቸው የተለያዩ ደረጃዎች , ከጠቅላላው የሀገሪቱ ክፍል ከ 10% በላይ ይዘዋል. እነሱም 45 የባዮስፌር ክምችቶች፣ 64 ብሄራዊ ፓርኮች እና 101 የተፈጥሮ ክምችቶችን ያካትታሉ። ሩሲያ እስካሁን ድረስ በሰው ያልተነኩ ብዙ ሥነ-ምህዳሮች አሏት። በዋነኛነት በሰሜናዊ ታይጋ አካባቢዎች እና በሳይቤሪያ ንዑስ ታንድራ ውስጥ። ሩሲያ በ2019 የደን መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥ አማካኝ ነጥብ 9.02 ያስመዘገበች ሲሆን ከ172 ሀገራት 10ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች። እና በዓለም አቀፍ ደረጃ የመጀመሪያ ደረጃ ዋና ሀገር። == የሩሲያ መንግስት እና የውጭ ፖሊሲ == [[ስዕል:Russian MT-LB in Ukraine marked "Z".jpg|thumb|220px|የሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች በ z ፊደል ምልክት የተደረገባቸው]] [[ስዕል:Refugee civilians in Mariupol.jpg|thumb|220px|የዩክሬን ልጆች ከሩሲያ የቦምብ ጥቃቶች ይደብቃሉ]] [[ስዕል:Навальный 13.jpg|thumb|220px|የዴሞክራሲ ኃይሎች እና የተቃዋሚዎች መሪ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] በፑቲን ግላዊ ትዕዛዝ ተገድለዋል]] በአዲስ ታሪክ ውስጥ፣ የሩሲያ መንግስት ከተለያዩ አገሮች ጋር ትላልቅ ጦርነቶችን አድርጓል፡ በ1994-1996 እና 1999-2009 ቼችኒያ፣ በ2008 ጆርጂያ፣ እና በ2014 ዩክሬን ላይ ጀምሮ እስከ አሁን ቀጥሎ በ2022 ወደ ሌላ ወታደራዊ ጥቃት ተለውጦ ከ1945 ጀምሮ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ ጦርነት ሆኗል። ከተያዙት የዩክሬን ወታደሮች ላይ የተፈጸመው ጭካኔ በተጨማሪ፣ በፑቲን ተነሳሽነት፣ በተለይ በዩክሬን ሲቪሎች ላይ ከፍተኛ ወንጀሎች ተፈጽመዋል። በ2022 የተፈጸሙት በጣም ከባድ ወንጀሎች በኪየቭ አካባቢ በሩሲያ ወታደሮች የተደራጀ ጅምላ ግድያ እና የማሪውፖል ውድመትን ያካትታሉ። በተጨማሪም፣ የሩሲያ ወታደሮች እና ልዩ አገልግሎቶች የዩክሬን ሲቪሎችን ለዩክሬን ድጋፍ የሚሰጡ አመለካከቶች እና ለመንግስት ተቃውሞ በማሰቃየት የተጣራ ካምፖች ተብለው የሚጠሩ ካምፖችን ፈጥረዋል፣ እና የዩክሬን ምልክቶች ያሉባቸውን ታቱዎች ቆርጠዋል። የዩክሬን ቋንቋ ተናጋሪ ሲቪሎች፣ ልጆችን ጨምሮ፣ የመግለጥ እና የግድያ እርምጃዎች ተመዝግበዋል—ልጆችን በወሲብ ተገዙ እና በወላጆቻቸው ፊት ተተኩሱ፣ ወደ ሩሲያ ተልከው በሕፃናት መንከባከቢያ ተቋማት ተቀመጡ። በሩሲያ-ዩክሬን ጦርነት ወቅት፣ በጁላይ 8፣ 2024፣ በቭላዲሚር ፑቲን ቀጥተኛ ትዕዛዝ፣ የሩሲያ ወታደሮች በናይጄሪያ ከተሞች ላይ ከፍተኛ ሚሳኤል ጥቃቶችን ፈጽመው በሀገሪቱ የመጀመሪያውን የሕፃናት ካንሰር ሆስፒታል በተግባር አወደሙ።ሩሲያ በዩክሬን የፈጸመቻቸው የጦር ወንጀሎች በጆርጂያ እና በቼችኒያ ቀደም ሲል ከተፈጸሙት ጋር ተመሳሳይ ናቸው፣ ነገር ግን ዩክሬን በአውሮፓ ትልቁ አገር ስለሆነች፣ መጠናቸው በአስር እጥፍ ጨምሯል። ፑቲን የፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ውጤቶችን አስመስክሯል እና በተቀነጃጅ ገዳዮች እና የሩሲያ ፌደራል ደህንነት አገልግሎት እርዳታ የፖለቲካ ተቃዋሚዎቹን አስወገደ። ከነገስቱ በጣም ዝነኛ ሰለባዎች መካከል፡ እ.ኤ.አ. በ2006 የተገደለው አሌክሳንደር ሊትቪኔንኮ፣ ፑቲን በኤፍኤስቢ ውስጥ ሲሰራ በሩሲያ ውስጥ የመኖሪያ ሕንፃዎችን ፍንዳታ በማደራጀት እንደ ቼችን የሽብር ጥቃቶች አድርጎ በመግለጽ፣ በዚህ መሠረት ሩሲያ በቼችኒያ ላይ ሁለት ጦርነቶችን መጀመሯን በዝርዝር ገልጿል። ቦሪስ ኔምትሶቭ (በ2015 ተገደለ)፣ በዩክሬን ላይ የሩሲያ ጣልቃ ገብነትን ተቃውሞ ነበር። የዚያን ጊዜ የዩክሬን ፕሬዝዳንት ኔምትሶቭን “የሩሲያ አርበኛ እና የዩክሬን የቅርብ ጓደኛ” ብለውታል። አሌክሴይ ናቫልኒ (በ2024 ሞተ) እና የድርጅቱ አባላት በሙስና ምርመራዎች እና በሌሎች አገሮች ውስጥ የሩሲያ የጦር ወንጀሎች ምርመራ ታዋቂ ነበሩ። በተጨማሪም፣ በሩሲያ ቁጥጥር ስር ባለ ግዛት ውስጥ የነበረችው የዩክሬን ልጅ ኢሪና ናቫልና ስሟ ናቫልኒ ብቻ በመሆኑ ለ8 ዓመታት እስራት ተፈረደባት። ወጣት የሩሲያ አርቲስት ዳሻ ስኮቺሌንኮ ለዩክሬን ድጋፍ ፀረ-ጦርነት ሥዕሎች በመፍጠር ከሥራ ተባረረች እና ታሰረች። በተጨማሪም፣ በኒዝሂ ኖቭጎሮድ ከሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የመጡ ሁለት ታዳጊዎች ፀረ-ጦርነት ንግግሮች በመናገራቸው መምህራቸው ለባለሥልጣናት ሰጣቸው፣ ከዚያ በኋላ ወደ ሕፃናት መንከባከቢያ ተቋም ተልኩ። በአጠቃላይ፣ በፑቲን አገዛዝ ወቅት፣ በሩሲያ ውስጥ በሺዎች የሚቆጠሩ ወጣቶች በፖለቲካዊ ምክንያቶች እና ለዩክሬን ድጋፍ ታስረዋል። ለዩክሬን ድጋፍ ፀረ-ጦርነት ሥዕል የፈጠረችው ትንሿ ማሻ ሞስካሌቫ መፈረዷ በጣም ተስፋፍቷል፣ ከዚያ በኋላ አባቷ ተገልቷል እና ለ2 ዓመታት እስራት ተፈረደበት<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 |title='You can’t imagine the conditions' — Accounts emerge of Russian detention camps |archive-date=2022-05-18 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518223022/https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea |title=Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps' |archive-date=2022-05-21 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521032436/https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps |title=Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’ |archive-date=2022-07-18 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220718081707/https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newyorker.com/ |title=Russia’s «Filtration Camps» in Eastern Ukraine |archive-date=2009-11-27 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127184826/http://www.newyorker.com/ |url-status=live }}</ref><ref>[https://novayagazeta.eu/articles/2024/07/10/kak-obstreliali-okhmatdet Как обстреляли «Охматдет»]</ref><ref>[https://theins.ru/news/272952 Удар по детской больнице в Киеве был нанесен российской крылатой ракетой Х-101, установил Bellingcat с помощью 3D-модели]</ref> <ref>[https://www.moscowtimes.ru/2024/07/08/chislo-zhertv-rossiiskogo-udara-poukraine-viroslo-do37-chelovek-a136176 Число жертв российского удара по Украине выросло до 37 человек]</ref><ref>[https://zona.media/article/2024/10/08/navalnaya «Кто бы знал, что фамилия будет людей превращать в нелюдей». История украинки Ирины Навальной, приговоренной к 8 годам по делу о теракте]</ref><ref>{{Cite web |title=Убитый в Буче местный житель оказался родственником Алексея Навального |url=https://www.moscowtimes.ru/2022/04/19/ubitii-v-buche-mestnii-zhitel-okazalsya-rodstvennikom-alekseya-navalnogo-a19656 |accessdate=2025-08-31 |archivedate=2022-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220422191612/https://www.moscowtimes.ru/2022/04/19/ubitii-v-buche-mestnii-zhitel-okazalsya-rodstvennikom-alekseya-navalnogo-a19656 }}</ref> <ref>[https://novayagazeta.eu/articles/2023/11/16/khudozhnitsu-sashu-skochilenko-prigovorili-k-7-godam-kolonii-po-delu-ob-antivoennykh-tsennikakh-news Художницу Сашу Скочиленко приговорили к 7 годам колонии по делу об антивоенных ценниках]</ref>। দাশা মোস্কালেভা নামে একটি ছোট মেয়ের ঘটনাও ব্যাপকভাবে পরিচিত, যিনি রুশ অপরাধের পটভূমিতে ইউক্রেনের সমর্থনে একটি যুদ্ধবিরোধী চিত্র তৈরি করেছিলেন, যার পরে তার পিতাকে নির্যাতন করা হয়েছিল এবং ২ বছরের কারাদণ্ড দেওয়া হয়েছিল<ref>{{Cite web |title=В России директор школы донесла силовикам на воспитанников за разговор на кухне о войне в Украине |url=https://zmina.info/ru/news-ru/v-rossii-direktor-shkoly-donesla-silovikam-na-vospitannikov-za-razgovor-na-kuhne-o-vojne-v-ukraine/ |accessdate=2025-08-31 |archivedate=2024-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240919083950/https://zmina.info/ru/news-ru/v-rossii-direktor-shkoly-donesla-silovikam-na-vospitannikov-za-razgovor-na-kuhne-o-vojne-v-ukraine/ }}</ref> <ref>[https://meduza.io/news/2024/10/15/otets-mashi-moskalevoy-narisovavshey-antivoennyy-risunok-vyshel-na-svobodu-ego-prigovorili-k-dvum-godam-kolonii-po-delu-o-diskreditatsii-armii Отец Маши Москалевой, нарисовавшей антивоенный рисунок, вышел на свободу. Его приговорили к двум годам колонии по делу о «дискредитации» армии]</ref>። {{ጥቅስ|በሁኔታዎች መቀላቀያ ምክንያት እራሳቸውን በተወሰኑ የመንግስት ቦታዎች ላይ የተገኙ የተደራጁ የወንጀል ቡድኖች እንጂ በሀገሪቱ ውስጥ መንግስት የለም|አሌክሲ ናቫልኒ|right}} ብዙ የሩሲያ ተቃዋሚ መሪዎች፣ ከነሱ መካከል በጣም ታዋቂ የሆኑት ቦሪስ ኔምፃቭ እና አሌክሲ ናቫልኒ፣ ፑቲንን በመንግስት ገንዘብ በስፋት መዝረፍ ከሰሱ። የአሌክሲ ናቫልኒ ቡድን በፑቲን ቤተ መንግስት ላይ ያደረገው ምርመራ በሩሲያ ውስጥ ከ100 ሚሊዮን በላይ ጊዜ ታይቷል። በፑቲን እና በተባባሪዎቹ የተካሄዱ የገንዘብ መዝረፍ እና ሙስና ዘዴዎች ምክንያት በሩሲያ ያለው የጤና እንክብካቤ ሁኔታ ተባብሷል፣ እና በ2010ዎቹ ውስጥ በየዓመቱ በሺዎች የሚቆጠሩ የሩሲያ ልጆች በዋና ከተማው ውጭ በሩሲያ ክልሎች ዝቅተኛ ጥራት ባላቸው መድኃኒቶች ምክንያት ሞተዋል። በፑቲን አገዛዝ ወቅት፣ ተራ ሰው በማህበራዊ ሚዲያ ላይ አስተያየት ለመስጠት፣ እንኳን አንድ ቃል ብቻ ቢሆን፣ በተለይም የስልጣን ለውጥ ወይም በዩክሬን ላይ የሚደረገውን ወታደራዊ ጥቃት ለማቆም የሚጠይቁ አስተያየቶችን በማሰር እስር ቤት ሊገባ ይችላል። ይህ የሩሲያ ህብረተሰብን የበለጠ ዝግ እና ከዓለም ተነጥሎ እንዲሆን አድርጎታል፣ እንዲሁም የሚሊዮኖች የሩሲያ ሰዎች የአእምሮ ጤና መበላሸትን አስከትሏል። የፑቲን መንግስት በዩክሬን፣ በአውሮፓ እና በአሜሪካ እንዲሁም በአንዳንድ የራሱ ዜጎች ቡድኖች ላይ ጥላቻን ለመቀስቀስ ሚዲያዎችን ይጠቀማል፣ ይህም በሩሲያ ውስጥ የሶቪየት ህብረት እና የስታሊን አምልኮ ተመልሶ መገለጡን ያሳያል፣ ይህም በ1932-1933 ለረሃብ እና ለስፋት የተጨቆኑ ድርጊቶች ተጠያቂ ነበር። በሩሲያ ያሉ አብዛኛዎቹ ሚዲያዎች ሙሉ በሙሉ በመንግስት ቁጥጥር ስር ናቸው፣ እና ገለልተኛ ሚዲያዎች ሕገ-ወጥ ተብለው ተገልጸዋል እና እንደ ውጭ ወኪሎች ተሰይመዋል <ref>{{Книга|ссылка=https://www.google.com/books/edition/Putin_s_Dark_Ages/9kXZzwEACAAJ?hl=en|автор=Dina Khapaeva|заглавие=Putin's Dark Ages: Political Neomedievalism and Re-Stalinization in Russia|год=2024|издательство=Routledge, Taylor & Francis Group|страниц=275|isbn=978-1-032-57148-5}}</ref><ref>[https://tvrain.tv/teleshow/here_and_now/lpr-524268 /«Без риска попасть под дубинки»: зачем либертарианцы подали заявку на митинг за Навального после отказа ФБК от акций]</ref>። == መንግስት እና ፖለቲካ == ሩሲያ ያልተመሳሰለ ፌዴሬሽን እና ከፊል ፕሬዝዳንታዊ ሪፐብሊክ ነው, እሱም ፕሬዚዳንቱ ርዕሰ መስተዳድር ናቸው, እና ጠቅላይ ሚኒስትሩ የመንግስት መሪ ናቸው. በመሠረታዊነት የተዋቀረው የመድበለ ፓርቲ ተወካይ ዴሞክራሲ ሲሆን ፌዴራል መንግሥት በሶስት ቅርንጫፎች የተዋቀረ ነው፡- ህግ አውጪ፡- 450 አባላት ያሉት የግዛት ዱማ እና 170 አባላት ያሉት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የፌደራል ህግን ያፀደቀው ፣ ጦርነት አውጀዋል ፣ ስምምነቶችን ያፀድቃል ፣ የቦርሳውን ስልጣን እና የፕሬዚዳንቱን የመክሰስ ስልጣን ያለው የሩሲያ የሁለት ምክር ቤት ፌዴራል ምክር ቤት . ሥራ አስፈፃሚ: ፕሬዚዳንቱ የጦር ኃይሎች ዋና አዛዥ ነው, እና የፌዴራል ህጎችን እና ፖሊሲዎችን የሚያስተዳድሩ እና የሚያስፈጽም የሩሲያ መንግስት (ካቢኔ) እና ሌሎች መኮንኖችን ይሾማል. ዳኝነት፡- በፕሬዚዳንቱ አቅራቢነት በፌዴሬሽን ምክር ቤት የሚሾሙ ዳኞች ሕገ መንግሥታዊ ፍርድ ቤት፣ ጠቅላይ ፍርድ ቤት እና የሥር ፌዴራል ፍርድ ቤቶች ሕጎችን ተርጉመው ሕገ መንግሥታዊ ናቸው የሚሏቸውን ሕጎች መሻር ይችላሉ። [[ስዕል:Vladimir Putin (2018-03-01) 03.jpg|thumb|ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን]] ፕሬዚዳንቱ የሚመረጠው በሕዝብ ድምፅ ለስድስት ዓመታት የሥራ ዘመን ሲሆን ከሁለት ጊዜ በላይ ሊመረጥ አይችልም። የመንግስት ሚኒስቴር መስሪያ ቤቶች ጠቅላይ ሚኒስትሩ እና ምክትሎቻቸው፣ ሚኒስትሮች እና ሌሎች የተመረጡ ግለሰቦችን ያቀፈ ነው። ሁሉም በፕሬዚዳንቱ የተሾሙት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ነው (የኋለኛው ሹመት ግን የግዛቱን ዱማ ፈቃድ ይጠይቃል)። ዩናይትድ ሩሲያ በሩሲያ ውስጥ የበላይ የፖለቲካ ፓርቲ ሲሆን "ትልቅ ድንኳን" ተብሎም ተገልጿል. === የፖለቲካ ክፍሎች === በሕገ መንግሥቱ መሠረት የሩስያ ፌዴሬሽን 85 የፌዴራል ርዕሰ ጉዳዮችን ያቀፈ ነው. እ.ኤ.አ. በ 1993 አዲሱ ሕገ መንግሥት ሲፀድቅ 89 የፌዴራል ጉዳዮች ተዘርዝረዋል ፣ ግን የተወሰኑት በኋላ ተዋህደዋል። የፌዴራል ርዕሰ ጉዳዮች በፌዴሬሽን ምክር ቤት, በፌዴራል ምክር ቤት የላይኛው ምክር ቤት ውስጥ እኩል ውክልና አላቸው-ሁለት ተወካዮች እያንዳንዳቸው. እነሱ ግን በሚደሰቱት የራስ ገዝ አስተዳደር ደረጃ ይለያያሉ። በ 2000 የሩስያ ፌዴራል አውራጃዎች በ 2000 በፑቲን የተመሰረቱት የማዕከላዊ መንግስት የፌዴራል ርዕሰ ጉዳዮችን ለመቆጣጠር ነው. በመጀመሪያ ሰባት፣ በአሁኑ ጊዜ ስምንት የፌደራል ወረዳዎች አሉ፣ እያንዳንዳቸው በፕሬዚዳንቱ በተሾሙ መልእክተኞች የሚመሩ ናቸው። === የውጭ ግንኙነት === ሩሲያ እ.ኤ.