ውክፔዲያ amwiki https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter ፋይል ልዩ ውይይት አባል አባል ውይይት ውክፔዲያ ውክፔዲያ ውይይት ስዕል ስዕል ውይይት መልዕክት መልዕክት ውይይት መለጠፊያ መለጠፊያ ውይይት እርዳታ እርዳታ ውይይት መደብ መደብ ውይይት በር በር ውይይት TimedText TimedText talk ሞጁል ሞጁል ውይይት Event Event talk 0 1867 392387 390433 2026-06-19T00:44:06Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392387 wikitext text/x-wiki '''የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር''' የ[[ኢትዮጵያ]] (እንዲሁም በ[[ኤርትራ]] አብያተ ክርስትያናት) ዋና [[ካሌንደር]] ነው። አዲስ ዓመት በ[[ጁሊያን ካሌንደር]] አቆጣጠር በ[[ኦገስት]] 29 ወይም 30 የሚጀምር ሲሆን በ[[ግሪጎሪያን ካሌንደር]] ደግሞ ከ[[1901 እ.ኤ.አ.]] እስከ [[2099 እ.ኤ.አ.]] ድረስ በ[[ሴፕቴምበር 11]] ወይም 12 ይጀምራል። በየአራት ዓመቱ አንድ ቀን ይጨመራል። በአንድ ዓመት ውስጥ አስራ-ሁለት ባለሠላሣ ቀናት እና አንድ ባለ አምስት (ስድስት በአራት ዓመት) ቀናት ያሉባቸው ወራት አሉ። በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ዓመታት ሁሉ በአራት መደባት ይዞራሉ፤ እነሱም ስለ ሐዋርያት ስሞች ዘመነ ማቴዎስ፣ ዘመነ ማርቆስ፣ ዘመነ ሉቃስ (ተጨማሪ የጳጉሜ ቀን የሚቀበለው) እና ዘመነ ዮሐንስ ይባላሉ። የበዓላት አከባበር በኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር የሚከበሩ በዓላት ብዙውን ጊዜ ከግሪጎሪያን ዘመን አቆጣጠር በ7 ዓመታት ይዘገያሉ። ለምሳሌ፣ የገና በዓል በጥር 7 ቀን ይከበራል፣ ይህም ከግሪጎሪያን ዘመን አቆጣጠር ጥር 1 ቀን ጋር ይመሳሰላል። የአመተ ምህረት ዘመናት ከጎርጎርዮስ 'አኖ ዶሚኒ' በ7 ወይም 8 አመታት የሚለይበት ምክንያት፣ ከ[[ኢየሱስ ክርስቶስ]] ልደት 400 አመት ያህል በኋላ [[አኒያኖስ እስክንድራዊ]] ዘመኑን ሲቆጥረው ትስብዕቱ በ[[መጋቢት 29]] [[1]] ዓ.ም. እንደ ሆነ ስለ ገመተ ይህ በ''ትስብዕት ዘመን'' 1ኛ አመት ሆኗል። ይህ አቆጣጠር በምሥራቅ ክርስቲያን አገራት ከተቀበለ በኋላም በ[[443]] ዓ.ም. ከ[[ሮማ]] [[ፓፓ]]ና ከምሥራቅ አቡናዎች መካከል ልዩነት ደርሶባቸው፤ በ[[517]] ሌላ መነኩሴ [[ዲዮኒሲዮስ ኤክሲጉዎስ]] ሌላ አቆጣጠር (''አኖ ዶሚኒ'') አቀረበ። በሱ ግምት ትስብዕቱ የተከሠተበት ቀን ከአኒያኖስ ግምት በፊት በ8 አመታት አስቀደመው። የ''አኖ ዶሚኒ'' አቆጣጠር በምዕራብ አውሮፓ ላይኛነት በማግኘቱ የትስብእት ዘመን 1 አመተ ምህረት በ''አኖ ዶሚኒ'' [[9 እ.ኤ.አ.]] ሆነ። የኢትዮጵያ ዘመን ኣቆጣጠር የጁልያን ዘመን ኣቆጣጠር ኣይደለም። በኣሁኑ ጊዜ በጁልያና በጎርጎርዮስ ካለንደሮች መካከል ያለው የ13 ቀናት ልዩነት ሲሆን የዓመታቱ ቍጥሮች ልዩ ኣይደሉም። በ525 ዓ.ም. ዲኖስዮስ ኤክሲጅዮስ (Dionysius Exiguus) የሚባል የሩስያ መነኩሴ የሮማው ጳጳስ መልዕክተኛም በመሆን የፋሲካን በዓል ኣወሳሰን ከግብጻውያን እንዲማር ተልኮ ነበር። እንደሚመስለኝና ኣንዳንድ ፀሓፊዎችም እንደሚሉት ኤክሲጅዮስ በ525 ዓ.ም. 532 ዓመትን ሳይጠቀም ኣልቀረም ይላሉ ዶክተር ኣበራ ሞላ። [http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm |date=20081006131305 }} [https://web.archive.org/web/20130601091803/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} ዲኖስየስ ኣኖ ዶሚኒ (Anno Domini ወይም ኤ.ዲ.) የሚባለውን ካለንደር በጃንዋሪ 1 ፣ 1 ኤ.ዲ. እንዲጀምር በ525 ቢወስንም በኋላም ፀሓፊዎች ጁልያን (ዩልዮስ) ካለንደር ያሉት የግብጾችንና የኢትዮጵያን ዘመን መቈጠርያዎች ስለማይመለከት እራሱን የቻለ ካለንደር ሆኖ ቆይቷል። ኤክሲጅዮስ ወደኋላ በመቍጠር ሲጀምር ይመስለኛል ኣዲሱ ካለንደር ላይ ሰባት ዓመታት ግድም የጨመረበት። የዓመታቱም ቍጥር ከግብጽ ይልቅ ወደ ኢትዮጵያ የቀረበ ነው። ጨረቃ መሬትን ስትዞርና መሬት ፀሓይን ስትዞር የሚወስዱት 532 ዓመታት (19 X 28) ተደጋጋሚ ናቸው። <ref>[[ኣበራ ሞላ]] </ref>[http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm |date=20081006131305 }} == ወራት == የወራት አቆጣጠር የተወረሰ ከ[[ቅብጢ ዘመን አቆጣጠር]]፣ ይህም የወጣ ከ[[ጥንታዊ ግብጽ ዘመን አቆጣጠር]] ነው። ሆኖም የወሮች ስሞች በ[[ግዕዝ]] ተለውጠዋል። {| class="wikitable" ! ti !! !! ጎርጎርዮስ !! በሰግር ዓመት |- |[[መስከረም]] || || ሰፕቴምበር 11 || ሰፕቴምበር 12 |- |[[ጥቅምት]] || || ኦክቶበር 11 || ኦክቶበር 12 |- |[[ኅዳር]]|| || ኖቨምበር 10 || ኖቨምበር 11 |- |[[ ታኅሣሥ]] || || ዲሰምበር 10 || ዲሰምበር 11 |- |[[ጥር]] || || ጃንዋሪ 9 || ጃንዋሪ 10 |- |[[የካቲት]] || || ፈብርዋሪ 8 || ፈብርዋሪ 9 |- |[[መጋቢት]]|| || ማርች 10 || ማርች 10 |- |[[ሚያዝያ]] || || ኤፕሪል 9 || ኤፕሪል 9 |- |[[ግንቦት]]|| || ሜይ 9 || ሜይ 9 |- |[[ሰኔ ]]|| || ጁን 8 || ጁን 8 |- |[[ሐምሌ ]]|| || ጁላይ 8 || ጁላይ 8 |- |[[ነሐሴ]]|| || ኦገስት 7 || ኦገስት 7 |- |[[ጳጉሜ]]|| || ሰፕቴምበር 6 || ሰፕቴምበር 6 |} {{ወራት}} {{ዘመናት}} == የውጭ መያያዣዎች == *ቀን መለወጫ *[https://web.archive.org/web/20130118081943/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm ኣበራ ሞላ] *[http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm |date=20081006131305 }} *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar An Open Letter to His Holiness Pope Benedict XVI በዶ/ር ኣበራ ሞላ] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} *[https://am.truecalendar.com/ethiopic/2015 የ2015 አመታዊ የኢትዮጵያ አቆጣጠር በአማርኛ (ግሪጎሪያን 2023)] {{መዋቅር-ባሕል}} [[መደብ:ኢትዮጵያ]] [[መደብ:ካሌንዳር]] chtzu664twfbkkuvwr0zgjt51snvv8m 0 4057 392389 385835 2026-06-19T02:17:31Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392389 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Law_of_Æthelberht.jpg|300px|thumb|«'''''ጎደስ ፌውሕ ኦንድ ቺሪቼየን ትወልቨ ዪውልደ።'''''» («የአምላክ ነዋይና የቤተክርስቲያን፣ ፲፪ እጥፍ») በማለት ከሁሉ ጥንታዊ የታወቀው የእንግሊዝኛ ዓረፍተ ነገር፣ የ[[አሰልበርህት]] ህግጋት ([[594]] ዓም)፣ ይጀምራል። ይህ በ1100 ዓም ግድም የተሠራ ቅጂ ነው።]] '''ጥንታዊ እንግሊዝኛ''' ('''Englisc''' /ኧንግሊሽ/) በ[[እንግሊዝ አገር]] ከ440 ዓ.ም. ገደማ እስከ 1100 ዓ.ም. ያሕል የተናገረ ቋንቋ ነበር። ዛሬ [[ጀርመን]]ና [[ዴንማርክ]] ከተባሉት አገሮች ፈልሰው በእንግሊዝ በተስፈሩት ሕዝብ የተናገሩበት ሲሆን የዘመናዊ [[እንግሊዝኛ]] ቀድሞ አይነት ነው። ሆኖም በቃላትም ሆነ በስዋሰው ከዘመናዊ እንግሊዝኛ በጣም ይለያል። ቅርብ ዘመዶቹ [[ጥንታዊ ፍሪዝኛ]] እና [[ጥንታዊ ሴክስኛ]] ናቸው። ጥንታዊ እንግሊዝኛ በርካታ ተመሳሳይ ቀበሌኞች ነበሩት። በተለይ በስሜን እንግሊዝ የኖሩት የ[[አንገሎች]] መነጋገርያ በደቡብ ከኖሩት ከ[[ሴክሶች]] ትንሽ ተለያየ። ከ800 ዓ.ም. ገደማ ጀምሮ ስሜኑ በ[[ቫይኪንጎች]] ስለተወረረ በንጉስ [[አልፍሬድ]] ጊዜ የሴክሶች ቀበሌኛ ይፋዊ ሁኔታ አገኘ። ቢሆንም የቫይኪንጎች ቋንቋ [[ኖርስኛ]] ከጥንታዊ እንግሊዝኛ ጋር ዝምድና ነበረውና ከኖርስኛ አያሌው ቃላት ወደ እንግሊዝኛ ገቡ። ለምሳሌ የእንግሊዝኛ ቃላት ''sky'' /ስካይ/ (ሰማይ) ''leg'' /ለግ/ (እግር) እና ''they'' /ዘይ/ (እነሱ) የደረሱ ከኖርስኛ ነበር። በእንግሊዝ ኗሪዎች ቋንቋ (በጥንታዊ እንግሊዝኛ) እነዚህ ቃላት 'ሄዮቮን'፣ 'ሽያንካ' እና 'ሂዬ' ሆነው ነበር። የተማሩ ሰዎች (መምህራን ወይም ቄሶች) በብዛት የ[[ሮማይስጥ]] ዕውቀት ስለነበራቸው ደግሞ ከሮማይስጥ ተጽእኖ አንዳንድ ቃላት የዛኔ ወደ እንግሊዝኛ ገቡ። ንጉሥ አልፍሬድ እራሳቸው ብዙ መጻሕፍት ከሮማይስጥ አስተረጎሙ። [[ኖርማኖች]] እንግሊዝን በ[[1059]] ከወረሩ ጀምሮ እንግሊዝኛ ከትምህርት ቤት ስለ ተከለከለ በየጥቂቱ ባሕርዩ እጅግ ተለወጠ። በጥንታዊ እንግሊዝኛ እያንዳንዱ ስም የተወሰነ ጾታ (ወንድ፣ ሴት ወይም ግዑዝ) ነበረው። ለምሳሌ ''sēo sunne'' /ሴዮ ሱነ/ (ፀሐይቱ) አንስታይ፣ ''se mōna'' /ሴ ሞና/ (ጨረቃው) ተባዕታይ፣ ''þæt wæter'' /<u>ዛ</u>ት ዋተር/ (ውኃው) ግዑዝ ነበር። == ጽሕፈት == ቋንቋው መጀመርያ [[ፉሶርክ]] በተባለው የ[[ሩን]] ፊደል ሲጻፍ ክርስትና ከተቀበለ በኋላ ግን በ[[ላቲን አልፋቤት]] ሊጻፍ ጀመረ። አንዳንድ ተጨማሪ ፈደላት እንዲህ ነበሩ: * [[ȝ]] - ይህ ፊደል (ከ[[አይርላንድኛ]] ገብቶ) እንደ 'ይ' ወይም 'ግ' ወይም 'ኅ' ሊጠቀም ይችል ነበር። * [[ð]] - ይህ ፊደል ከላቲን [[d]] ተቀይሮ እንደ '<u>ስ</u>' ወይም '<u>ዝ</u>' ሊጠቀም ይችል ነበር። * [[þ]] - ይህ ከቀድሞው ፉሶርክ ተገኝቶ ደግሞ እንደ '<u>ስ</u>' ወይም '<u>ዝ</u>' ጠቀመ። * [[ƿ]] - '[[W]]' የሚለው ፊደል ገና ስላልኖረ 'ው' ለመጻፍ በዚህ ፊደል (ከፉሶርክ ተገኝቶ) ነበር። በኋላ ዘመን ከ[[p]] (ፕ) ጋር ስላለው ተመሳሳይነት ይህ ፊደል ጠፋ። ስለዚህ የዛሬ ሊቃውንት ጥንታዊ እንግሊዝኛ የሚጽፉት በዘመናዊው 'w' ነው። == ምሳሌ == === የጌታ ጸሎት (አባታችን ሆይ) === : Fæder ure þu þe eart on heofonum, : Si þin nama gehalgod. : To becume þin rice, : gewurþe ðin willa, on eorðan swa swa on heofonum. : urne gedæghwamlican hlaf syle us todæg, : and forgyf us ure gyltas, swa swa we forgyfað urum gyltendum. : and ne gelæd þu us on costnunge, ac alys us of yfele. soþlice. : ፋደር፡ ኡረ፡ <u>ዙ</u>፡ <u>ዘ</u>፡ ኤየርት፡ ኦን፡ ሄዮቮነም፣ : ሲ፡ <u>ዚ</u>ን፡ ናማ፡ ይሃልጎድ። : ቶ፡ በኩመ፡ <u>ዚ</u>ን፡ ሪቸ፣ : ይዉር<u>ሰ</u>፡ <u>ዚ</u>ን፡ ውላ, ኦን፡ ኤዮር<u>ሳ</u>ን፡ ሷ፡ ሷ፡ ኦን፡ ሄዮቮነም። : ኡርነ፡ ይደይኋምሊቻን፡ ህላፍ፡ ሲውለ፡ ኡስ፡ ቶደይ፣ : አንድ፡ ፎርዪውፍ፡ ኡስ፡ ኡረ፡ ዪውልታስ, ሷ፡ ሷ፡ ዌ፡ ፎርዪውቫ<u>ስ</u>፡ ኡረም፡ ዪውልተንደም። : አንድ፡ ነ፡ ይለይድ፡ <u>ዙ</u>፡ ኡስ፡ ኦን፡ ኮስትኑንገ, አክ፡ አሊውስ፡ ኡስ፡ ኦፍ፡ ኢውቨለ። ሶ<u>ስ</u>ሊቸ። ==ደግሞ ይዩ== * [[:wikt:Wiktionary:የእንግሊዝኛ ቅድመ-ታሪካዊ አመጣጥ - ሷዴሽ ዝርዝር]] == የውጭ መያያዣዎች == {{interWiki|code=ang}} * [http://www.wmich.edu/medieval/research/rawl/IOE/index.html The Electronic Introduction to Old English] {{Wayback|url=http://www.wmich.edu/medieval/research/rawl/IOE/index.html |date=20060615201139 }} * [http://www.kami.demon.co.uk/gesithas/OEsteps/ First steps in Old English - a course for absolute beginners] * [http://www.omniglot.com/writing/oldenglish.htm Old English (Anglo-Saxon) alphabet] * [http://beowulf.engl.uky.edu/~kiernan/BT/Bosworth-Toller.htm Bosworth and Toller, ''An Anglo-Saxon dictionary''] {{Wayback|url=http://beowulf.engl.uky.edu/~kiernan/BT/Bosworth-Toller.htm |date=20080509165820 }} * [https://web.archive.org/web/20120515201049/http://home.comcast.net/~modean52/oeme_dictionaries.htm Old English - Modern English dictionary] * [http://lonestar.texas.net/~jebbo/learn-as/origins.htm The Origins of Old English] {{Wayback|url=http://lonestar.texas.net/~jebbo/learn-as/origins.htm |date=20070115120238 }} * [http://www.nosweatshakespeare.com/shakespeare_old_english.htm Shakespeare's English vs Old English] {{Wayback|url=http://www.nosweatshakespeare.com/shakespeare_old_english.htm |date=20061111173418 }} * [http://tlt.its.psu.edu/suggestions/international/bylanguage/oegermanic.html Guide to using Old English computer characters] {{Wayback|url=http://tlt.its.psu.edu/suggestions/international/bylanguage/oegermanic.html |date=20100615154106 }} (Unicode, HTML entities, etc.) * [http://www.doe.utoronto.ca Dictionary of Old English Project at the University of Toronto] * [http://www.ling.upenn.edu/~kurisuto/germanic/language_resources.html The Germanic Lexicon Project] * [http://www.georgetown.edu/faculty/ballc/oe/oe-texts.html Text Collections - Texts and Translations] {{Wayback|url=http://www.georgetown.edu/faculty/ballc/oe/oe-texts.html |date=20070115042416 }} [[መደብ:እንግሊዝኛ]] [[መደብ:እንግሊዝ]] ek9b2gcftxwpc40donolcmlp5mu6b6d 0 9128 392398 392350 2026-06-19T10:20:06Z Nama21yo 57094 392398 wikitext text/x-wiki {{መረጃ ሳጥን ሶፍትዌር | ስም = ሊኑክስ (Linux) | አርማ = Tux.svg | አልሚ = ሊኑስ ቶርቫልድስ እና የክፍት ምንጭ ማህበረሰብ | የመጀመሪያ_ስሪት_ቀን = መስከረም ፯ ቀን ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. (ሴፕቴምበር 17, 1991 እ.ኤ.አ.) | የፕሮግራም_ቋንቋ = ሲ (C) እና አሰምብሊ | ስርዓተ_ክወና = ዩኒክስ-መሰል (Unix-like) | ፈቃድ = ጂፒኤል (GPLv2) | ድረ_ገጽ = kernel.org }} '''ሊኑክስ''' (በእንግሊዝኛ፦ Linux / ˈlɪnʊks/) በ[[:en:Open source|ክፍት ምንጭ]] (Open Source) እና በ[[:en:Free software|ነፃ ሶፍትዌር]] ፈቃድ ላይ የተመሰረተ፣ [[:en:Unix|ዩኒክስ]]ን የሚመስል (Unix-like) ታዋቂ የ[[:en:Operating system|ስርዓተ ክወና]] (Operating System) ቤተሰብ ነው። ስርዓተ-ክወናው የኮምፒዩተርን ሃርድዌር በማስተዳደር የሶፍትዌር መተግበሪያዎች እንዲሰሩ መደላድል ይፈጥራል። አብዛኛውን ጊዜ ሰዎች "ሊኑክስ" ብለው የሚጠሩት ከሊኑክስ ከርነል (Linux kernel) የተገነቡትን የተለያዩ ስርዓተ-ክወናዎችን ነው። የሊኑክስ [[:en:Source code|የምንጭ ኮድ]] (Source code) ለማንኛውም ሰው ክፍት በመሆኑ፤ ተጠቃሚዎች ኮዱን ማየት፣ ማሻሻል፣ በነጻ መጠቀም፣ ብሎም ዳግም ማሰራጨት ይችላሉ። የሊኑክስ ከርነል ለመጀመሪያ ጊዜ በሴፕቴምበር 17፣ 1991 እ.ኤ.አ. ለህዝብ ይፋ የተደረገ ሲሆን፣ የፈጠረውም [[:en:Linus Torvalds|ሊኑስ ቶርቫልድስ]] የተባለ የ[[:en:Finland|ፊንላንድ]] የኮምፒዩተር ሳይንስ ተማሪ ነበር። ከርነሉ ጠቃሚ እና የተሟላ ስርዓተ-ክወና እንዲሆን ከ[[:en:GNU Project|ግኑ ፕሮጀክት]] (GNU Project) በተገኙ የሲስተም ሶፍትዌሮች የታገዘ ነበር። በዚህም ምክንያት ስርዓተ-ክወናው በትክክለኛው አጠራር '''ግኑ/ሊኑክስ (GNU/Linux)''' እየተባለ ይጠራል። በአሁኑ ጊዜ ሊኑክስ "ስርጭቶች" (Distributions ወይም Distros) በሚባሉ የተለያዩ ቅርጾች ተዘጋጅቶ ይቀርባል። ታዋቂ ከሆኑት የሊኑክስ ስርጭቶች መካከል [[ኡቡንቱ]] (Ubuntu)፣ [[:en:Fedora Linux|ፌዶራ]] (Fedora)፣ [[:en:Debian|ዴቢያን]] (Debian) እና [[:en:Red Hat|ሬድ ሃት]] (Red Hat) በዋነኝነት ይጠቀሳሉ። [[ስዕል:Fedora Linux 40 KDE Plasma.png|thumb|460px|የተለያዩ የሊኑክስ ስርጭቶች የተጠቃሚ በይነገጽ (KDE Plasma) ማሳያ]] ሊኑክስ በአመዛኙ በሰርቨሮች (Servers) ውስጥ ባለው ከፍተኛ አስተማማኝነት ይታወቃል። የ[[:en:IBM|አይቢኤም]]፣ [[:en:Dell|ዴል]]፣ እና [[:en:Hewlett-Packard|ሄውሌት ፓካርድ]] (HP) ድጋፍን በማግኘትም በኢንዱስትሪው ውስጥ ትልቅ ተቀባይነትን አግኝቷል። በአሁኑ ጊዜ በአለም ላይ ካሉት ሰርቨሮች፣ የክላውድ ኮምፒዩቲንግ መሠረተ-ልማቶች፣ እና ሱፐር-ኮምፒዩተሮች አብዛኛዎቹ የሚሰሩት በሊኑክስ ላይ ነው። ከዚህም በተጨማሪ ሊኑክስ በዴስክቶፕ ኮምፒዩተሮች፣ በስማርት ስልኮች፣ በኢምቤዴድ መሳሪያዎች፣ እና በኔትወርክ ራውተሮች ላይ እንደ ስርዓተ-ክወና ሆኖ ያገለግላል። እጅግ ታዋቂ የሆነው የ[[:en:Android (operating system)|አንድሮይድ]] (Android) ስርዓተ-ክወናም የተገነባው በሊኑክስ ከርነል ላይ በመሆኑ፣ ሊኑክስን በአለም ላይ ከፍተኛ የተጠቃሚ ቁጥር ያለው ስርዓተ-ክወና ያደርገዋል። == አጠቃላይ ዕይታ == የሊኑክስ መፈጠር መሠረት የሆነው በ1983 እ.ኤ.አ ሪቻርድ ስቶልማን የጀመሩት የ[[:en:GNU Project|ግኑ ፕሮጀክት]] ነው። ይህ ፕሮጀክት ሙሉ በሙሉ ነጻ የሆነ ዩኒክስ-መሰል ስርዓተ-ክወና ለመፍጠር አቅዶ የነበረ ሲሆን፣ የሊኑክስ ከርነል መፈጠር በፕሮጀክቱ ውስጥ የነበረውን የከርነል ክፍተት ሞልቶታል። [[ስዕል:Oversimplified Structure of the Linux kernel.svg|thumb|የሊኑክስ አወቃቀር፦ ከሃርድዌር እስከ አፕሊኬሽን ያለው ንብርብር]] አንድ የሊኑክስ ስርጭት ምን ያህል ሰፊ እንደሆነ ለማሳየት በ2007 እ.ኤ.አ. 'ዴቢያን 4.0' ላይ በተሰራ ጥናት፣ ኮዱ ወደ 283 ሚሊዮን መስመሮች አድጎ የነበረ ሲሆን፤ ይህንን ስርዓት በመደበኛ የንግድ ሶፍትዌር አሰራር ለመፍጠር ቢሞከር 7.1 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር ሊያወጣ እንደሚችል ተሰልቷል። ይህ የክፍት ምንጭ ማህበረሰብን ትልቅ ጥንካሬ እና ስኬት በግልጽ ያሳያል። == ሊኑክስ በኢትዮጵያ == በኢትዮጵያ ውስጥ የሊኑክስ እና የክፍት ምንጭ ሶፍትዌሮች አጠቃቀም በከፍተኛ ሁኔታ እያደገ ይገኛል። በተለይም በ[[:en:Software development|ሶፍትዌር ማበልጸግ]]፣ በሳይበር ደህንነት፣ እና በኢንተርፕራይዝ የ[[:en:Server (computing)|ሰርቨር]] አስተዳደር ዘርፍ ውስጥ በስፋት ጥቅም ላይ ይውላል። === የአፍ መፍቻ ቋንቋዎች እና ግዕዝ ድጋፍ === ሊኑክስ ለአማርኛ፣ ትግርኛ፣ ኦሮምኛ እና ለሌሎችም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ከመሰረቱ ጠንካራ ድጋፍ አለው። በተለይም የ[[:en:Geʽez script|ግዕዝ]] ፊደላትን ለመጻፍ የሚያስችሉ መሳሪያዎች (እንደ m17n/IBus ያሉት) በቀላሉ በሊኑክስ ላይ ይሰራሉ። አብዛኛዎቹ አዳዲስ የሊኑክስ ስርጭቶች የኢትዮጵያን ኪቦርድ ቀድመው አካትተው ስለሚመጡ፣ ተጠቃሚዎች የሶስተኛ ወገን ኪቦርድ ሶፍትዌሮች (ለምሳሌ ፓወር ግዕዝ) መጫን ሳያስፈልጋቸው ቋንቋቸውን በቀጥታ መርጠው መጠቀም ይችላሉ። === የኢንተርፕራይዝ እና የትምህርት ዘርፍ አጠቃቀም === አዲስ አበባ ዩኒቨርሲቲ እና የአዳማ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲን ጨምሮ በርካታ የኢትዮጵያ ዩኒቨርሲቲዎች ለኮምፒዩተር ሳይንስ ተማሪዎቻቸው ሊኑክስን በማስተማሪያነት ይጠቀማሉ። በተማሪዎች እና በባለሙያዎች የተቋቋሙት "ግኑ/ሊኑክስ ኢትዮጵያ" እና የኢትዮጵያ ሊኑክስ አፍቃሪያን ማህበር ይህንን ቴክኖሎጂ በማስተዋወቅ ረገድ ጉልህ ሚና ይጫወታሉ። በንግዱ ዘርፍ የ[[:en:Ethio telecom|ኢትዮ ቴሌኮም]] የዳታ ማዕከላት፣ የኢትዮጵያ ንግድ ባንክን ጨምሮ በርካታ ባንኮች ለኮር-ባንኪንግ ሲስተሞቻቸው፣ እንዲሁም የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር (INSA) ለሰርቨር እና መሠረተ-ልማታቸው ጠንካራ የሊኑክስ ስርዓቶችን (በተለይም Red Hat Enterprise Linux እና SUSE Linux) በስፋት ይጠቀማሉ። == ታሪክ == [[ስዕል:Linus Torvalds (cropped).jpg|thumb|[[:en:Linus Torvalds|ሊኑስ ቶርቫልድስ]]፣ የሊኑክስ ከርነል ፈጣሪ]] በ1990 እ.ኤ.አ. ሊኑስ ቶርቫልድስ በሄልሲንኪ ዩኒቨርሲቲ ተማሪ እያለ፣ ፕሮፌሰሩ ይጠቀሙበት የነበረው የሚኒክስ (MINIX) ስርዓተ-ክወና ለትምህርት ብቻ የተፈቀደ ስለነበር፣ የራሱን ነጻ ስርዓተ-ክወና መጻፍ ጀመረ። በ1991 ሊኑክስ ወደ ዓለም ብቅ አለ። መጀመሪያ ሊኑስ ፕሮጀክቱን "Freax" ("Free"፣ "Freak"፣ እና ከዩኒክስ የተወሰደችው "X" ጥምረት) ብሎ ሊሰይመው አስቦ ነበር። ነገር ግን በ1991 ፋይሎቹን በኤፍ.ቲ.ፒ (FTP) ሰርቨር ላይ ሲያስቀምጥ፣ የሰርቨሩ አስተዳዳሪ ስሙ አላማረኝም በማለት የፋይሉን ማውጫ "Linux" ብሎ ሰየመው። == አወቃቀር እና ዲዛይን == የሊኑክስ ስርዓት በአንድ ማዕከላዊ ቡድን በተዘጋ ዲዛይን ሳይሆን፤ በሺዎች በሚቆጠሩ በጎ ፈቃደኞች ፈጣን የኮድ መሻሻል ያደገ ቴክኖሎጂ ነው። የሊኑክስ ከርነል [[:en:Monolithic kernel|ሞኖሊቲክ]] በመሆኑ የሃርድዌር፣ የኔትወርክ፣ እና የፋይል ሲስተም አስተዳደርን ጠቅልሎ ይይዛል። በሊኑክስ ውስጥ የተጠቃሚ በይነገጽ (User Interface) በሁለት መንገድ ይከፈላል፦ * '''የጽሁፍ ትዕዛዝ ማስተላለፊያ (CLI)፦''' ሼሎችን በመጠቀም በጽሁፍ ትዕዛዝ መስጠት። ይህ ለሰርቨር አስተዳደር ከፍተኛ ጥቅም አለው። * '''ግራፊካዊ በይነገጽ (GUI)፦''' ታዋቂ ከሆኑት የሊኑክስ የዴስክቶፕ ገጽታዎች መካከል [[:en:GNOME|ግኖም]] (GNOME)፣ [[:en:KDE|ኬዲኢ]] (KDE) እና [[:en:Xfce|ኤክስኤፍሲኢ]] (XFCE) ይጠቀሳሉ። == የገበያ ድርሻ እና የንግድ አጠቃቀም == * '''የድር ሰርቨሮች፡''' በዓለም ላይ ካሉ ታላላቅ ድረ-ገጾች እና ትላልቅ ሰርቨሮች ውስጥ ከ96% በላይ የሚሆኑት ሊኑክስን ይጠቀማሉ። የክላውድ ኢንደስትሪውንም 80% ተቆጣጥሯል። * '''የሞባይል ስልኮች፡''' የአንድሮይድ ስርዓተ-ክወና በሊኑክስ ላይ የተመሰረተ ነው። * '''ሱፐር ኮምፒዩተሮች፡''' በዓለም ላይ ካሉ 500 እጅግ ፈጣን ሱፐር-ኮምፒዩተሮች 100% የሚሆኑት የሚጠቀሙት ሊኑክስን ነው። * '''በዴስክቶፕ፡''' የሊኑክስ ዴስክቶፕ ገበያ እያደገ መጥቶ ወደ 4.3% አካባቢ የደረሰ ሲሆን፣ የጌሚንግ ኢንዱስትሪውም በቫልቭ (Valve) የ[[:en:SteamOS|SteamOS]] ፈጠራ ወደ ሊኑክስ እያደላ ነው። == ደህንነት == የሊኑክስ ደህንነት ጥንካሬ ዋነኛው ምስጢር ክፍት ምንጭ መሆኑ ነው። በመላው አለም ያሉ በሺዎች የሚቆጠሩ ፕሮግራመሮች ኮዱን በየጊዜው ስለሚገመግሙት፣ ማንኛውም የደህንነት ክፍተት ከተገኘ በጥቂት ሰዓታት ውስጥ ይታረማል። ከዊንዶውስ ጋር ሲነጻጸር ሊኑክስ የቫይረስ ማጥፊያ (Antivirus) በግዴታ አይፈልግም። ይህ ደግሞ በኢትዮጵያ ላሉ የፋይናንስ ተቋማት መረጃን ከሳይበር ጥቃት ለመጠበቅ ዋነኛ ምርጫቸው እንዲሆን አድርጎታል። == ማጣቀሻዎች == {{Reflist}} == ተጨማሪ ንባብ == * [[:en:Open source|ክፍት ምንጭ ሶፍትዌር]] * [[:en:Operating system|ስርዓተ ክወና]] * [[:en:Linux distribution|የሊኑክስ ስርጭቶች]] * [[ኡቡንቱ]] [[መደብ:ስርዓተ ክወናዎች]] [[መደብ:ሊኑክስ]] [[መደብ:ክፍት ምንጭ ሶፍትዌር]] [[መደብ:የኮምፒዩተር ታሪክ]] [[መደብ:የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ]] 4b0ciet964z7kukwnu7ju1ps4m44n2l 0 9827 392375 392340 2026-06-18T22:36:58Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 101 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392375 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Dr_Aberra_Molla.jpg|thumb|ዶ/ር አበራ ሞላ Dr. Aberra Molla]] '''ዶ/ር አበራ ሞላ''' ([[መጋቢት ፳፬]] ቀን [[1940|፲፱፻፵]] ዓ.ም.) [[ሸዋ]] ጠቅላይ ግዛት፣ መናገሻ ኣውራጃ፣ ሰንዳፋ ከተማ የተወለዱ ኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች በግዕዝ ፊደል እንዲጽፉ የፈጠሩ [[ኢትዮጵያ]]ዊ ሳይንቲስት ናቸው። ዶክተር ኣበራ ሞላ የታወቁባቸው ዋናዎቹ ጉዳዮች የሚከተሉት ናቸው። የመድንን ማነስ በማስወገድ ከዓለም የ[[እንስሳት]] ሓኪሞች ኣንዱ ታዋቂ ምሁር፣ የ[[ግዕዝ]] ፊደልንና ሥነ ጽሑፍ በኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ውስጥ በኣለውም መጠቀም እንዲቻል የኣደረጉ ሰባት የዩናይትድ እስቴትስና ኢትዮጵያ ፓተንቶች ብቻቸውን የኣሏቸው የግኝት ሊቅና የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጣልያንን በማስገደድ ወሳኙን እርምጃ የወሰዱ ኣርበኛ ናቸው። [https://web.archive.org/web/20160517002951/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla/] [https://web.archive.org/web/20191215153324/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] [http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/ |date=20180902153249 }} [https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/] {{Wayback|url=https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/ |date=20180606083840 }} [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] [https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf |date=20190412085948 }} [https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-2] [https://www.dw.com/am/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5%E1%8A%93-%E1%88%A5%E1%88%8D%E1%8C%A3%E1%8A%94/a-19199680] [https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be] [https://www.facebook.com/watch/?v=386895698538690] [https://mereja.com/amharic/v2/109994] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] [https://www.congress.gov/crec/2018/08/24/modified/CREC-2018-08-24-pt1-PgE1177-3.htm] [https://web.archive.org/web/20060516083455/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic%20Computerization.htm] [https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.wikidoc.org/index.php?title=List_of_veterinarians&type=revision&diff=232108&oldid=232107] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php?title=List_of_veterinarians&type=revision&diff=232108&oldid=232107 |date=20241008085809 }} [https://br.pinterest.com/pin/17873729744129468/?fbclid=IwAR0RQSHNwFxPzhCdmNqN3U9iw9kWyCPhEsTLp-IPJOtQ6a7RLQ-sH-dapnY] ዶክተሩ የ[[ግዕዝ ኣልቦ]] ኣኃዝ ቀለሞችና የግዕዝ ኣሥር ቤት ኣኃዛዊ ቍጥሮች ፈጣሪም ናቸው። [https://web.archive.org/web/20080305031147/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.htm] [https://www.facebook.com/notes/geezedit/ethiopic-numeral-names/408836065842968] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] የግዕዝ ፊደል ሳይቆራረጥ፣ ሳይቀነስና ሳይበላለጥ ዩኒኮድ እንዲገባ የሰጡና ለመብቱ የተሟገቱለት ኣሸናፊ ናቸው። [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm]፣ [https://web.archive.org/web/20130904025738/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከታዋቂ የዓለም ሳይንቲስቶች ኣንዱ ናቸው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ኢትዮጵያውያን ኢንተርኔት ላይ በዓማርኛ በነፃ ፒሲና ማክ ኮምፕዩተሮች ውስጥ እንዲከትቡ በድረገጽ ለግሰዋል። [http://freetyping.geezedit.com/] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ===ግዕዝ በኮምፕዩተር=== ዶ/ር አበራ በ[[ኮምፕዩተር]] [[ግዕዝ]] ፊደልን መጠቀም እንዲቻል ያደረጉ ምሁር ናቸው። ይሀንንም ያደረጉት የዓማርኛውን የጽሕፈት መሣሪያ (ታይፕራይተር) ለሚያውቁት ቀላል እንዲሆን በ“a”፣ “b”፣ “c”፣ “d” ምትክ “ሀ”፣ “ጠ”፣ “ሸ”፣ “ዘ” እና [[እንግሊዝኛ]] ለሚያውቁ በ“A”፣ “B”፣ “C”፣ “D” ምትክ “አ”፣ “በ”፣ “ቸ”፣ “ደ” ቀለሞችን በመመደብ ዓይነት ሠላሳ ሰባቱን የግዕዝ ቤት ኆኄያት ለ፴፯ የኮምፕዩተር መርገጫዎች ስሞችም በማድረግ ነበር። ስምንቱን የፊደል ቤቶች ወይም እንዚራን ስምንት ፎንቶች ላይ በተኗቸው። በእዚህ ዘዴ በእጅ ጽሑፍና ማተሚያ ቤቶች ብቻ ይታተሙ የነበሩት የግዕዝ (Ethiopic) ፊደላት ለመጀመሪያ ጊዜ በኮምፕዩተር ተከተቡ። እ.ኤ.ኣ. በ1982 ከባለቤታቸው ወንድሞች ኣንዱ የሆነው ግሩም ከተማ ድህረ-ምረቃ ከሚማርበት ዴንቨር ዩኒቨርሲቲ መጥቶ ፊደል መሥሪያ ስለተለቀቀ ከኣንድ ዓረብ ጓደኛዬ ጋር ፊደሉን ለመሥራት ስንታገል ዋልን ብሎ ለዶ/ር ኣበራ ቢነግር ለዓማርኛ ፊደል ያላቸውን የልጅነት ፍቅር ቀስቅሶባቸው ፊደል መሥራት ከቻልክ ለምን የዓማርኛውን ኣትሞክርም ኣሉት። ሃያ ሰባት 27 የዓረብ ቀለሞችን በሚያስሠራው መሥራትን በመቶዎች የሚቆጠሩትን ፊደሎቻችንን መሥራት ኣንድ ኣይደለም ከተባባሉ በኋላ ወደፊት በዓማርኛ የሚሠራ ኮምፕዩተር እስኪሠራ ሺዎች ለእንግሊዝኛ የተሠሩን ፕሮግራሞችን ኢትዮጵያውያን እንድንጠቀምባቸው ቃላት ማተሚያዎችን በኣማራጭነት ማቅረብ እንዲቻል ዶክተሩ ኣብሻ የሚባለውን ኩባንያ ኣቋቋሙ። ፊደል መሥራት በመጀመር እ.ኤ.ኣ. ፍላጎታቸውን ኣሟሉ። መጀመሪያ መሥራት የሚቻለውም የኣማርኛ ታይፕራይተር ዓይነቱን ቅጥልጥል ፊደል እንደኣማርኛው ታይፕራይተር በኣንድ የላቲን ፊደል ምትክ መተካት ስለነበረ ያንን ስለኣልፈለጉ እንጂ ቅጥልጥሉንም ከማንም በፊትም ሊሠሩበት ይችሉ ነበር። ተሠርቶበታልም። እየኣንዳንዱ ቀለም ኣንድ-ወጥ የሆነውን የማተሚያ ቤቶች ዓይነት ትክክለኛ የግዕዝ ፊደላችንን ለመጀመሪያ ጊዜ በማቅረብና እየኣንዳንዱም በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ በመፍጠር ግዕዝ ከማተሚያ ቤቶች ወደ ኮምፕዩተር እንዲገባ ኣደረጉ። [[ሞዴት]] (ModEth) በመባል የታወቀውን የቃላት ማተሚያ የ[[ማይክሮሶፍት]]ን ዶስ በመጠቀም በ፲፱፻፹ ዓ.ም. [[ኣሜሪካ]] ውስጥ ለገበያ ኣቀረቡ። ጊዜውም ኮምፕዩተሮችና ማተሚያዎች በቂ ኃይል ማግኘት የጀመሩበት ነበር። ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲከተብ የፈጠሩበትን ዘዴ በ[[ዩናይትድ እስቴትስ]] ፓተንት መጠበቅ እንዲችሉ ቢያመለክቱም በእዚያን ጊዜ ኢትዮጵያ የፓተንት ሕግ ስለኣልነበራት [[የሳይንስና ቴክኖሎጂ መረጃ ማዕከል (ኢትዮጵያ)]] ሕጉ ሲወጣ ጉዳዩ ይታያል በማለት ስለወሰነ [https://web.archive.org/web/20130416132450/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] ፓተንት ኣልወጣለትም ነበር። ግዕዝ ድምጻዊ ፊደል ስለሆነ እያንዳድንዱን “ሀሁሂ” ቀለም በ“ABC” ምትክ [http://en.wikipedia.org/wiki/Printing_press] እየደረደሩ ማተም ከ፲፱፻ ዓ.ም. ገደማ ጀምሮ ኢትዮጵያ ውስጥ የኣሉ ማተሚያ ቤቶች ሊጠቀሙበት ችለዋል። [https://www.facebook.com/Tenthandfourth?fref=nf] [http://ethiopianthisweek.com/the-eucalyptus-tree-and-ethiopias-first-modern-schools-and-hospitals/] {{Wayback|url=http://ethiopianthisweek.com/the-eucalyptus-tree-and-ethiopias-first-modern-schools-and-hospitals/ |date=20160214095205 }} በቀለሞቹ ብዛት የተነሳ ግን የእንግሊዝኛውን የጽሕፈት መሣሪያ ለዓማርኛ እንኳን መጠቀም ኣልተቻለም። ከ[[ዳግማዊ ምኒልክ]] ጀምሮ [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/why-cant-we-have-an-amharic-typewriter-menelik/] ብዙ ኢትዮጵያውያን ሊቆች፣ ሚኒስትሮችና ደራስያን የእንግሊዝኛውን የታይፕ መጻፊያ ለዓማርኛ መክተቢያ እንዲያገለግል ወደ ሰማንያ ዓመታት ግድም ሲመራመሩ ቆይተው ባይሳካላቸውም [http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] {{Wayback|url=http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf |date=20130906100817 }} ዶ/ር ኣበራ ጥረቶቻቸውን በኮምፕዩተር ኣሳክተዋል። ስለ ዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ምርምሩም የዋቢው ዝርዝር ውስጥ ከተካተቱት ኣባ [[ተክለ ማርያም ሰምሃራይ]]፣ ክቡር ዶ/ር [[ሀዲስ ዓለማየሁ|ሃዲስ ኣለማየሁ]]፣ ኣቶ [[ዓለሙ ኃብተ ሚካኤል]]፣ ኢንጂነር [[ኣያና ብሩ]]፣ ዶ/ር ዓለመ ወርቅ፣ ኣለቃ [[ኪዳነ ወልድ ክፍሌ]]፣ ክቡር ኣቶ [[ኣበበ ኣረጋይ]]፣ ክቡር ራስ [[ዕምሩ ኃይለ ሥላሴ]]፣ ዶ/ር ሉባክ፣ ኣቶ [[ዘውዴ ገብረ መድኅን]]፣ ብላታ [[መርስዔ ሃዘን ወልደ ቂርቆስ]]፣ ፀሓፊ ትዕዛዝ [[ወልደ ጊዮርጊስ ወልደ ዮሐንስ]]፣ ክቡር ኣቶ [[ሚሊዮን ነቅንቅ]]፣ ኣቶ [[ስይፉ ፈለቀ]]፣ ክቡር ዶ/ር [[ከበደ ሚካኤል]]፣ ኣቶ [[ሳሙኤል ተረፈ]]፣ ሌላ እነ ኮሎኔል [[ታምራት ይገዙ]]፣ [[መንግሥቱ ለማ|መንግስቱ ለማ]]፣ ኣቶ [[ብርሃኑ ድንቄ]]፣ [[ብላታ ዘውዴ በላይነህ]]፣ የኔታ [[ኣስረስ የኔሰው]]፣ [[ተክለማርያም ኃይሌ]]፣ ሼክ [[በክሪ ሳጳሎ]] እና ዶ/ር [[ፍቅሬ ዮሴፍ]]ንም [http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html |date=20181005161125 }} ያጠቃልላል። [https://web.archive.org/web/20130502215942/http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] ይህ ድካማቸው በመጨረሻ ሊሳካ የቻለው ግን ዶክተሩ ምንም ቀለም ሳይቀንሱ ወይም መልካቸውን ሳይቀይሩ የጥንቱንና ትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞች [http://www.bbc.co.uk/nature/humanplanetexplorer/africa/ethiopia] በኮምፕዩተር ለመጀመሪያ ጊዜ እንዲቀርቡ ስለኣደረጉ ነው። [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/printing-developments-in-the-1920s-and-increased-study-abroad/] [http://www.worldscriptures.org/pages/ethiopic.html] {{Wayback|url=http://www.worldscriptures.org/pages/ethiopic.html |date=20151027010417 }} የእነዚህ ምሁራን በታይፕ መሣሪያ ሙከራዎች የመጠቀም ዓላማዎች ባይሳኩላቸውም ዶክተሩ በእዚያው የፊደል ገበታ ምኞታቸውን ኣሳክተውላቸዋል። [https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] በተጨማሪም የ[[ቢለን]]፣ [[ጉራጌ]] እና [[ሳሆ]] ምሁራን የቋንቋ ፊደሎቻቸውን እንዲጨምሩላቸው ናሙና ጽሑፎችን ልከውላቸዋል። ከእዚሁ ጋር በማያያዝ እያንዳንዱ ቀለም በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ ኣዲስ የኣከታተብ ዘዴ ፈጥረው ኣዳዲስ የፊደል ገበታዎችን ኣቅርበዋል። ለእያንዳንዱ የግዕዝ ቤት ቀለምም እንደ እንግሊዝኛው ቍልፎች የእየእራሱ ቍልፍና የቍልፍ ስም መድበዋል። በእነዚህ የተነሳ የግዕዝን ፊደል የእንግሊዝኛው ወይም የኣማርኛ የታይፕ መጻፊያ መጻፍ ስለኣልቻለና ሳይጽፈው [[ኮምፕዩተር]] ለመጀመሪያ ጊዜ ደርሶለታል። [https://web.archive.org/web/20071006131509/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] [http://abyssinia2me.wordpress.com/pictoral/] ዶ/ር ኣበራ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት የግዕዝ ፊደል ኢትዮጵያውያን ለብዙ ሺህ ዓመታት በእጃቸው ሲጽፉትና [http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf] {{Wayback|url=http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf |date=20170107100939 }} ከ፲፱፻፬ ዓ.ም. ገደማ ጀምሮ በማተሚያ መሣሪያዎች ኢትዮጵያ ውስጥ ሲጠቀሙብት የነበረውን ፊደል ነው። [http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} [https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_African_scientists,_inventors,_and_scholars#Ethiopian] [http://www.ethiocircle.com/pageitem/Aberra_Molla] [https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] [http://web.archive.org/web/20160304210011/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] [http://research.omicsgroup.org/index.php/History_of_writing#References] {{Wayback|url=http://research.omicsgroup.org/index.php/History_of_writing#References |date=20181012010730 }} [https://web.archive.org/web/20130904181903/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm] ግዕዝ በማተሚያ መሣሪያዎች ከኢትዮጵያ ውጪም ታትሟል። የግዕዝ ፊደል በብራናና የመሳሰሉት ላይ ሲጻፍ ቆይቶ በጉተንበርግ (Gutenberg) የፊደል መልቀሚያ ማተሚያ መሣሪያ ፈጠራ ከ፲፭፻፮ ዓ.ም. ጀምሮ በማተሚያ መሣሪያ ሲጠቀም ቆይቶ [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/] {{Wayback|url=https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/ |date=20191006184131 }} ከ፲፱፻፹ ጀምሮ በዶክተሩ ግኝት በኮምፕዩተርና በኋላም በእጅ ስልክ መጠቀም ስለተቻለ ሕዝቡ በዓማርኛና ሌሎች ቋንቋዎች የእራሱ ኣታሚ ሆኗል። የግዕዝን [[ቀለም]] (Glyph) በኮምፕዩተር በቀላሉና በቀልጣፋ ዘዴ ማቅረብ ስለቻሉ ሕዝቡ ከማተሚያ ቤቶች በተሻለ ሁኔታ በፊደሉ መሥራት ችሏል። በእዚህም የተነሳ ሕዝቡ መጻሕፍትንና የመሳሰሉትን ለማሳተም በየማተሚያ ቤቶች ወረፋ ከመጠበቅና ከመንግሥት እገዳ ተርፎ የእራሱ ኣታሚ ሆኗል። [http://www.fettan.com] [https://www.facebook.com/Tenthandfourth?fref=nf] ዘዴውም በዓማርኛ ሳይወሰን ለሁሉም የግዕዝ ቀለሞች መክተቢያና ማተሚያ ከሌሎች የዓለም ፊደላት እኩልና ጎን በሚገባ ሥራ ላይ እየዋለ ነው። [http://www.slideshare.net/nebiyu1/ethiopia-historic-highlights-july-21-2013] ይህ የዓማርኛ ውክፔዲያ ገጽ እንደ ሌሎች ትክክለኛ የዓለም ባለ ፊደል ቋንቋዎች ገጾች የቀረበውም በእዚሁ በግዕዝ የ[[ዩኒኮድ]] መደብ ቀለሞች ነው። [https://meta.wikimedia.org/wiki/There_is_also_a_Wikipedia_in_your_language] ሌላው የ[[ትግርኛ]] ውክፔዲያ ገጽ ነው። የዶ/ር ኣበራ ግኝቶች [http://www.google.com/patents/US20090179778] (Ethiopic Character Entry - July 16, 2009 ሕትመት) በግዕዝ ሳይወሰኑ ለኣያንዳንድ የዓለም ፊደሎች ኣዳዲስ ኣጠቃቀሞችና ግኝቶች ስለጠቀመ ስምንት የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ውስጥና ሦስት የፓተንት ማመልከቻዎች ውስጥ (Citing Patents) ተጠቅሷል። [http://scholar.google.com/scholar?rlz=1T4GUEA_enUS611US611&um=1&ie=UTF-8&lr=&cites=16591930435158160807] [http://www.google.com/patents/US20090179778#forward-citations] [https://www.quora.com/What-are-some-arguments-against-claims-that-sub-Saharan-Africans-are-intellectually-inferior] ቊጥሮቻቸውም [https://www.google.com/patents/US8381119]፣ 8645825፣ 8700653፣ 8706750፣ 8762356፣ 8812733፣ 9715111፣ 9723061፣ 9733724፣ 20110173558፣ 20160042059 እና 2963525A1 ናቸው። [https://www.google.com/patents/US20090179778#backward-citations] እነዚህ ኢትዮጵያን የሚያኮሩ ሥራዎችም ናቸው። ዶ/ር ኣበራ ሞላ [[ዩናይትድ እስቴትስ]] በሚገኘው የ[[ኢትዮጵያ ኤምባሲ]] [http://ethiopianembassy.org/] በኩል ስለ ኢትዮጵያ ፊደል ግኝታቸው ጉዳይ ፓተንት ማመልከቻ እ.ኤ.ኣ. ፌብሩዋሪ 15 1990 ለ[[ሳይንስና ቴክኖሎጂ ኮሚሽን]] የኣቀረቡት በኮምፕዩተር [https://wayback.archive-it.org/all/20100721013502/http://inventors.about.com/library/blcoindex.htm] የተጻፈ የዓማርኛ ደብዳቤ ለኢትዮጵያ የመጀመሪያው ባይሆንም ታሪካዊ ነበር። ኮሚሽነር ኣበበ ሙሉነህ በዶ/ር ኣበራ በኮምፕዩተር ለተጻፈው ደብዳቤ መልሱን የጻፉት በአማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ በተጻፈ ደብዳቤ ነበር። [https://web.archive.org/web/20130416132450/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] ዶክተሩ ታህሳስ ፲፩ ቀን ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. (December 19, 1988 ለኮሚሽነሩ የጻፉት ደብዳቤም ኣለ። በኣሁኑ ጊዜ በኮምፕዩተር፣ [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} የእጅ ስልኮችና [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] በመሳሰሉት በግዕዝ ፊደል እየቀረቡ የኣሉት በሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ስለሆኑ የዶክተሩ ሕልምና ምኞት ከተሳኩ ቆይቷል። [https://web.archive.org/web/20060614014532/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm][http://ethsat.com/video/2015/02/09/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] [https://web.archive.org/web/20050309020537/http://www.haileselassiefund.org/Amharic_Language/amharic_language.html] [http://mobilemags.360fashion.net/em/prev/story.jsp?s=4&id=13669&mwidth=320] [http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] {{Wayback|url=http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76 |date=20200815160630 }} መጋቢት ፳፱ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. የዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት ቊጥሩ 9,000,957 የሆነ የመጀመሪያውን የግዕዝ ፓተንት ወይም የግኝቱ ባለቤትነት መብት ማመልከቻውን ከኣስገቡበት ከሰባት ዓመታት በኋላ ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ሰጥቷል። [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=9000957.PN.&OS=PN/9000957&RS=PN/9000957] ዕውቅናው እንዲታወቅ U.S. Patent No. 9,000,957 የእሚል ማሳወቂያ ግኝቱን ከሚጠቀሙት ዘዴዎች ጋር መቅረብ እንደእሚገባው ሕጉ ይደነግጋል። የፓተንቱም መገኘት የግዕዝ ፊደል በትክክለኛ ሳይንስና ቴክኖሎጂ እየተደገፈ የማደጉ ምስክርነት ነው። [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} [http://www.google.com/patents/US9000957] ይኸው የኢትዮጵያም ፓተንት ለዶክተሩ በሦስት ወራት ውስጥ እንደሚሰጥ የኢትዮጵያ ኣእምሯዊ ንብረት ጽሕፈት ቤት ጥቅምት ፳፱ ቀን ፳፻፰ ዓ.ም. ደብዳቤ ጽፏል። በቅርቡም ቍጥሩ 9,733,724 [https://patents.google.com/patent/US9733724?oq=9733724] የሆነ ሁለተኛው ፓተንት ግዕዝን በእጅ ስልክ መጠቀም እንዲቻል በመፍጠራቸው በዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ተሰጥቷል። የእነዚህ ፓተንቶች የኢትዮጵያዊ ሳይንቲስት መሆኑ ጥቅሞች ለብዙዎቹ የኣልገባቸው ይመስላል። ዶ/ር ኣበራ ሞላ የፓተንትን ጥቅም ቀደም ብለው በኣሏቸው ፓተንቶች ምክንያት በማወቃቸው ግዕዝን ዲጂታይዝ በማድረግ ሌሎች ኢትዮጵያውያንን በቴክኖሎጂው እንዳይቀደሙ በማድረግ በፊደሉና እንደ ዓማርኛ በኣሉ ቋንቋዎቻቸው ላይ መብታቸው እንዳይወሰድ የኣደረጉ የኢትዮጵያ ሕዝብ ባለውለታ ሳይንቲስት ናቸው። እስከ ፳፻፲፩ ዓ.ም. ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ብቻቸውን የተሰጧቸው የግዕዝ ፓተንቶች ሰባት ደርሰዋል። ይኸንንም USPTO Patent Search ሄዶ Aberra Molla በመፈለግ ማጣራት በሳይንስ ዓለም የተለመደ ነው። ግዕዝን በኮምፕዩተር መክተብ ኣስቸጋሪ በመሆኑ በብቸኛው ምርምራቸው ገፍተውበት ተሳክቶላቸዋል። ሕዝቡ ስለእነዚህ እንዳያውቅም እዚህ ገጽ እየመጡ የሚሰርዙም ስለኣሉ የሚያዋጣ በሌሎች በኩል መፈለግ ነው። ምሳሌ [https://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] ===የግዕዝ ቀለሞች=== ከልጃቸው ብሩክ ጋር የመጀመሪያውን የግዕዝ የእስክሪንና የማተሚያ ቀለሞች ለመሥራት ኣንድ ዓመት ግድም ነበር የወሰደው። [https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] የፊደሉም ችሎታ በማደግ መጀመሪያ ፖስትእስክሪፕት ከእዚያም በ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. ትሩታይፕ [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} በኋላም ተንቀሳቃሽ (Embedable) ሆኗል። ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ የስምንት እንግሊዝኛ ሥፍራዎችን በማስለቀቅ ዓይነት ኣንዱኑ ቦታ በየተራ በመጋራት ነበር። በዩኒኮድ መፈጠር የተነሳ ዶ/ር ኣበራ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት እእያንዳንዱ ቀለም የእራሱን ስፍራ ኣግኝቷል። Aberra Molla ከዓለም ፊደል ሠሪዎች ኣንዱ ናቸው። [https://graviranje.rs/Engraving_PORTAL/fonts/Font_Designers.htm] ብዙዎቹ የግዕዝ ቀለሞች በዓለም የፊደላት መደብ ዕውቅና ከኣገኙበት ከ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ግድም ወዲህ ግን የዕውቀት ክምችት እንዲስፋፋ በቀለሞቹ እንደመጠቀም ዛሬም ኋላቀር በሆነው የኣማርኛ የታይፕ መጻፊያው ዓይነት ቅጥልጥል የኣማርኛ ፊደላት እየጻፉ ኢትዮጵያንና እራሳቸውን ወደኋላ እየጎተቱ ያሉትን እየተቃወሙ ነው። [http://sirius-c.ncat.edu/asn/country/ethiopia/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/asn/country/ethiopia/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184957 }} ትክክለኛዎቹና ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች የዩኒኮድ መደብ ውስጥ እንዲገቡ ዶክተሩ ትልቅ ትግልና ኣስተዋጽዖም ኣድርገዋል። ለምሳሌ ያህል በመጀመሪያ ዙር ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት እንጂ የታይፕራይተሩ ፊደል ግዕዝ እንዳልሆነ ተገልጿል። [https://web.archive.org/web/20060516083455/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic%20Computerization.htm] ይኸን [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] ግዕዝ የኣልሆነ ቊርጥራጭ የኣማርኛ ታይፕራተር ዓይነት ፊደል የግዕዝ ፊደል ስለኣልሆነ በሁለተኛ ዙር ተቃውመው ኣስጥለዋል። [https://web.archive.org/web/20121031103452/http://www.ethiopic.com/advances.htm] የዶክተሩ ሦስተኛ ዙር ተቃውሞ የዓማርኛውን የማተሚያ ቤት ፊደላት ለዩኒኮድ እ.ኤ.ኣ. በ1992 የቀነጠሱትን [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] እና የኣናሳ ተጠቃሚዎች ፊደላት በቍርጥራጭ ፊደላት እንዲተኩ እ.ኤ.ኣ. በ1993 የፈለጉትንና የኣማርኛ ፊደላት ቅነሳ ውስጥ የገቡትንም ያጠቃላል። [http://www.ethiopians.com/abass7.html] ዶክተሩ ዲጂታይዝ የኣደረጉት የግዕዝ ፊደል የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙባቸው በነበሩት ፊደላት ሲታተሙ ስለነበሩና ስለሆኑ ዛሬ ወደ ፒ.ዲ.ኤፍ (P.D.F.) የተቀየሩትን ጭምር ያለ ችግር ማንበብ ተችሏል። ፊደሉንም ለማሟላትና ከሌሎች ፊደላት እኩል እንዲራመዱ በየጊዜው ጽፈዋል። ለምሳሌ ያህል እነ “ሀ”፣ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “አ”፣ እና “ዐ” የተሳሳቱ ድምፆች ተሰጣቸው እንጂ በዶ/ር ኣበራ ገለጻ የእየራዕቦቻቸው ሞክሼዎች ስለኣልሆኑ ለማጥፋት ማዘጋጀት ቀርቶ ድምፆቻቸውን ተረክበው መብታቸው መከበር ኣለበት ነው። ዕውቀቱም ከዩኒቨርሲቲ ወደ ሕዝቡ መድረስ ኣለበት። [http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf] {{Wayback|url=http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf |date=20160214184816 }} ይህ ትግርኛውንም ይመለከታል። ዓማርኛ፣ [[ቤንች]]ና [[ጉሙዝ]] የቋንቋ ዋና ክፍሎች የ“ጨ” ቀለሞች፣ እንዚራንና ዘመዶች ቀለበቶች ሦስት ሳይሆኑ ሁለት ናቸው። የ“ሀ” ትክክለኛ ድምጽ ወደ “ኸ” የቀረበ ቢሆንም “ኸ”ም የዓማርኛ ሞክሼ የሚባለው ዓይነት ቀለም ስለኣልሆነ ነው ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝ ሲደረግ የምልክት መርገጫዎች ላይ የመርገጫ ስም የተሰጠው። የ“አ” ድምጽ በስሕተት “ኧረ” የሚለው ቃል ምሳሌ ውስጥ ስንጠቀምበት የነበረ ድምጽ ስለሆነ ለ“ኧ” ስምንተኛው የ“አ” ቤት ፊደል ድምፁን ዶክተሩ መልሰው ኣስረክበውታል። [“ኧረ”] መከተብ ያለበት በ“አረ” ነው። ምክንያቱም የስምንተኛው ድምጽ ቀለም የሚሠ'ራው ግዕዙ ወይም ራብዑ ላይ መስመር በመጨመር ስለሆነና የ“አ” ቤት ስምንተኛ ቀለም የማይኖርበት ምክንያት ስለሌለ ነው። ይህ የዓይኑ “ዐ” ባለመስመር “ዓ”ንም ሊመለከት ይችላል። “ኧ” ("Schwan e") የስምንተኛው የ“አ” ቤት ቀለም ስለሆነ ስምንተኛውን የ“አ” ቤት ድምጽ (ወደ “እዋ” የቀረበውን) ለ“ኧ” ፊደል መስጠቱ ተገቢ ይመስላል። [http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf |date=20060614013044 }} የ“የ”ም ስምንተኛ ድምጽ ቀለም ኣለ። የ“ሀ”ም አንዲሁ። ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል (Syllabic) ስለሆነ “ሀ” እና “ሃ” ወይም “አ” እና “ኣ” ድምጽ ስለማይጋሩ ነው ዶክተሩ ስማቸውን “ኣበራ” እንጂ “አበራ” በማለት የማይጽፉት። [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] [https://web.archive.org/web/20130109102454/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] ከምክንያቶቹ ኣንዱ የግዕዝ ቤቶቹ ቅርሶች ሲጠሩ እንደራብዖቹ ኣፍ በሰፊው ስለማያስከፍቱ ነው። “ሰረቀ” እና “ሠረቀ” የሚባሉት ቃላት ከግዕዝ የተወረሱ ስለሆኑ ትርጕሞቻቸው ኣንድ ኣይደለም የሚሉ ኣሉ። ዓማርኛ የሚጠብቁና የሚላሉ ቃላት ኣሉት። “ምሥር” (“እህሉ”) እና “ምስር”ም (“ግብጽ”) ኣንድ ኣይደሉም። ንጉሡ “ሠ” የጠበቀ ስለሆነ ዓማርኛውን በእንደእዚህ ዓይነት መለየት ሳይጠቅም ኣይቀርም የሚሉ ኣሉ። ሞክሼ የተባሉትን ልዩነቶች ለስርወ ቃላት ስለሚጠቅሙ ኣለማወቅ ዕውቀቱን ኣያጠፋውም። “ጪ”፣ “ጬ” እና “ጯ” የተሠሩት ሦስተኛ ቀለበት በሌለው “ጨ” ላይ በሚቀጠሉ ቅርጾች ነው። እነዚህ “ጠ” ላይ እንደሚቀጠሉት “ጢ”፣ “ጤ” እና “ጧ” መሆኑ ነው። ስለዚህ እንደ “ጤ” ሦስተኛው እግር ላይ ኣንድ ቀለበት የኣለው “ጬ” እንጂ ሦስተኛው እግር ላይ ሁለት ቀለበቶች የኣሉት “ጬ” የተሳሳተ ነው። ለግዕዝ የሚያስፈልጉትን በመጨማመር ከፈጠሯቸው የግዕዝ ምልክቶች መካከል “[[መብት]]”፣ “[[ንግድ]]”፣ “[[ተመዝግቧል]]”፣ “[[የኢትዮጵያ ብር|ብር]]”፣ “[[ሣንቲም]]”፣ “[[ማጥበቂያ]]”፣ “[[ማላልያ]]” እና “[[ኣልቦ]]” ኣኃዝ ይገኙበታል። የማጥበቂያ ምልክትን ዓማርኛ ለጥቂት ምዕት ዓመታት የተጠቀመ ስለሆነ ዶክተሩ የኣቀረቡት ከኮምፕዩተሩ ቴክኖሎጂ ጋር እንዲሄድ ኣዲስ ቅርጽና ስፍራ በመስጠት ነው። ዕውቅናም እንዲያገኙ ደራሲዎች እንዲጠቀሙባቸው ለዓመታት ከማቅረብ ሌላ ፓተንቶቻቸው ውስጥ ጽፈዋቸዋል። [https://patents.google.com/patent/US9000957B2/en] የኮምፕዩተር 42 እንግሊዝኛ ቁጥሮችና ምልክቶች ከግዕዙ ጋር ያቀረቡት ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ለግዕዝ ሥራ እንዲያገለግሉ ወስነው ከግዕዙ ቀለሞች ጋር በተመጣጠነ መልክ መሥራት ስለጀመሩ ኮምፕዩተር ገበታ ላይ ያሉት ኣጠቃቀም ለግዕዝም እንዲያገለግል ነው። ለምሳሌ ያህል “+”፣ “-”፣ “*” እና “/” የ[[መደመር]]፣ [[መቀነስ]]፣ [[ማባዛት]]ና [[ማካፈል]] የግዕዝ የሢሳብ ምልክቶችና ማስሊያዎችም ናቸው። በእጅ ጽሑፍና ማተሚያ ቤቶች ብቻ ይቀርብ የነበረው የግዕዝ ፊደል [http://www.danielkibret.com/2014/05/2006_2419.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2014/05/2006_2419.html |date=20190302200056 }} ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ ኣጠቃቀሙ ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ ፲፱፻፹ ዓ.ም. ገደማ ለሕዝብ ቀርቧል። ከእዚያም ወዲህ ፊደሉ የዩኒኮድ የዓለም ፊደላት መደብ ውስጥ ስለገባ እእያንዳንዱ ቀለም የእራሱ ስፍራና ቍጥር (ኮድ) ኣለው። [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] በእዚህም የተነሳ የግዕዝ ፊደል እንደሌሎች የዓለም ፊደላት የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ገብቷል። [http://entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ስለ ኣገኘና ወደ ፲፫ የተለያዩ የቋንቋ ቀለሞች ስለኣሉት የሁሉም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ብሔሮች መብቶች በእኩልነት መጠ'በቅ እንደኣለባቸው ዶክተሩ ያምናሉ። [http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?PageNum=0&docid=09000957&IDKey=176E418E3B90] ስለዚህ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች የማያስተናግድ ወይንም ለማስተናገድ ችሎታ የሌለው ዘዴ መቅረብ ስለሌለበት ተጠያቂው ኣቅራቢው ብቻ ሳይሆን ተጠቃሚው ምሁርም ነው። በግዕዝ ቀለሞች ብዛት የተነሳ በግዕዝ መሥራት ቢያስቸግርም ከ[[ቴክኖሎጂ]]ው ጋር መጓዝ ስለቀጠለ ለእንግሊዝኛው የተሠሩትን ለግዕዝ መጠቀም እንዲቻልና ግዕዝ የሚፈልገውንም ለመሥራት መትጋት ይጠበቅብናል። የተሳሳቱ ነገሮችን ማስተካከልና በትክክል መጠቀም ጠቃሚ ናቸው። ዶክተሩ የተጠቀሙበት የሁለተኛው ፊደል መነሻ ተወዳጁና ለረዥም ዘመናት ጥቅም ላይ ሲውል የነበረው የ[[ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት]] ኣንደኛው የ[[ሞኖታይፕ]] የፊደል መልቀሚያ መሥሪያ ፊደልና የ[[ተስፋ ገብረሥላሴ ማተሚያ ቤት]] ፲፱፻፲፯ ዓ.ም. [[ቁምፊ]] (Typeface) ናቸው። የቀለማቱም መልኮች ከዩኒኮዱ ጋር ኣንድ ዓይነትና መደበኛ የኢትዮጵያ [http://wiki.eanswers.com/am/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB] ፊደላት ናቸው። [http://unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] ውብ ቀለሞቻችንን በወጉና በማዕረጉ መጠቀም ተችሏል። ዶክተሩ ይኸን በመደበኛነት ከ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. ጀምሮ እየተጠቀሙበት ነው። በማያምር፣ የተሳሳተና የከሳ ፊደል የተጻፈ ጽሑፍ ማንበብ ኣያጓጓም። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ እነ ማይክሮሶፍት (Microsoft)፣ ጉግል (Google)ና ኣፕል (Apple) የተለያዩ የግዕዝ ፊደላት ማቅረብ ጀምረዋል። ምንም እንኳን የተለያዩ ቁምፊዎች መኖር ተፈላጊ ቢሆኑም ኣስቀያሚውንና የተሳሳቱትን በዝምታ ማሳለፍ ሕዝቡ ተስማምቶበታል ማለት ነው። በኣሁኑ ጊዜ ብዙ ደራስያን መጻሕፍትን በተሳሳቱ ፊደላት እያሳተሙ ስሕተቶችን እያስፋፉ ስለሆነ ሊነገራቸው ይገባል። ወደፊት በትክክለኛ የግዕዝ ፊደሎቻችን የተከተቡትን ጥንታዊ ቀለሞቻችንን ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ወደኣደረጉት ትክክለኛ የዘመናዊው ማተሚያ ቤቶች ቀለሞች መቀየር ቢቻልም ዛሬ በኣለማወቅ በተሳሳቱ ቀለሞች ኣዳዲስ ስሕተቶችን ማስተዋወቅ ኣስፈላጊ ኣይደለም። የግዕዝ ፊደል ውስጥ ለሌሉ ድምጾች ኣዳዲስ ቀለሞች መፍጠር ሊያስፈልጉ ይችላሉ። ይህ ፊደላችን ለሌሎች ቋንቋዎችም እንዲጠቅሙ ያስችላል። በ[[የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን]] ትምህርቶች ዘንድ ግዕዝ የ[[ኣዳም]] እና የ[[ሔዋን]] ቋንቋ ነበር፤ ፊደሉን የፈጠረው ከ[[ማየ ኣይኅ]] ኣስቀድሞ የ[[ሴት (የኣዳም ልጅ)|ሴት]] ልጅ [[ሄኖስ]] ነበረ፤ [http://holyfathersundayschool.blogspot.se/2011/10/8.html] [https://www.youtube.com/watch?v=7sz8WBErBio] በሌላ በኩልም ኢትዮጵያዊው የግዕዝ ፊደል የዓለም ፊደላት ምንጭ ነው ይባላል። [http://www.bing.com/knows/search?q=history%20of%20writing&mkt=zh-cn] [https://tseday.wordpress.com/tag/ethiopic/] [https://kassahunalemu.wordpress.com/2012/11/22/%E1%8B%A8%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8B%A8%E1%89%B5-%E1%88%98%E1%8C%A3%E1%8A%90%E1%89%B5/] {{Wayback|url=https://kassahunalemu.wordpress.com/2012/11/22/%E1%8B%A8%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8B%A8%E1%89%B5-%E1%88%98%E1%8C%A3%E1%8A%90%E1%89%B5/ |date=20160305071431 }} [https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8d-%e1%8b%a8%e1%89%b5-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%8a%90%e1%89%b5/] {{Wayback|url=https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8d-%e1%8b%a8%e1%89%b5-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%8a%90%e1%89%b5/ |date=20230404064828 }} የኢትዮጵያ ነገሥታት ዝርዝሮችና የግዛት ዓመታት እዚህ ኣሉ። [http://rastaites.com/HIM/lineage.htm] {{Wayback|url=http://rastaites.com/HIM/lineage.htm |date=20150109144409 }} [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1493709244261830&id=1451412358491519] ሌሎችም መረጃዎች ኣሉ። [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%89%A1%E1%8C%8A%E1%8B%B3] [https://tseday.wordpress.com/page/21/] በግዕዝ ቋንቋ ብዙ እልፍ ድርሳናትና ምስጢራት ተከትበዋል። [http://www.ethioreference.com/archives/15696] የግዕዙ ፊደል እድሜ ከላቲኑ የበለጠ ነው። [http://www.thisisgabes.com/images/docs/gscelta_geez.pdf] [https://www.scribd.com/document/111676481/Qewwil] (ጥንታዊቷ ግብጽ ከ5100 ዓመታት በፊት በኢትዮጵያውያን የተቈረቈረች ናት ይባላል።) የግብፆችን ጽሑፍ ከኢትዮጵያ የተወሰደ መኾኑንና የሮማና የሌሎች ፈላስፎችም የተጠቀሙባቸው መጻሕፍት ከግብጽ መጽሓፎች የተወሰዱ እንደኾኑ ማረጋገጥ ተችሏል። በጽሑፍ ሰፍረው ከሚገኙ አንዳንድ መረጃዎችም በመመሥረት የጽሑፍ ፊደል በኢትዮጵያውያን የተጀመረ መኾኑን መገመት ይቻላል። የሥነ ፈለክ (Astronomy) ጥናትን የጀመሩት ኢትዮጵያውያን ስለመኾናቸው ማስረጃዎች ይናገራሉ። ሌሎች ሃገራት የሓውልትንና የግንባታ ሥነ ጥበብን የተማሩት በጥንት ኢትዮጵያውያን ነው። [https://www.zetobia.com/blog/%e1%89%a0%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%89%b0%e1%8c%80%e1%88%98%e1%88%a9-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94%e1%8b%8e%e1%89%bd/] {{Wayback|url=https://www.zetobia.com/blog/%e1%89%a0%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%89%b0%e1%8c%80%e1%88%98%e1%88%a9-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%8b%8b%e1%8a%93-%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94%e1%8b%8e%e1%89%bd/ |date=20230404064827 }} ኢትዮጵያ የሥልጣኔ ምንጭ ነች የሚሉም ኣሉ። [https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94-%e1%88%9d%e1%8a%95%e1%8c%ad%e1%8a%90%e1%89%b5%e1%8d%a1-%e1%8a%a5%e1%8b%8d%e1%8a%90%e1%89%b5-4/] {{Wayback|url=https://www.zetobia.com/blog/%e1%8b%a8%e1%8a%a2%e1%89%b5%e1%8b%ae%e1%8c%b5%e1%8b%ab-%e1%8b%a8%e1%88%a5%e1%88%8d%e1%8c%a3%e1%8a%94-%e1%88%9d%e1%8a%95%e1%8c%ad%e1%8a%90%e1%89%b5%e1%8d%a1-%e1%8a%a5%e1%8b%8d%e1%8a%90%e1%89%b5-4/ |date=20230404064828 }} የላቲን ኤቢሲዲ ካፒታል ፊደላት የግዕዙን ፩፪፫፬ የመሰሉት እኛ ከግሪኮቹ ወስደን ኣይደለም። [https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf] {{Wayback|url=https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf |date=20170217053204 }} በኢትዮጵያ ታሪክ ጽሑፍ በግሃ ድንጋይ ተጠቅሞ በድጋይ ላይ ከመጻፍ ቅጠልን ቀጥቅጦ በመጭመቅ በብራና ላይ ወደ መጻፍ ሽግግር የተደረገው በንጉሥ ሰብታህ (2545-2515 ዓ.