አ. በ2019 ከአለም አምስተኛዋ ትልቁ የዲፕሎማሲያዊ ትስስር ነበራት። ከ190 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አባል ሀገራት፣ ሁለት በከፊል እውቅና ካላቸው ሀገራት እና ከሶስት የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ታዛቢ መንግስታት ጋር ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቷን ትጠብቃለች። ከ144 ኤምባሲዎች ጋር ሩሲያ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት ከአምስቱ ቋሚ አባላት አንዷ ስትሆን ልዕለ ኃያል ሀገር ነች። በታሪክ ውስጥ ትልቅ ኃይል እና ጉልህ የሆነ የክልል ኃይል ነበር. ሩሲያ የ G20፣ የአውሮፓ ምክር ቤት፣ OSCE እና APEC አባል ነች። እንደ ሲአይኤስ፣ ኢኤኢዩ፣ CSTO፣ SCO እና BRICS ባሉ ድርጅቶች ውስጥ የመሪነት ሚና ይጫወታል። ሩሲያ ከጎረቤት ቤላሩስ ጋር የቅርብ ግንኙነት ትኖራለች ፣ እሱም በዩኒየን ግዛት ውስጥ ፣ ከሩሲያ ጋር የኋለኛው ኮንፌዴሬሽን ነው። ሁለቱም ሀገራት ጠንካራ የባህል፣ የጎሳ እና የሃይማኖት ዝምድና ስለሚኖራቸው ሰርቢያ ከሩሲያ ጋር በታሪካዊ የቅርብ አጋር ነበረች። ህንድ ከሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች ትልቁ ደንበኛ ስትሆን ሁለቱ ሀገራት ከሶቪየት ዘመነ መንግስት ጀምሮ ጠንካራ ስልታዊ እና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት አላቸው። ሩሲያ በጂኦፖለቲካዊ ጠቀሜታ በደቡብ ካውካሰስ እና በመካከለኛው እስያ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራል። እና ሁለቱ ክልሎች እንደ ሩሲያ "ጓሮ" ተገልጸዋል. በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ እና በቻይና መካከል ያለው ግንኙነት በከፍተኛ ደረጃ በሁለትዮሽ እና በኢኮኖሚ ተጠናክሯል; በጋራ የፖለቲካ ፍላጎቶች ምክንያት. ቱርክ እና ሩሲያ ውስብስብ ስትራቴጂካዊ፣ ጉልበት እና የመከላከያ ግንኙነት አላቸው። ሩሲያ ስትራቴጂካዊ እና ኢኮኖሚያዊ አጋር በመሆኗ ከኢራን ጋር ጥሩ ግንኙነት አላት። ሩሲያ በአርክቲክ፣ በእስያ-ፓሲፊክ፣ በአፍሪካ፣ በመካከለኛው ምስራቅ እና በላቲን አሜሪካ ተጽእኖዋን ለማስፋት እየገፋች ነው። በተቃራኒው ሩሲያ ከምዕራቡ ዓለም ጋር ያለው ግንኙነት; በተለይም ዩናይትድ ስቴትስ, የአውሮፓ ህብረት እና ኔቶ; ቀስ በቀስ እየተባባሱ መጥተዋል. == በተጨማሪም ተመልከት == * ሩሲያ በዩክሬን ላይ የፈፀመችውን ወንጀል በተመለከተ በፑቲን ተቃዋሚዎች የተደራጀ ትልቅ ምርመራ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref> * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] <ref>[https://m.ok.ru/video/1462458059462 Donbass (2018) a film directed by Sergei Loznitsa with Valeriu Andriuta, Evgeny Chistyakov, Georgi Deliyev, Vadim Dubovsky]</ref> * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == {{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{በየእስያ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{መዋቅር-መልክዐምድር}} [[መደብ:ሩስያ]] hksh98pmpp049y540mstdh99evj192d 392023 392022 2026-05-03T20:27:54Z ~2026-26921-16 58408 /* */ 392023 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ |ስም = ሩሲያ |ሙሉ_ስም = የሩሲያ ፌዴሬሽን <br /> Российская Федерация |ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Russia.svg |ማኅተም_ሥዕል = Coat_of_Arms_of_the_Russian_Federation.svg |ካርታ_ሥዕል = Russian Federation (orthographic projection).svg |መዝሙር = ''Госуда́рственный гимн Росси́йской Федера́ции''<br><br><center>[[File:Russian Anthem chorus.ogg]]</center> |ዋና_ከተማ = [[ሞስኮ]] |ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ሩሲያኛ]] |የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዚዳንት]] <br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]] |የመንግስት_አይነት = ፕሬዚዳንታዊ ሪፐብሊክ |የመሪዎች_ስም = [[ቭላዲሚር ፑቲን]] <br /> [[ሚክሄል ሚሹስቲን]] |የነጻነት_ቀን = [[ሰኔ 5]] ቀን [[1982]]<br />(June 12, 1990 እ.ኤ.አ.) |የመሬት_ስፋት = 17,075,400 |የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 1 |ውሀ_ከመቶ = 13 |የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 144,463,451 |የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2017 እ.ኤ.አ. |የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 9 |የገንዘብ_ስም = ሩብል |ሰዓት_ክልል = +2 እስከ +11 |የስልክ_መግቢያ = +7 |ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .ru<br>.su<br>.рф }} '''ሩሲያ''' ([[መስኮብኛ]]፦ '''Россия''' /ሮሲያ/) ወይም '''የሩሲያ ፌዴሬሽን''' (መስኮብኛ፦ '''Российская Федерация''' /ሮሲስካያ ፍየድየራትሲያ/) በ[[አውሮፓ]] እና [[እስያ]] አህጉሮች ውስጥ የምትገኝ አገር ናት። በ17,075,200 ካሬ ኪ.ሜ. ከዓለም በመሬት ስፋት አንደኛ ስትሆን በሕዝብ ብዛትም ከዓለም ስምንተኛ ናት። ሩስያ ከ[[ኖርዌ]]፣ [[ፊንላንድ]]፣ [[ኤስቶኒያ]]፣ [[ሌትላንድ]] (ላቲቪያ)፣ [[ሊትዌኒያ]]፣ [[ፖላንድ]]፣ [[ቤላሩስ]]፣ [[ዩክሬን]]፣ [[ጆርጂያ]]፣ [[አዘርባይጃን]]፣ [[ካዛኪስታን]]፣ [[የቻይና ሕዝባዊ ሬፑብሊክ]]፣ [[ሞንጎሊያ]] እና [[ሰሜን ኮሪያ]] ጋር ድንበር አላት። [[ሞስኮ]] ዋና እና ትልቅ ከተማዋ ሲሆን ሴንት ፒተርስበርግ ሁለተኛው ትልቅ ከተማ ናት በምስራቃዊ አውሮፓ ክፍል የሚኖሩ የስላቭ ህብረተሰብ ወደ አሁኗ ሩስያ ከሶስት እስከ ስምንተኛው ክፍል ዘመን ተሰደዱ። ኬይቫን ረስ የሩስያ ህዝብ ማንነት እንዲኖሮ በማድረግ ከ9ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ የነበረ ትልቅ ግዛት ነው። በተጨማሪም፣ የሩስያ ኦርቶዶክስ መነሳት ትልቅ ሚና ተጫውቷል። በ988 ዓም፣ ክርስትና ከቢዛንታይ ወደ ሩስያ ተስፋፋ። ልክ የረስ ስልጣን በሞንጎል ወረራ ሲዳከም፣ ምስራቃዊ ክፍሏ በልዕልና እስከ 13ተኛው ክፍለ ዘመን ይመራ ነበር። እስከ 18ተኛው ክፍለ ዘመን ድረስ፣ ምዕራባዊው ግዛት በፍጥነት ድንበሯን ወደ ምስራቅ በማስፋፋት የሩስያ ኢምፓየር መመረት ችላለች። በ1917 የተነሳው የሩስያ አብዮት የመንግስቱን ስርአት ወደ ሶሻሊስት በመቀየር የሶቬት ህብረትን በ1922 አቋቋመች። ሶቪየት ኅብረት አብዛኛውን የምስራቅ አውሮፓ እና መካከለኛው እስያ ተቆጣጠረ። ነገር ግን ከጆሴፍ ስታንሊን አመራር ጀምሮ፣ የሶቬት ህብረት አምባገነናዊ እየሆነ ሄደ። ብዙ ቤት ክርስቲያኖች ወደሙ፣ ብዙ ሰዎች ተገደሉ፣ ብዙ አይሁዶች ከቀያቸው ተፈናቀሉ። የሶቬት ህብረት ከአሜሪካ ጋር የቀዝቃዛውን ጦርነት ስታስጀምር ብዙ ደባና ጭካኔ አድርሳለች። ለምሳሌ፣ የቬትናም ጦርነት ላይ ከአሜሪካ ጋር የውክልና ጦርነት በማድረግ ሰብዕዊ መብት ጥሳለች። በተቃራኒው ሶቬት በሳይንስና ቴክኖሎጂ እጅግ በጣም መበልፀግ የጀመረችበት ጊዜ ነበር። በማርክሲዝ ሌኒንዝም አብዮት የተሞላችው ሶቬት ህብረት በ1991 በህዝበ ውሳኔ ልትፈርስ ችላለች። ሩስያ በ1993 መንግስቷን ወደ ፌድራል ልትቀይር ችላለች፤ እስካሁንም ትመራለች። [[ፑቲኒዝም|አገሪቱ ለብዙ አመታት በአምባገነኑ ቭላድሚር ፑቲን ስትመራ የቆየች ሲሆን ይህም ሩሲያ ከአብዛኞቹ የአለም ሀገራት እንድትገለል፣ ኢኮኖሚያዊ ውድቀት፣ የኑሮ ደረጃ እንዲቀንስ፣ በሀገሪቱ ውስጥ ከፍተኛ የፖለቲካ ጭቆና፣ የዲሞክራሲያዊ ተቃዋሚ መሪዎችን መገደል እና በጎረቤት ሀገራት ላይ ጦርነት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል]]። [[ጦርነት በዶንባስ|ከ 2014 ጀምሮ በዩክሬን ላይ በተደረገው ጦርነት ሩሲያ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በአውሮፓ ውስጥ በጣም የተስፋፋ እና ከባድ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች]] <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። == ስም == ሩሲያ የሚለው ስም በዋነኝነት በምስራቅ ስላቭስ የሚኖር የመካከለኛው ዘመን ግዛት ከሆነው ሩስ' የተገኘ ነው። ይሁን እንጂ ትክክለኛው ስም በኋለኛው ታሪክ ውስጥ ጎልቶ የወጣ ሲሆን አገሪቷ በተለምዶ በነዋሪዎቿ "የሩሲያ ምድር" ተብላ ትጠራ ነበር.ይህን ግዛት ከእሱ ከተገኙት ሌሎች ግዛቶች ለመለየት በዘመናዊ የታሪክ አጻጻፍ ኪየቫን ሩስ ተብሎ ይገለጻል. ሩስ የሚለው ስም እራሱ የመጣው ከጥንት የመካከለኛው ዘመን የሩስ ሰዎች ፣ የኖርስ ነጋዴዎች እና ተዋጊዎች ቡድን ከባልቲክ ባህር ማዶ በኖቭጎሮድ ላይ ያተኮረ ግዛት በመመሥረት በኋላ ኪየቫን ሩስ ሆነ። የመካከለኛው ዘመን የላቲን ስም ሩስ' የሚለው ስም ሩተኒያ ነበር፣ እሱም ለምስራቅ ስላቪክ እና ለምስራቅ ኦርቶዶክስ ክልሎች ከበርካታ ስያሜዎች አንዱ እና በተለምዶ ለሩሲያ መሬቶች መጠሪያነት ያገለግል ነበር። የወቅቱ የአገሪቱ ስም ሩሲያ (ሮስሲያ) ) የመጣው ከባይዛንታይን ግሪክ የሩስ ስያሜ ነው፣ Ρωσσία Rossia – ፊደል Ρωσία (Rosía ተባለ [roˈsia]) በዘመናዊ ግሪክ።የሩሲያ ዜጎችን ለማመልከት መደበኛው መንገድ በእንግሊዝኛ “ሩሲያውያን” ነው። ሁለት ቃላት አሉ። በሩሲያኛ በተለምዶ ወደ እንግሊዘኛ "ሩሲያውያን" ተብሎ የሚተረጎመው - አንደኛው "ሩስስኪ" (ሩስስኪ) ነው, እሱም ብዙውን ጊዜ ሩሲያውያንን የሚያመለክት ሲሆን ሌላኛው ደግሞ "ሮሺያኔ" (ሮስሲያኔ) ነው, እሱም የሩሲያ ዜጎች ምንም ቢሆኑም. ብሄረሰብ። «'''ሩሲያ'''» Russia ወይም ከ[[እንግሊዝኛ]] አጠራሩ «'''ራሺያ'''» የሩስኛ ስም «ሮሲያ» ያንጸባርቃሉ። በሀገሩ ዜና መዋዕሎች ዘንድ፣ «[[ሩስ]]» የተባለ የ[[ቫይኪንግ]] ወገን ከ[[ስዊድን]] በ[[ስላቮች]] ለማስተዳደር 830 ዓም ገደማ ተጋበዙ። የዛሬውን [[ኪየቭ]] መቀመጫቸውን አድርገው [[ኪየቫን ሩስ]] የተባለ መንግሥት በ874 ዓም መሠረቱ። በ[[ፊንኛ]] /ርዎጺ/ የሚለው መጠሪያ ማለት ሩስያ ሳይሆን የስዊድን መጠሪያ እስካሁን ነው፤ እንዲሁም ለፊንኛ የተዛመዱት ቋንቋዎች ስዊድንን በተመሳሳይ ስያሜዎች ይሉታል። የስዊድንም [[ባልቲክ ባሕር]] ዳር «ሮስላግን» ይባል ነበር፤ የ«ሮስ» ትርጓሜ «መርከብ ቀዛፊዎች» እንደ ሆነ ይታስባል። ዳሩ ግን ሌሎች ራሻዊ ሊቃውንት የ«ሩስ» ስም ከስዊድን እንደ መጣ አይቀበሉም። በተለይ አንድ የ[[ሳርማትያ]] ወይም [[እስኩቴስ]] ወገን [[ሮክሶላኒ]] ተብሎ ከ100 ዓክልበ. እስከ 350 ዓም ግድም በአካባቢው ይገኝ ነበር። በአንድ አስተሳሰብ የሮክሶላኒ ስም ከ«ሮስ» እና ከ«አላኒ» ([[አላኖች]]) ውሑድ ይሆናል። እንዲሁም ከ90 እና 550 ዓም መካከል «ሩጊ» ([[ሩጋውያን]]) የተባለ [[ምሥራቅ ጀርመናዊ]] ወገን ይጠቀስ ነበር፤ በኋላ በኪዬቫን ሩስ ዘመን የሮማይስጥ ሰነዶች ብዙ ጊዜ ለሩስ «ሩጊ» ይሉዋቸው ነበር። በ1275 ዓም የ[[ሞስኮ]] ግዛት ተመሠረተ፤ በኋላም [[የሞስኮ ታላቅ መስፍን]] በሌሎቹ ሩስያ ግዛቶች ላዕላይነት አገኘ። እስከ 1714 ዓም ድረስ [[ታላቁ ፕዮትር]] [[የሩስያ ግዛት (1714-1909 ዓ.ም.)]] እስካዋጀ ድረስ፣ መንግሥቱ በሮማይስጥ «ሞስኮቪያ»፣ በእንግሊዝኛም Muscovy /መስኮቪ/ ይባል ነበር። በ[[አማርኛ]] ይህ ስም «'''መስኮብ'''» ተጽፎ እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ሲቆይ ቋንቋውም ሩስኛ ደግሞ «መስኮብኛ» በመባል ይታወቃል። == ታሪክ == === የጥንት ታሪክ === ዘላን አርብቶ አደርነት በፖንቲክ-ካስፒያን ስቴፔ ከቻኮሊቲክ ጀምሮ ጎልብቷል። የእነዚህ የእርከን ሥልጣኔ ቅሪቶች እንደ አይፓቶቮ፣ ሲንታሽታ፣ አርቃይም እና ፓዚሪክ ባሉ ቦታዎች ተገኝተዋል፤ እነዚህም በጦርነት ውስጥ በጣም የታወቁትን የፈረስ አሻራዎች በሚይዙባቸው ቦታዎች። , የጥንት ግሪክ ነጋዴዎች በጣና እና ፋናጎሪያ ውስጥ ወደሚገኙት የንግድ ቦታዎች ክላሲካል ስልጣኔን አመጡ። በ 3 ኛው እስከ 4 ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም, የጎቲክ ኦይየም ግዛት በደቡብ ሩሲያ ውስጥ ይኖር ነበር, እሱም በኋላ በሃንስ ተሸነፈ. በ 3 ኛው እና 6 ኛው መቶ ዘመን ዓ.ም መካከል ፣ የግሪክ ቅኝ ግዛቶችን የተከተለው የሄለናዊ ፖለቲካ የነበረው የቦስፖራን መንግሥት ፣ እንደ ሁንስ እና ዩራሺያን አቫርስ ባሉ ተዋጊ ጎሳዎች በተመራ ዘላኖች ወረራ ተጨናንቋል። በካስፒያን እና በጥቁር ባህር መካከል ያለውን የታችኛውን የቮልጋ ተፋሰስ ስቴፕ እስከ 10 ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ ይገዛ ነበር። [[ስዕል:Muscovy 1390 1525.png|thumb|የዘመናዊው ሩሲያ እድገት ከእሱ ጋር በትክክል ተጀምሯል, ይህ ለሩሲያውያን ታሪክ ብቻ ነው የሚሰራው.]] የሩስያውያን ቅድመ አያቶች በአውሮፓ ሰሜናዊ ምስራቅ ክፍል ከታዩት ከፕሮቶ-ኢንዶ-አውሮፓውያን ከተለዩት የስላቭ ጎሳዎች መካከል ናቸው. ከ 1500 ዓመታት በፊት. የምስራቅ ስላቭስ ቀስ በቀስ ምዕራብ ሩሲያን በሁለት ማዕበል ሰፈሩ፡ አንደኛው ከኪየቭ ወደ ዛሬው ሱዝዳል እና ሙሮም እና ሌላው ከፖሎትስክ ወደ ኖቭጎሮድ እና ሮስቶቭ ሄደ። ከ 7 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ, የምስራቅ ስላቭስ በምእራብ ሩሲያ ውስጥ ከፍተኛውን ህዝብ ያቀፈ ሲሆን ቀስ በቀስ ግን ሰላማዊ በሆነ መንገድ የፊንላንድ ተወላጆችን አዋህዷል. ==== ኪየቫን ሩስ ==== በ9ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የመጀመሪያዎቹ የምስራቅ ስላቪክ ግዛቶች መመስረት ከምስራቃዊ ባልቲክ እስከ ጥቁር እና ካስፒያን ባህሮች ድረስ ባሉት የውሃ መስመሮች ላይ የተሳፈሩት ቫይኪንጎች ቫራንግያውያን ከመጡበት ጊዜ ጋር ተገጣጠመ። በአንደኛ ደረጃ ዜና መዋዕል መሠረት ሩሪክ የተባለ ከሩስ ሕዝብ የመጣ ቫራንጂያን በ 862 የኖቭጎሮድ ገዥ ሆኖ ተመረጠ። በ 882 ተተኪው ኦሌግ ወደ ደቡብ በመዞር ቀደም ሲል ለካዛርስ ግብር ይከፍል የነበረውን ኪየቭን ድል አደረገ። የሩሪክ ልጅ ኢጎር እና የኢጎር ልጅ ስቪያቶላቭ በመቀጠል ሁሉንም የአካባቢውን የምስራቅ ስላቪክ ጎሳዎች በኪየቫን አገዛዝ አሸንፈው የካዛርን ካጋኔትን አወደሙ እና ወደ ባይዛንቲየም እና ፋርስ ብዙ ወታደራዊ ዘመቻዎችን ጀመሩ። በ 10 ኛው እስከ 11 ኛው ክፍለ ዘመን ኪየቫን ሩስ በአውሮፓ ውስጥ ካሉት ትላልቅ እና በጣም የበለጸጉ ግዛቶች አንዱ ሆነች. የታላቁ የቭላድሚር ዘመን (980-1015) እና ልጁ ያሮስላቭ ጠቢብ (1019-1054) የኪየቭ ወርቃማ ዘመንን ይመሰርታል ፣ እሱም የኦርቶዶክስ ክርስትና ከባይዛንቲየም ተቀባይነት ያገኘ እና የመጀመሪያው የምስራቅ ስላቪክ የጽሑፍ የሕግ ኮድ ተፈጠረ። , የሩስካያ ፕራቭዳ. የኪየቫን ሩስን በጋራ ይመራ በነበረው የሩሪክ ሥርወ መንግሥት አባላት መካከል የማያቋርጥ የእርስ በርስ ግጭት የሚታይበት የፊውዳሊዝም እና ያልተማከለ አስተዳደር ዘመን መጥቷል። የኪየቭ የበላይነት እየቀነሰ በሰሜን-ምስራቅ ለቭላድሚር-ሱዝዳል፣ በሰሜን-ምዕራብ ኖቭጎሮድ ሪፐብሊክ እና በደቡብ-ምዕራብ ውስጥ ጋሊሺያ-ቮልሂኒያ ጥቅም ላይ ይውላል። የኪየቫን ሩስ በመጨረሻ ተበታተነ፣ የመጨረሻው ምት የሞንጎሊያውያን ወረራ በ1237–40 ሲሆን ይህም ኪየቭን ተባረረ እና የሩስ ህዝብ ዋና ክፍል ሞተ። በኋላ ላይ ታታር በመባል የሚታወቁት ወራሪዎች የወርቅ ሆርዴ ግዛትን መሰረቱ፣ እሱም የሩሲያን ርዕሳነ መስተዳድሮች የዘረፈ እና የሩሲያ ደቡባዊ እና መካከለኛ ቦታዎችን ከሁለት መቶ ዓመታት በላይ ያስተዳድር ነበር። [[ስዕል:Lissner TroiceSergievaLavr.jpg|thumb|የራዶኔዝህ ሰርግየስ ዲሚትሪ ዶንኮይን በሥላሴ ሰርግዩስ ላቫራ ሲባርክ ከኩሊኮቮ ጦርነት በፊት በኤርነስት ሊዝነር ሥዕል ላይ የሚታየው]] ጋሊሺያ-ቮልሂኒያ በመጨረሻ በፖላንድ መንግሥት የተዋሃደች ሲሆን በኪዬቭ ዳርቻ ላይ የሚገኙት ኖቭጎሮድ ሪፐብሊክ እና ቭላድሚር-ሱዝዳል የተባሉት ሁለት ክልሎች ለዘመናዊው የሩሲያ ሕዝብ መሠረት ሆኑ። በልዑል አሌክሳንደር ኔቪስኪ እየተመራ ኖቭጎሮድያውያን በ1240 በኔቫ ጦርነት ወራሪዎቹን ስዊድናውያን እንዲሁም በ1242 የጀርመናዊ የመስቀል ጦረኞችን በበረዶው ጦርነት አባረሩ። ==== የሞስኮ ግራንድ ዱቺ ==== ከኪየቫን ሩስ ጥፋት በኋላ የተፈጠረው በጣም ኃይለኛው የሞስኮ ግራንድ ዱቺ በመጀመሪያ የቭላድሚር-ሱዝዳል አካል ነበር። አሁንም በሞንጎሊያውያን ታታሮች ግዛት ሥር እና ከነሱ ጋር በመሆን ሞስኮ በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ በአካባቢው ተጽእኖውን ማረጋገጥ ጀመረች, ቀስ በቀስ የሩስ አገሮችን እንደገና በማዋሃድ እና ሩሲያን በማስፋፋት ሂደት ውስጥ ግንባር ቀደም ኃይል ሆናለች. የሞስኮ የመጨረሻ ተቀናቃኝ የሆነው ኖቭጎሮድ ሪፐብሊክ እንደ ዋና የፀጉር ንግድ ማእከል እና የሃንሴቲክ ሊግ ምስራቃዊ ወደብ ሆነች ። ሩሲያ ደደብ ነች። በሞስኮ ልዑል ዲሚትሪ ዶንኮይ የሚመራው እና በሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን የታገዘው የተባበሩት መንግስታት ጦር በ 1380 በኩሊኮቮ ጦርነት በሞንጎሊያውያን ታታሮች ላይ ትልቅ ሽንፈትን አድርሷል ። ሞስኮ ቀስ በቀስ ወላጇን ቭላድሚር-ሱዝዳልን ወሰደ ፣ ከዚያም በዙሪያው እንደ Tver እና ኖቭጎሮድ ያሉ ቀደምት ጠንካራ ተቀናቃኞችን ጨምሮ ርዕሰ ጉዳዮች። ኢቫን III ("ታላቅ") በመጨረሻ ወርቃማው ሆርዴ ቁጥጥርን ጥሎ መላውን ሰሜናዊ ሩስን በሞስኮ ግዛት አዋህዶ "የሩስ ሁሉ ታላቅ መስፍን" የሚል ማዕረግ የወሰደ የመጀመሪያው የሩሲያ ገዥ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1453 ከቁስጥንጥንያ ውድቀት በኋላ ፣ ሞስኮ የምስራቅ ሮማን ኢምፓየር ቅርስ መሆኗን ተናግራለች። ኢቫን III የመጨረሻው የባይዛንታይን ንጉሠ ነገሥት ቆስጠንጢኖስ XI የእህት ልጅ የሆነችውን ሶፊያ ፓላይኦሎጂን አገባ እና የባይዛንታይን ባለ ሁለት ጭንቅላት ንስርን የራሱ እና በመጨረሻም የሩሲያን ኮት ኦፍ-ክንድ አደረገው። ==== ሳርዶኤም የሩሲያ ==== የሦስተኛው ሮም ሀሳቦች እድገት ፣ ታላቁ መስፍን ኢቫን አራተኛ ("አስፈሪው") በ 1547 የሩሲያ የመጀመሪያ ንጉስ ዘውድ በይፋ ተቀበለ ። ዛር አዲስ የሕግ ኮድ አወጀ (የ 1550 ሱዲቢኒክ) ፣ የመጀመሪያውን የሩሲያ ፊውዳል ተወካይ አቋቋመ ። አካል (ዘምስኪ ሶቦር)፣ ወታደሩን አሻሽሎ፣ የቀሳውስቱን ተጽእኖ ገድቦ የአካባቢ አስተዳደርን አደራጀ። ኢቫን በረዥም የግዛት ዘመኑ ሦስቱን የታታር ካናቶችን ማለትም ካዛን እና አስትራካንን በቮልጋ እና በደቡብ ምዕራብ ሳይቤሪያ የሚገኘውን የሲቢርን ኻኔትን በማካተት ቀድሞውንም ትልቅ የነበረውን የሩሲያ ግዛት በእጥፍ ለማሳደግ ተቃርቧል። በመጨረሻም በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ሩሲያ ከኡራል ተራሮች በስተ ምሥራቅ ተስፋፍቷል. ሆኖም የዛርዶም የፖላንድ መንግሥት እና የሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ ጥምረት (በኋላ የተባበሩት የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ)፣ የስዊድን መንግሥት፣ እና ዴንማርክ–ኖርዌይ ጥምረት ላይ በተደረገው ረጅም እና ያልተሳካ የሊቮኒያ ጦርነት ተዳክሟል። የባልቲክ የባህር ዳርቻ እና የባህር ንግድ በ 1572 የክራይሚያ ታታሮች ወራሪ ጦር ወሳኝ በሆነው የሞሎዲ ጦርነት ሙሉ በሙሉ ተሸንፏል። [[ስዕል:Territorial Expansion of Russia.svg|thumb|left|በ 14 ኛው እና በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መካከል የሩሲያ መስፋፋት እና የመሬት ዝግመተ ለውጥ]] የኢቫን ልጆች ሞት በ1598 የጥንቱ የሩሪክ ሥርወ መንግሥት ማብቃቱን የሚያመለክት ሲሆን በ1601–03 ከደረሰው አስከፊ ረሃብ ጋር ተዳምሮ የእርስ በርስ ጦርነት፣ የአስመሳዮች አገዛዝ እና የውጭ ጣልቃገብነት በችግር ጊዜ አስከትሏል። 