ዓ.?) ዘመነ መንግሥት መሆኑ ተጽፏል። [http://ethiopiazare.com/amharic/history/history/2653-fidel-keyet-meta-by-kassahun-alemu] ይህ ከ5000 ዓመታት ግድም በፊት መሆኑ ነው። ኢትዮጵያ ከዛሬ ሰባት ሺህ አመታት በፊት በዳዕማት የፅሁፍ ትምህርት መስጠት መጀመሯን ለሚያውቅ ሰው በወቅቱ ኣገራችን ደርሳበት የነበረውን የሥልጣኔ ደረጃ መገመት ኣያዳግተውም፡፡ [https://qumneger.wordpress.com/2017/10/09/ethiopian-letters/] ===የግዕዝ ቍልፎች=== ምንም እንኳን ከ“A” እስከ “Z” የኣሉት የኮምፕዩተሩ መርገጫዎች (Keys) ለእንግሊዝኛው ፊደላት ስምና መርገጫ እንዲሆኑ ቢሠሩም [http://www.google.com/patents/US207559] ፴፯ቱን መርገጫዎች ለ፴፯ቱ የግዕዝ ቤት ቀለሞች ማለትም ለ“ሀ”፣ “ለ”፣ “ሐ”፣ “መ”፣ “ሠ”፣ “ረ”፣ “ሰ”፣ “ሸ”፣ “ቀ”፣ “ቐ”፣ “በ”፣ “ቨ”፣ “ተ”፣ “ቸ”፣ “ኀ”፣ “ነ”፣ “ኘ”፣ “አ”፣ “ከ’፣ “ኸ”፣ “ወ”፣ “ዐ”፣ “ዘ”፣ “ዠ”፣ “የ”፣ “ደ”፣ “ዸ”፣ “ጀ”፣ “ገ”፣ “ጘ”፣ “ጠ”፣ “ጨ”፣ “ጰ”፣ “ጸ”፣ “ፀ”፣ “ፈ” እና “ፐ” ስምና ቍልፎች እንዲሆኑ ኣድርገዋል። ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲጠቀም ሲፈጥሩ እያንዳንዱ ቀለም የሚከተበው በሁለት መርገጫዎች ነበር። ለሚፈልጉትም የቍልፍ መለጠፊያዎች ነበሩት። እያንዳንዱ የግዕዝ ቀለም ስም የሚከተበው እንደ እንግሊዝኛው ዝቅ (Shift) መርገጫን በመጠቀም ነው። በኣሁኑ ጊዜ እያንዳንዱን ቀለም በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብ የሚያስችል ኣብሻ (ABSHA) የሚባል ዘዴ ስለፈጠሩ ዓማርኛውን በእንግሊዝኛ ፎነቲክ እስፔሊንግ እንጽፋለን በማለትና ያም ስለኣልተሳካ እስከ ኣራት መርገጫዎች መጠቀም እንደማያስፈልግ ተደርሶበታል። [https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=aberra+molla&hl=en&sa=X&ei=4bieUruVFaThyQHQ4YDwDg&sqi=2&pjf=1&ved=0CDcQ6AEwAA] ምክንያቱም ዓማርኛው በኣራት ቢከተብም የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎችን በእዚሁ እስፔሊንግ ዘዴ ለመክተብ እስከ ስምንት መርገጫዎችን መጠቀም ስለሚያስፈልግ ነው። [http://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] [http://www.debate.org/debates/The-English-Alphabet-Should-be-Re-Written/1/] {{Wayback|url=http://www.debate.org/debates/The-English-Alphabet-Should-be-Re-Written/1/ |date=20140704024303 }} [[እንግሊዝኛ]] የእራሱ ችግሮች የኣሉት ፊደል ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/English-language_spelling_reform] [http://www.smart-jokes.org/english-spelling-reform.html] ላቲን (Latin) “ቸ” ቀለምን የሚከትበው በ“CH” ሲሆን “ቸ” ቀለም ቢኖረው ኖሮ ትክክለኛ ኣጠቃቀም ስለሆነ ኣንድ መርገጫ ይሰ'ጠው ነበር። የላቲን ቊልፎች ለሃያ ስድስቱ ቀለሞች የተመደቡት ለእያንዳንዳቸው እንጂ በዋየልነትና ኮንሰናንትነት የሥራ ክፍፍል ኣይደለም። በሌላ ኣነጋገር የ“E” መርገጫ ለ“E” የእንግሊዝኛ ፊደል የተመደበው “E” ቀለም ስለሆነ እንጂ [[ዋየል]] ስለሆነ ኣይደለም። የዶክተር ኣበራ ግኝት ይኸን መሠረታዊ ኣጠቃቀም በማገናዘብ የላቲኑንና የግዕዙን ኣቀራረብ በማዋሃድ የዋየል መርገጫዎችን የፊደልነትና የዋየልነት ኣሠራር ለግዕዝ ተጠቅሞበታል። [http://www.ethiopic.com/acharmap.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/acharmap.htm |date=20121227062731 }} [http://abyssiniagateway.net/fidel/unicode/new/references.html] ምክንያቱም ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ስለሆነ እንዚራኖቹን በዋየል መዘርዘር ሃያ ስድስቱን የላቲን ቀለሞች በዋየል ከመዘርዘር ጋር የተቀራረበ ስለሆነ ነው። በእዚሁ መሰረት 37ቱ የግዕዝ ቤቶች እንደ 26ቱ የላቲን ቤቶች የእየእራሳቸው መርገጫዎች ከተሰጣቸው በኋላ በዋየልነት እንዲያገለግሉ ለሁለተኛ ሥራ የተመደቡት የዋየል መርገጫዎችና ተጨማሪ መርገጫዎች የእንዚራን መቀየሪያዎች ሆነዋል። ግኝቱ ከእነዚህም ኣልፎ ለዋየል መርገጫዎች ሦስተኛ ኣዲስ ኣጠቃቀም ሥራ ላይ ኣውሏል። ለእንግሊዝኛው የኮምፕዩተር መርገጫና ኣከታተብ ዘዴ እንዲመች የግዕዝ ፊደላት ከ“A” እስከ “Z” ያሉት ፳፮ ቁልፎችን እንዲጋሩ ማድረግን ዶክተሩ ይቃወማሉ። ምክንያቱም ከ“ኤ” (“A”) እስከ “ዚ” (“Z”) የኣሉት የላቲን ቍልፎችን ፊደሉ በኣንዳኣንድ መርገጫዎች በመጠቀም እንግሊዝኛውን እንዲከትብ የተሠራ እንጂ ከእዚያ በላይ ብዛት ከኣለው የግዕዝ ፊደል ኣጠቃቀም ጋር ግንኙነት ስለሌለው የግዕዙ ኣጠቃቀም ውስጥ ጣልቃ በመግባት ወሳኝ መሆን ስለማይገ'ባው ነው። ላቲን 26 ሳድሳን ሆህያቱን የሚከትበው ለእእያንዳንዱ ኣንድ መርገጫ በመጠቀም ሲሆን ለካፒታል (Capital) ቀለሞቹ ሁለት መርገጫዎችን ይጠቀማል። የዶክተሩን ትክክለኛ ግኝትና ኣመዳደብ እናሻሽላለን ብለው የ"ዝቅ" (Shift) መርገጫዎችን ከሳድሳኑ ጋር ግንኙነት ለሌላቸው የግዕዝ ኆኄያት (ምሳሌ፦ “ጥ” በ“ዝቅ” “ት” ) የመደቡ ግዕዙን ለእስፔሊንግ ጣጣ ለመዳረግ የሚፈልጉትንና ቀለማቱን በብዙ መርገጫዎች የሚከትቡትን ይቃወማሉ። ምክንያቱም ዶክተሩ በፈጠሩት ዘዴ ሁሉንም ቀለሞች ከኣንድ ገበታ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች መክተብ ስለተቻለና እየተሻሻለም ስለሆነ ነው። [http://patents.justia.com/patent/20150212592] እነ “ዠ” እና “ጰ” ቀለሞች ራቅ የኣሉ መርገጫዎች ላይ የተመደቡት ብዙ ቃላትና ተጠቃሚዎች ስለሌሏቸው ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/Touch_typing] ግዕዙን በ26 የላቲን ፊደላት መጻፍ መሞከር ግዕዙ በላቲን መርገጫዎች እንዲጠቀም ማስገደድ ነው። የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች ለግዕዝ የሚበጀውን መሥራትና መፍጠር እንጂ ሌላ ፊደል ላይ ማተኰር ኣስፈላጊ ኣይደለም። ምክንያቱም በዘዴው ዓማርኛውን እስከ ኣምስት መርገጫዎች በመጠቀም መክተብ ቢቻልም የሌሎች ቋንቋዎች ሲጨመሩ ከእዚያ በላይ መርገጫዎችን መጠቀም ስለሚያስከትሉ ነው። ዶክተሩ ለፊደላቱ መደበኛ ስፍራዎች ሲመድቡ ወደ ቀኝ ዳር የተመደቡት ብዙ ተጠቃሚዎች የሌላቸው ናቸው። እንዲህም ሆኖ በጥናት ላይ የተመረኰዘ ማሻሻል ማቅረብ ይቻላል። ለምሳሌ ያህል ኣንድ የኢትዮጵያ ባለሥልጣን መሥሪያ ቤት የግዕዝ መርገጫዎች መደብ ኣቅርቧል። መደብ የሚያወጡት ግን ሥራውን የፈጠሩት ናቸው። ግዕዝን በላቲን ፊደል ገበታ መክተብ ኣስቸጋሪነት የቀረበ ጽሑፍ ኣለ። ===ዩኒኮድ=== ግዕዝ (Ge'ez) ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ የስምንት እንግሊዝኛ ሥፍራዎችን በማስለቀቅ ዓይነት ኣንድውኑ ቦታ በየተራ በመጋራት ነበር። በ[[ዩኒኮድ]] (Unicode) መፈጠር የተነሳ ግዕዝ ኣሥራ ሁለተኛው ገበታ ላይ ተመድቦ እእያንዳንዱ ቀለም የእራሱን ስፍራ ኣግኝቷል። ጥንትም ቢሆን እያንዳንዱ ቀለም የግሉ የሆነ ከ1 እስከ 5600 ቍጥር ነበረው። [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] [https://web.archive.org/web/20130109102454/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] [https://web.archive.org/web/20130928213711/http://www.chatham.edu/pti/curriculum/units/2004/Renne.pdf] በተጨማሪም ትክክለኛዎቹና ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ዩኒኮድ የዓለም ፊደላት መደብ እንዲገቡ በማቅረብና በመጻፍ ዶክተሩ ትልቅ ኣስተዋጽዖ ኣድርገዋል። ይህ ሊሆን የቻለውም የዓለም ፊደላትን ዩኒኮድ የተባለ የፊደላት መደብ ውስጥ ሁሉም የዓለም ቀለሞች ዕውቅና እንዲያገኙ በ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ለተቋቋመ ድርጅት ሁለተኛውን የግዕዝ ፊደል ከሠሩበት የኮሎራዶ ኩባንያ በኩል ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ያደረጉትንና ያቀረቡትን ብዙ መቶዎች ትክክለኛ ቀለሞች [https://web.archive.org/web/20060614014532/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [http://www.thisisgabes.com/documents/paper_gabriella.pdf] [http://www.amharicmovies.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] በማስጣል [https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ethiopic] ሌሎች ዓማርኛ ፊደል የኣልሆነውንና ዓማርኛን የማያስጽፈውን ኢንጂነር [[ኣያና ብሩ]] የሠሩትን ዓይነት የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ቅጥልጥል ፊደል ተሳስተው ዓማርኛና ግዕዝ ነው ብለው ስለኣቀረቡ ነበር። እነዚህ [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] መቶ ሃያ ስምንት ስፍራዎች ይበቃሉ በማለት ለዩኒኮድ ኣቅርበው የነበረውን በመቃወምና ጽፈው በ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. ኣስጥለዋል። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} በኋላም 106 ፊደላትና 97 ቍርጥራጮችን የኣልሆኑትን ኢትዮፒክ እየኣሉ 256 የፊደል ስፍራዎች እንደማይበቋቸው እንኳን የኣልዓወቁትን ተቃውመዋል። ይኽንንም በማድረጋቸውና ኢትዮጵያውያን በፊደላቸውና ቋንቋዎቿቸው በኮምፕዩተር እንዲጠቀሙ ስለፈጠሩ ለግዕዝና ኢትዮጵያ ባለውለታ መሆናቸው ከመጻፉ ሌላ “የግዕዝ ኣባት” የሚል የቅጽል ስም ተሰጥቷቸዋል። [https://web.archive.org/web/20071006131509/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] [https://web.archive.org/web/20120107200214/http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Rose_3_Meskerem_2002.pdf] [https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html] [http://www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] [http://www.amharicmovies.com/people/scientists/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/people/scientists/3749-aberra-molla.html |date=20220128085636 }} [http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20140720082425 }} [http://listings.dallasnews.com/plano_tx/events/show/209005365-10th-annual-ethiopian-day-festival] [http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html] {{Wayback|url=http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html |date=20210729123418 }} [http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm] {{Wayback|url=http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm |date=20190309221057 }} [https://www.facebook.com/video/video.php?v=433568700036371] [http://www.youtube.com/watch?v=aj0OcUZVh8E&] [https://web.archive.org/web/20150213030802/http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm] በሁለተኛ ዙር ይህ የፊደል መቀጠል ጥፋት እንደገና ተደግሞ [http://www.ethiopians.com/abass7.html] 364 ብቻ [[ግዕዝ]]፣ [[ዓማርኛ]]፣ [[ትግርኛ]]ና [[ኦሮምኛ]] ቀለሞችን ያጠቃለለ ለዩኒኮድ በሌሎች ስለቀረቡ ዶክተሩ በድጋሚ ተቃውመዋል። ይኸንንም ተቃውመው የጻፉት ፊደል ስለበዛና የግዕዝ በቶቹ ወደ ፴፯ ስለደረሱ የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ቀለሞች በቅጥልጥሎች እንዲጻፉ ሌሎች ስለወሰኑ ነበር። [http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm |date=20130904025738 }} በሦስተኛ ዙር ማሻሻያዎችም ከ55 በላይ የ[[ጉራጌ]]፣ [[ኣገው]]/[[ቢለን]]ና የመሳሰሉት የኣናሳ ተጠቃሚዎች [[ቋንቋ]]ዎች የግዕዝ ቀለሞች ዕውቅና እንዲያገኙ ቢጽፉምና [http://abyssiniacybergateway.net/fidel/unicode/new/uncoded-2.html] በትብብር ቢሳካም ሌሎች በጀመሩት ጠንቅ ግዕዝ ኣራት ስፍራዎች ተበትኖ ለዩኒኮድ ቀርቧል። [http://www.unicode.org/charts/PDF/UAB00.pdf] [http://std.dkuug.dk/JTC1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf] {{Wayback|url=http://std.dkuug.dk/JTC1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf |date=20131113192300 }} [http://www.abyssiniagateway.net/fidel/unicode/old/references.html] [https://web.archive.org/web/20071006131509/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} [https://web.archive.org/web/20130904025738/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] [http://unicode.org/charts/] ዶ/ር ኣበራ ለግዕዝ መብት ባይቆሙለት ኖሮ [https://archive.today/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [http://www.ethiopic.com/acharmap.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/acharmap.htm |date=20121227062731 }} [http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] [https://web.archive.org/web/20071006131802/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] የኣማርኛ መጻፊያው መኪና ኣስቸጋሪ ኣከታተብና የኣልተሟላ ቁርጥራጭ ፊደል ተሻሽሎም ቢሆን ስሕተቱ እንደሚቀጥል ጽፈውም የዩኒኮድ ፊደል ሆኖ ኢትዮጵያ ከማትወጣበት ዘላቂ ችግር ውስጥ ከመውደቅ ኣትድንም ነበር። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} [http://mobilemags.360fashion.net/em/prev/story.jsp?s=4&id=13669&mwidth=320] ምንም እንኳን ዶክተሩ [[ሞዴት]] ውስጥ ጭምር ያቀረቧቸው ኣናሳ ቊጥር የኣላቸው ብሔሮች ቀለሞች ዩኒኮድ መደብ ውስጥ በመጨረሻው ቢገቡም [http://abyssiniagateway.net/fidel/unicode/new/references.html] [http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf] {{Wayback|url=http://std.dkuug.dk/jtc1/sc2/wg2/docs/n1846.pdf |date=20150104040737 }} [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} ዶክተሩ ለግዕዝ ፊደል እንዲያገለግሉ የፈጠሯቸውና ብዙዎች ከ፳ ዓመታት በላይ የተጠቀሙባቸው የ[[ግዕዝ ኣልቦ]]፣ ቊጥራዊ ኣኃዞችና ኣዳዲስ ምልክቶች ገና ኣልገቡም። ለምሳሌ ያህል የሚፈልጉት የ[[ማጥበቂያ]] ምልክትና ሌሎችም ከፊደሉ በኋላ እንጂ ከላይ ብቻ እንዲገቡ ዶክተሩ ኣይፈልጉም። ያም ሆነ ይህ ዛሬ በኮምፕዩተር፣ [[የእጅ ስልክ]]ና የመሳሰሉት መሣሪያዎች ውስጥ የምንጠቀምበት የዩኒኮድ ፊደል ዶክተር ኣበራ ሞላ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉትም የግዕዝ ፊደላቸውና ፊደላችን ነው። ይህ ፊደል ኢትዮጵያውያን ለብዙ ዘመናት በብራናና በወረቀት ሲከትቡ የነበረውና ደራስያን በየማተሚያ ቤቶች ኣያሌ መጽሓፍትን የጻፉበት ነው። [http://www.ethioreaders.com/index.php] {{Wayback|url=http://www.ethioreaders.com/index.php |date=20160305095559 }} የኣማርኛ የታይፕርይተር ኣማርኛ እንዳልሆነ ዩኒኮድንና ሌሎች ኢትዮጵያውያንን ኣሳምነው ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደርጉት የግዕዝ ፊደላቸው የዩኒኮድ ፊደል ሆኗል። እንዲህም ሆኖ የቅጥልጥል ፊደላቸው ውድቅ ከሆነባቸውና መጻፊያ ሠርተው ከተካሰሩት መካከል ኣንዱ ተቀይሞ ዛሬም የታይፕራይተሩን ፊደል ኮምፕዩተራይዝ ከኣደረጉት ኣንዱ ነው ተብሎ ዕውቅና ቢሰጠውም እንኳን በሓሰት ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግሁ የሚል ኣለ። በሳይንስ ዓለም ውሸት ትልቅ ነውር ነው። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና በሚል ርዕስ ከእዚህ በታች የቀረቡትን ከ፴፭ በላይ እንከኖች ማንበብ ይቻላል። በኣሁኑ ጊዜ ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ያገኙትን የ[[ቢለን]]፣ [[ባስኬቶ]]፣ [[ቤንች]]፣ [[ምኢን]]፣ [[ሙርሲ]]፣ [[ሱሪ]]፣ [[ትግረ]]፣ [[ትግርኛ]]፣ [[ኣገው]]፣ [[ኣውንጂ]]፣ [[ኦሮምኛ]]፣ [[ዓማርኛ]]፣ [[ዲዚ]]፣ [[ዳውሮ]]፣ [[ጉሙዝ]]፣ [[ጉራጌ]]፣ [[ጋሞ ጎፋ]] እና [[ግዕዝ]] ቋንቋዎች የሚጋሯቸውን ቀለሞችና ሌሎች ያጠቃልላል። ከእነዚህ መካከል የቢለን፣ ባስኬቶ፣ ምኢን፣ ትግረ፣ ትግርኛ፣ ኣገው፣ ኦሮምኛ፣ ዓማርኛ፣ ዳውሮ፣ ጉሙዝ፣ ጉራጌ፣ ጋሞ ጎፋ እና ግዕዝ በዩኒኮድ የቋንቋዎች ፊደላት ስሞች አንዲሆኑ በዶክተሩ ተለይተዋል። በፊደሉ ከሚጠቀሙ ቋንቋዎች መካከል [[ሓረሪ]] ኣንዱ ነው። መጽሓፍ ቅዱስ ሙሉዉን ወይም በከፊል ከ፲፭፻፮ ዓ.ም. ጀምሮ በግዕዝ ቀለሞች በማተሚያ ቤቶች [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/%e1%88%9e%e1%8a%ad%e1%88%bc-%e1%8b%a8%e1%8a%a0%e1%88%9b%e1%88%ad%e1%8a%9b-%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5-%e1%8a%a5%e1%8a%93-%e1%8b%a8%e1%89%a3%e1%88%88%e1%88%99%e1%8b%ab%e1%8b%8e%e1%89%bd/] ከታተሙባቸው ቋንቋዎች መካከል [[ሃዲያ]]፣ [[ሲዳሞ]]፣ [[ከንባታ]]፣ [[ኦሮሞ]]፣ [[ወላይታ]] እና [[ጌዴኦ]] ይገኙበታል። [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.worldscriptures.org/maps/languages-by-country/Ethiopia.html] {{Wayback|url=http://www.worldscriptures.org/maps/languages-by-country/Ethiopia.html |date=20111214045013 }} የግዕዝ ፊደል ኢትዮጵያዊው ሊቅ [[ኦነሲሞስ ነሲብ]] የኦሮምኛውን መጫፈ ቁልቁሉ ሲጽፉ የፈጠሩትን "ዸ" ቀለምና እንዚራኖቹን ይጨምራል። [http://en.wikipedia.org/wiki/Onesimos_Nesib] ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ያደረጉት ትክክለኛውና በሳይንሳዊ ግኝትና ኣርበኝነት ከኣጥፊዎች ያቆዩልንና የግዕዝ ቀለሞቻችን የተለያዩ መልኮች እዚህ ኣጓዳኝ [[መዝገበ ቃላት]] ማየት ይቻላል። እንደ ኤውሮጳ ኣቆጣጠር በ1991 Ethiopian Research Council የሚባል በ1934 ኣሜሪካ ውስጥ (በእነ ዶ/ር [[መላኩ በያን]]) የተቋቋመ ድርጅት ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ በማድረግና ለጀመሩት የግዕዝ ፊደል ሕዳሴ የዕውቅና [[ሽልማት]] ሰጥቷቸዋል። [http://zethio.blogspot.com/2014/03/leo-hansberry-founder-of-ethiopian.html] [http://www.africa.upenn.edu/Org_Institutes/Eth_res.html] ሽልማቱም “...for computerizing Ethiopic and revolutionizing the Geez script” ይላል። ምንም እንኳን ለኣማርኛው የጽሕፈት መኪና ሲባል ቀለሞቹ እንዲቀነሱ የተለያዩ ሓሳቦች ቀደም ብለው ቢቀርቡም [http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] {{Wayback|url=http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf |date=20130906100817 }} ትክክለኛዎቹ ፊደላት ወደ ኮምፕዩተርና ወደ ዩኒኮድ የዓለም መደብ በዶክተሩ ሲገቡ ሞክሼዎች እንዲቀሩ ስለኣልተባለ ትክክለኛ ሥራ ተሠርቷል። [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] ምክንያቱም የዶክተሩ ዓላማ የግዕዝን ፊደል ወደ ኮምፕዩተር ማስገባት እንጂ የዓማርኛውን የታይፕራይተር ፊደል ወደ ኮምፕዩተር ማስገባት ስለኣልሆነና ሥራቸው የታይፕራይተሩን ችግር ከመፍታት ሌላ የማተሚያ ቤቶች ሠራተኞችንም ድካም የሚቀንስ መሆኑን ስለዓወቁ ነው። በኋላም ይህ ውጤት ሊገኝ የቻለው ግን በግማሽ የዓማርኛ ፊደል እንዲጻፍ መደብ ኣውጥተናል የኣሉትንና ፊደል ስለበዛ የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ቀለሞች ቅርጾቻቸውን እንደጠበቁ ማስገባት ቀርቶ በቅጥልጥል ነገሮች ይሥሩ የኣሉትን ጥቂት ኢትዮጵያውያን ዶክተሩ ከተቃወሙና ሁሉም ቀለሞች ቅርጾቻቸውን ጠብቀው እንዲቆዩ ከኣሳመኑ በኋላ ነበር። [https://web.archive.org/web/20130904025738/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] እንዲህም ሆኖ ለድረገጽ መሥሪያ 225 ፊደሎችን ኣንድ የተራዘመ ለእንግሊዝኛ የተሠራ መደብ (Extended ASCII) ስለሚችል በእዚያ ልክ የዓማርኛውን ቀለሞች መርጠው በቂ ናቸው በማለት ለኣንዱ ዕውቅና ስለሰጡ [http://ethiopians.com/news1.html] ዶክተሩ ለሦስተኛ ጊዜ ተቃውመው በማስጣል ኣሸንፈዋል። የሚያሳዝነው ግን እነዚሁ ሰዎች ግዕዝና ዩኒኮድ ምን እንደሆነ ዋቢ ኣድርገው እ.ኤ.ኣ. 1995 ሲጠቀሙበት የነበሩትን የዶክተሩን ቀለሞች እንኳን ያስገቡት ግዕዝን ኤክስቴንድድ (Ethiopic Extended) ብለው ለኣራተኛ ጊዜ ከስሕተቶቻቸው ሲነቁ ነበር። እንዲህም ሆኖ ደራስያን በሚፈልጉት ቀለሞች ዓማርኛውን የመክተብ መብት ቢኖራቸውም ቀለማቱ በዩኒኮድ ዕውቅና ስለኣገኙ ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ያስፈልጋል የሚባለው ክርክር በዶክተሩ ኣሸናፊነት ኣክትሟል። ቴክኖሎጂው በሁሉም የግዕዝ ቀለሞች እንድንጠቀም ችሎታ ስለሰጠን በተቀነሱ ወይም ሞክሼዎች በሌሏቸው መሥራትን ዶክተሩ ኣይደግፉም። ምክንያቱም ወደፊትም ኮምፕዩተሩ ትክክለኛዎቹን ኆኄያት መርጦ ስለሚያቀርብ ለመሳሳት ዕድሉ ስለማይኖር መቀነስ ደካማ ጊዜያዊ ኣማራጭ እንጂ ግዴታ መሆን ስለሌለበት ነው። በተጨማሪም ፊደል መቀነስ ከታይፕራይተር ጋር በተያያዘ የመጣ ደካማ አስተሳሰብ በዶክተሩ ግኝቶች የተነሳ ቀርተዋል። በግዕዝ ፊደል የሚጠቀሙ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ብዛት ወደ 45 ይደርሳል ይባላል። በቅርቡ መጠቀም ከጀመሩት መካከል ማሌ እና ዲሜ ቋንቋዎቻችን ይገኙበታል። ግዕዝ ወደ ዩኒኮድ ሲገባ ኣስተዋጽዖ ከኣደረጉት መካከል ዶ/ር ፒ. ማክክሉር፣ ኢ/ር ጆ. ቤከር፣ ኢ/ር ሎይድ ኣንድርሰን፣ ኢ/ር ግሌን ኣዳምስ፣ ዶ/ር በቀለ ሞላ፣ ጌታቸው ሞላ፣ ኢ/ር ፍሰሓ ኣጥላው፣ ኢ/ር ታከለ ኣድነው፣ ኢ/ር ፀሓይ ደመቀ፣ ዶ/ር ይጥና ፍርድይወቅ፣ ኢ/ር ግሩም ከተማ፣ ኢ/ር ቴዎድሮስ ኪዳኔ፣ ዶ/ር ሳሙኤል ክንዴ፣ ኢ/ር [[ተረፈ ራስወርቅ]]፣ ኢ/ር ተሻገር ተስፋዬ፣ ኢ/ር ታደሰ ፀጋዬ፡ ኢ/ር ማቲዎስ ወርቁ፣ ኢ/ር ኣባስ ዓለምነህ፣ ኢ/ር ዳንኤል ያዕቆብ፣ ኢ/ር [[ዮናስ ፍሰሓ]]፣ ዶ/ር ኣርዓያ ኣምሳሉ፣ ማይክል ኤቨርሰን፣ ኢ/ር ዳዊት ብርሃኑ፣ ኢ/ር ኤፍሬም ተክሌ፣ ኢ/ር እስክንድር ሳህሌ፣ ኢ/ር ዮናኤል ተክሉ እና የኢትዮጵያ የደረጃዎች ኤጀንሲ ይገኙበታል። እነዚህ ውጭ ኣገር የኣሉ ኢትዮጵያውያን ኣገራቸው ችሎታውን በኣልነበራት ጊዜ ኃላፊነታችውን በትብብር የተወጡና ታሪክ የሠሩ ባለውለታ ጀግናዎች ናቸው። ይህ ዝርዝር ያላካተታቸውን ማሟላት ይቻላል። ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው ለዩኒኮድ ከኣቀረቡ በኋላ ችግር የፈጠሩባቸው የተለያዩ ዓይነቶች ሰዎች ነበሩ። ይህ የሚቀርበው ከረዥም ስሕቶቻችው መማር ኣቅቷቸው ዛሬም ሰውን ከማውናበድ በኣለመቆጠባቸው ሲሆን እንደኣስፈላጊነቱ ወደፊት ስማቸው ይዘረዘራል። ምሳሌ፦ [https://www.facebook.com/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB-%E1%8A%AE%E1%88%9D%E1%8D%95%E1%8B%A9%E1%89%B0%E1%88%AE%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%88%B6%E1%8D%8D%E1%89%B5%E1%8B%8C%E1%88%AD-293150774072981/] [http://luc.devroye.org/fonts-33347.html] የዩኒኮድ የዓለም ቀለሞች መደብ ውስጥ [https://symbl.cc/en/unicode/blocks/ethiopic/] የግዕዝ ፊደላችን ፲፪ኛው (1200) መደብ ላይ ይጀምራል። [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] የዩኒኮድ መደብ ውስጥ “ፘ” “ፙ”ን ስለቀደመ ማስተካከል ይኖርብናል። የኣሽሙር (ስላቅ፣ ቀልድ፣ ፌዝና መፀት) ምልክትም ተረስቶ የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ኣልገባም። በዶክተሩ ሳይንሳዊ ሥራ ተሸንፈው ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ትተው በኋላ ተቆርቋሪ የሆኑ ኣሉ። ቀንና ደራሲ የሌሏቸው በተለይ በእንግሊዝኛ የቀረቡ ጽሑፎች ኣቀራረባቸው ግዕዙን ለማዳከም ስለሆነ ኣንባቢው መገንዘብ ይኖርበታል። ፊደሉ ለሌሎች ቋንቋዎች እንዲተርፍ መጨመር ያስፈልገው ይሆናል። ወደፊት ዩኒኮድ ውስጥ መግባት የኣለባቸው ወንበር የሌላቸውን ኣሥሩን የዶክተሩን ኣኃዞች፣ ሥዕላቸው እዚህ የቀረቡ የፈጠሯቸውን ስምንት ምልክቶችና ነቍጥን ይጨምራል። ዶ/ር ኣበራ ሞላ የግዕዝ ፊደል፣ ገበታና ኣከታተብ ፈጣሪ ከመሆናቸው ሌላ ፊደሉንም ወደ ትሩታይፕ በመቀየር የመጀመሪያው ናቸው። የሠሩትንም የግዕዝ ፊደል ለዩኒኮድም ሰጥተዋል። የፈጠሯቸው የተለያዩ የግዕዝ ፊደላት ሆኑ ኣከታተቦችና ገበታዎች ለተለያዩ ቍርጥራጮች፣ የግዕዝ ቀለሞችና የዩኒኮድ ፊደላት ጭምር ነው። ===ግዕዝ ኣረጋገጥ=== ዶ/ር ኣበራ ለመጀመሪያ ጊዜ ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲከተብ በ[[ሞዴት]] ሲፈጥሩ እያንዳንዱ ቀለም የትኛው ቍልፍ ላይ መመደብ እንዳለበትም ወስነዋል። [https://web.archive.org/web/20060614014532/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [http://www.youtube.com/watch?v=aj0OcUZVh8E&] ከእዚያም ወዲህ ኣመዳደቦቹ እንዳስፈላጊነታቸው በ[[ኢትዮወርድ]] (EthioWord) [http://www.ethiopic.com/EthioWord_1997.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/EthioWord_1997.htm |date=20121031103441 }} [http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] እና [[ግዕዝኤዲት]] (GeezEdit) ተሻሽለው ቀርበዋል። ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ለመጀመሪያ ጊዜ ሲገባ ወይንም ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲሠራ ሲፈጥሩ ኣዳዲስ ነገሮችን ፈጥረዋል። እነዚህም ኣንደኛ ፊደላቱ ኮምፕዩተር ላይ እንዲታዩና ሲታተሙም ወረቀት ላይ እንዲታዩ እያንዳንዱን ቀለም ለኮምፕዩተሩ እስክሪንና ለተለያዩ የማተሚያ መሣሪያዎች መሥራት። እያንዳንዱ የግዕዝ ቤት በፈንክሽን (Function key) መርገጫ በኣንደኝነት እንዲቀርብ ሆኖ ቀለማቱ እንዚራን በሁለተኛው መርገጫ ኣማካኝነት ቀረቡ። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} ሁለተኛው ለፊደላቱ ገበታዎችና ገጽታ (Layout) በመፍጠር የትኛው ቀለም የትኛው ቍልፍ ላይ እንደሚመደብ መወሰን። ሦስተኛው እያንዳንዱ ቀለም ከሁለት መርገጫዎች በላይ ሳያስፈገልገው እንዲከተብ የመክተቢያ ዘዴ መፍጠር። ለምሳሌ ያህል በሁለት መርገጫዎች የሚከተብ ቀለም የሚታየው ሁለተኛው መርገጫ ከተረገጠ በኋላ ሊሆን ይችላል። ኣራተኛው የግዕዝ ፊደል ለዘመናት ሲጠቀምበት እንደቆየው የፊደሉ ተጠቃሚ ቋንቋዎች የሚከተቡት በግዕዝ ፊደል ነው። (በሌላ ኣነጋገር ኣብዛኛው ፈረንጅ እንደሚመስለው ፊደሉ በላቲን ፊደል ተጽፎ ወደ ግዕዝ ኣይቀየርም ማለት ነው። የፊደሉ ዋና ጥቅሞች ለመጻፍና ኣንድን የግዕዝ ጽሑፍ ለማየት ነው።) ኣምስተኛው ግዕዝ መሣሪያውን በሚገባ እንዲጠቀም ኣስፈላጊ የሆኑትን ኣዳዲስ ነገሮች መጨመር፣ መፍጠር፣ ማስተዋወቅና መጠበቅ ነበሩ። [https://groups.yahoo.com/neo/groups/rastareasonings/conversations/messages/890] [https://archive.ph/20131204074445/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla][http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] [https://web.archive.org/web/20120202012912/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] [https://web.archive.org/web/20120202043306/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm] [https://web.archive.org/web/20130104175325/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] ለምሳሌ ያህል ፊደላቱ ከተበተኑበት ስምንት ፎንቶች ሌላ ድርብርብ ሆነው ከቀረቡት ሌሎች ፊደላት ኣንዱ የሞዴት መጻፊያ ፎንት መነሻ ዓማርኛ በብዛት የሚጠቀምበት ሳድሳኑ በቀዳሚነትና በብዛት ሁለተኛ የሆኑት የግዕዝ ቤት ቀለሞች በዝቅ መርገጫዎች እንዲከተቡ ቀርበዋል። ለስድስተኛ ምሳሌ ያህል የኮምፕዩተር የእንግሊዝኛ ምልክቶች ኣጠቃቀም ለግዕዙም እንዲያገለግል በተመጣጣኝ ቀለሞች ቀርበዋል። የእንግሊዝኛው ኣመዳደብ የተመረጠው የቍልፎች መለጠፊያዎች በሰባተኛነት ቢሠ’ሩም ግዴታ በመሆን እንዳያስፈልጉና [https://web.archive.org/web/20121225024954/http://www.ethiopic.com/overlay.htm] ኣከታተቡን ወደ እንግሊዝኛው QWERTY (ቅውኽርትይ) ገበታ ለማቀራረብ ነበር። በኮምፕዩተር ዘመን ግዕዝን ብቻውን ማቅረብ በቂ ስለኣልሆነ ግዕዙ የቀረበው በዘጠኝነት ከእንግሊዝኛ ፊደሎች ጋር ነው። ስለዚህ እንደ [[ግዕዝኤዲት]] ዩኒኮድ የኣሉት የ[[ሞዴት]]፣ [[ኢትዮወርድ]] እና ግዕዝኤዲት ፊደሎቻችን የእየእራሳቸው የእንግሊዝኛና የግዕዝ ፊደሎች ኣሏቸው። በዘጠኝነት ሕዝቡ እራሱን ኣከታተቦች እንዲያስተምር ጠቅሟል። በኣሥረኝነት የተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ብዛት ተመጣጥነዋል፣ ስሕተቶችና ግድፈቶች እንዲታረሙና ወደ ዘመናዊ ኣሠራር እንዲሻሻሉ ሓሳቦች ቀርበዋል። በኣሥራ ኣንደኝነት ኣንድን ጽሑፍ በኣልተቀጠሉት የታይፕራይተር ገበታና በእንግሊዝኛ ዓይነት ኣቀማመጥ በሁለቱም ኣከታተብ መጻፍና ማሻሻል ቀርቶ በእንግሊዝኛው ዓይነት ብቻ እንዲሠራ ኣድርገዋል። በኣሥራ ሁለተኝነት ኣሠራሩም ለዘመናት የተለመዱትን የእንግሊዝኛ ዘዴዎችና ኣጠቃቀሞች ለግዕዙም በማድረግ ከኮምፕዩተር ወደ እጅ ስልኮች እንዲዘልቅ ሆኗል። የዶክተሩ ግኝት ለግዕዝ ብቻ ስለኣልሆነ እንግሊዝኛውንም ይመለከታል። በኣሥራ ሦስተኝነት ኣንድን ጽሑፍ ታይፕራይተርና በእንግሊዝኛው ኣጻጻፋቸው የተለያዩ ሰዎች እንዲከትቡና አንዲያሻሽሏቸው ኣስችለዋል። በመጨረሻም ዶክተሩ በፊደል ቅነሳ ባይስማሙም ለሚፈልጉት የተቀነሱትን የፊደል ገበታ ኣቅርበዋል። በኣሥራ ኣራተኛነት የዜሮ ኣኃዝ በሕንዶች ከሺህ ዓመታት ግድም ተገኝቶ ቀስ በቀስ ዓለም ሲጠቀምበት ኢትዮጵያውያን ምንም ሳያደርጉ ቆይተው በመጨረሻው የኣረቡን መጠቀም ስለጀመሩ ዶክተሩ ለመጀመሪያ ጊዜ የግዕዝን ኣልቦዎች ፈጥረው ፊደሉ ከኮምፕዩተር ቴክኖሎጂ ጋር የሚሄድ ኣኃዛዊ ኣድርገውታል። እንዲህም ሆኖ ግዕዝን በኮምፕዩተር መጠቀም ፊደሉን ማቅረብ የሚመስሏቸው ኣሉ። የላቲንም ሆነ የግዕዙ ፊደል መሣሪያው ላይ ከሌለ ሳጥን የመሰሉ ነገሮች ይታያሉ። ፓተንት የሚሰጠውም ለፊደሉ ወይም ፊደሉን ለሠራው ኣይደለም። የዶክተሩን ፊደላት መርገጫዎች ስፍራ ቀይሮ ማቅረብ ሕዝቡን ለማወናበድ እንጂ ኣዲስ ግኝት ወይም ገበታ ኣይደለም። የዶክተሩን ፈር ቀዳጅ ሥራ በተለያዩ ደካማ ገልባጮች መተካት ቢሞከርም ብቸኛውና ትክክለኛ በመሆን ከ፴፪ ዓመታት በላይ ማገልገሉን ቀጥሏል። ዶክተሩ መክተቢያዎቹን ወደ ኣንድ ሲያሻሽሉት ገልባጮች ከሁለት በላይ መርገጫዎችን በመጠቀም ያልተሟሉና ያልተከተቡ ጽሑፎችን በማቀረብ ሕዝቡን በማጃጃል ገፍተውበታል። በኮምፕዩተር የግዕዝ ፊደል የመጀመሪያውን መብት ያገኘበት የዩናይትድ እስቴትስ ኮፒራይት ወይም መብት ምሳሌ ሞዴት (የኢትዮጵያ ቃላት ማተሚያ) በዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ የመብት ቍጥር TX0003337637 ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. እዚህ ኣለ። [http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] ዶ/ር ኣበራ ሞላ እያንዳንዱ የግዕዝ ቀለም በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ የፈጠሩትን ዘዴ በኢትዮጵያ ኋላ ቀርነት የተነሳ መብታቸውን ማስጠበቅ ስለኣልቻሉ የተለያዩ ኣከታተቦች መቅረብ ቢቀጥሉም ለ[[ዊንዶውስ]] [http://www.geezedit.com] እና [[ማክ]] [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ያቀረቡትንም በቅርቡ ወደ [[ኣይፎን]] እና [[ዓይፓድ]] ወስደውታል። [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] የእንግሊዝኛው ኣመዳደብ የተመረጠው መለጠፊያ እንዳያስፈልግና ኣከታተቡን በፓተንት በተጠበቀው ወደ እንግሊዝኛው QWERTY (ቅውኽርትይ) ገበታ ለማቀራረብ ነው። ሁለቱም ቋንቋዎች የሚጠቀሙበትን መርገጫዎች በመጋራት ሕዝቡ በሁለቱም ፊደላት በኣንድና ሁለት መርገጫዎች የተጠቀመው ለብዙ ዓመታት ሥራ ላይ ውሏል። በዶክተሩ ግኝት ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች ከኣንድ [[ገበታ]] በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ መክተብ ተችሏል። ለላቲን ቀለሞች የተሠሩት መርገጫዎች ከኣሥር እጅ በላይ ብዛት ለኣላቸው የግዕዝ ቀለሞች ሥራ ላይ ውለዋል። [http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html] {{Wayback|url=http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html |date=20160304083014 }} በዶክተሩ ዲጂታይዝድ (Digitized) የሆነው የጥንቱ የግዕዝ ፊደል የውጭ ኣገሮችና የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ከመቶ ዓመታት በላይ የተጠቀሙበትም ፊደል ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%A5%E1%88%AD%E1%88%83%E1%8A%95%E1%8A%93_%E1%88%B0%E1%88%8B%E1%88%9D_%E1%88%9B%E1%89%B0%E1%88%9A%E1%8B%AB_%E1%89%A4%E1%89%B5] መርገጫዎችን በጣቶች በመንካት መጻፍ ያስቻለውን የላቲን ቀለሞች የእጅ ጽሑፍ መሣሪያ ኣከታተብ ወደ ኮምፕዩተርና ጮሌ የእጅ ስልኮች በተሻሻለው ዓይነት ለግዕዝ ቀለምም ይኸው ትክክለኛና ሳይንሳዊ ኣጠቃቀም ለግዕዝ ሥን ጽሑፍ ሥራ ላይ ውሏል። የእዚህ ገጽ ኣንዱ ዓላማ ሕዝቡ ስለ ቴክኖሎጂው እንዲያውቅና እንዳይታለል ሲሆን ጥቂቱ በወሬ እየተፈታ ጊዜውን እንዳያባክን መረጃ መጠየቅም እንዲጀምር ነው። በሳይንስ ኣሠራር ኣንድ ነገር ተሻሻለ የሚባለው በሂሳብ ተመዝኖ (Statistical Analysis) [http://www.sas.com/en_us/insights/analytics/statistical-analysis.html] ብልጫ ወይም ልዩነት ሲያሳይ (Significance) እንጂ ኣንዳንዶቹ እንደሚፈልጉት በተራቀቀ መሣሪያ በመጠቀም ወደኋላ ለመመለስ ኣይደለም። በዶክተሩ ኣከታተብ "ህ" እንዲሁ በኣንድ መርገጫ ብቻ ይከተባል። "ሀ" በዝቅ "h" ወይም "h መዝለያ" ሲጻፍ "ሁ" በ"hu"፣ "ሂ" በ"hi"፣ "ሃ" በ"ha"፣ "ሄ" በ"he" እና "ሆ" በ"ho" ይከተባሉ። የስምንተኛ ቤት ቀለሞች በ"\"፣ "." ወይም "8" ይከተባሉ። በኮምፕዩተር ኣከታተብ ወግ የመጀመሪያዎቹ የላቲን ቀለሞች ወይም ካፒታሎቹ (Capitals) የቁልፉም ስም ስለሆኑ የሚከተቡት በዝቅ መርገጫ ነው። በእንግሊዝኛው ኣያያዝ "H" ("ኤች") የመርገጫው ስም የሆነው በዝቅ "h" ("ኤች") እንደተከተበው የግዕዙም "ሀ" የመርገጫ ስም በዝቅ "ህ" ወይም "ሀ" እንዲከተብ ተደርጓል። ስለዚህ የ"ሀ" መርገጫ የ"ሀ" ቍልፍ ስምም ነው። በእዚሁ ኣያያዝ እንግሊዝኛ ለ94 ቀለሞቹ የሚጠቀምበትን ኣከታተብ የግዕዝ ፊደል ሁሉንም ቀለሞቹን እንዲጠቀምበት ሆኗል። [http://freetyping.geezedit.com/] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] [http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html] {{Wayback|url=http://www.uspto.gov/web/patents/patog/week14/OG/html/1413-1/US09000957-20150407.html |date=20160304083014 }} [http://www.patentsencyclopedia.com/app/20150212592] ሠላሳ ሰባቱ የግዕዝ ቤት ቀለሞች እንደላቲኑ 26 የእራሳቸው ቁልፎች ስለኣሏቸው ለትምህትና ገለጻም ጠቀሜታ ኣላቸው። ስለዚህ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በማዳበል በሦስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ጉልበት ማባከን ነው። ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በማዳበል በሦስት መርገጫዎች መክተብም ግዕዝ የእራሱ ገበታ እንዳይኖረው ነው። ማንኛውንም የዓማርኛ ቀለም በስድስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ጉልበት ማባከን ነው። ምሳሌ "ፄ"። ዓማርኛውን በብዙ መርገጫዎች መክተብ ሌሎችን ከእዚያ በላይ መጠቀም ያስከትላል። ኣንዳንዶቹ በዘዴዎቻቸው የእራሳቸውን ቋንቋዎች በሦስት መርገጫዎች መክተብ እንጂ ፊደሉን ለሚጠቀሙ 80 የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ዘዴዎቻቸው እንደማይጠቅሙ የተገነዘቡ ኣይመስልም። ኣመልካች ጣቶችን የ“ፈ” እና “ጀ” መርገጫዎች ላይ በማድረግ “ፋ” በትንሿ ጣትና “ፌ” በግራ ቀለበት ጣት ይከተባሉ። “ጁ” በቀኝ ኣመልካች፣ “ጂ” በመካከለው፣ “ጆ” በቀኝ ቀለበት እና “ጇ” በትንሿ ጣት ይከተባሉ። ይኸም በየተራ እንደ “fa”፣ “fe”፣ “ju”፣ “ji” ፣ “jo” እና “j\” እንደሚከተቡት መሆኑ ነው። [http://www.learntyping.org/beginnertypinglesson1.htm] {{Wayback|url=http://www.learntyping.org/beginnertypinglesson1.htm |date=20180224221628 }} ይህ በእንዲህ እንዳለ የግዕዝ ፊደል የእራሱ ገበታ ቢኖረው ስለማይጠቅመው በእንግሊዝኛ፣ ፈረንሳይኛ ወይም ኣረብኛ የፊደል ገበታ ቢጠቀም ይሻለዋል በማለት ግዕዝ በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ እንዲከተብ የሚፈልጉ ኣሉ። ላቲን ፊደሉን የሚከትበው በፊደሉ ነው። ግዕዝ ፊደሉን በላቲን ፊደል እስፔሊንግ ከ"A" እስከ "Z" በኣሉት ይከተብ ማለት ለፊደሉና ኢትዮጵያውያን ስድብ ነው። ምክንያቱም ለእያንዳንዱ የእንግሊዝኛ ቀለሙ የተሠሩት 26 መርገጫዎች ለ37 የግዕዝ ቀለሞች የተሠሩ ስለኣልሆኑ 26 መርገጫዎች ለላቲን መክተቢያዎች እንጂ ለግዕዙ ኣልተሠሩም። ግዕዝን በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ መክተብ እንግሊዝኛ ቋንቋዎችንንና ፊደሎቹን ለማዳበር ስለሚጠቅም ኣንዳንድ የውጭ ኣገር ሰዎችና ኢትዮጵያውያን ኣጎብጓቢዎች ይወዷቸዋል። በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ ዓማርኛና ግዕዝን መክተብ እንዳስቸገረ ቢጻፍም የማይቀየሩ ኣሉ። ግዕዝን በ26 መርገጫዎች መክተብ መሞከር ከእስፔሊንግ ጣጣ ኣልፎ ላቲን ውስጥ የሌለውን ፊደልን በእስፔሊንግ የመጻፍ ኣዲስ ችግር ግዕዝ ላይ ይፈጥራል። የላቲን ፊደል ተጠቃሚዎችን ለእስፔሊንግ ፊደል ችግር ውስጥ ከጣላቸው ኣንዱ ምክንያት የፊደላቱ ቍጥር ማነስ ነው። ግዕዝ ድምጻዊና የተስፋፋ ፊደል ስለሆነ የላቲንን ችግር ለግዕዝ ማካፈል ኣያስፈልግም። ለምሳሌ ያህል ትግርኛውን "ቜ" በስድስት መርገጫዎች የሚያስከትቡ ኣሉ። ከእዚህም ሌላ ያልተሟሉና ስለሆነ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች የማያስከትቡ ኣሉ። ወደ ኦሮምኛው የላቲን ቁቤ ኣከታተብ በቀረበ ኣንድን ድምጽ በብዙ መርገጫዎች የሚያስከትቡ ኣሉ። ግዕዝ ብዙ የድምጽ ቤቶች በኣሉት ቀለሞች ሲጠቀም እንግሊዝኛ ኣንድ ዓይነት ድምጽ ብቻ በኣለው ፊደል ነው የሚጠቀመው። የእንግሊዝኛው ፊደል ድምጽ በግዕዝ የሳድሱ ድምጽ ዓይነት ነው። በእንግሊዝኛ የኮምፕዩተር ገበታ ሳድሳኑ ድምጾች በኣንድ መርገጫ እንደሚከተቡት ሁሉ የግዕዙም ሳድሳን በኣንድ ይከተባሉ። በእንግሊዝኛ ካፒታል ፊደሎቹ የቁልፎቹ ስምም (ምሳሌ፦ Capital “M”) ስለሆኑ በዝቅ መርገጫዎች እንደሚከተቡት በግዕዝም የመርገጫዎቹን ስሞች የግዕዝ ቤት ፊደላት (ምሳሌ፦ የግዕዝ ቤቱ “መ”) የቁልፎቹ ስምም በዝቅ መርገጫዎች እንዲከተቡ ዶክተሩ ወስነዋል። በተጨማሪም በዓማርኛ 40 በመቶ የሚሆኑት ቃላት ሳድሳኑ ስለሆኑና ይህ በብዛት ኣንደኛ ስለሚያደርጋቸው እነሱን አንደላቲኑ እያንዳቸውን በኣንድ መርገጫ መክተብ ተገቢ ነው። ሌሎቹ ሰባት እንዚራን ወደ 60 በመቶ ናቸው። በእንግሊዝኛው እንደሚደረገው የኮምፕዩተሩ ኣከታተብ ወደ እጅ ስልክ እንደዞረው ለግዕዙም ሆኗል። ይህ በእንዲህ እንዳለ ወጉንና ሥርዓቱን ሳይጠብቁ የፊደሎቹን ቦታዎች እየቀያየሩ ለኮምፕዩተርና ለእጅ ስልክ የተለያዩ፣ የኣልተሟላና የማይጽፉ ኣከታተቦች በብዙ መርገጫዎች የሚያቀርቡ ኣሉ። ለምሳሌ ያህል ይህ የዊኪፔዲያ ገጽ “ቊ” እና “ቌ” የዓማርኛ ቀለሞችን ኣያስመርጥም። የዶክተሩን ሥራ መገልበጥ እንጂ ኣስተሳሰብ የኣልገባቸው ሳድሳኑን በሁለት መርገጫዎች የሚያስከትቡና የሚከትቡ እንዲሁም ኣንብበው ከመረዳት ይልቅ በወሬ የሚነዱ ተወናባጆች ኣሉ። በብዛት ኣንደኛ የሆኑትን የግዕዝ ሳድሳን ቀለሞች በዶክተሩ ፈጠራ በኣንድ መርገጫዎች ከመክተብ ይልቅ በሁለት መክተብ ጅልነት ነው። (ምሳሌ፦ "ጥ"ን በዝቅ "T" ።) የእንደዚህ ዓይነቶቹ ችግሮች መነሻዎች ስለጉዳዩ የሚያውቁት የዶክተሩን በፓተንቶች የተጠበትን ዘዴዎች ከመደገፍና እዚህ እንደሚደረገው ከማስተማር ይልቅ መገልበጥ፣ መስረቅ ወይም ዝምታን የመረጡ በብዛት ስለኣሉ ነው። እነዚህ እራሳቸውንና ግዕዝን መበደላቸውንም የማይገባቸውም ኣሉ። የዶክተሩ ግዕዝ ኣጠቃቀም ፊደላቱን ከኣንድ እስከ ስምንት በላይ ፎንቶች በመበታተንና እንዳሉ ከመጠቀም ሌላ በዋየሎች፣ ፈንክሽን፣ ኣኃዞችና ምልክቶች ቍልፎች ማቅለምንና መለዋወጥንም ይመለከታል። እንደታይፕራይተሩ ዘዴ ኣንድ የፊደል ገበታ ለግዕዝ ስለማይበቃ ከኣንድ በላይ ገበታዎች ላይ የተበተኑትን በኣንድ የተጻፈውን በሌላ መርገጫ ቀይሮ ማቅረብን ይጨምራል። ዶክተሩ የተጠቀሙበት ፕሮግራም ዓይነት ለገበያ የቀረበ ሲሆን (እ.ኤ.ኣ. በ1983) ዘዴዎቻቸው ከኢትዮጵያውያን ይልቅ የገልባጮችና የእውሸት የግዕዝ ሌጀንዶች (Legends) ሲሳይ ሆኗል። ኢትዮጵያ የፓተንት ሕግ እንደሌላት ሳያውቁና ከዓወቁ በኋላ የዶክተሩን ዘዴዎች ገልብጠው የተለያዩ ፕሮግራሞች ውስጥ ሲሸጡና ሲበትኑ የነበሩ ከተጠቀሙባቸው ፕሮግራሞች መካከል ወርድእስታር፣ ወርድና ወርድፐርፌክት ይገኙበታል። የኢትዮወርድን ኢትዮፒክ ዶት ስም ቀይሮ ሲሸጥ ከነበረ ኣንስቶ ዘዴውን እንደኣዲስ ነገር ለኮምፕዩተር፣ ለእጅ ስልክና ፓተንት ማመልከቻ የኣቀረቡ ኣሉ። የዶክተሩ ፓተንት ግዕዝን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብን ያጠቃልላል። ===የመድኅን ማነስ=== ከእዚህ ሌላ በእንስሳት ሕክምና ሙያቸውም [https://en.wikipedia.org/wiki/Veterinary_physician] በተለይ በኢምዩን ደፊሸንሲ ፓተንቶችና በኣበረከቱት Immune Deficiency Patent 4,501,816 [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=5&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=4,501,816&OS=4,501,816&RS=4,501,816] [https://www.google.ch/patents/US4501816] 2,127,963 [https://www.ipo.gov.uk/p-ipsum/Case/PublicationNumber/GB2127963] ፈውስ [http://veterinaryrecord.bvapublications.com/cgi/content/abstract/103/17/377] ይታወቃሉ። [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/957772] [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/429877] [http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] በኣደረጉት ምርምርና ውጤት ኢምዩን ደፊሸንሲን በማስወገድ [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed?term=Molla%20A%5BAuthor%5D&cauthor=true&cauthor_uid=741593] በየዓመቱ ሲጠፉ የነበሩትን በሚሊዮን የሚቆጠሩ ሕይወትን [http://books.google.com/books/about/Colostral_Immunoglobulin_Absorption_in_I.html?id=ic5dYgEACAAJ] እ.ኤ.ኣ. ከ፲፱፻፸፰ ወዲህ ማትረፍ ተችሏል። [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] [http://dairycalfcare.blogspot.com/2014/10/how-long-does-it-take-for-colostrum-to.html] ከሰው ልጅ እናቶችና ከኣንዳንድ የጦጣና ውሻ ዝርያዎች በስተቀር የሌሎች እንስሳት ማህጸኖች ኢምዩኖግሎቡሊን (Immunoglobulin) የሚባለውን የበሽታ መከላከያ [[ፕሮቲን]] ለጽንሶቻቸው በእርግዝና ጊዜ ኣያስተላልፉም። ኣጥቢ እንስሳት በእርግዝና ጊዜ በኣካባቢው ለሚገኙት በሽታዎች መከላከያዎች በ[[እንገር]]ነት ያከማቹላቸውና ኣራሶቻቸው እንደተወለዱ [[ጡት]] ሲጠቡ የበሽታ መከላከያዎቹ ፕሮቲኖች ሳይለወጡ ከኣንጀት ወደ [[ደም]] በመግባት ለጥቂት ሳምንታት ከበሽታዎች ይከላከሉሏቸዋል። ኣራሶቹ እንገሩን ሳያገኙ ከቆዩ ግን ወደ ደም መግባታቸውና መከላከያነታቸው ቀርቶ እንደ ተራ ፕሮቲን ምግብ ብቻ ይሆናል። [http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021] {{Wayback|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021 |date=20160713124150 }} ስለዚህ እንደ ጥጆች የኣሉት ሲወለዱ የ[[ኤድስ]] ቫይረስ የበሽታ መከላከያቸውን እንደጨረሰ ሰው ምንም መከላከያ ስለሌላቸውና ኣካባቢው ያሉትን የበሽታ ጀርሞች እየቀማመሱ በተለያዩ በሽታዎች የእራሳቸውን መከላከያ መሥራት እስከሚጀምሩ ድረስ እየተጠቁ ኣብዛኛዎቹ ይታመማሉ፣ ወደ ኣሥር ከመቶም [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] ይሞታሉ። ታክመው የሚድኑትም ኣይጠረቁም። [http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf] {{Wayback|url=http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf |date=20160309034850 }} [http://pas.fass.org/content/21/5/420.abstract] [http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf] {{Wayback|url=http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf |date=20160327235630 }} በኮሎራዶ እሰቴት ዩኒቨርሲቲ (Colorado State University) የዶ/ር ኣበራ የድህረ ዶክትራል ምርምር ይኸን ችግር ለመቋቋም መፍትሔ ፍለጋ ጋር የተያያዘ ነበር። [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2128332/pdf/181.pdf] [http://ag.udel.edu/anfs/faculty/kung/articles/importance_of_colostrum_for_calv.htm] {{Wayback|url=http://ag.udel.edu/anfs/faculty/kung/articles/importance_of_colostrum_for_calv.htm |date=20140303000934 }} [http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021] {{Wayback|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021 |date=20160713124150 }} [http://dairycalfcare.blogspot.com/2014/10/how-long-does-it-take-for-colostrum-to.html] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/112759] ከላይ እንደተገለጸው በዶ/ር ኣበራ ሞላ ግኝት እስከ 50 ከመቶ [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} ለዘመናት ጠንቅ ሆኖ የቆየውን መድኃኒት የሌለውን የእንስሳትን ኤድስ ዓይነት ሁኔታ (Failure of Passive Transfer / FTP) መቆጣጠርና ማስወገድ ተቻለ። [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://calfology.com/sites/default/files/file-attachments/esophagealfeeder_elizondo_pas.pdf] {{Wayback|url=http://calfology.com/sites/default/files/file-attachments/esophagealfeeder_elizondo_pas.pdf |date=20160615183451 }} [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} [https://www.agriland.ie/farming-news/comparison-bottle-feeding-vs-stomach-tubing-colostrum/] ጥጆች የእናቶቻቸውን ጡት በመጥባት ወይም በጡጦ ከሚሰጣቸው እንገር በቂ የበሽታ መከላከያ ማግኘታቸው ኣስተማማኝ ኣይደለም። [http://heifermax.com.au/!trash/blog/tube-feeding-calves/] ኣንዱም ምክንያት የጥጃ ወተት ኣንጀት ይዘት ሁለት ሊትሮች ብቻ ስለሆነ ነው። በእዚህ የተነሳ እንደኣካባቢው ቆሻሻነት ለተቅማጥ፣ የሳንባ ምችና ሌሎች በሽታዎች እየተጋለጡ ገበሬውን የሚያካስሩት እንደተወለዱ በቂ መድኅን የኣላገኙት ዋናዎቹ ናቸው። እንገር ውስጥ የኣለውን የበሽታ መከላከያ ፕሮቲን ጥጃው እንደተወለደ ከተሰጠው እንገሩ ጨጓራ ሳይገባ ከወተት ኣንጀት ወደ እንጀት በመሄድ ሳይለወጥ ደም ውስጥ ይገባል። የእንቦሳ ጨጓራ እንደሚሠራና እንገር ውስጥ የኣሉት የበሽታ መከላከያዎች ወደ ደም እንደሚገቡ በምርምር በማረጋገጥ የመድኅን ማነስን (Passive Immune Deficiency) ለመጀመሪያ ጊዜ ዶክተሩ ማስወገድ ቻሉ። ምርምራቸውን ጨርሰው ያቀረቡትን መፍትሔ ሁሉም ዓውቀውት ቢጠቀሙበት የመድኅን ማነስ ወደ ኣልቦ (ዜሮ) ከመቶ ግድም ሊወርድ ይችላል። [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/103/17/377.abstract] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.abstract] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.abstract |date=20191112034826 }} [http://www.milkproduction.com/Library/Scientific-articles/Calf-Management/Testing-calves-for-passive-transfer/] {{Wayback|url=http://www.milkproduction.com/Library/Scientific-articles/Calf-Management/Testing-calves-for-passive-transfer/ |date=20140707194956 }} [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/20/465.2] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/20/465.2 |date=20180602180827 }} [http://www.abbey-vetgroup.co.uk/cattle.html#COLISEPTICAEMIA] {{Wayback|url=http://www.abbey-vetgroup.co.uk/cattle.html#COLISEPTICAEMIA |date=20131207012422 }} [http://www.veterinaria.org/revistas/redvet/n020213/021302.pdf] {{Wayback|url=http://www.veterinaria.org/revistas/redvet/n020213/021302.pdf |date=20140822203754 }} [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/103/17/377.abstract] [http://www.omafra.gov.on.ca/english/livestock/veal/facts/08-001.htm] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15787987] [http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=GB19810599838] {{Wayback|url=http://agris.fao.org/agris-search/search.do?recordID=GB19810599838 |date=20210727084918 }} [http://www.atticacows.com/resources/newsletter-calf-management.php] [https://www.researchgate.net/profile/Jill_Hagey2/publication/227855870_Comparison_of_colostrum_feeding_by_nipple_bottle_versus_oroesophageal_tubing_in_Holstein_dairy_bull_calves/links/552565550cf295bf160e7a31.pdf] [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1939-1676.2000.tb02278.x/pdf] ምክንያቱም ጥጃው እንደተወለደ እንገሩን ማግኘቱ የበሽታ መከላከያው ወደ ደም በብዛት የሚገባበት ጊዜ ከመሆኑም ሌላ የበሽታ መከላከሉን ሥራ ስለሚጀምርና ብዙ ደቂቃዎች ሳይወስድ እንገሩን በብዛት መስጠት ስለተቻለ ነው። እነዚህን ማሳካትና እንገሩ በቂ መከላከያ ፕሮቲን እንዳለው ማረጋገጥ ተጨማሪ ጥቅሞች ናቸው። ጥጆች እንደተውለዱ ወደ ጋለን የሚጠጋ ጥሩና ንፁህ እንገር እንደመጋት ባይጠቅምም ገበሬውም የእንገሩን ጥሩነት የሚያጣራበት የእንገር መመርመሪያ ለመጀመሪያ ጊዜ ወይም ተወልዶ የተገኘ ጥጃ በቂ መድኅን እንዳገኘ የሚያጣራበት የደም መመርመሪያ ኣስፈላጊ ሆኖ ስለኣገኙት ኣዲስ የምርመራ ዘዴዎች ለመጀመሪያ ጊዜ ፈጠሩለት። ኢምዩኖግሎቡሊን የሚባል ኣካል እራሱን የሚከላከልበት ፕሮቲን በብቃት መኖር ኣስፈላጊ ስለሆነ መ’መ’ርመር ኣለበት በማለት ኣዲስ ኣስተሳሰብ ከማስተዋውቅ ሌላ ለእንገርና ደም ቀላል መመዘኛዎች ፈጠሩ። በቂ የመከላከያ ፕሮቲን የኣለውን እንገር መጋት ፈውስ እንደሆነ በሳይንስ መጽሔቶችም ኣቀረቡ። [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] የኣጋጋት ቪድዮዎች እዚህ ኣሉ። [http://www.youtube.com/watch?v=ndj8O7_j6j8] [http://www.youtube.com/watch?v=Uky1aifTkf4] [http://www.youtube.com/watch?v=GLHOe6xInJg] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] [http://www.youtube.com/watch?v=i7LF6sx2eTk] [https://www.researchgate.net/publication/7947831_Colostrum_management_in_calves_Effects_of_drenching_vs_bottle_feeding] በዘዴው እየተጠቀሙ የኣሉት ቀስ በቀስ እየጨመሩ ስለሆነ በእየዓመቱ ብዙ ሚሊዮን ሕይወት ማዳን ቀጥሏል። [http://extension.psu.edu/animals/dairy/news/2011/tube-feeding-did] {{Wayback|url=http://extension.psu.edu/animals/dairy/news/2011/tube-feeding-did |date=20151001174516 }} [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN143.pdf] [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} በኣሁኑ ጊዜ የዶክተሩን ግኝት በመከተል በተለይ የዩናይትድ እስቴትስ ትላልቅ እርሻዎች ውስጥ ለእያንዳንዱ ጥጃ እንደተወለደ በቱቦው እንገር ይሰጣል። [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN083.pdf] [http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf] {{Wayback|url=http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf |date=20160801162653 }} [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] [http://dairystar.com/m/Articles.aspx?ArticleID=11901] የእንገር ጥቅም በምርምር ከተረጋገጠበት እ.ኤ.ኣ. 1922 ወዲህ [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2128332/pdf/181.pdf] በመስኩ ትልቅ ኣስተዋጽዖ የዶክተሩ የ1977 ምርምራዊ ሥራ [https://books.google.com/books/about/Colostral_Immunoglobulin_Absorption_in_I.html?id=ic5dYgEACAAJ] [http://www.worldcat.org/title/colostral-immunoglobulin-absorption-in-intubated-and-bottle-fed-calves/oclc/4148821] [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] ሳይሆን ኣይቀርም። ምክንያቱም የእንገር ጥቅሙ ቢታወቅም ሁሉም ጥጃዎች እንዲያገኙት ስለኣልተቻለ ችግሩ ቀጥሎ ነበር። [http://pvj.com.pk/pdf-files/29_3/97-101.pdf] [http://www.sprayfo.com/en/Learn-more/Health-/Calf-mortality-still-way-too-far-above-target-level--/] [http://www.omafra.gov.on.ca/english/livestock/dairy/facts/optbirth.htm] [https://app.fwd.us/stories/905] {{Wayback|url=https://app.fwd.us/stories/905 |date=20170303150725 }} [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} [https://onlinelibrary.wiley.com/doi/pdf/10.1111/j.1439-0396.2005.00535.x] ከዶክተሩ ምርምር በፊት ጥጆች ሳር መቀንጠስ እስኪጀምሩ ድረስ ጨጓራ ስለማይሠራ በስሕተት እንኳን እንገር እዚያ ቢገባ ይጎዳቸዋል የሚባል ኣጉል እምነት በዓለም ላይ ነበር። ኣሜሪካ 65,000 የእንስሳት ሓኪሞችና 92 ሚሊዮን የቀንድ ከብቶች ኣሏት። [http://www.mapsofworld.com/world-top-ten/countries-with-most-cattles.html] የዶክተሩ ዘዴ ለተለያዩ ለማዳና የዱር እንስሳት ጥቅም ላይ መዋሉ ለኣርባ ዓመታት እያደገ ቀጥሏል። ዩናይትድ እስቴትስ ውስጥ በእየዓመቱ ከሚወለዱት 40 ሚሊዮን ጥጃዎች 4 ሚሊዮን የሚሆኑት በመድኅን ማነስ ሊሞቱ ይችሉ የነበሩት በዶክተሩ ግኝት በኣለፉት ኣርባ ዓመታት ሊተርፉ ችለዋል። በተጨማሪም ፵ በመቶ ጥጃዎች ሕክምና እንዳያስፈልጋቸው ሆኗል። በዓለም ላይ የኣሉ የቀንድ ከብቶች ኣንድ ቢሊዮን ስለሆኑ ቢያንስ ኣሥር በመቶ በዘዴያቸው ቢተርፍ ግምቱን ማስላት ይቻላል። [http://beef2live.com/story-world-cattle-inventory-year-0-111523] ሌላው በረከታቸው ኣዲስ የሕክምና ዘዴ ሓኪሞችና ገበሬዎች እንዲጠቀሙባቸው የቱቦዎቹን ቀላልና ቀልጣፋ የሕክምና መንገድ ወይም ኣሰጣጥ (ጨጓራ ስለሚሠራ) (New medical route) ማግኘታቸው ነው። ከዶክተሩ ግኝት በፊት ጥጆች ሲታመሙ ሓኪም ቤት ተወስደው መድኃኒት የሚሰጣችው በመርፌ ነበር። በዶክተሩ ግኝት የተነሳ ገበሬው በቱቦው መድኃኒትና ፈሳሽ መስጠት ስለሚችል ወጪና ጊዜ ተቆጥበዋል። [http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf] {{Wayback|url=http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf |date=20160801162653 }} ዶክተሩ የመድኅንን ማነስ በማስወገድ ከዓለም የእንስሳት ሓኪሞች ኣንዱ ታዋቂ ምሁር ናቸው። የግዕዝ ፊደል በኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ውስጥ በኣለውም መጠቀም እንዲቻል የፈጠሩ ሊቅና የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጣልያንን በማስፈራራት ወሳኙን እርምጃ የወሰዱ ኣርበኛ ናቸው። ከእዚሁ ጋር የተያያዘ በኮምፕዩተር ኣዳዲስ ኣከታተቦችን፣ የፊደል ኣመዳደቦችና ገበታዎች ፈጥረዋል። ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት ፊደላቸውም የዩኒኮድ ፊደል ሆኗል። በተጨማሪም በሳይንቲስትነት፣ ተመራማሪነትና ሥራ ፈጣሪነት ለኣበረከቱት ዕውቅና የምንሰጠው በታላቅ ኩራት ነው። የኣበረከትነውም ዕውቅና በማሕበረሰቡ የዲሬክተሮች ቦርድና በሁሉም ኢትዮጵያውያን ስም ወሰን ከሌለው ምስጋና፣ ፍቅርና ኣድናቆት ጋር ነው። የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ ዶክተሩን የበዓሉም የክብር እንግዳ ኣድርጓል።" ከእዚህ በላይ የቀረበውን የተናገሩት የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ ፕሬዚደንት ኣቶ የሺጥላ ኣርኣያ ድርጅቱ ሰባተኛውን ዓመታዊ በዓል ኅዳር ፲ ቀን ፳፻፲ ዓ.ም. ሲልቨር እስፕሪንግ፣ ሜሪላንድ ሲያከብር ስለዶክተሩ የተናገሩት ነበር። [http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/ |date=20180902153359 }} [http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf |date=20220118224722 }} ===እንገር=== ጥጆች ወተት ሲጠቡ ወተቱ ትንሽ ይዘት የኣለው [[ወተት ኣንጀት]] ውስጥ በቀጥታ ስለሚገባ ወደ ሦስት ሳምንታት እድሜ ሞልቷቸው ሳር መቀንጠስ እስከሚጀምሩ ድረስ [[ጨጓራ]] (Rumen)፣ [[ኣይነበጎ]] (Reticulum) እና [[ሽንፍላ]] (Omasum) ሥራቸውን ኣይሠሩም የሚል እምነት በዓለም ስለነበረ ኣልጠባ ያሉትን እስቶማክ ቲዩብ በሚባል ቱቦ መጋትም ኣይጠቅምም የሚባል እምነት ነበር። ምክንያቱም እንቦሳዎች ወተት ሲጠቡ በተፈጥሮ ኢሶፋጂያል ግሩቭ የሚባል የጉሮሮ እጥፋት በኩል ወተቱ በኣቋራጭ ከጉሮሮ ወደ ወተት ኣንጀት (Abomasum) ስለሚገባ ነው። [http://calfcare.ca/calf-feeding/the-calf%E2%80%99s-digestive-system/] {{Wayback|url=http://calfcare.ca/calf-feeding/the-calf%E2%80%99s-digestive-system/ |date=20150302125031 }} [http://library.ndsu.edu/tools/dspace/load/?file=/repository/bitstream/handle/10365/5930/farm_42_02_04.pdf?sequence=1] በኣፍ በሚገባ የጨጓራ ቱቦ ውስጥ በደቂቃ ጨጓራ ውስጥ የተንቆረቆረ ኣንድ ጋለን ያህል እንገር ወደ ኣንጀት ሄዶ ደም እንደሚገባ በምርምር በማረጋገጥ በመድኅን ማነስ (ፓሲቭ ኢምዩን ደፊሸንሲ / Passive Immune Deficiency) መነሻነት ሲከሰቱ የነበሩ ችግሮች (እ.ኤ.ኣ. በ፲፱፻፳፪ ቢደረስበትም) [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2128332/] በዶ/ር ኣበራ ሞላ ለመጀመሪያ ጊዜ እ.ኤ.