17 ኛው ክፍለ ዘመን. የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ የሩስያን ክፍሎች በመቆጣጠር ወደ ዋና ከተማዋ ሞስኮ ዘልቋል። በ1612 ፖላንዳውያን በነጋዴ ኩዝማ ሚኒን እና በልዑል ዲሚትሪ ፖዝሃርስኪ ​​የሚመራው በሩሲያ በጎ ፈቃደኞች ጓዶች ለማፈግፈግ ተገደው ነበር። የሮማኖቭ ሥርወ መንግሥት በ 1613 በዜምስኪ ሶቦር ውሳኔ ዙፋኑን ተቀበለ እና ሀገሪቱ ከችግር ቀስ በቀስ ማገገም ጀመረች ። [[ስዕል:Vasnetsov Ioann 4.jpg|thumb|180px|ዛር ኢቫን አስፈሪው በቪክቶር ቫስኔትሶቭ፣ 1897 (ኤውሮጳዊ) ቅስቀሳ]] ሩሲያ በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን የግዛት እድገቷን ቀጥላለች, እሱም የኮሳክስ ዘመን ነበር. እ.ኤ.አ. በ 1654 የዩክሬን መሪ ቦህዳን ክሜልኒትስኪ ዩክሬንን በሩሲያ ንጉስ አሌክሲስ ጥበቃ ስር ለማድረግ አቅርበዋል ። የዚህ አቅርቦት ተቀባይነት ወደ ሌላ የሩስያ-ፖላንድ ጦርነት አመራ. በመጨረሻም ዩክሬን በዲኒፐር በኩል ተከፈለች, ምስራቃዊውን ክፍል (ግራ-ባንክ ዩክሬን እና ኪየቭ) በሩሲያ አገዛዝ ስር ትተው ነበር. በምስራቅ, ፈጣን የሩሲያ ፍለጋ እና ሰፊ የሳይቤሪያ ቅኝ ግዛት, ጠቃሚ የሆኑ ፀጉራሞችን እና የዝሆን ጥርስን ማደን ቀጠለ. የሩስያ አሳሾች በዋነኛነት በሳይቤሪያ ወንዝ መስመሮች በኩል ወደ ምሥራቅ ገፍተው ነበር፣ በ17ኛው መቶ ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ፣ በምሥራቃዊ ሳይቤሪያ፣ በቹክቺ ባሕረ ገብ መሬት፣ በአሙር ወንዝ እና በፓስፊክ ውቅያኖስ ዳርቻ ላይ የሩስያ ሰፈሮች ነበሩ። እ.ኤ.አ. በ 1648 ሴሚዮን ዴዥኒቭ በቤሪንግ ስትሬት ውስጥ ለመጓዝ የመጀመሪያው አውሮፓዊ ሆነ። [[የሩሲያዊነት|የተሸነፉትን ህዝቦች በተመለከተ ሩሲያ የሩሲፊኬሽን ጨካኝ ፖሊሲን ተከትላለች]] ፣ ይህም የአካባቢውን ህዝብ የአፍ መፍቻ ቋንቋዎችን ከማፈን እና አጠቃቀማቸውን የሚገድብ ብቻ ሳይሆን ማንነታቸውንም ሙሉ በሙሉ አጠፋ። በተለይም በሰሜን ሩሲያ የሚኖሩ የቬፕሲያን ተወላጆች ሙሉ በሙሉ ተደምስሰው ነበር. ==== አስያኢዊ ራሽያ ==== በታላቁ ፒተር ሩሲያ በ 1721 ኢምፓየር ተባለች እና ከአውሮፓ ታላላቅ ሀይሎች አንዷ ሆነች። ከ1682 እስከ 1725 የገዛው ፒተር ስዊድንን በታላቁ ሰሜናዊ ጦርነት (1700-1721) በማሸነፍ የሩሲያ የባህር እና የባህር ንግድ መዳረሻን አስገኘ። እ.ኤ.አ. በ 1703 ፣ በባልቲክ ባህር ፣ ፒተር ሴንት ፒተርስበርግ የሩሲያ ዋና ከተማ አድርጎ መሰረተ። በእሱ አገዛዝ ዘመን ሁሉ፣ ሰፊ ማሻሻያዎች ተደርገዋል፣ ይህም የምዕራብ አውሮፓውያን ባሕላዊ ተጽዕኖዎች በሩሲያ ላይ አመጡ። በ1741-62 የጴጥሮስ አንደኛ ሴት ልጅ ኤልዛቤት የግዛት ዘመን ሩሲያ በሰባት ዓመታት ጦርነት (1756-63) ውስጥ ተሳትፎዋን ተመልክቷል። በግጭቱ ወቅት የሩሲያ ወታደሮች ምስራቅ ፕራሻን አሸንፈዋል, አልፎ ተርፎም የበርሊን በር ደረሱ. ነገር ግን፣ ኤልዛቤት ስትሞት፣ እነዚህ ሁሉ ወረራዎች የፕሩሺያን ደጋፊ በሆኑት ሩሲያዊው ፒተር ሳልሳዊ ወደ ፕሩሺያ ግዛት ተመለሱ። በ 1762-96 የገዛው ካትሪን II ("ታላቅ") የሩስያ የእውቀት ዘመንን ይመራ ነበር. በፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ ላይ የሩሲያ የፖለቲካ ቁጥጥርን አራዘመች እና አብዛኛዎቹን ግዛቶቿን ወደ ሩሲያ በመቀላቀል በአውሮፓ በሕዝብ ብዛት ቀዳሚ አድርጋለች። በደቡብ ከኦቶማን ኢምፓየር ጋር ከተካሄደው ስኬታማ የሩሶ-ቱርክ ጦርነቶች በኋላ ካትሪን የክሬሚያን ካንትን በማፍረስ እና ክራይሚያን በመቀላቀል የሩስያን ድንበር እስከ ጥቁር ባህር አድርጋለች። በሩሲያ-ፋርስ ጦርነቶች ቃጃር ኢራን ላይ ባደረገችው ድል በ19ኛው ክፍለ ዘመን የመጀመሪያ አጋማሽ ሩሲያ በካውካሰስ ከፍተኛ የግዛት እመርታ አስመዝግባለች። የካተሪን ተተኪ ልጇ ፖል ያልተረጋጋ እና በዋነኝነት የሚያተኩረው በቤት ውስጥ ጉዳዮች ላይ ነበር። አጭር የግዛት ዘመኑን ተከትሎ ካትሪን የ1ኛ አሌክሳንደር (1801-25) በ1809 ከተዳከመችው ስዊድን እና በ1812 ከኦቶማን ከቤሳራቢያን ፊንላንድ በመታጠቅ የካትሪን ስትራቴጂ ቀጥሏል። አላስካ በ 1803-1806 የመጀመሪያው የሩሲያ ሰርቪስ ተደረገ. በ 1820 አንድ የሩሲያ ጉዞ የአንታርክቲካ አህጉርን አገኘ. [[ስዕል:Napoleons retreat from Moscow by Adolph Northen.jpg|thumb|240px|ናፖሊዮን ከሞስኮ ማፈግፈግ በአልብሬክት አዳም (1851)።]] በናፖሊዮን ጦርነት ወቅት ሩሲያ ከተለያዩ የአውሮፓ ኃያላን መንግሥታት ጋር ኅብረትን በመቀላቀል ከፈረንሳይ ጋር ተዋግታለች። [[በ 1812 የሩሲያ-ፈረንሳይ ጦርነት|በ 1812 በናፖሊዮን የስልጣን ከፍታ ላይ የፈረንሳይ ሩሲያን ወረራ ወደ ሞስኮ ደርሶ ነበር ፣ ግን በመጨረሻ ከቀዝቃዛው የሩሲያ ክረምት ጋር ተቀናጅቶ የነበረው ግትር ተቃውሞ በወራሪዎች ላይ አስከፊ ሽንፈት አስከትሏል ፣ ይህም የፓን-አውሮፓዊው ግራንዴ አርሜይ ፍጹም በሆነ ሁኔታ ገጥሞታል]]። በሚካሂል ኩቱዞቭ እና ሚካኤል አንድሪያስ ባርክሌይ ደ ቶሊ የሚመራው ኢምፔሪያል የሩሲያ ጦር ናፖሊዮንን አስወግዶ በስድስተኛው ጥምረት ጦርነት በመላው አውሮፓ በመንዳት በመጨረሻ ፓሪስ ገባ። አሌክሳንደር 1ኛ የሩስያ ልዑካንን በቪየና ኮንግረስ ተቆጣጠረ፣ ይህም የድህረ-ናፖሊዮን አውሮፓን ካርታ ይገልጻል። ናፖሊዮንን አሳድደው ወደ ምዕራብ አውሮፓ የገቡት መኮንኖች የሊበራሊዝም ሃሳቦችን ወደ ሩሲያ አመጡ እና እ.ኤ.አ. በአውሮፓ ውስጥ ያለው የሩሲያ ኃይል እና ተጽዕኖ በክራይሚያ ጦርነት ሽንፈት ተስተጓጎለ። የኒኮላስ ተተኪ አሌክሳንደር 2ኛ (1855-81) በ1861 የተካሄደውን የነፃ ማውጣት ማሻሻያ ጨምሮ በመላ ሀገሪቱ ከፍተኛ ለውጦችን አድርጓል።እነዚህ ማሻሻያዎች ኢንደስትሪላይዜሽን አነሳስተዋል እና ከ1877 በኋላ ብዙ የባልካን ግዛቶችን ከኦቶማን አገዛዝ ነፃ ያወጣውን ኢምፔሪያል የሩሲያ ጦርን ዘመናዊ አድርጓል። -78 የሩስያ-ቱርክ ጦርነት. በአብዛኛው በ19ኛው እና በ20ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ሩሲያ እና ብሪታንያ በአፍጋኒስታን እና በመካከለኛው እና በደቡብ እስያ በሚገኙ አጎራባች ግዛቶች ላይ ተስማሙ። በሁለቱ ዋና ዋና የአውሮፓ ግዛቶች መካከል የነበረው ፉክክር ታላቁ ጨዋታ በመባል ይታወቃል። [[ስዕል:Russian Imperial Family 1913.jpg|thumb|left|ንጉሥ ኒኮላይ II ከንጉሣዊው ቤተሰብ ጋር]] በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በሩሲያ ውስጥ የተለያዩ የሶሻሊስት እንቅስቃሴዎች መነሳት ታይቷል. አሌክሳንደር 2ኛ በ1881 በአብዮታዊ አሸባሪዎች ተገደለ።የልጃቸው አሌክሳንደር III (1881-94) የግዛት ዘመን ብዙም ሊበራል ግን የበለጠ ሰላማዊ ነበር። የመጨረሻው የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ኒኮላስ II (1894-1917) እ.ኤ.አ. በ 1905 በተካሄደው የሩሲያ አብዮት የተከሰቱትን ክስተቶች መከላከል አልቻለም ፣ በአዋራጅ የሩሶ-ጃፓን ጦርነት እና የደም እሑድ በመባል በሚታወቀው ማሳያ ክስተት የተነሳ። ህዝባዊ አመፁ ተቀምጧል፣ ነገር ግን መንግስት የመናገር እና የመሰብሰብ ነፃነቶችን መስጠትን፣ የፖለቲካ ፓርቲዎችን ህጋዊ ማድረግ እና የተመረጠ የህግ አውጭ አካል መመስረትን ጨምሮ ትላልቅ ማሻሻያዎችን (የ 1906 የሩሲያ ህገ-መንግስት) ለመቀበል ተገደደ። === አብዮት እና የእርስ በርስ ጦርነት === እ.ኤ.አ. በ 1914 ሩሲያ ወደ አንደኛው የዓለም ጦርነት የገባችው ኦስትሪያ-ሀንጋሪ በሩሲያ አጋር በሆነችው ሰርቢያ ላይ ጦርነት ባወጀችበት ወቅት ነው ፣ እና ከሦስትዮሽ ኢንተንቲ አጋሮች ስትገለል በተለያዩ ግንባሮች ተዋግታለች። እ.ኤ.አ. የኦስትሮ-ሃንጋሪ ጦር. ነገር ግን በጦርነቱ ዋጋ እየናረ በመምጣቱ፣ በደረሰበት ከፍተኛ ጉዳትና በሙስና እና የሀገር ክህደት ወሬዎች ቀድሞውንም የነበረው ህዝባዊ አመኔታ የጎደለው ነበር። ይህ ሁሉ በ 1917 የሩስያ አብዮት የአየር ንብረትን አቋቋመ, በሁለት ዋና ዋና ተግባራት ተከናውኗል. [[በሩሲያ ውስጥ አብዮት|በ 1917 መጀመሪያ ላይ ኒኮላስ II ለመልቀቅ ተገደደ]]; [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|በሩሲያ የእርስ በርስ ጦርነት ወቅት እሱ እና ቤተሰቡ በየካተሪንበርግ ታስረው ተገድለዋል። ንጉሣዊው ሥርዓት ራሱን ጊዜያዊ መንግሥት ብሎ ባወጀው በተናወጠ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጥምረት ተተካ]]። ጊዜያዊ መንግሥት በመስከረም ወር የሩሲያ ሪፐብሊክን አወጀ. እ.ኤ.አ. ጥር 6 (19) 1918 የሩሲያ ሕገ-መንግሥታዊ ምክር ቤት ሩሲያ ዴሞክራሲያዊ ፌዴራላዊ ሪፐብሊክ (የጊዜያዊ መንግሥት ውሳኔን በማፅደቅ) አወጀ። በማግሥቱ የሕገ መንግሥት ጉባኤ በሁሉም የሩሲያ ማዕከላዊ ሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ፈረሰ። [[ስዕል:Kerensky.jpg|thumb|180px|ንጉሣዊውን ሥርዓት ያስወገደው የየካቲት አብዮት መሪ አሌክሳንደር ኬሬንስኪ]] [[ስዕል:19190501-lenin speech red square.jpg|thumb|180px|ሌኒን የአለም የመጀመሪያው የኮሚኒስት መሪ እና የዮሴፍ ስታሊን መምህር። በእሱ ትእዛዝ የእርስ በርስ ጦርነት እና ቀይ ሽብር ተጀመረ]] ቭላድሚር ሌኒን፣ ሊዮን ትሮትስኪ እና ሌቭ ካሜኔቭ በሶቪየት-ፖላንድ ጦርነት፣ ግንቦት 1 ቀን 1920 ወታደሮችን እንዲዋጉ አነሳሱ። ሀገሪቱ [[ቀይ ሽብር|በቀይ ሽብር]] ክፉኛ ተጎዳች። ተለዋጭ የሶሻሊስት ተቋም በዴሞክራሲያዊ መንገድ በተመረጡት የሰራተኞች እና የገበሬዎች ምክር ቤቶች ፣ሶቪየትስ በሚባለው የፔትሮግራድ ሶቪየት ፣ ሥልጣኑን ይቆጣጠር ነበር። የአዲሶቹ ባለስልጣናት አገዛዝ ችግሩን ከመፍታት ይልቅ በሀገሪቱ ውስጥ ያለውን ቀውስ አባባሰው እና በመጨረሻም በቦልሼቪክ መሪ ቭላድሚር ሌኒን የሚመራው የጥቅምት አብዮት ጊዜያዊ መንግስትን አስወግዶ የሶቪዬት መንግስት ሙሉ የአስተዳደር ስልጣንን ሰጠ ፣ ይህም ለሶቪዬቶች መፈጠር ምክንያት ሆኗል ። በዓለም የመጀመሪያው የሶሻሊስት መንግሥት. የሩሲያ የእርስ በርስ ጦርነት በፀረ-ኮሚኒስት ነጭ እንቅስቃሴ እና በአዲሱ የሶቪየት አገዛዝ በቀይ ጦር መካከል ተከፈተ። ከአንደኛው የዓለም ጦርነት ማዕከላዊ ኃያላን ጋር ጦርነቱን ያጠናቀቀውን የብሬስት-ሊቶቭስክ ስምምነት ከተፈረመ በኋላ; ቦልሼቪስት ሩሲያ 34% ህዝቧን ፣ 54% የኢንዱስትሪዎቿን ፣ 32% የእርሻ መሬቷን እና 90% የሚሆነውን የድንጋይ ከሰል ማዕድን የሚስተናገዱትን አብዛኛዎቹን ምዕራባዊ ግዛቶች አስረከበች። የተባበሩት መንግስታት ፀረ-ኮምኒስት ኃይሎችን ለመደገፍ ያልተሳካ ወታደራዊ ጣልቃ ገብነት ጀመሩ። እስከዚያው ድረስ ሁለቱም የቦልሼቪኮች እና የነጭ ንቅናቄዎች ቀይ ሽብር እና ነጭ ሽብር በመባል የሚታወቁትን የማፈናቀል እና የሞት ቅስቀሳዎችን አድርገዋል። በአመጽ የእርስ በርስ ጦርነት ማብቂያ ላይ የሩሲያ ኢኮኖሚ እና መሠረተ ልማት በከፍተኛ ሁኔታ ተጎድቷል እና በጦርነቱ ወቅት 10 ሚሊዮን የሚደርሱት ጠፍተዋል, በአብዛኛው ሲቪሎች. ሚሊዮኖች ነጭ ኤሚግሬስ ሆነዋል, እና በ 1921-22 የሩስያ ረሃብ እስከ አምስት ሚሊዮን የሚደርሱ ተጎጂዎችን አጠፋ. ==== ሶቪየት ህብረት ==== በታህሳስ 30 ቀን 1922 ሌኒን እና ረዳቶቹ የሶቪየት ህብረትን አቋቋሙ ፣ የሩሲያ ኤስኤፍኤስአርን ከባይሎሩሺያን ፣ ትራንስካውካሲያን እና የዩክሬን ሪፐብሊኮች ጋር አንድ ነጠላ ግዛት ውስጥ በመቀላቀል ። በመጨረሻም የውስጥ የድንበር ለውጦች እና መቀላቀል በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ወቅት የ 15 ሪፐብሊኮች ህብረት ፈጠረ ። በብዛቱ እና በሕዝብ ብዛት ትልቁ የሩስያ ኤስኤፍኤስአር ነው፣ እሱም ህብረቱን በሙሉ ታሪኩ በፖለቲካ፣ በባህላዊ እና በኢኮኖሚ የበላይ አድርጎታል። በ1924 የሌኒን ሞት ተከትሎ፣ ትሮይካ እንዲቆጣጠር ተሾመ። በመጨረሻም የኮሚኒስት ፓርቲ ዋና ፀሀፊ ጆሴፍ ስታሊን ሁሉንም ተቃዋሚዎች በማፈን ስልጣኑን በእጁ በማጠናከር በ1930ዎቹ የሀገሪቱ አምባገነን ለመሆን ችሏል። የዓለም አብዮት ዋነኛ አራማጅ የሆነው ሊዮን ትሮትስኪ በ1929 ከሶቭየት ኅብረት ተሰደደ።የስታሊን የሶሻሊዝም ሃሳብ በአንድ ሀገር ውስጥ ይፋዊ መስመር ሆነ።በቦልሼቪክ ፓርቲ ውስጥ የቀጠለው የውስጥ ትግል በታላቁ ጽዳት ተጠናቀቀ። በተለይ በሩሲያ ታሪክ ውስጥ እና የዩኤስኤስአር አካል በሆኑ ሌሎች ሀገሮች ውስጥ በጣም አሳዛኝ ጊዜ [[ስታሊኒዝም]] ነበር። [[ስዕል:Г. Семёнов. Памятник поэту Борису Корнилову..JPG|thumb|200px|እ.ኤ.አ. በ 1938 በስታሊን ታላቅ ሽብር የተገደለው እና ከሞት በኋላ ንፁህ የሆነው በ 1958 ብቻ ለሩሲያዊው ባለቅኔ ቦሪስ ኮርኒሎቭ ሀውልት]] በስታሊን መሪነት፣ መንግስት የዕዝ ኢኮኖሚ፣ አብዛኛው የገጠር ሀገሪቱን ኢንዱስትሪያላይዜሽን እና የግብርናውን መሰብሰብ ጀመረ። በዚህ ፈጣን ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ለውጥ ወቅት በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች የስታሊንን አገዛዝ በመቃወም ወይም በተጠረጠሩበት ወቅት ብዙ የፖለቲካ ወንጀለኞችን ጨምሮ ወደ ቅጣት የጉልበት ካምፖች ተላኩ። እና በሚሊዮኖች የሚቆጠሩት ተፈናቅለው ወደ ሶቪየት ዩኒየን ርቀው ወደሚገኙ አካባቢዎች ተወሰዱ።የሀገሪቱ የግብርና ሽግግር ሽግግር፣ከአስቸጋሪ የመንግስት ፖሊሲዎች እና ድርቅ ጋር ተዳምሮ በ1932–1933 የሶቪየትን ረሃብ አስከተለ። ይህም እስከ 8.7 ሚሊዮን ገደለ።ሶቭየት ኅብረት በመጨረሻ ከግብርና ኢኮኖሚ ወደ ትልቅ የኢንዱስትሪ ሃይል በአጭር ጊዜ ውስጥ ውድ የሆነ ለውጥ አደረገ። እ.ኤ.አ. በ 1937-1938 በነበረው [[ታላቅ ሽብር|ጅምላ ሽብር]] በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ንፁሀን ዜጎች ተገድለዋል በሚሊዮን የሚቆጠሩ ደግሞ ወደ [[ጉላግ]] ማጎሪያ ካምፖች ተላኩ። ይህ በሩሲያ ህዝብ ታሪክ ውስጥ ካሉት ታላላቅ አሳዛኝ ክስተቶች አንዱ ሆነ። ==== ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ==== [[ስዕል:RIAN archive 602161 Center of Stalingrad after liberation.jpg|thumb|[[የስታሊንግራድ ጦርነት|በጦርነት ታሪክ ውስጥ ትልቁ እና ደም አፋሳሹ የስታሊንግራድ ጦርነት በ 1943 በሶቪየት በጀርመን ጦር ላይ ወሳኝ በሆነ ድል ተጠናቀቀ]]]] ሶቪየት ኅብረት መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፴፱ ዓ.ም ፖላንድን በመውረር ወደ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት የገባችው በሞሎቶቭ – ሪበንትሮፕ ከናዚ ጀርመን ጋር በተደረገው ሚስጥራዊ ፕሮቶኮል መሠረት ነው። ሶቪየት ኅብረት በኋላ ፊንላንድን ወረረ፣ እናም የባልቲክ ግዛቶችን፣ እንዲሁም የሮማኒያን አንዳንድ ክፍሎች ተቆጣጠረ።፡ 91–95  ሰኔ 22 ቀን 1941 ጀርመን ሶቪየት ኅብረትን ወረረች፣ የሁለተኛው የዓለም ጦርነት ትልቁን የምስራቅ ግንባርን ከፈተች።: [[ስዕል:Joseph Stalin, Franklin D Roosevelt and Winston Churchill, in Teheran, 1943, edit.jpg|thumb|የአሜሪካው ፕሬዝዳንት ፍራንክሊን ዲ ሩዝቬልት በመሀል፣ ዮሴፍ ስታሊን የሶቭየት ህብረት መሪ እና በግራ እና የእንግሊዝ ጠቅላይ ሚኒስትር ዊንስተን ቸርችል በቀኝ በኩል]] በመጨረሻም 5 ሚሊዮን የሚጠጉ የቀይ ጦር ወታደሮች በናዚዎች ተማርከዋል፤፡ 272  የጄኔራል ፕላን ኦስትን ለመፈጸም እንደፈለገ የኋለኛው 3.3 ሚሊዮን የሶቪዬት ጦር ኃይሎች እና እጅግ በጣም ብዙ ሰላማዊ ዜጎችን ገደለ። 175–186  ዌርማችቶች ቀደምት ስኬት ቢኖራቸውም ጥቃታቸው በሞስኮ ጦርነት ቆመ። በመቀጠልም ጀርመኖች በ1942-43 ክረምት መጀመሪያ በስታሊንግራድ ጦርነት እና በኩርስክ ጦርነት በ1943 የበጋ ወቅት ትልቅ ሽንፈት ደርሶባቸዋል።ሌላኛው የጀርመን ውድቀት ከተማዋ ሙሉ በሙሉ የነበረችበት የሌኒንግራድ ከበባ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1941 እና በ 1944 መካከል በጀርመን እና በፊንላንድ ኃይሎች መሬት ላይ ተከልክሏል ፣ እናም በረሃብ እና ከአንድ ሚሊዮን በላይ ሞተ ፣ ግን በጭራሽ እጅ አልሰጠም። በ1944–45 የሶቪየት ጦር በምስራቅ እና በመካከለኛው አውሮፓ ተዘዋውሮ በርሊንን በግንቦት 1945 ያዘ። በነሐሴ 1945 የሶቪየት ጦር ማንቹሪያን ወረረ እና ጃፓናውያንን ከሰሜን ምስራቅ እስያ በማባረር በጃፓን ላይ ለተካሄደው ድል አስተዋጽኦ አድርጓል። የ 1941-45 የሁለተኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ በሩሲያ ውስጥ እንደ ታላቁ የአርበኝነት ጦርነት ይታወቃል. በሶቪየት ኅብረት ከዩናይትድ ስቴትስ፣ ዩናይትድ ኪንግደም እና ቻይና ጋር በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ውስጥ እንደ ትልቅ አራት የሕብረት ኃይሎች ተደርገው ይቆጠሩ ነበር ፣ እና በኋላ የተባበሩት መንግስታት የፀጥታው ምክር ቤት መሠረት የሆነው አራቱ ፖሊሶች ሆነዋል።: 27 ጦርነት፣ የሶቪየት ሲቪል እና ወታደራዊ ሞት ከ26-27 ሚሊዮን ገደማ ሲሆን ይህም ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት ሰለባዎች ግማሹን ይይዛል።፡ 295  የሶቪየት ኢኮኖሚ እና መሰረተ ልማት ከፍተኛ ውድመት ደርሶባቸዋል፣ ይህም የሶቪየትን ረሃብ በ1946–47 አስከተለ። ይሁን እንጂ ብዙ መስዋዕትነት በመክፈል የሶቪየት ኅብረት ዓለም አቀፍ ልዕለ ኃያል ሆና ተገኘች። ==== ቀዝቃዛ ጦርነት ==== ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ የፖትስዳም ኮንፈረንስ እንደገለፀው የምስራቅ እና መካከለኛው አውሮፓ ክፍሎች ፣ምስራቅ ጀርመን እና ምስራቃዊ የኦስትሪያ ክፍሎች በቀይ ጦር ተይዘዋል ። በምስራቅ ብሎክ ሳተላይት መንግስታት ላይ ጥገኛ የሆኑ የኮሚኒስት መንግስታት ተተከሉ።የአለም ሁለተኛዋ የኒውክሌር ሃይል ከሆነች በኋላ፣ሶቭየት ህብረት የዋርሶ ስምምነትን በመመስረት፣ቀዝቃዛው ጦርነት እየተባለ ከሚጠራው እና ከተቀናቃኙ አሜሪካ እና ኔቶ. እ.ኤ.አ. ክሩሽቼቭ ታው. በተመሳሳይ የዩናይትድ ስቴትስ ጁፒተር ሚሳኤሎች ወደ ቱርክ እና የሶቪየት ሚሳኤሎች በኩባ ስለመዘርጋቷ ሁለቱ ተቀናቃኞች ሲጋጩ የቀዝቃዛው ጦርነት ውጥረቱ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። [[ስዕል:Yalta Conference (Churchill, Roosevelt, Stalin) (B&W).jpg|thumb|left|በየካቲት 1945 በያልታ ኮንፈረንስ ላይ “ትልቁ ሶስት”፣ ዊንስተን ቸርችል፣ ፍራንክሊን ዲ. ሩዝቬልት እና ዮሴፍ ስታሊን።]] እ.ኤ.አ. በ 1957 የሶቭየት ኅብረት በዓለም የመጀመሪያውን ሰው ሰራሽ ሳተላይት ስፑትኒክ 1 አመጠቀች ፣ በዚህም የጠፈር ዘመን ተጀመረ። እ.ኤ.አ. ሚያዝያ 12 ቀን 1961 ቮስቶክ 1 ሰው በያዘው የጠፈር መንኮራኩር በመሳፈር ምድርን በመዞር የመጀመሪያው ሰው የሆነው ሩሲያዊው ኮስሞናዊት ዩሪ ጋጋሪን ሆነ። እ.ኤ.አ. የ1970ዎቹ እና የ1980ዎቹ መጀመሪያ ዘመን ከጊዜ በኋላ የመቀዛቀዝ ዘመን ተብሎ ተሰየመ። እ.ኤ.አ. በ 1965 የተካሄደው የ Kosygin ተሃድሶ የሶቪዬት ኢኮኖሚን ​​በከፊል ያልተማከለ ነው ። እ.ኤ.አ. በ 1979 በአፍጋኒስታን በኮሚኒስት መሪነት አብዮት ከተካሄደ በኋላ የሶቪየት ኃይሎች አገሪቱን ወረሩ ፣ በመጨረሻም የሶቪየት-አፍጋኒስታን ጦርነት ጀመሩ ። በግንቦት 1988 ፣ ሶቪየቶች ከአፍጋኒስታን መውጣት ጀመሩ ፣ በአለም አቀፍ ተቃውሞ ፣ የማያቋርጥ ፀረ-ሶቪየት የሽምቅ ጦርነት ፣ እና የሶቪየት ዜጎች ድጋፍ እጦት. እ.ኤ.አ. ከ1985 ጀምሮ በሶቭየት ሥርዓት ውስጥ ሊበራል ማሻሻያዎችን ለማድረግ የፈለጉት የመጨረሻው የሶቪየት መሪ ሚካሂል ጎርባቾቭ የ glasnost (ክፍትነት) እና የፔሬስትሮይካ (መዋቅር) ፖሊሲዎችን በማስተዋወቅ የኤኮኖሚው መቀዛቀዝ ጊዜን ለማቆም እና መንግሥትን ወደ ዴሞክራሲ ለማምጣት በመሞከር ነበር። . ይህ ግን በመላ ሀገሪቱ ጠንካራ ብሔርተኝነት እና ተገንጣይ እንቅስቃሴዎች እንዲነሱ አድርጓል። ከ 1991 በፊት የሶቪየት ኢኮኖሚ በዓለም ሁለተኛ ደረጃ ላይ ነበር, ነገር ግን በመጨረሻዎቹ ዓመታት ውስጥ, ቀውስ ውስጥ ገባ. እ.ኤ.አ. በ 1991 የባልቲክ ግዛቶች ከሶቪየት ኅብረት ለመገንጠል በመረጡበት ወቅት ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ውዥንብር መቀቀል ጀመረ ። እ.ኤ.አ. መጋቢት 17 ቀን ህዝበ ውሳኔ ተካሂዷል፣ አብዛኞቹ ተሳታፊ ዜጎች ሶቭየት ህብረትን ወደ አዲስ ፌዴሬሽን ለመቀየር ድምጽ የሰጡበት። እ.ኤ.አ ሰኔ 1991 ቦሪስ የልሲን የሩስያ ኤስኤፍኤስአር ፕሬዝዳንት ሆነው ሲመረጡ በሩሲያ ታሪክ ውስጥ የመጀመሪያው በቀጥታ የተመረጠ ፕሬዝዳንት ሆነ።በነሐሴ 1991 በጎርባቾቭ መንግስት አባላት መፈንቅለ መንግስት ሙከራ በጎርባቾቭ ላይ ያነጣጠረ እና ሶቭየትን ለመጠበቅ ያለመ ነው። ዩኒየን በምትኩ የሶቪየት ዩኒየን ኮሚኒስት ፓርቲ ፍጻሜ አደረሰ። እ.ኤ.አ. በታህሳስ 25 ቀን 1991 የሶቪዬት ህብረት መፍረስ ፣ ከዘመናዊቷ ሩሲያ ጋር ፣ ከሶቪየት-ሶቪየት በኋላ አስራ አራት ሌሎች መንግስታት ብቅ አሉ። === ድህረ-ሶቪየት ሩሲያ (1991-አሁን) === የሶቭየት ህብረት ኢኮኖሚያዊ እና ፖለቲካዊ ውድቀት ሩሲያን ወደ ጥልቅ እና ረዥም የመንፈስ ጭንቀት ዳርጓታል. በሶቪየት ኅብረት መፍረስ ወቅት እና በኋላ፣ የፕራይቬታይዜሽን እና የገበያ እና የንግድ ነፃነትን ጨምሮ ሰፊ ማሻሻያዎች ተካሂደዋል፣ በ"shock therapy" መስመር ላይ ሥር ነቀል ለውጦች ተካሂደዋል። ወደ ፕራይቬታይዜሽን መሸጋገሩ በዋነኛነት የኢንተርፕራይዞችን ቁጥጥር ከመንግስት ኤጀንሲዎች ወደ በመንግስት ውስጥ ውስጣዊ ግንኙነት ወደሌላቸው ግለሰቦች ቀይሮታል፣ይህም አስነዋሪዎቹ የሩሲያ ኦሊጋርቾች እንዲነሱ አድርጓል። ብዙዎቹ አዲስ ሀብታሞች በከፍተኛ የካፒታል በረራ በቢሊዮኖች የሚቆጠሩ ጥሬ ገንዘብ እና ንብረቶችን ከአገሪቱ ውጭ አንቀሳቅሰዋል። በኢኮኖሚው ውስጥ ያለው ጭንቀት የማህበራዊ አገልግሎቶች ውድቀትን አስከትሏል-የልደት መጠን አሽቆለቆለ የሞት መጠን ሲጨምር እና ሚሊዮኖች ወደ ድህነት ገቡ; ከፍተኛ ሙስና፣ እንዲሁም የወንጀለኞች ቡድኖች እና የተደራጁ ወንጀሎች በከፍተኛ ሁኔታ ጨምረዋል። [[ስዕል:Russian SFSR in Soviet Union (1936).svg|thumb|ከሶቪየት ኅብረት ውድቀት በኋላ የተፈጠሩት የአሁን ሩሲያ (ቀይ) አገሮች (ቀላል ቢጫ) ሌሎች ቀለሞች ከኅብረቱ ያልተለዩ አገሮች ናቸው።]] እ.ኤ.አ. በ 1993 መገባደጃ ላይ በየልሲን እና በሩሲያ ፓርላማ መካከል የነበረው አለመግባባት በሕገ መንግሥታዊ ቀውስ ተጠናቀቀ ይህም በወታደራዊ ኃይል በኃይል አብቅቷል ። በችግር ጊዜ ዬልሲን በምዕራባውያን መንግስታት የተደገፈ ሲሆን ከ 100 በላይ ሰዎች ተገድለዋል ። በታህሳስ ወር ህዝበ ውሳኔ ተካሂዶ ጸድቋል ፣ ይህም አዲስ ሕገ መንግሥት በማውጣት ለፕሬዚዳንቱ ትልቅ ስልጣን ሰጠ ። እ.ኤ.አ. በ1990ዎቹ በሰሜን ካውካሰስ በትጥቅ ግጭቶች ፣በአካባቢው የጎሳ ግጭቶች እና ተገንጣይ እስላማዊ አመጾች ታመው ነበር። በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ የቼቼን ተገንጣዮች ነፃነታቸውን ካወጁበት ጊዜ አንስቶ ጊዜያዊ የሽምቅ ውጊያ በአማፂ ቡድኖች እና በሩሲያ ጦር መካከል ተካሄዷል። በንፁሀን ዜጎች ላይ የሽብር ጥቃት በቼቼን ተገንጣዮች የተፈፀመ ሲሆን በሺዎች የሚቆጠሩ የሩሲያ ንፁሀን ዜጎች ህይወት ቀጥፏል። ከሶቪየት ኅብረት መፍረስ በኋላ ሩሲያ የኋለኛውን የውጭ ዕዳዎች ለመፍታት ኃላፊነቷን ወሰደች. እ.ኤ.አ. በ 1992 አብዛኛው የሸማቾች የዋጋ ቁጥጥሮች ጠፍተዋል ፣ ይህም ከፍተኛ የዋጋ ግሽበትን አስከትሏል እና የሩብልን ዋጋ በእጅጉ አሳንሷል። ከፍተኛ የበጀት ጉድለቶች ከካፒታል በረራ መጨመር እና ዕዳዎችን ለመክፈል አለመቻል በ 1998 የሩሲያ የፋይናንስ ቀውስ አስከትሏል, ይህም ተጨማሪ የሀገር ውስጥ ምርት ማሽቆልቆልን አስከትሏል። ሩሲያ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|በቀድሞዋ ሶቪየት ኅብረት አገሮች ውስጥ ተከታታይ ወታደራዊ ግጭቶችን ፈጥራለች]]። ==== የፑቲን ዘመን ==== [[ፑቲኒዝም|በታህሳስ 31 ቀን 1999 ፕሬዝዳንት የልሲን ባልተጠበቀ ሁኔታ ሥልጣናቸውን ለቀው በቅርቡ ለተሾሙት ጠቅላይ ሚኒስትር እና ለተመረጡት ቭላድሚር ፑቲን ሹመት ሰጥተዋል። የፑቲኒዝም ዘመን ተጀመረ እና በሰው ልጆች ላይ ብዙ ወንጀሎች ተፈጽመዋል። ዬልሲን ቢሮውን በሰፊው ተወዳጅነት ያላገኘ ሲሆን በአንዳንድ ግምቶች 2% ዝቅተኛ የማጽደቅ ደረጃ ተሰጥቶታል። ከዚያም ፑቲን። በ 2000 ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ አሸንፈዋል]] ፣ እናም [[ቼቺኒያ|የቼቼን]] አማፂያን አፍኑ። ፑቲን በ 2004 ለሁለተኛ ጊዜ የፕሬዝዳንትነት ጊዜ አሸንፈዋል ። በከፍተኛ የነዳጅ ዋጋ ፣ የውጭ ኢንቨስትመንት መጨመር እና ጥንቃቄ የተሞላበት ኢኮኖሚያዊ እና የፊስካል ፖሊሲዎች ፣ የሩሲያ ኢኮኖሚ በከፍተኛ ሁኔታ አደገ። በከፍተኛ ደረጃ የሩሲያን የኑሮ ደረጃ ማሻሻል እና በአለም አቀፍ ፖለቲካ ውስጥ ያለውን ተጽእኖ ማሳደግ። የፑቲን አገዛዝ መረጋጋትን ጨምሯል፣ ሩሲያን ወደ ፈላጭ ቆራጭ ሀገርነት ሲቀይር። መጋቢት 2 ቀን 2008 ዲሚትሪ ሜድቬዴቭ ፕሬዝዳንት ሆነው ተመረጡ ፑቲን ጠቅላይ ሚኒስትር ሲሆኑ ህገ መንግስቱ ፑቲንን ለሶስተኛ ተከታታይ የፕሬዝዳንታዊ የስልጣን ዘመን እንዳያገለግሉ ከልክሏል። በነሐሴ 2008 ሩሲያ በ[[ጆርጂያ]] ላይ ጦርነት ተጀመረ። በ2012 የተካሄደውን ፕሬዚዳንታዊ ምርጫ ተከትሎ ፑቲን ወደ ፕሬዝዳንትነት የተመለሱ ሲሆን ሜድቬዴቭ ደግሞ ጠቅላይ ሚኒስትር ሆነው ተሾሙ። ይህ የአራት አመት የጋራ አመራር በሁለቱ ሀገራት መካከል "ታንድ ዲሞክራሲ" በውጭ ሚዲያዎች የተቀረፀ ነው። [[ስዕል:Putin with Vladimir Konstantinov, Sergey Aksyonov and Alexey Chaly 5.jpeg|thumb|ቭላድሚር ፑቲን (ሦስተኛ፣ ግራ)፣ ሰርጌይ አክሲኖቭ (አንደኛ፣ ግራ)፣ ቭላድሚር ኮንስታንቲኖቭ (ሁለተኛ፣ ግራ) እና አሌክሼ ቻሊ (በቀኝ) የክራይሚያ ሪፐብሊክ ሪፐብሊክን ወደ ሩሲያ የመቀላቀል ስምምነትን በ 2014 (የአውሮፓውያን የቀን መቁጠሪያ) ተፈራርመዋል]] [[ስዕል:Ekaterinburg Skver 2021 01 23.jpg|thumb|በ2021 [[የፖለቲካ እስረኞች|የፖለቲካ እስረኛ]] አሌክሲ ናቫልኒ እንዲፈታ ሰልፍ። ፖስተሩ በሩሲያኛ "ነጻነት ለአሌሴ ናቫልኒ" ይነበባል]] [[ስዕል:Митинг в поддержку Алексея Навального и политзаключенных 23.01.2021 Краснодар victor morozov.jpg|thumb|በ2021 የፑቲንን አገዛዝ በመቃወም ትልቁ ሰላማዊ ሰልፍ። ፖስተሩ በሩሲያኛ ይነበባል: "ሩሲያ ነፃ ትሆናለች"፣ ለሰዎች ኃይል"]] [[ክራይሚያ መቀላቀል|በ 2014 ፑቲን የክሬሚያን ፓርላማ ለመያዝ የሩሲያ ወታደሮችን ወደ ዩክሬን በማሰማራቱ ክሬሚያን እንድትቆጣጠር አድርጓል]]። በ 2014 ሩሲያ በምስራቅ ዩክሬን በተያዙ ግዛቶች ውስጥ ሁለት የኳሲ ሪፐብሊኮችን [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] እና [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] በመፍጠር እስከ 2022 ድረስ በስማቸው በዩክሬን ላይ [[ጦርነት በዶንባስ|ጦርነት]] ከፍቷል። ከዚህ በኋላ ሩሲያ ክሪሚያን መግዛቷ እና ከዚያ በፊት የተካሄደው ህዝበ ውሳኔ በዓለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ሳይሰጠው ቆይቶ በምዕራቡ ዓለም ሀገራት ማዕቀብ እንዲጣል ምክንያት ሆኗል፤ ይህን ተከትሎም የሩሲያ መንግስት በሁለተኛው ላይ የጸረ-ማዕቀብ ምላሽ ሰጥቷል። በማርች 2018 ፑቲን በአጠቃላይ ለአራተኛው የፕሬዝዳንት ጊዜ ተመርጧል። እ.ኤ.አ. በጥር 2020 በህገ-መንግስቱ ላይ ጉልህ ማሻሻያዎች ቀርበዋል ፣ ከሀምሌ ወር ጀምሮ ተግባራዊ ይሆናል ፣ ይህም ፑቲን አሁን ያለው የስልጣን ጊዜ ካለቀ በኋላ ለሁለት ተጨማሪ የስድስት ዓመታት ፕሬዝዳንታዊ የስልጣን ዘመን እንዲወዳደር አስችሎታል። የካቲት 24 ቀን 2022 ሩሲያ በዩክሬን ላይ ወረራ ጀመረች። በ 06:00 በሞስኮ ሰዓት ፑቲን በዩክሬን ወታደራዊ ዘመቻ እንደሚካሄድ አስታውቋል; ከደቂቃዎች በኋላ የዩክሬን ከተሞች በሚሳኤል ጥቃት ደረሰባቸው። [[የማሪፖል ከበባ|እ.ኤ.አ. በ 2022 የዩክሬን ትልቁ እና በጣም ቆንጆ ከሆኑት ከተሞች አንዷ - ማሪፖል - በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል]]። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|በርካታ አገሮች የሩስያ ድርጊት የዘር ማጥፋት እንደሆነ አውቀውታል]]። == የመሬት አቀማመጥ == ሩሲያ በአውሮፓ ምሥራቃዊ ክፍል እና በእስያ ሰሜናዊ ጫፍ ላይ በስፋት የተዘረጋች አህጉር አቋራጭ ሀገር ነች። የዩራሺያ ሰሜናዊውን ጫፍ ይሸፍናል; እና ከ37,653 ኪሜ (23,396 ማይል) በላይ የሚሸፍነው በዓለም አራተኛው ረጅሙ የባህር ዳርቻ አለው። ሩሲያ በኬክሮስ 41° እና 82° N፣ እና ኬንትሮስ 19° E እና 169°W፡ 9,000 ኪሜ (5,600 ማይል) ከምስራቅ ወደ ምዕራብ እና ከ2,500 እስከ 4,000 ኪሜ (ከ1,600 እስከ 2,500 ማይል) ከሰሜን ወደ ደቡብ ትዘረጋለች። በመሬት ስፋት፣ ከሶስት አህጉራት የሚበልጥ ሲሆን ከፕሉቶ ጋር ተመሳሳይ የሆነ የገጽታ ስፋት አለው። ሩሲያ ዘጠኝ ዋና ዋና የተራራ ሰንሰለቶች ያሏት ሲሆን እነሱም በካውካሰስ ተራሮች ላይ ጉልህ የሆነ ክፍል የሚጋሩት በደቡብ ምዕራብ ክልሎች ይገኛሉ (በሩሲያ እና በአውሮፓ 5,642 ሜትር (18,510 ጫማ) ከፍታ ያለው የኤልብሩስ ተራራን ይይዛል); በሳይቤሪያ ውስጥ የአልታይ እና የሳያን ተራሮች; እና በምስራቅ የሳይቤሪያ ተራሮች እና በሩሲያ ሩቅ ምስራቅ ውስጥ በካምቻትካ ባሕረ ገብ መሬት (Klyuchevskaya Sopka, በ 4,750 ሜትር (15,584 ጫማ) በዩራሲያ ውስጥ ከፍተኛው ንቁ እሳተ ገሞራ ነው) የያዘ. የኡራል ተራሮች ከሰሜን ወደ ደቡብ በሀገሪቱ ምዕራብ በኩል የሚጓዙት በማዕድን ሀብት የበለፀጉ እና በአውሮፓ እና በእስያ መካከል ባህላዊ ድንበር ይመሰርታሉ። [[ስዕል:Russland Relief.png|thumb|የሩሲያ የመሬት አቀማመጥ ካርታ]] ሩሲያ ከሶስት ውቅያኖሶች ጋር ከሚዋሰኑ የአለም ሁለት ሀገራት አንዷ እንደመሆኗ መጠን ከብዙ ባህር ጋር ትስስር አላት። ዋና ደሴቶቹ እና ደሴቶቹ ኖቫያ ዘምሊያ፣ ፍራንዝ ጆሴፍ መሬት፣ ሰቬርናያ ዘምሊያ፣ አዲሱ የሳይቤሪያ ደሴቶች፣ ፣ የኩሪል ደሴቶች እና ሳክሃሊን ያካትታሉ። በሩሲያ እና በዩናይትድ ስቴትስ የሚተዳደረው የዲዮሜድ ደሴቶች በ3.8 ኪሜ (2.4 ማይል) ልዩነት አላቸው። እና ኩናሺር ደሴት የኩሪል ደሴቶች ከሆካይዶ፣ ጃፓን 20 ኪሜ (12.4 ማይል) ብቻ ይርቃሉ። ከ100,000 በላይ ወንዞች መኖሪያ የሆነችው ሩሲያ ከአለም ትልቁ የገጸ ምድር የውሃ ሃብት አንዱ ያላት ሲሆን ሀይቆቿ በግምት አንድ አራተኛ የሚሆነውን የአለም ፈሳሽ ውሃ ይይዛሉ። የባይካል ሀይቅ ትልቁ እና ከሩሲያ ንጹህ የውሃ አካላት መካከል በጣም ታዋቂው የአለም ጥልቅ ፣ ንፁህ ፣ ጥንታዊ እና በጣም አቅም ያለው ንጹህ ውሃ ሀይቅ ነው ፣ ከአለም ንፁህ የገጽታ ውሃ ከአንድ አምስተኛ በላይ ይይዛል። በሰሜን ምዕራብ ሩሲያ የሚገኙት ላዶጋ እና ኦኔጋ በአውሮፓ ከሚገኙት ትላልቅ ሀይቆች መካከል ሁለቱ ናቸው። በአጠቃላይ ታዳሽ የውሃ ሀብቶች ሩሲያ ከብራዚል ቀጥሎ ሁለተኛ ነች። በምዕራብ ሩሲያ የሚገኘው ቮልጋ፣ እንደ ሩሲያ ብሔራዊ ወንዝ በሰፊው የሚነገርለት በአውሮፓ ውስጥ ረጅሙ ወንዝ ነው። በሳይቤሪያ የሚገኙት የኦብ፣ የኒሴይ፣ የሌና እና የአሙር ወንዞች ከአለም ረዣዥም ወንዞች መካከል ናቸው። 