ኣ. በ፲፱፻፸፯ ተወግደዋል። መረጃውም 182 ገጾች በኣለው መጽሓፋቸው በእንግሊዝኛ ቀርቧል። [http://books.google.com/books/about/Colostral_Immunoglobulin_Absorption_in_I.html?id=ic5dYgEACAAJ] [http://www.livestocktrail.illinois.edu/dairynet/paperDisplay.cfm?ContentID=166] {{Wayback|url=http://www.livestocktrail.illinois.edu/dairynet/paperDisplay.cfm?ContentID=166 |date=20160305163416 }} [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN093.pdf] [http://pas.fass.org/content/27/6/561.full.pdf] [http://nzcalfrearing.com/uploads/library/Muir/2.1%20Calf%20health%20-colostrum%20and%20immunity%20Final.pdf] {{Wayback|url=http://nzcalfrearing.com/uploads/library/Muir/2.1%20Calf%20health%20-colostrum%20and%20immunity%20Final.pdf |date=20160304203653 }} [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/741593] ከእዚያም ወዲህ ምርምራቸው በሌሎች ምርምሮች ተረጋግጠዋል። [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://library.ndsu.edu/tools/dspace/load/?file=/repository/bitstream/handle/10365/5930/farm_42_02_04.pdf?sequence=1] [http://europepmc.org/abstract/MED/18764687/reload=0;jsessionid=fWNvjeDDaB4VSTdy4hqd.2] [http://www.revmedvet.com/2009/RMV160_436_440.pdf] [http://avmajournals.avma.org/doi/abs/10.2460/ajvr.69.9.1158] [http://www.researchgate.net/publication/233826781_Evaluation_of_the_Brix_refractometer_to_estimate_immunoglobulin_G_concentration_in_bovine_colostrum] [http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021] {{Wayback|url=http://www1.agric.gov.ab.ca/$department/deptdocs.nsf/all/faq8021 |date=20160713124150 }} [http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf] {{Wayback|url=http://www.extension.umn.edu/agriculture/dairy/calves-and-heifers/colostrum-management.pdf |date=20160327235630 }} [http://www.atticacows.com/documentView.asp?docID=2064] {{Wayback|url=http://www.atticacows.com/documentView.asp?docID=2064 |date=20111009032349 }} [http://www.irishexaminer.com/farming/news/technologynew-zealand-award-for-improved-stomach-tube-408980.html] [http://wholisticbeginnings.com/blog/2014/7/2/colostrum] በእዚህ የተነሳ እንገር ([[Colostrum]]) ባለማግኘት ሊሞቱና ሊታመሙ የሚችሉትን እስቶማክ ቲዩብ ወይም ኤሶፋጊያል ቲዩብ በሚባሉ ቱቦዎች በመጠቀም እንገሩን ጥጃው እንደተወለደ በመስጠት ሕይወቱን ማዳን ተችሏል። [https://archive.is/20131220183111/www.personal.psu.edu/users/j/a/jae226/Esopheal%20feeder-Hoards.jpg] እንቦሳውም እንገሩን ቶሎ ከኣላገኘ ጀርሞችም ከሆድ እቃ በቀጥታ ወደ ደም ስለሚገቡ ኣደጋው ስለሚጨምር እንገሩን ጥጃው እንደተወለደ ከኣላገኘ ወደ ደም መግባቱም ቀስ በቀስ ስለሚቀር ጊዜና የእንገሩ መጠን ወሳኞች ናቸው። የእንቦሳ ጨጓራ እንደሚሠራ ለመጀመሪያ ጊዜ በማረጋገጥ የጥጃውን ትብብር ሳይጠይቅ በምርምራቸው የእንገር መጠንንና ጊዜውን ሰው እንዲወስን ሆነ። ስለዚህ ኣልጠባ ያለን ጥጃ ዝም ብሎ መመልከትና መበሳጨት ቀርቶ ወተት ኣንጀት የማይችለውን እንገር ጨጓራ ውስጥ በማስቀመጥ ጥጃው እራሱን እንዲረዳ ኣደረጉ። ከብዙ ላሞች ተሰብስቦ ተደባልቆ የተፈረዘ እንገር በክብደት መጠን እየተለካ በቱቦ በኣንድ ደቂቃ ለጥጆች እንደተወልዱ የተሰጠው ኣንድ ጋለን ያህል እንገር በ፳፬ ሰዓታት ውስጥ በቂ መድኅን ደሙ ውስጥ እንዳስገኘና እንገሩን በፈቃዳቸው እያረፉ ብዙ ሰዓታት ሳይፈጁ ከጠቡት ጋር እኩል መሆኑን ኣረጋገጡ። የዶ/ር ኣበራ የምርምርው ውጤት ትልቅ ፈውስ ሊሆን የቻለው ጊዜ፣ ይዘትና መጠንን በኣንዴ በማካተት ስለገላገለ ነው። [https://u.osu.edu/beef/2016/03/23/tube-feeding-colostrum-an-essential-skill-for-all-producers/] የጊዜ ጥቅም ጥጃው እንደተወለደ የተሰጠውን ወደ ደሙ ስለሚያስገባ ሲሆን በእዚህ ጊዜም ወደ ደም እንደመድኅኑ የሚገቡትን ጀርሞች ለመቅደምም ነው። እንገሩም ከኣንጀት ወደ ደም የሚገባው ጥጆች እንደተወለዱ ሲሆን ቀስ በቀስ እየቀነሰ በ24 ሰዓታት ውስጥ መተላለፉ ይዘጋበታል። በቱቦው ወደ ጋለን እንገር መስጠት ስለሚቻል በቂ መድኅን እንደተወለዱ መስጠቱ የበሽታ መከላከዎች በብዛት ወደ ደም ስለሚገቡ ነው። [http://afsdairy.ca.uky.edu/files/extension/nutrition/Raising_Healthy_Dairy_Calves.pdf] {{Wayback|url=http://afsdairy.ca.uky.edu/files/extension/nutrition/Raising_Healthy_Dairy_Calves.pdf |date=20160304131423 }} ስለዚህ ጥጃው እንደተወለደ መስጠቱ እንጂ መቆየቱ እንገር ማባከን ነው። ጥጃው ቢጠባም ወተት ኣንጀት በቂ ይዘት ስለሌለው የሚፈለገውን ያህል ሊጠባም ስለማይችል ጨጓራ እንደሚሠራ ስለኣረጋገጡ ኣንድ ጋለን እንደተወለደ በቱቦው መስጠት ስለቻሉ እንገሩ ውስጥ በቂ የመድኅን መጠን እንዳለ የሚጣራበት ኣስፈላጊ ነው በማለት ቀላል የምርመራ ዘዴ ለመጀመሪያ ጊዜ ፈጠሩ። ምክንያቱም የሁሉም ላሞች እንገር የበሽታ መከላከያ ፕሮቲኖች መጠን እኩል ስለኣልሆነ ነው። በተጨማሪም ሬፍራክቶሜትር የሚባል መሣሪያ የእንገርን መድኅን መጠን ለመገመት እንደሚጠቅም የምርመራ ጽሑፍ ጻፉ። [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short |date=20191122225939 }} [https://books.google.com/books?id=KC3Vig7YVFoC&pg=PA155&lpg=PA155&dq=Rumen+colostrum%22&source=bl&ots=iJkdTRsGdx&sig=w0PnQAvHZyCgtDeSwZYtQO9ggMk&hl=en&sa=X&ei=pcXwVPmFI4aWyASslIKgBA&ved=0CCYQ6AEwAjgK#v=onepage&q=Rumen%20colostrum%22&f=false] [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} ግን ኣንድ ጥጃ በቂ መድኅን የሚኖረው እንደተወለደ ኣንድ ጋለን እንገር ስለኣገኘ ብቻ ሳይሆን በቂ ኢምዩኖግሎቡሊን ስለኣገኘ ስለሆነ እንገሩ ውስጥ በቂ እንዳለ ገበሬው ከላሟ ሳይለይ በኣንድ ደቂቃ እንገሩን መርምሮ የሚያጣራበት የምርመራ ዘዴ ፈጥረውና ኣስፈላጊነት ኣስተዋወቁ። የሥጋ ላሞች ግን ስለማይታለቡ ያንኑ የምርመራ ዘዴ የጥጆችን ደም በመውሰድ ገበሬው ሜዳ እንዳለ በኣንድ ደቂቃ ጥጃው በቂ መድኅን እንዳገኘ እንዲያጣራና ከኣላገኘ ቱቦውን በመጠቀም ማረም እንደሚቻል ኣቀረቡ። እንገሩን በሚገባ ለመጠቀም በኣካባቢው ለኣሉት በሽታዎች ላሞቹን በመክተብ ጥጆቹ ትክክለኛ መከላከያውን ከእንገሩ ያገኛሉ። (ዶክተሩ በተለይ የቫይረስ በሽታዎች ኣዳዲስና የተለመዱ መክተቢያዎችን የመሥራት የብዙ ዓመታት ልምድ ኣላቸው።) [http://ethioobserver.net/an_apology.htm] የምርምር ውጤቶቻቸውም ጥቅም በሌሎች ሲረጋገጡ ኣርባ ዓመታት ኣልፈዋል። [http://dairycalfcare.blogspot.com/2014/10/how-long-does-it-take-for-colostrum-to.html] [https://www.procalf.com/technical/stomach-tubing-calf] [http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf] {{Wayback|url=http://www.wcds.ca/proc/2014/Manuscripts/p%20137%20-%20152%20Doepel.pdf |date=20170811144436 }} [https://stud.epsilon.slu.se/9018/7/laestander_c_160513.pdf] [https://www.drovers.com/article/colostrum-foundation-healthy-life-calves] [https://www.drovers.com/article/colostrum-foundation-healthy-life-calves] [https://www.independent.ie/business/farming/colostrum-giving-the-calf-a-good-start-in-life-26507213.html] [https://www.agriland.ie/farming-news/comparison-bottle-feeding-vs-stomach-tubing-colostrum/] [https://www.agridirect.ie/blog/vetinerary-corner-know-vital-colostrum/] [https://www.agriland.ie/farming-news/comparison-bottle-feeding-vs-stomach-tubing-colostrum/] በቂ መከለከያ ኣለማግኘት Failure of Passive Transfer (FTP) ይባላል። እዚህ ላይ ሊታወቅ የሚገባው ግን መድኅን ስለሌለ የግዴታ ይሞ'ታል ማለት ኣለመሆኑንና (ኤድስ ያለበት ሁሉ እንደማይሞት ዓይነት) ሲጠባ የታየ ጥጃ ሁሉ በቂ መድኅን ኣገኘ ማለት ኣለመሆኑን ነው። የእንገሩ ጥቅም በኣካባቢው ቆሻሻነት፣ ጥጆቹ ጀርሞቹን ስለሚበሉና የበሽታዎች መኖር ናቸው። ሲጠባ የታየም ይሁን ያልታየ ጥጃ ጊዜ እንዳያልፍበት ደሙን በመመርመር የመድኅኑ መጠን እንዲጣራበት የእንገር መድኅን መመርመሪያ ኣዲሱን ዘዴያቸው ለጥጃውም ደም መመርመሪያ እንዲያገለግል ኣደረጉ። [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1939-1676.2000.tb02278.x/pdf] ምርመራዎቹም ኣስፈላጊ ሆነው ስለኣገኙዋቸው መፍትሔውን ፈጥረው ኣቀረቡ። ስለ ምርምር፣ ግኝቶቻቸውና ኣስተዋጽዖ ከታዋቂ የዓለም የእንስሳት ሓኪሞች ኣንዱ ከመሆናቸውም ሌላ [http://www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html] [http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/429877] በሽታን መከላከል ሲቻል በማከም ብቻ ስለማያምኑም የኣሜሪካና እንግሊዝ ፓተንቶች (የባለቤትነት መታወቂያ) ኣግኝተዋል። የግኝቶቻቸው ጥቅሞች [http://www.google.com/patents/US5645834] እዚህ በተጠቃቀሱት የተወሰኑ ኣይደሉም፦ ምሳሌ 4,501,816 ፓተንታቸው ሌሎች ፓተንቶችን ጠቅሟል። [https://www.google.com/patents/US4837166] [https://patents.google.com/patent/JPS5442796B2/ja] በዶ/ር ኣበራ የምርምር ውጤት ዘዴ የተነሳ በኣሁኑ ጊዜ እያንዳንዱ ጥጃ እንደተወለደ እንገር በቱቦው የሚሰጠው ትላላቅ እርሻዎች ውስጥ ብቻ ኣይደለም። [http://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/01652176.1983.9693874] [http://www.calfnotes.com/pdffiles/CN083.pdf] [http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf] {{Wayback|url=http://agriculture.vic.gov.au/agriculture/dairy/handling-and-management/how-to-stomach-tube-a-calf |date=20160801162653 }} [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://vcs.vetmed.wsu.edu/FDIU/information-topics/producers/calf-diarrhea] [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] [http://www.dairystar.com/main.asp?SectionID=31&SubSectionID=172&ArticleID=11901] ብዙ ትላልቅ እርሻዎች ውስጥ ጥጆች በተወለዱ በሁለት ሰዓታት ውስጥ የሆድ ቱቦን በመጠቀም እንገር ይሰጣቸዋል። [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] [https://www.publish.csiro.au/ebook/chapter/9780643107427_Chapter5] የእንገር ብዛት ብቻ ሳይሆን ጥራቱንም ማወቅ ኣስፈላጊ ሆኖ ስለኣገኙት መመርመሪያ ዘዴ ፈጥረውለት ዘዴውም ወደ መሣሪያ ተቀይሮ የእንገርን ኢምዩኖግሎቡሊን መጠን መገመት የገበሬዎች የዘወትር ሥራ ሆኗል። እንገር ሌሎች ጥቅሞችም ኣሉት። ለምሳሌ ያህል እንደተወለዱ በቂ መድኅን የኣገኙ ጥጆች ሲያድጉ ብዙ ወተት ይሰጣሉ። [http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf] {{Wayback|url=http://cals.arizona.edu/extension/dairy/conference/proceedings/2007/duff.pdf |date=20160309034850 }} ኣሜሪካ ውስጥ ብቻ በእየዓመቱ ወደ 39 ሚሊዮን ጥጆች ስለሚወለዱ [http://www.beefusa.org/beefindustrystatistics.aspx] የተለያዩ እንስሳት ሳይቆጠሩ [https://www.greenscountrystore.co.uk/article/stomach-tube-colostrum-feeders/16938] [https://books.google.com/books?id=yeiLQvLVyO0C&pg=PA153&lpg=PA153&dq=world+stomach+tube+calves&source=bl&ots=yTjSmTgjU9&sig=g20Vt_4hPli-cPuwt8a9cSWDozk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwitnqzi6-zOAhUQ9WMKHY85B5QQ6AEIXzAN#v=onepage&q=world%20stomach%20tube%20calves&f=false] ምን ያህል ሕይወት እንደተረፈ ግምቱን ለኣንባቢ መተው ይሻላል። የዶክተሩን ዘዴ ዓለም እየተጠቀመበት [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] [http://www.irishexaminer.com/farming/analysis/veterinary-advice-columnthe-full-story-on-colostrum-management-for-calf-health-387899.html] ኣሜሪካ ውስጥ ብቻ ብዙ ቢሊየን ዶላሮች ሲይስተርፉ ኣርባ ዓመታት ሊሞሉ ነው። [http://www.publish.csiro.au/?act=view_file&file_id=9780643107427_Chapter5.pdf] የኣንድ ጥጃ ዋጋ 70 ፓውንድ ቢሆንና በየዓመቱ በዓለም ላይ የሚያልቁትን ጥጃዎች ብቻ መቶ ሚሊዮን በማትረፍ የዶ/ሩ ምርምር ሥራ ዋጋ በኣለፉት 40 ዓመታት ብዙ ቢሊዮን ነው። [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0150452] ሌላ ምሳሌ ለመጥቀስም ያህል የእንገር መድኅን መጠን ሬፍራክቶሜትር (Refractometer) በሚባል መሣሪያ መገመት እንደሚቻል የጻፉትም [http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short] {{Wayback|url=http://veterinaryrecord.bmj.com/content/107/2/35.short |date=20191122225939 }} ከ፴፮ ዓመታት በኋላ ዋቢ እየሆነና መጥቀሙ ነው። [http://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(12)00376-1/references] [http://www.journalofdairyscience.org/article/S0022-0302(12)00869-7/fulltext] [http://www.arssales.com/epfo-refractometer.html] [http://lib.dr.iastate.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1121&context=etd] [https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/5602/research.pdf?sequence=3] [http://www.vetfood.theclinics.com/article/S0749-0720(10)00005-8/references] [http://bmcvetres.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12917-014-0178-7] [https://aqha.com/daily/breeding/2016/august/horse-breeding-colostrum-for-foals/] {{Wayback|url=https://aqha.com/daily/breeding/2016/august/horse-breeding-colostrum-for-foals/ |date=20160819064449 }} [http://csu-cvmbs.colostate.edu/Documents/erl-colostrum-elixir-life-2014.pdf] [https://www.researchgate.net/publication/223716215_The_effect_of_nonspecific_immunostimulation_of_pregnant_mares_with_1316_glucan_and_levamisole_on_the_immunoglobulins_levels_in_colostrum_selected_indices_of_nonspecific_cellular_and_humoral_immunity] ዘዴዎቻቸውም እንደኣስፈላጊነታቸው ለተለያዩ ለማዳና የዱር እንስሳት ጥቅም ሥራ ላይ እየዋሉ ናቸው። ዶክተሩ በተማሩበት የሕክምና መስክ ብዙ ሚሊዮኖች ሕይወቶች ማትረፍ ስለቻሉ ፈጣሪናን የረዷቸውን ያልረሱ ደስተኛ ናቸው። የላም እንገር ለሰው ሕክምናም እየጠቀመ ነው። [http://www.progressivedairy.com/topics/calves-heifers/bovine-colostrum-not-just-for-calves-any-more] [https://www.futuremarketinsights.com/reports/colostrum-market] ===ሕክምና=== የምርምር ግኝታቸውም ጥጆች ሲታመሙም ኣዲስ የመድኃኒት፣ ምግብና [[ፈሳሽ]] መስጫ ዘዴ ሆኖ ተገኝቷል። [https://archive.is/20131220183111/www.personal.psu.edu/users/j/a/jae226/Esopheal%20feeder-Hoards.jpg] ለምሳሌ ያህል የ[[እንቦሳ]] [[ተቅማጥ]] እንደ ስው ኮለራ (Cholera) ብዙ ጥቃት የሚያደርሰው ከኣካል ውስጥ ውሃ እየተመጠጠ ስለሚያልቅ ስለሆነ [[ውሃ]]ውን ለመተካት ጥጆቹን ሓኪም ቤት መውሰድና ማሳከም ገበሬውን ብዙ ወጪ ያስወጣ ነበር። ከዶክተሩ ግኝት በኋላ ግን ትክክለኛውን የ[[ጨው]]ና [[ስኳር]] መጠን ያለውን ንፁህ ውሃውን በቱቦው ማጠጣት ስለሚቻል ወጪ ቀንሷል። [http://beefcattle.ans.oregonstate.edu/html/publications/documents/15-Appendix-Fluidandelectrolytetherapyincalves.pdf] {{Wayback|url=http://beefcattle.ans.oregonstate.edu/html/publications/documents/15-Appendix-Fluidandelectrolytetherapyincalves.pdf |date=20100621074859 }} [http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1939-1676.2006.tb02906.x/abstract] [http://www.bovinevetonline.com/bv-magazine/the-ins-and-outs-of-tube-feeding-113983524.html] {{Wayback|url=http://www.bovinevetonline.com/bv-magazine/the-ins-and-outs-of-tube-feeding-113983524.html |date=20121204155813 }} ዶክተሩ ለሕክምና ሞያቸው [https://en.wikipedia.org/wiki/Veterinary_medicine] ካበረከቷቸው ኣንዱ ይኸን ኣዲስ የሕክምና [[ዘዴ]] ማቅረባቸው ነው። ከእዚያም ወዲህ ጥቅሙ ቢጋነንም [http://www.youtube.com/watch?v=49V40niQ6lE] የእንገር ንግድ ኣዳዲስ የዓለም ገበሬዎችና ኣምራቾቹ የገቢ ምንጭና የመድኅን የሕክምና ዘዴ ከመሆኑ ሌላ የሰው [[እናት]] እንገርና ወተትም ኣጠቃቀምም ተሻሽሏል። [http://www.who.int/nutrition/topics/world_breastfeeding_week/en/] [http://www.youtube.com/watch?v=8nJpzFTaUIg] [http://vimeo.com/72048334] የምርምር ውጤታቸውም ጤናማ እንስሳትን ለማሳደግ መራዳትና [http://www.youtube.com/watch?v=xaZkmT16NXY] ሓኪሞችንም ከመጥቀም ሌላ [http://www.bovinevetonline.com/news/Fixing-passive-transfer-failure-201087501.html] {{Wayback|url=http://www.bovinevetonline.com/news/Fixing-passive-transfer-failure-201087501.html |date=20160304102324 }} [http://www.google.com/patents/US5645834] ለሌሎች እንስሳትም ሥራ ላይ ውሏል። ምሳሌ - [http://www.blackbellysheep.org/about-the-sheep/articles/tube-feeding-lambs-kids/] [http://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-94-009-6604-8_1] [http://www.sheepandgoat.com/articles/colostrum.html] [http://www.pawsandclaws.net/colostrum.html] [https://www.extension.iastate.edu/NR/rdonlyres/EFA70D84-81F7-4DB9-91A6-CCBF266798AF/157985/DairyGoatColostrumManagementFactsheet.pdf] [http://www.saskatooncolostrum.com/english/Article/Details/5695_THE-COLOSTRUM-COUNSEL--Colostrum-Liquid-gold-for-kids-and-lambs.html] {{Wayback|url=http://www.saskatooncolostrum.com/english/Article/Details/5695_THE-COLOSTRUM-COUNSEL--Colostrum-Liquid-gold-for-kids-and-lambs.html |date=20140503051844 }} [http://www.mobimotherhood.org/MM/article-feed_baby.aspx] {{Wayback|url=http://www.mobimotherhood.org/MM/article-feed_baby.aspx |date=20131224064828 }} [https://www.semanticscholar.org/paper/Quantitation-of-bovine-immunoglobulins-by-radial-i-Molla/b5ebcaf00cca1b37008bf2f1509ab7f87f585e02] እንግሊዝን የ፲፮ ቢሊዮን ዶላር ያካሰረውን የላም [[ጉንፋን]] [[ወረርሽኝ]] (Foot-and-mouth-disease) ከኣስቆሙትና ከኣጠፉት ኣንዱ በመሆናቸው ዶክተሩ [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] ሁለት የጀግንነት ሽልማት ከዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት ተሰጥቷቸዋል። [http://en.wikipedia.org/wiki/2001_United_Kingdom_foot-and-mouth_outbreak] በሽታው ኢትዮጵያ ውስጥ ኣለ። [http://nazret.com/blog/index.php/an_apology_to_the_ethiopian_scientist?blog=15] ኢትዮጵያውያን ሥጋ ለውጭ ኣገሮች በመሸጥ ብቻ ብዙ ቢሊዮን ብር ገቢ ሊያገኙ ስለሚችሉ መጀመሪያ ኣደገኛ የእንስሳት በሽታዎችን ማጥፋት ይጠበቅባቸዋል። [http://alumnius.net/colorado_state_unive-7996-101] እንደ በሽታውም ዓይነት ክትባት ትልቅ መሣሪያ ነው። የሰው ልጅ በመተባበር የሰውን [[ፈንጣጣ]] (Smallpox) እና የቀንድ ከብትን [[ደስታ]] (Rinderpest) በሽታዎች ክትባትን በዋናነት በመጠቀም ከዓለም ኣጥፍቷል። ዶ/ር ኣበራ ኣዳዲስና የተለመዱ ክትባቶችን ኣምርተዋል፦ Equine Encephalitis [https://aaep.org/guidelines/vaccination-guidelines/core-vaccination-guidelines/easternwestern-equine-encephalomyelitis], Equine Influenza [https://news.sky.com/story/equine-influenza-what-is-it-and-does-it-affect-humans-11630441], IBR [https://www.farmhealthonline.com/US/disease-management/cattle-diseases/infectious-bovine-rhinotracheitis/] Vesicular Stomatitis [https://www.aphis.usda.gov/publications/animal_health/fs-vesicular-stomatitis.pdf], BVD [https://cattletoday.info/bvd.htm] {{Wayback|url=https://cattletoday.info/bvd.htm |date=20200203160803 }} Orf [https://www.cdc.gov/poxvirus/orf-virus/index.html] ጥቂት ምሳሌዎች ናቸው። የወፍ ኢንፍሉኤንዛና የመሳሰሉ በሽታዎች ሕዝቡ በሚገባ ማወቅና መዘጋጀት ይኖርበታል። [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} [https://www.msn.com/en-us/news/politics/coronavirus-outbreak-a-cascade-of-warnings-heard-but-unheeded/ar-BB11pYY1?ocid=spartandhp&fbclid=IwAR3pF-ElR0K_XctW6K06xDTexNJnTO56105QgNbquyMblruzYp9QsxvxVqo] ===ኤድስ=== [[ኤድስ]] (Acquired Immune Deficiency Syndrome / AIDS / ''ኣኳየርድ ኢምዩን ደፊሸንሲ ሲይንድሮም'') በዓለም ላይ መሰራጨት እንደጀመረ [[ኤችኣይቪ]] (Human Immunodeficiency Virus)ን [[ክትባት]] እንደማይከላከለው በጊዜው ከሚያውቁት ሳይንቲስቶችና የበሽታ መከላከያ ክትባት ሠሪዎች ኣንዱ በመሆናቸው በሽታው ኢትዮጵያ ውስጥ ሊያስከትል ከሚችለው ጉዳት ለመከላከል ሕዝቡን ለማስተማር ባለ ኣራት ገጾች የመጀመሪያው የሆነውን ገለጻ በዓማርኛ ስለ ኤድስ በ፲፱፻፹፩ ዓ.ም. ተርጕመው [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1580336/] እና ጽፈው [http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf |date=20130904025019 }} [https://web.archive.org/web/20060508175328/http://www.ethiopic.com/unicode/aids_in_amharic_geezedit_unicode.htm] በገዛ ገንዘባቸው እያባዙና እየኣደሉ ቆይተው በኋላም በኢትዮጵያ ''[[ሪቪው መጽሔት]]'' ኣትመዋል። በእዚያን ጊዜ ስለ ግብረሥጋ ግንኙነትና ኮንዶም የሚጠቅሰውና እንዲሁም የታመሙትን መርዳት ይገባል የሚለው ጽሑፋቸው ከጊዜው ደካማ ኣስተሳሰብ የቀደመ ስለሆነ ተገቢውን ተቀባይነት ሳያገኝ ቸል ተብሎ የታለፈበት ጊዜ ስለነበረ በሽታውን በምርምር በተረጋገጡ ዕውቀትና ትምህርት መከላከል [http://www.youtube.com/watch?v=toXxLSfm2Ac] ስለኣልተቻለ ከፍተኛ ጉዳት ኣድርሷል። ይኸንኑ ጽሑፍ ሕዝቡ እንዲያነብበት GeezEdit Amharic P [http://www.fonts2u.com/amharq.font] የሚባል የኮምፕዩተር ፊደላቸውን በ፲፱፻፹፯ ዓ.ም. በነፃ የሰጡት ስጦታ ኣሁንም ኢንተርኔት ላይ ስለኣለ ኣንዳንዶቹ ኣልደረሱበትም እንጂ ደርሰውላቸው ነበር። ጽሑፉ ሲጻፍ ኤች ኣይ ቪ ቫይረስ የተገኘባቸው የዓለም ሕዝቦች ኣንድ ሚሊዮን ሆኖ ሳለ እስካሁን በበሽታው ሳቢያ የሞቱ ሰዎች ቍጥር ፴፮ ሚሊዮን ደርሷል። [http://www.unaids.org/en/resources/fact-sheet] በ፳፻፰ ዓ.ም. 36 ሚሊዮን ያህል ሕዝቦች ቫይረሱ ኣለባቸው። ሰሞኑን ኃምሳ ሁለት ከመቶ ዩናይትድ እስቴትስ ውስጥ የኣሉ ኢትዮጵያውያን ኤድስ ኣለባቸው የሚባል ወሬ እየተናፈሰ ነበር። ለምሳሌ ያህል መቶ ሰዎች ተመርምረው ኃምሳ ሁለቱ ኢትዮጵያውያን ውስጥ ኤድስ ቢኖርባቸው ዩናይትድ እስቴትስ ከኣለው ወደ ሚሊዮን ከሚጠጋ ሕዝብ ኣምስት መቶ ሃያ ሺህው ኤድስ ኣለው ማለት ኣይደለም። እነዚህ ሁለቱ ኣነጋገሮች የተለያዩ ናቸው። የወሬው ትክክል ኣለመሆንና መረጃው ከዶ/ር ገበየሁ ተፈሪ ጋር በምናላቸው ስማቸው ቃለምልልስ እዚህ ቀርቧል። [https://www.youtube.com/watchv=pkUpzPGAH_8&feature=youtu.be] ኣንድ ሌላ ትንሽ ጥናትም እንደሚያሳየው ኢትዮጵያ ውስጥ ቫይረሱ ከተገኘባቸው መካከል ከመቶው 28 እንዳለባቸው ኣያውቁም። [http://addisstandard.com/analysis-hivaids-is-surging-in-ethiopia-again/] ይህ ከመቶ 28 ኢትዮጵያውያን ውስጥ ቫይረሱ ኣለባቸው ማለት ኣይደለም። ===ነፃ መክተቢያ=== ከቅርብ በረከትም በ[[ግዕዝኤዲት]] ኦንላይን (Free Typing GeezEdit Amharic Online) http://freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} GeezEdit,<ref>{{cite web |url=http://freetyping.geezedit.com/ |title=GeezEdit |publisher=Geezedit.com |date= |accessdate=2016-01-05 |archivedate=2020-12-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204081045/http://freetyping.geezedit.com/ }}</ref> ዓማርኛ [https://www.yumpu.com/en/document/view/19533116/online-geezedit-for-typing-in-amharic-ethiopian-observer/2] ሕዝቡ በነፃ በዓማርኛ ዊንዶውስ እና ማክ ኮምፕዩተሮች ውስጥ መጻፍና የዓለም ድረገጾችንና የመሳሰሉትን (ኢንተርኔት) በዓማርኛ መፈለግ እንዲችል ኣበርክተዋል። (Amharic) [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }}፣ ጉግል በዓማርኛና እንግሊዝኛ፣ [http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html] {{Wayback|url=http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html |date=20110521215851 }} [http://www./yahoo_and_bing_in_amharic_Amharic.htm] ያሁ እና ቢንግ በዓማርኛ መፈለጊያም ይገኙብታል። [https://archive.is/86ts8] ቪድዮም እዚህ ኣለ። [http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4] እነዚህ የኣንድ ሰው ብቻ ሥራዎች ስለኣልሆኑ ለሚመለከታቸው ሁሉ ምስጋና ይድረስልን። የድረገጹ ፩ኛ ጥቅም ሌላ መክተቢያና እንደ ማይክሮሶፍት ወርድ [http://www.microsoftstore.com/store/msusa/en_US/list/categoryID.62686200/sort.displayName+descending?siteID=SRi0yYDlqd0-8ggYrag5eXxv00gYc2zcYQ] ወይም ፔጅስ [http://www.apple.com/mac/pages/] የመሳሰሉ ፕሮግራሞችን (ተጠቃሚው ተመዝግቦ እያንዳንዱን በብዙ ሺህ ብር መግዛት ስለማይችል በእራሱ ፊደል መጠቀም እንዳይቸግረው) ኣማራጭ በማበርከት በ[[ዊንዶውስ]] እና [[ማክ]] ኮምፕዩተሮች በዓማርኛ ለመጻፍ ነው። ከእዚያ ጽሑፉ ኮፒ ተደርጎ ሌላ ሥፍራ ይለጠፋል። [http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm |date=20150616233319 }} የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ጽሑፎቻችንንና የመሳሰሉትን ወደ ኢንተርኔት ማስገባትና እነዚህኑ ፈልገን ማግኘት ካልቻልን የሚከተለው ኋላ ቀርነት ቀላል ላይሆን ይችላል። ፪ኛው ኢንተርኔትን በዓማርኛና እንግሊዝኛ ወይም ቀላቅሎ ለመፈለግ በኮምፕዩተር ያገኘነውን ኣዲስ ኣጠቃቀም በሚገባ እንድንጠቀምበት ነው። ይህ ቃላትን ጽሑፍ ውስጥ ለመፈለግና ለመተካትም ይጠቅማል። ሕዝቡ በቀላሉ መጻፍ ስለሚችል በሰለጠነበት የጽሑፍ ኣሠራር እንዲቀጥሉ ሲሆን ፫ኛው ጥቅም ኣንድ የዓማርኛ ጽሑፍ በቀለሙ የተጻፈ መሆኑን ለማረጋገጥና እንደኣስፈላጊነቱ ለማረም ነው። በግዕዝ ቀለም ያልተጻፈ ጽሑፍ ኮፒ ተደርጎ ገጹ ላይ ሲለጠፍ ዝብርቅርቅ እንግሊዝኛ ሆኖ ይታያል። ፬ተኛ ጥቅም ኣንዳንድ ምሁራን እንደ “ዝሆን”፣ “ኣኣ”፣ “ክኅሎት”፣ “ድድ የመሳሰሉትን የዓማርኛ ቃላት የማያስጽፉ ድረገጾችንና የመሳሰሉትን ለመጻፊያ ከማቅረብ እንዲቆጠቡ ነው። ኣንዳንዶቹ “ኵ”ን ኣጥፍተው በ“ክው” እንደ እንግሊዝኛ እስፔሊንግ መክተብና ወጪ መጨመር ቢፈልጉም “ኵ”ን መጻፍ የማይችሉ ኣሉ። "ሥዕል"ን በ"ሥእል" መተካትም ችግር ኣለው። ከእነዚሁ መካከል የእነ “ሐ” እና “ኀ” ቤቶች ቀለሞችን የ“ሀ” ሞክሼዎች ስለሆኑ መቀነስ እየፈለጉ ኣንዳንዶቹ “ትህትና”፣ “ትስስር”፣ “ግግር” እና “ትዝታ” የመሳሰሉትን ቃላት መክተብ ስለማይችሉ ዓማርኛውን በእንግሊዝኛ ለመክተብ ሲባል ቃላቱን ማጥፋት ይፈልጋሉ። እነዚህ ምሳሌዎች ያለተቃውሞ ለብዙ ዓመታት ኣሉ። ይህ ገጹን እየተጠቀሙ የኣሉ ኢትዮጵያውያን ምሁራን ለዓማርኛ ፊደልና ቋንቋ መጥፋት ደንታ እንደሌላቸው የሚያሳይ ኣሳፋሪ መረጃ ነው። ኣንዳንዶቹ ግዕዝኤዲት በሁለት መርገጫዎች የሚያስከትበውን “ስስ” ቃል የሚከትቡት በሰባት መርገጫዎች ሲሆን “ፄ” ቀለምን ለመክተብ እስፔሊንጉን ማስታወስና ስድስት መርገጫዎች መጠቀም ቢያስፈልግም ሁሉንም የዓማርኛ ፊደላት ባዶ ስፍራ እየጨመሩ እንኳን ኣያስከትቡም። ዓማርኛውን መክተብ ሳይችሉ ሌሎች ቋንቋዎችን የጨመሩ ኣሉ። ምክንያቱም ከግዕዝ ቋንቋ ቀለሞች በሰተቀር ሌሎቹ ከዓማርኛው ቀለሞች በላይ ብዛት ስለኣላቸው ነው። ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና እንዳገኘ እያወቁ ዛሬም በእየዓይነቱ የፊደል ቁርጥራጭ የሚያቀርቡም ኣሉ። ፭ተኛው ጥቅም ሞክሼዎችን የማይወዱ ደራስያን ከሚወዷቸው ጋር እያምታቱ በተገኘው እንዳይጠቀሙ ይራዳል። “ሀ” የ“ሃ” እንዲሁም “አ” የ“ኣ” ሞክሼዎች የሚመስሏቸው ኣሉ። “ኳ” እራሱን የቻለ ሞክሼ የሌለው ቀለም ነውና ጊዜና ስፍራ ማባከን ስለሆነ በ“ኩዋ” ወይም “ክዋ” መዘርዘርም ፊደል ለመቀነስ በታይፕ መጻፊያ ዘመን በኣማራጭነት የቀረበና ያኔም ቢሆን ተቀባይነት የኣላገኘ ኣሁንም ቢሆን ጊዜው ያለፈበት ኋላ ቀር ኣስተሳሰብና የማያስፈልግ ግድፈት ነው። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና “ኳ”ን ሲከትብ የነበረው “ካ” ቀኝ እግር ስር መሥመር በመጨመር በኣሌለና የተሳሳተ ቀለም በመጠቀም ነበር። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና “ቋ”ን ሲከትብ የነበረው “ቀ” እግር ስር መሥመር በመጨመር በኣሌለና የተሳሳተ ቀለም በመጠቀም ነበር። ፮. በነፃ እየታደሉ በኣሉ የማያዛልቁ ኣከታተቦች ሕዝብ መታለሉ እንዳይቀጥልና እየተነገረውም እነዚያን ለምዶ በኋላ በትክክለኛ ሳይንሳዊ ኣከታተብ መጠቀም ተቸገርኩ እንዳይል ግዕዝኤዲት ይራዳል። ምክንያቱም በተገኘው መክተቢያ ተምሮ በኋላ በግዕዝኤዲት ለመሥራት ሲሞከር ሌላውን ኣጠቃቀም ለመተው ኣስቸጋሪ ስለሚሆንና ምንም ዓይነት ኣከታተብ ለማያውቅ ግዕዝኤዲትን መማር ቀላል ስለሆነ ነው። በተጨማሪም ዓማርኛውን በቍልፎቹ ብቻ መክተብ ስለኣልቻሉ ቀለሞቹን ከ“ሀ” እስከ “ፖ” ደርድረው በማውስ ቀስት በመጠቆም እንዲከተቡ ማድረግ ኣያስፈልግም። ፯. ዓማርኛውን በላቲን ቀለሞች መክተብ ኣስፈላጊ ሳይሆን በተገኘው የእንግሊዝኛ እስፔሊንግ እየጻፉ ያሉትን ኣንዳንድ ጉራማይሌ ምሁራን በሚገባ በሚያውቁት ዓማርኛ ፊደልና ቋንቋቸው እንዲጽፉና እንዲያነቡ ያገለግላል። እንግሊዝኛ እስፔሊንግ ከባድ ነገር በመሆኑ ዓማርኛ እንግሊዝኛውን ሊጠቅም ስለሚችል በእንግሊዝኛ ማድበስበስ የለብንም። [http://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ስለሆነ ለመነበብም ሆነ ለመከተብ እስፔሊንግ ስለማያስፈልገው ሕዝቡ ዓማርኛውን በላቲን እስፔሊንግ እንዲከትብ በብዙ መርገጫዎች ማስቀጥቀጥም ሳይስፋፋ ዓማርኛውን በዓማርኛ ፊደል ለመክተብ ግዕዝኤዲት ይጠቅማል። ለምሳሌ ይህል “ያመት” የሚለውን ቃል በ“yamet” እየጻፉ እንግለዝኛ ቃሉ በማወስ ቀስት እንዲመረጥ ወይም የባዶ ስፍራ ቍልፍ ሲነካ እንግሊዝኛውን ወደ ኣማርኛ በመቀየር “ያመት”ን እንድንጽፍ የሚገልጉ ፈረንጆች ኣሉ። እነሱ እንግሊዝኛውን የሚጽፉት ከኣንዱ ፊደል ወደ ሌላ በመቀየር ወይም ቃላትን በማውስ ቀስት በመልቀም ስለኣልሆነ ለዓማርኛ ተጠቃሚው እንዳልተጨነቁ ያሳያል። የ“ጰ” የዓማርኛ Latin (ቁቤ) ኣነባበብና ኣከታተብ ካፒታል “ፒ” ("P") ነው ሲባል ተከርሞ [https://www.facebook.com/permalink.php?id=380157832031351&story_fbid=564754706904995] [http://ethiozeima.com/2010/02/] [https://www.facebook.com/tasteoflove/posts/464517913609102] በቅርቡ ወደ “ፒ” (“p”) እና ነቍጥ (“.”) ተቀይሯል ይባላል። ቴክኖሎጂውን ለዓማርኛ መፍጠር እንጂ ዓማርኛውን ለቴክኖሎጂው ኣያስፈልግም። ለላቲን ከተሠራ ቴክኖሎጂ ጋር እንዲሄድና በዓማርኛው ኪሳራ ላቲኑን ለማዳበር ሲሞከር የላቲን ተናጋሪዎች ባይናገሩ ባይገርምም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች በዝምታ እንደማይቀበሉት ዶክተሩ ኣሳይተዋል። ፰. ግዕዝኤዲት የዓማርኛና እንግሊዝኛ መክተቢያ ነው። [http://www.danielkibret.com/2010/09/blog-post.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2010/09/blog-post.html |date=20140710003717 }} ፈረንጆች ቋንቋዎቻቸውን በግዕዝ ፊደል እንዲከትቡ ኢትዮጵያውያን ኣልጠየቁም። ኢትዮጵያውያን ቋንቋዎቻቸውን በላቲን ፊደል እንዲከትቡ የሚፈልጉ ጥቂት ፈረንጆችና ኢትዮጵያውያን ግን ኣሉ። ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያንም ነገር ስለተማታባቸው ቋንቋዎቹን መቀላቀልም ስለጀመሩ ዓማርኛውንም ሆነ እንግሊዝኛውን በሚገባ የማይናገርና የማይጽፍ ትውልድ እንዳይፈጥሩ ግዕዝኤዲት ይራዳል። [http://nazret.com/blog/index.php/2007/03/05/ethiopia_mobiles_to_go_abesha] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2007/03/05/ethiopia_mobiles_to_go_abesha |date=20180507062510 }} ፱. ኢትዮጵያ ለብዙ ሺህ ዘመናት ከነፃነትዋ ጋር ጠብቃ ያቆየቻቸው ቋንቋዎችዋና የተሟሉት ቀለምዎችዋ ዛሬም በእኩልነት እያንዳንዱ ቀለምዋ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ እንዲከተብ ተደርጎ ተከባብሮና ተጋብቶ የኖረው ሕዝብ ፍላጎትና እኩልነት በኣብሻ ሥርዓት ቴክኖሎጂ ምሳሌ በግዕዝኤዲት ቀርቧል። [https://www.webwiki.com/geezedit.com] {{Wayback|url=https://www.webwiki.com/geezedit.com |date=20230404064829 }} የኣንዳንዶቹን ኣንድ ቋንቋ ቀለሞች በኣራት መርገጫዎች የሌላውን በስድስት መክተብ ወይም እንደሌሉ መርሳት የለም። ፲. የምሁራንና ቴክኖሎጂ ፈጣሪዎች ሥራና ጥቅም ለኣለ ችግር መፍትሔ መፍጠር ነውና ዶ/ር ኣበራ ለእነዚያ የሚጠቅሙ ሠርተዋል። ኣንዳንድ የግዕዝ ተመራማሪዎች ግን በተሳሳተ ዓላማቸው ፊደሉ ለላቲን ፊደልና ገበታ እንዲስማማ መክተቢያ ሴራ መፍጠር ስለሆነ ግዕዝኤዲት ሳይንሳዊ ዓላማን በመሳት እንዳይቀጥሉ ትክክለኛውን ኣስተሳሰብ ያስገነዝባል። በቅርቡ ኣንድ የግኝታቸው ትክክለኛ ኣከታተብ የገባቸው ኢትዮጵያዊ “ዶ/ር አበራ ምሥጋና ይግባውና የአማርኛ ጽሑፍ ትየባ ፍጥነቴ ከእንግሊዝኛው አያንስም” በማለት ጽፈዋል። ፲፩. ግዕዝኤዲት በዓማርኛና እንግሊዝኛ ኣከታተብ ለመማር ይጠቅማል። በዓማርኛ በብዛት የምንጠቀምባቸው ቀለሞች ሳድሳን ስለሆኑ በኣንድ መርገጫ ይከተባሉ። ሳድሳን ዓማርኛ ጽሑፍ ውስጥ በብዛት ኣንደኛ ስለሆኑ ሳድሳንን በሁለት መርገጫዎች መክተብ በማያስፈልግ ድካም እራስን መበደል ነው። በብዛት ኣጠቃቀም ሁለተኛ የሆኑት ለሁለቱ ዝቅ መርገጫዎች ተመድበዋል። ለግዕዝ ተጠቃሚዎች ኢንተርኔት ላይ በነፃ ለመማርያ የቀረቡ እንግሊዝኛ ኣከታተብ መለማመጃዎችን በመጠቀም ያለኣስተማሪ በፍጥነት መክተብ መማር ይቻላል። [http://www.bing.com/videos/search?q=how+to+type&FORM=VIRE1#view=detail&mid=3564E19FDA76177897C33564E19FDA76177897C3] “አ”፣ “ሰ”፣ “ደ” እና “ፈ” በግራ እጅ ጣቶች “ጀ”፣ “ከ”፣ “ለ” እና “ጠ” በቀኝ እጅ ጣቶች ይከተባሉ። ምሳሌ [http://www.youtube.com/watch?v=vXsutlz0GIQ] [http://www.powertyping.com/qwerty/lessonsq.html] [http://www.speedtypingonline.com/typing-tutor] ፲፪. ዶ/ር ኣበራ ኮምፕዩተራይዝ ያደረጉትና የታገሉለት ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ስለኣገኘ የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ቅጥልጥል ፊደል እንዲቀር ቢጻፍም ዓማርኛ ነው ብለው ሲያቀርቡ የነበሩና ዛሬም የሚያቀርቡ ኣሉ። [https://web.archive.org/web/20130416132450/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] ግዕዝኤዲት የሚሠራው በትክክለኛ የግዕዝ ፊደላት ስለሆነ ልዩነቱን የማያውቁ እንዳይታለሉ ይጠቅማል። በትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞች የተጻፉ ብዙ መጽሓፍት ምሳሌዎች እዚህ ኣሉ። [http://www.ethioreaders.com/index.php] {{Wayback|url=http://www.ethioreaders.com/index.php |date=20160305095559 }} ፲፫. የግዕዝና ላቲን ኣከታተብ ግንኙነት የላቸውም። በጥቂት የላቲን ቀለሞች እስፔሊንግ ብዙ የሆኑትን የግዕዝ ቀለሞች መክተብ መሞከር ላቲኑን ለመጥቀም ወይም ግዕዝን ለማዳከም ካልሆነ ጥቅም የለውም። ግዕዙን በላቲን እስፔሊንግ መክተብ ኣለባችሁ ብሎ ኢትዮጵያውያንን ያስገደደ የለም። በላቲን “b” እና “o” ሲረገጡ “bo” ይታያሉ። በግዕዝ “bo” ሲረገጡ “ቦ” ቀለምን ሊያስከትቡ ይችላሉ። “bo” ማለት “ቦ” ኣይደለም። እንዲሁም “ቦ” “bo” ኣይደለም። በ”ቦ” ምትክ “bo” እየጻፉ የዓማርኛውን ቀለም ትተው ዓማርኛውን በላቲን ፊደል የሚጽፉ ተጠቃሚዎች ቍጥር እየጨመረ ነው። [http://www.aklweb.com/forum/index.php?PHPSESSID=e21d4c881616b165bac97be3ddf04389&action=printpage;topic=206.0] {{Wayback|url=http://www.aklweb.com/forum/index.php?PHPSESSID=e21d4c881616b165bac97be3ddf04389&action=printpage;topic=206.0 |date=20210803093652 }} [http://mahiberekidusan.org/Default.aspx?tabid=88&ctl=Details&mid=371&ItemID=553] ይህ የዓማርኛ ቁቤ (Qubee) ስለሆነ ፊደሉንና ቋንቋውን ሊያዳክማቸው ይችላል። [https://www.facebook.com/permalink.php?id=380157832031351&story_fbid=564754706904995] [http://ethiozeima.com/2010/02/] [https://www.facebook.com/tasteoflove/posts/464517913609102] በዓማርኛ “ቾ”ን በሁለት መርገጫዎች ከመክተብ በ“cho” በሦስት መክተብ ኣያፈጥንም። ተጨማሪ ምሳሌ ከኣስፈለገ ኣንድ የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተ ክርስቲያን ዓማርኛ በላቲን ፊደል እንዲጻፍና በኣጻጻፉም በግዕዝ ፊደል ምትክ በላቲን ፊደል ጽፎ ያቀረበው ጽሑፍ በዓማርኛው በዓማርኛና ዓማርኛው በእንግሊዝኛ እዚህ [http://mahiberekidusan.org/Default.aspx?tabid=88&ctl=Details&mid=371&ItemID=553] ኣለ። ዓማርኛን በላቲን ፊደል መጻፍና ማንበብ በኣንድ በኩል ዓማርኛንና ፊደሉን ማዳከም ሲሆን በሌላ በኩል ደካማና ኣክሳሪ የላቲንን ፊደል በዓማርኛው ፊደል መተካትን ለማስፋፋት ይመስላል። ይኸን ኣጠቃቀም ዶክተሩ ከሚቃወሙባቸው ምክንያቶች መካከል ዓማርኛን በላቲን ቀለሞች መክተብ ከዓማርኛው ቀለሞች የበዙ ቀለሞችን መጠቀምን ስለሚያስከትል ነው። የላቲን እስፔሊንግ ለቃላት እንጂ የግዕዝን ፊደላት ለመክተብ ኣይደለም። “የኢትዮጵያ ዘመን ኣቆጣጠር” የሚለውን ርዕስ በ15 የግዕዝ ቀለሞች ማስፈር ሲቻል “yeityoPya yezemen aqoTaTer” በሚለው 28 መርገጫዎችን በመጠቀም በ24 የላቲን ቀለሞች መተካት ድርብርብ መካሰር ነው። (ይህ ዘዴ ባዶ ስፍራ ቃላት መካከል እያስገቡ በዓማርኛም ሆነ እንግሊዝኛ የሌለ ኣከታተብን ማስተዋወቅን ቢያስከትልም ይኸንን ኣከታተብ የሚደግፉና እያስፋፉ ያሉ ጥቂት ኣይደሉም።) ግዕዝኤዲት የሚከትበውም ከእዚያ በኣነሱ መርገጫዎች ነው። ሙሉ ጽሑፉን በላቲን ፊደል ከመጻፍ ይልቅ በዓማርኛ ፊደል ማስፈር ብዛቱን ወደ 64.7 በመቶ ዝቅ ያደርገዋል። ይህ ውጤት በደካማ ኣከታተብ ዓማርኛና እንግሊዝኛውን ፊደላት ስናወዳድር ነው። በግዕዝኤዲት ኣከታተብ ይኸው ጽሑፍ በዓማርኛ የሚከተበው በኣነሱ መርገጫዎች ስለሆነ ከኣብሻ ኣከታተብ የተሻለ ኣከታተብ በኣሁኑ ጊዜ የለም። ይህ ለዓማርኛው ሲሆን ሌሎች የግዕዝ ፊደላት ሲጨመሩ ለእስፔሊንጉ ተጨማሪ መርገጫዎች ለሌላው ዘዴ ስለሚያስፈልጉ ግዕዝኤዲት ተወዳዳሪ የለውም። ለምሳሌ ያህል በሌላ ዘዴው እስፔሊንግ የዓማርኛው “ፄ” የሚከተበው በስድስት መርገጫዎች ስለሆነ ለጉሙዙ “ጼ” መክተቢያ ስምንት መርገጫዎችን መጠቀም ያስፈልጋል። ስለዚህ ትርፉ እጅ ማሳመም ነው። [http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] ግዕዝኤዲት የዓማርኛውን ሆነ የጉሙዙን የሚከትበው በሁለት መርገጫዎች ነው። በሁለት መርገጫዎች መከተብ የሚችልን ኣንድ የግዕዝ ቀለም ከሦስት እንከ ስምንት መርገጫዎች በመጠቀም መክተብ የዓለም መሳቂያና መሳለቂያ እንዳንሆን ያሰጋል። በትክክለኛ ኣከታተብ ላይ ያልተመረኰዙ ኣዳዲስ ቴክኖሎጂዎች ኣገሪቷን ወደኋላ ሊጎትቱ ይችላል። [http://www.balancingact-africa.com/news/en/issue-no-815/internet/google-translate-add/en] {{Wayback|url=http://www.balancingact-africa.com/news/en/issue-no-815/internet/google-translate-add/en |date=20210730095451 }} ፲፬. የተቆራረጡ የኣማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ ዓይነት ቀለሞችንና ያልተቆራረጡ ኣንድ የላቲን ፊደል የሚችለውን ቀለሞች እየመረጡና በሌሎች ዘዴዎች ሕዝቡን ሲያጉላሉ ከነበሩት ይገላግላል። ፲፭. ላቲን ለቀለሞቹ መክተቢያ የማይጠቀምበትን ከግዕዝ መጠየቅ ኣያስፈልግም፦ ምሳሌ በማውስ መክተብ። ምክንያቱም ግዕዝኤዲት ባይኖር ኖሮ ግዕዝ ሌሎች ችግሮች ውስጥ ሊወድቅ ይችል እንደነበረ ከእዚህ በላይ የተዘረዘሩት ሊቀሰቅሱን ይገባል። በእዚህ በተራቀቀው የኮምፕዩተር ዘመን የግዕዝ ፊደል በሳይንስና ቴክኖሎጂ [https://web.archive.org/web/20060614014532/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] ተደግፎ ማደግ ያለበት ጊዜ ነው። ለምሳሌ ያህል ነፃው የግዕዝኤዲት መክተቢያው ገጽ እንደሚሸጡት የዊንዶውስና የኣይፎን ኣከታተብ ዘዴዎች ቀላል ኣይደለም። ፲፮. ቴክኖሎጂውና ሳይንሱ ስለቀረበለት በተለይ ኣንዳኣዳንዱ ስለጉዳዩ በሚገባ ዓውቆ ኣልገባኝም ከእሚል የፊደሉን መብት እንዲያከብርና እንዲያስከብር ነው። ፲፯. የእንግሊዝኛው የቅውኽርትይ (QWERTY) የኮምፕዩተር የፊደል ገበታ ወደ እጅ ስልክ ዞሯል። የግዕዙም እንደዚያው በግዕዝኤዲት ቀርበዋል። [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ኣዲስ ኣሠራር በእጅ ስልክ ማስተዋወቅ ስለተጀመር ሕዝቡ ሁለተኛ ዙር መታለል ውስጥ እንዳይገባ ግዕዝኤዲት ይራዳል። ፓተንት እየተጠበቀ ወይም Patent Pending የሚለው ማሳሰቢያ ነፃው ግዕዝኤዲት ላይ ያለውና እዚህም ስለሚሸጠው ዓይነት ገለጻም ውስጥ የተጠቀሰው ሌላ ሰው በተሰጠው ወይንም በተሸጠለት እንዲጠቀም እንጂ ዘዴውን መገልበጥ ትክክል እንዳልሆነና በሕጉ መሠረት እንደሚያስቀጣም ለማስጠንቀቅ ነው። የግኝታቸውን እንግሊዝኛ ገለጻ በቍጥሩ US20090179778 [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} ወይም በሚከተለው ማያያዣ [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} ማግኘት ይቻላል። ግኝቱ መጀመሪያ የቀረበውና የኣተመው የዩናይት እስቴትስ መንግሥት ስለሆነ ከኢትዮጵያው ቅድሚያ ኣለው። ፲፰. የነፃ መክተቢያውን ፊደል ወደ እንግሊዝኛ ቀይሮ ለእንግሊዝኛ ቃላት ማቀነባበሪያም መጠቀም ይቻላል። ፲፱. ኢትዮጵያ የእራሳቸው የጥንት ፊደላት ከኣላቸው ጥቂት ኣገሮች ኣንዷ በመሆንዋ ይህ ለሕዝብዋ ትልቅ ኩራት ነው። ዋጋው ውድ ነው ተብሎ ሶፍትዌር በሕገወጥ የኮፕ ቅጂ መጠቀም ኢትዮጵያ ውስጥ ተስፋፍቷል ይባላል። ኣብዛኛው ኢትዮጵያዊ ልክ እንደእንግሊዝኛው ኮምፕዩተሩን የሚጠቀመብት ለተራ ጽሑፍ ነው። ሕዝቡ ኢንተርኔት እስከኣለው በነፃው ግዕዝኤዲት [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} መጠቀም ስለሚችል መኃይምነት ሊኖር ኣይገባም። ግዕዝኤዲት በነፃ በዶክተሩ ስለተሰጠ ሕዝቡ ስፍትዌርም ከኣልፈለገ መግዛት ስለሌለበት እንደኣንዳንዶቹ የኣልከፈለበትን ሶፍትዌር ማባዛት የለባቸውም። ምክንያቱም በዓማርኛ ለመጻፍ የሚያስፈልጉት ኮምፕዩተርና ኢንተርኔት ብቻ ስለሆኑ ነው። [http://videodw.combe.videodw.com/view/-HDYS8217Og/] {{Wayback|url=http://videodw.combe.videodw.com/view/-HDYS8217Og/ |date=20250124221223 }} ፳. በኣለፉት ጥቂት ዓመታት ኢትዮጵያን እየጎዱ የኣሉ ከመንደር ኣስተሳሰብ መላቀቅ ኣቅቷቸው የዶክተሩን ሥራዎች ማስተዋወቅ ሲገባቸው ሲደብቁ የነበሩ ኢትዮጵያውያን ዋናዎቹ ናቸው። ምሳሌ በተሰረቀ ሶፍትዌር ስማቸውን በየዲስኩ የሚጽፉ የሚያተኩሩት ስለተሰረቁባው ዘፈኖች እንጂ ስሞቻቸውን ስለጻፉባቸው የተሰረቁ የዓማርኛ ሶፍርትዌር ማሰብ የማይችሉ በመሆናቸው ነው። ===የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር=== ስለ ኢትዮጵያ የዘመን ኣቈጣጠር ኢንተርኔት ላይ የተጻፈ ከጥቂት ዓረፍተ ነገሮች በስተቀር ስለኣልነበሩ ዶክተሩ በ፲፱፻፺፬ ያቀረቡት በተወዳጅነቱም ብዙ ድረገጾች ላይ ቀርቧል። [https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] [http://www.un.org/press/en/2008/Reference_Paper_No_47.doc.htm] [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-calendar/] [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar |date=20210731045239 }} [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} [http://timeemits.com/HoH_Articles/364-Day_Calendar_Year.htm] [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} [http://ethiopundit.blogspot.com/2004/08/ethiopic-calendar.html] [http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} [https://uk.answers.yahoo.com/question/index?qid=20111009043144AAsRLHg] [http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1] {{Wayback|url=http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1 |date=20130511160046 }} [http://www.docstoc.com/docs/165958807/the-ethiopic-calender] [http://yebbo.com/ethio2000sd/ethiopian_calender.htm] [http://nazret.com/blog/index.php/2007/09/06/why_ethiopia_s_millennium_is_seven_years] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2007/09/06/why_ethiopia_s_millennium_is_seven_years |date=20170309032747 }} [https://twitter.com/Tseday/status/507901562417848322] [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=490] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=490 |date=20210731043648 }} [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] [http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} [http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html |date=20141220194035 }} [https://thinktanktheology.files.wordpress.com/2013/10/encyclopedia-of-timesciencephilosophytheologyculture2009bbs.pdf] [http://us1.my-proxy.com/index.php?q=09ja2tytk5WZpGauodbN1s_N3MWUp6mfZq_Uz8-ZjriVi3B4XXhqkKmXj6GsiahtXH1oXaOmi6uumKmXXW97XHqgiaubjqumi3l5l1x9nImeq460lIt9aF1vcZCcnI-upImee1x5al2wlYuirJilll18aVxwo4mnrg] ከእዚያም ወዲህ [[የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር]] ተገቢውን ዕውቅና ቢያገኝም ዛሬም በስሕተት የ[[ጁልያን]] (Julian) ካለንደር ነው የእሚሉ ኣሉ። ኢትዮጵያውያን ስለ [[ሄኖክ]] ዘመን ኣቈጣጠርም ያውቃሉ። [http://www.timeemits.com/FAQs_11-1-8.htm] የሄኖክ ዓመት 364 ቀናት ነበሩት። [http://www.timeemits.com/FAQs_11-1-8.htm] የኢትዮጵያ [[መጽሓፍ ቅዱስ]] ውስጥ መጽሓፈ ሄኖክ ምዕራፍ ፲፰ ቍጥር ፲፩ ስለ 364 የዓመት ቀናት ይናገራል። ኢትዮጵያውያን ሲወርድ ሲወራረድ የመጣውን የነገሥታት የስም ዝርዝር ለብዙ ሺህ ዓመታት ከ[[ክርስቶስ ልደት በፊት]] 4,400 ዓመት በመጀመር ኣቆይተውልናል። ይህ ከ1,000 ዓመተ ዓለም ግድም ጀምሮ መሆኑ ነው። ይህ ኢትዮጵያውያን የእራሳቸው የዘመን መቍጠሪያ እንደነበራቸው የሚያመለክት ኣንድ ማስረጃ ነው። [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1493709244261830&id=1451412358491519] [http://rastaites.com/HIM/lineage.htm] {{Wayback|url=http://rastaites.com/HIM/lineage.htm |date=20150109144409 }} የግብጽና የሌሎችም እዚህ ኣለ። የጥንት ኢትዮጵያውያን የከዋክብትን ሳይንስ ፈጥረውና ስም ሰጥተዋቸው ለግብጻውያን ኣስተላለፉ ይባላል። [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/] የግሪክ ፊደል ከግብጹ ዴሞቲክ የተወሰደ ነው ይባላል። የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር (Ethiopian calendar) የጁልያን ዘመን ኣቈጣጠር ኣይደለም። [[ጁልየስ ሲዘር]] ባለ 10 ወራትና 300 ቀናት የነበረውን የሮማውያን ካላንደር ትቶ 365.25 ቀናት የኣለውን ካለንደር ወስዷል። በኣሁኑ ጊዜ በጁልያንና በጎርጎርዮስ ካለንደሮች መካከል ያለው የ13 ቀናት ልዩነት ሲሆን የዓመታቱ ቍጥሮች ግን (2017) ልዩ ኣይደሉም። በ525 ዓ.ም. [[ዲኖስዮስ ኤክሲጅዮስ]] (Dionysius Exiguus) የሚባል የሩስያ መነኩሴ የሮማው ጳጳስ መልዕክተኛም በመሆን የፋሲካን በዓል ኣወሳሰን ከግብጻውያን እንዲማር ተልኮ ነበር። እንደሚመስለኝና ኣንዳንድ ፀሓፊዎችም እንደሚሉት ኤክሲጅዮስ በ525 ዓ.ም. 532 ዓመትን ሳይጠቀም ኣልቀረም። ዲኖስየስ ኣኖ ዶሚኒ (Anno Domini ወይም ኤ.ዲ.) የሚባለውን ካለንደር በጃንዋሪ 1፣ 1 ኤ.ዲ. እንዲጀምር በ525 ቢወስንም በኋላም ፀሓፊዎች ጁልያን (ዩልዮስ) ካለንደር የኣሉት የግብጾችንና የኢትዮጵያን ዘመን መቊጠርያዎች ስለማይመለከት እራሱን የቻለ ካለንደር ሆኖ ቆይቷል። ኤክሲጅዮስ ወደኋላ በመቍጠር ሲጀምር ይመስለኛል ኣዲሱ ካለንደር ላይ ሰባት ዓመታት ግድም የጨመረበት ይላሉ ዶክተር ኣበራ ሞላ። የዓመታቱም ቍጥር ከግብጽ ይልቅ ወደ ኢትዮጵያ የቀረበ ነው። ምክንያቱም የግብጻውያን ዓመተ ሰማዕታት ኣንድ ብሎ በ፪፻፸፮ ዓ.ም. የጀመረ ስለሆነ ነው። [https://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] ጨረቃ መሬትን ስትዞርና መሬት ፀሓይን ስትዞር የሚወስዱት 532 ዓመታት (19 X 28) ተደጋጋሚነታቸው የታወቁ ናቸው በማለት ዶክተሩ ጽፈዋል። [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] [https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm#selection-2983.2-2987.164] [http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2014/09/blog-post_5.html |date=20141220194035 }} [http://am.sciencegraph.net/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8B%98%E1%88%98%E1%8A%95_%E1%8A%A0%E1%89%86%E1%8C%A3%E1%8C%A0%E1%88%AD] ኣሁን ያለነው ፲፭ኛው የ፭፻፴፪ ዓመታት ዙር ውስጥ ነው። የዲኖስዮስ ጁልያን ካላንደር ስሕተት እንደነበረው የቫቲካኑ ጳጳስ በቅርቡ በመጽሓፋቸው ስለኣሰፈሩ ዶክተሩም ኣመስግነዋቸዋል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} [http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} [https://web.archive.org/web/20160125050915/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] ምክንያቱም የዩልዮስ ቀለንጦስ ተጠቃሚዎች የኢትዮጵያው ላይ ሰባት ዓመታት ግድም ቢጨመሩም የእኛው ወደ ትክክለኛው የቀረበ ሳይሆን ኣልቀረም። ከግዕዙ ሲነጻጸር የጎርጎርዮስ ቀለንጦስ ተጠቃሚዎች የሦስተኛውን ሺህ መጀመሪያ የኣከበሩት ሰባት ዓመታት ግድም ቀድመው ነው። ኢትዮጵያውያን በዓላትንና ኣጽዋማትን ሲያከብሩ የቆዩት 532 ዓመታትን የሚሸፍነውን ኣንድ ትልቅ ጠንጠረዥ ደጋግሞ በመጠቀም ነው። ኢትዮጵያውያን ሚሌንየሙን ዋሽንግተን ዲ.ሲ. ሲያከብሩ ዶክተሩ ተጋብዘው ይኽንኑ የቀለንጦስዎቹን ታሪክ ኣቅርበዋል። [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] [http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf |date=20140704034937 }} [http://zethiopia-outandabout.blogspot.com/2007/10/ethiopian-millennium-celebration-in.html] ከኣንድ ዓመተ ዓለም ጀምሮ መስከረም ኣንድ ቀን ምን ዕለት እንደዋለ ወይም እንደሚውል ማስላት ስለሚቻል የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር ለሌሎች ቀለንጦሶዎችም ማነጻጸሪያ ሊያገለግል ይችላል። ለምሳሌ ያህል በ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. መስከረም ፩ ቀን ምን ዕለት እንደዋለ ለማወቅ 7494 ዓመተ ዓለም ላይ 1873 ደምሮ በሰባት ማካፈል ነው። ቀሪው ኣንድ ከሆነ ዕለቱ ማክሰኞ ነው። (1873 የተገኘው 5500 ዘመነ ብሉይንና 1994 ዓመተ ምሕረትን ደምሮ በኣራት በማካፈል ነው።) [https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm#selection-2983.2-2987.164] የኢትዮጵያና የጎርጎርዮስ ዘመን የዕለት ልዩነቶች በጥቂት ቀናት መለያየት እየጨመረ ይቀጥላል። ይህ በጎርጎርዮስ የሠግር ዓመታት ኣወሳሰን የተፈጠረ ልዩነት ነው። የጎርጎርሳውያን ሠግር በ፬፻ ዓመታት ፺፯ ብቻ እንዲሆን እ.ኤ.ኣ. በ፲፭፻፹፪ ስለወሰኑ የቀናቱ ኣመዳደብ በእየ ፬፻ ዓመታት ሦስት ሦስት ቀናት እየቀነሰ መለያየቱ ይቀጥላል። የጁልያን ካለንደር ላይ ዲኖስዮስ ሰባት ዓመታት ግድም ሲጨምር ጎርጎርዮስ ፲ ቀናት ቀንሷል። በእነዚህ የሮማውያን ለውጦችም ሳትስማማ ኢትዮጵያ ካለንደሯን እንደጠበቀች ቆይታለች። በኣሁኑ ጊዜ ኣንድ ዕለትን ከኢትዮጵያ ወደ ጎርጎርሳውያን ወይም ከጎርጎርሳውያን ወደ ኢትዮጵያ ኣቈጣጠር የሚመነዝሩ ድረገጾች ኣሉ። [https://melaku.ml/] {{Wayback|url=https://melaku.ml/ |date=20201128113926 }} [http://www.mtesfaye.net/date.html] {{Wayback|url=http://www.mtesfaye.net/date.html |date=20160219024721 }} የቀለንጦስዎቹም ዕውቅና ጨምሯል። [https://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&pg=PA289&lpg=PA289&dq=Ethiopic+aberra&source=bl&ots=orFoy6pCjn&sig=Q5Bv5pyZ0TyOTefDGhxOr0O7F1M&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwiCl9v7mojNAhUOOlIKHVWzAAM4RhDoAQhKMAk#v=onepage&q=Ethiopic%20aberra&f=false] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%A3%E1%88%85%E1%88%A8_%E1%88%80%E1%88%B3%E1%89%A5] [http://calendar.zoznam.sk/ethiopian_calendar-en.php?ly=2016&x=12&y=11] [https://web.archive.org/web/20131025153549/http://www.ethiopic.com/calendar/Calndr93.htm] ዓለማችን ከኣንድ ስፍራ ጀምራ ፀሓይን እየዞረች ተመልሳ እዚያ ገደማ የምትደርሰው በተለያዩ ዕለታት ስለሆነ ካለንደሮች ትክክል ኣይደሉም። የኢትዮጵያ ዕለት የሚጀምረው ጠዋት ነው። ስለ ጵጉሜን 7 የሚጽፉም ኣሉ። [http://www.ethioreference.com/archives/8189] ይህ በየስድስት መቶ ዓመታት የሚከሰተው በየዓመቱ የተጨመሩትን ደቂቃዎች ለመቀነስ ስለሚመስል ትክክል ሳይሆን ኣይቀርም ይላሉ ዶክተሩ። በዶክተሩ የጽሑፍ ገለጻና ምክንያት [[የተባበሩት መንግሥታት ማሕበር]] እና [[የኣፍሪቃ ሕብረት]] ከመስከረም ፩፣ ፳፻ ዓ.ም. እስከ መስከረም ፩፣ ፳፻፩ ዓ.ም. የኣለውን የኢትዮጵያ ዓመት ሚሌንየሙን በማክበር ዕውቅና (Commemoration) ሰጥተዋል። [http://www.un.org/press/en/2008/Reference_Paper_No_47.doc.htm] [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] ሦስተኛው የኢትዮጵያ ሺህ ዘመን የጀመረው መስከረም ፩ ቀን ፳፻፩ ዓ.ም. (September 11, 2008) ሲሆን መስከረም ፩ ቀን ፳፻ ዓ.ም. የሁለተኛው ሺህ የመጨረሻው የ2,000 ዓመት እንቁጣጣሽ እንጂ የሚሌንየሙ መጀመሪያ ኣልነበረም። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] ኢትዮጵያውያን [https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/#comment-2184] ካለንደራቸውን እንዲተዉ የተሞከሩት ስለኣልሠሩ ጽሑፎቹ ደራሲና ቀናት ወደሌላቸው እየተቀየሩ ነው። [http://www.geez.org/Calendars/] የኢትዮጵያ ዕለት የሚጀምረው ጠዋት ሲሆን የዩሊዮሱ እኩለ ሌሊት ላይ ነው። ስለዚህ ልዩነቶቹን ለማስላት ስድስት ሰዓታት መጨመር ወይም መቀነስ ያስፈልጋል። ===የኢትዮጵያ ቋንቋዎች=== የኢትዮጵያ ቋንቋዎች በ፲፱፻፺፪ ወይም Languages of Ethiopia, 1999 የሚል ድረገጽ SIL ያቀረበውን በመተርጐም ከእነካርታው በዶ/ር ኣበራ ቀርቦ ነበር። [https://web.archive.org/web/20130118082131/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm]እነዚህም፦ 1. [[ኣሪ]] 2. [[ኣፋር]] 3. [[ኣላባ]] 4. [[ዐማርኛ]] 5. [[ኣንፊሎ]] 6. [[ኣኝዋክ]] 7. [[ኣርቦሬ]] 8. [[ኣርጎባ]] 9. [[ኣውንጅ]] 10. [[ባይሶ]] 11. [[ባምቤሺ]] 12. [[ባስኬቶ]] 14. [[ቤንች]] 15. [[በርታ]] 17. [[ቢራሌ]] 18. [[ኦሮምኛ]] (ቦረና-ኣርሲ-ጉጂ) 19. [[ቦሮ]] 20. [[ቡርጂ]] 21. [[ቡሳ]] 22. [[ጫራ]] 23. [[ደሳነች]] 24. [[ዲሜ]] 25. [[ደራሻ]] 26. [[ዲዚ]] 27. [[ዶርዜ]] 28. [[ጉራጌ]] 29. [[ጋሞ-ጎፋ]]-[[ዳውሮ]] 30. [[ጋንዛ]] 31. [[ጋዋዳ]] 32. [[ጌዴኦ]] 34. [[ጉሙዝ]] 35. [[ሃዲያ]] 36. [[ሃመር ባና]] 37. [[ሆዞ]] 38. [[ካቻማ-ጋርጁሌ]] 39. [[ካሲፖ-ባለሲ]] 40. [[ካፊቾ]] 41. [[ከንባታ]] 42. [[ካሮ]] 43. [[ኮሞ]] 44. [[ኮንሶ]] 45. [[ኩረት]] 47. [[ኩንፈል]] 48. [[ክዋማ]] 49. [[ክዌጉ]] 50. [[ሊቢዶ]] 51. [[ማጃንግ]] 52. [[ማሌ]] 53. [[ምኢን]] 54. [[ሜሎ]] 55. [[መስመስ]] 56. [[ሙርሌ]] 57. [[ሙርሲ]] 59. [[ናዪ]] 60. [[ጉራጌ]] (ሶዶ) 61. [[ኑአር]] 62. [[ንያንጋቶም]] 63. [[ኦፑኦ]] 64. [[ኦይዳ]] 65. ቆቱ ([[ኦሮምኛ]]) 66. [[ሳሆ]] 67. [[ሰዘ]] 68. [[ሻቦ]] 69. [[ሻካቾ]] 70. [[ሼኮ]] 71. [[ሲዳሞ]] 72. [[ሱማሌ]] 73. [[ሱሪ]] 75. [[ትግርኛ]] 76. [[ፃማይ]] 77. [[ኡዱክ]] 78. [[ጉራጌ]] (ምዕራብ) 79. [[ኦሮምኛ]] (ምዕራብ-መካከለኛ) 80. [[ኣገው]] (ምዕራብ) 81. [[ወላይታ]] 82. [[ጫምታንግ]] 83. [[የምሳ]] 84. [[ዛይ]] 85. [[ዛይሴ-ዘርጉላ]] ናቸው። [http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia] {{Wayback|url=http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia |date=20150920191420 }} በኣጭሩ ኢትዮጵያ ሰማንያ ቋንቋዎች ኣሏት ማለት ይቻላል። ሌሎች ዝርዝሮችም እዚህ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%8B%8E%E1%89%BD] [https://www.ethnologue.com/country/ET/languages] ኣሉ። እዚህ ዝርዝር ውስጥ የ[[ግዕዝ ቋንቋ]] ኣልተካተተም። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D] የግዕዝ ቋንቋና [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez] ግዕዝ ፊደል [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] እንዳይምታቱ መጠንቀቅ ያስፈልጋል። እስከኣሁን በኣብዛኛዎቹ የግዕዝ ፊደል ቀለሞቻችን ተጠቃሚ ቋንቋዎች ብዙ ጽሑፎች ስለኣልተጻፉ ብዙ የቃላት ክምችቶችም የሉም። በኣሁኑ ጊዜ ውጪ ኣገር የኣሉ ኢትዮጵያውያንን በዓማርኛ ማስተናገድ ተጀምሯል። [https://www.auroragov.org/departments/public_safety_communications/] በዓማርኛ ለማንበብ “Amharic” የሚለውን መምረጥ ያስፈልጋል። ወደፊት በሌሎቹም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች መስተናገድ እንዲጀመር በየቋንቋዎቹ መጻፍ መስፋፋት ጠቃሚ ሳይሆን ኣይቀርም። በሁሉም ቋንቋዎቻችን በግዕዝ ፊደል መክተብ እንዲቻል ቀለሞቹ ዩኒኮድ ውስጥ ገብተው መክተቢያዎቹ በዶክተሩ ስለተዘጋጁ ባለመጠቀም ለሚዳከሙ ቋንቋዎች ተጠያቂዎቹ የየቋንቋዎቹ ተጠቃሚዎች ናቸው። ዕውቀት እየበዛና እየገዘፈ ወደ ኢንተርኔት ስለገባ የሚፈለገውን በቀላሉ ማግኘት ተችሏል። ይህ በተለያዩ ቋንቋዎቻችንም እንዲኖር መጻፍ ያስፈልጋል። ቃላትና ጽሑፎች በብዛት ሲኖሩ ወደ መተርጐም ይኬዳል። በኢትዮጵያ ከ80 በላይ የአፍ መፍቻ ቋንቋዎች እንዳሉ፣ ከእነዚህም መካከል ወደ 51 የሚጠጉት ቋንቋዎች በመጀመርያ ደረጃና በቅድመ መደበኛ ትምህርት ቤቶች ለሚሰጡ ትምህርቶች በመማርያነት እንደሚያገለግሉ ናቸው፡፡ [https://www.ethiopianreporter.com/article/14937] ከተለያዩ የፊደል ዓይነቶች ዶክተሩ ስሙን ለጥቂቶቹ የሰጡት ሥራ ለማቅለል ነው። ለምሳሌ ያህል የቤንች ገበታ ሲመረጥ የሚጠቀሙበት ቋንቋዎች ብዙ ናቸው። ምሳሌ ኣዊንጊ። የ“ዸ” ፊደል እርባታዎች ለኦሮሞ የተሰጡት ዶክተሩ ፊደሉን ቀድመው ስለዓወቁና መረጃዎቹ ስለቀደሙ እንጂ ይኸው ፊደል የሳሆ ቋንቋን ድምጽ ስለሚወክልና የሳሆም ምሁራን ፊደሉን እንዲጨምሩላቸው ስለላኩላቸው ፊደሉ የሳሆም ነው። የኣንዳንድ የቦታዎች ስሞችም እየተለዋወጡ ስለሆነ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። ምሳሌ በረራ [https://ethiopianege.com/archives/4463] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/4463 |date=20220209131008 }} ===የቋንቋዎች ፊደላት=== ከግዕዝ በፊት የደኣማቱ ቅድመ-ግዕዝ (Proto-Ethiopic) ፊደል ነበር። [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] ግዕዝ (Ethiopic) የሚለው ቃል ሁለት ትርጕሞች ኣሉት። ኣንደኛው የግዕዝ ቋንቋ ስም ሲሆን ሌላው የፊደሉ (Script) [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] ነው። የግዕዝን ፊደል የሚጠቀሙት የተለያዩ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች የእየራሳቸው የሆኑ ቀለሞች ኣሏቸው። የግዕዝ ቋንቋ ፊደሉን ብቻውን ሲጠቀም ቆይቶ ሌሎች ቋንቋዎች የእየራሳቸው የሆኑ ቀለማትን ጨምረውበት ተስፋፍቷል ይባላል። [https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ethiopic] ዓማርኛ፣ ትግርኛና ኦሮምኛ ብዙ ቀለሞች ከመቶ ዓመታት በላይ ቢጋሩም ሁሉም የእየራሳቸው ብቻ የሆኑ ቀለማት ኣሏቸው። ቢሆንም ግዕዝ የሁሉም ተጠቃሚ ቋንቋዎች የፊደል ስምም ነው። ከእነዚህም መካከል ብዙ ተጠቃሚዎች የኣሉት የዓማርኛ [http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A3%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ፊደል ነው። የዓማርኛው ፊደልም በቅርቡ የተጨመረለትን የ“ቨ” ቤት ጨምሮ ከ፸ በላይ የግዕዝ ቋንቋ የሌለውን እነ “ሸ”፣ “ቸ”፣ “ኘ”፣ “ጀ”፣ “ጨ”፣ “ኸ”፣ “ዠ” እና ሌሎችንም ቀለማት ያካትታል። (ይህ ገለጻ ዓማርኛ የኣልሆነውን የታይፕራይተር ፊደል ስለማይመለከት ቅጥልጥል ፊደሉም ግዕዝ ኣይደለም።) ስለዚህ ዓማርኛ የሚጠቀመው በእራሱ ፊደል ነው። ይህ ኣገላለጽ የሌሎች ቋንቋዎች ፊደላትንም ይመለከታል። ለምሳሌ ያህል ሁሉም የዓማርኛ ቀለሞች የትግርኛው ውስጥ እንደሌሉት ሁሉም የትግርኛ ቀለሞች (ለምሳሌ “ቐ”) ዓማርኛው ውስጥ የሉም። ኣንዳንድ ሰዎች በስሕተት ዓማርኛ የእራሱ ፊደል የለውም ይላሉ። ዓማርኛ የእራሱ ፊደል (Amharic Alphabet) የኣለው ቋንቋ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] ነው። የግዕዝም ቋንቋ የእራሱ ፊደል ኣለው። የግዕዝ ቋንቋ ፊደላት የዓማርኛው ውስጥ ሲኖሩ ሁሉም የዓማርኛ ፊደላት የግዕዙ ቋንቋ ፊደላት ውስጥ የሉም። የግዕዝ ወይም Ethiopic የተለያዩ ቋንቋዎች የሚጠቀሙበት የፊደሉም ስም ሲሆን ለተለያዩ ቋንቋዎች ተጨማሪ ቀለሞች ተጨምረዋል። ኦሮሞም የእራሱ የግዕዝ ፊደል ኣለው። እንዲሁም ሁሉም የኦሮሞ ፊደላት (ምሳሌ “ዸ”) የዓማርኛው ውስጥ የሉም። የኤርትራው ቢለንና የጎጃሙ ኣገው ቋንቋዎች ፊደላት ቀለሞች ኣንድ ዓይነት ናቸው። ጉራጌኛ ሰባቱንም ቤቶች ያጠቃልላል። [https://am.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:%E1%8C%89%E1%88%AB%E1%8C%8D%E1%8A%9B_%E1%88%B7%E1%8B%B4%E1%88%BD] የኣብዛኛዎቹ ኣዳዲስ ተጠቃሚ ቋንቋዎች ፊደሎች ዓማርኛው ላይ የተጨመሩ ናቸው። በእዚህም የተነሳ የቀለሞቹ መልኮች እየጨመሩ ቢሆንም ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆኑ ማወቁ እየቀለለ ነው። ተጠቃሚው የሚፈልገውን ቋንቋ በመምረጥ በቋንቋው ቀለሞች ብቻ መጠቀም ተችሏል። በላቲን (Latin) ፊደል እንደሚጠቀሙት እንደእነ እንግሊዝኛ፣ ጀርመንኛና እስፓንኛ ፊደላት [https://en.wikipedia.org/wiki/English_alphabet] [https://en.wikipedia.org/wiki/German_orthography#Alphabet] [http://www.donquijote.org/spanishlanguage/alphabet/] በመባል እንደሚታወቁት ሁሉ በግዕዝ ፊደል የሚጠቀሙትም የትግርኛ፣ [https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ዓማርኛ፣ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A3%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ግዕዝ፣ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D] ኦሮምኛ [http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} ሌሎችም ፊደላት በመባል በፊደል ስማቸው ተከፋፍለዋል። ኣንዳንድ ምሁራን በስሕተት ዓማርኛና ትግርኛ የእራሳቸው ፊደላት የላቸውም ይላሉ። ይህ እንግሊዝኛና እስፓንኛ የእራሳቸው ፊደላት የላቸውም እንደማለት የተሳሳተ ነው። ከእዚህ ጎን የኣለው ሥዕል እንደሚያሳየው ፊደላቱን በቋንቋ ቀለሞች (Character sets) የመከፋፈሉ ጥቅም ኣጻጻፍ ለማቅለልም ሲሆን በሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ለመጠቀም “Ethiopic ግዕዝ” የሚለውን መምረጥ እንደሚቻል ለማሳየት ነው። Ethiopic (ኢትዮፒክ) በእንግሊዝኛ ግዕዝ ነው። በግዕዝ ቋንቋ ፊደላት ለመጠቀም "ግዕዝ ቋንቋ" የሚለውን መምረጥ ያስፈልጋል። በኣንድ ምሳሌ ቋንቋ የተሰየሙትንም ብዙ ቋንቋዎች ሊጠቀሙባቸውም ይችላሉ። ምሳሌ፦ ኣዊንጂ፣ ዲዚ። ወደፊትም ገበታውን በእያንዳንዱ ቋንቋ ለየብቻ ማቅረብ ያስፈልጋል። ምክንያቱም ወደፊት እያንዳንዱ ቋንቋ በእራሱ ሰዋሰው፣ መዝገበ ቃላት፣ ማረሚያና የመሳሰሉት መጠቀም ስለኣለብን ሳይንሱንና ቴክኖሎጅውን በጀመርንበት በኣሁኑ ጊዜ ለየብቻቸው ማዳበር ስለሚያስፈልገን ነው። ይህ እንግሊዝኛና ፈረንሳይኛ ተቀላቅለው በላቲን ፊደላት እንደማይቀርቡት ዓይነት መሆኑ ነው። ለጥቂቶቹም መደበኛ ቅርጽ የተሰጣቸው ፊደላቱ በቋንቋ ስሞቻቸው ወደ ዩኒኮድ ሲገቡ ነበር። (በግዕዝኤዲት ኣጠቃቀም እንግሊዝኛ ለመቀላቀል የ“ቍጥጥር” (“Ctrl”) እና “ኣማራጭ” (“Alt”) ቁልፎች መጫን ያስፈልጋል።) በዶክተሩ ፓተንቶች የተጠቀሱት የግዕዝ ቀለሞች ብዛት [https://patents.google.com/patent/US9000957B2/en] ዊኪፔዲያ ውስጥ [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] ከተጠቀሱት የበለጡ ናቸው። ዶክተሩ ግን በግላቸው በዓማርኛ ፊደል መቀነስ ከማይስማሙባቸው ምክንያቶች ኣንዱን ለመጥቀስ ያህል ኣንዳንድ የኣናሳ የግዕዝ ቀለሞች ተጠቃሚ ቋንቋዎች ቀለማት የተሠሩት ይቀነሱ የተባሉትን በመጠቀም ስለሆነ ነው። [http://www.unicode.org/charts/PDF/UAB00.pdf] ሞክሼዎች ይቀነሱ የተባለው የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ፊደሉ በዛ ብለው ቅር እንዳይላቸው ነው የሚባልም ወሬ ኣለ። በእዚህ የተነሳ ጸሎቱ “ጸ” የፀሓዩ “ፀ” ሞክሼ ከሆነ የጉሙዙ “ꬨ” “ጸ” ሞክሼውን መመርኰዝ ኣልነበረበትም። “ጿ” ቀለም ያለውን ጸሎቱ “ጸ” ሞክሼ ነው ተብሎ ተዘልሎ የምኢኑ ዘጠነኛ እንዚር ፀሓዩ ላይ ስለቀረበ ዶክተሩ ለፀሓዩ ስምንተኛ ቀለም ኣቅርበዋል። ምክንያቱም በዶክተሩ ኣስተሳስብ ፊደል መቀነስ የሚፈልጉ ፊደል እንዳይቀነስ የሚፈልጉትን መብት መንካት የለባቸውም። “ኳ”ን ኣጥፍቶ “ክዋ” ወይም “ኩዋ” እንደ “ኳ” ይነበቡ ማለት ብቻ በቂ ኣይደለም። ምክንያቱም ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ስለሆነ ነው። “ሀ” እና “አ” የእየራዕቦቻቸው ሞክሼዎች መስለዋቸው ከኣናሳ ቋንቋዎች ቀለሞች ውስጥ ሊያጠፏቸው የሚፈልጉም ኣሉ። ይኸን ልዩነት በኣለማወቅ የዩኒኮድ ፊደላችንም ላይ ችግር የፈጠሩ ኣሉ። [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] ስለዚህ የሚሻሻሉ ነገሮች ጥናት ላይ ቢመረኰዙ ኣይከፉም። ሞክሼ የተባሉት ቀለሞች የእየእራሳቸው ጥቅሞች ኣሏቸው። ምሳሌ፦ መሳሳትና መሣሣትን በማጥበቂያ ወይም በማላልያ ምልክት ከመለየት የቃላቱን ኣመጣጦች ማወቅ ለዕውቀቱም ሆነ ለኮምፕዩተሩ ሳይበጅ ኣይቀርም። “መሣሣት” (“messassat”) (“ትክክል ኣለመሆን”) እና “መሳሳት” (“mesasat”) (“ስስ መሆን”) ሁለት ቃላት በዓማርኛ ለመክተብ የሚወስዱት ሥፍራዎች ስምንት ሲሆኑ የሚከተቡት በ14 መርገጫዎች ነው። ላቲኖቹ የሚወስዱት እጥፍ ሥፍራዎችና 16 መርገጫዎች ስለሆኑ ሞክሼዎችን ማስወገድ ሥፍራዎችንና መርገጫዎችን ስለሚያስጨምር ለዓማርኛውም ጠቃሚ ኣይደለም። ምሳሌ፦ “መሳ'ሳ'ት”። ምክንያቱም የ“መሳሳት”ን ሁለት ኣጠቃቀሞች ከዓረፍተ ነገሩ መለየትም ይቻላል። እነዚህም እንደልብስ ያልጠነከረ “ስስ” መሆንና እንደሰው ርኅሩህ የሆነ “ስስ” መሆን ናቸው። በጊዜውም የኮምፕዩተር ክፍል ባይኖርም ፲፪ የሞዴት ፕሮግራሞች የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ለኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ (በፕሮፌሰር ዓለማየሁ በኩል) በ፲፱፻፺፪ ዓ.ም. በነፃ ኣበርክቶ ነበር። ኦሮምኛን በግዕዝ ፊደሉ መክተብ ያስቸግራል በተባለበት ጊዜ ለቀረቡት ኣንዳንድ ምክንያቶች ዶክተሩ መፍትሔ ነበራቸው። [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] ኦሮምኛን ከግዕዝ ይልቅ በላቲን ፊደል መጻፍ ይሻላል ተብሎ የቀረቡት ዘጠኝ ምክንያቶች ደካማዎች ነበሩ። ለምሳሌ ያህል በኣንደኝነት የቀረበው ምክንያት ላቲን 26 ቀለሞች ሲኖሩት የግዕዙ 189 ናቸው ይላል። የላቲን “ኤ” ፊደል ዓይነቶች 27 ሲሆኑ ከእነዚህ ስምንቱ “aàáâãäåæ” ናቸው። “ብላ” በግዕዝ ፊደል “ኛዹ” ተብሎ በኦሮምኛ ሲጻፍ የሚወስደው ስፍራ ሁለት ብቻ ሲሆን እያንዳንዱን ቀለም ለመክተብ ኣንድ ስከንድ ቢወስድ በላቲን ፊደል በእንግሊዝኛ “nyaadhuu”፣ በፈረንሳይ “gnaadhuu”፣ እና በእስፓኝም ፊደል ኣያታርፉም። በሌላ በኩል ኣንዳንድ ኦሮሞዎች ወደ ላቲን የዞሩት በግዕዝ ፊደል እንዳይጠቀሙ ስለተከለከሉም ነው ይባላል። የግዕዝ ፊደልና ተጠቃሚ ቋንቋዎቹ ጥቃት እየደረሰባቸው ነው። [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html |date=20160306203955 }} [http://www.goolgule.com/wp-content/uploads/2013/09/Geez-Amharic-Letters.pdf] ለምሳሌ ያህል ውክፔዲያ ስለ እንግሊዝኛ ፊደል [http://en.wikipedia.org/wiki/English_alphabet] ገጽ ሲኖረው ስለ ዓማርኛ ቋንቋ እንጂ [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] በእንግሊዝኛ ስለ ዓማርኛ ፊደል ወይም የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ገጽ የለውም። በጽሑፍ የሌለ ነገር እንደሌለ ይቆጠራል ነው የሚባለው። በዓማርኛ ፊደል [http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf |date=20171030223250 }} በነፃ መጻፊያ እዚህ [http://freetyping.geezedit.com/] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ኣለ። የተሟሉ የዓማርኛ መክተቢያዎች ኣሉ። [http://www.geezedit.com] [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit-amharic/id935624754?mt=8] ስለዚህ ኣሁን በግዕዝ ፊደላችን በትክክለኛው ኣጠቃቀም በተለያዩ ቋንቋዎቻችን በሕጋዊ ሁኔታ በተገዙ ሶፍትዌር በመጻፍ ጽሑፎች ወደ ኮምፕዩተርና ኢንተርኔት የሚገቡበት ጊዜ ነው። በቅርቡም ሕዝብ ለብዙ ዘመናት የተጠቀመበት ዓማርኛ ብሔራዊነቱ ቀርቶ የሥራ ቋንቋ በመሆን በእንግሊዝኛ እንዲተካ ተደርጓል ይባላል። ኢትዮጵያ የእንግሊዝ ቅኝ ኣገር ስለኣልሆነች ባይሆን ዓማርኛው ላይ እንግሊዝኛን መጨመር (Grandfathering) እንጂ መተካቱን ዶክተሩ ይቃወማሉ። ተማረ የሚባለው ኣንድአንድ ኢትዮጵያዊ እያተኮር የኣለው ከጻፈልኝ ምን ኣለበት እየኣለ በተገኘው ሶፍትዌር ይጽፋል እንጂ ሁሉንም የዓማርኛ ቀለሞች እንኳን ከትቦ የሚጠቀምበት የመክተብ ችሎታ እንዳለው ማጣራቱ ኣጠራጣሪ ነው። “ባለፈው አንድ ዩኒቨርሲቲ ሄጄ አንድ ጓደኛዬ የነገረኝ አሳዛኝ ነገር ነበር። የአማርኛ መምህር ለመቅጠር የተሰጠው ፈተና ዩ፣ ዪ፣ ዬ እና ዮን መጻፍ ነበር። በጣም የሚገርመው ግን ከተፈተኑት ኣምስት የሁለተኛ ዲግሪ ያላቸው መምህራን ኣንዱ ብቻ አሟልቶ ጽፏቸዋል። ወደፊት አማርኛን ማንበብና መጻፍ የሚችል ሰው ለማግኘት ሥዕለት ሳያስፈልግ አይቀርም።” ይላል እዚህ [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html |date=20160306203955 }} የኣለ ኣንድ ጽሑፍ። ለእዚህ ችግር የአማርኛ የጽሕፈት መኪናም ኣስተዋጽዖ ሳይኖረው እንዳልቀረ የኮሚሽነር ኣበበ ሙሉነህን የ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. ደብዳቤ ውስጥ የኣሉት የ“የ” እንዚራን መቀጠያዎች ያሳያሉ። [https://web.archive.org/web/20130416132450/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] (“ኢትዮጵያ”፣ “ዩናይትድ” እና “ኮምፒዩተር” የሚሉት ቃላት የተጻፉባቸው የ“የ” መቀጠያዎች መለየት ኣስቸጋሪ ነው። የአማርኛ የእጅ ጽሑፍ መጻፊያ “ዮ”ን መጻፍ የኣልቻለ ቢመስልም ስሕተቱ የፀሐፊው ሳይሆን ኣይቀርም። [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic]) የትግርኛ ቀለሞቻችንን ለኣለመጠቀምና ቀስ በቀስ ለማጥፋት ያቀለሟቸውንም ዶክተሩ ተቃውመዋል። [https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B] ለምሳሌም ያህል በአማርኛ የ“ሀ” ድምጽ ወደ “ኸ” የቀረበ ነው አንጂ “ሀ” የ“ሃ” ሞክሼ ኣይደለም። የ“ሀ” እና “ኸ” ድምፆች ኣንድ ባይሆኑም “ሀ” እና “ሃ” ኣንድ መሆን የለባቸውም። “ሐ”፣ “ኀ”፣ እና “ዀ”ም ኣሉ። የተለያዩ ቋንቋዎች ብቻ የሚጠቀሙባቸው ቀለሞችና ድምፆች ኣሉ። ምሳሌ የጉራግኛው “ⷐ”። ይኸ ለምሳሌ ያህል የቀረበ የጉራጌ ፊደል እንደ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ዓይነት የተሟላ የግዕዝ ፊደል ለሌላቸው ኣይታይም። የሁሉም የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች ተለይተው መታወቅ እንደየፍላጎቱ ለማዳበር ይጠቅማል። [https://www.scribd.com/document/488601217/Amharic-Silte-Lexicon-pdf] [http://wiki.eanswers.com/am/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB] ለምሳሌ ያህል ኦሮምኛ ከቴክኖሎጅው ጋር እንዲጓዝ እነኢትዮስዊትን ማዳበር ያስፈልጋል። ግዕዝ ትክክለኛ ፊደል ስለሆነ ወደፊት ሌሎች ዓለማት ስንሄድ ይዘናቸው የምንሄድ ስለሆኑና ከዋክብትን ስለሚጎበኙ በኣቋራጭ ኣንሸወድ። በግዕዝ በሚገባ ለመጠቀም ወጪ ማውጣትና ለመክፈል መዘጋጀት እንጂ [https://broom01.revolvy.com/topic/Substratum%20(linguistics)&item_type=topic] ለላቲን የተሠሩ ፕሮግራሞችና መሣሪያዎች ሲባል ፊደል መቀነስ [https://www.nazret.com/2017/05/01/ethiopia-the-case-for-the-reform-of-the-ethiopic-script/] {{Wayback|url=https://www.nazret.com/2017/05/01/ethiopia-the-case-for-the-reform-of-the-ethiopic-script/ |date=20210805230755 }} ላይ ማተኮርን ዶክተሩ ይቃወማሉ። የግዕዝ ፊደል መክተቢያዎች ሁሉንም ቀለሞች የማስተናገድ ችሎታ ሊኖራቸው ይገባል። በዓማርኛ ብቻ የሚያስጽፈውን ግዕዝ ማለትም ተገቢ ኣይደለም። የዓማርኛ ከታቢም በሌሎች ፊደላት መኖር እንዳይዘናጋ ዓማርኛው ብቻ ተመርጦ እንዲከተብበት ኣማራጭ ሊኖር ይገባል። ፊደላትን በተለያዩ ቋንቋዎች ማቅረብ ለትርጕምና የተለያዩ ሥራዎች ማዳበር ይጠቅማል። ለምሳሌ ያህል ኦነሲሞስ ነሲብ በሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ኣልተጠቀሙም። ===ጽሑፎች=== ኢትዮጵያንና ጠቅላላ ዕውቀት የሚመለከቱ ጉዳዮች [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} በተለይ Ethiopic.com በእየጊዜው የቀረቡ ኣሉ። ለምሳሌ ያህል፣ ስመ እጸዋት፣ [https://web.archive.org/web/20080224151756/http://www.ethiopic.com/aplants.htm] [http://www.savormusic.com/img/index/plants_and_animal_life_of_ethiopia.html] {{Wayback|url=http://www.savormusic.com/img/index/plants_and_animal_life_of_ethiopia.html |date=20160305182917 }} [http://www.zehabesha.com/amharic/wp-content/uploads/2013/10/YesidetegnaMastawesha.pdf] {{Wayback|url=http://www.zehabesha.com/amharic/wp-content/uploads/2013/10/YesidetegnaMastawesha.pdf |date=20131101124118 }} [https://ro.wikipedia.org/wiki/Eragrostis_tef] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር፣ [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=381:the-ethiopic-calendar |date=20210731045239 }}፣ [http://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-calendar/] [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] [http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} [http://hf-xc.com/ethiopian-calendar/] [https://web.archive.org/web/20130118081943/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] [https://web.archive.org/web/20081006131305/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] [https://simenehterefe.blogspot.com/] ስመ በሽታ፣ [https://web.archive.org/web/20080303172207/http://www.ethiopic.com/adisease.htm] የግዕዝ ፊደል፣ [https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html#!] [http://ru.cyclopaedia.net/wiki/History_of_writing_systems] {{Wayback|url=http://ru.cyclopaedia.net/wiki/History_of_writing_systems |date=20160307104822 }} ስመ ኣኃዝ፣ [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html |date=20130521132527 }} [http://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmkyrmsPR1&sig=L-WyoEFOhv_X3m1r5mvGIfxkQik&hl=en&sa=X&ei=8FteVN__GIeHyQTn1YCgCg&ved=0CE4Q6AEwCjgK#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] [https://web.archive.org/web/20080305031147/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.htm] [[የኢትዮጵያ እንስሳት]] ስመ አንሰሳት፣ [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%88%B5%E1%88%B3%E1%89%B5] [https://web.archive.org/web/20120107215558/http://www.ethiopic.com/AMHARIC/animals.htm] የግዕዝ ስምና ኣኃዝ [http://www./Ethiopic_Names_and_Numbers.htm] [https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmpBvfuRQ5&sig=_bDD7zu7dIZDiTX7VNNF4UL5hyI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO_cvm4vvNAhUKKiYKHQ9PB8A4ChDoAQg-MAU#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] ስመ ምልክቶች፣ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች፣[https://web.archive.org/web/20121030095936/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm] ኣንዳንድ የፊደል ስሕተቶች፣ [http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf |date=20060614013044 }} [https://archive.today/20141103180031/http://www.befeqe.com/2011/02/blog-post.html] [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/637802172946355] ግልጽ ደብዳቤ ለቫቲካን ጳጳስ ቤነዲክት ፲፮ተኛ [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} [http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} [http://www.slideshare.net/nebiyu1/ethiopia-historic-highlights-july-21-2013] እና Amharic Glossary ምሳሌዎች ናቸው። [http://newikis.com/am/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B.html] ሌላ ምሳሌ ለመጥቀስ ያህል የኢትዮጵያ ሚሌንየም መከበር ያለበት መስከረም ፩ ቀን ፳፻፩ ዓ.ም. እንጂ መስከረም ፩ ቀን ፳፻ ዓ.ም. መሆን እንደኣሌለበት ኣንድ ድረገጽ ላይ ዶክተሩ ጽፈውና ኣሳምነው የኢትዮጵያ ምክር ቤት ከሰኔ ፩ ቀን ፲፱፻፺፱ ዓ.ም. እስከ መስከረም ፩ ቀን ፳፻ ዓ.ም. እንዲከበር የተደነገገው ስሕተት ተደርሶበት ሚሌንየሙ ዓመቱን ሙሉ እንዲከበር ተደርጓል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=425] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=425 |date=20210731061934 }} [http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/ace/dc_symposium_program.pdf |date=20140704034937 }} [http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] የኢትዮጵያ ስመ እጽዋት ምንጭ የዶ/ር ኣበራ ሞላ ሥራ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] በተጨማሪም ዶክተሩ በየጊዜው የ[[ሞዴት]]፣ [[ኢትዮወርድ]]ና [[ግዕዝኤዲት]] ኣማርኛና እንግሊዝኛ መመሪያዎችን ለመክተብና ማቀነባበሪያ ከተጠቀሙባቸውና የሌሎችም ሥራዎች ሌላ ብዙ መጽሓፍት ከ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. ጀምሮ ከጻፉባቸው ታዋቂ ደራስያን መካከል ዶ/ር ዓለሙ ቢፍቱ እና ዶ/ር ለይኩን ብርሃኑ ይገኙበታል። እነዚህ በዓማርኛው ፊደል መጽሓፎቻቸውን ኣሜሪካ የጻፉና ያሳተሙ ደራስያን ዶክተሩን በመጥቀስ ኣመስግነዋል። ዶ/ር [[በቀለ ሞላ]] እና [[ጌታቸው ሞላ]] ዋሽንግተን ዲ.ሲ. ውስጥ ፈጣን ማተሚያ ቤት [http://www.fettan.com/] የመጀመሪያው የሆነውን ግዕዝ ማተሚያ በ፲፱፻፹፱ ዓ.ም. ኣቋቁመው ብዙ መጽሓፍትና ጽሑፍ-ነክ ሥራዎች በሶፍትዌር ታትመዋል። ዶ/ር በቀለም ተመስግነዋል። ዶክተር ኣበራም የግዕዝ ፊደል የረዥም ጊዜ ተጠቃሚ ናቸው። [https://www.google.com/search?q=Aberra+Molla&rlz=1T4GUEA_enUS611US611&biw=1536&bih=710&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0CAYQ_AUoAWoVChMI4Nzf8ZvcyAIVzComCh1LbgbS] [http://www.angelfire.com/ak/sellassie/politics/tigrey.html] [http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] [http://www.scribd.com/doc/40401972/አማርኛ-ኣማርኛ-ዐማርኛ-ወይስ-ዓማርኛ#scribd] [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/637802172946355] [http://entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] ለኣሥር ዓመታት ያህልም የ“Ethiopian Review” [https://books.google.com/books?id=nRVBAQAAIAAJ&q=Aberra+Molla&dq=Aberra+Molla&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj2teCOme7RAhUS84MKHRGmCdY4ChDoAQgfMAE] (ኤልያስ ክፍሌ) “[[ላንዳፍታ]]” [http://geezedit.com/Testimonials] (መኮንን ገሠሠ) መጽሔቶች ተባባሪ ኣዘጋጅ ነበሩ። ዶክተሩ ዲጂታይዝ በኣደረጉት ግዕዝ በተለያዩ ርዕሶች ኢንተርኔት ላይ የተለያዩ ጽሑፎችን ኣቅርበዋል። [https://www.facebook.com/GeezEdit/] [http://us.alhea.com/ego5/search/web?q=dr%20aberra%20molla&alhea=89032&dev=c&gclid=CPf4xJXu5NICFcW6wAodk6wP3Q] {{Wayback|url=http://us.alhea.com/ego5/search/web?q=dr%20aberra%20molla&alhea=89032&dev=c&gclid=CPf4xJXu5NICFcW6wAodk6wP3Q |date=20230404064832 }} የዶክተሩ ሥራዎች የተለያዩ መጽሓፍትና መጽሔቶች ውስጥም ተጠቅሰዋል። ምሳሌ፦ History of Mathematics in Africa, AMUCHMA 25 Years (ገጽ 526) [https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmpBvfuRQ5&sig=_bDD7zu7dIZDiTX7VNNF4UL5hyI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO_cvm4vvNAhUKKiYKHQ9PB8A4ChDoAQg-MAU#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] [https://thinktanktheology.files.wordpress.com/2013/10/encyclopedia-of-timesciencephilosophytheologyculture2009bbs.pdf] Encyclopedia of Time, (ገጽ 128) [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT2&lpg=PT2&dq=ISBN+978-1-62914-528-0&source=bl&ots=--Ay1fOIY8&sig=QiEnbnh4onJiwBrpgZDyx5iJG-c&hl=en&sa=X&ei=DdHRVJXiOcOxggTcoICoCA&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=ISBN%20978-1-62914-528-0&f=false] [http://www.timeemits.com/Holy_of_Holies.htm#Seth_to_Enoch_Analogy] [http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy] {{Wayback|url=http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy |date=20140926215742 }} [https://books.google.com/books?id=b3ddWSxmi9cC&pg=PA128&lpg=PA128&dq=aberra+molla&source=bl&ots=fJDaDuQmza&sig=jSMu83ccHBx9dKdr8DMGcvJ55r0&hl=en&sa=X&ei=_ILUU5fGBoO0yAS37oK4Cw&ved=0CDgQ6AEwBTgo#v=onepage&q=aberra%20molla&f=false] [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=dr.+aberra+molla+prevail+Pearce&source=bl&ots=--EE2jJLY6&sig=sEErpaW9xnlJUJdc8iSjPUbWCUk&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjPvNKRxIbOAhWH5IMKHQM2AO4Q6AEIJTAC#v=onepage&q=dr.%20aberra%20molla%20prevail%20Pearce&f=false] [https://books.google.com/books?id=hVJYj3RGXjwC&pg=PA707&lpg=PA707&dq=Aberra+Molla&source=bl&ots=qfiIyT8thk&sig=8bZ1KkDshKRe41wkDYCid3IYrwM&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjA4Mzhlu7RAhXF0FQKHbvWDsM4HhDoAQgmMAM#v=onepage&q=Aberra%20Molla&f=false] [https://revista.ecaminos.org/article/historia-y-religion-etiopes-en-el-tercer-milenio/] ዶክተሩንም ስለ ሥራዎቻቸው የኣመስገኑ ብዙዎች ናቸው። [https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ/photos/a.185958364845284.41252.182037128570741/722268424547606/?type=1&theater] [https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3&theater][https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/1140254446034456] [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=408846802623653&id=118697174971952] ቪድዮዎችና ሌሎችም ኣሉ። [https://metavideos.com/video/3540776/dr-aberra-molla-interview-on-ectv-1992-part-2] {{Wayback|url=https://metavideos.com/video/3540776/dr-aberra-molla-interview-on-ectv-1992-part-2 |date=20241008085836 }} [http://www.planetethiopia.com/videos/interview-with-inventor-patent-holder-of-ethiopic-character-entry-dr-aberra-molla-%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%88%88%E1%88%98%E1%8C%80%E1%88%98%E1%88%AD%E1%8B%AB-%E1%8C%8A%E1%8B%9C-%E1%89%A0_0143cb0e1.html] {{Wayback|url=http://www.planetethiopia.com/videos/interview-with-inventor-patent-holder-of-ethiopic-character-entry-dr-aberra-molla-%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%88%88%E1%88%98%E1%8C%80%E1%88%98%E1%88%AD%E1%8B%AB-%E1%8C%8A%E1%8B%9C-%E1%89%A0_0143cb0e1.html |date=20191118185240 }} [http://ethioonutube.com/video.php?v=806] {{Wayback|url=http://ethioonutube.com/video.php?v=806 |date=20160605080804 }} [http://meyxanalar.com/video/CMQYuhaAKH4] {{Wayback|url=http://meyxanalar.com/video/CMQYuhaAKH4 |date=20210802082823 }} [http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} [https://archive.org/details/January112015p] [http://clipvideo.ga/video/-gjjqTQCymc/the-new-geezedit-2.html] [http://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015] {{Wayback|url=http://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015 |date=20150622061809 }} [https://www.youtube.com/watch?v=YQZzwWuQS5Y] [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=772371019571455&id=669552783186613] [http://archive.is/wy8Bh/image] [https://web.archive.org/web/20191112163605/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=671:december-30-2013] ይህ “ኣበራ ሞላ” የውክፔዲያ (Wikipedia) ገጽም በብዛት ከሚነበቡት ኣንዱ ነው። [https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html] {{Wayback|url=https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html |date=20210724121310 }} የዓማርኛና እንግሊዝኛ ቅልቅል ጽሑፎች ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] ዶክተሩ ይኸን የዓማርኛ ዊኪፔዲያ ገጽ ከኣቀረቡት ፀሓፊዎች ኣራተኛ ናቸው። [https://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAM.htm] {{Wayback|url=https://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaAM.htm |date=20190421135930 }} ገጹም በትልቅነት ኣንደኛ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%8D%E1%8B%A9:%E1%88%A8%E1%8C%83%E1%8C%85%E1%88%9D_%E1%8C%88%E1%8C%BE%E1%89%BD] ሌላ ምሳሌ ለመጥቀስ ያህል የአማርኛ ዊክፔዲያ ስመ እጽዋትና [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] ስም አንስሳት [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A0%E1%8C%A5%E1%89%A2_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%88%B5%E1%88%B3%E1%89%B5] መነሻዎች የዶክተሩ ጽሑፎች ናቸው። ዶክተሩ ከታዋቂ [[ሰዎች]] ኣንዱ ናቸው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%88%B0%E1%8B%8E%E1%89%BD] በኣከናወኗቸው የተለያዩ ሥራዎች ጥቅሞቻቸው የተነኩ ጥቂት ሰዎች ስለእሳቸው የተጻፉ የእንግሊዝኛ ጽሑፍችን የሚሠርዙ ቢኖሩም ኣልተሳካላቸውም። [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=772371019571455&id=669552783186613] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] [https://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] [http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ===ግዕዝ አከታተብ=== ዶክተሩ (Dr. Aberra Molla) ከ564 በላይ የሆኑትን የግዕዝ ዩኒኮድ ቀለሞች ማንኛቸውንም በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ብቻ እንዲከተቡ ለፈጠሩት ቀልጣፋና ግሩም ኣዲስ ዘዴ መረጃ Ethiopic Character Entry ፔንዲንግ ፓተንት (Pending Patent) እዚህ [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} ወይም እዚህ [https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=US20090179778&hl=en&sa=X&ei=KC9kUqHSE-ifyQG54IHwAQ&ved=0CDcQ6AEwAA] [http://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_language] ማንበብ ይቻላል። ኣብሻ (ABSHA) በመባል በታወቀው በእዚህ ኣዲስ የመክተቢያ ዘዴ ወይም ሥርዓት ሕዝቡ በነፃ በአማርኛ መጻፍና የዓለም ድረገጾችንና የመሳሰሉትን (ኢንተርኔት) በአማርኛ መፈለግ እንዲችል http://freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} (ፍሪታይፒንግ.ግዕዝኤዲት.ኮም) የሚባል ድረገጽ በ፳፻፪ ዓ.ም. ኣበርክተዋል። ከእዚያም ወዲህ ብዙ መቶ ሺህ ሰዎች ተጠቅመውበታል። በኣብሻ ሥርዓት ብዛቱ ከ፭፻ በላይ ከሆነው የግዕዝ ፊደል፣ ምልክት፣ ኣኃዝና ማዜሚያ ሌላ ኮምፕዩተሩ የሚጠቀምባቸውን የእንግሊዝኛ ቊጥሮችና ምልክቶችን ግዕዝ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ተጠቅሞባቸው መክተቢያዎቹ ተርፈዋል። በኣንድና ሁለት መርገጫዎች የእንግሊዝኛውን ቀለሞች እንዲከትብ የተሠራው የኮምፕዩተር የፊደል ገበታ ግዕዝን ወደ እንግሊዝኛው ዓይነት ኣከታተብ በቀረበ ዘዴ እንዲከትብ ሠርተዋል። በእዚህ ዘዴ ግዕዝ የእንግሊዝኛ እስፔሊንግ ጣጣ ውስጥ ሳይገባ የእንግሊዝኛውን የኮምፕዩተር ገበታ በመጋራት፣ በማዋሃድና ለብቻውም እንዲጠቀም ሆኗል። ይኸንንም ያደረጉት በፓተንት ማመልከቻቸው እንደጠቀሱት ግዕዝን በቀላሉና በቀለጠፈ ዘዴ መክተብ የሚያስችል ዘዴ ስለኣልነበረ ነው። [http://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_language] ነፃውና የሚሸጠው ግዕዝኤዲት ሶፍትዌር የተሸፈኑት በኣንድ የባለቤትነት መታወቂያ ስለሆነ ማስጠንቀቂያው ለሁለቱም ነው። ፓተንቱ ቢኖርም ባይኖርም ከፈጠሩት ዘዴ የተሻለ በኣሁኑ ጊዜ ስለሌለ ማንኛውምን ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብም ያስችላል። ለምሳሌ ያህል በፈጠሩት ኣዲስ ዘዴ ኮምፕዩተሩ በኣለው 47 መርገጫዎች የግዕዝ ሳድሳንና ኣኃዞች በኣንድ ኣንድ መርገጫዎች ሲከተቡ ሌሎች ከ400 በላይ የሆኑት የግዕዝ ቀለሞች እያንዳንዳቸው በሁለት መርገጫዎች ይከተባሉ። [http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4] ስለዚህ በእዚህ ዘዴ መፈጠር የተነሳ ቀለሞችን በሁለትና ከእዚያ በላይ መርገጫዎች በመጠቀም ወይንም የግዕዝን ቀለም ላቲን በማይጠቀምበት ኣዲስና ኋላ ቀር ዘዴ እንደላቲን ቃላት በእስፔሊንግ መክተብ ኣያስፈልግም። ይህ በእንዲህ እንዳለ ዓማርኛውን [http://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] በኣራት መርገጫዎች የሚያስከትቡ ዘዴዎችንና የኮምፕዩተር ፕሮግራሞች በነፃ በማደል እያዘናጉ በማለማመድ ላይ የኣሉም ኣሉ። ይህ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች በኣራት መርገጫዎች ስለማያስከትብና ሊያዛልቅ ስለማይችል ዓማርኛውንም ሆነ እንግሊዝኛውን ሳይጠቅም ሁለቱንም ከሌሎች የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች እንዳያጣላና እንዳያስተዛዝብ ዶክተሩ የፈጠሩት ይራዳል። ቸልተኝነት ከቀጠለ ግን የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ኣናሳ እንዳይሆኑ ሳያስተውሉ በተገኘው በመጠቀም ይሀን ወሳኝ ጊዜ ከማባከን መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ግዕዝኤዲት የሚከትበው እንደ እንግሊዝኛው ኣከታተብ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ቢመስልም ከእንግሊዝኛው በተሻለ፣ በረቀቀ፣ ኃይለኛና ኣዲስ ዘዴ ስለሆነ ፊደላችንን በዓለም ላይ ለማስፋፋትና በድምፃዊነቱ ጥቅም ላይ ለማዋል በሚገባ ተዘጋጅቷል። ሥራውም ሳይንስን የተመረኰዘ ነው። የግዕዝ ፊደል የረዥም ጊዜ ተናጋሪዎችና ጸሓፊዎች የኣሉት ሲሆን ድምጽን እንዲወክል የተሠራውን የእንግሊዝኛውን ዓለም-ኣቀፍ ድምፃዊ ፊደል (International Phonetic Alphabet) ሊረዳ ይችላል። [http://en.wikipedia.org/wiki/Typing] በኣሁኑ ጊዜ ግዕዝ በዩኒኮድ ዕውቅና ያገኙትን የቢለን፣ ቤንች፣ ምኢን፣ ሙርሲ፣ ሱሪ፣ ትግረ፣ ትግርኛ፣ ኣገው፣ ኣውንጂ፣ ኦሮምኛ፣ ዓማርኛ፣ ዲዚ፣ ዳውሮ፣ ጉሙዝ፣ ጉራጌ፣ ጋሞ ጎፋ እና ግዕዝ ቋንቋዎች የሚጋሯቸውን ቀለሞችና ሌሎችንም ያስከትባል። ይህ የውክፔዲያ ገጽም የተጻፈውና የቀረበው በግዕዝ ፊደል ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D] ግዕዝኤዲት.ኮም [http://www.geezedit.com] (Geezedit.com) [http://www.youtube.com/watch?v=YQZzwWuQS5Y] የኮሎራዶው ኣብሻ/የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ኩባንያ ሌላ የእሳቸውና ባለቤታቸው ወ/ሮ [[ሠናይት ከተማ]] ድረገጽ ነው። የሁሉም ስም ግዕዝኤዲት ቢሆንም የነፃው ኃይልና ኣጠቃቀም የተወሰነ ነው። ዶክተሩም እንዴት የግዕዝ ፊደል ለኮምፕዩተሮች፣ የእጅ ስልኮችና ለመሳሰሉት መቅረብ እንደሚቻል በሳይንሳዊ ምርምር የደረሱበትን ለገበያና በነፃ ከማድረስ ኣልፈው ለፊደሉ መብት ታግለው ስለተሳካላቸው በምርምሩ በመቀጠል ትክክለኛ መደብ ፈጥረዋል። [http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PG01&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.html&r=1&f=G&l=50&s1=%2220150212592%22.PGNR.&OS=DN/20150212592&RS=DN/20150212592] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PG01&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.html&r=1&f=G&l=50&s1=%2220150212592%22.PGNR.&OS=DN/20150212592&RS=DN/20150212592 |date=20201111212907 }} እየተሻሻለም ነው። ስለዚህ እያንዳንዱን ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብን ጨምሮ ከኣሁን ወዲያ መጠቀም ኣስፈላጊ ኣይደለም። ሕዝቡም ይሀን ተገንዝቦ ሳይንስ በፈጠረው የተራቀቀ መሣሪያ በሳይንሳዊ ወጉና በማዕረጉ መጠቀም እንጂ ለተለያዩ ዓላማዎችና በነፃ የሚቀርቡት ኋላቀር ኣከታተቦች ኣንዳንዱን እያበላሹት እንደሆነ መገንዘብ ይገባል። ግዕዝ በኮምፕዩተር እንዲሠራ ኣዲስ ግኝት ሲቀርብ በኮምፕዩተር ዘመን ብቻውን ማሠራት በቂ ስለኣልሆነ ሞዴት የግዕዝና የእንግሊዝኛ ማተሚያ ነበር። የኮምፕዩተር ኣጠቃቀም ከዶስ ወደ ዊንዶውስ ሲዞር ዶክተሩ ኢትዮወርድን በማቅረብ ለመጀመሪያ ጊዜ ግዕዝ ዊንዶውስን እንዲጠቀም ኃይል ኣገኘ። የኢትዮወርድ ኢትዮኤዲትም ሌሎች ጥቂት የዊንዶውስ ፕሮግራሞችም ውስጥ ይሠራ ነበር፦ ምሳሌ ወርድፐርፌክትና ኳርክኤክስፕሬስ። በግዕዝኤዲት ኮምፕዩተር በግዕዝ እንዲጠቀም ሆነ። ግዕዝ ወደ እጅ ስልክ ሲገባም የግሉ የማቀነባበሪያ (የግዕዝኤዲት) ገበታ ኖሮት ስልኩን በፊደሉና ከላቲን ጋር በመጋራት እንዲሠራ ኣደረጉ። የግዕዝኤዲት ኣከታተብ ትክክለኛና ሳይንሳዊ ከመሆኑም ሌላ ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች በእኩልነት ተስተናግደዋል። የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ቀለሞቻቸውን በወጉና በቀላሉ እንዲጠቀሙ ኣስችሏል። ባለፉት ጥቂት ዓመታት የዶክተሩ ፓተንት ማመልከቻ 20090179778 [http://www.google.com/patents/US20090179778] በሚከተሉት የኣሜሪካ ፓተንቶች ተጠቅሷል፦ [http://www.google.com/patents/US20090179778#forward-citations] 8,381,119 [http://www.google.com/patents/US8381119]፣ 8,645,825 [http://www.google.com/patents/US8645825]፣ 8,706,750 [http://www.google.com/patents/US8706750]፣ 8,700,653 [http://www.google.com/patents/US8700653]፣ 8,762,356 [http://www.google.com/patents/US8762356]፣ 8,812,733 [http://www.google.com/patents/US8812733] ከጠቃሾቹም የፓተንቶች ባለመብት ዋነኛው ጉግል [https://www.google.com/] ነው። ይህ ለኢትዮጵያም ክብር ነው። ስለ ዶክተሩ ሥራ የኣስተዋወቁና የኣመሰገኑ ከኢትዮጵያውያን ማሕበሮች እስከ ዩኒቨርሲቲ ዩኒየን የኣሉ ቢኖሩም [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] [https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3] [https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ/photos/a.185958364845284.41252.182037128570741/722268424547606/?type=3&theater] ስለ ሥራዎቻቸው የኣልሰሙም ኣሉ። [http://archive.unu.edu/unupress/unupbooks/uu19ie/uu19ie0b.htm] [http://www.ethioreference.com/archives/6586] በቅርቡ ከኣንድ ኣንባቢ ስለ ዓማርኛና እንግሊዝኛ ኣጻጻፎች ጥያቄ ለግዕዝኤዲት ፌስቡክ (GeezEdit Facebook) (https://www.facebook.com/GeezEdit/) ቀርቦ ነበር። [23] ጽሑፍን በግዕዝ ፊደል መጻፍ ያታርፋል። ኣንድን ገጽ በዓማርኛ ወይም እንግሊዝኛ ጽሑፎች ለመሙላት ዓማርኛውን የበለጠ ጊዜ ይወስድበታል። ምክንያቱም ዓማርኛ ቃላቱን ሲጽፍ ከእንግሊዝኛው በኣንድ ሦስተኛ ግድም በኣነሰ ስፍራ ስለሚያሰፍረው ነው። በእንግሊዝኛ ሦስት ገጾች ለሚያስፈልጉት በዓማርኛው ሁለት ገጾች ገደማ ይበቁታል። ይኸም የሆነበት ግዕዝ ድምፃዊ ፊደል ሲሆን ላቲን ፊደላዊ በመሆኑ ነው። እንግሊዝኛው የሚጻፈው በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ሲሆን ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ በሁለት መርገጫዎች ስለተከተበ እንግሊዝኛው ብልጫ የኣለው ይመስል ነበር። በቅርቡ ግን በዶ/ር ኣበራ ሞላ ግኝት ግዕዝን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብ ስለተቻለ ኣከታተቡ ከእንግሊዝኛው ጋር እኩል ቢመስልም በላጭ ሆኗል። እንግሊዝኛ 47 መርገጫዎች የኣሉትን ኮምፕዩተር ከዝቅ (Shift) መርገጫዎች ጋር በመጠቀም 94 ቀለሞችን ያስከትባል። ግዕዝኤዲት (GeezEdit) የዝቅ መርገጫዎችን ሳይጠቀም ወደ 500 የግዕዝ ቀለሞችን ያስከትባል። ከላይ በቀረቡት ምክንያቶች ስፍራዎች ስለሚያስቀንስ ኣንድን ጽሑፍ ወረቀት ላይና በኮምፕዩተሮች ለማቅረብ ዓማርኛው ያታርፋል ማለት ይቻላል። ለምሳሌ ያህል “ዘ ኲክ ብራውን ፎክስ ጀምፕስ ኦቨር ዘ ሌይዚ ዶግ።” በዓማርኛ በ36 መርገጫዎች ተጽፎ 24 ስፍራዎች ይወስዳል። [http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html |date=20171011142705 }} “The quick brown fox jumps over the lazy dog.” በእንግሊዝኛ በ37 መርገጫዎች ተጽፎ 36 ስፍራዎች ይወስዳል። [http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf |date=20160418095022 }} [24] ይህ የእጅ ስልኮችንም (Smartphones) ኣጠቃቀም ይመለከታል። ስለዚህ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ስፍራ ያስባክናል። [https://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] ከላይ የኣሉት ሦስት ምሳሌዎች እንደሚያሳዩት በኣነሰ የኆኄያት ግድፈቶች (Spelling / አስፔሊንግ) እና ስፍራዎች (Space) ማስከተብ ብልጫዎች የነበረው የግዕዝ ፊደል በዶ/ር ኣበራ ግኝት የተነሳ የግዕዝ ፊደል ሓሳብን በኣነሰ ጊዜ (Time)፣ መርገጫዎች (Keystrokes) እና ገበታ (Keyboard) በማስከተብ ብልጫዎቹ ወደ ኣምስት ዓይነቶች ከፍ ብለዋል። ግዕዝ በእራሱ ፊደል እራሱን በዶክተሩ ግኝት ሲከትብ ከእንግሊዝኛው እስፔሊንግ ኣከታተብ የተሻለ ስለሆነ ግዕዝን በእንግሊዝኛ ፊደል እስፔሊንግ የሚያቀርቡትን ኣለመቃወም ሕዝቡን በማጃጃል ቀጥሎበታል። ግዕዝን ወደ ኮምፕዩተርና ጮሌ ስልክ ሲያስገቡ ፊደሉ የኣገኘውን ኣዲስ ሳይንስና ቴክኖሎጂ በሚገባ እንዲጠቀም ዶክተሩ አቅርበዋል፣ አስተምረዋልም። ይህ መሻሻል ስለኣለበት በየጊዜው መከታተል ያስፈልጋል። ===የአክሱም ሐውልት=== ስለ ዶ/ር አበራ ሞላ [http://eabogida.com/Document/Detail?DocumentId=1416] {{Wayback|url=http://eabogida.com/Document/Detail?DocumentId=1416 |date=20220815161009 }} [http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B] እና የ[[አክሱም]] [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Obelisk_of_Axum&oldid=870736637&fbclid=IwAR1NOb54PLKIz51OUsJc47BuZpF5s4kTJKFmS319y_gnEwxLqJzsP0HNYL4] [http://whc.unesco.org/en/list/15] [http://poc-creators.tumblr.com/post/40372812349/searchingforknowledge-sarraounia-the-obelisk] [[ሐውልት]] ከጣልያን ማስመለስ ጉዳይ ያውቁ ኖሯል? [http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm |date=20120403024936 }} [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} [http://www.ethiopic.com/heritage/money.htm]Aksum [http://whc.unesco.org/en/news/502/] Obelisk of Axum [http://www.teaching-africa.com/axum.html] [https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%8A%AD%E1%88%B1%E1%88%9D_%E1%88%90%E1%8B%8D%E1%88%8D%E1%89%B5] ጣልያኖች በሁለተኛው የዓለም ጦርነት ከ[[ኣክሱም]] የዘረፉትን [https://www.facebook.com/emnet.tadesse/posts/10155088373141814] [[የኣክሱም ሓውልት]] [http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf] እንዲመልሱ በ፲፱፻፵ ዓ.ም. የተባበሩት መንግሥታት ወስኖ [[ኢትዮጵያ]] እና ጣልያንም በጉዳዩ ተስማምተው ነበር። የተስማሙትም ጣልያን በኣሥራ ስምንት ወራት በወጪዋ ሓውልቱን ኢትዮጵያ መልሳ ኣክሱም እንድትተክል ነበር። ይህ ስለኣልተፈጸመ በፍርዱ መሠረትሓውልቱ [https://sacredsites.com/africa/ethiopia/sacred_sites_ethiopia.html] እንዲመለስ [[ቀዳማዊ ዓፄ ኃይለ ሥላሴ]]፣ ኮሎኔል [[መንግሥቱ ኃይለ ማርያም]] እና ኣቶ [[መለስ ዜናዊ]] ጠይቀው ጣልያን ለመመለስ ፈቃደኛ ኣልነበረችም። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] የሰውንም ልመና ስለኣልሰሙ ብስጭቱ ቀጠለ። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/nationalcommittee/191200.html] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] [http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini] [http://lists.peacelink.it/africa/msg02263.html] በኋላም የተተከለበት ሮም ከተማ እንዳለ መብረቅ እንደመታው እንዲመለስ ኣቶ መለስ ዜናዊ ቢጠይቁም ሊያናግሯቸው እንኳን ፈቃደኞች ስለኣልሆኑና [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2119400.stm] [http://www.museum-security.org/02/074.html] [http://www.irinnews.org/report/32241/ethiopia-pressure-mounts-return-axum-obelisk] ጣልያኖች ስለኣልመለሱት [http://www.news24.com/Africa/News/Ethiopia-despairs-about-obelisk-20020613] የኢትዮጵያ ወዳጆች ሓውልቱ እንዲመለስ የተቻላቸውን ሁሉ እንዲያደርጉ ግንቦት ፳፭ ቀን ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. በ[[ሮም]] ንግግራቸው መጠየቃቸው ይታወሳል። [http://www.ethiopiaemb.org.cn/bulletin/diplomacy.html] [http://en.people.cn/200206/13/eng20020613_97804.shtml] የሮም ኢትዮጵያውያን ተቃውሞም ነበር። ቀደም ብሎም የኣንዳንድ ታዋቂ የዓለም ሰዎች፣ ኢትዮጵያውያንና የኣክሱም ሕዝብ [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-question-of-the-looted-and-still-not-returned-aksum-obelisk/] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/tribune/11-07-97.html] [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-4-the-stadium-demonstration-and-the-petitioning-of-international-scholars/] [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-5-the-ethiopian-parliament-and-the-people-speak-out/] [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1448531.stm] [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1402354.stm] [http://www.tourismethiopia.gov.et/English/Attractions/Pages/AxumObelisks.aspx] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/] የጥያቄ ፊርማ ጣልያኖችን ከኣለማስጨነቁም ሌላ [http://web.peacelink.it/afrinews/71_issue/p3.html] ሓውልቱ ከተመለሰ ሥልጣኔን እለቃለሁ የኣሉም የጣልያን ባለሥልጣንም ነበሩ። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] ለኣለመመለስ ከቀረቡት ሰበቦች ሓውልቱ ጣልያን ኣገር ስለቆየ ጣልያናዊ ሆኗል፣ [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/1448531.stm] [https://archive.today/20150309142631/http://www.crosswalk.com/archive/italy-claims-ethiopian-obelisk-of-axum-687892.html] ቀደም ብሎ ፈቅዶት የነበረውን ገንዘብ የለንም በማለት፣ [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Obelisk_of_Axum] ሓውልቱ ስለኣረጀ ኢትዮጵያ ሲደርስ ይሰባበራል፣ በኣካባቢው ጦርነት ኣለ፣ በገንዘቡ ኣክሱም ያለውን ትልቁን የኣክሱም ሓውልት እንትከልበት፣ [http://ethiopiaonline.net/obelisk/newyorktimes/17-01-02.html] መመለስ የሚችለው ኣይሮፕላን ጦርነት ላይ ነው፣ ዓፄ ኃይለሥላሴ ሓውልቱን በስጦታ ለሮም ከተማ ሰጥተዋል [http://www.elginism.com/similar-cases/looted-axum-obelisk-to-return-home-to-ethiopia/20031024/4418/] ነበሩበት። [http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Obelisk_of_Axum] [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] [http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini] [https://www.toncremers.nl/threat-to-african-cultural-heritage/] ኢትዮጵያም ሓውልቱን ከፈለገች ለጣልያን መክፈል ኣለባት የኣሉም የጣልያን ኣክራሪ እንደነበሩ በኋላም ተደርሶበታል። [http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1] ሓውልቱን መብረቅ ከመታው በኋላ ዶ/ር ኣበራም በግላቸው ለ[[ዩናይትድ እስቴትስ]] [[ፕሬዚደንት]]፣ ጥቂት ሴነተሮችና የኮንግረስ ወኪሎች እንዲረዱ የጻፉት ደብዳቤ መልስ ሳያገኝ ቀረ። በመጨረሻም ርዝመቱ 79 ጫማዎችና ክብደቱ 160 ቶን የሆነው ከ፲፯፻ ዓመታት በላይ ዕድሜ ያለው የኣክሱም ሓውልት ሦስት ቁርጥራጮች ተደርጎ መጋዘን የተቀመጠው [http://www.africanidea.org/magnificent_aksum.html] የትም ኣይሄድም ተብሎ በማዘናጋት ኣጀንዳ ቆየ። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] ወደ ኢትዮጵያ እንዳይመለስ ኣሜሪካ ኣውሮፕላንና [[ጣልያን]] ገንዝብ ከለከሉ የሚለውን የጦቢያ የካቲት ፳፭ ቀን ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. (March 4, 2004) ጽሑፍ {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/money.htm |date=20120403030538 }} የዓዩትና የፕሮፌሰር [[ሪቻርድ ፓንክኸርስት]] በዩናይትድ እስቴትስ መማረር [http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/ambassador.htm |date=20120403024936 }} ያላስደሰታቸው ዶ/ር ኣበራ ሞላ ቅር ኣላቸው። በእዚህም የተነሳ ሓውልቱን በትናንሹ ኣስቆርጦ ገንዘብ ከዓለም ሕዝቦች ላይ በኢንተርኔት ማሰባሰብ እንደሚችሉ ኣዲስ ኣበባ ለሚገኘው የጣልያን ኤምባሲ በኢሜይል የካቲት ፳፰ ቀን ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. ከዓሳወቁ በኋላ [http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm |date=20150725213113 }} ኣጣብቂኝ ውስጥ የገባው የጣልያን መንግሥት ወጪውን ከፍሎ ሓውልቱን እቦታው እንደሚተክለው ገለጸላቸው። በተጨማሪም ሌላ የጣልያን ኤምባሲ ባለሥልጣን የሆኑ ዶክተር ሰርቦ ሓውልቱን ለማስጫን ተስማሚ ኣውሮፕላን እያፈላለግን ነው ብለው መጋቢት ፫ ቀን ፲፱፻፺፮ ዓ.ም. (March 12, 2004) ለዶ/ር ኣበራ ኢሜይል ላኩ። ይኸንንም ለሓውልቱ መመለስ ለኣያሌ ዓመታት ሲታገሉ ለነበሩት ፕሮፌሰር ገልጸው ሓውልቱን መብረቅ ከመታው በኋላ ሊረዱዋቸው ስለጀመሩ በኢሜይል ይጻጻፉ ስለነበረ ላኩላቸው። ፕሮፌሰር ፓንክኸርስትም የዶክተሩን ሓሳብ ከሰሙ በኋላ የታችኛውን ሁለት ማስቆረጥም እንደሚያስፈልግና ገንዘብ ሊዋጣ እንደሚችል ጣልያኖችን ማሳወቅ እንዲከፍሉ ሊያስገድዳቸው ሳይችል እንደማይቀር ደግፈው ኣስታውቀዋቸው ነበር። ግንኙነት ስለኣልነበራቸው ለኢትዮጵያ ባለሥልጣኖች ግን ሳያሳውቁ [http://rome.wantedworldwide.net/news/372/axum-obelisk.html] [http://www.unesco.org/new/en/unesco/partners-donors/the-actions/culture/resettlement-of-aksum-obelisk/] [http://www.theepochtimes.com/news/4-11-18/24447.html] ኣንዳንዶቹን ጽሑፎች ኢትዮፒክ.ኮም ድረገጻቸው ላይ ቢያስቀምጡም ብዙዎቹ ስለኣላነበቡት ጣልያን ወጪውን ለምን ለመክፈል እንደተስማማች ቢጻፍም በጊዜውና እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ሳይታወቅ የቆየ ይመስላል። [http://www.news24.com/Africa/News/Ethiopia-unveils-Axum-Obelisk-20080904] [http://www.theepochtimes.com/news/4-11-18/24447.html] [http://forums.rasta-man.co.uk/smf/index.php?topic=855.0] {{Wayback|url=http://forums.rasta-man.co.uk/smf/index.php?topic=855.0 |date=20190819093844 }} [http://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Dr.+Aberra+Molla&source=bl&ots=--zz8kODT4&sig=MG0ZrM5LLBxEW_wYdK-iYl6rZmM&hl=en&sa=X&ei=VOxTVLSiJoilyQTvt4CoCg&ved=0CC4Q6AEwAzge#v=onepage&q=Dr.%20Aberra%20Molla&f=false] [http://everything.explained.at/Obelisk_of_Axum/] ለኢትዮጵያ መንግሥት ግን ጣልያኖች ገንዘቡን እንደሚከፍሉ [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] እስከ ሓምሌ ፺፮ ዓ.ም. ድረስ ያላሳወቁ [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] [http://rome.wantedworldwide.net/news/372/axum-obelisk.html] [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] [https://web.archive.org/web/20110519072734/http://www.unesco.org/new/en/unesco/partners-donors/the-actions/culture/resettlement-of-aksum-obelisk/] ይመስላል። [http://www.theepochtimes.com/news/4-11-18/24447.html] ጣልያኖች ቃላቸውን ደጋግመው ስለኣጠፉ እንደሚመልሱ የተስማሙበትንና የዶክተሩን ጉዳይ በሚገባ የሚያውቁት ፕሮፌሰር ፓንክኸርስትም ታግሰዋል። [http://www.voanews.com/a/a-13-2005-04-12-voa28/391443.html] ስለ ገንዘብና ኣይሮፕላን መጥፋት ጣልያኖች ሲያወሩ መቆየታቸውን ''ዘ ጋርድያን'' ጋዜጣ (The Guardian, July 16, 2004) የኣተመው ኣንድ ምሳሌ ነው። [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] በእዚህም ጊዜ (ሰኔ፣ ፺፮) ለሓውልቱ የብረት ማቀፊያ ተሠራለት። በመጨረሻም ሓውልቱ በ፺፰ ሲመለስ እንኳን ደስ ያለዎት የሚል የምስጋና ኢ.ሜይል ዶክተሩ ስለጉዳዩ ለዓመታት ለታገሉት ፕሮፌሰር ላኩ። ኤምባሲውም ዶ/ር ኣበራን ድንጋይ ከምታመላልስ ለረሃብተኛው ሕዝብ በገንዘቡ እህል ግዛበት ያለበትን ኢሜይል ኣስታውሰዋቸው ሓውልቱ ኢትዮጵያ ሲደርስ ፕሮፌሰሩ ደረሰኝ ብለው ከኣቀረቡት የእንግሊዝኛ ኢ.ሜይሎች መካከል የዶክተሩ ኣንዱ ነበር። [http://www.ethiopic.com/heritage/obelisk_email.htm] [https://web.archive.org/web/20120403033747/http://www.ethiopic.com/heritage/obelisk_email.htm] ኣሜሪካኖችም የሓውልቱን ቁርጥራጮች ትክክለኛ መጠን ለማወቅ ተጠይቀው ያወጡትን ወጪና የኣክሱም ኣይሮፕላን ማረፊያ ችሎታ ያጠኑበትን ገንዘብ ጣልያኖች ኣልከፈሉንም ብለዋል። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] በእዚህ ኣኳኋን ወደ ስምንት ሚሊዮን ዶላር የጣልያን መንግሥት ወጪ [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] ሓውልቱ በሩስያ ኣንቶኖቭ ኣይሮፕላን ከጣልያን ወደ ኢትዮጵያ ተመልሶ [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4458105.stm#graphic] በ[[የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት የሳይንስና የባህል ድርጅት]] መኃንዲሶች እርዳታና ሥራ (ኢንጂነር ክሮቺ) [http://whc.unesco.org/en/news/116/] ኣክሱም ተተክሎ ነሓሴ ፳፱ ቀን ፳፻ ዓ.ም. ተመርቋል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} [http://whc.unesco.org/en/news/504] ቪድዮዎችም እዚህ [http://www.youtube.com/watch?v=dr_-1B1u-f4] [http://www.youtube.com/watch?v=iYbk1MxMHmM] [http://www.youtube.com/watch?v=vsc2RihjI0k] ኣሉ። ዓፄ ኃይለሥላሴ ሓውልቱን ጣልያኖች ከኣክሱም ሲወስዱትም ከመቃወማቸውም ሌላ ለብዙ ኣሥርት ዓመታት ሓውልቱ እንዲመለስ በሮም የኢትዮጵያ ኣምባሳደሮችና በየተባበሩት መንግሥታት የኢትዮጵያ ወኪሎች ጠይቀዋል። [http://articles.latimes.com/2003/nov/30/world/fg-obelisk30] የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኣክሱም እንዲመለስ በዓፄ ኃይለሥላሴ ዘመን መንግሥት የኢትዮጵያ ምክር ቤት ጠይቆ ነበር። ፕ/ር ፓንክኸርስት የኣክሱም ሓውልት ለኢትዮጵያ እንዳልተመለስ ለኣንድ የጣልያን ጋዜጣ በ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. የጻፉትን የኣነበቡ ብሩኖ ኢምፔሪያሊ ለኣንድ ጋዜጣ የድጋፍ ደብዳቤ ጻፉ። የተጻፈውን የኣነበቡ ቪንሴንዞ ፍራንካቪግሊያ፣ ጁይሴፔ ኢንፍራንካ እና ኣልበርቶ ሮሲ የተባሉ ምሁራን ሓውልቱ እንዲመለስ ለጣልያን መንግሥት ደብዳቤ ከጻፉ በኋላ ፕሮፌሰሩም ይኸን ድጋፍ እንደሰሙ ኢትዮጵያውያን ፊርማ እንዲያሰባስቡ ጠየቁ። በእዚህም በመተባበር ከ500 ፊርማዎች በላይ በማሰባሰብ ከተሳተፉት መካከል [[ኣሰፋ ገብረማርያም]]፣ ልጅ [[ሚካኤል ዕምሩ]]፣ [[ሺፈራው በቀለ]]፣ ክሎውድ ሰምነር፣ ደኒስ ጀራርድ፣ ፕሮፌሰር [[መስፍን ወልደማርያም]]፣ ክቡር ደጃዝማች [[ዘውዴ ገብረሥላሴ]]፣ [[ሎሬት ፀጋዬ ገብረመድኅን]]፣ [[ተክለጻዲቅ መኩሪያ]]፣ [[ተፈራ ደግፌ]]፣ ፕ/ር [[ፍቅሬ ቶሎሳ]]፣ ፕ/ር [[ኣቻምየለህ ደበላ]]፣ ፕ/ር [[ኣሸናፊ ከበደ]]፣ [[ካሳሁን ቸኮል]]፣ ሃሪ ችሃብራና [[ራስተፈሪያን]] ነበሩበት። በዓመቱም ፕሮፌሰሩን የጨመረ ፲ ሰዎች የኣሉት የኣስመላሽ ኮሚቴ ተቋቋመ። ፕ/ር ፓንክኸርስት ስለ ጉዳዩ ካነሱበትና ሌሎችም በእየጊዜው ሲጽፉ ሓውልቱን ለማስመለስ ከ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. ጀምሮ የኣምስት ዓመታት የኣስተዋጽዖ ዝርዝር ውስጥ የሚከተሉት ኣሉበት። [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-question-of-the-looted-and-still-not-returned-aksum-obelisk/] [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-4-the-stadium-demonstration-and-the-petitioning-of-international-scholars/] {{Wayback|url=http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-4-the-stadium-demonstration-and-the-petitioning-of-international-scholars/ |date=20131228023930 }} የ[[ኣዲስ ኣበባ ምክር ቤት]]፣ [http://www.unesco.org/culture/laws/pdf/abstract_hailemariam.pdf] የ[[ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ]] ተማሪዎች የጥያቄ ፊርማ፣ ፕ/ር [[እስቲቨን ሩበንሰን]]፣ ፕ/ር ደኒስ ማክ እስሚዝ፣ ኣቡነ [[ጳውሎስ ፭ተኛ]]፣ ዶ/ር [[ሳሊም ኣህመድ]] ሳሊም፣ ፕ/ር ፓስካል ጄ. ኢምፐራቶ፣ ፕ/ር ፍረደሪክ ጋምስት፣ ፕ/ር ኖርማ ኮምራዳ፣ ራጌሽዋር ሲንግ፣ ባማን ኣሊፍ፣ ዶ/ር ነቪል እስሚዝ፣ ሲይልቭያ ኤይሊንግ፣ [[ግለንዳ ጃክሰን]]፣ ኣቶ [[ገብሩ ኣሥራት]]፣ ፊታውራሪ [[ኣመዴ ለማ]]፣ ፊታውራሪ [[ኣበባየሁ ኣድማስ]]፣ ቀኛዝማች [[ቢያዝን ወንድወሰን]]፣ ሻምበል [[ምሩጽ ይፍጠር]]፣ ሻለቃ [[ዻራርቱ ቱሉ]]፣ ዶ/ር [[ፈቃዱ ገዳሙ]]፣ [[ልዑልሥላሌ ተማሙ]]፣ ኢንጂነር [[ታደለ ብጡል]]፣ [[ተስፋዬ ዘለለው]]፣ ሚስስ ዊንዞፕ ቦዝወል፣ [[ኣንጀሎ ደል ቦካ]]፣ ዶናልድ ክረሜይ፣ [[ጆን እስፔንሰር]]፣ ዴቪድ በክስተን፣ ኣልበርቶ እስባክቺ፣ [[ሰይድ ሳማታር]]፣ ቪራጅ ጉፕታ፣ ፕ/ር [[ሃጋይ አርሊች]]፣ [[ሪቻርድ ግሪንፊልድ]]፣ ፒተር ጋረትሰን፣ ዩሪ ኮቢስቻኖቭ፣ ማርያ ራይት፣ ካትሱዮሺ ፋኩይ፣ ጃክ ጎትሌ፣ ፕ/ር ኢማኑኤል ሴሚ፣ ሮጀር ሽናይደር፣ ፕ/ር ክሪስቶፈር ክላፋም፣ ፕ/ር ፍረድሪክ ሃሊደይ፣ ፖውል ብሪትዝኪ፣ [[ኣሊ ማዝሩይ]]፣ ቶማስ ፓከንሃም፣ ኮህን ለጉም፣ ኬረን ዳልተን፣ ሆዜ ጃፊ፣ ፕ/ር ዊሊያም ዲያኪን፣ ዶ/ር ኪርስተን ፒደርሰን፣ ካትርይን ባርድ፣ ዶ/ር ረይደልፍ ሞልቬር፣ ኣይቫን ኣድለር፣ [[ዊልፍረድ ተሲገር]]፣ [[ግራሃም ሃንኮክ]]፣ ሰር በርናርድ ብሬይን፣ ሉትዝ ቤከር፣ ሮደሪክ ግሪየርሰን፣ [[ሪታ ማርሌይ]]፣ ጀርሜን ግሪር፣ ሲሮ ታደኦ፣ [[ኒኮላ ደማርኮ]]፣ ፕ/ር [[ኤፍሬም ይስሃቅ]]፣ ፕ/ር [[ሥዩም ገብረእግዚኣብሔር]]፣ ዶ/ር [[ጌታቸው ኃይሌ]]፣ ፕ/ር [[ኣሸናፊ ከበደ]]፣ ዶ/ር [[ካሳሁን ቸኮል]]፣ ዶ/ር [[ኣስፋወሰን ኣስራቴ]]፣ ልጅ [[ዘውዴ ኃይለማርያም]]፣ [[ሳሙኤል ፈረንጅ]]፣ ሪቻርድ ባልፍ፣ ሃሪ ካህን፣ ዶ/ር [[ካሳይ በጋሻው]]፣ [[ሪታ ፓንክኸርስት]]፣ ክቡር [[ደጃዝማች ዘውዴ ገብረሥላሴ]]፣ ኣርቲስት [[ኣፈወርቅ ተክሌ]]፣ ሴጉን ኦሉሶላ እና [[የኢትዮጵያ እግር ኳስ ፌደሬሽን]] ይገኙበታል። [https://richardpankhurst.wordpress.com/] ሰለ ሓውልቱ ጉዳይ በየጊዜው በመጻፍ ከተራዱትም ውስጥ “[[ኢትዮፒያን ሪቪው]]” ([[ኤልያስ ክፍሌ]])፣ “[[ኢትዮፕያን ሬጂስተር]]” ([[ግርማ በቀለ]])፣ “[[ኢትዮፕያን ኮመንቴተር]]”፣ “[[ኣዲስ ትሪብዩን]]” እና “[[ቤዛ]]” ተጠቅሰዋል። ሓውልቱ እንዲመለስ እስከ ፲፱፻፺ ዓ.ም. እንቅስቃሴውን በመቀጠል ከተዘረዘሩት መካከል የሚከተሉት ኣሉበት። [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-5-the-ethiopian-parliament-and-the-people-speak-out/] {{Wayback|url=http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/the-unfinished-history-of-the-aksum-obelisk-return-struggle-5-the-ethiopian-parliament-and-the-people-speak-out/ |date=20131227174403 }} [[የኣክሱም ሓውልት ኣስመላሽ ኮሚቴ]]፣ የኢትዮጵያ መንግሥትና [[ሕዝብ]]፣ ኣቶ [[ኃብተኣብ ባይሩ]]፣ ፕ/ር [[ሳሙኤል ኣሰፋ]]፣ ኣቶ [[ዳዊት ዮሓንስ]]፣ [[የኢትዮጵያ ፓርላማ]]፣ ፕ/ር [[ባሕሩ ዘውዴ]]፣ ማርኮ ቪጎኒ፣ የትግራይ ክልል ፓርላማ፣ ቶኒ ሂኬይ፣ [[ናፍታለም ኪሮስ]]፣ እስቲፈን ቤል፣ [[ኣልበርቶ ኢምፔሪያሊ]]፣ የሮም ኢትዮጵያውን፣ [[ጃራ ኃይለማርያም]]፣ ክቡር ኣቶ [[ወልደሚካኤል ጫሙ]]፣ ክቡር ኣቶ [[ሥዩም መስፍን]]፣ ፕ/ር ፍራንካቪግሊያ፣ [[በላይ ግደይ]]፣ ዶ/ር [[ተቀዳ ዓለሙ]]፣ ፕ/ር [[እንድርያስ እሸቴ]] [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obeliskpetition.html] {{Wayback|url=http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obeliskpetition.html |date=20100629232640 }} [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obelisca.html] {{Wayback|url=http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/obelisca.html |date=20100629232758 }}፣ ፕ/ር [[ኣበበ ከበደ]] [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/] [https://www.facebook.com/abkebede/videos/vb.1575923807/10210965986177057/?type=2&theater] ፣ ክቡር ኣቶ [[ተሾመ ቶጋ]]፣ ጆርጅዮ ክሮቺ፣ የታዋቂ ኢትዮጵያውያን ፊርማ፣ ፲፬ሺህ ፊርማ የፈረሙ የኣክሱም ሕዝብና ብዙ ሺህ ፊርማ ያለው በዓለም ላይ ያሉ ኢትዮጵያውያና ሌሎች የጥያቄ ፊርማ (ፔቲሽን)፣ የጥቂት ኣፍሪቃ ኣገሮች ኣምባሳደሮች ደብዳቤዎችና ሌሎችንም ጠቅሷል። ስለ ፊርማውም በማሰማት የ[[ቢቢሲ]] ሬድዮና ቴሌቪዥን፣ የ[[ካናዳ]] ሬድዮ፣ የ[[እንንግሊዝ]]፣ የጣልያንና ኣንዳንድ የዓለም ጋዜጣዎች ትኩረት በመስጠት ረድተዋል። ኣንድ ቪድዮም ተሠርቶ ነበር። ለእዚህ ጉዳይ ከተረባረቡት መካከልም [[ብርሃኑ ተሰማ]]፣ [[ልዑልስገድ ተማሞ]]፣ [[ቢያዝን ወንድወሰን]]፣ [[ኣበባየሁ ኣዳማ]]፣ [[ኣፍሮሜት]] (AFROMET)፣ [[ኣሉላ ፓንክኸርስት]]፣ ታጋስ ኪንግ፣ ቶኒ ሂኪ፣ ሬናቶ ኢምፔሪያሊ፣ ጌይል ዋርደን እና [[ኣንድሩ ሎውረንስ]] ነበሩ። እዚህ የቀረበው በስም የተጠቀሱትን ብቻ ስለሆነ ወደፊት ማሟላትና ስለ እያንዳቸውም በስማቸው መጻፍ ይቻላል። ከእዚህ ሁሉ ድካም በኋላ ጣልያኖች ሓውልቱን እንደሚመልሱ ቃል ገብተው በ፲፱፻፺ ዓ.ም. ይመለሳል ተብሎ (ኢትዮጵያም ፕሮፌሰር ፓንክኸርስት የኣሉበት [[የኣክሱም ሓውልት ኣስመላሽ ኮሚቴ]] በ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. ተቋቁሞም ስለነበረ (በ1988 ዓ.ም. ከጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት በተጻፈ ደብዳቤ ለማስታወቂያና ባህል ሚኒስቴር ሐውልቱን ለማስመለስ የሚረዳ ብሔራዊ ኣስተባባሪ ኣካል እንዲቋቋም በተጠየቀው መሠረት፣ ሓውልት ኣስመላሽ ብሔራዊ ኮሚቴም ተቋቁሞ ነበር።) [http://www.elginism.com/similar-cases/axum-obelisk-re-erection-discussed-with-unesco/20050728/178/] ) የጣልያን [[ፕሬዚደንት]] ኢትዮጵያን ሲጎበኙ ይቅርታ ከጠየቁም በኋላ የመመለሱ ጉዳዩ በወሬ ቀረ። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/tribune/11-07-97.html] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/] [http://ethiopiaonline.net/obelisk/nationalcommittee/191200.html] [http://lubbockonline.com/stories/122698/LA0527.shtml] [http://zoomata.com/archive/italians-protest-return-of-axum-obelisk/#comments] [http://lists.peacelink.it/africa/msg02263.htm] ይህ የኢትዮጵያና የጣልያን ጠቅላይ ሚኒስትሮች ስለ ሓውልቱ መመለስ ከተፈራረሙና [[ቴምብር]] ሁሉ ከተሠራ በኋላ ነበር። በመጨረሻም በዶ/ር [[ኣበበ ከበደ]] የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የቀድሞ ተማሪዎች ኔትወርክ [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/obelisk/] [http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/] {{Wayback|url=http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/ |date=20110910062033 }} በኩል ለጣልያን ጠቅላይ ሚኒስቴር በእንግሊዝኛና ጣልያንኛ የተጻፈው የልመና ደብዳቤ (14 June 2001) መልስ ሳያገኝ ቆይቶ በዓመቱ ግድም ሓውልቱን መብረቅ መታው። ሓውልቱን መብረቅ ሳይመታው ከስድስት ወራት ቀደም ብሎ የኢትዮጵያው ጠቅላይ ሚኒስርት ለጣልያኑ ኣቻቸው በነበሩት ውለታዎች መሠረት ሓውልቱ እንዲመለስ ደብዳቤ ጽፈው መልስ እንኳን ተነፈጋቸው። [http://articles.chicagotribune.com/2002-03-10/news/0203100403_1_obelisk-ethiopian-people-ethiopian-embassy] {{Wayback|url=http://articles.chicagotribune.com/2002-03-10/news/0203100403_1_obelisk-ethiopian-people-ethiopian-embassy |date=20150402152748 }} እንዲህም ሆኖ ሓውልቱ እንዲመለስ የደገፉ ጣልያኖች ነበሩ። የጣልያን መንግሥት ግን ለመመለስ ፈቃደኛ ስለኣልነበረ ተስፋ ተቆርጦ ነበር። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/tribune/04-07-97-brit.html] የሓውልቱ መመለስ ጉዳይ እንደገና ያንሰራራው ጣልያኖች ሓውልቱን ሮም ሲተክሉት ብረት ኣስገቡበት እንጂ ከመብረቅ ስለኣልተከላከሉት ግንቦት ፲፯ ቀን ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. (May 28, 2002) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2012770.stm] መብረቅ ከመታውና ከላይ በኩል ተሰብሮና ከተጎዳ በኋላ ነበር። [http://www.unspecial.org/UNS641/t91.html] [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/2016098.stm] [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] ምክንያቱም ሌላ መብረቅ ቢመታው ሓውልት መሆኑ ቀርቶ የድንጋይ ክምር ሊሆን ስለሚችል ከልመና ያለፈ ኣስቸኳይ እርምጃ በኣንዳችን መወሰድ ስለነበረበት ነው ዶክተሩ በግላቸውና በብቸኝነት በጉዳዩ የገቡበት። የሚያሳዝነው ግን ሓውልቱን መብረቅ ከመታውም በኋላ እንኳን ለኢትዮጵያ እንዳይመለስ ተቋውሞ መቀጠል ነበር። [http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2119400.stm] [http://zoomata.com/archive/italians-protest-return-of-axum-obelisk/#comments] [http://www.elginism.com/similar-cases/looted-axum-obelisk-to-return-home-to-ethiopia/20031024/4418/] ከእዚህ በላይ ለተዘረዘሩትና ሌሎችም ለኢትዮጵያ ስለ ኣደረጉት ኣስተዋጽዖ በተለይ ለፕሮፌሰር ፓንክኸርስት እግዜር ውለታቸውን ይመልስልን። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} [http://danielgizawbooks.com/professor-richard-pankhurst-2/] {{Wayback|url=http://danielgizawbooks.com/professor-richard-pankhurst-2/ |date=20211019105617 }} ጣልያኖች የ[[ኣድዋ]]ን ድል ለመበቀልና [https://www.youtube.com/watch?v=2Itp4xvDNgc&feature=player_embedded] ኢትዮጵያ በ[[ሁለተኛው የዓለም ጦርነት]] ጣልያንን ለሁለተኛ ጊዜ ስለ ኣሸነፈች ተበሳጭተው ሓውልቱ ላይ ቢንጠላጠሉም [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] [http://monolithicmales.tumblr.com/post/111505866872/sarraounia-the-obelisk-of-axum-is-a] ከኣክሱም የወሰዱትን ሓውልት ሌላ ትውልድ ኣስመልሷል። [http://ethiopiaonline.net/obelisk/] [http://www.linkethiopia.org/guide-to-ethiopia/the-pankhurst-history-library/dr-vincenzo-francaviglia-and-the-re-erection-of-the-great-aksum-obelisk/] [http://www.tadias.com/08/02/2008/pankhursts-memories-of-the-aksum-obelisk-issue/] [http://nazret.com/blog/index.php/2008/09/07/ethiopia_axum_town_residents_award_meles] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2008/09/07/ethiopia_axum_town_residents_award_meles |date=20141019014311 }} [https://web.archive.org/web/20191215153324/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] [http://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Dr.+Aberra+Molla&source=bl&ots=--zz8kODT4&sig=MG0ZrM5LLBxEW_wYdK-iYl6rZmM&hl=en&sa=X&ei=VOxTVLSiJoilyQTvt4CoCg&ved=0CC4Q6AEwAzge#v=onepage&q=Dr.%20Aberra%20Molla&f=false] ታሪኩ እንዳይጠፋ ኣንድ ቦታ መጻፍ ተገቢ ነው። [https://m.facebook.com/diretube/photos/a.59924089586.66770.48789244586/10154463000894587/?type=3&p=20&av=1026390644] ሓውልቱም ግዙፍ፣ ታዋቂና ተደናቂ በተባበሩት መንግሥታት የተመዘገበ የዓለም [[ቅርስ]] [http://whc.unesco.org/en/list/15] እንጂ ጉራም ኣይደለም። [http://en.advisor.travel/poi/Obelisk-of-Axum-18986] ይህ ሲደረግም በየተባበሩት መንግሥታት ስምምነት መሠረት ይኸን ትልቅ ቅርሷን [http://www.africaniea.org/magnificent_aksum.html] ለማስመለስ ለዓመታት ስትታገል ኢትዮጵያን የረዳት መንግሥት ኣልነበረም። [http://www.ethioscoop.com/ethiopian-articles/3818-obelisk-of-axum.html] [http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1] {{Wayback|url=http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1 |date=20181211071922 }} [[የተባበሩት መንግሥታት የትምህርት የሳይንስና የባህል ድርጅት]] እንኳን ሓውልቱን [[መብረቅ]] ከመታው በኋላ ለኢትዮጵያ ይመለስ ኣላለም። [http://web.peacelink.it/afrinews/75_issue/p11.html] [http://lists.peacelink.it/africa/msg02263.html] ማንም ኣያስገድደንም ብለው የዓለም ሕዝቦች ላይ ሲቀልዱ የነበሩትን ጣልያኖች [http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini] {{Wayback|url=http://articles.baltimoresun.com/2001-08-05/news/0108040051_1_obelisk-ethiopians-mussolini |date=20160304221639 }} ኣንድ ሰው ሊያስመልሰውና እንደሚዋረዱ ኣስጠንቅቆ ሓውልቱን በማስገደድ ከማስመለስ በስተጀርባ ትምህርትነትም ኣሉት። [http://www.wikiwand.com/en/Obelisk_of_Axum] ጣልያኖች የኣክሱምን ሓውልት ዘርፈው ከ፷፱ ዓመታት በኋላ በ፲፱፻፺፰ ዓ.ም. የመለሱት በዶክተሩ እንዳይዋረዱ ተገድደው እንጂ ወደ'ው ኣይደለም። [http://am.advisor.travel/poi/yaakesume-hhawelete-18986] ጣልያኖች በዶክተሩ ያለጉራ የተሰጣቸውን በጎ ፈቃድ [http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm |date=20150725213113 }} ተጠቅመው ሓውልቱን ቢመልሱም በፈቃዳችን መለስን ብለው ሸንግለዋል። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] [http://www.theguardian.com/world/2004/jul/16/italy.artsnews] [http://www.unesco.org/new/en/unesco/partners-donors/the-actions/culture/resettlement-of-aksum-obelisk/] [http://rome.wantedworldwide.net/news/372/axum-obelisk.html] [http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4458105.stm#graphic] ምክንያቱም በፈቃድ ለመመለስ ብዙ ኣሥርት ዓመታት መፍጀት ባላስፈለገ ነበር። በፈቃድ ለመመለስ ቆራርጠው ድንጋያችሁን ውሰዱ በኣላሉ ነበር። [http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1] {{Wayback|url=http://www.abovetopsecret.com/forum/thread377718/pg1 |date=20181211071922 }} በፈቃድ ለመመለስ ቆራርጠው ከኣስቀመጡበት ሮም ከተማ ለዘለዓለሙ የትም ኣይሄድም በኣላሉ ነበር። ከእዚያም ወዲህ ከዘረፏቸው መካከል እንኳን በፈቃዳቸው ተለምነውም ለኢትዮጵያ የመለሱት ሌላ ቅርስ የለም። [http://www.thefreelibrary.com/Ethiopia%3A+no+plane+to+carry+obelisk+home%3F+After+50+years+of+broken...-a0119650209] የኢትዮጵያ መሪዎች [https://zethiopians.blogspot.com/2016/08/bewketu-seyoum.html] ሥልጣን ላይ ሲያተኵሩ ግፍ የሠሩባት ለፍርድ ሳይቀርቡና በቢሊዮን ዶላሮች ሊቈጠር የሚችል [[ካሳ]] ጣልያንን ኣልኣስከፈሉም። [https://www.economist.com/news/books-and-arts/21725277-italians-it-was-garden-variety-colonial-atrocity-ethiopians-it-was-modern] (ሆኖም ሓውልቱ ሮም ሲነቀልና ኢትዮጵያም ሲተከል ጣልያኖች ከኢትዮጵያውያን ጋር ተባብረዋል።) [http://whc.unesco.org/en/news/502] ግን፤ ይባስ ብለው ጣልያኖች በ፳፻፬ ዓ.ም. ለግፈኛው [[ግራዚያኒ]] ሓውልት ስለሠሩ ከታሪክ መማር ሳይጠቅመን ኣይቀርም። [http://www.goolgule.com/open-letter-to-italian-minister-of-foreign-affairs/] [http://www.africanidea.org/Repoublic_prato.html] [http://www.bbc.com/news/world-europe-19267099] [http://www.unesco.org/culture/laws/pdf/abstract_scovazzi.pdf] [http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf |date=20150404095446 }} [http://www.goolgule.com/pope-pius-xi-bribe-for-haile-selassie-abdication/] [http://www.smithsonianmag.com/science-nature/the-top-ten-human-evolution-discoveries-from-ethiopia-67871931/?no-ist] [http://www.zehabesha.com/amharic/?p=61404] የ[[ቫቲካን]] [[ካቶሊክ]] ጳጳሶችም ከፋሺስት ጋር በመተባበር ወረራውን ቄሶቻቸው ስለባረኩና ስለሌሎች ጥፋቶችም ይቅርታ መጠየቅ እንኳን ከብዷቸዋል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} በእዚህ ጉዳይ ለሃገር በመቈርቈር ኢትዮጵያ ፍትሕ እንድታገኝ የሚታገሉ ኣሉ፦ [[ኪዳኔ ዓለማየሁ]]። [http://www.globalallianceforethiopia.org/] {{Wayback|url=http://www.globalallianceforethiopia.org/ |date=20170911171652 }} የኣሁኖቹም መሪዎች ስልጣን ላይ እየኣሉ ጣልያን ለግራዚያኒን የሠራችውን ሓውልት እስክታፈርስ [http://www.awrambatimes.com/?p=6788] [https://www.youtube.com/watch?v=isG8mrvr2To] (እንደእነ ዶ/ር [[ያዕቆብ ኃይለማርያም]] የኣሉትን ሰላማዊ ተቃዋሚዎችን ከማሰር ይልቅ [http://ethioforum.org/amharic/%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%83%E1%8B%AD%E1%88%88%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8B%AB%E1%88%9D-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%88%8C%E1%88%8E%E1%89%BD-%E1%89%B3%E1%8B%8B%E1%89%82-%E1%88%B0%E1%8B%8E%E1%89%BD-%E1%8B%9B/] {{Wayback|url=http://ethioforum.org/amharic/%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%83%E1%8B%AD%E1%88%88%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8B%AB%E1%88%9D-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%88%8C%E1%88%8E%E1%89%BD-%E1%89%B3%E1%8B%8B%E1%89%82-%E1%88%B0%E1%8B%8E%E1%89%BD-%E1%8B%9B/ |date=20171112164155 }}) ዲፕሎማቲክ ግንኙነት ማቋረጥ ያንስባቸዋል። በ፳፻፮ ዓ.ም. [[ጄፍ ፒይርስ]] (Jeff Pearce) የሚባሉ ታዋቂ ካናዲያዊ ደራሲ ስለ ኢትዮጵያውያን ጀግንነትና ጣልያንን በድጋሚ በሁለተኛው የዓለም ጦርነት በማሸነፍ ዓለምን እንደቀየሯት በጻፉት "Prevail" (ISBN: 978-1-62914-528-0 አና ISBN: 978-1-63220-096-9) መጽሓፋቸው የኢትዮጵያን በደል የማይረሱ ዛሬም እንዳሉ በማሳሰብ ስለ ኣክሱም ሓውልት ወደ ኢትዮጵያ መመለስ ሲያሰፍሩ ዶክተሩን (Dr. Aberra Molla) ገጽ 552 ላይ ጠቅሰዋል። “Besides Richard Pankhurst, who spearheaded the fight, there was Ethiopian-American scientist, Dr. Aberra Molla. There was...” በማለት ጽፈዋል። የፒይርስን መጽሓፍ መግቢያ የጻፉት ፓንክኸርስት ናቸው። [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT2&lpg=PT2&dq=ISBN+978-1-62914-528-0&source=bl&ots=--Ay1fOIY8&sig=QiEnbnh4onJiwBrpgZDyx5iJG-c&hl=en&sa=X&ei=DdHRVJXiOcOxggTcoICoCA&ved=0CCAQ6AEwAA#v=onepage&q=ISBN%20978-1-62914-528-0&f=false] [https://www.facebook.com/ethiopianwar/photos/pb.258347827654138.-2207520000.1423036901./268727979949456/?type=3&theater] [https://www.facebook.com/ethiopianwar] [https://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Prevail+Pierce+Aberra+Molla&source=bl&ots=--Az3cJCT6&sig=v7MzpEfs61qkFwHBXCKGD9meR7A&hl=en&sa=X&ei=SpXjVKCyBpSoyASI7YDYAQ&ved=0CDcQ6AEwBA#v=onepage&q=Prevail%20Pierce%20Aberra%20Molla&f=false] [https://www.facebook.com/GeezEdit] [http://www.ethiopia.org/index.php?option=com_content&view=article&id=149:prevail-by-jeff-pearce&catid=14&lang=en] {{Wayback|url=http://www.ethiopia.org/index.php?option=com_content&view=article&id=149:prevail-by-jeff-pearce&catid=14&lang=en |date=20191123020331 }} [http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} [http://www.prweb.com/releases/2013/2/prweb10436175.htm] {{Wayback|url=http://www.prweb.com/releases/2013/2/prweb10436175.htm |date=20160307081533 }} [http://am.advisor.travel/poi/yaakesume-hhawelete-18986] [http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf |date=20150404095446 }} [https://www.youtube.com/watch?v=iN3wCyfDbwY] ስለ ዶክተሩ ኣስተዋጽዖ የኣሰሙም ጥቂቶች ኣሉ። [https://web.archive.org/web/20191215153324/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] [http://www.dailymotion.com/video/x2gszfo] [https://ethsat.com/2015/02/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=https://ethsat.com/2015/02/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20190718155442 }} [https://tourismobserver.blogspot.com/2017/12/ethiopia-axum-is-holiest-city-in.html] [[ኢትዮጵያን-ኣሜሪካን ፎረም]] ዶክተሩን የ2013 የዓመቱ ሰው በማለት ዕውቅና ሲሰጣቸው ከኣቀረባቸው ሥራዎቻቸው ኣንዱ ጣልያን የኣክሱምን ሓውልት በወጪዋ ስለኣልመለሰች እሳቸው ገንዘቡን ከዓለም ሕዝቦች በማሰባሰብ ሓውልቱን በትናንሹ ኣስቆርጠው ወደ ኢትዮጵያ ሊያስወስዱ እንደሚችሉ ከኣስፈራሩ በኋላ መሳካቱን ጠቅሷል። [https://web.archive.org/web/20191215153324/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] በሓምሌ ፳፻፰ ዓ.ም. ዶክተር ኣበራ ንግግር እንዲያደርጉ የተጋበዙበት የዝነኛው ኦክስፎርድ ዩኒቨርሲቲ ተቋም የግብዣ ደብዳቤ ትርጕም እንደሚከተለው ነበር። “ዓማርኛን ዲጂታይዝ በማድረግዎ ተወዳዳሪ የሌለው ዘመናዊ እድገት ኢትዮጵያ ውስጥ እንዲኖር ኣድርገዋል፣ እንዲሁም ተጽንእዎ ባህላዊ ቅርሶችን ወደ ማስጠበቅ ዘልቆ የኣክሱምን ሓውልት ወደ [[ትግራይ]] ሲያስመልሱ በጉዳዩ ባይገቡበት ኖሮ ይህ የኢትዮጵያ ቅርስ ላይመለስ ይችል ነበር” ይላል። [http://ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html |date=20170215055612 }} የኢትዮጵያን ቅርሶች በማስከበርና በጥሩ ዓርዓያነት እ.ኤ.ኣ. በ2016 ሽልማት ተሰጥቷቸዋል። በቅርቡም በፕሮፌሰር ፓንክኸርስት ከእዚህ ዓለም በሞት መለየት የተነሳ ሓውልቱን ኣስመልክቶ ከሰይፉ ብሻው ጋር የተደረገ ቃለምልልስ እዚህ ኣለ። [http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html |date=20170518222319 }} ቀደም ብሎም (፳፻፯) ከ[[ኢሳት]] ሲሳይ ኣጌና ጋር በተደረገው ቃለ ምልልስ ስለ ኣክሱም ሓውልት ኣስተዋፅዖዋቸው እዚህ [https://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015] {{Wayback|url=https://www.ethiotube.net/video/33099/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015 |date=20150622061809 }} [https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] ነበር። ዶክተሩ ከብዙ ዓመታት ቆይታ በኋላ ኢትዮጵያ ሄደው ሳለ የኣክሱምን ሓውልት ጎብኝተዋል። በኅዳር ፳፻፲ የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ የዕውቅና ሽልማት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ሲሰጥ ከጠቀሳቸው ኣንዱ የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኢትዮጵያ እንዲመለስ ጣልያንን በማስፈራራት ወሳኙን እርምጃ የወሰዱ ኣርበኛ መሆናቸውን ነበር። [http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/ |date=20180902153359 }} በግንቦት 2008 ዓ.ም. በኣገራዊ የዕውቅናና የሽልማት ፕሮግራም ኣዲስ ኣበባ ሲደረግ ሟቹን ጠቅላይ ሚኒስትር መለስ ዜናዊን ጨምሮ ሌሎች 250 ሰዎችና ለሓውልቱ መመለስ ጥረት ያደረጉ የኣስመላሽ ብሔራዊ ኮሚቴ አባላትና ባለሃብቶችን የኣካበተ ነበር። [https://www.facebook.com/getu26/posts/1198986156808290] ለጥረቱ ሽልማት መሰጠት ያስፈለገው ኣንዳቸው ኣሜሪካ መጥተው ሓውልቱን ኣስመለስኩ ሲሉ ማን እንዳስመለሰ ከተነገራቸው በኋላ ነበር። ===የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና=== ስለ ዓማርኛ የጽሕፈት መኪና በዓማርኛም ሆነ በእንግሊዝኛ የተጻፉ ኢንተርኔት ላይ ብዙ የሉም። በእንግሊዝኛው እንደሚደረገው ኢትዮጵያውያን ፊደላቸውን በመጻፊያ መኪና መሣሪያ (Amharic typewriter / አማርኛ ታይፕራይተር) [http://inventors.about.com/od/tstartinventions/a/Typewriters.htm] ለመጠቀም ተመራምረው ከደረሱበት ዘዴ ፊደላቱን ቆራርጦ መቀጠል (Ligature) የኢ/ር [[ኣያና ብሩ]] የ፲፱፻፳፭ ዓ.ም. (እ..ኤ.ኣ. 1932) ገደማ ግኝት ሥራ ላይ ውሏል። [https://www.youtube.com/watch?v=RsyYs333M64&feature=youtu.be] በእዚህ የተነሳ ኢንጂነሩ ለኢትዮጵያ ባለውለታ ሊቅ ናቸው። ከመቶ በታች መርገጫዎች የኣሉት የእንግሊዝኛ የመጻፊያ መሣሪያ ከሁለት መቶ በላይ ለሆኑት የዓማርኛ ቀለሞች እንዲብቃቃ ፊደላቱን ቆራርጦ መቀጠል ኣስፈለገ። “ሀ”፣ “ለ”፣ “ሐ”፣ “መ” እና “ሠ” ኣሉ እንጂ “ሁ”፣ “ሉ”፣ “ሑ”፣ “ሙ” እና “ሡ” ስለሌሉ የመቀነስ ምልክትን የመሰለ “-” ከሌላ መርገጫ በመክተብ “ሀ”፣ “ለ”፣ “ሐ”፣ “መ” እና “ሠ” ጎን በማስቀመጥ ቅጥሎቹ ካዕቦቹን ስለሚመስሉ ተመልካቹ እንዲቀበላቸው ሆነ። ኣንዱን መቀጠያ ብዙ ቀለሞች ሊጋሩት ስለሚችሉ የሁሉም ቀለሞች በኣለመኖር የተነሳ መርገጫዎች መቆጠብ ተቻለ። “ሃ” እና “ማ’ እንጂ “ሂ”፣ “ሚ”፣ “ሄ” እና “ሜ” ስለሌሉ “ሃ” እና “ማ” እግሮች ጎን መስመር ወይም ቀለበት በማስቀመጥ እነዚያን በሚመስሉ ቅጥሎች እንድንጠቀም ሆነ። እነ “ቻ”ን የመሰሉ ቀለሞች ከታችና ከላይ ከሁለት መርገጫዎች “ተ” ላይ በሚቀጠሉ ነገሮች ስፍራው ወደኋላ እየተመለሰ ሦስት ነገሮች ኣንድ ፊደል እንዲመስል ተሠሩ። ስፍራ ስለኣነሰ እንደነ “ኳ” ያሉ ቀለሞች “ካ” ስር በተቀመጠ መስመር በሚሠሩ ኣዳዲስ ቀለሞች ተተኩ። የ“ላ”ን ግራ እግር ማሳጠር ስለኣልተቻለ “ለ” ቀኝ እግር ላይ ከመስመር በታች በወረደ መቀጠያ የ“ለ” ቀኝ እግር ረዝሞ ያልተለመደ መልክ ይዞ ቀረበ። በመቀጠል ሊሠሩ ለማይችሉ ቀለሞች የእራሳቸው ስፍራ ሲሰጣቸው ቦታ ስለኣልበቃ ካልገቡት መካከል የዓማርኛ ኣራት ነጥብ ኣሉበት። [http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] {{Wayback|url=http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf |date=20130906100817 }} ስለዚህ የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና የተመረኮዘውና ኣከታተቡ የተንፏቀቀ ፊደል በኣንድ የእንግሊዝኛ ገበታ ምትክ መቀጠል ላይ ነው። የዓማርኛ ቀለም ግን እያንዳንዱ እራሱን የቻለ ስለሆነና ኣንድ የእንግሊዝኛ የፊደል ገበታ ስለማይበቃው የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ፊደል ዓማርኛ ኣይደለም። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} ፊደላት ለኮምፕዩተር ሲሠሩ ተለያይተው እንዲቀርቡ ሲደረግ የታይፕራይተሮቹ ግን እንዲነካኩ ተንፏቅቀው የተሠሩ ስለሆኑ ቦታዎቻቸውን የኣልጠበቁም ናቸው። ይህ ሁሉ ሲደረግ እንደእነ ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት የመሳሰሉት ሲጠቀሙ የነበሩት በትክክለኛዎቹ የግዕዝ ቀለሞች ነበር። የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና [https://zarayakob.blogspot.com/2012/10/blog-post_9.html] በዓፄ ኃይለሥላሴ ዘመን ተጀምሮ በደርግ ዘመን የኣበቃ የ፶ ዓመታት ግድም ዕድሜ የነበረው ቴክኖሎጂ ነው። የኣማርኛ ታይፕራይተር የሠሩ ሌሎችም ኣሉ። የኣማርኛ ታይፕራይተር ቴክኖሎጂ ያበቃለትም ዶክተር ኣበራ ሞላ የግዕዝን ፊደል ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው እ.ኤ.ኣ. በ1987 ሞዴትን ለገበያ ኣሜሪካ ውስጥ ስለኣቀረቡ ነበር። ስለዚሁ እውነታ ማቲው ሊንዳ በቅርቡ እንደጻፉት ዶ/ር ኣበራ ሞላ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ በማድረግ የዓማርኛውን ታይፕራይተር ሥራ ኣጥ ኣድርገውታል ይላል። Lindia, Matthew S. "Following Orders: A History of Amharic Typing." Book History, vol. 25 no. 2, 2022, p. 425-442. Project MUSE, doi:10.1353/bh.2022.0015. (https://muse.jhu.edu/article/872061 ) የዓማርኛ ፊደል የመክተቢያ ገበታና ዘዴ ስለ ኣልነበሩት ዶክተሩ ፊደሉን ወደ ኮምፕዩተር ሲያስገቡ ዘዴዎቹን ለመጀሪያ ጊዜ ከመፍጠር ሌላ [http://mezmur.altervista.org/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B/] የዓማርኛ የመጻፊያ መኪና ቅጥልጥል ፊደልና ኣከታተቡ ወደ ኮምፕዩተር እንዳይገባ ጽፈዋል። [https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] ኣንዳንዶቹም የቆዩና ኣዳዲስ ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው። ፩ኛ. የዓማርኛ ፊደላት ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆኑ ዓማርኛ ያልሆኑ ፊደላት መኖር ዋጋ የለውም። በእንግሊዝኛው የጽሕፈት መኪና በዓማርኛ ለመጠቀም የተሠራው ዘዴ ጊዜው ያለፈበት ቴክኖሎጂ ነው። እንኳን ዓማርኛውን የማይጽፍ የጽሕፈት መኪና በሚገባ እንግሊዝኛውን የሚጽፈው የእንግሊኛ የጽሕፈት መኪና ዋጋ ኣጥቶ ሙዚየም ገብቷል። ስለዚህ የኮምፕዩተር ኣከታተብ ማሰልጠኛዎች የኣማርኛ ታይፕራይተር ኣከታተብ ማስተማር መተው ይጠበቅባቸዋል። ፪ኛ. የእንግሊዝኛው የመጻፊያ መኪና የተሠራው ለእያንዳንዱ የላቲን ፊደል መክተቢያና የመርገጫ ስም በመመደብ ሲሆን የዓማርኛው የመጻፊያ መኪና እነዚያን የሉትም። ዶክተሩ ለግዕዙ መክተቢያና የመርገጫ ስም ለመጀመሪያ ጊዜ ለኮምፕዩተር ፈጥረውለታል። ፫ኛ. የዓማርኛ የመኪና ፊደላት የሚሠሩት ለተወሰነ መጠን ተስተካክለው ወረቀት ላይ እንዲሰፍሩ ነው። በኮምፕዩተር ግን ኣንዱን መጠን መጨመርና መቀነስ ይቻላል። የመኪና ፊደላት ቁርጥራጮች መጠን ሲለወጥ ቅጥሎቹ ይደበቃሉ ወይም ክፍተታቸው ይጨምራል። የገጹ ስፋት ሲጠ'ብ ወይም ሲሰፋ ቅጥሎቹ ብቻቸውን ወደ ኣዲስ መስመር ሊዞሩ ይችላሉ። ቅጥሎቹ ስለሚበጣጠሱ ማሕተምን የመሳሰሉ ነገሮች ኣያሠሩም። ስለዚህ ቅጥልጥል የመኪና ቀለሞች የትክክለኛው ፊደል ተጠጊ እንጂ እራሳቸውን ችለው ሁሉንም ሥራዎች ስለማያሠሩ ኣስፈላጊ ኣይደሉም ብለው ዶክተሩ ጽፈዋል። በቅጥሎች ተንቀሳቃሽ የሚገላበጡ የሲኒማ፣ ቴሌቪዥና ቪድዮ ፊደላት ሊሠሩባቸው ኣይችልም። ፬ኛ. የላቲኑ የመጻፊያ መኪና እያንዳንዱን ቀለም የሚከትበው በኣንድና ሁለት መርገጫዎች ሲሆን የዓማርኛው መኪና ከእዚያ በላይ መርጫዎችን ይጠይቃል። ስለዚህ ዓማርኛ ሳያስጽፍ ብዙ መርገጫዎችን መነካካት በሚያስፈልግ ዘዴ ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ከቀረበ ከ፴ ዓመታት በኋላ ዛሬም በ፳፻፱ ዓ.ም. መቀጣጠል ጥቅም የለውም። [http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4] በ[[ኣብሻ]] ሥርዓት የተከተበውን ትክክለኛ ቀለም ለመሰረዝም ኣንድ መርገጫ በቂ ነው። ለኣስቀጣይና ተቀጣይ ግን ኣንድ መሰረዣ በቂ ኣይደለም። ፭ኛ. ወረቀት ላይ ሲሰፍሩም ሆነ የኮምፕዩተር እስክሪን ወይም መዝገብ ኣብዛኛዎቹ የዓማርኛ መኪና ፊደላት ከኣንድ በላይ ስፍራና ኮድ ይጠይቃሉ። [http://luc.devroye.org/fonts-32322.html] ይህ ወጪ ያስጨምራል። የግዕዝና የላቲን የኮምፕዩተር ፊደላት እያንዳንዳቸው የሚያስፈልጓቸው ኣንድ ስፍራ ብቻ ነው። ፮ኛ. የፊደል ዋና ዓይነቶች ሁለት ናቸው። ኣንደኛው የሁሉም ቀለሞች ስፋት እኩል (Fixed) ሲሆን ሌላው የተለያዩ (Proportional) ስፋቶች ያለው ነው። በቅጥልጥል የዓማርኛ የመጻፊያ መኪና ቁርጥራጮች ስፋታቸው እኩል የሆኑ ቀለሞች መሥራት ኣይቻልም። በእንግሊዝኛና ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ በኣደረጉት ግዕዝ ቀለሞች ሁለቱንም ዓይነቶች መሥራት ይቻላል። ፯ኛ. ስፍራ ስለኣነሰ የግዕዝ ኣኃዞች ቀርተው የእንግሊዝኛው ቍጥሮች ብቻ የዓማርኛው ኣኃዛት ሆነው በዓማርኛው የጽሕፈት መኪና ቀርበዋል። ይህ ለግዕዙ ኣኃዞች መዳከም ኣንዱ ምክንያት ሆኗል። ግዕዝን ዲጂታይዝ ከማድረግ ሌላ ኣኃዞቹን ለማሟላት ዶክተሩ የግዕዝ ኣልቦ ሠርተው በማሰተዋወቅ ቊጥሮቹን ኣሟልተዋል። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/ethiopic.html |date=20130521132527 }} [http://www.pdfdrive.net/ethiopic-numeral-names-e12134052.html] [http://www.scribd.com/doc/7100344/Ethiopian-Numbers#scribd] ስለዚህ በኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ድክመትና በግዕዝ ኣልቦ ኣለመኖር የተዳከሙት ኣኃዞቻችንን ኣሁን መጠቀም ይጠበቅብናል። በዶክተሩ ግኝት የተነሳ የግዕዝ ኣኃዞች ሠላሳ ናቸው። ፰ኛ. ለዓማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ እንዲስማማ ተብሎ ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ተለምዶ ዶክተሩ ሁሉንም ቀለሞች ኮምፕዩተራይዝ ከኣደረጉ በኋላም መቀነስና መቀንጠስ እንደማያስፈልግ ግንዛቤ ማስጨበጥ ማስቸገሩ ቀጥሏል። [https://web.archive.org/web/20120107191057/http://www.ethiopic.com/Rabies_in_Amharic.pdf] ለምሳሌ ያህል “ኳ”ን በ“ኩዋ” ማንበብ የሚፈልጉ ሲኖሩ ፊደሉን ኣጥፍተው በ“ካ” እና መቀጠያው ሲጠቀሙ የከረሙ ስለኣላዋጣቸው የቆራረጡትን እንደመተው መልሰው በመቀጠል የኣሌለ መልከ-ጥፉ ኣዳዲስ ቀለሞች በመጨመር እያስለመዱ ናቸው። "ኳ" እራሱን የቻለ መስመር ላይ የሚያርፍ ቀለም ነው። "ካ" ላይ በተቀጠለ መስመር ተሠርቶ በኣዲስ ቅርጽነት የተሠራው የተሳሳተ ፊደል ነው። ለምሳሌ ያህል የ"ጡ"ን መቀጠያ ለ"ኩ" የሰጠ ኣለ። የማተሚያ ቤቶች መደበኛው ፊደል ተቆራርጦ ሲቀርብ ቅጥልጥል ዓማርኛ ያልሆነ ፊደል ይኸን [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] ይመስላል። ለኣንዳንቹም ይኸን ፊደል ከኣልተቀጠሉት የማተሚያ ቤቶች ቀለሞች መለየት ስለተሳናቸው ኣሁንም እየተወናበዱ ነው። ምክንያቱም የዓማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ እንደ "ቋ" የኣሉትን ቀለሞች ስለሌሉት ከ"ቀ" እና መስመር በመቀጠል ሲያቀርቡ የነበሩትን እንደ ኣዲስ ፊደል የዩኒኮድ ፊደል መደብ እያቀረቡ ግዕዝ ያልሆኑ ነገሮችን በማሰራጨት ሰውን እያስቸገሩ ናቸው። የ"የ"ን እንዚራን ለማይለዩ ኣንዳኣንድ ምሁራን ሁለት ዓይነት "ቋ"፣ "ኋ"፣ "ኳ" እና "ጓ" ዓይነት ቀለሞች ማቅረብ የሚጎዳ እንጂ የሚጠቅም ኣይደለም። ትክክለኛዎቹ የግዕዝ "ቋ"፣ "ኋ"፣ "ኳ" እና "ጓ" የእየእራሳቸው መልኮች ያሏቸው መስመር ላይ የሚያርፉ ቀለሞች ናቸው። በተጨማሪም ትክክለኛዎቹን ቀለሞች የሚያዩት የዶክተሩን ፊደል ወይም ትክክለኛዎቹን ያሏቸው እንጂ በተሳሳቱ ቀለሞች የሚያዩት የተሳሳቱትን ስለሆነ መወናበዳቸውን ላይረዱ ይችላሉ። ፱ኛ. ከሚያስገርሙት ነገሮች መካከል ኣንዱን ለመጥቀስ ያህል 128 ስፍራዎች ይበቃሉ ብለው ሌሎች ለዩኒኮድ ሲያቀርቡ (ገልባጮች እንጂ) ከዶክተሩ በስተቀር ለዓማርኛ እንኳን እንደማይበቃ የሚያስተውሉና የሚጽፉ ምሁራን መጥፋት ነበር። በኋላም ቢሆን ቅጥልጥሎቹ እንደማያዋጡ ገባቸው እንጂ ሞዴት ፕሮግራም ውስጥ ጭምር የኣሉት የኣናሳ ተጠቃሚዎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ቀለሞች በቅጥልጥል እንዲሠሩ ስለፈለጉ የዩኒኮድ መደብ ውስጥ እንዳይገቡ በ፲፱፻፹፱ ዓ.ም. ሌሎች ኣስወግደዋቸው ነበር። [https://web.archive.org/web/20140413034305/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] ፲ኛ. የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና መሣሪያዎች ቁርጥራጮች፣ ኣከታተቦቻቸውና ኣመዳደቦች የተለያዩ ስለሆኑ ኣይናበቡም። ፲፩ኛ. የጽሕፈት መጻፊያ መሣሪያ ዓላማ በዓማርኛም ሆነ እንግሊዝኛ ፊደል ለመክተብ ነበር። ዓማርኛ የሚያስጽፍ የጽሕፈት መሣሪያ ግን ስለሌለ የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ዓላማ ቁርጥራጮችን ለመቀጣጠል ነው። [http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ መቀጣጠል ኣስፈላጊ ኣይደለም። ምክንያቱም እያንዳንዱ የግዕዝ ኆኄ እራሱን የቻለ ቀለም እንጂ ቅጥልጥል ፊደል ኣይደለም። ፲፪ኛ. ቁርጥራጮቹ የተመደቡባቸው ስፍራዎች መደበኛ ስለኣልሆኑ ፕሮግራም በተቀየረ ቍጥር ለደራሲው እንኳን ላይነበቡ ይችላሉ። ፲፫ኛ. ጽሑፉ የተጻፈበት ቁርጥራጮች ከሌሉ ጽሑፉ ኣይነበብም። [http://cpansearch.perl.org/src/DYACOB/Zobel-0.20-100701/lib/LiveGeez/Directives.pm] {{Wayback|url=http://cpansearch.perl.org/src/DYACOB/Zobel-0.20-100701/lib/LiveGeez/Directives.pm |date=20180524040314 }} በግዕዝ ዩኒኮድ የተጻፈ ጽሑፍ ኮምፕዩተሩ ወይም የእጅ ስልክ ላይ በኣለው ኣንዱ የዩኒኮድ ፊደል ይነበባል። ጽሑፉን ኣቅልሞ ወደ ሌላ የግዕዝ ፊደል መልክ መቀየር ይቻላል። የታይፕ ቈርጥራጮች ዓማርኛ እንኳን ስለኣልሆኑ ወደ ዩኒኮድ ፊደል ሲቀየሩ ዝብርቅርቅ የላቲን ፊደል ይሆናሉ። ፲፬ኛ. ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ፴፪ የላቲን ምልክቶችንና ሌሎችንም ለግዕዝ ኣውርሰዋል። የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና መሣሪያዎች እንኳን ሌሎች የላቲን ምልክቶች መጨመር ሁሉንም ቀለሞች በመቀጣጠል በኣማርኛ እንኳን ኣያሠሩም። ፲፭ኛ. ኣንድን ጽሑፍ ለማረም ወይም ለማሻሻል የተጻፈበትን ኣከታተብ ዘዴ ዕውቅናና የመጻፊያው ኮምፕዩተሩ ላይ መኖርን ይጠይቃል። በነፃውና በሚሸጠው ግዕዝኤዲት ሲጻፍ የፊደል ገበታው እየታየ በመልቀም እንኳን መክተብ ይቻላል። በዩኒኮድ ፊደል የተጻፉትን በነፃው ግዕዝኤዲት ድረገጽ ላይ በመለጠፍ ማረምና ማሻሻል ይቻላል። በታይፕራይተር የተጻፉ ጽሑፎች ነፃው ግዕዝኤዲት ድረገጽ ላይ ሲለጠፉ ዝብርቅርቅ የእንግሊዝኛ ፊደል ሆነው ስለሚታዩ ማረምና ማሻሻል ኣይቻልም። ፲፮ኛ. የግዕዝ "ሀሁሂ" ቀለሞች እንደ እንግሊዝኛው "ABC" ስለሆኑ ትክክለኛና የተወስኑ መልኮች ስለኣሏቸው ፊደል የቈጠረ ሁሉ ያውቃቸዋል። ከኣስቀያሚ ቆብ፣ ሠረዞችና ቀለበቶች ሲሠሩ የነበሩት የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ቀለሞች ቀርተው ትክክለኛውን የማተሚያ ቤት ቀለሞች ወይንም ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ ያደገረጉትን ቀለሞች መቆራረጥ ስለተጀመረ መለየት እያስቸገረ ነው። ፲፯. የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣፍቃርያን በጀመሩት ሳይንሳዊ ያልሆነ ግትርነት ኣንድ ስፍራ የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ሊቀርብ ይችል የነበረው የግዕዝ ቀለም ኣራት የተለያዩ ስፍራዎች ተበትኗል። ፲፰. የዓማርኛ ሞክሼዎች ይቀነሱ የሚለው ኃሳብ የመጣው ለኣማርኛው የጽሕፈት መሣሪያ ሲባልም ስለነበረ ያልተቀነሱትን ቀለማት ብቻ ማስተማር የቆዩ ጽሑፎችን ማንበብ የማይችል ትውልድ ሊያስከትል ይችላል። የግዕዝ ኣኃዛት የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ውስጥ ስለኣልነበሩ በኣሁኑ ጊዜ የዓማርኛ ኣኃዞችን የማይለዩ ምሁራን ኣሉ። ፲፱. የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣጻጻፍ ኣንዳንዱን ቀለም ለመክተብ እስከ ኣራት መርገጫዎችን መጠቀም ስለሚያስከትል ትርፉ እጅ ማሳመም ነው ተብሎ ወደ ፲፱፻፺ ዓ.ም. ግድም ተጽፏል። [http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] ፳. የዓማርኛ የጽሕፈት መኪና በኣንድ የእንግሊዝኛ የፊደል ገበታ ምትክ እንዲያገለግል የተሠራው ጊዜው ያለፈበት ቴክኖሎጂና ያልተሟላ ከመሆኑም ሌላ ሊሻሻልም የማይችል ስለሆነ ቀርቷል። ዩኒኮድ የተፈጠረው ብዙ መርገጫዎች ላይ የተበተኑትን ዶክተሩ ኮምፕዩተራዝ ያደረጉት የግዕዝ ቀለሞች የእየራሳቸው ኮዶች እንዲኖራቸው እንጂ ለቅጥልጥሎች ኣይደለም። ቅጥልጥልና ግማሽ ፊደሎችን ዩኒኮድ ኣያውቅም። የእንግሊዝኛ የመጻፊያ መሣሪያ እንግሊዝኛ ቀለሞችን ስለሚያጽፍ የእንግሊዝኛ የኮምፕዩተር ገበታ ሆኗል። የኣማርኛ የጽሕፈት መኪና ዓማርኛ ስለኣልጻፈና ስለማያጽፍ የዓማርኛ የኮምፕዩተር ገበታ መሆን የለበትም። ኣልሆነምም። ይህ የተዘረዘሩትንም ለማክ (Macintosh) ኮምፕዩተሮች የቀረቡትንም ያጠቃልላል። [http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} [http://www.physics.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://www.physics.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html |date=20100722185848 }} ፳፩. የአማርኛ ታይፕራይተር ኮምፕዩተራይዝ ከተደረገ በኋላ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግን ከኣሉት ኣንዳንዶቹ ጥፋታቸውን ማረም ስለተቸገሩ እንዳይዋረዱ ዝም ስለተባሉ ኤክስቴንድድ ኣስኪ የሚችለው ስፍራ ላይ ቁርጥራጮችን ኣቅርበው ተጠቃሚውን ከሃያ ዓመታት በኋላም ማታለል መቀጠላቸው በየቃለምልልሶቹ ቀርበዋል። [http://ashamaddis.com/v/esat-yesamintu-engida-dr-aberra-molla-february-2015] [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/856340471092523] ትክክለኛ የግዕዝ ፊደል መስለዋቸው በተቀጣጠሉ ፊደላት የተለያዩ ጽሑፎችና መጽሓፍት ሲጽፉ የከረሙ መታለላቸው ሲገባቸው የተበሳጩና እርዱን የኣሉን ኣሉ። [http://ethsat.com/video/2015/02/09/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] [https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] በትክክለኛ ፊደላችን የተጻፉትን ወደፊት በተለያዩ ዓይነቶች ማቅረብ ስለሚቻል መጽሓፎችንም በኢንተርኔት መሸጥና ማንበብ ይቻላል፦ ምሳሌ ፒ.ዲ.ኤፍ.(PDF)። ፳፫. በኣማርኛ የጽሕፈት መሣሪያ ዓማርኛ ብሬል መጻፍ ኣስቸጋሪ ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic_Braille] ፳፬. ኢንጂነር [[ተረፈ ራስወርቅ]] በቅጥልቅል የዓማርኛ ፊደል የሚሠራ የመጀመሪያውን ቴሌክስ መሣሪያ የፈጠሩ ኢትዮጵያዊ ሊቅ ናቸው። [https://www.youtube.com/watch?v=ttxVfjqpUdg] ዓማርኛ ያልሆነውን የቅጥልጥቅል ፊደልና የኢትዮጵያን ፊደላት የማይለዩ ኢንጂነሩ የኣልኣሠሩትን በፊደሉ ኣሠሩ የእሚል ጽሑፍ እዚህ ኣለ። [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%8B%A8%E1%89%A3%E1%88%88%E1%88%99%E1%8B%AB%E1%8B%8E%E1%89%BD/] ኣንዳንድ ደራስያን ስለ ሳይንስ ከመጻፋቸው በፊት መረጃዎችን መመልከት ቢጀምሩና ቢያቀርቡ ሳይጠቅም ኣይቀርም። ምክንያቱም ኮምፕዩተር የኢትዮጵያን ፊደላትና ኣኃዞች የተረከበው በኮምፕዩተር ዘመን ከማተሚያ ቤቶች እንጂ ችሎታውን ከኣልነበረው የቴሌክስ መሣሪያና ዘመን ኣልነበረም። አንዲሁም ኮምፕዩተር የኢትዮጵያን ፊደላትና ኣኃዞች የተረከበው በኮምፕዩተር ዘመን ከማተሚያ ቤቶች እንጂ ችሎታውን ከኣልነበረው የኣማርኛ የጽሕፈት መሣሪያና ዘመን ኣልነበረም። ፳፭. የኣማርኛ ታይፕራይተርና ለኮምፕዩተር የተሠራው ፊደሉ እንኳን ግዕዝን ኣማርኛ ቀለሞች ኣላስከተበም። በኣንድ የእንግሊዝኛ መደብ (Character set) ምትክ የተሠራውን የኣማርኛ የጽሕፈት መኪናና የኮምፕዩተር ቅጥልጥል ፊደል በሓሰት ግዕዝ (Ethiopic) ነው በማለት ሰውን የሚያወናብዱ ኣሉ። ኣንድ የእንግሊዝኛ ፊደል ሥፍራ ለኣማርኛ ስለማይበቃ ሳይንስን ኣለመደገፍና እነዚህን ኣለመቃወም ግዕዙን እያበላሸው ነው። ፳፮. ግዕዝን ዲጂታይዝ ወይም ኮምፕዩተራይዝ ማድረግ ሳይንስ እንጂ ልብወለድ ኣይደለም። የኣማርኛውን ታይፕራይተር ፊደል ዲጂታይዝ ኣድርጎ ግዕዝን (Ethiopic) ዲጂታይዝ ኣደረግሁ [http://www.ethiomedia.com/ace/engineer_fesseha_atlaw.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/ace/engineer_fesseha_atlaw.html |date=20070902233153 }} (http://abyssiniagateway.net/fidel/legends/FessehaAtlaw/) የሚለውን በዝምታ ማሳለፍ ቦዘኔ ምሁራን ሳይንስን ወደ ልብወለድ እንዲቀይሩ እያበረታታ ነው። የታይፕራይተር ቁርጥራጮችን ኣቅርቦ ከማተሚያ ቤት ኣዲስ ዘመን ጋዜጣ ፊደላት ዓይነቶች ጋር ተመሳሳይ ናቸው የሚለውን ወሬኛ ወይም "ሶ"ን ፊደል ለመጻፍ የ"ሰ" ግራ እግር ላይ መሰመር ጨምሮ የ"ሰ"ን ቀኝ እግር ኣሳጠርኩ የሚለውን ወይም የግዕዝ ፓተንት ሳይኖርው ኣለኝ የሚለውን የኣለመረጃ የሚያሳልፍ ጋዜጠኛ መተቸት ካልቻልን ፊደላችን ከኩራታችን ምንጭች ኣንዱ መሆኑ ቀርቶ የዓለም መሳቂያና መሳለቂያ ሊያደርገን ይችላል። ይህ ለኢትዮጵያ የሚጠቅሙ ሥራዎች የሠሩ ኢትዮጵያውያን እንዳይታወቁ የሚሰርዙትን እያበተረታታ ነው። [http://www.tatariw.net/maindr/sites/default/files/my_audio_files/VOA%20interview---%201979%20EC.mp3] {{Wayback|url=http://www.tatariw.net/maindr/sites/default/files/my_audio_files/VOA%20interview---%201979%20EC.mp3 |date=20141226065524 }} ሶፍትዌር የሚሠሩ ሠራተኞች እንደማንኛውም ሥራ ለጊዜዎቻቸውና ውጤቶቻቸው መከፈል ስለኣለባቸው ዶክተሩ በነፃ ማደል ኣልቻሉም። ገልባጮች ቀን፣ ፀሓፊና መረጃ በሌላቸው ልብ ወለዶች Legends እና Pioneers ተብለውበታል። ፳፯. የአማርኛ የታይፕራይተር ፊደል የግዕዝ ፊደል ኣይደለም። የማተሚያ ቤቶቻችን ፊደልም ኣይደለም። የእውሸት የዓማርኛ (Fake Amharic) ፊደል እንጂ የዓማርኛም ፊደል ኣይደለም። መጽሓፍትም ሲታተሙ የነበሩት በግዕዝ ፊደል በማተሚያ ቤቶች ነበር። ኣሁንም ቢሆን በድሮው የማተሚያዎቹ ዓይነት ወይም ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ በኣደረጉት የዩኒኮድ የዓማርኛ ፊደል ነው። የታይፕራይተርንና በቅርቡም ተቈራርጠው ሲቀጣጠሉ የነበሩትን የማተሚያውን ፊደላት የማይለዩና ሁለቱ ኣንድ የሚመስሏቸው ኣሉ። የግዕዝ ዩኒኮድ ፊደል ከአማርኛው የታይፕራይተር ነገሮች ጋርም ግንኙነት የለውም። [http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} የአማርኛውን ታይፕራይተር ፊደል ግዕዝ እያሉ ስለጉዳዩ ያልሰሙትን ማታለልና ኣዳዲስ የታይፕራይተር ቁርጥራጮች ፊደላትን በመሥራት ጊዜዎቻቸው እየተባከነባቸው የኣሉ ኣሉ። [http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/2009/02/sole-african-alphabet.html |date=20181005161125 }} ኦሮምኛም የእራሱ የግዕዝ ፊደል ስለኣለው ችግር ቢኖር እንኳን መፍትሔ ይፈጠርለታል እንጂ መቀጣጠል ኣስፈላጊ ኣይደለም። ፳፰. የኣማርኛ ታይፕራይተር እንደ ማተሚያ ቤቶች ፊደሎቻችን የግዕዝን ዜሮ ሳያውቁ የኣረብኛውን ኣልቦ በመውረስ እንዘልቅ ነበር። ፳፱. ከአማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣጠቃቀምና ኣስተሳሰብ መላቀቅ ተቸግረው የግዕዝን ኣራት ነጥብ (ዓቢይ ነጥብ) በሁለት የላቲን ሁለት ነጥብ እየከተቡ የዓማርኛውን የዩኒኮድ ጽሑፍ እያበላሹ የኣሉት ደራስያን ቍጥር ብዙ ነው። የእዚህ ስሕተት ምንጭ የግዕዝን ኣራት ነጥብ የሌለው የአማርኛ የጽሕፍት መሣሪያ የአማርኛ ቁቤ ኣጠቃቀም ነው። በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ኣጠቃቀም ሁለት ባለ ሁለት ነጥቦች ጎን ለጎን ስለተቀመጡ የዓረፍተ ነገሮች መዝጊያ የሆነው የኣራት ነጥብ ምልክት ኣይደሉም። ለምሳሌ ያህል በግዕዝኤዲት ኣራት ነጥብ የሚከተበው በ“ዝቅ” (“Shift”) እና “፫” (“3”) ቊልፎች መርገጫዎች ነው። ፴. ለተለያዩ የፊደል መጠኖች ለእየብቻቸው የሚገጣጠሙ ቀለሞችን መሥራት ኣድካሚና የማያዛልቅ ሥራ ነው። ለኣሥራ ሁለት ፖይንት የተሠራው ፊደል መጠን ሲለወጥ ፊደላቱ ይበላሻሉ። የአማርኛው ታይፕራይተር የእራሱ ፊደል ስለሌለው እንደግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ዓይነት የኣለውን ፊደል እየቆራረጡ በመቀጠል ሰዉን ሲያወንናብዱ ቆይተዋል። ምክንያቱም ገልባጮች ኣስቀያሚ መቀጣጠያዎቻቸውን መቀጣጠል (Ligation) ትተው ይኸን የማተሚያ ቤቱም ትክክለኛ ፊደል ቈራርጠው መቀጠል ስለጀመሩ ነው። የሚያቀርቡትም ጥቂት ዓይነቶች የፊደል መጠኖች ብቻ በመሆኑ ፊደላቱን ለማሳደግ ወይም ለማሳነስ ሲፈለግ ይዛነፋሉ። (ምሳሌ- ፊደል ሶፍትዌር) ፴፩. ለመቀጠል ሲባል ኣስቀጣዮች በወጉ ስለማይሠ'ሩ ስፍራዎቻቸውን የለቀቁ ቀለሞች ናቸው። በእዚህ የተነሳ የታይፕ ፊደላት የተዛነፉና ክፍተቶች የበዙባቸው ናቸው። ፴፪. እ.ኤ.ኣ. በ1987 በአማርኛ የእጅ ጽሑፍ ፊደል በኮምፕዩተር የተጻፉ ገጾች ምሳሌ እዚህ ሰምና ወርቅ መጽሔት የገጾቹ ሥዕሎች አሉ። ፴፫. የአማርኛን ታይፕራይተር የፈጠራ ቀለሞች Ethiopic ወይም ግዕዝ እያሉ የሚያወናብዱና የሚተባበሩዋቸው ጋዜጠኞች ኣሉ። ዶክተሩን የታይፕራይተር ኣፍቃርያን ኣሸንፈው ቢሆን ኖሮ ግዕዝን ኣንድ የፊደል ገበታ ላይ በኣሉት ሥፍራዎች መጠቀም ስለማይቻል ትርፉ ውርደት ይሆን ነበር። ፴፬. የአማርኛን ታይፕራይተር የፈጠራ ቀለሞች እንደ ዓማርኛው የኦሮሞውንም የግዕዝ ፊደል ስለኣልጻፉ ኣንዳንድ ኦሮሞዎች በላቲን ፊደል እንዲጠቀሙ ኣንዱ ምክንያት ሆኗል። ፴፭. በፊደል ቆራጮች ለዩኒኮድ እዚህ [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] የቀረበው ሥራ ላይ ያልዋለው የማተሚያ ቤቱ ፊደል ኣቀራረብ ለይስሙላ ብቻ ነበር። ምክንያቱም ስምንት በኣሥራ ስድስት ማለትም 128 ሥፍራዎች በቂ ኣይደሉም። የኣማርኛ ታይፕራይተር ወደ ኮምፕዩተር የገባው በኣስቀያሚ ቀጫጭን ቁርጥራጮች እንጂ በእነዚህ የተቆራረጡ ትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞች ቍርጥራጮች ኣልነበረም። የትክክለኛ የግዕዝ ቀለሞችን ቍርጥራጮችንም ግዕዝ ነው ማለትም ቅጥፈት እንጂ ሳይንስ ኣይደለም። በኣስቀያሚ ቀጫጭን ቁርጥራጮች አማርኛ የጽሕፈት መኪና ፊደሎች ምን አንደሚመስሉ አዚህ [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] የኣለውን የኢትዮጵያ መዝሙር ገጽ ማየት ይቻላል። ሌላ ምሳሌ አዚህ ጎን የኣለው የ፲፱፻፹፪ ዓ. ም. የኣቶ ኣበበ ሙሉነህ ደብዳቤ ሥዕል ነው። ፴፮. ፊደል ቀናሾችና ቀንጣሾች ኣስቀያሚዎቹን የታይፕራይተር ፊደል ትተው የዶክተሩን ዓይነት ትክክለኛ ቀለሞች መቀንጠስ ጀምረው ሁሉንም የግዕዝ ፊደላትና መጻፊያ ስለሌላቸው ያልቀነጠሷቸውን ከሌላ በመውሰድ ኣንባቢውን በማታለል ቀጥለውበታል። ለምሳሌ ያህል የኣቶ ዘውዴ ረታ “የኤርትራ ጉዳይ” መጽሓፍ ርዕስ የውጭውና የውስጡ “ጉ” ቀለም መልኮች የተለያዩ ናቸው። ኣንዳንዶቹም ሲቀጥሉ የነበሩትን “ኳ”ን የመሰለ “ካ” እና መስመር ወይም “ቋ”ን የመሰለ “ቀ” እና መስመር መልሶ በቅርቡ በመቀጠል የዩኒኮድ ሥፍራ ላይ ጭምር በማቅረብ የተሳሳቱ ቀለሞችን በማስተዋወቅ ፊደሉን የማያስተውለውን ምሁር የሌለ ፊደልን ግዕዝ (Ethiopic) ነው እያሉት በማወናበዱ ገፍተውበታል። እንኳን 128 ቀርቶ 256 የኣንድ የእንግሊዝኛ ፊደል ተራዝሞም (Extended ASCII) ስፍራዎቹ ስለማይበቁ በቅጥልጥል የግዕዝ ፊደላችንን መጻፍ ስለማይቻል ዶክተር ኣበራ ሞላ ባይኖሩ ኖሮ ኣንዳንድ ውሸታሞች የግዕዝ ፊደልን በተለመደው ሓሰታቸውና ዩኒኮድንም በመጠቀም ገድለውት ነበር። ፴፯. የኣማርኛ የታይፕራይተር ፊደል የተሠራውና በኮምፕዩተር የተሠራለትም ዓይነት በኣንድ የእንግሊዝኛ ASCII ፊደል ምትክ የቀረቡ የእውሸት ነገሮች ነው። ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት ለመጀመሪያ ጊዜ የግዕዝ ፊደላቱን በስምንት የእንግሊዝኛ ASCII ፊደላት ምትክ በመጠቀምና በመበተን ነው። ፴፰. የኣማርኛ ታይፕራይተር ትክክለኛዎቹን ፊደላት ስለሌሏቸው የሚቀጣጠለው ፊደል ትክክለኛ ላይሆን ይችል ነበር። ለምሳሌ ያህል የግዕዝ “ጯ” ፊደል ኣንድ ወጥ የግዕዝ ቤቱ ሦስተኛው እግር ላይ የተቀረጸ መስመር ያለው ሲሆን ፊደሉን በሚገባ የማያስተውሉ፣ ታይፕራይተር ተጠቃሚዎችና ተማሪዎቻቸው ፊደሉ የሚሠራው “ጫ” ስር መስመር በመጨመር የሚመስሏቸው ኣሉ። ፴፱. ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ እንደኣደረጉ የማያውቁ ዓዋቂዎችም ኣሉ። [https://web.archive.org/web/20120428054820/http://www.ethiopians.com/keynote.html] ፵. ኣንዳንዶቹም የታይፕራይተር ቅርጾች ወይም ሌሎችንም የሚከተቡት ከሁለት በላይ መርገጫዎችን በመጠቀም ነው። [http://unicode.org/iuc/iuc25/b041.html] ፵፩. ኣንዳንድ ሰዎች ዶክተሩ የሠሯቸውን የተሟላውን የዓማርኛ የታይፕራይተር ፊደል መልክ ስላላሳዩ የሚገርማቸው ኣሉ። ዶክተሩ ፊደሉን የሠሩት ፊደል የሌላቸው ሰዎች ስለ ኤድስ የጻፉትን ዓይነት ጽሑፍ በነፃ እንዲያነቡበት የለቀቁት ሲሆን GeezEdit Amharic P የሚል ስም የሰጡትን ያልተሟላ ወደ AmharicQ በመቀየር የሚያድሉ ሌባዎችም ስለበዙ ነው። [https://fonts2u.com/amharq.font] [http://www.eaglefonts.com/amharq-ttf-128893.htm] {{Wayback|url=http://www.eaglefonts.com/amharq-ttf-128893.htm |date=20250506044242 }} ===ጥሬ ሥጋ=== ዶ/ር ኣበራ ሞላ ዕድል በኣገኙ ቍጥር ችሎታቸውን ለሌሎች ከማስተማርና ስለሚያውቁት ከማስረዳት ኣይቆጠቡም። ለምሳሌ ያህል በ፳፻፭ ዓ.ም. ከኣንድ የዋሽንግተን ዲ.ሲ. የዓማርኛ [[ሬድዮ]] ጣቢያ ጋር ስለ [[ጥሬ]] ሥጋ (Raw meat) ገለጻ ኣድርገው ነበር። ኢትዮጵያውያን ጥሬ ሥጋ ከሚበሉ ሕዝቦች መካከል ስለሆኑ [https://ethiopianfood.files.wordpress.com/2014/12/christmas-dinner-1902-with-menelik1.pdf] [https://munchies.vice.com/en_us/article/ethiopians-are-risking-salmonella-to-eat-raw-meat-delicacies] {{Wayback|url=https://munchies.vice.com/en_us/article/ethiopians-are-risking-salmonella-to-eat-raw-meat-delicacies |date=20170626122335 }} ኣትብሉ ማለት ብቻ ትክክል ስለኣልሆነ የሚያዋጣው በምርምር የተደገፉ መረጃዎችን ማቅረብ ነው። [http://www.kingcounty.gov/depts/health/environmental-health/food-safety/facts/raw-labeling.aspx] [http://www.voanews.com/a/health-risks-fail-to-deter-ethiopians-from-eating-raw-meat/1753640.html] [http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs399/en/] [http://www.bbc.com/news/magazine-35581830] በኣሁኑ ጊዜ ኢትዮጵያ ውስጥ እንደሚደረገው [[ከብት]] በየቦታው እየታረደ ይበላ ስለነበረ [[ዩናይትድ እስቴትስ]] (ኣሜሪካ) ውስጥ እንዲቀር ተወስኖ በ፲፰፻፺፱ ዓ.