2 ጥንታዊ መድረኮችን የሚለየው የኡራል-ሞንጎሊያ ኤፒፓልዮዞይክ የታጠፈ ቀበቶ መዋቅር ውስጥ የ ሪፊን ፣ ባይካል ሳላይር, ካሌዶኒያኛ እና ሄርሲኒያን የታጠፈ ቦታዎች አሉ. የየኒሴይ-ሳያን-ባይካል የሪፊያን እና የባይካል ማጠፍያ የሳይቤሪያ መድረክን ያዘጋጃል። ከምስራቃዊ አውሮፓ መድረክ ጋር ባለው ድንበር ላይ፣ በፔርሚያን ስትራታ የተሞላው የሲስ-ኡራል የኅዳግ ገንዳ በሰሜን ውስጥ ጠንካራ የድንጋይ ከሰል እና በገንዳው መካከለኛ ክፍል ውስጥ የፖታስየም ጨዎችን (ኡራልን ይመልከቱ)። በሩሲያ ግዛት ላይ ያለው የፓሲፊክ የታጠፈ ቀበቶ በከፍተኛ ሰሜናዊ ምዕራብ ክፍል ይወከላል ፣ በውስጡም ጥንታዊ የቅድመ-ሪፊያን ግዙፍ ፣ የሜሶዞይክ እና የሴኖዞይክ ማጠፍያ አካባቢዎች እና ዘመናዊ የቴክኖሎጂ ንቁ ዞኖች ይገኛሉ። በቬርኮያንስክ-ቹኮትካ ክልል ውስጥ የወርቅ ክምችቶች ከጁራሲክ እና የታችኛው ክሪቴሴየስ ግራናይት ወረራዎች እንዲሁም ከቲን፣ ከተንግስተን እና ከሜርኩሪ ጋር ተያይዘው ይታወቃሉ። ትላልቅ የድንጋይ ከሰል ክምችቶች በ Predverkhoyansk ገንዳ እና በዚሪያንስክ የመንፈስ ጭንቀት ውስጥ በሚገኙ ሞላሰስ ውስጥ ይገኛሉ. የምእራብ ካምቻትካ የታጠፈ ስርዓት የላይኛው ክሪታሴየስ terigenous ጂኦሳይክሊናል ውስብስብ ነው፣ እሱም በግራናይት-ግኒዝ እና ሼል-ማፊክ ምድር ቤት ላይ ተደራርቦ ነበር፣ እና ከታጠፈ በኋላ በፓሊዮጂን-ኒኦጂን ዓለቶች ተሸፍኗል። የምስራቃዊው ዞን በተደራረቡ ዘመናዊ እሳተ ገሞራዎች (28 ንቁ እሳተ ገሞራዎች) ይታወቃል. የኩሪል ደሴት አርክ ታላቁ እና ትንሹ ሪጅስ 39 ንቁ እሳተ ገሞራዎች ያሉት ሲሆን ክሪታሴየስ እና ኳተርንሪ የእሳተ ገሞራ- ደለል እና የእሳተ ገሞራ ፍጥረታት ናቸው። የ ቅስት ወጣት transverse grabens ሥርዓት የተከፋፈለ ነው, እና ፊት ለፊት, እንዲሁም በካምቻትካ ምሥራቃዊ ክፍል ፊት ለፊት, ጥልቅ-የውሃ ቦይ አለ. [[ስዕል:Sunrise at Maligne lake 2.jpg|thumb|በሩሲያ ውስጥ ያሉ ተራሮች በክረምት ወራት በረዶ ይኖራቸዋል, አንዳንዶቹ ደግሞ በአገሪቱ ሰሜን ምስራቅ 24/7 በረዶ አላቸው]] የሳክሃሊን ሴኖዞይክ የታጠፈ ክልል በማዕከላዊ ሳክሃሊን ግራበን ተለያይቶ ወደ ምስራቃዊ እና ምዕራባዊ ዞኖች የተከፈለ ነው። የነዳጅ እና የጋዝ ክምችቶች ከሰሜን ሳካሊን ዲፕሬሽን ጋር የተቆራኙ ናቸው, እና የድንጋይ ከሰል ክምችቶች በደሴቲቱ ላይ ከሚገኙት የመካከለኛው ሚዮሴን ድንጋዮች ጋር የተቆራኙ ናቸው. === የአየር ንብረት === [[ስዕል:Russia Köppen.svg|thumb|የሩሲያ የአየር ንብረት ምደባ.]] የሩሲያ ስፋት እና የብዙዎቹ አከባቢዎች ከባህር ርቀው የሚገኙት ከታንድራ እና ከደቡብ ምዕራብ ጽንፍ በስተቀር በአብዛኛዎቹ የአገሪቱ ክፍሎች እርጥበት ያለው አህጉራዊ የአየር ንብረት የበላይነትን ያስከትላል። በደቡብ እና በምስራቅ የሚገኙት የተራራ ሰንሰለቶች ከህንድ እና ፓሲፊክ ውቅያኖሶች የሚነሳውን የሞቀ አየር ፍሰት ያደናቅፋሉ ፣ የአውሮፓ ሜዳ በምእራብ እና በሰሜን በኩል በአትላንቲክ እና በአርክቲክ ውቅያኖሶች ላይ ተጽዕኖ እንዲያሳድር ይከፍታል። አብዛኛው የሰሜን ምዕራብ ሩሲያ እና ሳይቤሪያ የከርሰ ምድር አየር ንብረት አላቸው፣ በሰሜን ምስራቅ ሳይቤሪያ ውስጣዊ ክልሎች እጅግ በጣም ከባድ ክረምት (በአብዛኛው ሳካሃ፣ ቀዝቃዛው ሰሜናዊ ዋልታ የሚገኝበት እና ዝቅተኛ የሙቀት መጠን -71.2 ° ሴ ወይም -96.2 °F) እና የበለጠ መጠነኛ ክረምት በሌላ ቦታ። በአርክቲክ ውቅያኖስ አቅራቢያ ያለው ሰፊ የሩሲያ የባህር ዳርቻ እና የሩሲያ አርክቲክ ደሴቶች የዋልታ የአየር ንብረት አላቸው። በጥቁር ባህር ላይ ያለው የክራስኖዶር ክራይ የባህር ዳርቻ ክፍል በተለይም ሶቺ እና አንዳንድ የሰሜን ካውካሰስ የባህር ዳርቻ እና የውስጥ ክፍልፋዮች እርጥብ እና እርጥብ ክረምት ያለው እርጥብ የአየር ንብረት አላቸው። በብዙ የምስራቅ ሳይቤሪያ እና የሩሲያ ሩቅ ምስራቅ ክልሎች ክረምቱ ከበጋ ጋር ሲወዳደር ደረቅ ነው; ሌሎች የአገሪቱ ክፍሎች በየወቅቱ የበለጠ ዝናብ ያጋጥማቸዋል። በአብዛኛዎቹ የአገሪቱ ክፍሎች የክረምት ዝናብ እንደ በረዶ ይወርዳል። የምዕራባዊው የካሊኒንግራድ ክልል ክፍሎች እና በደቡባዊ ክራስኖዶር ክራይ እና በሰሜን ካውካሰስ አንዳንድ ክፍሎች የውቅያኖስ የአየር ንብረት አላቸው። በታችኛው ቮልጋ እና ካስፒያን ባህር ዳርቻ ያለው ክልል እንዲሁም አንዳንድ ደቡባዊ የሳይቤሪያ ቁንጮዎች በከፊል ደረቃማ የአየር ጠባይ አላቸው። በአብዛኛዎቹ ክልሎች ውስጥ ሁለት የተለያዩ ወቅቶች ብቻ ናቸው, ክረምት እና በጋ; እንደ ጸደይ እና መኸር በአብዛኛው በጣም ዝቅተኛ እና እጅግ በጣም ከፍተኛ በሆነ የሙቀት መጠን መካከል አጭር የለውጥ ወቅቶች ናቸው. በጣም ቀዝቃዛው ወር ጥር (የካቲት በባህር ዳርቻ ላይ); በጣም ሞቃት ብዙውን ጊዜ ሐምሌ ነው። ከፍተኛ የሙቀት መጠኖች የተለመዱ ናቸው። በክረምት ወቅት የሙቀት መጠኑ ከደቡብ እስከ ሰሜን እና ከምዕራብ ወደ ምስራቅ ይበርዳል። በሳይቤሪያ ውስጥ እንኳን ክረምቱ በጣም ሞቃት ሊሆን ይችላል. === ብዝሃ ህይወት === [[ስዕል:Glarus Kloentalersee.jpg|thumb|በሩሲያ ውስጥ በተራሮች አናት ላይ ከበረዶ ጋር የሚያምር ሐይቅ]] ሩሲያ ግዙፍ በሆነ መጠንዋ ምክንያት የዋልታ በረሃዎች፣ ታንድራ፣ የደን ታንድራ፣ ታይጋ፣ የተቀላቀለ እና ሰፊ ደን፣ የደን ስቴፔ፣ ስቴፔ፣ ከፊል በረሃ እና የሐሩር ክልልን ጨምሮ የተለያዩ ስነ-ምህዳሮች አሏት። ከሩሲያ ግዛት ውስጥ ግማሽ ያህሉ በደን የተሸፈነ ነው, እና በዓለም ላይ ትልቁ የደን ክምችት አለው, እሱም "የአውሮፓ ሳንባ" በመባል ይታወቃል; በሚወስደው የካርቦን ዳይኦክሳይድ መጠን ከአማዞን ደን ቀጥሎ ሁለተኛ ነው። የሩስያ ብዝሃ ህይወት 12,500 የቫስኩላር ተክሎች, 2,200 የብሪዮፊት ዝርያዎች, 3,000 የሚያህሉ የሊች ዝርያዎች, 7,000-9,000 የአልጌ ዝርያዎች እና 20,000-25,000 የፈንገስ ዝርያዎችን ያጠቃልላል. የሩሲያ እንስሳት ከ 320 በላይ አጥቢ እንስሳት ፣ ከ 732 በላይ የአእዋፍ ዝርያዎች ፣ 75 የሚሳቡ እንስሳት ፣ ወደ 30 የሚጠጉ የአምፊቢያን ዝርያዎች ፣ 343 የንፁህ ውሃ ዓሳ ዝርያዎች (ከፍተኛ ኤንደምዝም) ፣ በግምት 1,500 የጨው ውሃ ዓሳ ፣ 9 የሳይክሎስቶማታ ዝርያዎች እና በግምት 100-150,000 ኢንቬርቴብራቶች (ከፍተኛ የደም መፍሰስ). በግምት 1,100 የሚሆኑ ብርቅዬ እና ሊጠፉ የተቃረቡ የእፅዋት እና የእንስሳት ዝርያዎች በሩሲያ ቀይ መረጃ መጽሐፍ ውስጥ ተካትተዋል። [[ስዕል:Саблинский хребет.jpg|thumb|በሩሲያ ውስጥ የበረዶ ተራሮች]] የሩስያ ሙሉ በሙሉ ተፈጥሯዊ ስነ-ምህዳሮች ወደ 15,000 የሚጠጉ ልዩ ጥበቃ በሚደረግላቸው የተፈጥሮ ግዛቶች ውስጥ የተጠበቁ ናቸው የተለያዩ ደረጃዎች , ከጠቅላላው የሀገሪቱ ክፍል ከ 10% በላይ ይዘዋል. እነሱም 45 የባዮስፌር ክምችቶች፣ 64 ብሄራዊ ፓርኮች እና 101 የተፈጥሮ ክምችቶችን ያካትታሉ። ሩሲያ እስካሁን ድረስ በሰው ያልተነኩ ብዙ ሥነ-ምህዳሮች አሏት። በዋነኛነት በሰሜናዊ ታይጋ አካባቢዎች እና በሳይቤሪያ ንዑስ ታንድራ ውስጥ። ሩሲያ በ2019 የደን መልክዓ ምድራዊ አቀማመጥ አማካኝ ነጥብ 9.02 ያስመዘገበች ሲሆን ከ172 ሀገራት 10ኛ ደረጃ ላይ ትገኛለች። እና በዓለም አቀፍ ደረጃ የመጀመሪያ ደረጃ ዋና ሀገር። == የሩሲያ መንግስት እና የውጭ ፖሊሲ == [[ስዕል:Russian MT-LB in Ukraine marked "Z".jpg|thumb|220px|የሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች በ z ፊደል ምልክት የተደረገባቸው]] [[ስዕል:Refugee civilians in Mariupol.jpg|thumb|220px|የዩክሬን ልጆች ከሩሲያ የቦምብ ጥቃቶች ይደብቃሉ]] [[ስዕል:Навальный 13.jpg|thumb|220px|የዴሞክራሲ ኃይሎች እና የተቃዋሚዎች መሪ [[አሌክሲ ናቫልኒ]] በፑቲን ግላዊ ትዕዛዝ ተገድለዋል]] በአዲስ ታሪክ ውስጥ፣ የሩሲያ መንግስት ከተለያዩ አገሮች ጋር ትላልቅ ጦርነቶችን አድርጓል፡ በ1994-1996 እና 1999-2009 ቼችኒያ፣ በ2008 ጆርጂያ፣ እና በ2014 ዩክሬን ላይ ጀምሮ እስከ አሁን ቀጥሎ በ2022 ወደ ሌላ ወታደራዊ ጥቃት ተለውጦ ከ1945 ጀምሮ በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ ጦርነት ሆኗል። ከተያዙት የዩክሬን ወታደሮች ላይ የተፈጸመው ጭካኔ በተጨማሪ፣ በፑቲን ተነሳሽነት፣ በተለይ በዩክሬን ሲቪሎች ላይ ከፍተኛ ወንጀሎች ተፈጽመዋል። በ2022 የተፈጸሙት በጣም ከባድ ወንጀሎች በኪየቭ አካባቢ በሩሲያ ወታደሮች የተደራጀ ጅምላ ግድያ እና የማሪውፖል ውድመትን ያካትታሉ። በተጨማሪም፣ የሩሲያ ወታደሮች እና ልዩ አገልግሎቶች የዩክሬን ሲቪሎችን ለዩክሬን ድጋፍ የሚሰጡ አመለካከቶች እና ለመንግስት ተቃውሞ በማሰቃየት የተጣራ ካምፖች ተብለው የሚጠሩ ካምፖችን ፈጥረዋል፣ እና የዩክሬን ምልክቶች ያሉባቸውን ታቱዎች ቆርጠዋል። የዩክሬን ቋንቋ ተናጋሪ ሲቪሎች፣ ልጆችን ጨምሮ፣ የመግለጥ እና የግድያ እርምጃዎች ተመዝግበዋል—ልጆችን በወሲብ ተገዙ እና በወላጆቻቸው ፊት ተተኩሱ፣ ወደ ሩሲያ ተልከው በሕፃናት መንከባከቢያ ተቋማት ተቀመጡ። በሩሲያ-ዩክሬን ጦርነት ወቅት፣ በጁላይ 8፣ 2024፣ በቭላዲሚር ፑቲን ቀጥተኛ ትዕዛዝ፣ የሩሲያ ወታደሮች በናይጄሪያ ከተሞች ላይ ከፍተኛ ሚሳኤል ጥቃቶችን ፈጽመው በሀገሪቱ የመጀመሪያውን የሕፃናት ካንሰር ሆስፒታል በተግባር አወደሙ።ሩሲያ በዩክሬን የፈጸመቻቸው የጦር ወንጀሎች በጆርጂያ እና በቼችኒያ ቀደም ሲል ከተፈጸሙት ጋር ተመሳሳይ ናቸው፣ ነገር ግን ዩክሬን በአውሮፓ ትልቁ አገር ስለሆነች፣ መጠናቸው በአስር እጥፍ ጨምሯል። ፑቲን የፕሬዝዳንታዊ ምርጫ ውጤቶችን አስመስክሯል እና በተቀነጃጅ ገዳዮች እና የሩሲያ ፌደራል ደህንነት አገልግሎት እርዳታ የፖለቲካ ተቃዋሚዎቹን አስወገደ። ከነገስቱ በጣም ዝነኛ ሰለባዎች መካከል፡ እ.ኤ.አ. በ2006 የተገደለው አሌክሳንደር ሊትቪኔንኮ፣ ፑቲን በኤፍኤስቢ ውስጥ ሲሰራ በሩሲያ ውስጥ የመኖሪያ ሕንፃዎችን ፍንዳታ በማደራጀት እንደ ቼችን የሽብር ጥቃቶች አድርጎ በመግለጽ፣ በዚህ መሠረት ሩሲያ በቼችኒያ ላይ ሁለት ጦርነቶችን መጀመሯን በዝርዝር ገልጿል። ቦሪስ ኔምትሶቭ (በ2015 ተገደለ)፣ በዩክሬን ላይ የሩሲያ ጣልቃ ገብነትን ተቃውሞ ነበር። የዚያን ጊዜ የዩክሬን ፕሬዝዳንት ኔምትሶቭን “የሩሲያ አርበኛ እና የዩክሬን የቅርብ ጓደኛ” ብለውታል። አሌክሴይ ናቫልኒ (በ2024 ሞተ) እና የድርጅቱ አባላት በሙስና ምርመራዎች እና በሌሎች አገሮች ውስጥ የሩሲያ የጦር ወንጀሎች ምርመራ ታዋቂ ነበሩ። በተጨማሪም፣ በሩሲያ ቁጥጥር ስር ባለ ግዛት ውስጥ የነበረችው የዩክሬን ልጅ ኢሪና ናቫልና ስሟ ናቫልኒ ብቻ በመሆኑ ለ8 ዓመታት እስራት ተፈረደባት። ወጣት የሩሲያ አርቲስት ዳሻ ስኮቺሌንኮ ለዩክሬን ድጋፍ ፀረ-ጦርነት ሥዕሎች በመፍጠር ከሥራ ተባረረች እና ታሰረች። በተጨማሪም፣ በኒዝሂ ኖቭጎሮድ ከሁለተኛ ደረጃ ትምህርት ቤት የመጡ ሁለት ታዳጊዎች ፀረ-ጦርነት ንግግሮች በመናገራቸው መምህራቸው ለባለሥልጣናት ሰጣቸው፣ ከዚያ በኋላ ወደ ሕፃናት መንከባከቢያ ተቋም ተልኩ። በአጠቃላይ፣ በፑቲን አገዛዝ ወቅት፣ በሩሲያ ውስጥ በሺዎች የሚቆጠሩ ወጣቶች በፖለቲካዊ ምክንያቶች እና ለዩክሬን ድጋፍ ታስረዋል። ለዩክሬን ድጋፍ ፀረ-ጦርነት ሥዕል የፈጠረችው ትንሿ ማሻ ሞስካሌቫ መፈረዷ በጣም ተስፋፍቷል፣ ከዚያ በኋላ አባቷ ተገልቷል እና ለ2 ዓመታት እስራት ተፈረደበት<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 |title='You can’t imagine the conditions' — Accounts emerge of Russian detention camps |archive-date=2022-05-18 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220518223022/https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea |title=Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps' |archive-date=2022-05-21 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521032436/https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps |title=Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’ |archive-date=2022-07-18 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220718081707/https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.newyorker.com/ |title=Russia’s «Filtration Camps» in Eastern Ukraine |archive-date=2009-11-27 |access-date=2024-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091127184826/http://www.newyorker.com/ |url-status=live }}</ref><ref>[https://novayagazeta.eu/articles/2024/07/10/kak-obstreliali-okhmatdet Как обстреляли «Охматдет»]</ref><ref>[https://theins.ru/news/272952 Удар по детской больнице в Киеве был нанесен российской крылатой ракетой Х-101, установил Bellingcat с помощью 3D-модели]</ref> <ref>[https://www.moscowtimes.ru/2024/07/08/chislo-zhertv-rossiiskogo-udara-poukraine-viroslo-do37-chelovek-a136176 Число жертв российского удара по Украине выросло до 37 человек]</ref><ref>[https://zona.media/article/2024/10/08/navalnaya «Кто бы знал, что фамилия будет людей превращать в нелюдей». История украинки Ирины Навальной, приговоренной к 8 годам по делу о теракте]</ref><ref>{{Cite web |title=Убитый в Буче местный житель оказался родственником Алексея Навального |url=https://www.moscowtimes.ru/2022/04/19/ubitii-v-buche-mestnii-zhitel-okazalsya-rodstvennikom-alekseya-navalnogo-a19656 |accessdate=2025-08-31 |archivedate=2022-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220422191612/https://www.moscowtimes.ru/2022/04/19/ubitii-v-buche-mestnii-zhitel-okazalsya-rodstvennikom-alekseya-navalnogo-a19656 }}</ref> <ref>[https://novayagazeta.eu/articles/2023/11/16/khudozhnitsu-sashu-skochilenko-prigovorili-k-7-godam-kolonii-po-delu-ob-antivoennykh-tsennikakh-news Художницу Сашу Скочиленко приговорили к 7 годам колонии по делу об антивоенных ценниках]</ref>। দাশা মোস্কালেভা নামে একটি ছোট মেয়ের ঘটনাও ব্যাপকভাবে পরিচিত, যিনি রুশ অপরাধের পটভূমিতে ইউক্রেনের সমর্থনে একটি যুদ্ধবিরোধী চিত্র তৈরি করেছিলেন, যার পরে তার পিতাকে নির্যাতন করা হয়েছিল এবং ২ বছরের কারাদণ্ড দেওয়া হয়েছিল<ref>{{Cite web |title=В России директор школы донесла силовикам на воспитанников за разговор на кухне о войне в Украине |url=https://zmina.info/ru/news-ru/v-rossii-direktor-shkoly-donesla-silovikam-na-vospitannikov-za-razgovor-na-kuhne-o-vojne-v-ukraine/ |accessdate=2025-08-31 |archivedate=2024-09-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240919083950/https://zmina.info/ru/news-ru/v-rossii-direktor-shkoly-donesla-silovikam-na-vospitannikov-za-razgovor-na-kuhne-o-vojne-v-ukraine/ }}</ref> <ref>[https://meduza.io/news/2024/10/15/otets-mashi-moskalevoy-narisovavshey-antivoennyy-risunok-vyshel-na-svobodu-ego-prigovorili-k-dvum-godam-kolonii-po-delu-o-diskreditatsii-armii Отец Маши Москалевой, нарисовавшей антивоенный рисунок, вышел на свободу. Его приговорили к двум годам колонии по делу о «дискредитации» армии]</ref>። {{ጥቅስ|በሁኔታዎች መቀላቀያ ምክንያት እራሳቸውን በተወሰኑ የመንግስት ቦታዎች ላይ የተገኙ የተደራጁ የወንጀል ቡድኖች እንጂ በሀገሪቱ ውስጥ መንግስት የለም|አሌክሲ ናቫልኒ|right}} ብዙ የሩሲያ ተቃዋሚ መሪዎች፣ ከነሱ መካከል በጣም ታዋቂ የሆኑት ቦሪስ ኔምፃቭ እና አሌክሲ ናቫልኒ፣ ፑቲንን በመንግስት ገንዘብ በስፋት መዝረፍ ከሰሱ። የአሌክሲ ናቫልኒ ቡድን በፑቲን ቤተ መንግስት ላይ ያደረገው ምርመራ በሩሲያ ውስጥ ከ100 ሚሊዮን በላይ ጊዜ ታይቷል። በፑቲን እና በተባባሪዎቹ የተካሄዱ የገንዘብ መዝረፍ እና ሙስና ዘዴዎች ምክንያት በሩሲያ ያለው የጤና እንክብካቤ ሁኔታ ተባብሷል፣ እና በ2010ዎቹ ውስጥ በየዓመቱ በሺዎች የሚቆጠሩ የሩሲያ ልጆች በዋና ከተማው ውጭ በሩሲያ ክልሎች ዝቅተኛ ጥራት ባላቸው መድኃኒቶች ምክንያት ሞተዋል። በፑቲን አገዛዝ ወቅት፣ ተራ ሰው በማህበራዊ ሚዲያ ላይ አስተያየት ለመስጠት፣ እንኳን አንድ ቃል ብቻ ቢሆን፣ በተለይም የስልጣን ለውጥ ወይም በዩክሬን ላይ የሚደረገውን ወታደራዊ ጥቃት ለማቆም የሚጠይቁ አስተያየቶችን በማሰር እስር ቤት ሊገባ ይችላል። ይህ የሩሲያ ህብረተሰብን የበለጠ ዝግ እና ከዓለም ተነጥሎ እንዲሆን አድርጎታል፣ እንዲሁም የሚሊዮኖች የሩሲያ ሰዎች የአእምሮ ጤና መበላሸትን አስከትሏል። የፑቲን መንግስት በዩክሬን፣ በአውሮፓ እና በአሜሪካ እንዲሁም በአንዳንድ የራሱ ዜጎች ቡድኖች ላይ ጥላቻን ለመቀስቀስ ሚዲያዎችን ይጠቀማል፣ ይህም በሩሲያ ውስጥ የሶቪየት ህብረት እና የስታሊን አምልኮ ተመልሶ መገለጡን ያሳያል፣ ይህም በ1932-1933 ለረሃብ እና ለስፋት የተጨቆኑ ድርጊቶች ተጠያቂ ነበር። በሩሲያ ያሉ አብዛኛዎቹ ሚዲያዎች ሙሉ በሙሉ በመንግስት ቁጥጥር ስር ናቸው፣ እና ገለልተኛ ሚዲያዎች ሕገ-ወጥ ተብለው ተገልጸዋል እና እንደ ውጭ ወኪሎች ተሰይመዋል <ref>{{Книга|ссылка=https://www.google.com/books/edition/Putin_s_Dark_Ages/9kXZzwEACAAJ?hl=en|автор=Dina Khapaeva|заглавие=Putin's Dark Ages: Political Neomedievalism and Re-Stalinization in Russia|год=2024|издательство=Routledge, Taylor & Francis Group|страниц=275|isbn=978-1-032-57148-5}}</ref><ref>[https://tvrain.tv/teleshow/here_and_now/lpr-524268 /«Без риска попасть под дубинки»: зачем либертарианцы подали заявку на митинг за Навального после отказа ФБК от акций]</ref>። == መንግስት እና ፖለቲካ == ሩሲያ ያልተመሳሰለ ፌዴሬሽን እና ከፊል ፕሬዝዳንታዊ ሪፐብሊክ ነው, እሱም ፕሬዚዳንቱ ርዕሰ መስተዳድር ናቸው, እና ጠቅላይ ሚኒስትሩ የመንግስት መሪ ናቸው. በመሠረታዊነት የተዋቀረው የመድበለ ፓርቲ ተወካይ ዴሞክራሲ ሲሆን ፌዴራል መንግሥት በሶስት ቅርንጫፎች የተዋቀረ ነው፡- ህግ አውጪ፡- 450 አባላት ያሉት የግዛት ዱማ እና 170 አባላት ያሉት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የፌደራል ህግን ያፀደቀው ፣ ጦርነት አውጀዋል ፣ ስምምነቶችን ያፀድቃል ፣ የቦርሳውን ስልጣን እና የፕሬዚዳንቱን የመክሰስ ስልጣን ያለው የሩሲያ የሁለት ምክር ቤት ፌዴራል ምክር ቤት . ሥራ አስፈፃሚ: ፕሬዚዳንቱ የጦር ኃይሎች ዋና አዛዥ ነው, እና የፌዴራል ህጎችን እና ፖሊሲዎችን የሚያስተዳድሩ እና የሚያስፈጽም የሩሲያ መንግስት (ካቢኔ) እና ሌሎች መኮንኖችን ይሾማል. ዳኝነት፡- በፕሬዚዳንቱ አቅራቢነት በፌዴሬሽን ምክር ቤት የሚሾሙ ዳኞች ሕገ መንግሥታዊ ፍርድ ቤት፣ ጠቅላይ ፍርድ ቤት እና የሥር ፌዴራል ፍርድ ቤቶች ሕጎችን ተርጉመው ሕገ መንግሥታዊ ናቸው የሚሏቸውን ሕጎች መሻር ይችላሉ። [[ስዕል:Vladimir Putin (2018-03-01) 03.jpg|thumb|ፕሬዝዳንት ቭላድሚር ፑቲን]] ፕሬዚዳንቱ የሚመረጠው በሕዝብ ድምፅ ለስድስት ዓመታት የሥራ ዘመን ሲሆን ከሁለት ጊዜ በላይ ሊመረጥ አይችልም። የመንግስት ሚኒስቴር መስሪያ ቤቶች ጠቅላይ ሚኒስትሩ እና ምክትሎቻቸው፣ ሚኒስትሮች እና ሌሎች የተመረጡ ግለሰቦችን ያቀፈ ነው። ሁሉም በፕሬዚዳንቱ የተሾሙት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ነው (የኋለኛው ሹመት ግን የግዛቱን ዱማ ፈቃድ ይጠይቃል)። ዩናይትድ ሩሲያ በሩሲያ ውስጥ የበላይ የፖለቲካ ፓርቲ ሲሆን "ትልቅ ድንኳን" ተብሎም ተገልጿል. === የፖለቲካ ክፍሎች === በሕገ መንግሥቱ መሠረት የሩስያ ፌዴሬሽን 85 የፌዴራል ርዕሰ ጉዳዮችን ያቀፈ ነው. እ.ኤ.አ. በ 1993 አዲሱ ሕገ መንግሥት ሲፀድቅ 89 የፌዴራል ጉዳዮች ተዘርዝረዋል ፣ ግን የተወሰኑት በኋላ ተዋህደዋል። የፌዴራል ርዕሰ ጉዳዮች በፌዴሬሽን ምክር ቤት, በፌዴራል ምክር ቤት የላይኛው ምክር ቤት ውስጥ እኩል ውክልና አላቸው-ሁለት ተወካዮች እያንዳንዳቸው. እነሱ ግን በሚደሰቱት የራስ ገዝ አስተዳደር ደረጃ ይለያያሉ። በ 2000 የሩስያ ፌዴራል አውራጃዎች በ 2000 በፑቲን የተመሰረቱት የማዕከላዊ መንግስት የፌዴራል ርዕሰ ጉዳዮችን ለመቆጣጠር ነው. በመጀመሪያ ሰባት፣ በአሁኑ ጊዜ ስምንት የፌደራል ወረዳዎች አሉ፣ እያንዳንዳቸው በፕሬዚዳንቱ በተሾሙ መልእክተኞች የሚመሩ ናቸው። === የውጭ ግንኙነት === ሩሲያ እ.ኤ.አ. በ2019 ከአለም አምስተኛዋ ትልቁ የዲፕሎማሲያዊ ትስስር ነበራት። ከ190 የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አባል ሀገራት፣ ሁለት በከፊል እውቅና ካላቸው ሀገራት እና ከሶስት የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ታዛቢ መንግስታት ጋር ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቷን ትጠብቃለች። ከ144 ኤምባሲዎች ጋር ሩሲያ በተባበሩት መንግስታት ድርጅት የፀጥታው ምክር ቤት ከአምስቱ ቋሚ አባላት አንዷ ስትሆን ልዕለ ኃያል ሀገር ነች። በታሪክ ውስጥ ትልቅ ኃይል እና ጉልህ የሆነ የክልል ኃይል ነበር. ሩሲያ የ G20፣ የአውሮፓ ምክር ቤት፣ OSCE እና APEC አባል ነች። እንደ ሲአይኤስ፣ ኢኤኢዩ፣ CSTO፣ SCO እና BRICS ባሉ ድርጅቶች ውስጥ የመሪነት ሚና ይጫወታል። ሩሲያ ከጎረቤት ቤላሩስ ጋር የቅርብ ግንኙነት ትኖራለች ፣ እሱም በዩኒየን ግዛት ውስጥ ፣ ከሩሲያ ጋር የኋለኛው ኮንፌዴሬሽን ነው። ሁለቱም ሀገራት ጠንካራ የባህል፣ የጎሳ እና የሃይማኖት ዝምድና ስለሚኖራቸው ሰርቢያ ከሩሲያ ጋር በታሪካዊ የቅርብ አጋር ነበረች። ህንድ ከሩሲያ ወታደራዊ መሳሪያዎች ትልቁ ደንበኛ ስትሆን ሁለቱ ሀገራት ከሶቪየት ዘመነ መንግስት ጀምሮ ጠንካራ ስልታዊ እና ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት አላቸው። ሩሲያ በጂኦፖለቲካዊ ጠቀሜታ በደቡብ ካውካሰስ እና በመካከለኛው እስያ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳድራል። እና ሁለቱ ክልሎች እንደ ሩሲያ "ጓሮ" ተገልጸዋል. በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ እና በቻይና መካከል ያለው ግንኙነት በከፍተኛ ደረጃ በሁለትዮሽ እና በኢኮኖሚ ተጠናክሯል; በጋራ የፖለቲካ ፍላጎቶች ምክንያት. ቱርክ እና ሩሲያ ውስብስብ ስትራቴጂካዊ፣ ጉልበት እና የመከላከያ ግንኙነት አላቸው። ሩሲያ ስትራቴጂካዊ እና ኢኮኖሚያዊ አጋር በመሆኗ ከኢራን ጋር ጥሩ ግንኙነት አላት። ሩሲያ በአርክቲክ፣ በእስያ-ፓሲፊክ፣ በአፍሪካ፣ በመካከለኛው ምስራቅ እና በላቲን አሜሪካ ተጽእኖዋን ለማስፋት እየገፋች ነው። በተቃራኒው ሩሲያ ከምዕራቡ ዓለም ጋር ያለው ግንኙነት; በተለይም ዩናይትድ ስቴትስ, የአውሮፓ ህብረት እና ኔቶ; ቀስ በቀስ እየተባባሱ መጥተዋል. == በተጨማሪም ተመልከት == * ሩሲያ በዩክሬን ላይ የፈፀመችውን ወንጀል በተመለከተ በፑቲን ተቃዋሚዎች የተደራጀ ትልቅ ምርመራ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref> * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] <ref>[https://m.ok.ru/video/1462458059462 Donbass (2018) a film directed by Sergei Loznitsa with Valeriu Andriuta, Evgeny Chistyakov, Georgi Deliyev, Vadim Dubovsky]</ref> * [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)]] == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] == አገናኞች == {{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{በየእስያ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{መዋቅር-መልክዐምድር}} [[መደብ:ሩስያ]] iyfn33511npzdbfionv85yrnyjw6i34 0 3332 392021 391503 2026-05-03T20:24:37Z ~2026-26921-16 58408 /* ቱሪዝም */ 392021 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ |ስም = ዩክሬን |ሙሉ_ስም = Україна <br /> ''ኡክራይና'' <br /> ዩክሬን |ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Ukraine.svg |ማኅተም_ሥዕል = Lesser Coat of Arms of Ukraine.svg |ባንዲራ_ስፋት = |መዝሙር = ''Ще не вмерли України ні слава ні воля''/''የዩክሬን ክብር እና ነፃነት ገና አልሞቱም''<br><br><center> [[File:Ukrainian_national_anthem_1916_(complete).ogg]]</center> |ካርታ_ሥዕል = Ukraine (orthographic projection) with Disputed Land.png |ዋና_ከተማ = [[ኪየቭ]] |ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ዩክሬናውያን|ዩክሬንኛ]] |የመንግስት_አይነት = ፕሬዚዳንታዊ ሪፐብሊክ |የመሪዎች_ማዕረግ = <br>[[ፕሬዚዳንት]] <br /> [[ጠቅላይ ሚኒስትር]] |የመሪዎች_ስም = [[ቮልዲሚር ዘለንስኪ]] |ታሪካዊ_ቀናት = [[ነሐሴ 18]] ቀን [[1983]]<br> (August 24, 1991 እ.ኤ.አ.) |ታሪካዊ_ክስተቶች =የነፃነት ቀን |የመሬት_ስፋት = 603,700 |የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 45 |የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 42,541,633 |የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2016 እ.ኤ.አ. |የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 31 |የገንዘብ_ስም = ህሪቭኒያ |ሰዓት_ክልል = +2 |የስልክ_መግቢያ = +380 |ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .ua<br>.укр |ተመሠረተ_ፈረሰ_ዓመት=• የአሁኑ ሕገ መንግሥት ሰኔ 28 ቀን 1996 እ.ኤ.አ}} '''ዩክሬን''' (ዩክሬንኛ ፦ '''Україна''') በምስራቅ አውሮፓ የሚገኝ አገር ነው። በአውሮፓ ውስጥ በአከባቢው ከሩሲያ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ትልቅ ሀገር ናት ፣ እሱም በምስራቅ እና በሰሜን-ምስራቅ ትዋሰናለች። ዩክሬን በሰሜን ከቤላሩስ ጋር ትዋሰናለች። ፖላንድ, ስሎቫኪያ እና ሃንጋሪ በምዕራብ; ሮማኒያ እና ሞልዶቫ ወደ ደቡብ; እና በአዞቭ ባህር እና በጥቁር ባህር ዳርቻ የባህር ዳርቻ አለው. ስፋቱ 603,628 ኪሜ2 (233,062 ካሬ ማይል) ነው፣ 43.6 ሚሊዮን ህዝብ ያላት፣ [መ] እና በአውሮፓ ውስጥ ስምንተኛዋ በህዝብ ብዛት የምትገኝ ሀገር ናት። የሀገሪቱ ዋና ከተማ እና ትልቁ ከተማ ኪየቭ ነው። የዘመናዊው የዩክሬን ግዛት ከ 32,000 ዓክልበ. ጀምሮ ይኖሩ ነበር. በመካከለኛው ዘመን አካባቢው የዩክሬን ማንነት መሰረት የሆነው ልቅ የጎሳ ፌዴሬሽን ኪየቫን ሩስ የምስራቅ ስላቪክ ባህል ቁልፍ ማዕከል ነበር። በ13ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ወደ ተለያዩ ርዕሰ መስተዳድሮች መከፋፈሉን እና በሞንጎሊያውያን ወረራ የተፈጠረው ውድመት፣ የግዛት አንድነት ፈራርሶ አካባቢው ተቃርኖ፣ ተከፋፍሎ እና በተለያዩ ሀይሎች የተገዛ ነበር፣ የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ፣ ኦስትሪያ-ሃንጋሪ፣ የኦቶማን ኢምፓየር እና የሩሲያ። በ17ኛው እና በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የኮሳክ ሄትማንቴት ብቅ አለ እና በለፀገ ፣ነገር ግን ግዛቱ በመጨረሻ በፖላንድ እና በሩሲያ ኢምፓየር ተከፈለ። ከሩሲያ አብዮት በኋላ የዩክሬን ብሄራዊ የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ንቅናቄ ተፈጠረ እና በአለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ያገኘው የዩክሬን ህዝቦች ሪፐብሊክ እ.ኤ.አ. ሰኔ 23 ቀን 1917 ታወጀ። የዩክሬን ኤስኤስአር በ 1922 የሶቪየት ህብረት መስራች አባል ነበር። የሶቪየት ኅብረት መፍረስን ተከትሎ በ1991 ዓ.ም ነፃነት። ከነጻነቷ በኋላ፣ ዩክሬን ራሷን ገለልተኛ አገር አወጀች፣ ከሩሲያ እና ከሌሎች የሲአይኤስ ሀገራት ጋር የተወሰነ ወታደራዊ ሽርክና መሰረተች፣ እንዲሁም ከኔቶ ጋር በ1994 ሽርክና ስትመሰርት በ2013፣ የፕሬዚዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች መንግስት ዩክሬንን ለማገድ ከወሰነ በኋላ– የአውሮፓ ህብረት ማኅበር ስምምነት እና ከሩሲያ ጋር የበለጠ ኢኮኖሚያዊ ግንኙነትን መፈለግ ፣ [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|ማይዳን]] በመባል የሚታወቀው ለብዙ ወራት የዘለቀው የተቃውሞ ሰልፎች እና የተቃውሞ ሰልፎች ጀመሩ ፣ በኋላም ወደ ክብር አብዮት ተሸጋግሮ የያኑኮቪች መገርሰስ እና አዲስ መመስረት አስከትሏል። መንግስት. እ.ኤ.አ. [[ጦርነት በዶንባስ|በመጋቢት 2014 ክራይሚያን በሩሲያ እንድትጠቃለል እና በዶንባስ ጦርነት ፣ በሩሲያ ከሚደገፉ ተገንጣዮች ጋር ረዘም ላለ ጊዜ የሚቆይ ግጭት ፣ ከሚያዝያ 2014 እስከ የካቲት 2022 የሩሲያ ወረራ ድረስ ዩክሬን በጥልቁ ውስጥ ያለውን ኢኮኖሚያዊ ክፍል አመልክቷል]]። እና በ 2016 ከአውሮፓ ህብረት ጋር ሁሉን አቀፍ ነፃ የንግድ አካባቢ። ዩክሬን በሰው ልማት ማውጫ 74ኛ ደረጃ ላይ ያለች በማደግ ላይ ያለች ሀገር ነች። በከፍተኛ የድህነት መጠን እና በከባድ ሙስና ይሰቃያል። ይሁን እንጂ ሰፊ ለም የእርሻ መሬቶች ስላሉት ዩክሬን በዓለም ላይ ካሉት ትላልቅ እህል ላኪዎች አንዷ ነች። ዩክሬን በከፊል ፕሬዚዳንታዊ ስርዓት ስር ያለች አሃዳዊ ሪፐብሊክ ነች ስልጣንን ወደ ህግ አውጪ፣ አስፈፃሚ እና የዳኝነት ቅርንጫፎች ይለያል። ሀገሪቱ የተባበሩት መንግስታት፣ የአውሮፓ ምክር ቤት፣ በአውሮፓ ውስጥ የደህንነት እና ትብብር ድርጅት፣ የGUAM ድርጅት፣ ማህበር ትሪዮ እና የሉብሊን ትሪያንግል አባል ነች። ዮክሬን የምስራቅ ኦርቶዶክሳዊ እምነት ዋነኛ አባል ስትሆን በ2018 ዓም በተደረገው የሞስኮ እና ኮንስታንቲኖፕል ቤተ ክርስቲያን መገንጠል ዩክሬን ከሞስኮ አስተዳደር ተላቃለች። ይህም የቤተ ክርስቲያን አስፈላጊነት በማጣት የምዕራብውያን ኢ-አማኝነት እንድትቀበል፣ የልቅ ስርአት እንዲኖርና፣ ቤተ ክርስቲያን የሚሄድ የምዕመን ቁጥር በአሀዝ እንዲቀንስ አድርጓል። ዩክሬን ከምስራቅ አውሮፓ ውስጥ ቀንደኛ የምዕራብያውያን ደጋፊ ናት። የዩክሬን ህዝቦች ከሞላ ጎደል በምዕራብያውያን ጥገኛ ስር ናቸው። ዩክሬን የሀያላን ጣልቃ ገብነት የምትቃወምና ሰላምን ብልፅግናን የምትሻ ሀገር ናት። [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|እ.ኤ.አ. በ 2022 የዩክሬን ትልቁ እና በጣም ቆንጆ ከሆኑት ከተሞች አንዷ - ማሪፖል - በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል።]] == ሥርወ-ቃል እና አጻጻፍ == የዩክሬን ስም ሥርወ-ቃል አመጣጥ በተመለከተ የተለያዩ መላምቶች አሉ. በጣም የተስፋፋው መላምት ከአሮጌው የስላቭ ቃል የመጣው "የድንበር ምድር" እንደሆነ ይናገራል. በ20ኛው ክፍለ ዘመን አብዛኛው ዩክሬን በእንግሊዘኛ ተናጋሪው አለም ዩክሬን ተብላ ትጠራ ነበር ነገርግን በ1991 አገሪቷ ነፃነቷን ከወጣችበት ጊዜ አንስቶ የዚህ ቃል አጠቃቀም ብርቅ እየሆነ መጥቷል እናም የአጻጻፍ መመሪያዎቹ እንዳይጠቀሙበት ይመክራሉ። የአሜሪካ አምባሳደር እንዳሉት ዊልያም ቴይለር፣ "ዩክሬን" አሁን የሀገሪቱን ሉዓላዊነት አለማክበርን ያመለክታል። ኦፊሴላዊው የዩክሬን አቋም የ"ዩክሬን" አጠቃቀም በሰዋሰው እና በፖለቲካዊ መልኩ ትክክል አይደለም. == ታሪክ == === የጥንት ታሪክ === [[ስዕል:Ukrainer.jpg|thumb|220px| ሁሉም የታወቁ ዩክሬናውያን የኮሳኮች ዘሮች ነበሩ]] በዩክሬን ውስጥ ያለው ዘመናዊ የሰው ሰፈራ እና አካባቢው በ 4,500 ዓ.ዓ. በክራይሚያ ተራሮች ውስጥ ስለ ግራቬቲያን ባህል ማስረጃ ነው. በ4,500 ዓክልበ. የኒዮሊቲክ ኩኩቴኒ-ትሪፒሊያ ባህል በዘመናዊ ዩክሬን ሰፊ አካባቢዎች፣ ትሪፒሊያን እና መላውን የዲኔፐር-ዲኔስተር ክልልን ጨምሮ እያደገ ነበር። ዩክሬን ለፈረስ ሰዋዊ መኖሪያነት ምቹ ቦታ እንደሆነችም ይታሰባል ። በብረት ዘመን መሬቱ በሲሜሪያውያን ፣ እስኩቴሶች እና ሳርማትያውያን ይኖሩ ነበር ። ከክርስቶስ ልደት በፊት 700 እና 200 ዓክልበ የእስኩቴስ መንግሥት አካል ነበር። ከክርስቶስ ልደት በፊት ከ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን ጀምሮ የግሪክ፣ የሮማውያን እና የባይዛንታይን ቅኝ ግዛቶች በሰሜን-ምስራቅ በጥቁር ባህር ዳርቻ ላይ ለምሳሌ በቲራስ፣ ኦልቢያ እና ቼርሶኔሰስ ተመስርተዋል። እነዚህ በ 6 ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ጎቶች በአካባቢው ቆዩ፣ ነገር ግን ከ370ዎቹ ጀምሮ በሃንስ ቁጥጥር ስር መጡ። በ 7 ኛው ክፍለ ዘመን, አሁን በዩክሬን ምስራቃዊ ግዛት ያለው ግዛት የድሮው ታላቁ ቡልጋሪያ ማዕከል ነበር. በክፍለ ዘመኑ መገባደጃ ላይ አብዛኛው የቡልጋር ጎሳዎች ወደ ተለያዩ አቅጣጫዎች ተሰደዱ፣ እና ካዛሮች አብዛኛውን መሬቱን ተቆጣጠሩ። በ 5 ኛው እና በ 6 ኛው መቶ ዘመን አንቴስ ሰዎች በዩክሬን ውስጥ ይገኙ ነበር. አንቴስ የዩክሬናውያን ቅድመ አያቶች ነበሩ፡ ነጭ ክሮአቶች፣ ሰቬሪያውያን፣ ምስራቃዊ ፖላኖች፣ ድሬቭሊያንስ፣ ዱሌቤስ፣ ኡሊቺያን እና ቲቬሪያውያን። በባልካን አገሮች ከዩክሬን የመጡ ፍልሰቶች ብዙ የደቡብ ስላቪክ ብሔሮችን አቋቋሙ። የሰሜን ፍልሰት፣ ወደ ኢልመን ሐይቅ ከሞላ ጎደል፣ የኢልመን ስላቭስ፣ ክሪቪች እና ራዲሚችስ፣ የሩስያውያን አባቶች የሆኑ ቡድኖች እንዲፈጠሩ ምክንያት ሆኗል። እ.ኤ.አ. በ 602 የአቫር ወረራ እና የአንቴስ ህብረት ውድቀትን ተከትሎ ፣ አብዛኛዎቹ እነዚህ ህዝቦች እስከ ሁለተኛው ሺህ ዓመት መጀመሪያ ድረስ እንደ ጎሳዎች ተርፈዋል። === የኪዬቭ ወርቃማ ዘመን === ኪየቫን ሩስ የተመሰረተው በሮስ፣ ሮሳቫ እና ዲኔፐር ወንዞች መካከል በሚኖሩ የምስራቅ ፖላኖች ግዛት ነው። የሩሲያ ታሪክ ምሁር ቦሪስ ራባኮቭ የቋንቋ ጥናትን ካጠና በኋላ በዲኔፐር ክልል አጋማሽ ላይ ያለው የፖላንዳውያን ጎሳዎች ህብረት እራሱን በአንደኛው ጎሳ ስም "ሮስ" ብሎ እንደጠራ እና ወደ ማህበሩ የተቀላቀለው እና የሚታወቅ ወደሚለው መደምደሚያ ደርሰዋል ። ቢያንስ ከ 6 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ ከስላቭክ ዓለም ባሻገር. የኪየቭ ልዕልና አመጣጥ በጣም አከራካሪ ነው እና እንደ ዜና መዋዕል ትርጓሜዎች ላይ በመመስረት ቢያንስ ሦስት ስሪቶች አሉ። በአጠቃላይ የኪየቫን ሩስ የዘመናዊው ዩክሬን ማዕከላዊ፣ ምዕራባዊ እና ሰሜናዊ ክፍል፣ ቤላሩስ፣ የሩቅ ምስራቃዊ የፖላንድ ክፍል እና የዛሬዋ ሩሲያ ምዕራባዊ ክፍል እንደሚያካትት ይታመናል። በአንደኛ ደረጃ ዜና መዋዕል መሠረት የሩስ ሊቃውንት በመጀመሪያ ከስካንዲኔቪያ የመጡ ቫራንግያውያንን ያቀፈ ነበር። በ 10 ኛው እና በ 11 ኛው ክፍለ ዘመን, በአውሮፓ ውስጥ ትልቁ እና በጣም ኃይለኛ ግዛት ሆነ. የዩክሬን እና የሩስያ ብሄራዊ ማንነት መሰረት ጥሏል. የዘመናዊው የዩክሬን ዋና ከተማ ኪየቭ የሩስ ዋና ከተማ ሆነች። በ12ኛው-13ኛው ክፍለ ዘመን በዩሪ ዘ ሎንግ ታጠቅ ጥረቶች በዛሌስዬ አካባቢ በኪየቫን ሩስ ውስጥ እንደ ቭላድሚር የዛሌዝማ/ቭላዲሚር የዛሌስዬ (ቮልዲሚር) ፣ የመርያ ጋሊች (ሃሊች) ያሉ በርካታ ከተሞች ተመስርተዋል። ፔሬስላቭ ኦቭ ዛሌስዬ (ፔሬያላቭ ኦቭ ሩተኒያን)፣ የ Erzya ፔሬስላቭል። የኪየቫን ሩስ የሩቅ መጠን፣ 1054–1132 ቫራንግያውያን ከጊዜ በኋላ ከስላቪክ ሕዝብ ጋር ተዋህደው የመጀመሪያው የሩስ ሥርወ መንግሥት የሩሪክ ሥርወ መንግሥት አካል ሆኑ። ኪየቫን ሩስ እርስ በርስ በተያያዙት ሩሪኪድ kniazes ("መሳፍንት") የሚገዙ በርካታ ርዕሳነ መስተዳድሮችን ያቀፈ ነበር፣ እነሱም ብዙውን ጊዜ ኪየቭን ለመያዝ እርስ በእርስ ይጣላሉ። [[ስዕል:Пам'ятник князю Володимиру Великому.jpg|thumb|220px|የኪዬቭ ታሪካዊ ማዕከል]] የኪየቫን ሩስ ወርቃማ ዘመን የጀመረው በታላቁ ቭላድሚር (980-1015) የግዛት ዘመን ሲሆን ሩስን ወደ ባይዛንታይን ክርስትና አዞረ። በልጁ ያሮስላቭ ጠቢብ (1019-1054) የግዛት ዘመን ኪየቫን ሩስ የባህል ልማቱ እና ወታደራዊ ኃይሉ ከፍተኛ ደረጃ ላይ ደርሷል። የክልል ኃይሎች አንጻራዊ ጠቀሜታ እንደገና ሲጨምር ግዛቱ ብዙም ሳይቆይ ተበታተነ። በቭላድሚር 2ኛ ሞኖማክ (1113–1125) እና በልጁ ሚስቲላቭ (1125–1132) አገዛዝ የመጨረሻ ትንሳኤ ካገረሸ በኋላ የኪየቫን ሩስ ሚስቲላቭ ከሞተ በኋላ በመጨረሻ ወደ ተለያዩ ርዕሰ መስተዳደሮች ፈረሰ። የ13ኛው ክፍለ ዘመን የሞንጎሊያውያን ወረራ ኪየቫን ሩስን አወደመ። በ1240 ኪየቭ ሙሉ በሙሉ ወድማለች። በዛሬው የዩክሬን ግዛት የሃሊች እና የቮሎዲሚር-ቮሊንስኪ ርዕሰ መስተዳድሮች ተነስተው ወደ ጋሊሺያ-ቮልሂኒያ ግዛት ተዋህደዋል። ዳኒሎ ሮማኖቪች (ዳንኤል የጋሊሺያ አንደኛ ወይም ዳኒሎ ሃሊትስኪ) የሮማን ኤምስቲስላቪች ልጅ፣ ቮልሂኒያ፣ ጋሊሺያ እና የሩስ ጥንታዊ የኪየቭ ዋና ከተማን ጨምሮ ሁሉንም ደቡብ-ምዕራብ ሩሲያን እንደገና አንድ አደረገ። ዳኒሎ በ 1253 በዶሮሂቺን ውስጥ በሊቀ ጳጳሱ ሊቀ ጳጳስ የሩስ ሁሉ የመጀመሪያው ንጉሥ ሆኖ ዘውድ ተቀበለ። በዳኒሎ የግዛት ዘመን፣ የሩተኒያ መንግሥት ከምሥራቃዊ መካከለኛው አውሮፓ በጣም ኃያላን መንግሥታት አንዱ ነበር። በ 1240 ከባቱ ወረራ በኋላ የባቱ ተተኪ የሰሜናዊው ርእሰ መስተዳድር ገዥ ነበር አሌክሳንደር ኔቪስኪ እና አሌክሳንደር ከሆርዴድ ጎን በተደረገው ጦርነት ውስጥ መሳተፉ የ 16 ዓመቱ ልጁ ዳኒል የሞስኮ የመጀመሪያ ልዑል ሲሆን ይህም ለዘመናዊቷ ሩሲያ እድገት ምክንያት ሆኗል። የዘመናዊቷ ሩሲያ ሌላዋ ዋና የመካከለኛው ዘመን ከተማ ቬሊኪ ኖቭጎሮድ ስትሆን ከሞስኮ ጋር ያለማቋረጥ ጦርነት ላይ የነበረች እና በሞስኮ የተቆጣጠረችው በ1478 ብቻ ነበር። የወደፊቱ የዩክሬን እና የቤላሩስ ግዛቶች በመጨረሻ በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን ከወደፊቱ ሩሲያውያን ተለያይተው የሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ አካል ሆኑ (እስከ 18 ኛው ክፍለ ዘመን ድረስ እነዚህ ሁለት ግዛቶች ቅርብ ነበሩ ፣ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን እና የቤላሩስ ቋንቋዎች አሁንም በቃላት ውስጥ በ 84% ይገጣጠማሉ)። በ 15 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ወርቃማው ሆርዴ ሕልውናውን አቆመ, ወደ ክራይሚያ ግዛት, አስትራካን እና ካዛን ርእሰ መስተዳድሮች መበታተን. እናም የሙስቮቪት ግዛት በቀድሞ አጋሮቹ እና ጎረቤቶቹ ላይ በተለይም በሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ ላይ ተከታታይ የወረራ ዘመቻዎችን አካሂዷል። ጦርነቶች ብዙውን ጊዜ በስሞልንስክ ከተማ (የቀድሞው የቤላሩስ ክፍል) ይደረጉ ነበር። የሩስያ ህዝብ ከምስራቃዊ የስላቭ ጎሳዎች ወጥቶ የተለየ ሀገር ፈጠረ በ 16 ኛው ክፍለ ዘመን በሙስቮይት ግዛት ጊዜ <ref>Тарас А. Е. Войны Московской Руси с Великим княжеством Литовским и Речью Посполитой в XIV—XVII вв. — М.; Минск : АСТ; Харвест, 2006. — 800</ref><ref>Русско-литовские и русско-польские войны // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907</ref><ref>Кром М. М. Стародубская война (1534—1537). Из истории русско-литовских отношений. — М.: Рубежи XXI, 2008.</ref><ref>Записки о Московіи XVI вѣка сэра Джерома Горсея. Переводъ съ англійскаго Н. А. Бѣлозерской. Съ предисловіемъ и примечаніями Н. И. Костомарова.— С.-Петербургъ: Изданіе А. С. Суворина, 1909. — 159 с.</ref>. === የኮሳክ ዘመን === [[ስዕል:Kirovograd B.Khmelnyts'kogo Ploscha Pam'yatnyk B.Khmel'nyts'komu 02 (YDS 5421).jpg|thumb|180px|የ 1648-1654 ጦርነት መሪ ለሆነው ለቦህዳን ክመልኒትስኪ ሀውልቶች አንዱ]] በ 15 ኛው -16 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ልሂቃን ተቋቋመ - [[ኮሳኮች]] ፣ ህዝቡን ከአጎራባች ወረራዎች የሚከላከሉ ተዋጊዎች ። ዘመናዊ ሩሲያውያን በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን ወደ ዩክሬን ምድር የደረሱ ሲሆን ከ 1648-1654 ከነፃነት ጦርነት እና በቦህዳን ክሜልኒትስኪ የሚመራው የፖላንድ ወረራ በኋላ ዩክሬናውያን በ 1654 ከሩሲያ ጋር ስምምነት ላይ ደረሱ። የ [[ሄትማናቴ|የዩክሬን ኮሳክ ግዛት]] መስራች ቦህዳን ክሜልኒትስኪ በህይወት ዘመኑ ብሄራዊ ጀግና ሆነ <ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref><ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref>። ዩክሬናውያን እንደ ዜጋ አይቆጠሩም ነበር, እና የ 1654 ስምምነትን በመጣስ ሁሉም የህዝቡ ክፍሎች - በዋናነት ኮሳኮች እና ገበሬዎች - በሩሲያ ውስጥ ለግዳጅ ሥራ ተልከዋል. (10,000 ዩክሬናውያን በላዶጋ ካናል ግንባታ ወቅት በተመጣጠነ ምግብ እጥረት ሞቱ) ይህ በ1708 በኢቫን ማዜፓ የሚመራው አብዮት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል፣ እሱም ከሩሲያ ጋር የነበረውን ጥምረት በማፍረስ ከስዊድን ጥበቃ ጠየቀ<ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1775 ሩሲያ የዩክሬን ኮሳኮችን እና የሲች ምሽጎቻቸውን አጠፋች ፣ ይህም ለብዙ ዩክሬናውያን ባርነት ዳርጓል። ሩሲያ የዩክሬን ቋንቋ እና ባህልን በመጨፍለቅ የሩሲፊኬሽን ፖሊሲን ተከትላለች. የዚህ ፖሊሲ ምሳሌዎች የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒዮትር ቫልዩቭ የዩክሬናውያንን የአፍ መፍቻ ቋንቋ መጠቀምን የሚከለክል ውሳኔን ያካትታሉ። በተጨማሪም በ 15 ኛው -18 ኛው ክፍለ ዘመን በዩክሬን ደቡብ ውስጥ [[ክራይሚያ ኻናት]] ነበር, እሱም ከጊዜ በኋላ በሩሲያ ግዛት ተቆጣጠረ <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref>። [[ስዕል:Валуєвський циркуляр. Valuev Circular.jpg|thumb|180px|[[የሩሲያዊነት|በ1863 የፒዮትር ቫልዩቭ አዋጅ “የዩክሬን ቋንቋ ሆኖ አያውቅም፣ የለም፣ እንዲሁም ሊሆን አይችልም፣ እናም በዚህ አባባል የማይስማማ ማንኛውም ሰው የሩሲያ ጠላት ነው” ይላል]]]] እ.ኤ.አ. በ 1914 [[ታራስ ሼቭቼንኮ|የሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ኒኮላስ II የታዋቂው ጸሐፊ ታራስ ሼቭቼንኮ የተወለደበትን 100 ኛ ዓመት ክብረ በዓል አግዶ ነበር]] <ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref>። በአሌክሳንደር ኬሬንስኪ የሚመራው የየካቲት አብዮት ንጉሳዊውን ስርዓት አስወግዶ ብዙ ህዝቦች ቀደም ሲል በሩሲያ የተያዙ ህዝቦች ለነጻነታቸው እንዲታገሉ እድል ሰጥቷቸዋል። ግን ቀድሞውኑ እ.ኤ.አ. [[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት|በ 1917 መገባደጃ ላይ ቭላድሚር ሌኒን መፈንቅለ መንግስት አድርጓል ፣ ስልጣንን ተቆጣጠረ እና በሀገሪቱ ውስጥ የእርስ በእርስ ጦርነት ተጀመረ ፣ የዚህ ክፍል የሶቪየት ሩሲያ ጦርነት በዩክሬን ላይ ነበር]]። እ.ኤ.አ. የካቲት 5-7 ቀን 1918 በኪየቭ 15 ሺህ ዛጎሎች እንዲለቀቁ እና ከተማዋን ለመያዝ የኬሚካል ጦር መሳሪያዎችን አዘዘ። የሶቪየት ጦር በዩክሬን ዋና ከተማ በ[[ቀይ ሽብር]] ኦፊሴላዊ ፖሊሲ በሺዎች የሚቆጠሩ ሲቪሎችን ገድሏል ፣ እና ከከተማይቱ ካፈገፈገ በኋላ ፣ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ግማሽ የበሰበሱ የከተማ ነዋሪዎች አስከሬኖች በኪየቭ ፓርኮች ተገኝተዋል። በካርኮቭ ሌኒን የሶቪየት ዩክሬን አሻንጉሊት መንግስት ፈጠረ እና በ 1921 ዩክሬን ሙሉ በሙሉ ተይዛ በሩሲያ (ከ 1922 ዩኤስአር ጀምሮ) እና በፖላንድ መካከል ተከፈለች ። [[ሆሎዶሞር|እ.ኤ.አ. በ1932-1933 በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሰዎች በጆሴፍ ስታሊን በፈጠረው ሰው ሰራሽ ረሃብ ምክንያት አልቀዋል፣ ሆሎዶሞር በመባል ይታወቃል።የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት ተብሎ የሚታወቀው እ.ኤ.አ.]]።በ 1937 [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ]] (በኋላም የዩኤስኤስ አር የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር ተብሎ ተሰየመ) ብዙ የዩክሬን ምሁራንን ፣ የባህል ባለሙያዎችን እና ሳይንቲስቶችን በጥይት በመተኮስ ሰውነታቸውን በኪዬቭ በሚገኘው የባይኪቪንያ ጫካ ውስጥ በድብቅ ቀበሩ ፣ ከዩኤስኤስ አር ውድቀት በኋላ የመታሰቢያ ስብስብ ተፈጠረ<ref>Українська література XX століття: навч.-метод. посіб. для студентів 2-го курсу, які навчаються за спец. 035 — Філологія (заоч. форма) / Нар. укр. акад., каф. українознавства; упоряд. О. В. Слюніна. — Харків: Вид-во НУА, 2018. — 128 с.</ref>። [[ስዕል:Національний музей Голодомору-геноциду, скульптура дівчинки «Гірка пам'ять дитинства».jpg|thumb|200px|የዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ የተፈጠረው በኪዬቭ ውስጥ 1932-1933 የዘር ማጥፋት ሙዚየም]] ከ1941 እስከ 1945 አገሪቷ በናዚ ጀርመን ተይዛ የነበረች ሲሆን በዩክሬን ውስጥ ያለው እያንዳንዱ አምስተኛ ሰው ሞተ። እ.ኤ.አ. በ 1943 በናዚ ወረራ ወቅት [[የቮልሊን እልቂት|በፖሊሶች እና በዩክሬናውያን መካከል የዘር ማጽዳት]] በምዕራብ ዩክሬን ተከሰተ። ከ1960ዎቹ እስከ 1980ዎቹ ድረስ የሶቪየት አገዛዝ ተቃዋሚዎችን በማሰር እና በአእምሮ ሆስፒታሎች ውስጥ በማስቀመጥ ተቃውሞዎችን አፍኖ የነበረ ሲሆን በዩክሬን ውስጥ በጣም ታዋቂው ተቃዋሚ ቫሲል ስቱስ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1985-1991 በተደረገው ዲሞክራቲክ ማሻሻያ ምክንያት የዩኤስኤስአር ውድቀት እና ዩክሬን እ.ኤ.አ. ነሐሴ 24 ቀን 1991 ነፃነቷን አወጀች <ref>Русначенко А. М. Національно-визвольний рух в Україні середина 1950-х — початок 1990-х років. — К., 1998.</ref>። በ2012 ፑቲን ለሶስተኛ ጊዜ ስልጣን ከያዙ በኋላ የመናገር ነፃነትን ማፈን እና በዩክሬን አቅራቢያ ወታደሮችን ማሰባሰብ ጀመሩ። በ 2013 ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች ፑቲን በስልጣን ላይ ለመቆየት ዩክሬንን እንዲወርሩ ጠየቁ፣ ይህም [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|ዩሮማይዳን]] በመባል የሚታወቁትን ተቃውሞዎች አስነስቷል። [[ክራይሚያ መቀላቀል|መጋቢት 2014 ሩሲያ ደቡብ ዩክሬንን በመውረር ክሬሚያን ለመቀላቀል እድሉን ተጠቅማ ሚያዝያ]]፣ [[ጦርነት በዶንባስ|12 ቀን 2014 ያኑኮቪች ከሸሸ በኋላ ሩሲያ በምስራቅ ዩክሬን ወታደራዊ ጥቃት ሰነዘረች]]። በዚያን ጊዜ በሩሲያ ፌደሬሽን የፌደራል ደኅንነት አገልግሎት ባለሥልጣን ኢጎር ጊርኪን የሚመራው ታጣቂዎች በስላቭያንስክ ከተማ ላይ ጥቃት ሰነዘሩ። ኤፕሪል 13, ዩክሬን የሩስያን ወረራ ለመመከት የፀረ-ሽብርተኝነት ተግባር (የፀረ-ሽብርተኝነት ዘመቻ) ጀምሯል። ከ 2014 እስከ 2022 ሁለት የኳሲ-ሪፐብሊካኖች በሩሲያ በተያዙ የዩክሬን ግዛቶች ውስጥ ነበሩ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] እና [[የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]]። ሩሲያ እነሱን ፈጥሮ እስከ 2022 ድረስ በስማቸው ጦርነት ከፍቷል <ref> [https://nikvesti.com/news/incidents/59805 Террористы привязали мужчину с украинским флагом к столбу в Зугрэсе]</ref> <ref> [https://news.obozrevatel.com/politics/80167-popavshij-v-plen-boets-ato-rasskazal-ob-izdevatelstvah-tolpyi-u-stolba-pozora.htm Попавший в плен боец АТО рассказал об издевательствах толпы у "столба позора"]</ref><ref> [https://www.5.ua/suspilstvo/nezlamni-iryna-dovhan-istoriia-donechchanky-katovanoi-okupantamy-za-dopomohu-ukrainskym-biitsiam-197262.html НЕZЛАМНІ: Ірина Довгань - історія донеччанки, катованої окупантами за допомогу українським бійцям]</ref><ref> [https://web.archive.org/web/20160902091720/http://uapress.info/uk/news/show/37843 Патріотка Ірина Довгань, яку катували терористи, розповіла, чому не вважає себе героїнею]</ref>። [[ስዕል:Ruins of Donetsk International airport (16).jpg|thumb|250px|[[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች|የዶኔትስክ አውሮፕላን ማረፊያ ከተማዋን በተያዘበት ወቅት በሩሲያ ወታደሮች ወድሟል፣ 2014]]]] እስከ 2022 ድረስ ሩሲያ በ "ዶኔትስክ ሪፐብሊክ" በኩል ከፍተኛ መሪዋ ከሞስኮ ፖለቲከኛ አሌክሳንደር ቦሮዳይ በዩክሬን ላይ ሚስጥራዊ ጦርነት አድርጋለች, ይህም ወደ ከፍተኛ ጦርነት ተለወጠ. ሁሉም ፀረ-ጦርነት ተቃውሞዎች በሩሲያ ልዩ አገልግሎት ታግደዋል። በተያዙት ግዛቶች ውስጥ, ሩሲያውያን በትምህርት ቤቶች, በሙዚየሞች እና በቤተመጻሕፍት ውስጥ የሩሲያን መስፈርቶች የማያሟሉ የዩክሬን ቋንቋ ጽሑፎችን ማጥፋት ጀመሩ, እንዲሁም ሰላማዊ ዜጎች በእስር ቤቶች ውስጥ የሚቆዩ እና የሚሰቃዩበት "ማጣሪያ" ካምፖች መፍጠር ጀመሩ<ref>[https://snyder.substack.com/p/russias-genocide-handbook Russia's genocide handbook]</ref> <ref>[https://kanaldim.tv/ru/eto-nastoyashhij-konczlager-21-filtraczionnyj-lager-sozdali-okkupanty-na-donetchine/ Это настоящий концлагерь: 21 фильтрационный лагерь создали оккупанты на Донетчине]</ref>። ሩሲያ በዩክሬን ውስጥ ከባድ የጦር ወንጀሎችን ፈጽማለች፣ እንደ ማሪፖል ያሉ ከተሞችን በሙሉ ማውደም፣ ዩክሬንን እንደሚደግፉ በተገለጹት ሲቪሎች ላይ ጥቃቶች፣ በአፓርትመንት ሕንፃዎች ውስጥ ማሰቃየትን ጨምሮ። በዩክሬን በሰላማዊ ዜጎች ላይ በጣም ከባድ የሆነው ወንጀል በመጋቢት 2022 የቡቻ እልቂት ነው። የሩሲያ የፖለቲካ ሳይንቲስት ቲሞፊ ሰርጌቭ “ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?” (Что Россия должна сделать с Украиной ?) የሚለው መጣጥፍ አሜሪካዊው የታሪክ ምሁር ቲሞቲ ስናይደር “በራሺያውያን የተፈጠረ የዘር ማጥፋት መማሪያ መጽሐፍ” ሲል ጠርቶታል። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|እ.ኤ.አ. በ 2022 ሩሲያ በዩክሬን የወሰደችው እርምጃ የዘር ማጥፋት ወንጀል መሆኑን በርካታ ሀገራት ተገንዝበዋል]] <ref>[https://memopzk.org/figurant/moskalyov-aleksej-vladimirovich/ Москалёв Алексей Владимирович]</ref> <ref>[https://suspilne.media/kyiv/785809-poskodzena-budivla-med-zakladu-e-zagibli-rf-zavdala-povtornogo-udaru-po-kievu/ Пошкоджена будівля медзакладу, є загиблі: РФ завдала повторного удару по Києву]</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-61208404 'You can't imagine the conditions' - Accounts emerge of Russian detention camps]</ref> <ref>[https://www.huffpost.com/entry/filtration-camps-russia-ukraine-war_n_624ac8b9e4b0e44de9c485ea Mariupol Women Report Russians Taking Ukrainians To 'Filtration Camps']</ref> <ref>[https://www.theguardian.com/world/2022/jun/12/ukrainians-who-fled-to-georgia-reveal-details-of-russias-filtration-camps Ukrainians who fled to Georgia reveal details of Russia’s ‘filtration camps’]</ref>። == የአስተዳደር መዋቅር == [[ስዕል:Russo-Ukrainian War map without Ukrainian-recaptured layer.svg|thumb|220px|[[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች|በጊዜያዊነት በሩሲያ የተያዙ ግዛቶችን (ክሪሚያ፣ ሉሃንስክ፣ የዶኔትስክ ክፍሎች፣ ዛፖሪዝዝሂያ እና ኬርሰን ክልሎች) ጨምሮ የዩክሬን ክልሎች ካርታ]]]] ዩክሬን 24 ክልሎች (በዩክሬንኛ області) እና ልዩ ጠቀሜታ ያለው አንድ ከተማ ኪየቭ አሏት <ref>[https://www.president.gov.ua/ua/documents/constitution/konstituciya-ukrayini-rozdil-ix Конституція України - Розділ IX ТЕРИТОРІАЛЬНИЙ УСТРІЙ УКРАЇНИ]</ref>። == ቱሪዝም == <gallery> KyivCity3.jpg|ኪየቭ LvivEveningSummer2019.jpg|[[ሌቪቭ]] Палац у Шаровці.jpg|[[ኻርኪው]] Пантеон Вічної Слави, 9 травня 2025.jpg|[[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ]]፣ ክሮፒቭኒትስኪ Украина, Одесса - Оперный театр 04.jpg|[[ኦዴሳ]] Kherson after Russian occupation (2022-11-19) 01.jpg|[[ኬርሰን]] Mykolaiv. Russian Drama Theatre.jpg|[[ኒኮላይቭ]] </gallery> == በባህል እና ሲኒማ == * [[ዶንባስ (የዶክ ፊልም)]] <ref>[https://m.ok.ru/video/1462458059462 Donbass (2018) a film directed by Sergei Loznitsa with Valeriu Andriuta, Evgeny Chistyakov, Georgi Deliyev, Vadim Dubovsky]</ref> * ዘጋቢ ፊልም [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]] (Анатомія рашизму, 2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> <ref>[https://stv.detector.media/suspilna-korporatsiya/read/7813/2023-05-18-pershyy-epizod-tsyklu-ostannya-viyna-prezentuvalo-suspilne/ “Анатомія рашизму”: Суспільне мовлення презентувало цикл фільмів про основу російсько-української війни. ВІДЕО]</ref>። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ፑቲኒዝም]] == አገናኞች == {{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}} {{መዋቅር-መልክዐምድር}} [[መደብ:ዩክሬን|*]] 9bhbl0wo5ljdj4dezcr504mnxogmo7l 0 55400 392024 389841 2026-05-03T20:29:47Z ~2026-26921-16 58408 /* */ 392024 wikitext text/x-wiki '''የፑቲኒዝም አናቶሚ''' ('''Анатомія рашизму'''፣ '''Anatomy of Ruscism''') - እ.ኤ.አ. በ 2023 የተለቀቀው የዩክሬን ዘጋቢ ፊልም ስለ [[ፑቲኒዝም|ሩሲያ ወቅታዊ የፖለቲካ አገዛዝ]] እና ርዕዮተ ዓለም ፣ እንዲሁም በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን የተፈጸሙ በሰው ልጆች ላይ የተፈጸሙ ወንጀሎች <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> <ref>[https://ua.tolikua.com/?p=319 Документальний цикл «Остання війна»]</ref> <ref>[https://stv.detector.media/suspilna-korporatsiya/read/7813/2023-05-18-pershyy-epizod-tsyklu-ostannya-viyna-prezentuvalo-suspilne/ Перший епізод циклу «Остання війна» презентувало Суспільне]</ref> <ref>[https://detector.media/kritika/article/212943/2023-06-26-usi-vidtinky-rashyzmu-za-pivtory-godyny/ Усі відтінки рашизму за півтори години]</ref> <ref>[https://armyinform.com.ua/2023/05/17/ostannya-vijna-dokumentalnyj-proyekt-yakyj-rozpovidaye-pro-transformacziyu-rashyzmu-ta-rosijsko-ukrayinsku-vijnu/ «Остання війна» — документальний проєкт, який розповідає про трансформацію рашизму та російсько-українську війну]</ref><ref>[https://lb.ua/culture/2025/01/28/657461_svo_viyna_i_mir_globalna_brehnya.html «СВО “Війна і мир”»: глобальна брехня російської культури)]</ref> <ref>[https://novynarnia.com/2023/05/17/anatomiya-rashyzmu/ “Анатомія рашизму”: Суспільне мовлення презентувало цикл фільмів про основу російсько-української війни. ВІДЕО]</ref>። [[ስዕል:2022 Russian Invasion vehicle marking Z (enclosed).svg|thumb|200px| በብዙ አገሮች የታገደ እና ብዙውን ጊዜ ከናዚ ስዋስቲካ ጋር ሲነፃፀር የሩስያ የዩክሬን ወረራ ምልክት]] == ይዘት == የፊልሙ ማዕከላዊ መነሻ ቭላድሚር ፑቲን የሩሲያ አምባገነናዊ አገዛዝ ፈጣሪ እንዳልሆኑ እና ፑቲኒዝም አንዱ መገለጫው ነው በሚለው በሳይንስ የተረጋገጠ ማረጋገጫ ነው። ፊልሙ በክፍል ተከፍሏል፡- * [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|መቅድም፣ በዩክሬን ውስጥ የሩሲያ ወንጀሎችን መግለጫ በመጀመር]]፤ * በዩክሬን ዋና ከተማ ኪየቭ ወጣ ብሎ በሚገኘው የሩሲያ ጦር የዩክሬን ሲቪሎች ግድያ * የሩሲያ ፈላስፋ ቲሞፌይ ሰርጌይትሴቭ ጽሑፍ [[ሩሲያ ከዩክሬን ጋር ምን ማድረግ አለባት?]] (2022) ትንተና፤ * የአሌክሳንድር ሶልዘኒትሲን ጽሑፍ ሩሲያን እንዴት "ማደራጀት እንደሚቻል" (1990ዎቹ)፤ * በ1990ዎቹ መገባደጃ ላይ የአሌክሳንድር ዱጊን ሃሳቦች በሩሲያ ህብረተሰብ ላይ ያላቸው ተጽዕኖ እና ሌሎች አገሮችን የማጥፋት ጥሪዎች፤ * «[[የሩሲያዊ ዓለም]]» (Русский мир) ጽንሰ-ሃሳብ መነሳት፤ * በሩሲያ ላይ የአምልኮ ፊልም "ወንድም" ተጽእኖ; * የቭላድሚር ፑቲን ወደ ስልጣን መምጣት እና የሁለተኛው የቼቼን ጦርነት በሩሲያ ፌዴሬሽን መጀመር; * በድህረ-ሶቪየት አገሮች ውስጥ አብዮቶች; * ኦፊሴላዊው የሩሲያ ሚዲያ ውስጥ "ሩሶፎቢያ" የሚለውን ቃል አላግባብ መጠቀም; * እ.ኤ.አ. በ 2008 ሩሲያ በ [[ጆርጂያ]] ላይ ባደረገው ጦርነት ዓለም አቀፍ ምላሽ አለመኖር; * [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት]]። * [[ክራይሚያ መቀላቀል|የሩስያ-ዩክሬን ጦርነት]]; * የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ; * የፑቲን አይዲዮሎጂ እና [[ናዚዝም]] ማወዳደር; * በሩሲያ ውስጥ "የወጣት ሠራዊት" መፈጠር; * የሩስያ ፕሮፓጋንዳ በሶቭየት ኅብረት በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ውስጥ የገባችበትን ታሪክ እንዴት እንደሚያዛባ (ጀርመን እና ሶቪየት ኅብረት ሁለተኛውን የዓለም ጦርነት በ1939 ፖላንድን በጋራ በማጥቃት የጀመሩትን እውነታ መደበቅ)። * በሩሲያ የተያዙ ህዝቦች [[የሩሲያዊነት]]; * የሩሲያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ተጽእኖ; * የሩሲያ ፌዴሬሽን የጦር ኃይሎች ዋና ካቴድራል * ማቋቋም - የሩሲያ ወታደራዊ ፕሮፓጋንዳ ማእከል; * በዘመናዊው ሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች እና የድርጅቱ [[የመታሰቢያ ሐውልት]] መዘጋት - የ [[ስታሊኒዝም]] ወንጀሎችን ያጠና ጥንታዊው የሩሲያ የሰብአዊ መብት ድርጅት; * የፑቲን ጽሑፍ "በሩሲያውያን እና ዩክሬናውያን ታሪካዊ አንድነት ላይ" ለወንጀል ማመካኛ; * የሩሲያ ፌዴሬሽን የራሱን ሠራዊት ወንጀሎች ለመቀበል ፈቃደኛ አለመሆኑ; * በሩሲያ ወታደሮች በተያዙ የዩክሬን ግዛቶች ውስጥ ዘረፋ; * የሩሲያ ተቃውሞ * በዘመናዊው ሩሲያ ውስጥ ካለው ገዥ አካል ጋር የማይስማሙ ዜጎችን ማሰቃየት; * የፑቲን ሩሲያ ርዕዮተ ዓለም “የሩሲያ ፋሺዝም” ሊባል ይችላል? == ትችት == ፊልሙ ከዩክሬን እና ከአውሮፓውያን ተቺዎች ከፍተኛ አድናቆትን አግኝቷል, ነገር ግን የሩሲያ መንግስት ህልውናውን ከህዝብ በሚስጥር ይጠብቃል. በተለያዩ ቋንቋዎች የትርጉም ጽሑፎች በዩቲዩብ ላይ ይገኛል። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] == አገናኞች == sz25mooo3zjybxsn9o2ue95nqtaozq2 0 55404 392020 391597 2026-05-03T15:57:08Z ~2026-26953-01 58402 /* */ 392020 wikitext text/x-wiki '''በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች''' ('''Вооруженные конфликты на постсоветском пространстве''', '''войны в бывшем СССР''') [[የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ|እ.ኤ.አ. በ 1991 ከዩኤስኤስአር ውድቀት በኋላ በተነሱት አገሮች ውስጥ የታጠቁ ግጭቶች]]። [[ስዕል:South Russia geopolitics 2015.jpg|thumb|250px|ካርታ (እስከ 2022 ድረስ)]] [[ስዕል:Tskhinval on LDPR eyes 07.jpg|thumb|250px|እ.ኤ.አ. በ 2008 በሩሲያ ወረራ ወቅት በጆርጂያ ውስጥ ውድመት]] [[ስዕል:Ruins of Donetsk International airport (21).jpg|thumb|250px|[[ለዶኔትስክ አየር ማረፊያ ጦርነቶች|የዶኔትስክ አየር ማረፊያ ፍርስራሽ]]፣ ዩክሬን ምስራቃዊ]] [[ስዕል:Wagner armed rebellion vehicle marking Z.svg|thumb|170px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የፑቲን አገዛዝ እና የሩስያ የዩክሬን ወረራ ዋና ምልክት]]]] * በ[[ሞልዶቫ]] ውስጥ የትራንስኒስትሪያን ግጭት * በ[[ታጂኪስታን]] ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት * የሩሲያ ወረራ በ[[አብካዝያ]] (የ[[ጆርጂያ]] ክልል) * የመጀመሪያው የሩሲያ-[[ቼቺኒያ|ቼቼን]] ጦርነት * በ [[ኡክቤኪስታን]] እና [[ታጂኪስታን]] መካከል ያለው ልዩነት <ref name=OVERVIEW>{{Cite web |url=https://www.globalsecurity.org/military/world/war/tajikistan.htm |title=Tajikistan Civil War |accessdate=10 листопада 2021 |archive-date=30 жовтня 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211030164313/https://www.globalsecurity.org/military/world/war/tajikistan.htm }}</ref> <ref name=reuters>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/kyrgyzstan-accuses-tajikistan-amassing-troops-near-border-2021-05-01/|title=Kyrgyzstan, Tajikistan agree ceasefire after border clashes|publisher=[[Рейтер|Reuters]]|date=1 травня 2021|language=англійською|accessdate=11 листопада 2021|archive-date=2 травня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502203827/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/kyrgyzstan-accuses-tajikistan-amassing-troops-near-border-2021-05-01/}}</ref> * ሁለተኛው የሩሶ-ቼቼን ጦርነት * በ[[አርሜኒያ]] እና በ[[አዘርባጃን]] መካከል በናጎርኖ-ካራባክ ክልል መካከል ግጭት ፣ በ[[ራሽያ]] ፌዴሬሽን የተደገፈ ጦርነት * እ.ኤ.አ. በ 2008 [[ደቡብ ኦሴቲያ|ሩሲያ በጆርጂያ ላይ ወረራ እና የደቡብ ኦሴቲያ ግዛትን መቀላቀል]] * [[ክራይሚያ መቀላቀል]] (በዩክሬን ላይ የሩሲያ ጦርነት የመጀመሪያ ደረጃ) * [[ጦርነት በዶንባስ]] * [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ]] <ref>{{cite web |url=https://www.unian.ua/war/rosiya-okupuvala-mayzhe-chvert-ukrajini-blizko-20-teritoriji-novini-vtorgnennya-rosiji-v-ukrajinu-11839503.html |title=Росія окупувала близько 20% території України - Forbes |author=Іван Бойко |date=24 травня 2022 |publisher=Уніан |accessdate=27 травня 2022 |archive-date=25 травня 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220525074009/https://www.unian.ua/war/rosiya-okupuvala-mayzhe-chvert-ukrajini-blizko-20-teritoriji-novini-vtorgnennya-rosiji-v-ukrajinu-11839503.html }}</ref> == በባህል እና ሲኒማ == * ዘጋቢ ፊልም [[የፑቲኒዝም አናቶሚ (ዘጋቢ ፊልም)|የፑቲኒዝም አናቶሚ]] (Анатомія рашизму, 2023) <ref>[https://blog.poltava.to/pustovgar/17788/ Анатомія рашизму | Документальний цикл «Остання війна»]</ref> == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ታላቅ ሽብር]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[በዩጎዝላቪያ መፍረስ ጊዜ ጦርነቶች]] * [[የሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጦር ወንጀሎች]] == አገናኞች == 30qx3bp58scznkqr65xzs60em5fq9qg 0 55620 392025 391768 2026-05-04T04:30:12Z ~2026-26881-65 58414 392025 wikitext text/x-wiki ''Girls und Panzer: Motto Love Love Sakusen Desu!'' በዚያ ወር፣ [[ማይ ፉቺጋሚ (የድምፅ ተዋናይት)|ማይ ፉቺጋሚ]] ፣ [[አይ ካያኖ]] ፣ [[ማሚ ኦዛኪ]] ፣ [[ኢኩሚ ናካጋሚ]] እና [[ዩካ ኢጉቺ]] የድምጽ ሚናቸውን ከፍንጭ ሹሙ ለመመለስ ተዘጋጅተዋል። ልጃገረዶች እና ፓንዘር፡ መፈክር ፍቅር ሳኩሰን ደሱ!（ガールズ&パンツァーもっとらぶらぶ作成です！）ይህ ከ2025 ጀምሮ በሲኒማ ቤቶች ውስጥ ሲታይ የቆየው የGirls und Panzer ተከታታይ ፊልም ነው። የፒ.ኤ. ወርክስ፣ አክተስ እና ሃኩሆዶ ዲአይ ሙዚቃ እና ስዕሎችም በፈጠራው ውስጥ ተሳትፈዋል። == ልቀት == በ Girls und Panzer: More Love-Love Operation! ተከታታይ ፊልም፣ Act 1፣ በታህሳስ 26፣ 2025 በጃፓን በ Showgate ተለቀቀ። ከፊልሙ በኋላ፣ "The New Head of the School Appears!" የሚል አጭር የአኒሜሽን ፊልም ኒሺዙሚ ሺሆ፣ ሺማዳ ቺዮ እና የጌታ ጫማ የለበሰች ምስጢራዊ ሴት በታንከርሪ ፌዴሬሽን ህንፃ ውስጥ ሲገናኙ የሚያሳይ ኒሺዙሚ ሺሆ፣ ሺማዳ ቺዮ እና ምስጢራዊ ሴት በታንከርሪ ፌዴሬሽን ህንፃ ውስጥ ሲገናኙ የሚያሳይ አጫጭር የአኒሜሽን ፊልም ታይቷል። Act 2 በጥር 30፣ 2026 ተለቀቀ። Act 3 በመጋቢት 6፣ 2026 ተለቀቀ። ከፊልሙ በኋላ፣ "The New Tank, Yatsurugi!" የሚል አዲስ አጭር የአኒሜሽን ፊልም ታይቷል። (The New Tank, Discovered!) አኪያማ ዩካሪ እና ሌሎች ተማሪዎች በኦራይ የሴቶች አካዳሚ መርከብ የታችኛው ወለል ላይ አዲስ ታንክ ሲፈልጉ ያሳያል። Act 4 ሚያዝያ 10፣ 2026 ተለቀቀ። ከዚያ ፊልሙ በኋላ፣ በታኩያ ሚያሺታ እና ዮሄይ ፔንግዊን ስክሪፕት እና በሞሪቶ አቤ የተመራው "Girls & Panzer Ribbon Warrior" የተሰኘው የአብራሪ አኒሜ ተለቀቀ። ይህ በ"Girls & Panzer Ribbon Warrior" የተሰኘው የማንጋ ተከታታይ ፊልም ላይ የተመሠረተ ነው። == ውጫዊ አገናኝ == https://www.animenewsnetwork.com/encyclopedia/manga.php?id=35170 https://gup-mottolovelove.jp/ d2543ty86udap51h2owwus4evpmo3i0