ም. ፌዴራል ድንጋጌ የኣልተመረመረና ንጹህ ያልሆነ ሥጋ ለሕዝብ ማቅረብ ክልክል ነው። [http://www.fsis.usda.gov/wps/portal/fsis/topics/rulemaking/federal-meat-inspection-act] {{Wayback|url=http://www.fsis.usda.gov/wps/portal/fsis/topics/rulemaking/federal-meat-inspection-act |date=20180914172742 }} ሕጉን ኣለማወቅ መከላከያ ኣይደለም። ሥጋው የተመረመረ ለመሆኑ ማሕተሙን ማየት ያስፈልጋል። እንዲህም ሆኖ ኣንድ ሰው የእራሱን [[እንሰሳ]] ኣሳድጎና ኣርዶ ሳያስመረምር ቤተሰቡን ብቻ የማብላት መብት ኣለው። ጥሬ ሥጋ ጀርሞች ኣሉት። ስለዚህ የሚከተሉትንም ማወቅ ጠቃሚ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%A0%E1%88%AC#.E1.8B.A8.E1.89.A0.E1.88.AC_.E1.8C.A8.E1.8C.93.E1.88.AB] ፩. ኣንድ እንሰሳ ሲታረድና ቆዳው ሲገፈፍ ጀርሞች በተለያዩ ሁኔታዎች ሥጋው ውጭ ላይ ስለሚቀሩ ያንን ማስወገድ ኣይቻልም። ቆዳ ሲገፈፍ ቢላው እንዲጸዳ ሙቅ [[ውሃ]] ውስጥ እየተነከረ ነው። ፪. እንደ [[ባክቴሪያ]] የኣሉ ጀርሞች በእየ20 ደቂቃዎች ሁለት በመሆን ይራባሉ። ይኸን እርባታ [[ቅዝቃዜ]] ያዘገየዋል። ስለዚህ እንሰሳው እንደታረደ ሥጋው ጥቅም ላይ ከኣልዋለ ሁልጊዜ መቀዝቀዝ ወይም መፈረጅ (ፍሪጅ ውስጥ መቀመጥ) ኣለበት። ለብዙ ጊዜ መቀመጥ ከኣለበት ሥጋው ከውሃ በረዶ ቅዝቃዜ በኣነሰ ወይም መፈረዝ (ፍሪዘር መግባት) ኣለበት። ፫. ኣንድ እንሰሳ ከመታረዱ በፊትና ከታረደ በኋላ በእንስሳት ሓኪም መታየት ኣለበት። ሓኪም ከሌለ ረዳት ሓኪሞች ወይም በሥጋ ምርመራ የሰለጠኑ ኣይተው ኣጠራጣሪውን ለእንስሳት [[ሓኪም]] የሚያቆዩበት መዘጋጀት ኣለበት። ምክንያቱም ሓኪሞች ብቻ የሚያውቋቸው ከእንስሳት ወደ ሰዎች የሚተላለፉ ብዙ በሽታዎች ስለኣሉ ነው። [https://pubs.ext.vt.edu/400/400-460/400-460.html] [http://www.doh.wa.gov/YouandYourFamily/IllnessandDisease/AnimalTransmittedDiseases] [http://www.who.int/zoonoses/neglected_zoonotic_diseases/en/] [http://en.wikipedia.org/wiki/Tapeworm_infection] [http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html |date=20141224193028 }} ፬. [[በሬ|ሥጋ]] ውስጡ ንጹህ ነው። ፭. እንጨት ልሙጥ ስለኣልሆነ ለጀርሞች መደበቂያ ስለሚያገለግል ለብዙ ሰዎች የሚቀርብ ሥጋ ሲዘጋጅ መክተፊያ፣ የቢላው እጀታና ማቅረቢያው እንጨት ባይሆን ይመረጣል። ፮. [[የኮሶ በሽታ]] ሰውን የሚይዘው ያልተመረመረ ጥሬ ሥጋ በመብላት ነው። የ[[ኮሶ በሽታ]] ያለበት ሰው በየሜዳው ሰገራ ሲወጣ ከብቶች የኮሶውን እንቁላል ከሳር ጋር በመብላት ይበከላሉ። [http://animaldiversity.org/accounts/Taenia_saginata/] የኮሶ ትላምነት የኋላ-ቀር ሕዝብ የሰው በሽታ እንጂ የከብት በሽታ ኣይደለም። ፯. ሥጋ ጀርሞች ስለኣሉት ሲዘጋጅ ሳይበስሉ ከእሚበሉ እንደሰላጣ የኣሉ ምግቦች ጋር መነ'ካካት የለበትም። ፍሪጅ ውስጥም ሥጋን ከታች ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው። ፰. ሥጋ የኣለው የበሰለ ለብዙ ሰዎች የሚቀርብ ምግብ ጀርሞች እንዳያድጉበት እንደሞቀ እንዲቆይ ከኣልተደረገ በሁለት ሰዓታት ውስጥ ከኣልተበላ ወደ ማቀዝቀዣ ማግባት ጠቃሚ ነው። ማቀዝቀዣ ያልሞቀ ምግብ ማቀዝቀዣ ነው። ፱. የበሰሉ ሥጋ-ነክ ምግቦችን [[ማቀዝቀዣ]] (ፍሪጅ) ውስጥም በንጽሕና ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው። ምክንያቱም እንደ [[ሊስቴሪያ]] ([[Listeria]]) የኣሉ ባክቴሪያዎች ማቀዝቀዣም ውስጥ ስለሚያድጉ ነው። [http://www.cdc.gov/listeria/] ፲. ሥጋን ማብሰል የኮሶውን እንቁላል ይገድላል። የኮሶ ትል (Taenia saginata) እንቁላል ያለበትን ጥሬ የከብት ሥጋ ለሁለት ሳምንታት ፍሪዝ ማድረግም ይገድላቸዋል። ፲፩. ኣልፎ ኣልፎ ሥጋ እየበሉ ስለታመሙ ሰዎች ይሰማል።[https://www.facebook.com/Sebiawi/posts/199476203547727] [http://www.centraldistrictnews.com/2013/04/lawsuit-alleges-multiple-people-got-e-coli-at-ambassel-ethiopian-cuisine/] {{Wayback|url=http://www.centraldistrictnews.com/2013/04/lawsuit-alleges-multiple-people-got-e-coli-at-ambassel-ethiopian-cuisine/ |date=20170311183840 }} [http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/17file/2564.html |date=20141224193028 }} [https://vimeo.com/39005282] ፲፪. ኣንድ ሰው በኮሶ በሽታ ከተያዘ በኣንድ ጊዜ የሚኖረው ኣንድ የኮሶ ትል ብቻ ነው። ፲፫. ጥሬ ሥጋ ውስጥ የኣሉ ጀርሞች ኣደገኝነት ሕጻናትና በቂ መድኅን የሌላቸው እንደኤድስ በሽተኞችና ኣዛውንት ላይ የበረቱ ናቸው። ፲፬. ለትላልቅ ድግሶች በስለው ፍሪዝ የተደረጉ ሥጋ-ነክ ምግቦችን ለማብሰል ከበረዶነታቸው እንዲሟሙ እንደ እቃው ትልቅነት እስከ ሦስት ዕለታት (፸፪ ሰዓታት) ሊያስፈልጉ ይችላሉ። ፲፭. ጥሬ ሥጋን የተመለከተው ሕግ ሌሎች እንስሳትንም ይመለከታል። ፲፮. ኣንድ ከብት ለምግብነት እንዲያልፍ ወይም እንዲወድቅ የመወስን ሥልጣን የኣላቸው የእንስሳት ሓኪሞች ብቻ ናቸው። ፲፯. የሚሰራጭ [[ካንሰር]] የኣለበት እንሰሳ ለምግብነት ኣያልፍም። የኣልተሰራጨ ካንሰር በማየት የሚያውቁና የሚጠረጥሩ ሓኪሞች ናቸው። ፲፰. ጥሬ የኣሳማ ሥጋ ከመብላት ሰው የሚኖረው የኮሶ በሽታ ኣደገኝነት የከፋ ነው። [http://www.merckmanuals.com/professional/infectious-diseases/cestodes-tapeworms/taenia-solium-pork-tapeworm-infection-and-cysticercosis] [https://www.youtube.com/watch?v=aHs5y73qRK8&feature=youtu.be] ፲፱. ጥሬ ሥጋ መብላትና ጥሬ ኣሳ (ሱሺ) መብላት ኣንድ ኣይደለም። ፳. ኣንድ ጀርም ሰውና የተለያዩ እንስሳት ውስጥ የተለያዩ በሽታዎች ሊያመጣ ይችላል። ለምሳሌ ያህል ኣባሰንጋ (Anthrax) ኣእዋፍን ኣይተናኰልም። ፳፩. [[ኮሮናቫይረስ]] (Coronavirus) [https://www.clorox.com/how-to/disinfecting-sanitizing/cold-flu-other-diseases/help-prevent-the-spread-of-the-human-novel-coronavirus-2019-ncov/?fbclid=IwAR2T_REOe3thwQFLWUUPepiJ7bDXf0bGqCKHedoutZ9VMbZAqmZLz5uoZQI] {{Wayback|url=https://www.clorox.com/how-to/disinfecting-sanitizing/cold-flu-other-diseases/help-prevent-the-spread-of-the-human-novel-coronavirus-2019-ncov/?fbclid=IwAR2T_REOe3thwQFLWUUPepiJ7bDXf0bGqCKHedoutZ9VMbZAqmZLz5uoZQI |date=20210724193633 }} ከጥሬ ሥጋ እንደሚተላለፍ ወይም እንደማይተላለፍ መረጃው ስለሌለ ሥጋን በጥንቃቄ መያዝና ኣብስሎ መብላት ይመከራል። [https://www.nbcnews.com/news/latino/latinos-coronavirus-deaths-meat-processing-plant-raise-alarms-about-worker-n1183916] [https://www.npr.org/sections/coronavirus-live-updates/2020/04/07/828873225/meat-processing-plants-suspend-operations-after-workers-fall-ill] [https://www.india.com/news/india/can-coronavirus-spread-through-meat-egg-or-fish-heres-what-you-should-know-3961976/] [https://www.foxnews.com/health/can-coronavirus-spread-through-food-or-packaging] [https://www.livescience.com/coronavirus-food-risk.html] በነገራችን ላይ ኮሮናቫይረስ እንጂ ኮሮና ወይም ኮሮና ቫይረስ የሚባል ቫይረስ የለም። በእንግሊዝኛም ስሙ coronavirus ነው። [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780123846846000689] ===ግዕዝኤዲት ለኣይፎን 4 እና በላይ እና ኣይፓድ=== የእጅ ወይም ተንቀሳቃሽ ስልክ ለእንግሊዝኛ ኣጠቃቀም ከተሠራ ፵ ዓመታት ቢያልፉም [https://www.google.com/patents/US3906166] <nowiki/> [https://en.wikipedia.org/wiki/Martin_Cooper_(inventor)] ለዓማርኛ ሥራ ላይ ማዋል ይቻላል። [http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} [[ግዕዝኤዲት]] ለ[[ኣፕል]] ኣይፎን 6 (iPhone 6 GeezEdit app) [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ከኣፕሮባቲክስ (Approbatics) ቀርቦላችኋል። [http://appddl.org/ios-apps/geezedit-approbatics/] [http://appshopper.com/utilities/geezedit] [http://www.iosapps8.com/apps/935624754/GeezEdit] [http://geezedit.com/page/privacy] በኣፕል ኣይፓድም (iPad) ያስከትባል። ከኣይፎን 4ኤስ (iPhone 4s) ወዲህ ለተሠሩትም ኣዲሱን የኣይኦኤስ 8 (iOS 8) ሥርዓት በማስገባት ማሻሻል (Upgrade) በዓማርኛው መጠቀም ያስችላል። GeezEdit (Amharic Typing) ከኣፕ ሱቅ (App Store) ወይም ኣይቲዩንስ (iTunes) ወደ ኣይፎን 6 የእጅ ስልካችን ስናስገባ "Allow Full Access" የሚለው ከፊደል ገበታዎች ኃይል ጋር ያሉትን ልዩ ጥቅሞች ለመጠቀም የሚያስፈልግ ስለሆነ ለጊዜው መዝለል ይቻላል። እንዲህም ሆኖ ኣፕል እንጂ የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር የገዥዎችን ክሬዲት ካርድና ኣድራሻ ኣያውቅም። ይህ ለኣዲሱ የኣፕል የእጅ ስልክ የተለያዩ ቍሳቍሶች ውስጥ እንዲሠራ የቀረበው ቁስ ኣከታተብ የባለቤትነት መብቱ ለዶክተሩ ሊሰጥ እየተጠበቀ ባለው ኣብሻ ዘዴ ለዊዶውስና ማክ ኮምፕሩዩተሮች መክተቢያ በነፃ ከተሰጠውና ከሚሸጠው ግዕዝኤዲት ጋር ኣንድ ዓይነት ነው። ለተወስነ ጊዜ ዋጋው ዶላር ፩.፱፱ (1.99) ነው። ቁሱ ተወዳጁን የግዕዝኤዲት ዩኒኮድ (GeezEdit Unicode) የዓማርኛውን ፊደል ይጨምራል። የግዕዝ ፊደል ያላቸው የኣንድሮይድ ስልኮችም ከኣይፎን የተላከላቸውን ማስነበብ ይችላሉ። የፊደል ገበታው ለጊዜው ለዓማርኛ ብቻ ቢሆንም ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች ማለትም [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf]፣ [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1380.pdf]፣ [http://www.unicode.org/charts/PDF/U2D80.pdf] እና [http://www.unicode.org/charts/PDF/UAB00.pdf] ከኣንድ ገበታ እንዲያስከትብ የተሠራ ነው። እየተሻሻለ ስለሆነም የሌሎች ቋንቋዎቻችን መክተቢያዎች እንደኣስፈላጊነታቸው ወደፊት ይከፈታሉ። ከኣፕል ሱቅ GeezEdit App ቁስ ከተገዛ በኋላ ኣዶው ስር Amharic Typing የሚል ስሙ ይታያል። ከእዚያ Settings፣ General፣ Keyboard፣ Keyboards በኩል Amharic Typing ገበታውን መጫንና ወደ Settings ከእዚያ General ተመልሶ በProfile በኩል GeezEdit Font ፊደሉን በInstall ማስገባት ያስፈልጋል። GeezEdit ሲከፈት የሚታየው እንግሊዝኛ ስለሆነ ለዓማርኛው የዓለም ካርታ ያለበትን ኣዶ መጫን ነው። ተጭኖ መቆየትም “Amharic Typing” “ኣማርኛ” የሚለው የፊደል ገበታ እንዲመረጥ ያቀርባል። ለኣጻጻፉ “Help” የሚለውን በኣማርኛ ወይም እንግሊዝኛ/English ማንበብ ይጠቅማል። ግዕዝኤዲት ኣንዴ ከተጫነ ጽሑፍ የሚያስፈልጉበት ቦታዎች ሁሉ ከእንግሊዝኛው ገበታ ስር በዓማርኛ ለመጻፍ ዝግጁ ስለሆነ የሚያስፈልገው ገበታውን መክፈት ብቻ ነው። የግዕዝኤዲት ገጽ ላይ ከትቦና ኮፒ ኣድርጎ ሌሎች ስፍራዎች መለጠፍ ሌላ ዘዴ ነው። በግዕዝኤዲት የተጻፈን የዓማርኛ ጽሑፍ በፋይል መልክ ለማስቀመጥ ወደ “ኖትስ” (“Notes”) መገልበጥ ወይንም ኖትስ ውስጥ መክተብ ጠቃሚ ናቸው። ቀደም ብሎም ለእጅ ስልክ ዓማርኛውን ለመጀመሪያ ጊዜ ማቅረባቸው ቢታወስም ዓማርኛ ከዓለም ቋንቋዎች መደብ እንዲገባ ኣፕል (Apple) ገበታችንን እንድናስገባ ስለወሰነና የመጀመሪያው ኩባንያ በመሆኑ ምስጋና ይገባዋል። የግዕዝኤዲት ቁስ የተለያዩ የኣይፎን 6 የእጅ ስልክ ፕሮግራሞች ውስጥ እንድንሠራ ኣዲስ ችሎታ ኣስገኝቷል። ቴክስት (Text)፣ ኢ-ሜይል (Email)፣ ትዊተር (Tweeter) እና በመሳሰሉት ተደሰቱ። በኣሁኑ ጊዜ ኣንዳንድ ድረገጾችና ጽሑፎች ግን ላይነበቡ የሚችሉት በሌሎች ምክንያቶች ሲሆን ችግር የሌላቸው ድረገጾች ምሳሌ እዚህ [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} ኣለ። ለምሳሌ ያህል እንደነፃው የግዕዝኤዲት ገጻችን [http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} የመሳሰሉት በኮምፕዩተር የሚነበቡት በኣዶቢ ፍላሽ ስለሆነና ኣፕል ፍላሽን ስለማያስገባ ድረገጹ ባይነበብ ችግሩ የግዕዝኤዲት ኣይደለም። ወጪና ጊዜ ያስጨምራል እንጂ ለኣንዳንዳቹም ተግዳሮት መፍቻ ዘዴዎች ኣሉ። ኣንዳንድ ፕሮግራሞችም በእንግሊዝኛ እንጂ በዩኒኮድ ፊደላት የመጠቀም ኃይል ገና የላቸውም። ምሳሌ ለመጥቀስ ያህል ፌስቡክን በድረገጽነት ማንበብ የዓማርኛውን ቀለሞች በኣለማቅረብ ሳጥን ስለሚያደርጋቸው በፌስቡክ ቁስ (Facebook App) መጠቀም ያስፈልጋል። ኣይኦኤስ ፰.፫ እነዚህን ችግሮች ስለኣስወገደ ግዕዝ ብዙ ፕሮግራሞች ውስጥ ይሠራል። ከጉግል፣ ቢንግ፣ ያሁ፣ ሳፋሪ የመሳሰሉት ሌላ ይኸን የዓማርኛ ውክፔድያ ገጽ ያስነብባል፣ ያስከትባልም። ለተጨማሪ መረጃ የግዕዝኤዲት ፌስብክ ገጽ መከታተል ይጠቅማል። የፌስቡክ ኣጓዳኙም እዚህ [https://www.facebook.com/GeezEdit] ኣለ። በኣይፓድና ኣይፎን ግዕዝኤዲትን ለመጠቀም ለጊዜው እንግሊዝኛውን በቋንቋነት በLanguage & Region በኩል ትቶ ኣማርኛን ኣንደኛ ማድረግ ይሻላል። ኣንዳንድ ፕሮግራሞች የተሠሩት ለእንግሊዝኛው ብቻ ስለሆነ በሚገባ ከኣልሠሩ ወደ እንግሊኛ መመለስ ያስፈልጋል። ኣይፎንና ኣይፓድ ለኣለው ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ጨምሮ የሚከፈለው $1.99 ለሦስቱም ነው። የኮምፕዩተሩና የስልኩ ግዕዝኤዲት ኣከታተብና ፋይሎች ኣንድ ከመሆናቸው ሌላ ይናበባሉ። ከእዚህ በፊት መጻፊያ ጠፍቶ በእንግሊዝኛ ፊደል ዓማርኛውን ፓልቶክ (Paltalk) በመሳሰሉ ድረገጾች ውስጥ ሲጽፉ የነበሩትን ነፃው የግዕዝኤዲት ድረገጽ መገላገሉ ይታወሳል። ከእዚህ በፊት መጻፊያ ጠፍቶ በእንግሊዝኛ ፊደል ዓማርኛውን ሲጽፉ ወይም ለጄልብሬክ ሲከፍሉ የነበሩትን ግዕዝኤዲት ገላግሏል። ከእንግዲህ ወዲያ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብና ቴክኖሎጂን በሚ'ገባና ሳይንሳዊ ባልሆነ ዘዴ መጠቀም ኣስፈላጊ ኣይደለም። ይኸን በፔንዲንግ ፓተንት የተጠበቀ ትክክለኛ ቴክኖሎጂ ላልሰሙት እንድታሰሙና እንድታሳዩ እናበረታታለን። ስለ ቁሱ እዚህ የተጻፈው ጥቂት ሰዎች ግዕዝኤዲትን ከገዙ በኋላ ገበታውንና ፊደሉን ሳያስገቡ መጻፍ እየሞከሩ ስለተቸገሩም ነው። [http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} [http://ashamaddis.com/v/esat-yesamintu-engida-dr-aberra-molla-february-2015] “Amharic Typing” የሚለው ባለ ሰንደቅ ዓላማ ካርታችን ያለበት ኣዶ ከታየ በኋላ ያንን መንካት እንደተራ ቁስ ግዕዝኤዲትን ኣይከፍትም። በቁሱ ለመጠቀም የፊደል ገበታውና ፊደሉ በሴቲንግስ (Settings) በኩል መግባት ኣለባቸው። [http://geezedit.com/epages/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47.sf/en_US/?ObjectPath=%2FShops%2F4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47%2FCategories%2FGeezEdit_App] የእንግሊዝኛው የፊደል ገበታ ከታየ በኋላ የዓለም ካርታው ያለበትን ኣዶ መንካት ወይም ተጭኖ መቆየት የዓማርኛውን የፊደል ገበታ ያቀርባል። በቅርቡ ወደ ኣይኦኤስ 10 ሲሻሻል የቁሱን ክፍል 1.3 በማድረግ ስሙም GeezEdit Amharic ተብሏል። ማሻሺያውም (Upgrade) ነፃ ነው። ===የእጅ ስልክ ኣከታተብ=== የእንግሊዝኛው የኮምፕዩተር ኣከታተብ የእጅ ስልክ ኣጠቃቀምም ሆኗል። ግዕዝም ለኮምፕዩተር ሲጠቀምበት የነበረው ኣከታተብ ዓይነት ወደ እጅ ስልክ በዶ/ር ኣበራ ግኝት ገብቷል። [https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] የተለመደው የእንግሊዝኛና የግዕዙ ገበታ መርገጫዎች እየታዩ ለሁለቱም ፊደላት እንዲያገለግሉ የፈጠሩት ጥቅም ቀጥሏል። [http://sense-lang.org/typing/] ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ የሚጠቀሙት የግዕዝ ዩኒኮዱን ፊደል ስለሆነ ውበቱን እንደጠበቀ ሁሉም መሣሪያዎች ይናበቡበታል። በእጅ ስልክ በኣንድ ጣት ከመክተብ ስልኩን ወደጎን ኣዙሮ በኣውራ ጣቶች መክተብ ያፈጥናል። በእዚህ የተነሳ ላቲን ለቀለሞቹ መክተቢያ የማይጠቀምበትን ከግዕዝ መጠየቅ ለእስማርት (ጮሌ) ስልኮችም ኣያስፈልግም። የግዕዝ ኣከታተብ ፈጣሪ ፓተንት (የግኝት ባለቤት) ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር ቃለ ምልልስ (ኢቢኤስ / EBS Tube) ቪድዮ እዚህ [http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888] {{Wayback|url=http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888 |date=20150923164204 }} ኣለ። ለኮምፕዩተር የቀረቡት የላቲን ምልክቶችም ለግዕዝ ፊደል እንዲጠቅሙ በእጅ ስልክም ሥራ ላይ ውለዋል። የእጅ ስልኩ ገበታና ፊደል ከተበተነ በኋላ መክተብ ሲያስፈልግ የመጻፊያው ስፍራ ሲነካ የመክተቢያ ገበታ (GeezEdit Amharic) ይቀርባል። በዓማርኛ ለመክተብ የሚያስፈልገው የዓለም ካርታ ያለበትን በመንካት ገበታውን ወደ ዓማርኛ መለወጥ ነው። ለላቲን ኮምፕዩተር ኣከታተብ የተፈጠረው "QWERTY" ገበታ ለላቲን የእጅ ስልክ እንደሆነው ሁሉ የግዕዙም "ቀወኸረተየ" የኮምፕዩተር መደበኛ ገበታ የእጅ ስልክም የግዕዝ ገበታ ሆኗል። [https://appadvice.com/app/geezedit-amharic/935624754] ለስልክ የተገዛው ለኣይፓድም ጭምር ነው። ጽሑፍን ለማስቀመጥ "Notes" ውስጥ መጻፍ ያስፈጋል። ዊንዶውስና ኣፕል የሚጠቀሙት በግዕዝኤዲት ዩኒኮድ (GeezEdit Unicode) ፊደል ነው። ይህ በእንዲህ እንዳለ ለኮምፕዩተር ለዓመታት ሲቀርቡ የነበሩት ዓይነት የማያዛልቁ ኣከታተቦች ለእጅ ስልኮች መቅረብ ስለጀመሩ ሕዝቡ በኣዲስ ዙር መታለል እንዳይቀጥል መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ለእዚህም የሚከተሉትን እንድንዘረዝር ተገድደናል። ፩. ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ እያንዳንዱ የግዕዝ ቀለም የተከተበው በሁለት መርገጫዎች ነበር። ይህ ተሻሽሎ በኣንድና በሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ ሆኗል። እንደእንግሊዝኛው የኮምፕዩተሩ ኣጠቃቀም ለእጅ ስልኩም ቀርቧል። ኣጠቃቀሞቹም ይቀጥላሉ። ፪. ይህ በሳይንስ የተደገፈ ኣጠቃቀም ይቀጥላል እንጂ ጥልቅ እየተባለ ለእጅ ስልክ ኣዲስ ኣጠቃቀም ኣይሠ'ራም ወይም ችግር ኣለበት ተብሎ ወደቀረው ኋላቀር ኣከታተብ መመለስ ኣስፈላጊ ኣይደለም። ፫. የኣማርኛ ታይፕ መቀጣጠያው ኣሠራር የትክክለኛ ኣማርኛ ፊደል መጻፊያ ኣልነበረም። የታይፕራይተሩ ኣጠቃቀም ሁለት ነጥብ ምልክት ለባዶ ስፍራነትና ሁለቱ፣ ሁለት ነጥቦችን በኣራት ነጥብ ምልክት ምትክነት መጠቀም ከመሣሪያው ኣጠቃቀም ችግሮች ጋር በተያያዙ የቁጠባ ኣሠራሮች የመጡ ነበሩ። ወረቀት ላይ ብቻ ሰፍረው የምናያቸው የጽሕፈት መሣሪያ ኣጠቃቀም ውጤቶች ከኮምዩተሩና የእጅ ስልክ ኣጠቃቀሞች ጋር ኣንድ ዓይነት ኣይደሉም። ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት የግዕዝ ፊደል ኣንዱን ምልክት ለሁለቱም ኣይጠቀምም፤ ኣልተጠቀመምም። ፬. የላቲንን የኮለን (Colon) ሁለት ነጥብ ምልክት ዶክተሩ እንደሌሎቹ ለግዕዝ ኣጠቃቀም ቢያወርሱም ኣጠቃቀሞቻቸውን ማወቅ የተጠቃሚው ኃላፊነት ነው። ኮለን የግዕዝ ሁለት ነጥብ የባዶ ስፍራ ምልክት እንዳልሆነው ሁሉ የግዕዝ ሁለት ነጥብ ምልክትም ኮለን ኣይደለም። ሁለት፣ ሁለት ነጥቦችም ሆኑ ሁለት ኮለኖች የግዕዝ ኣራት ነጥብ ምልክት ኣይደሉም። የእዚህ ገጽ ኣንዱ ዓላማ ኣዳዲስ ጥፋቶች በቴክኖሎጂ እየተደገፉ እንዳይስፋፉ ነው። ፭. የዓማርኛን ጽሑፍ ለማስቀመጥ ኖትስ (Notes) ቁስ ውስጥ መጻፍ ያስፈልጋል። ፮. የግዕዝ ፊደል የእጅ ስልክ ትክክለኛ ሳይንሳዊ ቴክኖሎጂ ኣጠቃቀሞች ዘዴዎቹን ለፈጠሩት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ቍጥራቸው 9000957፣ 9733724፣ 10067574 እና 10133362 በሆኑ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ተሰጥተዋል። ፯. ኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች የሚጠቀሙት ግዕዝኤዲት የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ፕሮግራሞች ኣንድ ዓይነት በሆነው የግዕዝ ፊደሉ ነው። ስለዚህ የቴክኖሎጅው ተጠቃሚዎች የተላኩላቸውን ኢሜይል የመሳሰሉ ጽሑፎች በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች የሚመለከቱት በግዕዝኤዲት ፊደል ነው። ፊደሉን ለሌላቸው ግን መሣሪያዎቹ ላይ በኣሉ ፊደላት ይቀርባሉ። ፰. ኣንዳንድ የግዕዝኤዲት ተጠቃሚዎች ፊደሉ በኣስቀያሚና የተሳሳተ የግዕዝ ፊደል ተቀየረብን የኣሉ ኣሉ። ይህ በቅርቡ ኣፕል መጠቀም በጀመረው ፊደሉ ኣጠቃቀም የመጣ ችግር ነው። ===የዓማርኛ ስሕተቶች=== በእዚህ ርዕስ (Errors) ዶክተሩ ከዓመታት በፊት ያቀረቡትን ብዙ ኣንባቢዎች ስለኣላዩት ኣልታረሙም። [http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AMHARIC/errors.pdf |date=20060614013044 }} [https://web.archive.org/web/20030315142841/http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] እዚህ ውክፔዲያ ገጽ ላይ የቀረቡት ውጤት ማምጣት ስለጀመሩ ተሻሽለው ቀርበዋል። ወደፊት ኮምፕዩተሩ በግዕዝ ፊደል የቀረቡትን ያነባ'ል፣ ያሰማናል፣ ያርማል፣ ይተረጕማል፣ ወዘተርፈ። ስለዚህ ዶክተሩ ኣርቆ በማሰብ ስሕተቶችና ግድፈቶች ወደ ኮምፕዩተር ሳይገቡ እንዲታረሙ ከመጻፍ ኣልተቆጠቡም። ፩. እንደ ኤውሮጳ ኣቆጣጠር ማጠር ያለበት በ“እ.ኤ.ኣ.” እንጂ “እ.ኤ.ኣ” ማድረግ ከሚገባው በታች ማሳጠር ነው። ኣንድ ሰው በስሕተት የተጠቀመበትን ኣሠራር ሌሎቻችን በሚገባ ሳናስተውል መከተል የለብንም። “ኣ” ጎን ነጥብ ከኣሌለ “ኣ” ብቻውን እንዳለ ቃል መቆጠሩ ስለሆነና ኣጠቃቀሙም ትክክል ስለኣልሆነ ቋንቋ ሲበላሽ ዝም ብሎ መመልከት ተገቢ ነው? ፪. “ዓመተ ምሕረት” ማጠር ያለበት በ“ዓ.ም.” እንጂ “ዓ/ም” ያሳስታል። የእዝባር ጥቅም እንደ “ወይዘሮ” የሚጻፉትን ቃላት በ“ወ/ሮ" ለማሳጠር እንጂ ሁለት ቃላትን ለማሳጠር ኣይመስልም። ፫. የ“ሊቅ” ብዙ “ሊቆች” ወይም “ሊቃውንት” እንጂ “ሊቃውንቶች” የሉንም። እዚህ ላይ በተለይ ከግዕዝ የመጡ ቃላት ላይ መጠንቀቅ ሳይጠቅም ኣይቀርም። ኣባላት፣ መምህራን፣ መኳንንት የመሳሰሉ ቃላት የብዙ ቍጥሮች ናቸው። ስለዚህ ኣባላቶች፣ መምህራኖች፣ መኳንንቶች፣ ቃላቶች የሚባሉ የብዙ ብዙ ስለሆኑ እንዲህ የኣሉ የዓማርኛ ቃላት የሉም። ፬. ሞክሼ ቀለሞች የተለያዩ ጥቅሞች የኣሏቸው ለግዕዝ ቋንቋ እንጂ ለዓማርኛ ኣይደለም የሚባለው ትክክል ኣይደለም። ፭. ዌብ (Web) ድር፣ ዌብፔጅ (Webpage) ድረገጽ ወይም ገጸድር ነው። ድህረገጽ ከገጽ በኋላ ስለሆነ ትክክል ኣይደለም። ይህ ስሕተት ምን ያህል እንደተስፋፋ ለማስተዋል ድህረገጽ፣ ድኅረገጽ እና ድሕረገጽ ቃላትን ኢንተርኔት ላይ በመፈለግ ስህተቶቹን መመልከት ይቻላል። ድሕር ማለት ኋላ ነው። Website ድረገጽ ነው። ስለዚህ ድሕረገጽ ወይም ድኅረገጽ Website ኣይደለም። ፮. የ“ው” ድምጽ ሳድስ እንጂ ካዕቡ “ዉ” ስለኣልሆነ “ነው” መከተብ ያለበት በሳድሱ “ው” ነው። ዓማርኛ “ዉ” ቀለምን የሚጠቀምባቸው ብዙ ቃላት ስለሌሉት መጠንቀቅ ጠቃሚ ነው። በ“ዉ” ቀለም ከመጠቀም ልዩነቱ ላልገባቸው “ዉ”ን ኣለመጠቀም ያዋጣል። ፯. “[[ጊዜ]]” እንጂ “ግዜ” ዓማርኛ ኣይደለም። ፰. ኣንዳንድ ደራስያን “እ” ቀለምን መቀነስ ይወዳሉ። “ተእኛ” እና “ተኛ” እንዲሁም “የእርሷ” እና “የርሷ” የተለያዩ ናቸው። ፱. ኣራት ነጥብ (“።”) እራሱን የቻለ ኣንድ የግዕዝ የምልክት ቀለም ነው። ኣንዳንድ ደራስያን ምልክቱን ከሁለት ባለሁለት ነጥቦች (ነቊጦች) ወይንም በእንግሊዝኛ ኮለን (“Colon”) መክተብ ስለጀመሩ ይህ ትክክል ከኣለመሆኑም ሌላ ኣስፈላጊ ያልሆኑ ሁለት መርገጫዎች በማስጨመር ጊዜና ስፍራ የሚያስባክን ግድፈት ነው። ከሁለት ቀለሞች የተሠሩትን ለመሠረዝም ሁለት መሠረዣዎች ያስፈልጋሉ። ኣራት ነጥቦች የሌሉት ጽሑፍም ችግር ውስጥ ሊወድቅ ይችላል። ፲. ዶክተሩ የእንግሊዝኛው ኮለን ለግዕዝ እንዲጠቅም ያደረጉት በኮለንነት ስለሆነ የግሉ የዩኒኮድ ቊጥር ከኣለው ባለሁለት ነጥብ (ወይም ነቊጥ) የባዶ ስፍራ የግዕዝ ምልክታችን ጋርም ኣንድ ኣይደለም። ኣራት ነጥብን ከሁለት ባለ ሁለት ነጥቦች (“፡”) በኮምፕዩተር መክተብም ግድፈት ነው። ምክንያቱም ይህ ኣሠራር ኣራት ነጥቦች ከሌሉት የኣማርኛ የታይፕ መጻፊያ የመጣ የኣሠራር ችግር ስለሆነ [https://web.archive.org/web/20120107191057/http://www.ethiopic.com/Rabies_in_Amharic.pdf] እንጂ ሁለት ባለ ሁለት ነጥቦች ኣራት ነጥቦች የሚሆኑበት ኣከታተብ ወደ ኮምፕዩተር እንዳይገባ ዶክተሩ ከተከላከሉት ኣንዱ የጎደለ ኣጠቃቀም ነው። [http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/eas/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} በሞዴት፣ ኢትዮወርድ፣ ግዕዝኤዲት በኮምፕዩተርና ግዕዝኤዲት በእጅ ስልክ የግዕዝ ኣራት ነጥብ ምልክት የተከተበውና እየተከተበ የኣለው በሁለት መርገጫዎች (“ዝቅ 3”) ነው። በግዕዝ ዩኒኮድ መደብ ውስጥ እንደሚታየው [http://unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] እና እዚህ ጎን ላይ የኣለው ሥዕል እንደሚያሳየው ሁለት ነጥብና ኣራት ነጥብ የተለያዩ ናቸው። ሁለት ሁለት ነጥብና ኣራት ነጥብ የተለያዩ ናቸው። ኢትዮጵያውያንም ኣራት ነጥብን በማያስከትብ ፕሮግራም መጠቀም የለባቸውም። ፲፩. የመጽሓፎች ይዘት (Contents) እና ማውጫ (Index) የተለያዩ ናቸው። ፲፪. የኣንዳንዶች ስሕተቶች ምንጮች የተሳሳቱ ፊደላት ወይም መክተቢያዎች ናቸው፦ ምሳሌ “ቍጥር”ን በ“ቁጥር” መጻፍ። ፲፫. “ው”ን አንጂ “ዉ”ን የሚጠቀሙ ብዙ የዓማርኛ ቃላት የሉም። በቅርቡ ግን በኣለማወቅ በ“ው” ቀለም ምትክ “ዉ”ን በግድፈት የሚጠቀሙ ፀሓፊዎች እየበዙ ነውና ቢታሰብበት ኣይከፋም። [[መዝገበ ቃላት]]ም ጠቃሚዎች ናቸው። ([[እንግሊዝኛ አማርኛ መዝገበ ቃላት 1972]])። “ው”ን በትክክል ከ40 በላይ ቃላት ውስጥ የተጠቀመ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [http://www.dejeselam.org/2014/03/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/2014/03/blog-post_29.html |date=20201204012549 }} “ው”ን በስሕተት ከ400 በላይ ቃላት ውስጥ የተጠቀመ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://hornaffairs.com/am/2017/01/24/committed-leadership-corruption/] ፲፬. የግዕዙ “ሀ” ድምጽ ወደ “ኸ” የቀረበ ነው። “አ” እና “ኣ” ድምጽ ኣይጋሩም። [http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf |date=20060614013044 }} [http://web.archive.org/web/20030315142841/] [https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] [http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] ፲፭. ኣንዳንድ ፀሓፊዎች በነጠላ ሰረዝ (“፣”) ምትክ ኮማ (“,”) (Comma) በኣራት ነጥብ (“።”) ምትክ ፔርየድ (“.”) (Period) መጠቀም ስለጀመሩ ፊደሉንና ቋንቋውን እያበላሿቸው ናቸው። ኣንዳንድ ምሁራን ስለማያስተውሉ ሁሉንም የዓማርኛ ቃላት መክተብ በማይችሉ እየተጠቀሙ የሚያወሩትን መጻፍ ኣይችሉም። የግዕዝ ፊደል ታዋቂነት የኣለ እስፔሊንግ ስሕተት ድምጽን በማስፈር ትክክክለኛ ድምፃዊ ፊደል መሆኑ ነው። ፲፮. ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብ ጊዜና ጉልበት ማባከን ነው። (Typing any Ethiopic glyph with three keystrokes is a waste of time and effort.) ምክንያቱም የዶክተሩ ኣሠራር እንግሊዝኛውን ከኣጋጠመው ችግር ጭምር ለማላቀቅ እንጂ ለግዕዙ የእንግሊዝኛውን ችግር ለማካፈል ስለኣልሆነ ነው። ፲፯. ኣንዳንድ ፀሓፊዎች የተሳሳቱ ቅርጾች ያሏቸውን ቀለሞች እየተጠቀሙ ስሕተቶችን እያስፋፉ ናቸው። ለምሳሌ ያህል የ“ኩ” እና የ“ቡ” መቀጠያዎች ኣንድ ዓይነት ኣይደሉም። ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ላይ የኣሉ ፊደላት የተሳሳቱ ከሆኑ መሳሳቱ ስለማይታወቅ የተሳሳቱ ቀለሞች ተለምደው መቸገርና ማስቸገር ኣይቀርም። እነ “ቋ”፣ “ኋ”፣ “ኳ” እና “ጓ” እራሳቸውን የቻሉ መስመር ላይ የሚያርፉ ቀለሞች እንጂ እነ “ቀ”፣ “ኃ”፣ “ካ” እና “ጋ” ስር በተጋደሙ መስመሮች የሚቀርቡ ኣዳዲስ የታይፕራይተር የእውሸት ፈጠራዎች ተቀጣጥለው እንደ ኣዳዲስ ቀለሞች ማቅረብ ተገቢ ኣይደለም። የ"የ”ን እንዚራን መለየት ለኣቃታቸው ኣንዳንድ ምሁራን የኣሌሉ ቀለሞችን መልኮች ማስተዋወቅ ኣይበጅም። [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html |date=20160306203955 }} ስለዚህ የግዕዝን ፊደል ከመለገስ መለየቱ ቢቀድም ሳይሻል ኣይቀርም። ፲፰. መስከረምና ሰፕቴምበር ብዙ ቀናት ይጋራሉ እንጂ ኣንድ ኣይደሉም። መስከረም 1 ሰፕቴምበር 1 ወይም September 1 ኣይደለም። ፲፱. ሁለት ዓመታት ወይም ዓመቶች እንጂ ሁለት ዓመት በማለት መጻፍ ስሕተት ነው። ፳. በግዕዝ ጽሑፍ ውስጥ ኣራት ነጥብና የመሳሰሉት (በቀለማት እንጂ) በባዶ ስፍራ መቀደም የለባቸውም። ምክንያቱም ግዕዝ ከእጅ ጽሑፍና የማተሚያ ቤቶች [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/am/e/e3/Tsehai_mesfin.pdf] ኣጠቃቀም ወደ ኮምፕዩተር ሲሻሻል መለ'የት የሚገባቸውን ዶክተሩ ስለኣቀረቡ ነው። ፳፩. የግዕዝ ፊደል የኦሮምኛው ፊደል ውስጥ ያለውን የግዕዙን “ዸ” እና ሰባት እንዚራን ቀለሞቹን ያጠቃልላል። ስለዚህ እንደ “በዻዻ” የኣሉትን ቃላት በ“በዳዳ” ወይም “ዻራርቱ"ን በ“ደራርቱ” መክተብ ግድፈት ነው። የኦሮምኛው ፊደል የዶክተሩ ሞዴት፣ ኢትዮወርድ፣ ግዕዝኤዲትና ሌሎች ፕሮግራሞች ውስጥ ቀርበው የሚፈልጓቸው ተጠቅመውባቸዋል። ፳፪. ሁሉንም ቀለማት የሌሉት ወይም የማይከትቡ ዓማርኛ እየተባሉ ሲቀርቡ ኣለተቃውሞ መቀበል ነውር ነው። ምክንያቱም ይህ ለፊደሉና ለሰዋሰው የኣለመጨነቅን ስለሚያሳይና የፀሓፊዎችን ችሎታ ጥያቄ ውስጥ ስለሚያስገባ ነው። ፳፫. ዓማርኛ “መጠጥ” እና “መጠጥ ኣደረገ” የሚለውን በማጥበቅ መለየት ኣይችልም የሚሉ ኣሉ። [http://www.ethiomedia.com/1012pieces/oromiffa_in_geez_part_two.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1012pieces/oromiffa_in_geez_part_two.pdf |date=20220118222249 }} [https://www.youtube.com/watch?v=spzKJUn-KWY] “መጠጥ” እና “መጠጥ ኣደረገ” ሁለት ትርጕሞች ያሏቸው ቃላት እንጂ በማጥበቅ የሚለዩ ኣይደሉም። ፳፬. በኮምፕዩተር ሁለት ነጥብ “፡” የግዕዝ የባዶ ስፍራን ምልክት ነጥብ በሌለው የባዶ ስፍራ የእንግሊዝኛው ኣጠቃቀም ጋር ደርበው ዓማርኛውን የሚያቀርቡ ኣሉ። ከሁለቱ ዘዴዎች ኣንዱን መምረጥ እንጂ ሁለቱንም መውደድ ኣያዋጣም። ፳፭. ኣንዳንድ ሰዎች ዓማርኛ የእራሱ ፊደል የለውም ይላሉ። ዓማርኛ የእራሱ ፊደል (Amharic Alphabet) የኣለው ቋንቋ ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/Ge%27ez_script] የግዕዝም ቋንቋ የእራሱ ፊደል ኣለው። የግዕዝ ቋንቋ ፊደላት የዓማርኛው ውስጥ ሲኖሩ ሁሉም የዓማርኛ ፊደላት የግዕዙ ቋንቋ ፊደላት ውስጥ የሉም። ግዕዝ ወይም Ethiopic የተለያዩ ቋንቋዎች የሚጠቀሙበት የፊደሉም ስም ሲሆን ለተለያዩ ቋንቋዎች ተጨማሪ ቀለሞች ተጨምረዋል። ፳፮. የኣማርኛ የታይፕራይተር ፊደል የግዕዝ ፊደል ኣይደለም። የእውሸት (Fake) ወይም የፈጠራ የዓማርኛ ፊደል እንጂ የዓማርኛም ፊደል ኣይደለም። መጽሓፍትም ሲታተሙ የነበሩት በግዕዝ ፊደል በማተሚያ ቤቶች ትክክለኛ ቀለሞች ነበር። ኣሁንም ቢሆን በድሮው ዓይነት ወይም ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ በኣደረጉት መነሻው ይህ ፊደል በሆነው የዩኒኮድ የግዕዝ ፊደል ዓይነት ነው። [http://unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] የታይፕራይተርንና የማተሚያውን ፊደላት የማይለዩና ሁለቱ ኣንድ የሚመስሏቸው ኣሉ። ፳፰. በወልጋዳ፣ የተሳሳቱና ከሲታ ቀለማት ተጽፈው የሚቀርቡ ጽሑፎችና መጻሕፍት እየበዙ ነው። የፊደል መልክ ከኣላማረ ለማንበብም ኣያጓጓም። ጥሩ የግዕዝ ፊደል ብርሃንና ሰላም ማተሚያ ቤት “ነጋሪት ጋዜጣ”ን ሲያትምበት የነበረው ፊደል ነው። ብዙ መጻሕፍትም ታትመውበታል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8C%B8%E1%88%93%E1%8D%8A%E1%8B%8E%E1%89%BD] ፳፱. ግዕዝ ኮምፕዩተራይድ ስለሆነ በኮምፕዩተር የሚቀርቡት በዓለም ዙሪያ ሊታዩ ስለሚችሉ ጥንቃቄ ያስፈልጋል። ዓማርኛውን በላቲን ፊደል የሚጽፉ ኣሉ። ግዕዝ ድምጻዊ ስለሆነ የተለያዩ ቋንቋዎችን ያስከትባል። እንግሊዝኛ ውስጥ የኣሉ ኣንዳንድ ችግሮችም የሉትም። [https://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] ፴. ግዕዝን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች መክተብ ስለተቻለ ኣከታተቡ ከእንግሊዝኛው ጋር እኩል ሆኗል። ስለዚህ ማንኛውንም የግዕዝ ቀለም በሦስት መርገጫዎች መክተብ ያካስራል። ይህ የእጅ ስልኮችንም (Smartphones) ኣጠቃቀም ይመለከታል። ፴፩. ከላይ የተጠቀሱት ስሕተቶች ጥቂቶቹ ትግርኛንም ያጠቃልላሉ። ፴፪. ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ለኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ቀርቧል። ወጉንና ሕጉን ጠብቆ መጠቀም የእራስንና የፈጣሪዎችን መብት መጠበቅ ነው። በተሰረቁ፣ በማይጽፉና የኣልተሟሉ ሶፍትዌሮች መጠቀም ለእራስና ለሌላው መብት ኣለመጨነቅን ያሳያል። ለጽሑፍ ጥቅም የሚያስፈልጉ ነፃ ሶፍትዌሮች ስለኣሉ ከእንደግዕዝኤዲት ዓይነት በስተቀር መግዛት ግዴታ ኣይደለም። ፴፫. ትክክለኛ ሰዋስው፣ የተሟሉ ቀለሞች፣ ትክክለኛ ቅርጾች እና የመሳሰሉትን በኣሌሏቸው መጠቀም ለቋንቋው መዳከም ምክንያቶች እንዳይሆኑ መጠንቀቅ ኣስፈላጊዎች ናቸው። ስሕተቶች ሲደጋገሙ ሊለመዱ ይችላል። [https://www.facebook.com/getatchew.haile?hc_ref=ARRFkxIO467tAUBLSXTt7knkXxVL2anC-a6g_DTbwgxos8h3IbXzLdfI1m-Pb68lCJ8&fref=nf] ዶክተሩ ከሰዋስው ተሳሳቶች ኣንዱ ናቸው። ፴፬. ስለ ግዕዝና ዓማርኛ ፊደላት ሲጻፍ ስለ ግዕዝ ቋንቋ የሚመስሏቸው ኣሉና ይታሰብበት። ፴፭. ፊደላችን ለኣፍሪቃውያንና ሌሎችም እንዲተርፍ በወጉ መጠቀምና መንከባከብ ይጠቅማል። [https://ethiopianreporter.com/content/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%89%81%E1%8C%AD%E1%89%B5/] ፴፮. "ዓማርኛ" በግዕዙ "ዐ" የማይጻ'ፈው ቀለሙ ድምጹን ስለማይወክል ነው። ፴፯. ብዙ ስሕተቶችና ግድፈቶች የኣሉትን ጽሑፍ በዋቢነት ለመጠቀም ኣያስተማምንም። ምክንያቱም ደራሲው ኣስፈላጊዎቹን ጥንቃቄዎች ኣለማድረጉን ስለሚያሳይ ኣለመግዛት ወይም መተቸት ሳይሻል ኣይቀርም። ለምሳሌ ያህል "ነው" እና "ነህ" የመሳሰሉትን ቃላት "ነዉ" [https://welkait.com/?p=16546&fbclid=IwAR3U4bgJOYyaxyC3LmEZRhMRvVocGHt3_y9xe65Gunl7_ADgkt9pH8aQYQA] {{Wayback|url=https://welkait.com/?p=16546&fbclid=IwAR3U4bgJOYyaxyC3LmEZRhMRvVocGHt3_y9xe65Gunl7_ADgkt9pH8aQYQA |date=20200606174426 }} እና "ነክ" የሚሉ ኣሉ። "ኢትዮጵያ"ን በትክክል መጻፍ የማይችሉ ፊደል በሚገባ ኣልቈጠሩም ወይም ረስተዋል ማለት ኣይደለምን? ፴፰. የኣንዳንዶቹ ስሕተቶች ምንጮች ማተሚያ ቤቶች ናቸው። ለምሳሌ ያህል ቀደም የኣሉ ጽሑፎች ውስጥ የ"ፏ" ፊደል መስመሩ የኣለው ከላይ ሆኖ ሳለ የኣዳዲሶቹ ከታች ነው። ቀደም የኣለውን ምልክት ዶክተሩ ሲጠቀሙ የተሳሳቱ የሚመስሏቸው ኣሉ። ይኸንኑ መቀጠያ ከግዕዝ ወግ ውጪ "ፍ" ላይ ተደርጎ በቅርቡ የቀረበ ፊደልም ኣለ። ማተሚያ ቤቶች በትክክለኛዎቹ ቀለሞች ከመቶ ዓመታት በላይ የተጠቀሙ ስለሆኑ መሪዎች እንጂ ተከታይ መሆን የለባቸውም። ፴፰. ዓማርኛ ማጥበቂያ ኣይጠቀምም የሚሉ ፈረንጆችም ኣሉ። በዓማርኛ ፊደል ሲደረብ እንደእንግሊዝኛው ኣይጠብቅም። [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] ፴፱. ኣንዳንድ የዓማርኛ ተጠቃሚዎች ዓማርኛ ሞክሼዎ ድምጾች የሉትም የሚሉ ኣሉ። "ኣባይ"ና "ዓባይ" ኣንድ ኣለመሆናቸው በቅርቡ ከወንድሜ ጋር ስከራከር የዓባይ ጉዳይ የ"ባ" መጥበቅና ኣለመጥበቅ ነው በማለት ስላሳመነኝ ምርምሮች ኣስፈላጊ ናቸው። ፵. ዶክተሩ ለመንግሥት የኣቀረቡት የፓተንት ማመልከቻ በወጉ ጥበቃ ሳይደረግለት መንግሥትና ኣብዛኛው ሕዝብ ከዶክተሩ በተሰረቁ የግዕዝ ቴክኖሎጂ ሲጠቀም ቆይቷል። ኣሁን ለውጥ መጥቷል ስለተባለ ሁሉም ሌቦች መስረቅ ማቆም ይገባቸዋል። ሌብነት ተለምዶ የዶክተሩን ሥራዎች የሚደብቁም ኣሉ። ፵፩. ይህ ጽሑፍ ብዙ ዓይነት ግድፈቶች ኣሉት፦ ለምሳሌ ያህል ኣራት ነጥብ የለውም፣ በሳድሱ “ው” ምትክ ካዕቡን “ዉ” ተጠቅሟል፣ ኢትዮጵያን ኢትዮጵያ፣ ኢትዪጵያ እና ኢትዩጵያ በማለት ኣቅርቧል። [http://aigaforum.com/articles/qatar-and-ethiopia-on-somalia.pdf] ፵፪. ኣንድ ሰው ነዋሪነቱን (Citizen ወይም Residence) እንጂ ዜግነቱን (Nationality) መቀየር ኣይችልም። ===ሞክሼ ኆኄያት=== የዓማርኛ ሞክሼ በተለያዩ ቀለሞች የተወከሉ ኣንድ ዓይነት ድምጽ ኣሏቸው የሚባሉ ኆኄያት ናቸው ይባላል። ሞክሼዎች ቢያንሱ ሁለት ሰዎች ስለሆኑ ስሞች ተጋሩ እንጂ ኣንድ ስለኣልሆኑ ኣንዱ ሞክሼ ሌላውን ሊሆን ኣይችልም። ስለዚህ የዓማርኛ ቀለሞች ሞክሼዎች ስለሆኑ ኣንዱን በሌላው መተካት ይቻላል የሚባለው ኣስተሳሰብ ትክክል ኣይደለም። የኣማርኛ ሞክሼዎች ናቸው የሚባሉት የእየእራሳቸው ቅርጾች፣ ድምፆችና ስሞች ስለኣሏቸው ሞክሼዎች ኣይደሉም። [http://hohitebirhan.org/index.php/temehert-15/2009-05-16-00-53-47/85-2010-10-13-00-27-03] {{Wayback|url=http://hohitebirhan.org/index.php/temehert-15/2009-05-16-00-53-47/85-2010-10-13-00-27-03 |date=20170604105433 }} ምሳሌ “ዓይን” የሚጻፈው በዓይኑ “ዐ” ነው። [https://web.archive.org/web/20030315142841/http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] የዓማርኛ ሞክሼዎችን ማስወገድ በሚከተሉት ምክንያቶች ከጥቅሙ ጉዳቱ ያመዝናል። ፩. ሞክሼዎች ኣንድ ስለኣልሆኑ ኣንድ ናቸው ብሎ ኣንዱን ማንሳትና ሌላውን መጣል ከመነሻውም የተሳሳተ ኣስተሳሰብ ነው። ፪. የእነዚህ ሞክሼዎች ፊደላት ድምጾች እስከ ፲፭፻፴ ዓ.ም. ድረስ ማለትም እስከ ዓፄ ልብነ ድንግል ዘመነ መንግሥት ድረስ ተለይቶ ሲነገር ነበር። [https://eotcmk.org/a/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/] ሞክሼ ቀለሞች ይቀነሱ የተባለው ኃሳብ የመጣው በታይፕ መኪና ዘመን መርገጫዎቹ ስለኣነሱ ነበር። የኣማርኛ የጽሑፍ መሣሪያ ዓማርኛ ስለኣልጻፈና ግዕዝ በዶክተር ኣበራ ዲጂታይዝድ ስለሆነ የታይፕ መሣሪያውና ቅጥልጥል ቅርጾቹ ቀርተዋል። ኣሁን ሁሉም ቀለሞች ዲጂታይዝድ ስለሆኑ የዱሮ ችግሮችም መፍትሔ ኣግኝተዋል። መፍትሔ የፈጠሩትን ማመስገንና ሥራዎቻቸውን ማስተዋወቅ የጥቂቱ ብቻ መሆን የለበትም። ፫. የኣማርኛ ታይፕራይተር ፊደል የዩኒኮድ ፊደል እንዲሆን የሞከሩት በሳይንሳዊ መረጃ ተሸንፈው ቀርተው ትክክለኛዎቹ የግዕዝ ቀለሞች የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ገብተዋል። ይህ ከሆነ በኋላ ስዉ የሚያውቃቸው ቀለሞች ይቀነሱ ማለት የተማረውን ማስቸገር ስለሆነ ተገቢ ኣይደለም። ምክንያቱም የእያንዳንዱ ቀለም የሚከተበው በሁለት መርገጫዎች ስለሆነ በኋላም ከኣንድ መርገጫ የተረፉት ኣብላጫዎቹ የግዕዝ ቀለሞች የሚከተቡት በሁለት መርገጫዎች ስለሆነ የሞክሼዎች መኖር የፈጠረው ችግር የለም። ኣንዳንዶቹ ሞክሼዎችን የሚከትቡት ከኣንድ የመርገጫ ቍልፍ ስለሆነ እያንዳንዱን ሞክሼዎች የሚከትቡት ብዙ መርገጫዎችን በመጠቀም ነው። ሞክሼዎችን የሚጠሉት የማያዋጣው መክተቢያዎቻቸውን ለመጥቀም ሊሆን ይችላል። ይህ በተለይ የዓማርኛውን ቀለሞች በእንግሊዝኛ እስፔሊንግ መክተብ የሚፈልጉትን ይመለከታል። ፬. በስመ ሞክሼና መሻሻል ሞክሼዎች የኣልሆኑትን መቀነስ የፈለጉ ኣሉ። ምሳሌ፦ “ጐ”ን በ“ግወ” መተካት። ይህ ድምፃዊ ፊደላችንን ወደ ኣክሳሪው ፊደላዊ ፊደል በመቀየር ያዳክመዋል። የፊደል ጥቅም ቋንቋን ለመግለጽ እንጂ ለፊደል ኣጠቃቀም ሲባል ቋንቋን መቀየር ወይም መቀነስ ኣይደለም። ፭. የሞክሼዎቹ ማንነት በጥናት ላይ የተመረኰዘ ኣይደለም። ለምሳሌ ያህል መንትያ እንጂ ሞክሼዎች ኣይደሉም የሚሉ ኣሉ። [http://ethpress.gov.et/addiszemen/index.php/news/national-news/item/7054-2016-05-16-17-30-13] ፮. ሞክሼዎችን መቀነስ ጥቅም ቢኖረው ኖሮ የ“ከ" ቤት ድምጽን የሚጋሩትን “C” (“ሲ”)፣ “K” (“ኬ”) እና “Q” (“ኪው”) (ምሳሌ “Cake” እና “Queen” ወይም “ኬክ” እና “ኲን”) የላቲን ቀለሞች ተጠቃሚዎቻቸው ሊቀንሷቸውና ሦስቱንም በ“C” ብቻ መጠቀም በመረጡ ነበር። ይህ ኣስቸጋሪነቱን ለማመልከት የቀረበ ምሳሌ ነው። ፈረንጆች ለእነዚህ ቀለሞቻቸው የተለያዩ መርገጫዎች ቢመድቡም ለእነ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “ኸ”፣ የግሎቻቸው መርገጫዎች መመደብ ኣይገባም የሚሉ ኣሉ። ዶክተሩ ይገ‘ባል በማለት ይኸን ኣይደግፉም። ፯. ሞክሼዎች እንዲጠፉ ከመቸኰል ልዩነታቸውንና ጥቅሞቻቸውን ማስተማር ከምሁራን ይጠበቃል። ምሳሌ፦ [http://www.senamirmir.org/downloads/Homonyms-List02.pdf] [http://www.zoneniners.com/2012/10/AmharicSpelling.html] {{Wayback|url=http://www.zoneniners.com/2012/10/AmharicSpelling.html |date=20200807042050 }} [http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/] {{Wayback|url=http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/ |date=20180505084352 }} [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] [http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf] {{Wayback|url=http://www.fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf |date=20160214184816 }} ኣለ። ፰. ሞክሼዎች የሌሉት ጽሑፍ ተለምዶ ሞክሼዎቹ ሊረሱ ይችላሉ። ሞክሼዎችን የማያውቋቸው ምሁራን የቆዩ ጽሑፎችን በሚገባ ላያውቁና ትርጕሞቻቸውን ላይረዱ ይችላሉ። ዶክተሩ የሠሩት የማጥበቂያና የማላልያ ቀለሞችም ላይጠቅሙ ይችላሉ። በቍጥሮቹ በኣለመጠቀም የተነሳ የግዕዝን ኣኃዞች የማይለዩ ምሁራን ኣሉ ይባላል። ፱. ምክሼዎችን የማይወዱ ጥቅሞቻቸውን መማር የማይፈልጉ ሊሆኑ ይችላሉ። የማይጽፉና ያልተሟሉ መክተቢያዎች የሚያቀርቡ ስለኣሉ ዘላቂ ችግሮችን ሲፈጥሩ ዛሬ መታገስ ኣስፈላጊ ኣይደለም። (የሞክሼዎች ኣለመኖር የፊደላቱን ቊጥሮች በማስቀነስ ኣከታተብ ቢያቀል'ም ኣማራጭ እንጂ ግዴታ መሆን የለበትም ባይ ናቸው ዶክተሩ። ምክንያቱም ኣማራጭነቱ አንደማያዋጣ ኣቅርቦ ማሳመን ስለሚቻል ነው።) ፲. ወደፊት በኮምፕዩተር እንድንራቀቅ ትክክለኛዎቹንና ሳይንሳዊ መሠረቶችን ስለፈጠርን ከሞክሼዎች መኖር ይልቅ ኣለመኖር ሊጎዳ ይችላል። ወደፊት ኮምፕዩተር ስለሚያስተካክለው የሞክሼዎች ኣጠቃቀም ችግር ስለማይሆን የሚያስቸግሩት ቀለሞቹን የማያውቁት ሊሆኑ ይችላሉ። ጥቂት የኣናሳ ተናጋሪዎች ቋንቋዎች ቀለሞች የተሠሩት ሞክሼዎች የተባሉትን በመጠቀም ስለሆነ ሌሎች ኢትዮጵያውያን የሚያውቋቸውን የዓማርኛ ቀለሞች የማያውቁ ዓማርኛ ተናጋሪዎች መኖር ዓማርኛ ቋንቋንና ፊደሉን ይጎዷቸዋል እንጂ ኣይጠቅሙም። ስለዚህ በስመ ሞክሼ ዓማርኛውን ማዳከም ለዓለም ሕዝቦች ጭምር ጉዳት ነው። ፲፩. ኣንድ ጽሑፍ ሞክሼዎች በተባሉትም ይሁን በሌሎቹ ቢጻፍ ልዩነቶቻቸውን ለማያውቁ የሚፈጥሯቸው ችግሮች የሉም። ፲፪. ዓማርኛ የግዕዝ ቋንቋ ፊደል ላይ የሚያስፈልጉትን ኣዳዲስ ቀለሞች ጨመረ እንጂ የግዕዝን ፊደል ኣልቀነሰም። የግዕዝ ፊደል መክተቢያ ሁሉንም ቀለሞቹን ማስተናገድ የቴክኖሎጂው መጀመሪያ ነው። የኮምፕዩተር ቴክኖሎጂው የገላገለው የግዕዝን ቀለም ለዘመናት ሲለቅሙ የነበሩትን የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሠራተኞች ጭምር ነው። ይህ ጉዳይ የአማርኛ የታይፕ መጻፊያውን ኣይመለከትም። ፲፫. የትግርኛ ቀለሞች በዓማርኛው ላይ ተጨማሪ ኣሏቸው እንጂ የተቀራረቡ ናቸው። የትግርኛ ፊደል ውስጥ የሌሉ ጥቂት የዓማርኛ ቀለሞች ኣሉ። ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ግን ከ[[ትግርኛ]] ቀለሞች ውስጥ እነ “ሀ”፣ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “አ” እና “ዐ” የራብኦቻቸው ሞክሼዎች መስለዋቸው ተሳስተው ሊቀንሷቸው ኣጥቊረዋቸዋል። [https://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D]] [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] እንደ ዶ/ር ኣበራ ሞላ ገለጻ ግን ኆኄያቱ ሞክሼዎች ስለኣልሆኑ መብታቸው መከበር ኣለበት ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B] ይኸንንምና የ“ሠ"ንና የ“ፀ" እንዚራን የኣጠቃለለውን ሞክሼነት በዓማርኛና በእንግሊዝኛ ተቃውመዋል። [https://en.wikipedia.org/wiki/Tigrinya_language] ፲፬. ሞክሼነት ልብወለድ እንጂ ሳይንስ ኣይደለም። ዶክተሩ ዲጂታይዝ ያደረጉትና የእያንዳንዱ ግዕዝ ቀለም መብት ተጠብቆ ዩኒኮድ ውስጥ እንዲገባ የታገሉት ሳይንስንና ታሪክን በመመርኰዝ ነው። [http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} ፲፭. የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች በፊደላቸው ሲጠቀሙ ብዛቱ ኣላስቸገራቸውም። ብዛት ችግር የሆነው መርገጫዎች ስለኣነሱ ስለሆነ የምሁራን ዓላማ ለችግሮቹ መፍትሔ መፍጠር እንጂ ለጊዜያዊ ችግርና መርገጫዎች ሲባል ፊደል መቀነስ መፍትሔ ኣይደለም። የታይፕራይተር ፊደል ቀናሾችና ቀንጣሾች ቢሳካላቸው ኖሮ ሞክሼዎቹ ስለማይኖሩ ዶክተሩ መፍትሔ ለመፍጠር ይቸገሩ ነበር። እንዲህም ሆኖ የታይፕራይተሩን ቍርጥራጮች ኣንዱ ግዕዝ ነው ብሎ ሲያወናብድ ዶክተሩን በመደገፍ የተማሩበት የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲም ይሁን የፊደሉ መብት ተከራካሪ [[የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን]] በኣለፉት ፴ ዓመታት ስለ ዶክተሩ ሥራዎችም ይሁን ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች ዩኒኮድ እንዲገቡ ስለታገሉት ትንፍሽ ኣላሉም። ፲፮. ስር የሰደደን ነገር መቀየር ኣስቸጋሪ ነው። [https://www.youtube.com/watch?v=I9GJzn_0U9U] [https://arayakt.wordpress.com/category/%E1%88%B5%E1%88%AD%E1%8B%93%E1%89%B0-%E1%8C%BD%E1%88%95%E1%8D%88%E1%89%B5/] ፲፯. በስመ ሞክሼ ቋንቋው እየተበላሸ ነው። ለምሳሌ ያህል “ቍጥር”፣ “ሽኵቻ”፣ “ጫጕላ”፣ “ጓጕቷል”ን የመሳሰሉ ትክክለኛ ቃላት እንዳይኖሩ ሊሆን ነው። ያም ካልሆነ እንደላቲኑ ኣስተሳሰብ ሁለት ቀለሞች በኣንድነት ኣንዲነበብ የማድረግን ባዕድ ኣጠቃቀም ያስከትላል። ፲፰. “ጸ” እና እንዚራኖቹ የ“ፀ” እና እንዚራኖቹ ሞክሼዎች ናቸው ተብለው ቀርተው ዩኒኮድ የሚያውቀው “ጿ” በሞክሼ ስም እንዲወገድ ተፈልጓል። ስምንተኛው የ“ፀ” ድምጽ በስሕተት ስለሌለና ዩኒኮድ ስለማያውቀው ዩኒኮድ ውስጥ እንደማስገባት ዝም ማለት በስመ ሞክሼ ፊደሉን ለማበላሸት እንጂ ለመቀነስ ብቻ እንዳልሆነ ያመለክታል። ምክንያቱም ለኣንዳንዶቹ ሁለቱም “ጿ"ዎች ሞክሼዎች ስለሆኑ ነው። “ጸሎት” እና “ፀሓይ” ውስጥ “ጸ” እና “ፀ” ሲነገሩ ኣፋችን ውስጥ ምላስ የሚያርፈው በተለያዩ ስፍራዎች ነው። ፲፱. ትግርኛ እንደ ዓማርኛው የግዕዝ ቋንቋ ፊደል ላይ የሚያስፈልጉትን ኣዳዲስ ቀለሞች ጨምሯል። ግዕዝና ትግርኛ የሞክሼ ችግር የለባቸውም ይባላል። የሞክሼዎችን ችግር ዓማርኛ ላይ ማጥበቅ ለምን ኣስፈለገ? ፳. ኣንዳንድ ሰዎች ሞክሼዎች የግዕዙን ድምጽ በዓማርኛ ኣጥተዋል ይላሉ። [https://www.satenaw.com/amharic/archives/64568] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/archives/64568 |date=20191112032455 }} የሞክሼዎች ጉዳይ ግን የቃላት ኣመጣጥንና በቀለም የትርጕማንን መለያየት ጭምር ያመለክታል። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] ምሳሌ፦ ዓይኑ “ዐ” የጠበቀ ነው [http://hohitebirhan.org/index.php/temehert/2009-05-16-00-53-47/85-2010-10-13-00-27-03] ። <ref>[[እንግሊዝኛ አማርኛ መዝገበ ቃላት 1972]]</ref> ትክክለኛ ኣጠቃቀሞችንም ለመከተል [[መዝገበ ቃላት]] ኣሉ። “ፀ”ም የጠበቀ ነው። [http://fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf] {{Wayback|url=http://fhlethiopia.com/uploads/2/8/0/2/2802756/____.pdf |date=20160214184816 }} ትክክለኛዎቹን የኣማርኛ ኆኄያት የተከተለው ኣፄ ኃይለ ሥላሴ በ፲፱፻፷፪ ዓ.ም. የኣሳተሙት መጽሓፍ ቅዱስ ኣስተማማኝ ነው ይባላል። [https://bible.org/foreign/amharic/] ፳፩. ቅዱስ [[ኦነሲሞስ ነሲብ]] “መጫፈ ቁልቁሉ”ን በግዕዝ ፊደል በ፲፰፻፺፪ በኦሮምኛ ጽፈው ሲያሳትሙ በኋላ ሞክሼዎች ከተባሉት ኣንዳንዶቹን ኣስወግደዋል። “ፍቅር እስከ መቃብር” <ref>[[ፍቅር እስከ መቃብር]]</ref> 67 ሞክሼዎች ቀለሞች በሌሉት አማርኛ በክቡር ዶ/ር [[ሓዲስ ዓለማየሁ]] በ፲፱፻፶፪ ታትሟል። (ይህ የሆነው የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሞክሼ የተባሉትን ቀለሞች እየኣሉት ነው።) የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ማእከል [http://www.ethioreaders.com/bookreviewid.php?bkid=1000&bkt=%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B%20%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0%20%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5&bkau=%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB%20%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%8B%8E%E1%89%BD%20%E1%8C%A5%E1%8A%93%E1%89%B5%20%E1%8A%93%20%E1%88%9D%E1%88%AD%E1%88%9D%E1%88%AD%20%E1%88%9B%E1%8A%A5%E1%8A%A8%E1%88%8D&bkauid=418] {{Wayback|url=http://www.ethioreaders.com/bookreviewid.php?bkid=1000&bkt=%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B%20%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0%20%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5&bkau=%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB%20%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%8B%8E%E1%89%BD%20%E1%8C%A5%E1%8A%93%E1%89%B5%20%E1%8A%93%20%E1%88%9D%E1%88%AD%E1%88%9D%E1%88%AD%20%E1%88%9B%E1%8A%A5%E1%8A%A8%E1%88%8D&bkauid=418 |date=20160817102816 }} ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ከሆነ በኋላ በታይፕራይተር ዓይነት ቅጥልጥል ፊደል “ኣማርኛ መዝገበ ቃላት” ሞክሼዎች የተባሉትን በሌሉት ቀለሞች በ፲፱፻፺፫ ኣትሟል። ስለ ሞክሼዎች በምሳሌ ቀረቡ እንጂ ደራሲዎቹ በሥራዎቻቸው ታላላቅ የኣገር ባለውለታዎች ናቸው። ፳፪. ዶ/ር ኣበራ ሞላ “ኧ” ስምንተኛው የ“አ” ቤት ፊደል መሆኑን በ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. ጽሑፋቸው እስከኣመለከቱበት [https://web.archive.org/web/20030315142841/http://www.ethiopic.com/amharic/errors.pdf] ጊዜ ድረስ ብዙዎቹ የኣላወቁት ይመስላል። ሓዲስ ዓለማየሁ “ኧ” የእራሱ እንዚራን እንዳለው ቈጥረው በስሕተት ስድስት እንዚራኑን ጭምር ቀንሼዋለሁ ብለዋል። [https://www.scribd.com/doc/313547523/%E1%8D%8D%E1%89%85%E1%88%AD-%E1%8A%A5%E1%88%B5%E1%8A%A8-%E1%88%98%E1%89%83%E1%89%A5%E1%88%AD-pdf] የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲም "ኧ”ን ጥቅም ላይ ኣላዋልኩም ቢልም “ኧ”ን በስምንተኝነት ሳይጠቀምበት ጥሎታል። “አ” እና “ኧ” ሞክሼዎች ስለኣልሆኑ መጽሓፎቻቸው ውስጥ የማይመለከታቸው የሞክሼዎች ኣጠቃቀምና ውይይት ውስጥ ሁለቱም በስሕተት ጣልቃ ኣስገብተዋቸዋል። እነዚህ የኣለ በቂ ምርምር በስመ ሞክሼ የቀረቡ ጉዳዮች የኣለፉትን ችግሮች እያስወገዱ የኣሉትን የዶክተሩን ሥራዎች ኣክብደዋቸዋል። ሓዲስ የ“ኧ”ን ግዕዞች ብቻ ይዤ እርባታቸውን ጥያለሁ ቢሉም “ኧ” የግዕዝ ቤት ቀለም ኣይደለም። የ“ኸ”ን ግዕዝ ብቻ ይዤ እርባታቸውን ጥያለሁ ቢሉም “ኸ”ን ከእንዚራኖቹ ጋር ጥለዋል ማለት ይቻላል። ምክንያቱም ሓዲስ “ኹ”ን የጣሉት የ“ሁ” ሞክሼያቸው በመሆኑ "ኸ"ም የ"ሀ" ሞክሼያቸው ስለሆነ እንደሌሎቹ መጣ'ል ነበረበት። ዩኒቨርሲቲውም ነባር የፊደል ገበታው ውስጥ “ኧ”ን እንደ ግዕዝ ቤት ወስዶ እርባታዎቹን በጥያቄ ምልክቶች ኣቅርቧቸዋል። ፳፫. “ሀ” እና “ሃ” እንዲሁም “አ” እና “ኣ” ሞክሼዎች ኣይደሉም። እነዚህን ቀለሞች በስመ ሞክሼ ተሳስቶ በማስወገድ ማግደፍና ኣንዱን ቀለም ጥሎ ሌላውን ማንሳት ትክክል ኣይደለም። ይህ በስመ ሞክሼ ፊደል መቀነሰ ሳይሆን ፊደል ማስወገድ ነው። ለምሳሌ ያህል የሓዲስ መጽሓፍ ውስጥ ራብዖቹ “ሃ” እና “ኣ” የሉም። ሓዲስ መጽሓፋቸው ውስጥ በ“ሃ” ምትክ “ሀ”ን እና በ“ኣ” ቀለም ምትክ “አ”ን በስሕተት ተጠቅመዋል። እነዚህን ስሕተቶች ለማስወገድ በኣሁኑ ጊዜም አንደኣስፈላጊነቱ በ“ሀ” ምትክ “ሃ” እና በ“አ” ምትክ “ኣ”ን መጻፍ ትክክል መሆኑን ለኣንዳንዶቹ ማስገንዘብ ኣስቸግሯል። ምክንያቱም መመራመር በማይችሉባቸው ጊዜያት የተማሯቸውን ስሕተቶች ከኣደጉም በኋላ በምርምር ለማሳመንና ለማስተካከል ሲሞከር የሚያስቸግሩ ስለኣሉ ነው። ምሳሌ፦ “ኣበራ” አንጂ “አበራ” ትክክል ኣይደለም። በተጨማሪም ፊደል ቀናሾችና ቀንጣሾች ወደዱም ኣልወደዱም ዶክተሩ ኣሸንፈው ሁሉም የግዕዝ ቀለሞች የዩኒኮድ መደብ ውስጥ ስለገቡ በእነዚህ ስሕተቶችና ግድፈቶች መቀጠል ኣስፈላጊ ኣይደሉም። ወደፊት ኮምፕዩተር ትክክለኛዎቹን ስለሚያቀረብ ዛሬ ሥራ ከማበላሸት ይልቅ መማር ሳይጠቅም ኣይቀርም። ፳፬. ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ የምልክት መርገጫ ላይ ወደዳር ከመደቧቸው መካከል “ኸ” ኣንዱ ነበር። ሓዲስ የ“ኸ” እና “ኧ” ግዕዞቻቸውን ብቻ ይዤ እርባታዎቹን ጥያለሁ ሲሉ “ኸ” ወደ ግዕዙ “ሀ” ድምጽ የቀረበና “ኧ” (እንደ “Earth” “አርዝ”) የግዕዙ “አ” ድምጽ መሆኑን የተገነዘቡ ኣይመስልም። በሌላ በኩል ስማቸውን “ሀዲስ” እንጂ “ሃዲስ” ኣለማለታቸውና “ኸ” ኣራተኛ የ“ሀ” ሞክሼያቸው መሆኑን ስለኣልጠቀሱም የተቸገሩበት ይመስላል። ስለዚህ በሓዲስ ኣስተሳሰብ “ኸ” እና “ኧ” ለየት የኣሉ ቀለሞች ብቻ ተደርገው በስሕተት የተወሰዱ ናቸው ማለትም ይቻላል። የ“ኸ” ጉዳይ ኣንዳንድ ፈረንጆችንም ግራ ያጋባ ይመስላል። ለምሳሌ ያህል የ“ኧ” ድምጽ ወደ “እዋ” የቀረበ ስምንተኛ የ“አ” ቤት ቀለም በመሆኑ በተለምዶ “ኧረ” የሚለው ቃል ኣጻጻፍና ኣነባብ የተሳሳቱ ስለሆኑ ትክክለኛው “አረ” ነው። ስሕተቱ የ“አ”ን ድምጽ እንጂ የፊደሉን መልክ ኣይመለከትም። ምሳሌም እዚህ ኣለ። [https://www.youtube.com/watch?v=DYxfD0176K4] የስሕተቱ ምንጭ “አ” እና “ኣ” እንደሞክሼ ተወስደው የግዕዙ “አ” ሥራ ስለጐደለ ለ“ኧ” የተሰጠው ሳይሆን ኣይቀርም ይላሉ ዶክተሩ። ቢሳካላቸው ሓዲስ “ኣ”ን የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ “አ”ን እያጠፉ ፊደላቱ ላይኖሩን ሲደረግ የሚቈረቈር እየጠፋ ነውና ትውልዱን ምን እንደነካው ማወቅ ኣስቸግሯል። ፳፭. ሊቁ ኣለቃ [[ኪዳነወልድ ክፍሌ]] ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ሲጠነቀቁ ብዙዎቹ አዐ፣ ሀሐኀ፣ ሰሠ፣ እና ጸፀ ፪ እና ፫ የሆኑበት ምክንያት ምን እንደሆነ ኣያስቡም ብለው የጥንቱ “አበገደ” ፊደል ኣኃዛዊ ስለሆነ “ጐ” ሰባ ቍጥርን ይወክላል ይላሉ። ፳፮. ሞክሼዎችን ለማስወገድ በተጀመረው ዘመቻ ሳቢያ የማያስፈልጉ ቀለሞች ዓማርኛ ቃላት ውስጥ ብቅ እያሉ የቋንቋውን የኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ጽሑፎች ማበላሸት ቀጥሏል። ፳፯. የዓማርኛ ፊደልን መጻፍ የኣልቻለው የጽሕፈት መሣሪያ ሳይጽፈው ተዘልሎ ኮምፕዩተር ደርሶለታል። ትክክለኛዎቹን ኆኄያት ከመማር ይልቅ መቀነስ የሚፈልጉትን ቴክኖሎጂ ስለሚደርስላቸው የሞክሼዎች ተግዳሮት ዘላቂ ኣይደሉም። በፊደሉ ብዛት የተነሳ መጻፍ ያስቸግራል ሲሉ የነበሩት መፍትሔ ከተፈጠረለት ፴ ዓመታት እንደኣለፉ የኣልሰሙ ይመስላል። [http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr._Aberra_Molla_in_Amharic.htm |date=20150616233306 }} “The quick brown fox jumps over the lazy dog.” የሚለውን የእንግሊዝኛ ዓረፍተ ነገር “ዘ ኲክ ብራውን ፎክስ ጀምፕስ ኦቨር ዘ ሌይዚ ዶግ።” ብሎ ሞክሼውን ሳይቀንሱ ጭምር በዓማርኛ መጻፍ ያታርፋል። ለምሳሌ ያህልም [[የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ]]ው ማዕከል ሞክሼዎች እንዲቀነሱ ስለወሰነና “ኲ” በ“ኩ” አንዲተካ ስለፈለገ ቀለሙ ስለማይኖር “ኲክ” (quick) የሚለው ቃል በዓማርኛ እንዲጻፍ የሚፈልገው “ኩክ” በማለት ነው። ከላይ የቀረበውን 36 ሥፍራዎች የወሰደውን የእንግሊዝኛ ዓረፍተ ነገር በግዕዝ 24 ሥፍራዎች መጻፍ ስለሚቻል ሞክሼዎችን የማስቀረት ጉዳት አንጂ ጥቅም ኣያሳይም። ጽሑፍን በፊደላዊ (Alphabetic) ፊደል ከመጻፍ ይልቅ በግዕዙ ድምጻዊ (Phonetic) ፊደል መጻፍ የወረቀትንና የኮምፕዩተር ጽሑፎች ማስቀመጫ ስፍራዎችን ስለሚቆጥብ ጽሑፎችን በላቲን ፊደል ለሚጽፉ ኢትዮጵያውያንም ትምህርት ነው። ምክንያቱም ዓረፍተ ነገሩን በኦሮምኛ ቁቤም ሆነ በአማርኛ ቁቤ መክተብም ኣያታርፍም። ፳፰. ዕውቀትን መቀነስ ሞክሼዎችን እንደመቀነስ ስንፍና እንጂ ጉብዝና ኣይደለም። ኢትዮጵያውያን ሞክሼ የተባሉትን ሳይቀንሱ ለረዥም ዘመናት በእጃቸውና ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙ ቆይተው ታይፕራይተርን የኣዩ ለመቀነስ ታግለው ኣልተሳካላቸውም። ነገር በቀለለበት በእዚህ ዘመን እያንዳንዱ ፀሓፊ በቀላሉ ኣታሚ በሆነበት ጊዜ ስለ ፊደል ማስተማር እንጂ መቀነስ ምሁራዊ ተግባር ኣይደለም። “መሳሳት” (“ርህሩህ ወይም ስስ መሆን”) እና “መሣሣት” (“ትክክል ኣለመሆን”) ኣንድ የኣልሆኑት [http://www.senamirmir.org/downloads/Homonyms-List02.pdf] በዓማርኛ ድምጽ መጥፋት ኣይደለም። ኣንዳንዶቹ ፊደል መቀነስ የሚፈልጉት ለዓማርኛው ከኣላቸው ጥላቻ ወይም ኣጎብጋቢነት ሊሆን ይችላል። የፊደላቱን መልኮች ከመቀየር ኣንስቶ ግዕዙን በላቲን ፊደል መተካት የሚፈልጉ ኣሉ። “ተደጋግሞ የሚነሳውም የቱርክ (ኣረብኛ) ፊደሏን ትታ የላቲን ፊደልን መቀበሏና የጃፓን ፊደሏን ሳትቀይር በሥልጣኔ የመገስገሷ ታሪካዊ ተሞክሮ ነው። የእኛ ኣገር የብሔር ፖለቲከኞችና ኣመራራቸው የቱርኩ ልምድ ይሻለናል ብሎ ከወሰነ፣ ይኼው ሁለት አሥርት ዓመታት ገደማ ተቆጠሩ” ይላል ይህ [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5-%E1%8A%A5%E1%8A%93-%E1%8B%A8%E1%89%A3%E1%88%88%E1%88%99%E1%8B%AB%E1%8B%8E%E1%89%BD/] ጽሑፍ። የዓማርኛውን ፊደል ትተው ቋንቋውን በላቲን ፊደል የሚጽፉ ባይጠፉም፤ ግኝቶቻቸው ከግዕዝ ኣልፈው ለላቲኑ ስለጠቀሙ ዶክተሩ በሥራና ተቃውሞ ቀድመዋቸዋል። ፳፱. ግዕዝ በማተሚያ፣ የኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ቴክኖሎጂዎች በሚገባ እየተጠቀመ ነው። እንደሰዉ ብዛት ግን ብዙ ጽሑፎች በኮምፕዩተርና የእጅ ስልኮች ተጽፈው ኣልተቀመጡም። በኣንድ የፊደል ዓይነት መጻፍ የኣልቻለን ሕዝብ ሞክሼዎች በኣሉትና በሌሉት ጻፍ ማለት ተገቢ ኣይመስልም። ምክንያቱም ኣዲስ ነገር ከጥንቱ ጋር ይቀርባል እንጂ ስለማይተካው ነው። ፴. የግዕዝ ቋንቋ ቀለሞች የዓማርኛ ቋንቋ ፊደል መነሻ ቢሆኑም የተለያዩ ሰዎች የተለያዩ ቀለሞችን ሞክሼዎች ናቸው በማለት ከዓማርኛ ሲቀንሷቸው ተስተውሏል። እነሱ የኣሰቡት ቢሳካላቸው እነ “Quick”፣ “Which”፣ “Qwench”፣ “Guie”፣ “Kwikset”ን የመሳሰሉት ቃላት በእንግሊዝኛ እንጂ በዓማርኛ መጻፍ ላይቻል ነው። እንደእነዚህ ዓይነት ምሁራን ለማያውቋቸው የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች ቀርቶ ለሚያውቁት ዓማርኛ ደንታ የሌላቸው ሳይሆኑ ኣይቀሩም። ፴፩. በስመ ሞክሼ ፊደሉን መቀነስ የጀመሩት ጥቂት ዓማርኛ ተጠቃሚዎች ናቸው። የግዕዝ ፊደል ኣንዱ ትልቅ ችሎታ ለኣዳዲስ ድምጾች ኣዳዲስ ቀለሞች መፍጠር መቻሉ ነው። ፴፪. ዓማርኛ ፊደላቱን ከግዕዝ ቢወስድም ለቋንቋው የማያስፈልጉትን ሞክሼዎች መጣል ነበረበት የሚሉ ኣሉ። ዓማርኛ የሚጥላቸው ሞክሼዎች የሉም። እንግሊዞች ፊደላቸውን ለማሻሻል ሞክረው ኣልተሳካላቸውም እየተባለ ዓማርኛው መሻሻል ኣለበት ማለት ምንድን ነው? [http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=2fbfe5287] ፴፫. የግዕዝ ፊደል ውስጥ ለሌሉ ድምጾች ኣዳዲስ ቀለሞች መፍጠር ሊያስፈልጉ ይችላሉ። ይህ ፊደላችን ለሌሎች ቋንቋዎችና ፊደላትም እንዲጠቅም ያስችላል። ዓማርኛ ከግዕዝ የወረሳቸውን ቃላት እየተጠቀመ እየኣደገ ነው። ፊደላቱ እንዳይቀነሱ ከሚፈልጉት ኣንዱ ዶ/ር [[ኣምሳሉ ኣክሊሉ]] ናቸው። [http://ethiopiaforums.com/ethioforum/viewtopic.php?t=2031] {{Wayback|url=http://ethiopiaforums.com/ethioforum/viewtopic.php?t=2031 |date=20230404164944 }} ይህ በእንዲህ እንዳለ ግዕዝ ውስጥ የኣሉት በተናጠል እየቀጠሉ ሞክሼዎች የሚሆኑት ዓማርኛ ስለሆኑ የሚመስላቸው ኣሉ። ይህ እውነት ኣይደለም። ፴፬. ኢትዮጵያውያን ቀለሞቻቸውን ሳይቀንሱ በብራናና ማተሚያ ቤቶች ብዙ ደክመው በሚገባ ተጠቅመውባቸው ኣቆይተውናል። ይኸንኑ ፍላጎት ዶክተሩ በኮምፕዩተር ከማሳካት ሌላ ለዩኒኮድ ኣቅርበው የፊደሉ ፍላጎት ተሟልቷል። የግዕዝን ፊደል ሳይጽፍ የእንግሊዝኛውን የታይፕ መሣሪያ ዓማርኛን እንደጻፈ መቍጠርና ይኸንኑ በኮምፕዩተር መጠቀም እራስን ማታለል ነው። ፊደል መቀነስና መቀንጠስ ከታይራይተር ጋር ጊዜው የኣለፈበት ኣስተሳሰብ ነው። ፴፭. በኣንድ በኩል ፊደል በዛ እያሉ በሌላ በኩል የሚጠብቅና የሚላሉ ቃላት ችግር ፈጥረዋል የሚሉ ኣሉ። [http://www.cyberethiopia.com/warka14/viewtopic.php?f=1&t=50680] የፊደል ቀናሾች ስንፍና [http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2013/11/blog-post_29.html |date=20160306203955 }} ወደ ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ስለገባና ኣንዳንዱን ሰው ከሚገባው በላይ ቸልተኝነት ስለተጠናወተው መቀስቀስ ኣስቸግራል። ስለ ቴክኖሎጂ ኣንብቦ ከመረዳት ይልቅ በወሬ የተገኘውን ሶፍትዌር እየተጠቀመ ፊደል ሲጎድልበት መጠየቅ የማይችል ሆኗል። ፴፮. በተቀነሱ ቀለሞች የሚጠቀሙ ደራስያን ጽሑፎች ኢንተርኔት ላይ ተፈልገው ላይገኙ ስለሚችሉ እራሳቸውና ሥራዎቻቸውን ከጥቅም ውጪ እያደረጉ ናቸው። ፴፯. ሁለተኛው የሞክሼዎች ጥቅም ዓማርኛ ከሌሎች ሴማዊ ቋንቋዎች ጋር ያለውን ዝምድና ስለሚያመላክቱ ነው። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] የዓማርኛ ሞክሼዎችን ለመለየት ከቃላቱ ብቻ ፍንጭ ማግኘት ስለሚቻል ምሳሌዎችን ከመሸምደድ ይልቅ መረዳት ሳይጠቅም ኣይቀርም ይላሉ ዶክተሩ። ለምሳሌ ያህል “ፀሓይ" የሚለ ቃል ውስጥ “ፀ" የጠበቀ ስለሆነ ፀሓዩን “ፀ" መጠቀም ይጠቅማል። “ንሥር"ና “ንስር"ን ለመለየት የቋንቋው ተናጋሪ በድምጽ ስለሚለያቸው “ንስር"ን ከእሳቱ “ሰ" ጋር በማያያዝ ኣገባቡን መለየት ይቻላል። ሌላ ምሳሌ “ምሥር" እና “ምስር" ሲሆን የጠበቀው እንደንጉሡ “ሠ” ባለ ንጉሡ “ሠ” “ምሥር" መሆኑ ነው። “ምሥር”ን ኣጥፍቶ እንደ “ምስ'ር” መጻፍ ሥፍራና መርገጫዎች በማስጨመር ያካስራል። “ምስር” እንዲሁ ወይም (Default) ያልጠበቀ ሲሆን “ምሥር” እንደ ዓይኑ “ዐ” የጠበቀ ስለሆነ ኣነጋገሩን ከፊደሉ ማገናኘት ሳይጠቅም ኣይቀርም። የሞክሼዎች ኣጠቃቀም ኃይማኖታዊ ነው የሚሉም ኣሉ። [http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%e1%88%9e%e1%8a%ad%e1%88%bc-%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5/] {{Wayback|url=http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%e1%88%9e%e1%8a%ad%e1%88%bc-%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5/ |date=20210914041445 }} "ዓይን"ና "ዓመት" የጠበቁ ናቸው ቢባል የወንዙን ስም በ"ኣባይ" የሚጽፉ ኣሉ። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-List02.pdf] ስለዚህ እነዚህ ነገሮች ጥናት ያስፈልጋቸዋል። ለምሳሌ ያህል "ኣባይ" እና "ዓባይ"ን በድምጽ መለየት ይቻላል እንዳይባል የሚጠብቀውና የሚላላው "ባ" ቀለም ስለሆነ ነው። ፴፰. የሞክሼ ተብዬዎቹ መኖር ዓማርኛውን ኣዳበረው እንጂ ኣልጎዳውም። ይህ ፊደሉን የሚጠቀሙ ሌሎች ቋንቋዎችንም ሊመለከት ይችላል። የላቲን ፊደል ስለኣስቸገረ ፈረንጆች ኣዳዲስ ፊደላት እየፈጠሩ እያሻሻሉት ነው። ፴፱. የሞክሼ ፊደል ጉዳይ ጊዜው የኣለፈበት ክርክር ነው። በኮምፕዩተር ዘመን ቴክኖሎጅው ችግሮቻችንን ስለሚፈታ ፊደል ለመቀነስ መከራከር ግዕዛዊ ኣይደለም። ትክክለኛዎች ቀለሞች ከሌሉ ወደፊት ኮምፕዩተሩን ማናገር ቀላል ኣይሆንም። ሞክሼዎችን በሚፈልጉና በማይፈልጉ መካከል የሚፈጠሩት ችግሮች ሰዉ ላይ ሥራ ያበዛሉ። ፵. ኆኄያትን መጠበቅ ቅኔ ላይ ትንሽ ችግር ሊፈጥር ይችላል። [http://senamirmir.org/downloads/Homonyms-Note01.pdf] ፵፩. በቅርቡ በግዕዝ ፊደል መብዛት የተነሳ መዝገበ ቃላትን መጠቀም ኣስቸገረ በማለት ፊደል እንዲቀነስ የሚል መጽሓፍ ተጽፏል። [http://www.tigraionline.com/articles/language-reform-ethiopia.html] ይህ ጊዜው ያለፈበት ኣስተያየት ነው። ወደፊት ኣንድ የሚፈለግን ቃል ጽፎ ኮምፕዩተር ካለበት ያወጣዋል እንጂ መጽሓፍ ማገላበጥ ኣያስፈልግም። ፵፪. መጥበቅና ኣለመጥበቅ ከሞክሼዎች ጋር እንዳይምታቱ መጠንቀቅ ያስፈልጋል። በሌላ በኩል የዓማርኛን ሞክሼዎች መወገድ የሚፈልጉ ምክንያቶች ቢኖሯቸውም [https://dawitworku.wordpress.com/2013/09/25/%E1%8C%89%E1%8A%95%E1%8C%AD-%E1%8A%A0%E1%88%8D%E1%8D%8B%E1%8B%8D-%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%88%98%E1%89%80%E1%8A%90%E1%88%B5-%E1%8A%A0%E1%88%88/] ኣንዳንዶቹ ከላይ ተጠቃቅሰዋል። ፩. ስድስት ዓይነቶች “ሀ”ዎች ቢኖሩም በሃሌታው “ሀ” እና እንዚራኖቹ ብንጠቀም የእነ “ሐ”፣ “ኀ”፣ “ኈ”፣ “ኸ” እና “ዀ” እንዚራኖች ጭምር ድምፆች ኣንድ ዓይነት በመሆናቸውና ዓማርኛ ውስጥ ስለጠፉም ስለማያስፈልጉ የቀለሞች ቍጥር ይቀንሳል ነው። ፪. ሞክሼዎች ቢቀነሱ ግዕዝን ለመክተብ በሁሉም ቍልፎች መጠቀም ኣያስፈልግም የሚሉ ኣይጠፉም። ፫. የኣለነው ዓለም እየሰለጠነና ነገሮች እየቀለሉ በኣሉበት ዘመን ስለሆነ መቀነስ የምንችላቸው ስለኣሉ መጓተት ኣያስፈልግም የሚሉ ኣሉ። ፬. በግዕዝ ፊደል የሚጠቀሙ የተለያዩ ቋንቋዎች ድምፆችን የሚወክሉት ኣዳዲስ ቀለሞች ተሠርተው ሥራ ላይ ስለዋሉ የማያስፈልጓቸውን ሞክሼዎች ማስወገጃ ጊዜው ኣሁን ነው የሚሉ ኣይጠፉም። ===ፓተንት=== ፓተንት (Patent) ኣንድ ሰው ጥቅም ያለው ኣዲስ ነገር ወይም ግኝት ሲያቀርብ ከመንግሥት ለተወሰነ ጊዜ የሚሰጥ የባለቤትነት መታወቂያ ነው። በፓተንት የተጠበቀን ግኝት ያለባለቤቱ ፈቃድ መሥራት፣ መጠቀምና መሸጥ ክልክል ነው። ምሳሌ፦ እ.ኤ.ኣ. በ1878 የ“ቅውኽርትይ”ን (QWERTY) የእንግሊዝኛ የታይፕ መሣሪያ ለፈጠረው ክሪስቶፈር ሾልስ ቍጥሩ 207,559 የሆነ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንት ሲሰጠው የእጅ ስልክ በ1973 ለፈጠረው ማርቲን ኩፐር ቍጥሩ 3,906,166 የሆነ የኣሜሪካ ፓተንት ተሰጥቷል። በ2015 ግዕዝ በኮምፕዩተር ለተከተበበት ግኝት ቍጥሩ 9,000,957 [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=9000957.PN.&OS=PN/9000957&RS=PN/9000957] የሆነ ለዶክተር ኣበራ ሞላ በዩናይትድ እስቴትስ መንግሥት የባለቤትነት መታወቂያ መጋቢት ፳፱ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. ተሰጥቷል። የፓተንቱ ስም፣ ቍጥር፣ ፈጣሪና የተሰጠበት ቀን ይታተማል። [https://www.highbeam.com/doc/1P3-3646985551.html] (የኢትዮጵያም ፓተንት ለዶክተሩ በሦስት ወራት ውስጥ እንደሚሰጥ ጥቅምት ፳፱ ቀን ፳፻፰ ዓ.ም. ተጽፏል።) [http://medrek35.rssing.com/browser.php?indx=52631990&item=474] ይህ ኣብሻ በሚል ስም የታወቀው ግኝት ግዕዝ በኮምፕዩተርና ከመሳሰሉት ከኣንድ ገበታ በኣንድና ሁለት መርገጫዎች እንዲከተብ የኣስቻለ መደብ ነው። ለግዕዝ ፊደልም የመጀመሪያው ፓተንት ነው። [http://www.ethiomedia.com/1011iss…/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011iss%E2%80%A6/first_ethiopic_patent.pdf |date=20220118223527 }} [http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html |date=20171011142705 }} ፓተንት ለፈጣሪው የሚሰጠው ዕውቀቱን ለሕዝብ ስለኣሳወቀ ሌሎች ያለፈጣሪው ፈቃድ እንዳይጠቀሙበት መከላከያ ሲሆን የመለያ ቊጥር ይሰጠዋል። ኣንድ ሰው ፓተንት ኣለኝ ሲል በስሙ ወይንም በፓተንቱ ቍጥር በመፈለግ ማረጋገጥ ይቻላል። ምሳሌ እዚህ፦ [http://patft.uspto.gov/netahtml/PTO/search-bool.html] {{Wayback|url=http://patft.uspto.gov/netahtml/PTO/search-bool.html |date=20190428221946 }} የግዕዝ ፓተንት ተሰጠ ማለትም ኣሜሪካ ግኝቱን ኣጣርቶ ለዓለም በማሳወቅ ስለግኝቱ ኣተመ እንጂ ፊደሉ ለኣሜሪካ ተሰጠ ማለት ኣይደለም። የግዕዝ ፊደል ቴክኖሎጂ በፓተንት የተጠበቀ ስለሆነ የግኝቱን ፈጣሪ መብት ማክበርና ማስከበር ከሕዝቡና መንግሥት ይጠበቃል። የግዕዝ ፊደል ሁለተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ በቅርቡ ኣግኝቷል። [https://www.satenaw.com/amharic/archives/60429] ዶክተር ኣበራ ሞላ ቍጥሩ ዘጠኝ ሚሊዮን ሰባት መቶ ሰላሳ ሦስት ሺህ ሰባት መቶ ሰላሳ ሁለት የሆነ ኣዲስ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ (ፓተንት) ሚያዝያ ፯ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም. ተሰጣቸው። ይህ ኮምፕዩተሮች፣ የእጅ ስልኮችና ተመሳሳይ መሣሪያዎች ውስጥ የእንግሊዝኛ ፊደላት ከሚከትቡበት ኣንዳንድ ዘዴዎች ጋር የተቀራረበ ነው። በቅርቡ ኣንድ የኤውሮጳ ኩባንያ ከጤፍ ኣጠቃቀም ጋር የተያያዘ ፓተንት ስለኣገኘ ኢትዮጵያውያን ኣልተደሰቱም። [https://www.dutchnews.nl/best-of-the-web/whose-injera-is-it-anyway-a-dutchman-patented-it-in-2003/] [https://mg.co.za/article/2018-06-29-00-whose-injera-is-it-anyway] ዶ/ር ኣበራ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው በፓተንቶች ባይጠብቋቸው ኖሮ ኢትዮጵያ ከማትወጣበት ጣጣ ትገባ እንደነበረ በሚገባ የተረዱ ምሁራን ኣሉ። የዶክተሩን ግዙፍ ውለታዎች ከግማሽ ደርዘን በላይ የሆኑ ድርጅቶች በሽልማት ሲያበረታቷቸው [http://ethiopianege.com/archives/4547] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/4547 |date=20171225132856 }} የኢትዮጵያን ቅርስ፣ ፊደልና ቋንቋዎች በኣዳዲስ ቴክኖሎጂ እንደጠበቁ ዛሬም ያልተገነዘቡ ኣሉ። የዶክተሩ ድካም ኣንዱ ምክንያት የኢትዮጵያውያን በፊደላቸው የመጠቀም መብት እንዳይወሰድባቸው ነው። ኣንድ ፓተንት የኣለው ፈጣሪ በፈጠራው ላይጠቀም ወይም ውጤቱን ላይሸጥ ይችላል። ቴክኖሎጂ ዓለምን ስለኣቀራረበና በፍጥንት እያደገ ስለሆነ ፓተንት ማግኘት ቀላል ነገር ኣይደለም። በፓተንት የሚጠበቅ ግኝት መጀመሪያ ለመንግሥት እንጂ ለሕዝብ መቅረብ የለበትም። በግዕዝ ፊደል ለብዙ ሺህ ዓመታት ስንጠቀም ስለነበረ ኣጠቃቀሙም ሆነ ፊደሉ ኣዲስ ነገር ኣይደለም። ዶክተሩ የፓተንትን ጥቅም ቀደም ብለው ያውቁ ስለነበረ ቴክኖሎጂው እንደጀመረ በመረዳትና በማበልጸግ የሠሩት በሌሎች እንዳንቀደም ነበር። ቴክኖሎጂውንም የኢትዮጵያ ሕዝብ ጋር እንደሚጋሩም በኢትዮጵያ ኤምባሲ በኩል ለመንግሥት በጽሑፍ ቢገለጽም ስላልተባበሩ መብታቸውን ለማስጠብቅ ወደ ኣሜሪካ መንግሥት ስለተመለሱ ኣሜሪካም የኢትዮጵያ ባለውለታ ናት። ዶ/ር ኣበራ የግዕዝ ፓተንት ኣገኙ ማለት ሰዉ በፊደሉ እንዳይጠቀም ተደረገ ማለት ኣይደለም። ሌላ የፓተንት ጥቅም ሌሎች ዓዋቂዎች ቀደም የኣሉትን እየጠቃቀሱ በማሻሻል ኣዳዲስ ፈጠራዎችን እንዲፈጥሩ ነው። የፓተንቶች በሌሎች መጠቀስ ለግኝቱ ፈጣሪ፣ ኩባንያና ኣገርም ክብር ነው። ለምሳሌ ያህል የዶ/ር ኣበራ ፈጠራዎች ከደርዘን በላይ የዓለም ፓተንቶችና ማመልከቻዎች ውስጥ ተጠቅሰዋል። የፓተንት መረጃዎችም ውስጥ ከግኝቱ ጋር የተያያዙ ጠቃሚ ሥራዎች በፈጣሪዎቹና መርማሪዎች ይጠቀሳሉ። በዶ/ር ኣበራ ሞላ ስምና በብቸኝነት እስከኣሁን (እ.ኤ.ኣ. 2018) የተሰጡዋቸው ፓተንቶች ቍጥር 9 ደርሰዋል። በኣሜሪካ ፓተንት የሚሰጠው ሰው ነዋሪነት (Citizen) እንጂ ዜግነት (Nationality) ኣይመዘገብም። ቍጥሩ 10,067,574 የሆነ ሦስተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የግዕዝ ፓተንት በቅርቡ ለዶክተሩ ተሰጥቷል። [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=10067574.PN.&OS=PN/10067574&RS=PN/10067574] በቅርቡም ኣራተኛ የዩናይትድ እስቴትስና ሦስት የኢትዮጵያ ፓተንቶች ለዶክተሩ ተስጥተዋል። ዶክተር ኣበራ ሌሎች ፓተንቶች እንዳሏቸው ቀደም ብሎ ተጠቅሷል። [https://archive.li/r1Est] [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] እንዶድ ትላትልን እንደሚገድል በደረሱበት ትልቅ ኣስተዋጽዖዋቸው የኣሜሪካ ፓተንት በማግኘት የታወቁት ሌላው ኢትዮጵያዊ ዶ/ር [[ኣክሊሉ ለማ]] ናቸው። የኣሜሪካ ፓተንቶች ያሏቸው ኢትዮጵያውያንም እነዚህ ብቻ ኣይደሉም። የመጀመሪያው የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንት ከተሰጠበት 1790 ኤ.ዲ. ጀምሮ የኣሉት [https://en.wikipedia.org/wiki/Samuel_Hopkins_(inventor)] ኢንተርኔት ላይ ይገኛሉ። ፓተንቶቹ ለቀለሞቹ ስለሆኑ ዶክተሩ መብቱን ያስከበሩት ለኢትዮጵያና ኤርትራ ፊደላት ነው። የዶ/ር ኣበራ ሞላ ፓተንቶች የኣማርኛ ታይፕራይተርን ስለማይመለከቱ ከእነሱ ጋር ግንኙነት የላቸውም። የፓተንትና ኮፒራይት መብቶች የተለያዩ ናቸው። ለምሳሌ ያህል የዶክተሩ የሞዴት የዩናይትድ እስቴትስ ኮፒራይት መብት እዚህ ኣለ። [https://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] የግዕዝ ፊደል ከተለያዩ መብቶች ጋር በተያያዙ ተጠቃሚዎቹ እንዲጠቀሙ የመብት (Copyright)፣ ንግድ ምልክት (Trademark)፣ ተመዝግቧል ምልክት (Registered)፣ የመሳሰሉትን ፈጥረው በፓተንታቸውም ስለኣስተዋወቁ በዓማርኛ መጠቀም ተጀምሯል። የግዕዝ ፊደል የእጅ ስልክ ትክክለኛ ሳይንሳዊ ቴክኖሎጂ ኣጠቃቀሞች ዘዴዎቹን ለፈጠሩት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ቍጥራቸው 9000957፣ 9733724፣ 10067574 እና 10133362 በሆኑ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ተሰጥተዋል። ይቀጥላል...። ===የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ምልክት=== ግዕዝን ዲጂታይዝ ሲያደርጉ ዶ/ር ኣበራ ሞላ ለዓለም ከኣበረከቷቸው ግኝቶች መካከል የ[[ግዕዝ ኣልቦ]] ወይም ዜሮ ቍጥር ምልክት (Ethiopic Zero Symbol) መፍጠር ኣንዱ ነበር። [http://archive.li/CLc7A] [https://web.archive.org/web/20080305031147/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.htm] [https://archive.is/FhYHf] በእዚህ ግኝት የተነሳ አንደጥቂት ባለ ኣኃዝ የዓለም ፊደላት ግዕዝ ኣዲስ ባለ ኣሥር ቤት (Base Ten) የኣኃዝ ቀለሞች ኣሉት። [https://www.facebook.com/notes/geezedit/ethiopic-numeral-names/408836065842968] [http://www.livescience.com/27853-who-invented-zero.html] [http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html] {{Wayback|url=http://www-groups.dcs.st-andrews.ac.uk/~history/HistTopics/Zero.html |date=20160807064840 }} [https://web.archive.org/web/20100105030957/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] እነዚህም ኣዲሱ የኣልቦ ኣኃዝ ምልክትና የሚከተሉት ከኣንድ እስከ ዘጠኝ የኣሉት የግዕዝ ቍጥራዊ ኣኃዞች ናቸው። የዘጠኙ ቍጥሮች መልኮች ከፊደላውያኑ ጋር ኣንድ ዓይነቶች ቢሆኑም የኣሥሮቹ ቍጥራዊ ኣኃዞች ዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጓቸውን ሃያ የግዕዝ ቍጥሮችና በኋላም በዩኒኮድ ዕውቅና ያገኙትን የእነዚህኑ ሃያ ፊደላዊ ቍጥሮቻችን መብቶችና ኣጠቃቀሞች ኣይመለከትም። ኣዲሶቹ ኣሥር ቍጥራዊ ኣኃዞች የዱሮዎቹ ሃያ ቍጥሮች ላይ የተጨመሩ ሆነው በኣጠቃቀማቸው የተለያዩ ናቸው። ግዕዝ ወደ ዩኒኮድ ከመግባቱ በፊት ዘጠኞቹና ኣልቦ በቊጥራዊ ኣኃዝነት ከኣራተኛው ፊደል በዶክተሩ የግዕዝ መክተቢያዎች ሥራ ላይ ውለዋል። የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ከሞዴት 480 ቀለሞች ኣንዱ መሆኑና መርገጫው እዚህ ኣሉ። [http://archive.li/CLc7A] የኣልቦ ኣኃዝ ዋና ጥቅሞች ሁለት ናቸው። ኣንደኛው በቍጥርነት (Numeric) ሲሆን ሌላው ስፍራ በመያዝ (Positional) ነው። የግዕዝ ኣልቦና ቍጥሮች ኣስፈላጊ ናቸው። ፩. ኣልቦ የታወቀ ቍጥር ስለሆነ የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች በፊደላቸው የማያውቁበት ምክንያት የለም። ፪. የኣልቦ ስፍራ መያዝ ጥቅም በእንግሊዝኛው ዜሮ ለማስረዳት ያህል 2016 እና 201 ሲጻፉ በየተራ (Respectively) ምዕትና ዓሠርቱ ቤቶች ውስጥ ቍጥሮች እንደሌሉ ለማሳየት ነው። 2016 ከ201 የሚለየው በዜሮ ስፍራ ኣያያዝም ነው። ፫. እንደ ግዕዝ የኣሉ የጥንት ፊደላት የኣልቦ ጉዳይ በሚገባ ስለኣልገባቸው የቍጥር ምልክቶችን ከኣንድ ጀምረዋል። [https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] [http://home.ubalt.edu/ntsbarsh/zero/zero.htm] የዜሮ ምልክት ጥቅም በሕንዶች ተደርሶበት ከሺህ ዓመታት በላይ ሥራ ላይ ቢውልም ኢትዮጵያውያን እስከ ቅርብ ጊዜ ድረስ ሳይጠቀሙበት ቆይተዋል። [http://trigonal.ncat.edu/AAU-Network/aau/numerals.html] {{Wayback|url=http://trigonal.ncat.edu/AAU-Network/aau/numerals.html |date=20060913063839 }} የማተሚያ መሣሪያ ኢትዮጵያ ውስጥ ለግዕዝ ጥቅም ላይ በዋለባቸው መቶ ዓመታት ውስጥና ከአዚያ በፊትም የእንግሊዝኛውን (ኣረብኛ) ዜሮ ተጠቅመዋል። ፬. ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ እያንዳንዶቹ ቍጥሮቹ የቀረቡት በፊደልነት ስለሆነ ኮምፕዩተር ሁሉንም የግዕዝን ቍጥሮች በኣኃዝነት ኣያውቃቸውም። ፊደሉ በኮምፕዩተሮችንና ተመሳሳይ መሣሪያዎች በሚገባ እንዲጠቀም የጎደለበት የኣልቦ ኣኃዝ ተሠርቶ ከዘጠኞቹ ኣኃዞች ጋር ተገቢ ሥፍራዎች ውስጥ መቅረብ ይኖርባቸዋል። ስለዚህ ኣዲስ ኣሥር ቍጥሮች ስለተጨመሩ ፊደሉ ሠላሳ ኣኃዞች ኣሉት። ዶክተሩ የኣልቦን ቍጥር መልክ የኣቀረቡትም ኣሁን ኣይደለም። [https://www.facebook.com/notes/geezedit/ethiopic-numeral-names/408836065842968] [https://web.archive.org/web/20130104175325/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] የግዕዝ ኣልቦ ሞዴት፣ ኢትዮወርድና ግዕዝኤዲት ፕሮግራሞች ኣራተኛው ፊደል ውስጥ ቀርበዋል። ኣዲሶቹ ኣሥር የግዕዝ ኣኃዛት ሥራ ላይ የሚውሉት በተግባር የእንግሊዝኛው ኣሥር ቍጥሮች ኣማራጭ በመሆን ነው። የኣዲሶቹ ኣሥር ቍጥሮች ኣጠቃቀም ከሃያዎቹ የተለየ ስለሆነ መለየት እንዲቻል ኣዲሶቹን “ኣበራ” ማለት ይቻላል። ኣዲሶቹን በቅርጽም መለየት እንዲቻል ትንሽ ለውጥ ማድረግ ሳይጠቅም ኣይቀርም፦ ምሳሌ ወንበሮቻቸውን ማንሳት። ፭. ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሲገባ ከዶ/ሩ ኣሥር ኣኃዛት በስተቀር ኣሥራ ኣንዶቹ የቀረቡት በፊደልነት ነበር። ከኣሥር እስከ መቶ የኣሉትንም የመደቡት የሰባተኛው ፊደል ኣኃዞች መርገጫዎች ላይ በፊደልነት ነበር። ይህ ስንጠቀምባቸው የነበሩትን ፳ የግዕዝ ቊጥሮች ኣጠቃቀሞችንም ኣልቀየረም። በኋላም ሃያዎቹ ወደ ዩኒኮድ የገቡት በፊደልነት ነበር። [http://www.google.com/patents/US20090179778] ፮. የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ሥፍራው የቍጥሮች መካከል በመሆን ነው። ከዜሮው በላይ በኣሉት ቍጥሮች ልክ ከዜሮ በታችም ኣሉ። ፯. ዶክተሩ የግዕዝን ዜሮ ፈጥረው የጨመሩት ቍጥሮቹ ኣልቦን ስለሌላቸው እንደሮማ (Roman) ኣኃዛት ለሂሳብ ሥራ ኣይጠቅሙም ተብለው እንዳይዳከሙም ነው። ፮. ኮምፕዩተር የሂሳብና የጽሕፈት መሣሪያ በመሆኑ ግዕዝ ዜሮ ቍጥርን ስለሌለው ፈጥረውለት ዶክተሩና ሞዴት፣ ኢትዮወርድና ግዕዝኤዲት ፕሮግራሞቻቸውን የገዙ ሲጠቀሙበት ቆይተዋል። የቍጥሮችን ስፍራዎች ዩኒኮድ ለእንግሊዝኛ ስለመደበ ግዕዝ ወደ ዩኒኮድ ሲገባ የግዕዝን ኣኃዞች ከላቲኑ ጋር መጠቀም ስለኣልተቻለ የፊደላት ስፍራዎች ተሰጥተዋቸዋል። የግዕዝን ኣልቦ የኣለው የግዕዝ ኣሥር ቊጥራዊ ኣኃዛት ስፍራዎቹን ከእንግሊዝኛ ጋር መጋራት ይችላሉ። ፯. የግዕዝ ዜሮ ስለሌለ የጥንት ኢትዮጵያውያን ሂሳብ ኣያውቁም ወይም ኣይችሉም ማለትም ኣይደለም። የመደመር፣ መቀነስ፣ ማባዛትና ማካፈል ዘዴዎች ምሳሌዎች እዚህ ኣሉ። [https://www.youtube.com/watch?v=uXOTKidm7A0] [http://www.uh.edu/engines/epi504.htm] [http://nazret.com/blog/index.php/2009/06/12/ethiopian_system_of_multiplication] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2009/06/12/ethiopian_system_of_multiplication |date=20130808052204 }} [http://rosettacode.org/wiki/Ethiopian_multiplication] ፰. የግዕዝ ፊደል ኣልቦ ቍጥርን ኣልነበረውም እንጂ ኣስተሳሰቡን ኣልተጠቀምበትም ማለት ኣይደለም። ኣንድ ስንዝር ሲለካ የመነሻው የኣውራ ጣት ስፍራ በቍጥር ሲገለጽ ኣልቦ ነው። የኣልቦ ኣጠቃቀሞች ዘመን መቍጠሪያችን፣ ኮከብ ቆጠራና ሌሎችም ውስጥ ኣሉ። ፱. በግዕዝ ኣልቦ ምልክት መፈጠር የተነሳ ኢትዮጵያ ለዓለም ኣዲስ የቍጥር ኣኃዝ ኣበርክታለች። በግኝቱ መጠቀምና ማስተዋወቅ የኢትዮጵያውያን ኃላፊነት ነው። ከሠላሳ ዓመታት በላይ ሥራ ላይ የዋለ ኣኃዝና ፓተንቶችም ውስጥ የቀረበ በመሆኑ ከማተሚያ ቤት ጎደሎ ፊደሉና የታይፕራተር ቅነሳ ኣስተሳሰብ መላቀቅ ያስፈልጋል። ፲. ዶ/ሩ የግዕዝን ኣልቦ ምልክትና ኣጠቃቀም ስለኣቀረቡ የግዕዝን ሃያ ኣኃዞች የኣጠፉ የሚመስሏቸው ኣሉ። ፲፩. ኣንዳንድ ሰዎች ፊደሉ እንከን የሌለው የእግዚኣብሔር ስጦታ ነውና ኣትነካኩት ይላሉ። የዶክተሩ ገለጻ ሳይንስ [http://home.ubalt.edu/ntsbarsh/zero/ZERO.HTM] እንጂ እምነት ኣይደለም። ፲፪. ዶክተሩ የግዕዝን ኣልቦ ከኣቀረቡ ከኣሥር ዓመታት በኋላ ለእኔም ታየኝ የእሚል ኣንድ ኢትዮጵያዊ ዩናይትድ እስቴትስ ኣለ። ፲፫. በኣሁኑ ጊዜ ነፃው፣ የሚሸጠውና የቁሱ ግዕዝኤዲት ውስጥ የኣሉት የግዕዝ ኣልቦና ቍጥሮች በኣኃዝነት ኣይሠሩም። የኣልቦውም ኣቀማመጥ ጊዜያዊ ነው። ፲፬. ኣልቦ ለረቀቁ የሂሳብ ሥራዎችም ኣስፈላጊ ነው። ቀዳማዊ ኃይለሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ፊዚክስ ስማር ኣልቦ ኣልቦ መሆኑን ማረጋገጤን ኣስታውሳለሁ። ፲፭. ግዕዝ ኣገር በቀል ፊደል ሆኖ ሳለ ለቅኝ ተገዥዎቻው ተሰጥተዋል። [https://books.google.com/books?id=0u8zE9pgPgUC&pg=PA76&lpg=PA76&dq=Proto-Ethiopic&source=bl&ots=D1dzoO03GC&sig=ms9kCfUSUXW452cZ1OsyHO_yXHw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-ge3E3s7ZAhVP9GMKHSWoCjEQ6AEILzAD#v=onepage&q=Proto-Ethiopic&f=false] ግዕዝ የኣልቦን ኣኃዝ የኣልነበረው ከኣምስት ግኝቶቹ ኣንዱ ኣኃዝነት ስለነበረ ሳይሆን ኣይቀርም። ፲፮. የጥንት ግብጻውያን በኣኃዞቻቸው ማባዛትን ከኢትዮጵያውያን ሳያገኙ ኣልቀሩም። [https://web.archive.org/web/20130928213711/http://www.chatham.edu/pti/curriculum/units/2004/Renne.pdf] ፲፯. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግን የሚሉትን ኣንዳንድ ዋሾዎች ከኣሳጧቸው መካከል የግዕዝ ኣልቦ ኣለመኖሯቸው ኣንዱ ነው። ምክንያቱም በታይፕራይተር ኣጠቃቀም ሥራ ላይ ማዋል የሚቻለው የላቲኑን ኣኃዞች ብቻ ስለሆነ የዶክተሩን የኣልቦ ኣኃዝ ኣስተሳሰብ ኣልደገፉም። ፲፰. በነገራችን ላይ የመጀመሪያዎቹ የላቲን ካፒታል ቀለሞች የግዕዙን ኣኃዞች የመሰሉት እያንዳንዶቹ ቀንና ደራሲ በሌለው ጽሑፍ ሊያሳምኑን በመፈለግ ምንጩ የግሪክ ሳይሆን ኣይቀርም እንደሚሉት ሳይሆን [https://www.geez.org/Numerals/] ገልባጮቹ ግሪኮች ሳይሆኑ እንዳልቀረ መረጃ ኣለ። እዚሁ ጽሑፍ ውስጥ መጨረሻ ላይ መቀየሪያ ተብለው የቀረቡ ኣሉ። ሥራው ጥሩ ሆኖ ሳለ የቀረበው የኣረብኛን የኮምፕዩተር ቍጥሮች ወደ ግዕዝና ግዕዙን ወደ ኣረብኛው ያስቀይራል ተብሎ ነው። ዩኒኮድ ውስጥ የኣሉት የግዕዝ ቍጥሮች ፊደል እንጂ በኮምፕዩተር ወግና ኣሠራር ቍጥሮች ስለኣልሆኑ ለኮምፕዩተር ሂሳብ ሥራ የተዘጋጀ ኣለመሆኑ መታወቅ ኣለበት። ኣሁን በኣለው ወግና ኣሠራር ኮምፕዩተር በግዕዝ ኣኃዞች እንዲጠቀም ዶክተሩ ከብዙ ዓመታት በፊት የፈጠሩት የተሻለና ዘለቄታ የኣለው ዘዴ ነው። ፲፱. ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝ ከተደረገ በኋላ ለትላልቆቹ ኣኋዞች የተለያዩ ቀለሞች መፍጠር የሞከሩ ኣሉ። ምሳሌ [http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] ። ቍጥሮችን ከኣልቦ እስከ ዘጠኝ በኣሉ ቀለሞች መጠቀም ሳይንሳዊ ነው። ስለዚህ ኣዲስ ተጨማሪ የግዕዝ ኣኋዞችን መፍጠርን ዶክተሩ ኣያበረታቱም። [http://www.goolgule.com/wp-content/uploads/2013/09/Geez-Amharic-Letters.pdf] በእዚህ ኣጋጣሚ ዶክተሩ ማሳሰብ የሚፈልጉት ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ከሌሎች የኣገኙትን ዋቢ ኣድርጎ የማቅረብ ጥቅምና ኣስፈላጊነት መገንዘብ ነው። ዋቢ የሌለውን ጽሑፍ በዋቢነት መጠቀም ኣስቸጋሪ ነው። ፳. ኣልቦን ጨምሮ የእንግሊዝኛውን የኣኃዞች ኣጠቃቀም በተለይም ኣኃዞች በቃላት ሲገለጹ ጠንቅቆ ማወቅ ለትርጕም ጠቃሚ ነው። [https://www.aresearchguide.com/writing-out-numbers-in-words.html] ፳፩. በዓማርኛ የጽሕፈት ሥርዓት ውስጥ የሒሳብ ምልክቶች ኣለመገኘታቸው ችግር ነው የሚሉ ኣሉ። [https://selam251.wordpress.com/2014/12/07/%e1%8b%a8%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8d-%e1%8a%90%e1%8c%88%e1%88%ad/] ከሒሳብ ምልክቶቹ ይልቅ የግዕዝ ኣልቦ ኣኃዝ ምልክት ኣለመኖር ነበር ችግሩ። ምንም እንኳ የዜሮ ምልክት በቊጥሩ ስርዓት ውስጥ ባይኖርም፣ የዜሮ ጽንሰ ሐሳብ ግን ለብዙ መቶ ዓመታት አልቦ በሚለው ቃል ውስጥ ተካቶ እናያለን፣ በተለይ የማካፈል ስሌት ውጤቶች ውስጥ። [https://andemta.com/2017/08/06/%e1%8b%98%e1%88%98%e1%8a%95-%e1%89%8a%e1%8c%a5%e1%88%ad%e1%8a%93-%e1%88%b5%e1%88%8c%e1%89%b5/] ፳፪. የዶክተሩ ኣሥር ኣዳዲስ የግዕዝ ቍጥራዊ (Numeric) ኣኃዞች ከኣንድ እስከ ዘጠኝ ከኣሉት የዩኒኮድ መደብ ውስጥ የገቡት ዘጠኙ ጥንታዊ ፊደላዊ (Alpahbetic) ኣኃዞች እንዲለዩ በቅርቡ ዶክተሩ መቀመጫዎቻቸውን ኣንስተዋል። ይህ ከግዕዝ ቀለሞች ጠባይም ጋር የሚሄድ ነው። ምክንያቱም ቍጥራዊና ፊደላዊ ኣኃዞች ቅርጾች መጋራት ስለሌለባቸውም ነው። ኣልቦው ጥቅም ላይ እንዲውል ዶክተሩ ከ"1" እስከ "9" ተጨማሪም ኣኃዞች በመጨመር የግዕዝን ቍጥሮች ብዛት ከ፳ ወደ ፴ ከፍ ቢያደርጉም ኣሥሮቹን በቊጥርኝት በመቀጠል አንድንጠቀም ኣድርገዋቸዋል። ዶክተሩ ከዩኒኮድ በፊት የፈጠሩት የኣልቦ ቍጥራዊ ኣኃዝ መቀመጫ የኣለው ቀለም ሲሆን ከዩኒኮድ በኋላ በቅርቡ የጨመሯቸው ከኣልቦ እስከ ዘጠኝ የኣሉት መቀመጫ የሌላቸው ኣዳዲስ ኣሥር ቍጥራዊ ኣኃዛት ናቸው። ስለዚህ የዶክተሩ ኣልቦ ኣኃዞች ሁለት ዓይነቶች ናቸው። ሕዝቡ በኣማራጭነት እንዲጠቀምበት የሚፈልጉትም በኣዲሶቹ ኣሥሮቹ ቊጥራዊ ኣኃዞች ነው። እነዚህ ግኝቶችና ኣጠቃቀሞቻቸው በፓተንት ማመልከቻቸውም ተጠቅሰዋል። ዶ/ሩ GeezEdit Amharic P ፊደል ውስጥ የኣቀረቡት የግዕዝ ኣልቦ ዩኒኮዱ ውስጥ እንደኣሉት ኣኃዞች ፊደላዊ ነው። ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ዶክተሩ ከኣረቡ ሌላ ለኣሥሩ ኣኃዛዊ ቍጥሮች ከሰባት በላይ ምርጫዎች ሲኖራቸው ታይፕራይተሩ በኣንድ የእንግሊዝኛ ፊደል ምትክ የቀረበ ቴክኖሎጂ ስለሆነ ለኣንድም ግዕዛዊ ኣኃዝ ስፍራ ኣልነበነውም። የኣማርኛ ታይፕራይተር ኮምፕዩተራይዝድ ሲደረግ ለፊደላት የነበረው 128 ስፍራዎች ብቻ ስለነበሩና ለኣማርኛም በቂ ቦታዎች ስለኣልነበሩት ግዕዝን በታይፕራተር ዲጂታይዝ ኣደረግን የሚሉት ፊደሉንና መጻፊያውን የኣልነበራቸው ዋሾዎች ጭምር ናቸው። ፳፫. ለግዕዙ ግኝት ቀለም ቅርፅ የተጠቀሙት በእንግሊዝኛ እዝባራዊ ኣልቦ (Slashed zero) የሚባለውን ነው። [https://en.wikipedia.org/wiki/0_(disambiguation)] ከላቲኑ “o” (“ኦ”) ቀለም እንዲለይ የላቲኑም ኣልቦ ጠበብና ረዘም የተደረገ ስለሆነ ቅርፁ ወደ የግዕዝ ኣራት ቍጥር (“፬”)፣ ዓይኑ “ዐ” እና ፀሓዩ “ፀ” የቀረበ ስለሆነ እንዳያምታቱ ነው። ስለ ዶክተሩ ኣልቦ ኣኃዝ ፈጠራ እስከኣሁንም ከኣልሰሙት መካከል የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ቤተክርስቲያን ይገኙበታል። [https://eotcmk.org/a/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%89%81%E1%8C%A5%E1%88%AE%E1%89%BD-%E1%8A%A0%E1%8C%BB%E1%8C%BB%E1%8D%8D/] ፳፬. የግዕዝ ቍጥሮች ዩኒኮድ ውስጥ የኣሉት በፊደልነት ቢሆንም እንጠቀምባቸው። ሃያዎቹ የግዕዝ ኣኃዞች ፩/1 ፪/2 ፫/3 ፬/4 ፭/5 ፮/6 ፯/7 ፰/8 ፱/9 ፲/10 ፳/20 ፴/30 ፵/40 ፶/50 ፷/60 ፸/70 ፹/80 ፺/90 ፻/100 ፼/10,000 ናቸው። ምሳሌ፦ ሰኔ 28 ቀን 2012 ዓ.ም. ሰኔ ፳፰ ቀን ፳፻፲፪ ዓ.ም.። ===የግዕዝ ምልክቶች=== የግዕዝ ፊደል ምልክቶቹንም (Symbols) ያጠቃልላል። በኮምፕዩተር ዘመንም ግዕዝ መሣሪያዎቹንና የእጅ ስልክ የመሳሰሉትን በሚገባ እንዲጠቀም ዶክተሩ የላቲኑን ምልክቶች በማውረስ ተጠቅመውባቸዋል። ከእነዚህም ዋናዎቹ ቍልፎች የኣሏቸው 32 ምልክቶች ናቸው። የኮምፕዩተር 42 እንግሊዝኛ ቁጥሮችና ምልክቶች ከግዕዙ ጋር ያቀረቡት ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ለግዕዝ ሥራ እንዲያገለግሉ ወስነው ከግዕዙ ቀለሞች ጋር በተመጣጠነ መልክ መሥራት ስለጀመሩ ኮምፕዩተር ገበታ ላይ ያሉት ኣጠቃቀሞች ለግዕዝም እንዲያገለግሉ ነው። ለምሳሌ ያህል “+”፣ “-”፣ “*” እና “/” የመደመር፣ መቀነስ፣ ማባዛትና ማካፈል የግዕዝ የሂሳብ ምልክቶችና ማስሊያዎችም ናቸው። የግዕዝ ምልክቶች ኢትዮጵያዊው ሊቅ [[ቅዱስ ያሬድ]] የፈጠሯቸውን ኣሥር የዜማ ምልክቶች ያጠቃልላል። [http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf] {{Wayback|url=http://hornofafrica.newark.rutgers.edu/downloads/aksum.pdf |date=20170107100939 }} ምልክቶቹን ከቀለሞች በላይ መክተብ ከኣስቸገረ ከቀኝ ጎኖቻቸው መክተብ ይቻላል። እንዲህም ሆኖ የላቲኑን ምልክቶች በግዕዝነት ስንጠቀምባቸው መከተል የኣለብን ኣጠቃቀሞች ኣሉ። ፩. የእንግሊዝኛው የፊደል ገበታ ላይ የኣለው የላቲንን የኮለን (Colon) ምልክት ኮምፕዩተሩ የሚያውቀው በኮለንነት እንጂ መልኩ የግዕዝን ሁለት ነጥብ ምልክት (“፡”) ስለመሰለ በነጥብነት ኣይደለም። ግዕዝ የእራሱ ኮድ የኣለው በኣለ ሁለት ነጥብ የባዶ ስፍራ ምልክት ስለኣለው ኮለንን በባዶ ስፍራ ምትክ መጠቀም ትክክል ኣይደለም። ፪. ሁለት፣ ሁለት ነጥቦች (“፡፡”) (Ethiopic Spaces) የኣራት ነጥብ ምልክት (“።”) (Period) ኣይደሉም። ስለዚህ ሁለት፣ ሁለት ነጥቦች በኣራት ነጥብ ምትክ መጠቀም ትክክል ኣይደለም። ፫. ሁለት ኮለኖችም (Colons) (“::”) የኣራት ነጥብ ምልክት (“።”) ኣይደሉም። ስለዚህ ሁለት ኮለኖችም በኣራት ነጥብ ምትክ መጠቀም ትክክል ኣይደለም። ሁለት፣ ሁለት ነጥቦች በዓማርኛ የመኪና መጻፊያ (ታይፕራይተር) ዘመን በኣራት ነጥብነት ስንጠቀምባቸው የነበረው ዓላማው ጽሑፉን ወረቀት ላይ ኣስፍሮ ማንበብ ብቻ ስለነበረ ነው። በኮምፕዩተር ግን የቀለሙ ኮድ ወይም ቍጥር ስለሚሰፍር ኣጠቃቀሞቹ የተለያዩ ናቸው። ይህን ኣጠቃቀም ኣለማወቅ ኣራት ነጥብ የሌላቸው ጽሑፎችን ያስከትላል። ኣራት ነጥብ የሌሏቸው ጽሑፎችን መተርጐምም ያስቸግራል። ሌሎች የተግዳሮት ምንጮች የዶክተሩን የመርገጫዎች ኣመዳደብ እናሻሽላለን ብለው የላቲኑን የምልክት መርገጫዎች ለግዕዝም ተመሳሳይ ኣጠቃቀሞች የኣቀረቡትንም በመጠኑ ይመለከታል። ስለዚህ ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ዓማርኛውን ኣራት ነጥብ በሌለው ከመጻፍ እንዲቆጠቡና ኣራት ነጥብ በሌለውም መጻፊያ እየጻፉ ጊዜያቸውን ከማባከን ቢቆጠቡ ይጠቅማል። ፬. ስለ ኣራት ነጥብ የተሳሳተ ኣጠቃቀም ተጨማሪ መረጃ የሁለት ነጥቦቹ ሁለት እየተከፈሉ ግማሾቹ ወደ ኣዲስ መስመር መዞር ነው። ፭. በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ኣጠቃቀም ምልክቶች በቀለማት እንጂ በባዶ ስፍራዎች መቀደም የለባቸውም። ፮. ዶክተሩ በእንግሊዝኛው የንግድ ምልክት (“TM”) ምትክ የግዕዝ የንግድ ምልክት (“ንም”) ምልክት ፈጥረው ሲጠቀሙበት ቆይተዋል። ፯. ጮሌ ስልኮችን ወደጎን ኣዙሮ መጠቀም ያፈጥናል። በተለይ ይኸን ኣጠቃቀም እንደእንግሊዝኛው ለማቀላጠፍ ለሳድሳን መዝጊያ ዶክተሩ የ”ዠ“ን መርገጫ ለግራ ኣውራ ጣት እንዲጠቅምም ኣድርገዋል። ፰. የግዕዝ የነቁጥ ምልክት ተረስቶ ዩኒኮድ ውስጥ ስለኣልገባ መጨመር ይኖርብናል። ምክንያቱም ምልክቱ ከሌሎች የቁምፊው ቀለሞች ጋር እንዲሄድ መሠራት ስለኣለበት ነው። ፱. ኣሥሩ የያሬድ ምልክቶች ብዙ ሰዎች ከኣሏቸው የዶክተሩ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ውስጥ ኣሉ። እያንዳንዱም የሚከተበው በሁለት መርገጫዎች ነው። ፲. በተሳሳቱ ኣራት ነጥቦች የተጻፉ ኣስተማማኝ የኣልሆነ ጽሑፎች ኣሉ። ከእዚህ ጽሑፍ ኣንድ ሁለት ኣንቀጾችን ኮፒ ተደርገው http://www.freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://www.freetyping.geezedit.com/ |date=20240621180311 }} ገጽ ላይ ቢለጠፉ ችግሮቹን መመልከት ይቻላል። ===ግዕዝና ኦሮምኛ=== ግዕዝ በዶክተር ኣበራ ሞላ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ለዓማርኛ ተመድበው ከተረፉት ሦስት መርገጫዎች ኣንዱ ለኦሮሞ (Oromo) ሲሆን ሌላው ለትግርኛ ተሰጥቶ የቀረው ለኣገው/ቢለን ሥራ ላይ ውለዋል። ይህ በእንዲህ እንዳለ በ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. የመንግሥት ለውጥ ጊዜ የኣንድ ድርጅት ኦሮሞ ምሁራን ተሰብስበው ከግዕዙ ይልቅ ላቲን ይበጀናል በማለት ግዕዙን (Ethiopic Oromo syllabary) ስለተዉት የሚከተሉትን መጋራት ሳይጠቅም ኣይቀርም። (ለኦሮሞው “ዸ” ፊደል የላቲኑ የመቀነስ ምልክት መርገጫ በዶክተሩ መመደቡን እዚህ ከቀኝ ጎን ከኣሉት ሥዕሎች “ModEth 1989 ሞዴት የፊደል ገበታ ፬፣ ፲፱፻፹፪ ዓ.ም.” የሚለውን ማስተዋል ይጠቅማል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B#/media/ስዕል:EthiopicComputerization.jpg] [https://web.archive.org/web/20130508193258/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm]) ቁቤ ኦሮምኛን በላቲን ፊደል የመክተቢያ ዘዴ ነው። ፩. ጥንትም ቢሆን ፊደላት በእጅ ጽሑፍ ሲጻፉ ላቲን ከግዕዙ በፍጥነት የተከተበበት ጊዜ ኣልነበረም። ምክንያቱም ግዕዝ ኣንድን ድምጽ በኣንድ ቀለም ሲያሰፍር ለኣብዛኛው የላቲን ድምጾች ሁለት ቀለሞች ስለሚያስፈልጉት ነው። ፪. የላቲንና ግዕዝ ቀለሞች (ኦሮምኛውን ግዕዝ ጨምሮ) በማተሚያ መሣሪያዎች ሲከተቡ የሁለቱም ቀለሞች መረጣዎች ኣጠቃቀሞች እኩል ነበር። በእዚህ ዘዴ በግዕዝ ቋንቋ በ1513፣ [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/] {{Wayback|url=https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/ |date=20191006184131 }} [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/psalms1-50#Gallery [gallery1] {{Wayback|url=https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/psalms1-50#Gallery |date=20191006184645 }}/0/] ኦሮምኛ ዓማርኛ መተርጐሚያ (Lexicon) በ1850 ግድም በኣቶ ሓብተ ሥላሴ ታትሟል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%8D%8B%E1%8A%95_%E1%8A%A6%E1%88%AD%E1%88%9B_%E1%88%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1850] መጽሓፍ ቅዱስን ወደ ኦሮምኛ የመተርጐሙንም ሥራ በማስፋፋት ከሌሎች የቋንቋው ተናጋሪዎች ጋር (ዋሬ፣ ሩፎ፣ ሾለን፣ ጀገን እና ገብረሚካኤል) በመተባበር ሙሉውን ኣዲስ ኪዳን ወደ ኦሮምኛ ተርጕመው በሰኔ 1862 ዓ.ም. ኣገባደዱ። ይህም ትርጕማቸው ለኦሮምኛ ሥነጽሑፍ የመጀመሪያው ኣዲስ ኪዳን መሆኑ ነው። ከጥቂት ዓመታት በኋላም ሚስዮኑ ክራጵፍ ([[J.L. Krapf]]) በ፲፰፻፸፩ ዓ.ም. በራሱ ስም ያሳተመው ይህንኑ የነ[[ኣለቃ ዘነብ]]ን ፲፰፻፷፪ ዓ.ም. ሥራ “ቁልቁሎታ መጻፎታ ከኩ ሐረዋ” ነበር። [https://andemta.com/2017/06/26/%e1%8a%a0%e1%88%88%e1%89%83-%e1%8b%98%e1%8a%90%e1%89%a5/] ኣለቃ ዘነብ ወደ ፲፰፻፸ ዓ.ም. ግድም የ“ኦሮምኛና ኣገውኛ መዝገበ ቃላት” ጽፈዋል ይባላል። የ[[ኣስቴር ጋኖ]]ን የትርጕም መጽሓፍ በመጠቀም በ፲፰፻፹፯ ዓ.ም. የታተመም የኦሮምኛ [[ሓዲስ ኪዳን]]፣ [https://en.wikipedia.org/wiki/Aster_Ganno] [[መጫፈ ቁልቁሉ]] በ፲፰፻፺፱ እ.ኤ.ኣ. (፲፰፻፺፪ ዓ.ም.) በቅዱስ [[ኦነሲሞስ ነሲብ]]፣ [https://en.wikipedia.org/wiki/Onesimos_Nesib] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A6%E1%8A%90%E1%88%B2%E1%88%9E%E1%88%B5_%E1%8A%90%E1%88%B2%E1%89%A5] እና ከእዚያም ወዲህ እንደነ [[በሪሳ]] የኣሉ ጋዜጣዎች በግዕዝ ፊደል በኦሮምኛ ታትመዋል። መጫፈ ቁልቁሉ ለመጀመሪያ ጊዜ በግዕዝ ፊደል በኦሮምኛ ቋንቋ የተጻፈ የምዕራብያኑ King James Version) መጽሓፍ ቅዱስ ትርጕም ነው። ቀደም ብሎም በግዕዝ ፊደል በኦሮምኛ ከቀረቡት መረጃዎች ኣንዱ [[ጀምስ ብሩስ]] የወሰደው የ1790 የኦሮምኛ ትርጕምና የኢዘንበርግ ጽሑፍም ኣሉ። [https://m.facebook.com/photo.php?fbid=1066288513502794&id=100003649675444&set=a.749136815217967.1073741828.100003649675444&source=57] ፫. በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ የሆነው ግዕዝ እ.ኤ.ኣ. በ1987 ለገበያ ቀርቦ በማተሚያ ቤቶች ፊደላት (ሞዴት ፕሮግራም) መክተብ ስለተጀመረ ምሁራን ደስ ሊላቸውና ሳይንሱንና ቴክኖሎጅውን ማወቅና ማስተዋወቅ በተገባ ነበር። ይህ በኣለመደረጉ እ.ኤ.ኣ. በ1992 [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] በፕሮፌሰር [[ጥላሁን ጋሜታ]] ወደ ላቲን ለማዞር ከቀረቡት የኣማርኛ የጽሕፈት መኪናን የሚመለከቱት ጊዜ ለኣለፈባቸውና ኮምፕዩተርን የማይመለከቱ ምክንያቶች መልሶችም ነበሩ። [https://archive.li/WIjry] [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729] [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] ስለዚህ በግዕዝ ፊደል በማተሚያ ፊደላት ሲጻፉ የነበሩት በኮምፕዩተር ስለቀረቡ ቴክኖሎጂው ስለተሻሻለና ስለቀለለ ጉዳዩ ይመለከተናል የኣሉት የኦሮሞ ምሁራን ሊደሰቱ የሚገባ እንጂ ወደ ላቲን የሚያስዞር ኣዲስ ምክንያት ኣልነበረም። በጊዜውም በፕሮፌሰር [[ባዬ ይማም]] በዓማርኛ መልስ ቀርቦ ፕሮፌሰር ሚንጋ ነጋሽና ፕሮፌሰር ሳሙኤል ክንዴ ወደ እንግሊዝኛ ተርጕመውታል። [http://www.ethiopians.com/bayeyima.html] ለምሳሌ ያህል ወደ ላቲን የተዞረው ብዙ የግዕዝ ፊደላትን ከማስተማር የኣነሱትን ላቲን ማስተማር ይቀልላል የሚሉ ኣሉ። የላቲኑ ፊደል በቍጥር ማነስ ዕድሜ ልክ እስፔሊንግ ማጥናትንና ኣለመጨረስን ኣስከትሏል። የግዕዝ ፊደላት ቤቶች፣ ቅርጾችና ድምጾች በወጉ የተሠሩ ውብና ግሩም ፈጠራዎች ናቸው። ለምሳሌ ያህል የካዕብ ቤት ፊደላትን ድምጾች ለማሰማት ከንፈሮችን ማሞጥሞጥ ሲያስፈልግ በቅርጽ ከግዕዙ የሚለዩት ከቀኝ ጎን መሥመር በማስጨመር ነው። የስምንተኛው ቤት ድምጾች የሚጻፉት ከግዕዙ ወይም ራብዕ ግርጌ ወይም ኣናት ላይ መስመር በመጨመር ዓይነት ነው። [https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] ፬. ላቲን የእራሱ ችግሮች የኣሉት ፊደል ነው። [http://www.i18nguy.com/twain.html] [http://www.smart-jokes.org/english-spelling-reform.html] [https://www.youtube.com/watch?v=06JhqTexYsM] [https://www.theguardian.com/media/mind-your-language/2014/dec/11/mind-your-language-english-spelling] በዶክተሩ ግኝት እያንዳንዱን የግዕዝ ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብ ተችሏል። ላቲን ይኸን እየኣንዳንዱን የግዕዝ ቀለም በሁለት መርገጫዎች የመክተብ ችሎታ ስለሌለው ግዕዝን በግዕዝ ፊደል መክተብ ብልጫ ኣገኘ። ስለዚህ ኦሮምኛን በላቲን ፊደል መክተብ (ቁቤ) መሻሻል ኣይደለም። ፭. የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል ከሌሎቹ የግዕዝ ቀለሞች ጋር በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ [http://archive.li/WIjry] ለኣለፉት ፴፪ ዓመታት በኮምፕዩተር ቀርቦ በኋላም በዩኒኮድ ዕውቅና ቢያገኝም [https://en.wikipedia.org/wiki/Ethiopic_(Unicode_block)] ሁሉም ባይሆኑ ኦሮሞዎች ግዕዙን እርግፍ ኣድርገው ጥለው ወደ ላቲኑ ስለዞሩ የተፈጠሩት ችግሮች ቀጥለዋል። ለምሳሌ ያህል ላቲን እራሱን የሚገልጸው የኮምፕዩተሩ ገበታ ላይ በኣሉት ቀለሞች ብቻ ኣይደለም። ፮. በእጅ የጽሕፈት መሣሪያ ዘመን ታይፕራይተር ዓማርኛንና ኦሮምኛን ለማስጻፍ ስለኣልቻለ ላቲን ብልጫ ነበረው። የዶክተሩ ግኝት ለእውሸቱ (የፈጠራ) የታይፕራይተር የኣማርኛ ነገሮችና ለትክክለኛዎቹ የማተሚያ ቤቶች ፊደላት ኣጠቃቀሞች እጅግ ትልቅ ፈውስ (Breakthrough) ነበር። የታይፕራይተር ፊደል ለታይፕራይተር ሲባል የተሠራ በፍፁም ትክክለኛ በኣለመሆኑና ለብዙ ምዕት ዓመታትም በእጅ ስንጽፈው የነበረው ከኣለመሆኑም ሌላ የማተሚያ ቤት ፊደላችንም ስለኣልሆነ ከቁርጥራጮች የሚሠራውን ብጥስጥስ ዶ/ር ኣበራ የእውሸት ፊደል ይሉታል። ስለ ታይፕራይተሩ ድክመት ዶክተሩ እ.ኤ.ኣ. በ1991 [http://trigonal.ncat.edu/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://trigonal.ncat.edu/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html |date=20050404203248 }} [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729/] ስለኣቀረቡ መሣሪያው ወደ ቁቤ ለመዞር ምክንያት መሆን ኣልነበረበትም። በታይፕራይተር በመቀጣጠል “ዸ”ን እና እርባታዎቹን መጻፍም ከአማርኛው የተለየ ችግር ኣልነበረውም። ቀደም ብሎም የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙቸው የነበሩት የኦሮሞ የግዕዝ ቀለሞች እየኣሉና ከእዚያም ወዲህ በኮምፕዩተር የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል በዶክተሩ መከተብ መቻልና የተጠቃሚዎች መኖር ግንዛቤ ውስጥ ሳይገቡ በንቀት ብዙ ዓመታት ባክነዋል። ቴክኖሎጂ የችግር መፍቻ እንጂ ከችግር መሸሽያ ኣይደለም። ለቴክኖሎጂ ተብሎ ፊደል መቀየርና መቀነስም ነውር ነው። ለምሳሌ ያህል እንደ እንግሊዝኛው ላቲን ዓይነቶቹ የተጻፉት ቃላት የማይነበቡበት (ለምሳሌ ይህል Write) ሳይቀነሱ ኣሉ። ፯. ቁቤ በላቲን ዋየሎች ከሚጠቀምባቸው በተሻለ ኦሮምኛ በግዕዙ ሊጠቀም ይችላል። ኦሮምኛን በፊደል ለመክተብ ከላቲኑ ቁቤ የግዕዝ ፊደል ይጠቅማል። [https://www.youtube.com/watch?v=I97bJbKbW6w] [http://www.ethiomedia.com/1000bits/geez-for-qubee.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/geez-for-qubee.html |date=20170611175248 }} [https://www.satenaw.com/amharic/archives/56312] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/archives/56312 |date=20190813221809 }} ፰. መጽሓፍ ቅዱስ በከፊል እ.ኤ.ኣ. በ1841 በኦሮሞ ቋንቋ በግዕዝ ፊደል ተጽፏል። [http://www.worldscriptures.org/pages/oromocentral.html] [http://www.worldscriptures.org/pages/boranaoromo.html] እንዲሁም እ.ኤ.ኣ. በ1875 የኦሮሞ ሓዲስ ኪዳን በግዕዝ ፊደል ታትሟል። [http://www.worldscriptures.org/pages/oromoeastern.html] [https://web.archive.org/web/20160405073858/http://www.worldscriptures.org/pages/oromowestern.html] [https://web.archive.org/web/20160904072134/http://www.worldscriptures.org/pages/oromoeastern.html] ፱. በልሳነ ግእዝና በኣፋን ኦሮሞ (ግእዚፊ ኣፋን ኦሮሞቲን - Giiiziifi Afaan Oromootiin) የተዘጋጀው [[መጽሓፈ ቅዳሴ]] - ክታበ ቅዳሴ - Kitaaba Qiddaasee መጋቢት 10 ቀን 2008 ዓ.ም. በኢሊሌ ሆቴል ተመርቋል። የትርጐማና የኣርትኦት ሥራው 10 ዓመታት የወሰደው ባለ ሦስት ዓምዱ ክታበ ቅዳሴ፦ የመጀመርያው ረድፍ በግእዝ ቋንቋ፣ ሁለተኛው ረድፍ በኦሮምኛ ሆኖ በግእዝ ፊደል፣ ሦስተኛው ረድፍ በኦሮምኛ ሆኖ በቁቤ ፊደል ተጽፏል ይላል ሪፖርተር ጋዜጣ። [http://andadirgen.blogspot.com/2016/03/blog-post_27.html] ይህ የግዕዝ ፊደል ኦሮምኛን ኣይጽፍም ለሚሉት ማፈሪያ ነው። ስለዚህ ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ግዕዝ ኦሮምኛን ኣይጽፍም በማለት ከጀመሩት የእውሸት ዘመቻዎቻቸውና ሕዝቡን ከማጣላትና ከመለያየት መቆጠብ ይኖርባቸዋል። ከእነዚህ ተርጓሚዎች ሌላ ለግዕዝ እድገት የሠሩ የኦሮሞ ሊቃውንት ኣሉን። [https://www.zehabesha.com/amharic/archives/28745] {{Wayback|url=https://www.zehabesha.com/amharic/archives/28745 |date=20191112102404 }} ፲. መጽሓፍ ቅዱስ ሙሉዉን ወይም በከፊል ከ፲፭፻፮ ዓ.ም. ጀምሮ በግዕዝ ቀለሞች በማተሚያ ቤቶች ከታተሙባቸው ቋንቋዎች መካከል የግዕዝ ቋንቋ ([[ግዕዝኛ]])፣ [[ዓማርኛ]]፣ [[ትግርኛ]]፣ [[ኦሮምኛ]]፣ [https://web.archive.org/web/20160904072134/http://www.worldscriptures.org/pages/oromoeastern.html] [https://web.archive.org/web/20131016202436/http://www.worldscriptures.org/pages/oromocentral.html] [https://web.archive.org/web/20160405073858/http://www.worldscriptures.org/pages/oromowestern.html] [https://web.archive.org/web/20050206112238/http://www.worldscriptures.org/pages/boranaoromo.html] [[ሃዲያ]]፣ [https://web.archive.org/web/20060215084415/http://www.worldscriptures.org/pages/hadiyya.html] [[ሲዳሞ]]፣ [https://web.archive.org/web/20050206125215/http://www.worldscriptures.org/pages/sidamo.html] [[ከንባታ]]፣ [https://web.archive.org/web/20050206121358/http://www.worldscriptures.org/pages/kambaata.html] [[ወላይታ]] [https://web.archive.org/web/20050206143119/http://www.worldscriptures.org/pages/wolayta.html] እና [[ጌዴኦ]] [https://web.archive.org/web/20050218094313/http://www.worldscriptures.org/pages/gedeo.html] ይገኙበታል። መጽሓፍ ቅዱስ በሌሎች የኢትዮጵያ ቋንቋዎችም ተተርጕሟል። ለምሳሌ ጋሞ ጎፋና ዳውሮ። ስለዚህ ለዓመታት በማተሚያ ቤቶች የግዕዝ ፊደላት ሲከተብ የነበረው ኦሮምኛ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ዛሬ ሥራ ላይ እየዋለ ግዕዝ ኦሮምኛን ኣይጽፍም ማለት ሳይንስ ኣይደለም። ፲፩. በኣነሱ የኆኄያት ግድፈቶች (Spellings / እስፔሊንጎች) እና ስፍራዎች (Spaces) ማስከተብ ብልጫዎች የነበረው የግዕዝ ፊደል በዶ/ር ኣበራ ግኝቶች የተነሳ የግዕዝ ፊደል ሓሳብን በኣነሱ ጊዜያት (Times)፣ መርገጫዎች (Keystrokes) እና ገበታዎች (Keyboards) በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች በማስከተብ ብልጫዎቹ ወደ ኣምስት ዓይነቶች ከፍ ብለዋል። ለምሳሌ ያህል “ዘ ኲክ ብራውን ፎክስ ጃምፕስ ኦቨር ዘ ሌይዚ ዶግ።” የሚለውን ዓረፍተ ነገር ላቲን በ36 ቀለሞችና በቁቤ በ45 ቀለሞች ከመክተብ ይልቅ በግዕዝ ፊደል በ24 ቀለሞች መክተብ የተሻለ ነው። ስለዚህ ግዕዝ እንኳን ከላቲኑ ቁቤ ከላቲኑ እንግሊዝኛ የተሻለ ነው። ፲፪. የቁቤ ሥርዓት እ.ኤ.ኣ. በ1992 ገደማ የተመሠረተው ኣንዱ ቀለም ኣንድን ድምጽ በመወከል ነው ተብሏል። የላቲንም ሆነ የቁቤ ቀለሞች ኣንድን ድምጽ በኣንድ ቀለም ከሚወክለው የግዕዝ ፊደል ጋር የመወዳደር ችሎታ የላቸውም። ላቲን ኣንዳንድ ድምጾችን የሚከትበው በሁለት ቀለሞች ስለሆነ ሁሉም ቀለሞች ለየብቻቸው ኣንድ ድምጽ እንዲወክሉ እንኳን ተደርጎ መጠቀም ኣይቻልም። ለምሳሌ ያህል “d” እና “h” የ“ዽ” እስፔሊንግ ስለሆኑ “ዲ” እና “ኤች”ን በሁለት ቀለምነት ጎን ለጎን ኣስቀምጦ በ“d” እና “h” ድምጽ ሰጪነት መጠቀም ኣይቻልም። ይህ ምሳሌ የሚያሳየው ቁቤ የተመሠረተው በጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ማምታታትም ላይ መመርኰዙን ነው። ሌላ ምሳሌ ግዕዝ ዋየልና ማጥበቂያ (Long Vowels / Germination) የለውም የሚባለው ነው። [http://samsondoya.blogspot.com/2013/07/open-response-to-yilikal-getnet.html?m=1] ለግዕዝ ዋየል ስለማያስፈልገውና ስለሌለው ዋየል ባያስፈልገውም መዘርዘር ይቻላል። ኣንድ ቀለም የሚበቃውን የግዕዝ ማጥበቂያ ትቶ ለኣልተሟላ ማጥበቅ ሲባል ወደ ላቲን ዋየሎች መዞር ኣያታርፍም። ለላቲን የሚያስፈልጉትን ረዣዥም ዋየሎች ግዕዝ ስለሌለው ኦሮምኛን በላቲን ለመክተብ መረጥን ለሚሉት ሰበቡ ሳይንሳዊ ስለኣልሆነና ግዕዝ ሥርዓተ ንባብ (ማንሳት፣ መጣል፣ ማጥበቅ፣ ማላላት፣ ማናበብ፣ አለማናበብ፣ መዋጥና መቍጠር) ስለኣለው [https://eotcmk.org/a/pronounciation/] ሊታሰብበት ይገባል ይላሉ ዶክተር ኣበራ። የግዕዝ ፊደል በብዛቱ እየተወቀሰ ከእዚያ በበዙ ቀለምች መተካት ትክክል አይደለም። ቁቤ ሁሉንም የላቲን ዋየሎችንና እንዚራን (Accents) ኣልተጠቀመም። ጥናት ላይ ተመርኵዞም ኦሮምኛ ሁሉንም የዓማርኛ ቀለሞች የኣለመጠቀምም መብት ኣለው። የተለያዩ ምክንያቶች በማቅረብ የግዕዝ ፊደል ኦሮምኛን ኣይጽፍም የኣሉትን እንደተሳሳቱ ሳይጠቅሱ ኣሁንም መጥቀስ ስለጉዳዩ ኣሁንም የሚጽፉት ጥቂት ምሁራን እራሳቸውን ማረም እንዳልቻሉ ያሳያል። [https://advocacy4oromia.org/2013/10/05/the-use-of-latin-script-for-afan-oromo-writing-is-based-on-scientific-evidence/] [https://web.archive.org/web/20060516083508/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] የ“መ” እና “ማ”ን እስፔሊንግ “ma” እና “maa” ማድረግ መካሰር ነው። ወደ ላቲን የተዞረው ያለበቂ ጥናትና ሕዝቡ ሳያውቅና ሳይመርጥ በእውሸት ሕዝብ መረጠው ተብሎ ነው። ፲፫. ማንኛውንም የኦሮሞ ፊደል በሦስት መርገጫዎች መክተብ ነውር ነው። ማንኛውንም የኦሮምኛ ድምጽ በሦስት መርገጫዎች መክተብ ነውር ነው። ምክንያቱም ግዕዝ በኮምፕዩተር ኣይጻፍም ተብሎ የኣማርኛ ታይፕራይተር ማጓጓዝ እንደችግር በቀረበበት ጊዜ እያንዳንዱ የኦሮምኛ የግዕዝ ቀለም በኮምፕዩተር በሁለት መርገጫዎች በዶክተሩ እየተከተበ ነበር። ምንም እንኳን ግዕዝ እንከን የማይወጣለት ፊደል ነው ማለት ባይቻልም ለኣንድ ድምጽ ኣንድ ቀለም ለመመደብና ኣንድን ቀለም ለኣንድ ድምጽ ለመመደብ የተፈጠረ ነው ማለት ይቻላል። ግዕዝ በኮምፕዩተር እየተጻፈ በፊደላዊ ፊደል በላቲን ኦሮምኛውን በበዙ መርገጫዎች መክተብ ኣሁንም ሳይንሳዊና የተሻለ ነው ማለት ለቴክኖሎጂ ሲባል እራስን ዝቅ ማድረግና ኣርቆ ኣለማስተዋል ነው። [https://advocacy4oromia.org/2013/10/05/the-use-of-latin-script-for-afan-oromo-writing-is-based-on-scientific-evidence/] ፲፬. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ዓማርኛ የማጥበቂያ ምልክት የለውም የሚሏቸውን ስሕተቶች ቀጥለውበታል። ዓማርኛ መጥበቅ የኣለበትን ቃል ከማይጠብቀው የሚለይበት ዘዴዎች ኣሉት። ከእነዚህ ኣንዱ ከሚጠብቀው ቀለም ኣናት በላይ ኣንድ ነጥብ መክተብ ሲሆን ምሳሌውም በ፲፮፻፺ ዓ.ም. ላቲንና ዓማርኛ መተርጐሚያ መጽሓፍ ውስጥ ታትሟል። ለምሳሌ ያህል “ላላ‘” እና “አላላ‘” ገጽ 1 እና “መነ‘ሣት” ገጽ 50 ላይ ቀርበዋል። [https://books.google.com/books?id=akBMAAAAcAAJ&printsec=frontcover#v=onepage&q&f=false] ይኸንንም ኣጠቃቀም [[ሓዲስ ዓለማየሁ]] [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%80%E1%8B%B2%E1%88%B5_%E1%8B%93%E1%88%88%E1%88%9B%E1%8B%A8%E1%88%81] https://en.wikipedia.org/wiki/Hiob_Ludolf] [በ“ፍቅር እስከ መቃብር” መጽሓፋቸው ኣስፋፍተውታል። [https://redawubelibrary.files.wordpress.com/2013/11/e18d8de18985e188ad-e18aa5e188b5e18aa8-e18898e18983e189a5e188ad.pdf]] በኣዲስ ቅርጽ ለኮምፕዩተር እንዲስማማ መጥበቅ ከኣለበት ቀለም ኋላም እንዲከተብ ተደርጎ ማጥበቂያና ማላልያ በዶክተር ኣበራ ፓተንትም ውስጥ ኣ.ኤ.ኣ. በ2009 ተጠቅሰዋል። [http://www.google.com/patents/US20090179778] ፲፭. የቁቤ ዋየሎች “ኤ”፣ “ኢ”፣ “ኣይ”፣ “ኦ” እና “ዩ” (“a”፣ “e”፣ “i”፣ “o” እና “u”) ስለሆኑ በቁቤ “ክታበ”ን ከ“ኪታባ” የመለየትና ማጥበቅ/ማላላት ችግሮች ቢኖሩትም ስለ ቁቤ ማጥበቅ፣ ማላላት፣ ማስረዘምና ማሳጠር የሚጽፉም ኣሉ። ይህ በኣዲስ ፊደልነት የቀረበውንም በብዛት ከግዕዝ ፊደል የበለጠውንም [https://en.wikipedia.org/wiki/Bakri_Sapalo] ይመለከታል። ግዕዝ ሰባት እንዚራን ሲኖረው ኦሮምኛ 10 ያስፈልጉታል የተባለው ትክክል ከኣለመሆኑም ሌላ ቍጥሩን ወደ 13 መጨመርም ስለኣላዋጣም ኣልቀጠለም። [http://www.gadaa.com/language.html] {{Wayback|url=http://www.gadaa.com/language.html |date=20140328095123 }} ትክክለኛው የግዕዝ ኣጻጻፍ “ኣፋን” እንጂ “አፋን“ ኣይደለም። ኣንዳንዱ “ድ“ን በ“d“ ሌላው በ“di“ ይጽፋል። ፲፮. ይህ ግዕዝና ኦሮምኛ ሳይንሳዊ ጽሑፍ ስለ ፊደላቱ እንጂ ቋንቋዎቹን ኣይመለከትም። የኦሮሞ ቋንቋችን መዳከም ስለሌለበት ስለ ፊደል ስንወያይ ሰለ ቋንቋና ሰለኣልፈጠርናቸው ኦሮሞነት መቀላቀል ሳይንስ ኣይደለም። የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል ከሌሎቹ የግዕዝ ቀለሞች ጋር በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ ለኣለፉት ፴፪ ዓመታት በኮምፕዩተር ቀርቦ [https://web.archive.org/web/20130104175325/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] በኋላም በዩኒኮድ፣ ዩናይትድ እስቴትስና የኢትዮጵያ መንግሥታት ዕውቅና ቢያገኝም ዛሬም ሶፍትዌር ውስጥ የሉም ብለው የሚጽፉ ኣሉ። ምሳሌ፦ “በዻኔ” [https://www.satenaw.com/amharic/archives/68365] ፲፯. እነ “ሸ”፣ “ቸ”፣ “ኘ”፣ “ዸ”፣ “ጠ”፣ “ጨ”፣ “ጰ”፣ እንዚራኖቹንና ሌሎች ቀለሞች የኣሉትን ለኦሮምኛ የሚያስፈልጉትን ቀለሞች ትቶ እነዚህን ወደ የሌሉት የላቲን ፊደል መዞር ሳይንስ ኣይደለም። [http://samsondoya.blogspot.com/2013/07/open-response-to-yilikal-getnet.html?m=1] የእነ“ጨ”፣ “ⶸ” እና “ꬠ” እንዚራን በቁቤ መለየት ቀላል ኣይሆንም። ፲፰. የኦሮምኛ ድምጾችንና እርባታዎችን የሚወክል የፊደል ገበታ (ከኣማርኛ ታይፕራይተር፣ [[ዓረብኛ]]ና [[ላቲን]]) ለጊዜው የተሻለው ላቲን ነው በማለት በስሕተት የቁቤ ኣጻጻፍ ሥራ ላይ ዋለ። ይህ ለዓማርኛው በኣለመደረጉ ዶክተሩ በመፍትሔው የደረሱለት ለኦሮምኛው ፊደል ጭምርም ነበርና ነውም። ምክንያቱም ዓማርኛና ኦሮምኛ በትክክለኛው የግዕዝ ፊደል ለብዙ ምዕት ዓመታት ተጠቅመውበታል። [https://web.archive.org/web/20060614014532/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] የጄምስ ብሩስና ሌሎች መረጃዎችም ኣሉ። [https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%89%BB%E1%88%AD%E1%88%88%E1%88%B5_%E1%8B%8A%E1%88%8A%E1%8B%A8%E1%88%9D_%E1%8A%A2%E1%8B%98%E1%8A%95%E1%89%A0%E1%88%AD%E1%8C%8D] ስለዚህ ዓማርኛውንም ሆነ ሌሎችን ቋንቋዎቻችንን ለማይጽፈው የዓማርኛ ታይፕራይተር ሲባል ፊደሉን የተዉት ቋንቋዎች በኣንዳንድ ተናጋሪዎች ስሕተት እንጂ በግዕዝ ፊደል ሲጠቀሙ በነበሩ ኢትዮጵያውያን ስሕተት ኣልነበረም። ፲፱. በዶክተሩ ግኝቶች ከ“አ” እና “ኸ” መርገጫዎች ፲፬ የግዕዝ ቀለሞች እየተከተቡ ናቸው። [http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf |date=20160418095022 }} [http://www.google.com/patents/US9733724] ፳. [[ቁቤ]] በ“a”፣ “e”፣ “i”፣ “o” እና “u” በተጠቀመው ዓይነት በ“ኣ”፣ “ኤ”፣ “ኢ”፣ “ኦ” እና “ኡ” የግዕዝ ቀለሞች መጠቀም ይችል ነበር። ኣንዳንድ ኦሮሞዎች “ቢራ” በላቲን ኦሮምኛ "biirraa" ተብሎ የሚጻፈው ግዕዝ ስለማይችለውም ነው ይላሉ። በ“biirraa” ምትክ “ብኢኢርርኣኣ” ተብሎ በግዕዝ ፊደል መጻፍ ይቻላል። ስለዚህ ቁቤ የተመሠረተው ሳይንሳዊ ጥቅም ላይ ኣይደለም። “ቢ” እና “ራ” ቀለሞችን ዓማርኛ በኣራት ዓይነቶች ማለትም “ቢራ”፣ “ቢ'ራ”፣ “ቢራ'” እና “ቢ'ራ'” መጠቀም ይችላል። “ብኢርኣ” ወይም “ቢርራ”ም ኣለ። ለምሳሌ ያህል “ለቆ” የሚለውን ቃል “ለቅቆ” ወይም “ለቆ'” ዓይነቶች መክተብና ማላልያና ማጥበቂያዎች መጨመርም ይቻላል። ቁቤ ዋየሎችን ከመደራረብ በ“ዓ”፣ “ዔ”፣ “ዒ”፣ “ዖ” እና “ዑ” የግዕዝ ቀለሞች ኣጠቃቀም ምሳሌዎች ጊዜ፣ ሥፍራና ጉልበት መቆጠብ ይችል ነበር። ከኣምስት የላቲን ዋየሎች የግዕዙ “አ”፣ “ዐ” እና ሰባት እንዚራኖቻቸው የተሻለ ገላጮችና ሥፍራ ቆጣቢዎች ናችው። እዚህ የቀረቡትም መረጃዎች ዋሾ የኦሮሞ ምሁሮችን ስለሚያሳፍሩ ዝም እያሉ የተጃጃሉት እነዚያኑ ጥያቄዎች ደጋግመው ይጠይቃሉ። ፳፩. ኣንዳንድ የኦሮሞ ምሁራን ግዕዝ የኦሮምኛ ቃላትን ኣይጽፍም በማለቱ በኣለማወቅ በስሕተቱ ገፍተውበታል። ጎዸቱ፣ ቶኮፋዸ፣ ዹፌ፣ ዹጉማ፣ ጀዺ፣ ዻባ፣ ዻራርቱ፣ ባዻዻ፣ ዻዻ፣ ጄዼ፣ ዼራ፣ ዽባፍ፣ ዽባ፣ ነንዾከዼስ፣ ዿ የእንዚራኑ ምሳሌዎች ናቸው። ዓማርኛው ላይ የተጨመሩት ስምንቱ የኦሮሞ ቀለሞች “ዸ”፣ “ዹ”፣ “ዺ”፣ “ዻ”፣ “ዼ”፣ “ዽ”፣ “ዾ” እና “ዿ” ናቸው። የኦሮሞውም ላይ የተጨመረ የምኢን የግዕዝ “ⶍ” ቀለምም ኣለ። ፳፪. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን “ዻ” የግዕዝ ኦሮምኛ ቀለም በኣንድ ቀለም በሁለት መርገጫዎች ከመክተብ ይልቅ “dha” በማለት በሦስት ቀለሞችና በሦስት መርገጫዎች በኦሮምኛ መክተብ የተሻለ ሳይንስ ይመስላቸዋል። ኣንዳንድ የግዕዝ ቀለሞችን በላቲን ለመለየት ሦስትና ከሦስት በላይ ቀለሞችን መደርደር ያስፈልጋል። ግዕዝ ለኣዳዲስ ድምጾች ፊደል ሲፈጥር ቁቤ ለኣለው ፊደል ሌላ ድምጽና እስፔሊንግ በመጨመር መሻሻል ስለሚፈልግ ችግሩን ያባብሳል። ግዕዝን በላቲን እስፔሊንግ ለመጻፍ የሞከሩትም ጥቂቶቹን እስከኣሁን የኣዋጣቸው የሕዝቡ ስለቴክኖሎጂው በሚገ'ባ ኣለመረዳት ነው። ፳፫. በሚገባ ሳይታሰብበት የግዕዝ ቀለሞች በላጭነትና ጥቅሞች ሳይገለጹ ታልፈዋል። ምሳሌ፦ ግዕዝ ችግር የለውም ማለት ሳይሆን የላቲንን ቃላት እስፔሊንጎች ዕድሜ ልክ ቢማሩትም ማስታወስ ኣይቻልም። በእዚህ ላይ “ኦሮሞ” የሚለው ቃል እስፔሊንግ በላቲን “Oromo” በኦሮምኛ ቁቤ የኣለ በቂ ምክንያት “Oromoo” ነው። [http://www.ethiomedia.com/1000bits/testing-the-power-of-geez.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/testing-the-power-of-geez.pdf |date=20170611000343 }} [http://www.unicode.org/charts/PDF/U1200.pdf] የቁቤ ላቲንና የላቲንን እንግሊዝኛ ተደራራቢ እስፔሊንጎች ማስታወስ ኣስቸጋሪነት የተነሳ ትክክለኛዎቹን ማስተማርና ማስታወስ ሳያስቸግር ኣይቀርም። ግዕዝ ኣዳዲስ ቀለሞችን እየፈጠረ ሲያድግ ቁቤ በኣሉት የላቲን ቀለሞች ላይ እስፔሊንግ መጨመር ስለኣለበት ለሁሉም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች እየጠቀመ ማደጉ ኣጠራጣሪ ነው። ምክንያቱም በሁሉም የግዕዝ ቀለሞቻችን ለመክተብ ከቁቤው የበዙ ልዩ የፊደል መክተቢያ እስፔሊንጎች መማር ሊያስፈልግ ነው። ስለዚህ ቁቤ የኣናሳ ተጠቃሚዎች በመሆን ኦሮምኛን፣ ኦሮሞውንና ኢትዮጵያን ሊያቈረቍዝ ይችላል። ፳፬. በኣጠቃቀም የላቲን ፊደል ከግዕዝ ሳድሳን ቀለሞች ጋር ኣንድ ዓይነት ነው። ግዕዝ እንዚራኑን በኣንዳንድ ቀለሞች ሲወክል ላቲን ዋየሎቹን ሳድሳኑ ጎን ማስከተብ ስለኣለበት ከሰባት ጊዜ በላይ እጥፍ ስፍራዎችን ያስባክናል። ይኸንን የግዕዝ ምሳሌ የ“ገ” 11 እንዚራን በላቲን ጠብቆና ሳይጠብቅ በመክተብ ልዩነቱን መመልከት ይቻላል። ፳፭. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን በስሕተት ኦሮምኛ 10 እንዚራን ሲያስፈልገው ግዕዝ ሰባት ብቻ ኣለው ይላሉ። ላቲን ኣምስት ዋየሎች ኣሉት ተብሎ ኣምስቱኑ ዋየሎች እየደራረቡ ኦሮምኛ ኣሥር ዋየሎች ኣሉት ማለት ኦሮምኛውን መሳደብ ነው። ዋየል መደራረብም ትርፉ ስፍራ ማባከን ነው። የላቲን ዋየሎች ኣምስት ናቸው ቢባል እንኳን ለኦሮምኛ ኣምስት ዋየሎች በቂ ኣይደሉም። የቁቤ ዋየሎች ኣምስት ከሆኑ ከኣምስት በላይ እንዚራን ለኣላቸው የግዕዝ ቀለሞች ለመጠቀም ከላቲኑ ቁቤ የበዙ የእስፔሊንግ ችግሮች ይፈጥራሉ። [http://www.smart-jokes.org/english-spelling-reform.html] ለምሳሌ ያህል “ዸ”ን በስምንት ዋየሎቹ ለመክተብ ለቁቤ ላቲን ከ20 በላይ ቀለሞች ሲያስፈልጉት ለግዕዙ ፯ በቂ ናቸው። ፳፮. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን በስሕተት ላቲን 26 ቀለሞች ሲኖሩት [https://www.ascii.cl/htmlcodes.htm] {{Wayback|url=https://www.ascii.cl/htmlcodes.htm |date=20180202112725 }} የግዕዙ ብዙ ናቸው ይላሉ። የላቲን "a" ዓይነቶች ከ26 በላይ ናቸው። ዋናዎቹ 26 የላቲን ቀለሞች እንደግዕዙ 37 የተሟሉ ኣይደሉም። የግዕዝ ፊደላት በ37 የግዕዝ ቤት ተከፋፍለው እንዚራኖቹ በድምጽና በቅርጽ በወጉ የተደረደሩ ስለሆነ ሕጻናትን ማስተማር እንደ “abcd” ቢሆንም የግዕዝ ተማሪ የሚማረው እስፔሊንግ እንዳያስታውስ እንጂ ዕድሜ ልኩን እስፔሊንጎች እንዲፈልግ ኣይደለም። ለምሳሌ ያህል የካዕብ ቤቶቹ ቀለሞች የሚከተቡት በግዕዞቹ ላይ ከቀኝ ጎን መስመር በመጨመር ሲሆን ድምጾቻቸው እንዲሰሙ ከንፈሮችን ማሞጥሞጥ ያስፈልጋል። ላቲን እራሱን ለማሻሻል ኣዳዲስ ፊደላትን እየቀረጸ ሲሆን ቁቤ ሊጠቀምባቸው ኣልተዘጋጀም። የቻይና ሥዕላዊ [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729] ፊደላት ብዙ ሺህ ናቸው። [https://www.tutormandarin.net/en/how-many-characters-are-there-in-the-chinese-alphabet/] ፳፯. ግዕዝ በእጅ ኣይጻፍ ይመስል ስለላቲኑ የእጅ ጽሑፍ (Cursive) የሚያነሱም ኣሉ። ዶክተሩ ኦሮምኛን በግዕዝ ፊደል በኮምፕዩተር ለመክተብ የሚያስፈልጉትን ከሠሩ በኋላ ለ24 ተነባቢና 10 ዋየሎቹ የኦሮምኛ ፊደላቱ 34 ቀለሞችን መፍጠር ስለሚያስቸግርና ኣስፈላጊ ኣይደለም ተብሎ ወደ ላቲን ዞርን ከቀረቡት ምክንያቶች ኣንዱ ነበር። ፳፰. ግዕዝ እንደኦሮምኛና ሲዳምኛ የኣሉትን (ኩሻዊ) ቋንቋዎችን [https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%8B%8E%E1%89%BD] [https://web.archive.org/web/20050206125215/http://www.worldscriptures.org/pages/sidamo.html] ጥሩ ኣድርጎ ኣይጽፍም የሚለው ወይም የግዕዝ ኣንድን ድምጽ በኣንድ ቀለም መወከል እንደችግር ተቆጥሮ ወደ ላቲን ለመዞር የቀረቡት ምክንያቶች ወደ እውነት የተጠጉ ኣልነበሩም። ግዕዝ ለኣንድ ድምጽ ኣንድ ቀለምና ኣንድን ቀለም ለኣንድ ድምጽ በማድረግ የተራቀቀ ፊደል ነው። ፳፱. በግዕዝና በላቲን የሚጠቀሙ ኢትዮጵያውያን ስለማይግባቡ በየእለቱ እየተራራቁ ናቸው። ኣንድ ሕዝብ [https://www.nazret.com/2017/03/04/ethiopia-adwa-when-oromos-fought-italy-as-abyssinians/] {{Wayback|url=https://www.nazret.com/2017/03/04/ethiopia-adwa-when-oromos-fought-italy-as-abyssinians/ |date=20210805233614 }} በተለያዩ ፊደላትና ቋንቋዎች እንዲጠቀም ማስገደድ ኢትዮጵያን ለማፍረስ ነበር። ኦሮሞው ዓማርኛና ፊደሉን እንዳይማር ተወስኖ የፌዴራል ሥራ እንዳያገኝ ሆኗል። እንደኦሮሞው ኣያያዝ በላቲን ፊደል የሚጠቀሙ ሌሎች ኢትዮጵያውያንም ኣሉ። ፴. ኣይርላንዳዊው በርናርድ ሿው ግዕዝን ዓውቆ ቢሆን ኖሮ ላቲን ቦታ ኣይኖረውም ነበር የሚል ጽሑፍ በሰይፉ ኣዳነች ቢሻው እዚህ ቀርቧል። [http://ethiopianege.com/archives/5408] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/5408 |date=20180329202233 }} የላቲን ፊደል ለእያንዳንዱ ድምጽ ኣንድ ቀለም እንዲኖረው ተመኝተው ነበር። ላቲን የኣልተሟላና ኣክሳሪ ፊደል መሆኑንም ሿው ገልጸዋል። [http://www.digitalcomposition.org/essays-and-articles/george-bernard-shaw] {{Wayback|url=http://www.digitalcomposition.org/essays-and-articles/george-bernard-shaw |date=20180327001631 }} ስለዚህ ባለቤቱ የጠላውን ኦሮሞው ኣዲስ ኣግበስባሽ መሆን የለበትም። ፴፩. ላቲን ማወቅ ኦሮሞዎችን ከፊደሉ ተጠቃሚዎች ያቀራርባል ተብሎ እንደምክንያት ቀርቧል። ኢትዮጵያውያን የላቲንን ፊደል ስለሚማሩ ኣልተጎዱም። ፴፪. በግዕዝ እንደኣስፈላጊነቱ መጠቀም እንዲቻል የማላልያ (Stretch) ምልክት ለመጀመሪያ ጊዜ ስለፈጠሩ የዶክተሩ ፓተንትም ውስጥ ተጠቅሷል። [https://patents.google.com/patent/US20090179778A1/en] የዩኒኮድ ግዕዝ መደብም ውስጥ ኣለ። ግዕዝ ኣንድን ቀለም ባለማጥብቅ፣ በማጥበቅና በማላላት ያስከትባል ይላሉ ዶክተሩ። [https://www.youtube.com/watch?v=7jLq0ZgpG_Y] ቁቤ የሚረዝሙ ድምጸ ልሳናትን የሚወክልበት ምልክት የለውም። ኤ (a) ሾርት ዋየል እና ኤኤ (aa) ሎንግ ዋየል ናቸው ተብለው ዋየል፣ ማጥበቂያና ማላሊያም ሊሆኑ ኣይችሉም። ስለዚህ ላቲን ከግዕዙ ጋር ሲወዳደር ለቋንቋው የሚያስፈልጉትን እንዚራን በመቀነስ ኦሮምኛውን ጎዳው እንጂ ኣልጠቀመውም። [http://www.afaan-oromoo.com/wp-content/uploads/2017/10/Gahee-Dr-Hayilee-Fidaa-Taphatan-English.pdf] የኦሮምኛን “ዽ” ድምጽ “dh” እንጂ ግዕዝ ኣይጽፈውም በማለት ማታለል የኦሮሞው ትግል ምክንያትም ይሁን ውጤት ኣይደለም። ፴፫. ኣንዳኣንድ የኦሮሞ ምሁራን ላቲንም ሆነ ቁቤ ከውጪ የተገኙ ናቸው በማለት ግዕዝ የሳባ ፊደል ነው ማለቱን ኣክርረውበታል። ግዕዝ ኢትዮጵያዊ ፊደል ነው። [https://books.google.com/books?id=0u8zE9pgPgUC&pg=PA76&lpg=PA76&dq=Proto-Ethiopic&source=bl&ots=D1dzoO03GC&sig=ms9kCfUSUXW452cZ1OsyHO_yXHw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi-ge3E3s7ZAhVP9GMKHSWoCjEQ6AEILzAD#v=onepage&q=Proto-Ethiopic&f=false] [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=556159587914943&id=372037926327111] ፴፬. ዶክተሩ ለግዕዝና እንግሊዝኛ ፊደል የሚጠቅሙ ግኝቶችን በማቅረቡ ገፍተውበታል። [http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=10133362&OS=10133362&RS=10133362] የቁቤ ተከታዮች የኦሮሞ ምሁራን ላቲን እራሱን የኣሻሻለበትን ዘዴዎች እንኳን ሳይጠቀሙ ከግዕዙ ኣጠቃቀም እራሳቸውን ስለኣገለሉ ኢትዮጵያንና ዓለምን በመስኩ እንዳይጠቅሙ እየተደረገ ነው። ፴፭. በዓማርኛ “መሣሣት"ና “መሳሳት" እንዲሁም “ዓለማቀፍ"ና “ኣለማቀፍ" የመሳሰሉት ኣንድ ኣይደሉም። ፴፮. የግዕዝ ፊደል የኦሮምኛው ፊደል ውስጥ ያለውን “ዸ” እና ሰባት እንዚራን ቀለሞቹን ያጠቃልላል። [https://www.youtube.com/watch?v=y4u4t9wcGQw] ስለዚህ እንደ “በዻዻ” የኣሉትን ቃላት በ“በዳዳ” ወይም “ዻራርቱ"ን በ“ደራርቱ” መክተብ ግድፈት ነው። የ“ዸ” እንዚራን የግዕዝ ፊደላት ውስጥ መኖርን በመካድ ኣንዳንድ የኦሮሞ ምሁራን ኦሮሞውን ሲያጃጅሉት ፴ ዓመታት ኣልፈዋል። ለምሳሌ ያህል “በዻዻ” የሚለውን ሦስት ድምጾች የኣሉትን ቃል በሦስት ቀለሞች በስድስት መርገጫዎች በግዕዝ ከመክተብ ይልቅ በላቲን በስምንት ቀለሞች በዘጠኝ መርገጫዎች መክተብ ዓይነት የተሻለ መሆኑን ሕዝቡ መርጧል የሚሉ ኣሉ። [https://www.siitube.com/badhadha-galana-wollo-oromo-music_6a9f9e72b.html?vid=6a9f9e72b] ፴፯. ኦሮምኛን በግዕዝ ፊደል ማስተማር እንዲጀመር ሓሳብ ቀርቧል። [http://ethiopianege.com/archives/5324] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/5324 |date=20190211152635 }} [http://www.ethiopanorama.com/?p=68130] [http://ethiopianege.com/wp-content/uploads/2017/07/AbrehamKejelaDC6417.pdf] [http://www.satenaw.com/amharic/archives/57010] {{Wayback|url=http://www.satenaw.com/amharic/archives/57010 |date=20190921171344 }} [https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be] [https://www.youtube.com/watch?v=IEhCoddn6LU] [http://www.cyberethiopia.com/warka14/viewtopic.php?t=56237] ይህ ሌሎች ኦሮምኛውን እንዲማሩም ያበረታታል። ፴፰. ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን በምክንያቶች ስለተሸነፉ ስሕተቶቹን ተቀብለው እንደመታረም ኣዳዲስ ምክንያቶችን እያቀረቡ በማወናበዱ ቀጥለውብታል። ለምሳሌ ያህል የኣማርኛ ታይፕራይተርም ይሁን የግዕዝ ማተሚያ ቤቶች የኣረቡን ኣኃዞች ሲጠቀሙባቸው ስለነበረ እንደኣዲስ ነገር ግዕዝ የኣልቦ ኣኃዝ ስለሌለው ፊደሉ ለሂሳብ ኣይጠቅምም ብለው ወደ ላቲን ለመዞር እንደምክንያት ማቅረብ የሚሞክሩ ኣሉ። ቁቤ ወደ ላቲን የዞረው በኣኃዞቹ ምክንያት ስለኣልነበረና ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ የግዕዝ ዜሮ ቀለምን ፈጥረው ስለነበረ ቁቤ ተቀባይነት እንዲያገኝ ሊመሠረት የሚፈለ'ገው በኣዲስ ቅጥፈት ላይ መሆን የለበትም። [https://web.archive.org/web/20100708111800/http://sirius-c.ncat.edu/AAU-Network/news/EJSciTech/ethiopic.html] [https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10217113781409779] ፴፱. በቅርቡ በኣንድ ፀሓፊ “ተማሪ” የሚለውን ቃል በግዕዝ ቀለሞች ለማስቀመጥ ኣሥራ ሁለት ባይትስ (Bytes) ሲያስፈልገው በቁቤ “tamaarii” ስምንት ባይትስ ይበቃዋል በማለት የላቲንን ብልጫ ለማሳየት ተሞክሯል። ሁለቱም የሚወስዱት ስምንት ባይትስ ነው። (ይህ ቀለሞቹ ፊታችን በኮምፕዩተር እስክሪን ወይም ወረቀት ላይ ሲታዩ ማለት ኣይደለም።) ፵. ግዕዙ ላይ ከተጨመሩት የተለዩ የእራሳቸው ፊደላት ከኣሏቸው 13 የፊደል ዓይነቶች ሌላ ወደፊት ለኣፍሪቃና ሌሎች ቋንቋዎች ኣዳዲስ ፊደላት ሲጨመሩ በየስሞቻቸው ይቀርባሉ። በፊደሉ መጠቀምንና ኣለመጠቀምን ዶክተሩ ኣያስገድዱም። ፵፩. “የኦሮሞ ሊቃውንት ባደረጉት ጥናት መሠረት ለኦሮምኛ የሚስማማውን ፊደል (ላቲንን) መርጠውለታል፤ ይህ ያለቀ፥ የደቀቀ ጉዳይ ነው፤ ኦሮሞ ያልሆኑትን የሚገዳቸው ጉዳይ አይደለም። ጉዳዩ የሚገድደው ኦሮሞዎችን ብቻ ከሆነና ኦሮሞዎች ከተስማሙበት በጥላቻ ላይ የተመሠረተ ምርጫ ሊያደርጉ ይችላሉ። ኦሮምኛ ብሔራዊ ቋንቋ እንዲሆን ከታሰበ ግን፥ ጉዳዩ ብሔራዊ እንጂ ኦሮሞዎች ብቻቸውን የሚወስኑበት የኦሮሞዎች ጉልማ ሊሆን አይችልም። ጥያቄውም ከሌሎቹ ቋንቋዎች ይልቅ በኦሮምኛ ላይ የሚነሣው በዚህ ምክንያት ነው።” ይላሉ ፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ። [https://www.ethioreference.com/archives/17783] ግዕዝ ለኦሮምኛ እንደሚበጅ የሚቀርቡ ጽሑፎች ቀጥለዋል። [https://deregenegash.wordpress.com/2017/11/09/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] [https://ethiofirst18.blogspot.com/2018/08/the-philosophy-of-ethiopianism-3.html] [http://www.ethiopanorama.com/wp-content/uploads/2018/01/Dr_Abera_with_SBS_S011018.pdf] [https://www.ethioreference.com/archives/18468] [https://www.ethiopanorama.com/?p=102436&lang=en] [https://www.facebook.com/EBCzena/videos/386895698538690/?v=386895698538690] [https://mereja.com/tv/watch.php?vid=68301cb93] [https://www.ethiopanorama.com/?p=102436&lang=en] [https://www.facebook.com/ggkd60/posts/10219378595966368] [https://ethiomedia.com/1000dir/teaching-languages.pdf] {{Wayback|url=https://ethiomedia.com/1000dir/teaching-languages.pdf |date=20191121131250 }} [https://www.ethiopianreporter.com/article/17615] የፖለቲካን ችግር ሳይንስ ማድረግ መሞከር ተገቢ ኣይደለም። ፵፪. ኣንዳንድ ሰዎች “ዱ” ፊደል ሆኖ ቀለበቱ መካከል መስመር የኣለውን ቀለም (“ꬉ”) የኦሮምኛው የግዕዝ ፊደል ነው ይላሉ። ይህ ስሕተት ነው። እነ“ꬉ” የጋሞ ጎፋ፣ ዳውሮና ባስኬቶ ፊደላት ናቸው። ፵፫. በግዕዝ ፊደል ድምጽን ከፍና ዝቅ ማድረግ (Tone) ለመለየት የሚያስችሉ ምልክቶችን መፍጠር ይቻላል። ይህ ለኦሮምኛው ኣስፈላጊ ኣይደለም። ዶ/ር ኣማረ ተግባሩ ኃይሌ ፊዳ በሚለው በ፳፻፲ ዓ.ም. በታተመው መጽሓፋቸው ገጽ 101 ላይ "የግዕዙ ፊደል ድክመቶቹን ለማስወገድ የሚያስችል ቅጥያዎች ከተደረጉለት ኣፋን ኦሮሞውን በግዕዝ ፊደል መጻፍ እንደሚቻል ዶ/ር ኃይሌ መናገራቸውን መመስከር እችላለሁ" ይላሉ። ===ግዕዝና ዓማርኛ=== ይህ ጽሑፍ ዓማርኛን የተመለከተ ስለ ፊደሉ [https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] (እንደ ኦሮምኛው) የዶክተሩ ኣስተዋጽዖ እንጂ ስለ ቋንቋው ኣይደለም። ስለ ቋንቋው በየሺሓሳብ ኣበራ እዚህ [https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3][https://www.facebook.com/AmharaPress/posts/385607481836896:0] [https://www.satenaw.com/amharic/archives/61949] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/archives/61949 |date=20191113231916 }} [http://ethiopianege.com/archives/3775] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/3775 |date=20190403083043 }} [http://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=http://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf |date=20190412085948 }} ጥሩ ቀርቧል። የግዕዝን ፊደል በኮምፕዩተር መጠቀም ኣዲስ ቴክኖሎጂ ስለሆነ የተጠቃሚው መሠረታዊ ሕጎችንና ወጎችን ማወቅ ኣስፍላጊ ናቸው። ቴክኖሎጂ ጠቃሚ ነው። [http://fortune.com/global500/list/filtered?sector=Technology] {{Wayback|url=http://fortune.com/global500/list/filtered?sector=Technology |date=20190603084530 }} እነዚህ ታውቀው በኢትዮጵያውያን ትጋት ብዙ ሚሊዮን ጽሑፎች በኣለፉት ፴፪ ዓመታት ቀርበዋል። የፊደሉ እድገት ለወዳጆቹ ትልቅ እርካታ ነው። ለምሳሌ ያህል ዶ/ር [[ዓለሙ ቢፍቱ]] በሞዴት፣ ዶ/ር [[ለይኩን ብርሃኑ]] በኢትዮወርድ መጽሓፎች ጽፈው ኣሳትመዋል። በቅርቡም ዶ/ር [[ኣክሊሉ ሃብቴ]] ግዕዝኤዲትንና ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደሉን ተጠቅመዋል። [https://www.akliluhabte.org/] የመጀመሪያው የግዕዝ ትሩታይፕ ፊደላችን እንደኣስፈላጊነቱ እየታረመ የዩኒኮድ ፊደል የሆነው ትክክከኛ ቅርጾች እዚህ ጎን ከኣለው የኣቶ ኣብርሃም ያየህ የ፲፱፻፺፪ ዓ.ም. መጽሓፍ ማሳሰቢያ ገጽ ሥዕል መመልከት ይቻላል። በዶክተሩ ፈጠራ ምክንያት መጽሓፎቻቸውን ጽፈው ለማሳተም የቻሉ ብዙ ኢትዮጵያውያን ኣሉ። ከእነዚህም መካከል እ.ኤ.ኣ. በ1994 የዶክተሩን ፕሮግራም በመጠቀም ከ25 ዓመታት በኋላ ምስጋና የለገሷቸው ኣንዱ ዶ/ር ኣማረ ተግባሩ ናቸው። [https://www.facebook.com/amare.tegbaru.1/posts/10215952179492452?__tn__=K-R] [ የዶ/ር ኣበራ ሞላ እና ጋሼ አበራ ሞላ (ስለሺ ደምሴ) ግንኙነትም እዚህ ኣለ። [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=2566948203359882&id=293150774072981] ይህ በእንዲህ እንዳለ [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2792949194098298] በኣለማወቅ በተለይ ዓማርኛ ላይ ብዙ ችግሮች የኣደረሱ ኣሉ። ከግዕዝ ፊደል ተጠቃሚዎች ዓማርኛ ዋነኛውና ወሳኝ ነው። ፩. የኮምፕዩተር፣ እጅ ስልክና የመሳሰሉት የቴክኖሎጂ ግኝቶች በብዙ ቢሊዮን ዶላር ወጪ፣ በብዙ ሰዎች ድካም፣ ፓተንቶችና ምርምሮች የተገኙ ስለሆኑ ሶፍትዌር እንደማንኛውም ነገር የሚገዙ እንጂ ኣንዳንዶቹ እንደሚያደርጉት ሰርቆ መጠቀም ነውር ነው። ብዙ ኢትዮጵያውን እነዚህን ሁሉ የቴክኖሎጂ ውጤቶች ሳንከፍልባቸው በማግኘታችን እንደማመስገንና ለግዕዝ የሚያስፈልጉትን ገዝቶ [https://patents.google.com/patent/US20090179778A1/en] ከመጠቀም ይልቅ ፊደሉ የእራሱ ገበታ እንዳይኖረው የሚፈልጉትን ጭምር ዓውቀውም ሆነ ሳያውቁ እየረዱ ናቸው። ፪. የግዕዝ መክተቢያ ሁሉንም ተጠቃሚ ቋንቋዎች ለማስተናገድ የሚችል መሆን ይኖርበታል። ችሎታውን ከኣለው ለዓማርኛው ብቻ ማቅረብ ሲቻል ዓማርኛ ብቻ የሚያስጽፍ ግን ዓማርኛውን ኣደጋ ላይ የሚጥል ነው። ለምሳሌ ያህል “ቜ”ን በ6 መርገጫዎች የሚከትብና “ⷄ”ን ለመክተብ ከ6 በላይ ተጨማሪ መርገጫዎች የሚያስፈልጉት ኣለ። እየኣንኣንዱን ቀለም በሁለት መርገጫዎች መክተብ ሲቻል የ“ጬ”፣ “ⶼ”፣ “ꬤ” እና “ⶐ” ኣከታተብ ለመለየት የመክተቢያ እስፔሊንግ ማስታወስ ወይም መዝገብ (መዝገበ ፊደል) ያስፈልጋል። ፫. ዓማርኛ የማያስጽፍ መጻፊያ ይጽፋል ተብሎ ኢንተርኔት ላይ ለዓመታት ተቀምጧል። በዶክተሩም የፓተንት ማመልከቻዎች ቀርበዋል። ይኸን የሚያስተውልና የሚቃወም የተማረ ኢትዮጵያዊ ኣለመኖር የሚያሳዝንና የሚያሳፍር ነውና ይታሰብበት። ምሳሌ፦ “ትዝታ”፣ “ድድ”፣ “ህህ”፣ እና “ሏ”ን የማያስጽፉ ኣሉ። ምክንያቱም ሕዝቡ ትናንሽ ችግሮችን እየተመለከተ መቃወም ከኣልቻለ እራሱን ከከባድ ችግሮች ለመከላከል ኣለመዘጋጀቱን ስለሚያሳይ ነው። [https://www.lexilogos.com/keyboard/amharic.htm] [https://www.lexilogos.com/keyboard/tigrinya.htm] ይኸን ኣጻጻፍ የወደዱ ከመቶ ሺህ በላይ ተጠቃሚ ኢትዮጵያውያንን ምን እንደነካቸው ማስገረም ቀጥሏል። ምክንያቱም ጥቂት የኦሮሞ ምሁራን ግዕዙን ለመጥላት መጥላት ምክንያት ሊሆን ሲችል የኣንዳንድ የዓማርኛ ፊደል ተጠቃሚዎች በኣምታታቾች መጃጃል ምክንያቱ ኣልተገኘም። ላቲን እስፔሊንግ የሚጠቀመው ለቃላት ሲሆን የኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ፊደሎቻቸው ቃላት ይመስሉ በላቲን እስፔሊንግ መክተብ ምን ይባላል? ፬. ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ለብዙ ዓመታት ዓማርኛውን በእንግሊዝኛ ፊደል በተገኘው እስፔሊንግ ሲጽፉ ቆይተዋል። [http://archive.is/VobgB] እንደ ፓልቶክ የኣሉ ፕሮግራሞች ምሳሌዎች ናቸው። በፓልቶክ ለመሳተፍ ከተቻለ እንደ ግዕዝኤዲት የኣሉትንም የዓማርኛ መክተቢያ መጠቀም ስለሚቻል ኣንዳንድ ዓማርኛ ተናጋሪዎች ዓማርኛውን በኣለመጠቀም እያዳከሙት ናቸው። በዓማርኛ እያወሩ በላቲን መጻፍ ከቀጠለ ነገ ዓማርኛውን መጻፍ የሚችሉ ላይኖሩ ይችላሉ። ይህ የብዙ ሺህ ዓመታት ታሪክ ከኣለው ሕዝብ ትውልድ ኣይጠበቅም። [https://web.archive.org/web/20110609080520/http://en.wikipedia.org/wiki/D%60mt][https://web.archive.org/web/20111208045316/http://ethiopedia.blogspot.com/2007/01/kings-and-queens-of-ethiopia-4470-bce.html] [http://www.ethiopanorama.com/?p=67182] ፭. ኣንድ የዓማርኛ ጽሑፍ ቀርቦ ውይይት ሲጀመር ኣስተያየት በእንግሊዝኛ የሚሰጡ ኣሉ። በእንግሊዝኛ የሚጽፉት ዓማርኛውን ለማዳከም ሊሆን ስለሚችል በተለይ ስማቸውን እየደበቁና እየተሳደቡ የኣሉትን የድረገጾቹ ኣቅራቢዎች ማንሳት ይገባቸዋል። ፮. ኣንድ የዓማርኛ ጽሑፍ ቀርቦ ውይይት ሲጀመር ኣስተያየት በእንግሊዝኛ የሚሰጡ ምሁራን ኣሉ። በዓማርኛ መጻፍ የማይችሉት ስለጉዳዮቹም ላይገባቸው ስለሚችል በኣለማስተዋል ዓማርኛውን እያዳከሙ ናቸው። ዓማርኛ የሚያነቡ እንጂ የማይጽፉ የቋንቋው ምሁራን በእንግሊዝኛ ሲጽፉ ኣንባቢዎቹንም ላይገባቸው ይችላል። ፯. ኣንዳንድ ምሁራን ዶክተሩ እየተጠቀሙበት የኣለውን ፊደል ስለሌላቸው ስለቅርጾቹ የሚያነቡትን ባይረ'ዱ ኣያስገርምም። ምክንያቱም ጽሑፉን የሚጽፉትና የሚያነቡት መሣሪያው ላይ በኣለ ፊደል ስለሆነ ነው። ለምሳሌ ያህል ሦስት ቀለበቶች የኣሉት ኃምሱ እንጂ ግዕዙ “ጨ” ኣይደለም። [https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] ስለዚህ ኣንድ ኣንባቢ ወይም ፀሓፊ ሦስት ቀለበቶች የኣለውን ግዕዝ “ጨ” ከኣየ የሚጠቀመው በተሳሳተ ፊደል ነው። ፰. በኮምፕዩተር ዘመን ስለኣለን ጽሑፎችን ለማቅረብ ወርቃማ ጊዜ ውስጥ ነን። ሶፍትዌራችንን እየገዙ የኣሉት ዓማርኛ ተናጋሪዎች ስለሆኑ እናመሰግናለን። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ፱. በግዕዝ ኮምፕዩተር መክተቢያ ከኮምፕዩተሩ ጋር ስለማይመጣ መክተቢያ መግዛት ያስፈልጋል። የኮምፕዩተርም ዋና ጥቅም የተጻፈን ነገር ማስቀመጥ ስለሆነ ማስቀመጥ ጠቃሚ ነው። በተጨማሪም ኣንድን ጽሑፍ እንደፌስቡክ ከኣሉ ገጾች ውስጥ ወስዶ ማስቀመጥ ብቻ በቂ ኣይደለም። በቋንቋዎቻችን የተጻፉ መረጃዎች እንደሌሎች ቋንቋዎች በብዛት እንዲኖሩ በእጥፍ ብዛት መጻፍና ማስቀመጥ ይጠበቅብናል። በኣለፉት ጥቂት ዓመታት ብዙ ጽሑፎች በኢትዮጵያውያን ትጋት ስለቀረቡ በኮምፕዩተር እንግሊዝኛውን ወደ ዓማርኛና ዓማርኛውን ወደ እንግሊዝኛ መተርጐም ተጀምሯል። ፲. የዓማርኛ ትክክለኛዎቹ ኆኄያት "ዓማርኛ" ናቸው። ሌሎች ምሳሌዎችም “ኃይል”፣ “ሕዝብ” እና “ዓቢይ” ናቸው። ለምሳሌ ያህል “አቢይ”፣ “ኣቢይ”፣ “ዐቢይ”፣ ወይም “ዓብይ” ትክክል ኣይመስለኝም ይላሉ ዶክተሩ። ምሳሌ [https://mahberemariam.wordpress.com/2014/02/20/%E1%88%B5%E1%89%A5%E1%8A%A8%E1%89%B5-35/] የፕሮፌሰር ጌታቸው ኃይሌ ባሕረ ሓሳብ መጽሓፍ ገጽ 47 እና 48 ስለ ዓቢይ ጾምና ዓቢይ ቀመር ቀርበዋል። ፲፩. በኣጠቃላይ በኣለፉት 45 ዓመታት የኢትዮጵያውያን የዕውቀትና የዓማርኛ ቋንቋዎች ችሎታዎች ኣቆልቍለዋል። በተለይ በእዚህ ዕድሜ ክልል ውስጥ የኣሉ ምሁራን ዓማርኛ ሲናገሩ እንግሊዝኛ [https://www.ethiopianreporter.com/article/13164?__cf_chl_jschl_tk__=f09a62075d73f1e7c7ef6073f12ccffa49d508ec-1580162273-0-ARZ4dGcSKAFRoucTZIfN-BDutMFZFrTBveJyr0hZFeqWdvA2At9wOoG5qzbXc3aT3veWDCQ6_WNb0MVk4LpI-YV6JPagxB4ZNaMTnR0n3ZRH16t_j63Iezs_CWFK5IpoOsw-Gf3qbDQw680oS_BOJ_34wCjTQ5K5pCFnnkluePyT-3AUKCg-ossQZ1WMTBgPD7z8wTA8wqLfW206gtte1cKR1ZulItW_vT7eV3kNSt0BzXRAvldl5ir45XNpgo4vmOp7CVJrkHETzGepLIRcMtE] እንዳይቀላቅሉ ሊያስተውሉ ይገባል። ፲፪. ኣንዳንድ ዓማርኛ ተናጋሪዎች “Torture” በሚለው ቃል ምትክ “Torch” የሚለውን ይጠቀማሉ። መዝገበ ቃላት መጠቀም ሳይጠቅም ኣይቀርም። [https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/] {{Wayback|url=https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/ |date=20180606083840 }} [https://books.google.com/books?id=eh8UAAAAYAAJ&pg=PA217#v=onepage&q&f=false] ፊደል በሚገባ ስለ ኣልቆጠሩ በ“ነው” ምትክ “ነዉ" ይጠቀማሉ። ፲፫. ኣንዳንድ ዓማርኛ ፀሓፊዎች በነጠላ ሰረዝ ምትክ የላቲኑን ኮማ (Comma) እንዲሁም በድርብ ሰረዝ ምትክ የላቲኑን ሰሚ ኮለን (Semi-colon) መጠቀም ስለጀመሩ ዶክተሩ እየተቃወሙ ናቸው። ፲፬. ኣንዳንድ ዓማርኛ ፀሓፊዎች መጽሓፎች ሲያሳትሙ ገጾቹን ለየብቻቸው እያተሙ ይጠርዛሉ። የመጽሓፍና መጽሔት ገጾች ሲታጠፉ ቍጥሮቹና ርዕሶቹ መሣሣም ይገባቸዋል። ለምሳሌ ያህል ገጽ ኣንድ ከግራ ግርጌ ግራ ማዕዘን ላይ ከሆነ ገጽ ሁለት ከቀኝ ግርጌ ቀኝ ማዕዘን ላይ መሆን ይኖርበታል። ፲፭. ኣንዳንድ ምሁራን ለዓማርኛ ቃለ ምልልስ ሲቀርቡ በዓማርኛ መናገር እንዳለባቸው ኣስቀድሞ ማስጠንቀቅ ያስፈልጋል። እንግሊዝኛ እየቀላቀሉ የሚያስቸግሩትን በማረም የኣሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ጥሩ ሥራ ይዟል። ፲፮. ኣንዳንድ ኢትዮጵያውያን ዓማርኛውን ኣራት ነጥብ በሌለው ከመጻፍ እንዲቆጠቡና ኣራት ነጥብ በሌለውም መጻፊያ እየጻፉ ጊዜያቸውን ከማባከን ቢቆጠቡ ይጠቅማል። ፲፯. ኣንዳንድ ፀሓፊዎች ሞክሼዎች የሚሏቸውን ቀለሞች በሌሏቸው ዓማርኛውን እየጻፉ ችግሮች እየፈጠሩ ናቸው። ለምሳሌ ያህል “መሳሳት“ና “መሣሣት" ኣንድ ኣይደሉም። “ምሥር“ አና “ምስር“ ኣንድ ኣይደሉም። ፲፰. ኣንድ የግዕዝ ፊደል በሁለት መርገጫዎች እንደተከተበ ከዶክተሩ ፈጠራ ጋር ከነማስረጃዎቹ ከቀረቡ ፴፪ ዓመታት ኣልፈዋል። ማንኛውንም የግዕዝ ፊደል ዛሬ በሦስትና ከእዚያ በላይ መርገጫዎች መክተብ ከተማረ ሕዝብ ኣይጠበቅም። ኣንድን የዓማርኛ ቀለም በ5 መርገጫዎች መክተብ ኣንዳንዶቹን የሌሎች ቋንቋዎች ቀለሞች ለመክተብ እስከ ስምንት መርገጫዎች መጠቀም ያስፈልጋል። ፊደል ለመክተብ ቃላት ይመስል እስፔሊንግ ማስታወስ የለብንም። ፲፱. ኣንድ የግዕዝ ፊደል በኣንድ ወይም ሁለት መርገጫዎች ከተከተበ በኋላ ልክ እንደላቲኑ ሌላ ፊደል ኣጠገቡ ስለተከተበ ኣይቀየርም። ሌላ ፊደል ወይም መርገጫ የሚቀይረው ከሆነ መጀመሪያውኑ ቀለሙ ኣልተከተበም ማለት ነው። እነዚህ ከነማስረጃዎቹ ከቀረቡ በኋላ በእንደዚህ ዓይነት መክተቢያዎች መጠቀምና የኣልተጻፉትን ማንበብ ሊያበቃ ይገባል። ፳. ኢትዮጵያ የእራሳቸው ፊደል ከኣሏቸው ጥንታዊ ጥቂት ኣገራት ኣንዷ ሆና ሳለ እንደሌሎቹ ቴክኖሎጅውን ማሳደግ ሲገባ የሶፍትዌር መብት በሚገባ የማይከበርባት ኣገር ሆናለች። ይህ የኢትዮጵያን እድገት ማቀጨጩን ይቀጥላል። የሌላውን መብት የማያከብርን መንግሥትና ሕዝብ ማሰልጠንና መብት ማስጠበቅ ኣስቸጋሪ ነው። ፳፩. ዓማርኛ የተናጋሪዎቹ የነበረና የሁሉም ኢትዮጵያውያን የጽሑፍ ቋንቋ የሆነ ነው። [http://quatero.net/amharic1/archives/28792] {{Wayback|url=http://quatero.net/amharic1/archives/28792 |date=20190322211752 }} ፳፪. በኣሁኑ ጊዜ ዓማርኛ ኢንተርኔት ላይ ብዙ እድገት እያሳየ ነው። እንደነ ጉግልና ፌስቡክ የኣሉ ድርጅቶች ሥራዎቻቸውን በዓማርኛ ሲያቀርቡ ኢትዮጵያውያን እየተራዱ ከኣሉት መካከል ናቸው። ይህ ጥሩ ሥራ ሆኖ ሳለ በቂ ዕውቀት የሌሏቸው እየገቡበት ስሕተቶችን እያስፋፉ ናቸው። ለምሳሌ ያህል “Days” የሚለውን ቃል “ቀናቶች” በማለት የሚያቀርቡ ኣሉ። ትርጕሙ “ቀናት” ወይም “ቀኖች” እንጂ “ቀናቶች” የሚባል ነገር የለም። ፳፫. ግዕዝ ለመጀመሪያ ጊዜ በኮምፕዩተር በዶ/ር ኣበራ ግኝት እስከሚቀርብ ድረስ ቴክኖሎጂው ስለኣልነበረም ከእርሳቸው ዘዴም ውጪ በግዕዝ መጻፍ ኣይቻልም ነበር። ዝምታው ስለቀጠለ ቴክኖሎጅውን ቀድመው ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣደረግን የሚሉ ዋሾዎችም ኣሉ። ፳፬. የግዕዝ ፊደል ሌሎች እንዲጠቀሙበት ቀለሞች እንደመጨመር በስሕተት ዓማርኛው ኣይፈልጋቸውም እያሉ በተቀነሱ ፊደላት የሚጠቀሙ ኣሉ። ባለቤቱ የኣላከበረውን ፊደል ጎረቤት ኣይፈልገውም። ፳፭. የግዕዝ ፊደል ለሁሉም ተጠቃሚ ቋንቋዎች የሚያስፈልጉትን በኣንድና ሁለት መርገጫዎች በዶክተሩ ግኝት መክተብ ተችሏል። ይህ በእንዲህ እንዳለ የተቀነሱ የዓማርኛ ፊደላትን እንኳን ከሦስትና ከእዚያም በላይ መርገጫዎች የሚከትቡ የእንግሊዝኛ እስፔሊንግ የመክተቢያ ዘዴዎች የኣለተቃውሞ እየተስፋፉ ናቸው። እነዚህ ኣከታተቦች ሌሎች የኣናሳ ተጠቃሚዎች ቋንቋዎች ቀለሞች በበዙ መርገጫዎች እንዲከተቡ ያስገድዳሉ። ዓማርኛ በበዙ መርገጫዎች በሌሎቹ ቋንቋዎች ምትክ ለመጠቀም ከኣልተዘጋጀ በዘዴዎቹ መጠቀም የለበትም። ፳፮. ኦሮምኛን በላቲን መክተብ (ቁቤ) ከኣሰከተሉት ችግሮች ኣንዱ የማያስፈልጉ ብዙ መርገጫዎችን መነካካት ነው። ዓማርኛን በላቲን እስፔሊንግ መክተብ ተቀራራቢ ችግሮችን ስለሚፈጥር የዘዴው የግዕዝ ተጠቃሚዎች ሌሎችን በእዚህ ለመውቀስ ብቃት የላቸውም። ፳፯. የግዕዝ ፊደል አንዲቀነስ የሚያቀነቅኑ ኣሉ። [http://aigaforum.com/article2017/Preview-from-Proposed-Language-Reform-for-Ethiopia.pdf] ፳፰. ኢትዮጵያ ሥነ ጽሑፍ የኣላት ኣገር መሆኗ እየተረሳ ወሬና ፖለቲካ ላይ ማተኰር በዝቷል። በግዕዝ እንዲከትብ የኣደረገለትን ለማመስገንም የማያውቅ ሕዝብ ወደመሆኑ ስለተጠጋ ፈጣሪን ማመስገን ኣይጎዳም። ግዕዝ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ በኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች እየተጠቀምንበት ይህን ግኝት የፈጠሩልን ዶ/ር ኣበራ ሞላ [https://am.wikipedia.org/wiki/ኣበራ_ሞላ] መሆናቸውን የማያውቁ ብዙ ናቸው። ፈረንጁ ኣዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን ፈጥረው ዓለምን በቴክኖሎጂ የቀየሩትን ፓተንቶች የኣሏቸውን እነ [[ቶማስ ኤዲሶን]]፣ ግራሃም ቤል [https://www.theclassroom.com/list-alexander-graham-bells-inventions-7271074.html]፣ እስቲቭ ጆብስ [https://en.wikipedia.org/wiki/Steve_Jobs] ፣ ቢል ጌትስ [https://en.wikipedia.org/wiki/Bill_Gates] የመሳሰሉትን ሲያከብርና ሲያበረታታ ኢትዮጵያዊውን ሳይንቲስት ሶፍትዌሩን በፓተንቶች ጠብቀው ሲያቀርቡ [https://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] ለመግዛትና ሥራውን ለማስተዋወቅ እንኳን የሚፈልጉ ብዙ ኣይደሉም። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] በኮምፕዩተር መጻፍ ኣለመቻል የዘመኑ መኃይምነት ነው። ፳፱. ኣንድ ደራሲ ስለኣንድ ነገር ሲጽፍ የእራሱ ሥራ ከኣልሆነ ዋቢ ማቅረብ ተገቢ ነው። ዋቢ የሌለው ሥራ የደራሲው ብቻ ነው ማለት ነው። ፴. ኣንድ ደራሲ ትክክለኛ የቃላት ቀለሞችን ከዘነጋ መዝገበ ቃላት መመልከት ጠቃሚ ነው። ምሳሌ፦ [https://am.wikipedia.org/wiki/አማርኛ_እንግሊዝኛ_መዝገበ_ቃላት_1833] መዝገበ ቃላት እያሉ [https://am.wikipedia.org/wiki/መዝገበ_ቃላት] {{Wayback|url=https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5 |date=20230912181243 }} ፊደል በሚገባ የኣልቈጠሩ ጸፀሓፊዎችን በመከተል በ “ው” እንጂ በ “ዉ” የማይጻፉትን እየጻፉ ቋንቋ ማበላሸት ከኣንዳንድ የተማሩ ሰዎች ኣይጠበቅም። መኃይም የማይሠራውን ስሕተት የተማረው ሲሠራው ኣሳፋሪ ነው። ለምሳሌ ያህል እዚህ ጽሑፍ ውስጥ ከ፬፻ በላይ ግድፈቶች ኣሉ። [https://hornaffairs.com/am/2017/01/24/committed-leadership-corruption/] አዚህ ውስጥ የለም። [http://www.dejeselam.org/] {{Wayback|url=http://www.dejeselam.org/ |date=20161213085652 }} ፴፩. “ፊደላቱ የሚሰጡትን ድምጽና ትርጉም ኣውቆ የኣንዱ ፊደል መውጣት መሻሻል ለረዥም ዘመናት የተጻፉ መጻሕፍት የሓሳብ፣ የትርጕም፣ የቅርስ ጥፋት እንደሚያመጡ ማወቅ ይሻል። ጉዳዩ የሚመለከታቸው ሊቃውንተ ቤተ ክርስቲያን፣ የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ምሁራን ዳግም ጥያቄ በማያስነሳ መልኩ ትክክለኛውን ነገር ሊያስቀምጡና ጥናት በማጥናት ምላሻቸውን ሊሰጡ ይገባል። ከእዚህም በላይ ደግሞ ባለድርሻ የሆነችው ቅደስት ቤተ ክርስትያን ምላሿን ማሳወቅ እንደሚገባት የጥያቄው መብዛት ኣፋጣኝ እንደሆነ ያመላክታል” ይላል ማኅበረ ቅዱሳን። [https://eotcmk.org/a/%e1%89%b5%e1%8a%a9%e1%88%a8%e1%89%b5-%e1%88%88%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5/] እንዲህም ሆኖ ጽሑፋቸውን በዓማርኛ እንዲጽፉ ያስቻላቸውን እግዜር ይስጥልኝ ለማለት እንኳን የዶክተሩን ስም ሰምተው ላያውቁ ይችላሉ። ፴፪. በተሳሳተ መክተቢያ የተጻፈ በመሆኑ ኣስተማማኝ የኣልሆነ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://www.cdc.gov/anthrax/pdf/evergreen-pdfs/anthrax-evergreen-content-amharic-508.pdf] ከእዚህ ጽሑፍ ኣንድ ሁለት ኣንቀጾችን ኮፒ ተደርገው http://www.freetyping.geezedit.com{{Wayback|url=http://www.freetyping.geezedit.com/ |date=20240621180311 }} ወይም http://ethiopic.com ገጽ ላይ ቢለጠፉ ችግሮቹን መመልከት ይቻላል። ፴፫. ግዕዝ በዶክተሩ ኮምፕዩተራይዝድ ሆኖ ተገቢውን ዕውቅና ኣግኝቷል። የማይጽፉና የኣልተሟሉ መክተቢያዎች እየተጠቀሙ ኣንዳንድ የዓማርኛ ምሁራን እራሳቸውን እያዋረዱ ናቸው። ለምሳሌ ያህል ያልተሟሉ የመክተቢያ ዘዴዎች ኣሉ። ሕዝቡን እያወናበዱ የኣሉት ወደ ኦሮምኛው የላቲን ቁቤ ኣከታተብ ዓይነት በብዙ መርገጫዎች የሚያስከትቡ ኣሉ። ፴፬. ኣንዳንድ የዓማርኛ ደራስያን በተሳሳቱ መጻፊያዎችና ፊደላት እየተጠቀሙ እራሳቸውን እየጎዱ ናቸው። በጊዜ መንቃት ስለኣልቻሉ ኣንዳንዶቹ እንደኦሮሞዎቹ መጃጃልን እያስፋፉ ናቸው። ፴፭. በቂ የኢንተርኔት ኣገልግሎት ኢትዮጵያ ውስጥ ስለሌለ የዶክተሩን ሥራዎች የማያውቁ በተወሰነው ዕውቀታቸው የሚያቀርቧቸው ኢትዮጵያን እየጎዱ ስለሆነ ኣንባቢው ይሀን ከግምት ውስጥ ማስገባት ይኖርበታል። ምሳሌዎች፦ ይህ [https://ethiopianege.com/archives/3951] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/3951 |date=20191228215400 }} ስለ [https://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877] እና [http://ethiomedia.com/1000bits/facts-about-the-amharic-language.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/1000bits/facts-about-the-amharic-language.pdf |date=20230404133344 }} ያልሰማ ይመስላል። ስለ ጋብርኤላ፣ ስለ ዶ/ር ኣየለና ካማራ የዶ/ሩ ሥራዎች ውስጥ ተጠቅሰው ስለኣሉ ከሁሉም ቀድሞ የነበሩትን ሥራዎች ኣንዳቸውም ኣልጠቀሱም። በዶክተሩ በተፈጠረው ቴክኖሎጂ እየተጠቀመ የማያመስግነው ቍጥር ስፍር ስለሌለው ከተለመደው መደበቅ ታልፎ ስድብ ተጀምሯል። ፴፮. የዓማርኛውን ፊደል ከ“ሀ” እስከ “ፐ” በቃል የማይደረድሩ ምሁራን ኣሉ ይባላል። [https://qumneger.wordpress.com/2017/10/09/ethiopian-letters/] ይህ ኣሳፋሪ ነውና ይታሰብበት። ===ፊደል ቅነሳ=== ስለ ፊደል ቅነሳ እዚህ ገጽ በየቦታው የቀረቡ ቢኖሩም እንደገና ማንሳቱ ኣይጎዳም። ፩. የግዕዝ ፊደል ከ1513 ዓ.ም. ጀምሮ እስከኣሁን ድረስ በማተሚያ መሣሪያዎች በሚገባ እየተጠቀመ ስለሆነ የብቃት ችግር የለውም። መጽሓፍት በማተሚያ ቤቶች ሲታተሙ ስሕተቶቹ ብዙ ኣልነበሩም። ፊደል መቀነስ የተጀመውረው በሚሲዮናውያን ነው። [https://taza.debreyaredpublisher.com/2019/08/01/%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5-%e1%88%88%e1%88%9d%e1%8a%95-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8a%90%e1%88%b1/] {{Wayback|url=https://taza.debreyaredpublisher.com/2019/08/01/%e1%8d%8a%e1%8b%b0%e1%88%8b%e1%89%b5-%e1%88%88%e1%88%9d%e1%8a%95-%e1%8b%ad%e1%89%80%e1%8a%90%e1%88%b1/ |date=20211130160522 }} በዐፄ በካፋ ዘመነ መንግሥት ሃሌታውን “ሀ” ከሐመሩ “ሐ” ንጉሡን “ሠ” ከእሳቱ “ሰ” ፥ ጻድቁን “ጸ” ከፀሐዩ “ፀ” ለይቶ በሥፍራቸው ያልጻፈ፤ ፊደል አዛውሮ የተገኘ ጸሐፊ እጁን ይቆረጥ እንደ ነበረ የጽሑፍ መረጃዎች ይጠቁማሉ። [https://henoksitotaw.blogspot.com/2012/12/blog-post_23.html] ፪. የመቀነሱም ነገር ብዙዎቹ ሲከራከሩ እንደነበሩት ዓማርኛውን ብቻ የተመለከተ ኣይደለም። ፫. ከዳግማዊ ምኒልክ ጀምሮ ብዙ ኢትዮጵያውያን ሊቆች፣ ሚኒስትሮችና ደራስያን የእንግሊዝኛውን የታይፕ መጻፊያ ለዓማርኛ መክተቢያ እንዲያገለግል ወደ ሰማንያ ዓመታት ግድም ሲመራመሩ ቆይተው ኣልተሳካላቸውም። ፬. ኢ/ር ኣያና ብሩና ኢ/ር ተረፈ ራስወርቅ የዓማርኛውን ፊደላት በመቀነስና ቆርጦ በመቀጠል ኣማርኛ በመሰሉ የፈጠራ ቅርጾች የኣቀረቧቸው ሥራ ላይ ውለዋል። እነዚህ ቍርጥራጮች ግን የዓማርኛ ፊደሎች ኣይደሉም። ለእነዚህ ከመቶ በኣነሱ መቀጣጠያዎች የሚሠሩ የፈጠራ የኣማርኛ ነገሮች የሚያስፈልጋቸው ኣንድ የእንግሊዝኛ የፊደል ገበታ ስለሆነ በኣንዱ ገበታ ምትክ ብቻ የቀረቡ ናቸው። የዓማርኛ ቀለሞች ብዛት ከ200 በላይ ስለሆነ 100 ስፍራዎች ኣይበቁትም። ፭. ኆኄያቸውን የጠበቁ የግዕዝና ዓማርኛ ጽሑፎች በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተክርስቲያን ለብዙ ዘመናት ተጽፈዋል። ፮. በእጅ ጽሑፍም ወረቀት ላይ መክተብ ለኢትዮጵያ ሕዝብና የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ጠቅሟል። [https://henokspad.wordpress.com/2012/09/30/ሞክሼ-የአማርኛ-ፊደላት-እና-የባለሙያዎች/] ፯. ፊደል መቀነስ ትኩረት የኣገኘው “ፍቅር እስከ መቃብር” መጽሓፍ በተቀነሱ ፊደላት በ፲፱፻፶፪ ዓ.ም. ከታተመ በኋላ ነበር። እዚህ ላይ ተደርቦ ለታይፕራይተር ቴክኖሎጂ እንዲመች የፊደል ቅነሳ ክርክር ተጀምሮ በመጨረሻው ውድቅ ሆነ። ፰. የኢትዮጵያ ቋንቋዎች መርሐ ልሳን [ኣካዴሚ] በ1973 ዓ.ም. ካወጣው የአጻጻፍ ሥርዓት ውሳኔ በስተቀር ሌላ ወሳኝ ጥናት ባለመደረጉ፣ ለዚህ ጉዳይ ተጠያቂ ሊሆን የሚችሉ መምህራንንም ስለዚህ ጉዳይ ሆን ብሎ ያስተማራቸው ሰው ባለመኖሩ እነሱ ራሳቸው በዘፈቀደ ስለሚጽፉ ተማሪዎቻቸውም የነሱን ፈለግ በመከተል በዘፈቀደ ይጽፋሉ፤ የሚሉት ዶ/ር አምሳሉ አክሊሉ "የአማርኛን ሞክሼን ሆሄያት ጠንቅቆ ያለመጻፍ ችግርና መፍትሔ" የሚባል መጽሓፍም ጽፈዋል። ሃሌታው “ሀ”፣ ሓመሩ “ሐ”፣ ብዙኃኑ “ኀ”፣ ንጉሡ “ሠ”፣ እሳቱ “ሰ”፣ ኣልፋው “አ”፣ “ዓይኑ” “ዐ”፣ ጸሎቱ “ጸ”፣ ፀሐዩ “ፀ” የተባሉትን በማጥበቅና በማላላት ብቻ ለመግለጽ ኣስቸጋሪ ነው። እንደ ዶ/ር ኣምሳሉ ተፈራ ኣገላለጽ "ከፊደላት ጋር የሚከሰቱ ችግሮችን ኣስመልክቶም በዓማርኛ ፊደል ገበታ ላይ ተመሳሳይ ድምጽ ያላቸው ስለሚገኙ፤ በኣጻጻፍ ረገድ በርካታ ልዩነቶች መኖራቸው፤ ራብዕ ድምፅ ያላቸው ከግዕዙ ጋር ተመሳሳይነት ያላቸው ፊደላት መኖራቸው፤ ሳድስና ሳልስን እያቀያየሩ መጠቀም፣ ዲቃላዎችንና ፍንጽቅ ፈደላትን በዝርዝር የመጠቀም ዝንባሌ፣ በመሠረታዊ ቃሉ ላይ የሌለውን ቃል መጨመር፣ የኣናባቢዎች ቅጥል ኣለመለየት ችግሩን ይበልጥ እንዳሰፋው ጠቁመዋል። [https://eotcmk.org/a/%e1%88%80%e1%8c%88%e1%88%ad-%e1%8b%93%e1%89%80%e1%8d%8d-%e1%8b%90%e1%8b%8d%e1%8b%b0-%e1%8c%a5%e1%8a%93%e1%89%b5-%e1%89%b0%e1%8a%ab%e1%88%94%e1%8b%b0/] (የእነዚህም ምሳሌዎች በቅደም ተከተል “ሀ" እና “ኀ"፤ “ሃገር" እና “ኣገር"፣ “አ" እና “ኣ"፣ “ግዜ" እና “ጊዜ"፣ “ፏፏቴን"ን በ“ፍዋፍዋቴ"፣ “ኈ"ን በ“ሆ"፣ “መምህራንን" በ“መምህራኖች" እና “ዮ"ን በ“ዬ" ዓይነቶች ናቸው በማለት በኣጠቃላይ ግን ችግሩ ከፊደሉ ሳይሆን ከተጠቃሚው ነው ይላሉ ዶ/ር ኣበራ።) ይህ ችግር በምሁራን ዘንድ ሞክሼ ቃላት ይቀነሱ፤ አይቀነሱ የሚለው ሐሳብ ዛሬም ድረስ እያከራከረ እንደሚገኝ ገልጸዋል። ኣማራጮችንም በተመለከተ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ኣካዳሚ በ1973 ዓ.ም. ተመሳሳይ ድምፅ ያላቸው ፊደሎች ከገበታው ላይ ተቀንሰው በኣንድ ፊደል ብቻ ይወከሉ የሚል ሲሆን፣ የቤተ ክሕነት ሊቃውንት ኣቋም ደግሞ ፊደላት የፈጣሪን ቸርነት የሚገልጹ እና ከእሱ የተገኙ ስለሆኑ ሁሉም ጠንቅቆ ሊጽፋቸው ይገባል እንጂ በፍጹም ሊቀነሱ አይገባም ነው። ፊደላቱ በሙሉ መንፈሳዊ፣ ተፈጥሯዊና ሙያዊ ትርጓሜ ስላላቸው ያንን ያጣሉ በማለት" ዶ/ር አምሳሉ ተፈራ ይገልጻሉ። የኣብነት (ቄስ) ትምህርት ቤቶች ትኩርት መነፈግንም የሚጠቅሱ ኣሉ። [https://www.press.et/Ama/?p=1010] {{Wayback|url=https://www.press.et/Ama/?p=1010 |date=20220118021320 }} ፱. ከ1980 ዓ.ም. ወዲህም እነዚሁ ቀለሞች በዶ/ር ኣበራ ወደ ኮምፕዩተር ስለገቡ የግዕዝ ፊደላችንን የኣጋጠመው ችግር የለም። ይህ በእንዲህ እንዳለ የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ጥናትና ምርምር ማዕከል በተቀነሱና በተቀነጠሱ ፊደላት “ኣማርኛ መዝገበ ቃላት” በ፲፱፻፺፫ ዓ.ም. እንዲሁም “ክብረ ነገስት ግእዝና ኣማርኛ” መጽሓፍት በ፲፱፻፺፬ ዓ.ም. ኣትሟል። በመጽሓፎቹ ርዕሶች “ኣማርኛ”፣ “ነገስት”ና “ግእዝ” ተብለው የቀረቡት “ዓ”፣ “ሥ” እና “ዕ” ከተቀነሱት ቀለሞቻቸው ውስጥ የተካተቱ በመሆናቸው ነው። እነዚህ ቍርጥራጮች ግን የዓማርኛ ፊደሎች ኣይደሉም። ክርክሩ በኣይቀነስ ባዮች ምክንያታዊ ኣሸናፊነት ማለቅ ሲገባው እንደቀጠለ ኣለ። [https://afroaddis.wordpress.com/2011/04/03/%E1%88%B5%E1%88%88%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%89%85%E1%8A%90%E1%88%B3-%E1%8B%A8%E1%89%B0%E1%8B%B0%E1%88%A8%E1%8C%89-%E1%8C%A5%E1%8A%93%E1%89%B6%E1%89%BD-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] [https://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15385:አማርኛ-የራሱ-ፊደል-አለውን?&Itemid=211] {{Wayback|url=https://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15385%3A%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B-%E1%8B%A8%E1%88%AB%E1%88%B1-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A0%E1%88%88%E1%8B%8D%E1%8A%95%3F&Itemid=211 |date=20250508144317 }} [https://www.facebook.com/888560754583711/posts/1364393447000437/] [http://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15565:የግዕዝ-ፊደልና-ቋንቋችን-የማንነት-ታሪካዊ-ቅርሳችን&Itemid=209] {{Wayback|url=http://www.addisadmassnews.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=15565%3A%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D%E1%8A%93-%E1%89%8B%E1%8A%95%E1%89%8B%E1%89%BD%E1%8A%95-%E1%8B%A8%E1%88%9B%E1%8A%95%E1%8A%90%E1%89%B5-%E1%89%B3%E1%88%AA%E1%8A%AB%E1%8B%8A-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B3%E1%89%BD%E1%8A%95&Itemid=209 |date=20250508060034 }} [https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2017/11/facts-about-geez.pdf |date=20190412085948 }} [http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/ሞክሼ-ፊደላት/] {{Wayback|url=http://gothenburggebriel.com/2015/09/21/%E1%88%9E%E1%8A%AD%E1%88%BC-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5/ |date=20210914041445 }} [http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] [https://www.youtube.com/watch?v=7sz8WBErBio] ይህ ሁሉ ሲደረግ የዩኒኮድ ዓማርኛ ቀለሞች ኣልተቀነሱም። ፲. ለብዙ መቶ ዓመታት በውጭ ኣገራትና ኢትዮጵያ ውስጥ በግዕዝ ፊደላችን ሲጠቀሙ የነበሩ ማተሚያ ቤቶች ፊደል ሲቀንሱ ኣልሰማንም። ፲፩. ይህ የተዛባ የቅነሳ ኣጠቃቀም የመንግሥትም ፍላጎት ይመስላል። ምክንያቱም የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ዓይነት ተቋማት ፊደል መቀጠሉን ተዉት እንጂ በመቀነሱ ስለቀጠሉበት ነው። የግዕዝ ፊደል ትክክለኛ ኣጠቃቀም እያለ በተቀነሱና በተቈራረጡ ነገሮች መጠቀም መቀጠል በኮምፕዩተር ዘመን የሚያስከትለው ኪሳራ ቀላል ኣይደለም። ለምሳሌ ያህል በታይፕራይተር ዘመንና ይኸንኑ መሣሪያ ኮምፕዩተራይዝ የኣደረጉት ኣራት ነጥብን ሲከትቡ የነበሩት ሁለት ባለ ሁለት ነጥቦችን በመጠቀም ነበር። ዶ/ር ኣበራ ግን ለኣራት ነጥብ ከመነሻውም ኣንድ ስፍራ ስለመደቡለት ከዩኒኮድ በፊትም ይሁን በኋላ ፊደሉ የእራሱ የኮምፕዩተር ቍጥር ወይም ኮድ ኣለው። [https://www.youtube.com/watch?v=9m06K_NDqlo] ጥቂት ኣዳዲስ ፊደል ቀናሾች ወይም የግዕዝ መክተቢያ ኣቅራቢዎች ኣራት ነጥብን ከሁለት ባለ ሁለት ቀለሞች ማስከተብ ስለጀመሩ ጽሑፎቹ ኣራት ነጥብ የላቸውም። በኣሁኑ ጊዜ በብዙ ሚሊዮን የሚቈጠሩ ኢንተርኔት ላይ የኣሉ ኣራት ነጥብ የሌላቸው ጽሑፎች ማለቂያ የሌላቸው ናቸው። (የማለቂያን ቅኔነት የሚገባቸው ያውቁታል።) እነዚህን ስሕተቶች እየተከታተሉ ማረም ኣስቸጋሪ ስለሆነ ስሕተቶቹ እንዳይቀጥሉ ሁላችንም መረባረብ ይኖርብናል። ሁለት ነጥቦች መካክል ተገብቶ ሁለቱን ብቻ በኣንድ መርገጫ መሰረዝ ከተቻለ መክተቢያውን ሆነ ፊደሉን ኣለመጠቀም ያዋጣል። ኣራት ነጥብ በሌላቸው ቀለሞች የተጻፉ ብዙ መጽሓፍትም ስለኣሉ ሰዉ በኣወናባጆች ወደኋላ እየተመለሰ ነው። ይህ የምልክት ቅነሳ ያስከተለው ችግር ነው። የግዕዝ ፊደላችን እንደ ቻይናው ሥዕሎች የሚሳሉበት ስለኣልሆነ [https://www.facebook.com/notes/geezedit/advances-made-by-ethiopians-in-the-computer-technology-1991/403555123037729] በሺዎች የሚቈጠሩ ኣይደለም። [https://www.tutormandarin.net/en/how-many-characters-are-there-in-the-chinese-alphabet/] ፲፪. ፊደል መቀነስ ፊደላችን ላይ የተቃጣ ዘመቻ ነው። [http://www.cyberethiopia.com/warka14/viewtopic.php?t=50680] [https://amharaonline.org/%e1%89%bb%e1%88%88%e1%8b%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%8b%b2%e1%88%85-%e1%8d%8b%e1%88%bd%e1%8a%95-%e1%88%86%e1%8a%96-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%88%8d%e1%88%85/] {{Wayback|url=https://amharaonline.org/%e1%89%bb%e1%88%88%e1%8b%8d-%e1%8a%a5%e1%8a%95%e1%8c%8d%e1%8b%b2%e1%88%85-%e1%8d%8b%e1%88%bd%e1%8a%95-%e1%88%86%e1%8a%96-%e1%88%98%e1%8c%a3%e1%88%8d%e1%88%85/ |date=20230404111217 }} ፲፫. ቀደም ብለው በዶክተሩ ለዩኒኮድ የተለገሰውን ፊደል [https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] ኣስጥለው የተቈራረጡ የአማርኛ ፊደል [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] ለዩኒኮድ የኣቀረቡት ተሸንፈዋል። ቀደም ብለው በዶክተሩ ለዩኒኮድ የተለገሰውን ፊደል ኣስጥለው የተቀነሱ ፊደላትን [https://web.archive.org/web/20130904025738/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] ለመቀጣጠል ለዩኒኮድ ለማቅረብ የኣቀዱት በሁለተኛ ዙር ጥፋት የኣቀዱትም ተሸንፈዋል። ይህ ሁሉ ሲሆን ቀደም ብሎ ለአማርኛ ታይፕራይተር ሲባል ፊደል ይቀነስ የተባለውን ክርክር የቀጠሉበት ስለ ዶክተር ኣበራ ሥራ ያልሰሙት እንደእነ የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ ተቋም የኣሉት ነበሩ። [https://web.archive.org/web/20121031103452/http://www.ethiopic.com/advances.htm] ወደፊት ኮምፕዩተሩ ዓረፍተ ነገርን በማረም ትክክለኛውን ሆኄ እንዲያስቀምጥ እናደርጋለን። መጻፍ የማይፈግጉ ለኮምፕዩተሩ ነግረውት ይጽፋል። ፲፬. "ቋንቋ"ን በ"ቁዋንቁዋ" መጻፍ ኮምፕዩተሩ ቀለሞቹን የሚያስቀምጥባቸውን ሥፍራዎች ከማስጨመር ሌላ ወረቀትንና ጊዜ ያስባክናል። "ቋንቋ"ን "ቁዋንቁዋ" በሚመስል ድምጽ ማንበብ እንኳን የፊደሉና የዓማርኛ ቋንቋ ሥርዓት ኣይደሉም። "ቁዋ" እንደ "ቋ" እንዲጻፍና እንዲነበብ ማስገድድ የኣምባገነኖች ፍላጎት እንጂ የፊደሉና የቋንቋው ኣይደሉም። ፲፭. ዶክተር ኣበራ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው ፓተንቶች ሲያገኙባቸው ቴክኖሎጅው በዓዋቂዎች ተጠንቶና ተፈትሾ ነው። ከእዚሁ ጋር የተያያዙ ኣዳዲስ ኣጠቃቀሞች ለግዕዙ ቀርበዋል። ለምሳሌ ያህል "ቋንቋ" የሚለው ቃል እንዲፈለግ ለኢንተርኔት ሲቀርብ ብዙ ቃላቱን የያዙ ጽሑፎችን ማግኘት ሲቻል ቃሉን በ"ቁዋንቁዋ" የሚጽፉ ከኣሉ ፍለጋው ሁለቴ እንዲደረግ ያስገድዳል። ስለዚህ ለታይፕራይተር ሲባል የቀረበ ክርክር ከኋላቀር መሣሪያው ጋር መቅረት ኣለበት። ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከታዋቂ የዓለም ሳይንቲስቶች ኣንዱ ናቸው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ===የግዕዝ ቁምፊዎች=== ቁምፊ (Typeface) ኣንድ ዓይነት ቅርጽ የኣሏቸው የፊደል ቀለም (Font) ቤተሰብ ነው። ድንጋይ፣ ብራናና ወረቀት ላይ በእጅ ሲጻፉ የነበሩት የግዕዝ ቀለሞች በማተሚያ መሣሪያዎች እ.ኤ.ኣ. ከ1513 ጀምሮ ሲጠቀሙ ቆይተዋል። [https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/] {{Wayback|url=https://kingscollections.org/exhibitions/specialcollections/psalter1513/ |date=20191006184131 }} [https://www.wordproject.org/bibles/am/19/1.htm] በ፲፱፻፳፭ ዓ. ም. ግድም የጽሕፈት መሣሪያ ተፈጥሮ ለቢሮ ሥራዎች ጠቅሟል። ግዕዝ ወደ ኮምፕዩተር ሳይገባ ለኢትዮጵያ ጽሑፍ መበልጸግ ትልቁን ድርሻ የኣበረከተው የማተሚያ መሣሪያ ሳይሆን ኣልቀረም። የግዕዝ ወደ ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ በፊደሉ መግባት በተለይ የዓማርኛ ጽሑፎችን እንዲስፋፉ ጠቅሟል። ፊደሉ ከቴክኖሎጅው ጋር እንዲራመድ መገንዘብ ስለኣለብን ኣንዳንድ ነጥቦች ከእዚህ በታች ቀርበዋል። ፩. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ዶክተሩ የቁምፊውን መጠን በግምት ኣስቀመጡት እንጂ መደብ ኣላወጡለትም። ፪. በኣሁኑ ጊዜ ሕዝቡ በግዕዝ ፊደል በብዛት መጽሓፍት እየጻፈ ስለሆነ እየተደሰትን ነው። ሆኖም ጽሑፎች እየታተሙባቸው የኣሉት ቁምፊዎች መልኮች የተለያዩና ኣብዛኛዎቹ የተሳሳቱ ስለሆኑ መጠንቀቅ ያስፈልጋል። ከግዕዝኤዲት ፕሮግራሞች ጋር እየተሸጠ የኣለው የዶ/ር ኣበራ ሞላ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ (GeezEdit Unicode) ቁምፊ ወደ ትክክለኛው የቀረበ ነው። [https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] ይኸን ቁምፊ ከተጠቀሙበት መካከል ዶ/ር ኣክሊሉ ሃብቴ በ፳፻፱ ዓ.ም. ያሳተሙት ባለ 629 ገጾች "የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዩኒቨርሲቲ ታሪክ" መጽሓፍ ኣንዱ ነው። [http://quatero.net/amharic1/archives/28975] በፊደሉ ለብዙ ዓመታት እየተጠቀሙበት የኣሉት የኣቶ ኣብርሃ በላይ ኢትዮሚዲያ ገጾችም ኣሉ። [http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf |date=20180127040743 }} በ፳፻፲፩ ዓ.ም. ሰይፉ ኣዳነች ብሻው በግዕዝኤዲት ፕሮግራም በመጠቀም "የምኒልክ ጥላ" መጽሓፍ ጽፈዋል። በጽሑፋቸውም ዶክተር ኣበራ ስለ ሆኄያት መልኮች በተለይ የ"ጨ" ባለሁለት እግርነት እውነታ ተቀብለዋል። ፫. መጽሓፍ በኮምፕዩተር ሲታተም ቁምፊውን ኣስቀድሞ መወሰን ይጠቅማል። ምክንያቱም በኣንዳንድ ኣስቀያሚና የተሳሳቱ የፊደል መልኮች የተጻፉ ጽሑፎች ማንበብ ኣያጓጓም። [http://www.dallascounty.org/department/hhs/documents/DCHHS_ZikaVirus_FactSheet_Amharic_Feb2016.pdf] {{Wayback|url=http://www.dallascounty.org/department/hhs/documents/DCHHS_ZikaVirus_FactSheet_Amharic_Feb2016.pdf |date=20171222055938 }} ፬. ኣንድ የግዕዝ ዩኒኮድ ቁምፊ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች እንደኣሉት ማጣራት የደራሲው ሥራ ነው። ምክንያቱም ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው የማተሚያ ቤቶቹን ኃላፊነት ለደራሲዎች ስለሰጡ ኣዲሱን ቴክኖሎጂ መማር ኣስፈላጊ ስለሆነ ነው። ፭. ኣንድ በግዕዝ ዩኒኮድ ቁምፊ የሚጠቀም ደራሲ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች መክተብ መቻሉን ማጣራት የደራሲ ሥራ ነው። ምክንያቱም ዶክተሩ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው የማተሚያ ቤቶቹን ኃላፊነት ለደራሲዎች ስለሰጡ ኣዲሱን ቴክኖሎጂ መማር ኣስፈላጊ ስለሆነ ነው። ፮. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ሲያደርጉ ዶክተሩ በመደበኛነት (Standard) የተጠቀሙት የኢትዮጵያ ቍጥር ፩ ፊደል ነው። እ.ኤ.ኣ. በ1988 በዶክተሩ ከፖስትእስክሪፕት (Postscript) ፊደላቸው የተሠራ የመጀመሪያው ትሩታይፕ (TrueType) የግዕዝ ፊደልና ፊደላቸው ነው። ለሥራቸው መሳካት የኮሎራዶው ኩባንያዎች ከዶክተሩ ባለውለታዎች ዋነኞቹ ናቸው። ይህ እነ ብርሃንና ሰላምና የመሰሉ የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ሲጠቀሙበት የነበረው ቁምፊ ወደ ታይምስ ሮማን (Times Roman) የእንግሊዝኛ ቁምፊ የቀረበና ተመሳሳይ ቢሆንም ከላቲኑ ጋር ሲወዳደር የግዕዝ ፊደል ተለቅና ደመቅ የኣለ ነው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%8C%8D%E1%88%8A%E1%8B%9D%E1%8A%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1833] ኣብዛኛዎቹ የዓማርኛና እንግሊዝኛ መጽሓፍት ሲጻፉ የነበሩት በእነዚህ ቁምፊዎች ነበር። ይህ የግዕዝ ቁምፊ መልክ ወደጎን ቀጠን ብሎ ወደታች የወፈረ ነው። በማተሚያ ቤቶቹና ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ሲታተሙ የነበሩት መጽሓፎች የፊደል መጠን (Points) ከ10 እስከ 12 ነበር። ፰. ኣንድ የግዕዝ ቁምፊ ቢያንስ ከኣንድ ተመጣጣኝ የእንግሊዝኛ ቁምፊ ጋር መቅረብ ይኖርበታል። ፱. ኮምፕዩተሮችና የእጅ ስልኮች ላይ በቀላሉ ማየት እንዲቻል የሚቀርቡ ጽሑፎች ደቦልቦል በኣሉ ቁምፊዎች ነው። እነዚህን ለመጽሓፎችና ለመሳሰሉት መጠቀም ኣስፈላጊ ኣይደለም። ምክንያቱም ትላልቅ ስለሆኑ በዛ የኣሉ ስፍራዎችንና ወረቀቶችን ስለሚያስባክኑና ጥቅማቸው ለኅትመት ስለኣልሆነ ነው። ፲. ኣንዳኣንድ ሰዎች ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ማድረግ ፊደሉን መሥራትና ማቅረብ ይመስላቸዋል። ይህ ከኣለማወቅ የመጣ ስሕተት ነው። በፓተንት የሚጠበቀው ኣዲስ የሆነውና ፊደሉን በኮምፕዩተር መጠቀም የኣስቻለውን ቀደም ብሎ ያልነበረውን ዘዴ ነው እንጂ ከዘዴው ጋር ለሚቀርቡት ፊደላት ኣይደለም። ፲፩. ኣንዳኣንድ ሰዎች ግዕዝን ኣሜሪካ ፓተንት ማድረግ ፓተንቱን ወይም ፊደሉን ለኣሜሪካ መስጠት ይመስላቸዋል። ይህ ከኣለማወቅ የመጣ የፈጠራ ወሬ ነው። ፲፪. ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ ኣድርገው ከትክክለኛው ቁምፊ ጋር ዶክተሩ ከኣቀረቡ በኋላ ከአማርኛው ቅጥልጥል ፊደል እስከኣልተሟሉና የተሳሳቱ ቀለሞች የኣሉዋቸውን ቁምፊዎች በነፃና በሽያጭ የሚያቀርቡ ኣሉ። ይኸንን መረዳትና ማስተዋል የተጠቃሚው ኃላፊነት ሲሆን ኣንባቢው ስሕተቶችን እያየ ዝም ማለቱ ደረጃቸው ለኣዘቀጡ በኮምፕዩተር ለቀረቡ ጽሑፎች ኣስተዋጽዖ እያበረከተ ነው። ፲፫. ኣንድ ኣንባቢ ኮምፕዩተር፣ የእጅ ስልክና የመሳሰሉት ላይ የሚመለከተው የግዕዝ ዩኒኮድ ፊደል መሣሪያው ላይ በኣለው ፊደል ነው። ፊደሉ ትክክል ከኣልሆነ ትክክል ኣለመሆኑንንም ላይረዳ ይችላል። ለምሳሌ ያህል የ"ጨ" ቀለበቶች ሁለት ናቸው ሲባልና ቢያነብ ባለ ሁለት ቀለበቶች ትክክለኛ ፊደል ከሌለው ፊደሉን የሚያነበው ሦስት ቀለበቶች በኣሉት የተሳሳተ ፊደል ነው። የዶክተሩ የግዕዝ ቁምፊ ከኣሥር ዓመታት በላይ እዚህ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንትና ማመልከቻው ውስጥ ኣሉ። [https://patentimages.storage.googleapis.com/fb/53/db/a5c1c13fa86e20/US20090179778A1.pdf] ፲፬. ኣንድ በቅርቡ የተለቀቀ ቁምፊ ውስጥ የዓይኑ "ዓ" ፊደል መልክ ወደ ኣረቡ ዘጠኝ (9) የቀረበ ሲሆን የሌላው "ፃ" መስመሩ የኣለው በ"ዓ" ክብ ውስጥ ነው። ፲፭. ዶክተር ኣበራ ሞላ ከዓለም ፊደል ሠሪዎች ኣንዱ ናቸው። [https://web.archive.org/web/20190309221057/http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm] ፲፮. በማተሚያ ቤቶች ከታተሙ የግዕዝ ቁምፊዎች የሚከተሉት ይገኙበታል። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%8C%8D%E1%88%8A%E1%8B%9D%E1%8A%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1833] ፲፯. በተሳሳተ ፊደል የተጻፈ በመሆኑ ኣስተማማኝ የኣልሆነ ጽሑፍ ምሳሌ እዚህ ኣለ። [https://www.cdc.gov/anthrax/pdf/evergreen-pdfs/anthrax-evergreen-content-amharic-508.pdf] ከእዚህ ጽሑፍ ኣንድ ሁለት ኣንቀጾች ኮፒ ተደርገው http://www.freetyping.geezedit.com {{Wayback|url=http://www.freetyping.geezedit.com/ |date=20240621180311 }} ገጽ ላይ ቢለጠፉ ችግሮቹን መመልከት ይቻላል። ፲፰. ኣንድ ቆንጆ የቁም ፊደል አጣጣል እዚህ ኣለ። [https://www.youtube.com/watch?v=L3iXWW9eJ1Y] ፲፱. በግዕዝ ፊደል ወግ ስምንተኛው ፊደል የሚቀርበው ግዕዙ ወይም ራብዑ ላይ መስመር በመጨመር ነው ። "ፏ" የተሠራው መስመሩን "ፋ" ኣንገት ላይ በመጨመር ነው። በኣሁኑ ጊዜ ብዙዎቹ ቅጣዩን በስሕተት ከታች ሲያቀርቡ ኣንዱ በቅርቡ "ፍ" ላይ ኣድርጎታል። መሳሳታቸውን ከቆዩ ጽሑፎች ውስጥ ማየት ይቻላል። እንዲህ ዓይነቶችን ስሕተቶች ስር ሳይሰዱ ማረም ከኣልተቻለ ዛሬ "ኣበበ"ን እሞታታለሁ እንጂ በ"አበበ" ከኣልሆነ ኣልጽፍም እንደሚሉት ጥቂቶቹ በኋላ በትምህርት ማቃናት ሊያስቸግር ይችላል። ፳. ኣንድ የግዕዝ ቁምፊ ቢያንስ ኣንድ ኣብሮት የኣለ የእንግሊዝኛ ፊደል ጋር መቅረብ ይኖርበታል። ስለዚህ ለሰው የሚቀርበው የላቲን ፊደልም እንደግዕዙ የፊደል ሠሪው መሆን ይገባዋል። የግዕዙና የላቲኑም ፊደላት ቅርጾች የተቀራረቡ መሆን ይኖርባቸዋል። ፳፩. ዩኒኮድ ለፊደላቱ መደብ ሰጠ እንጂ ፊደል ኣላቀረበም። የግዕዙ ፊደል ኮምፕዩተርና የእጅ ስልክ ላይ ከሌለ የግዕዝ ፊደል ኣይታይም። የሚታየውም እንደፊደሉ ሊለያይ ይችላል። ስለዚህ ኣንድ ተጠቃሚ የሚጠቀምበትን መሣሪያ ላይ ያለውን የፊደል ስምና መልክ ማወቅ ኣለበት። ፳፪. ኣንድ የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች ቅርጾች ማወቅ ይጠበቅበታል። በኣሁኑ ጊዜ ግን ሁሉንም የዓማርኛ ቀለሞች እንኳን የማይለዩ ኣሉ። ፳፫. ከእዚህ በፊት ተዉ እያልናቸው በታይፕራይተር ዓይነት ፊደል ተታልለው መጽሓፍት ሲጽፉ ከርመው የተበሳጩ ኣሉ። ኣሁንም በተሣሣቱ የዩኒኮድ ፊደሎችና የዓማርኛ መጻፊያዎች እየተጠቀሙ እራሳቸውንና ዓማርኛውን እየጎዱ የኣሉ ኣሉና ይታሰብበት። ፳፬. የግዕዝ ፊደል ቅርጾችና ምንነት ምሳሌዎች የሚከተሉት ናቸው። [https://www.addisherald.com/reception-of-the-ethiopic-book-of-enoch-in-medieval-gǝǝz-texts/] {{Wayback|url=https://www.addisherald.com/reception-of-the-ethiopic-book-of-enoch-in-medieval-g%C7%9D%C7%9Dz-texts/ |date=20230606073310 }} ፳፭. የግዕዝ ኣኃዞች እያንዳንዳቸው ከላይና ከታች ሰረዞች ኣሏቸው። የኮምፕዩተሩ እስክሪን ላይ የሚታየውና የሚታተመው ኣንድ ፊደል ነው። የፊደሉ መጠን በኣነሰ ቍጥር ጥራቱ እየቀነሰ መስመሮቹ ኣንድ መስለው ይታያሉ። ፊደሉ የዶክተሩ GeezEdit Unicode ከሆነ ጽሑፉን ከእዚህ ወስዶ ወርድ ላይ ለጥፎ በማሳደግ ማረጋገጥ ይቻላል። እንዲህም ሆኖ ቍጥሮቹ ጎን ለጎን ሲሆኑ ሰረዞቹ እንዲገናኙ የተሠሩና የሚቀጣጠሉ በነፃ የሚታደሉ የተሣሣቱ ፊደሎች ኣሉ። ለእዚህ ነው በነፃ የሚታደሉትን ሁሉ መጠቀም የማያዋጣው። ፳፮. ኣንድን የግዕዝ ፊደል ጽሑፍ እንደወርድ የኣሉ ቁሶች ውስጥ ኣቅልሞ GeezEdit Unicode የሚለውን ፊደል በመምረጥ ወደ ፊደሉ መቀየር ይቻላል። ይህ እንግሊዝኛውንም ወደ ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ያስቀይራል። ፳፯. ለዊንደውስንና ኣይፎን የሚሸጡት ግዕዝኤዲት ፕሮግራሞች የሚጠቀሙት ኣንድ ዓይነት በሆነው ግዕዝኤዲት ዩኒኮድ ፊደል ነው። ይህ ፊደል እ.ኤ.ኣ. በ1989 ግድም ለዩኒኮድ የተለገሰው የመጀመሪያ የግዕዝ ትሩታይፕ ፊደል ነው። ፳፰. የግዕዝ ሳልስ፣ ኃምስና ስምንተኛ ቀለሞች ቅጥያዎች የ"ጨ" ሦስተኛው ባዶ እግር ላይ ይቀጠላሉ እንጂ የሌሉትን ቀለበቶች ኣያስፈቱም። ፳፱. የ"ጠ" እና "ጨ" ቤቶች እርባታ ቀለሞች ልዩነቶች በሁለት ቀለበቶች መኖር ብቻ ነው። ===ትርጕሞች=== [[ስዕል:EthiopicComputerization.jpg|thumb|ግዕዝ በኮምፕዩተር በዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. Ethiopic Computerization by Dr. Aberra Molla, Ethiopian Review Magazine, Page 25, Jan, 1991]] [[ስዕል:Aberra2002.jpg|thumb|ግዕዝ ዩኒኮድ (Unicode) ፲፱፻፺፭ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Gum-1-.gif‎|thumb|ኣንገነጠልም፣ ፲፱፻፹፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Rome_Stele.jpg|thumb|የኣክሱም ሓውልት፣ ፳፻፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Solving_Immune_Deficiency_1976.jpg|thumb|ኢምዩን ደፊሸንሲ ፈውስ ፲፱፻፷፱ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Aberra2unicode.gif|thumb|ኣንዳንዶቹን ከ፲፱፻፹ ዓ.ም. ጀምሮ]] [[ስዕል:Dr._Aberra_Molla_Patent_1985.jpg|thumb| መድኅን መመርመሪያ፣ ፲፱፻፸፰ ዓ.ም. https://patents.google.com/patent/US4501816A/en?oq=4501816+]] [[ስዕል:ModEthTypeface1991.gif|thumb|የሞዴት ፊደል ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. (ModEth Ethiopic TrueType Typeface) Ethiopian Review, 1991]] [[ስዕል:Eabugida 1991.gif|thumb|አቡጊዳ ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. (Ebugida Sorting Order) Ethiopian Review, 1991]] [[ስዕል:DrAberraMolla1992Part1.JPG|thumb| ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፲፺፻፹፭/1992 ፩ https://www.facebook.com/GeezEdit/videos/433568700036371/UzpfSTEzMjAwNTEwNjg1OTQwMDoyNDk2MTU0MzAwNDQ0NDU3/]] [[ስዕል:DrAberraMolla1992.JPG|thumb| ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፲፺፻፹፭/1992 ፪ https://www.facebook.com/GeezEdit/videos/433568700036371/]] [[ስዕል:Aberra1994.gif|thumb| ግዕዝ በኳርክኤክስፕሬስ ፲፱፻፹፮ ዓ.ም. Ethiopic in QuarkeXPress, 1994]] [[ስዕል:GeezEditAmharic.GIF|thumb| GeezEdit Online 2011 ግዕዝኤዲት ፳፻፬ ዓ.ም. http://freetyping.geezedit.com]] [[ስዕል:GeezEditiPhone.jpg|thumb| GeezEdit 2014 (iPhone 6) ግዕዝኤዲት (ለእጅ ስልክ) ፳፻፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EwaAberraMolla.GIF|thumb| Amharic Tips 2015 ቅምሻዎች ፳፻፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Contents.GIF|thumb| Amharic Tips 2015 ቅምሻዎች ፳፻፯ ዓ.ም.]] [[ስዕል:ModEthFont4.gif|thumb| ModEth 1989 ሞዴት የፊደል ገበታ ፬፣ ፲፱፻፹፪ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EAAberraMolla.png|thumb| የ"አ" ቀለም ድምጽ እንደ "አረ"፣ "ኑአር" እና "አርዝ" (Earth) ነው።]] [[ስዕል:ModEth.gif|thumb| ModEth Ad 1990 ሞዴት ማስታወቂያ]] [[ስዕል:GeezEditLanguagesMenu.GIF|thumb| Ethiopic Language Character Sets 2006 የግዕዝ ፊደል ተጠቃሚ ቋንቋዎች ምሳሌ ፲፱፻፺፱ ዓ.ም.]] [[ስዕል:AberraAmharicTip34.GIF|thumb| Type Geez with one and two keystrokes. US20090179778 Patent Application, 2009 ፳፻፪ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Aberra'sModEthFirstEthiopicTypeface.jpg|thumb| ModEth Ethiopic First Typeface, March, 1989. ሞዴት የመጀመሪያው ግዕዝ ፊደል፣ ሰምና ወርቅ መጽሔት፣ የካቲት፣ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EthiopicZerotoNine.JPG|thumb|የግዕዝ ኣሥር ቤት ቍጥሮች ከ፲፱፻፹ ዓ.ም. ጀምሮ Ethiopic Base Ten Numerals, 1987]] [[ስዕል:GeezEditAmhariciPhoneScreenshot.GIF|thumb|የ“ኣብሻ” ሥርዓት ኣከታተብ “ABSHA System” USA Patent Numbers 9,000,957 and 9,733,724]] [[ስዕል:AberraPeriod.JPG|thumb| የፊደል ቅርጽ ይከበር! Ethiopian Review, 1991]] [[ስዕል:AberraColons.JPG|thumb| በስሕተት ትርጕም ኣናበላሽ! ፳፻፱ ዓ.ም. 2017]] [[ስዕል:MechafeQulkuluAberra.JPG|thumb| መጫፈ ቁልቁሉ ኣፋን ኦሮሞ፣ © የኢትዮጵያ መጽሓፍ ቅዱስ ማኅበር፣ ፲፱፻፹፬ ዓ.ም.፣ (ኦሪት ዘፍጥረት ምዕራፍ ፩) Genesis 1, Ethiopic Oromo Bible, (© The Bible Society of Ethiopia, 1993)]] [[ስዕል:AModEthKeyboardLayout.gif|thumb| ModEth 1988 Keys. ሞዴት የፊደል ቍልፎች ዓማርኛ የጽሕፈት መኪና ኣጠቃቀም ለሚያውቁ፣ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:EthiopicZeroAberra.JPG|thumb| Ethiopic Zero, 1988. የግዕዝ ኣልቦ፣ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.]] [[ስዕል:Aberra29.gif|thumb| ኢትዮወርድ፣ ፲፱፻፹፰ ዓ.ም. የኮምፕዩተር ገጽ ሥዕል EthioWord, 1995. Acknowledgement Screenshot]] [[ስዕል:LeykunBirhanuTenesBookPrintout.jpg|thumb| ኢትዮወርድ፣ ፲፱፻፹፰ ዓ.ም. በኮምፕዩተር የታተመ ገጽ ሥዕል EthioWord, 1995. Acknowledgement Page Printout]] [[ስዕል:AberraNotepadGeezEditUnicode.PNG|thumb| ግዕዝ ተራጽሑፍ Ethiopic Text]] [[ስዕል:Kimsha61.PNG|thumb| ሁለተኛው የሞዴት ፊደል First Ethiopic TrueType ModEth Typeface]] [[ስዕል:EthioEditAbrhamY1999.jpg|thumb| “የኤርትራ ህዝብ ትግል ከየት ወዴት!” መጽሓፍ። The book was typed with EthioEdit and typeset by Fettan Graphics Corp.]] [[ስዕል:AbebeMuluneh.gif|thumb| የኢትዮጵያ መሥሪያ ቤቶች የእውሸት የኣማርኛ ፊደል-፲፱፻፹፪ ዓ.ም. Printout of the fake Amharic typewriter glyphs in 1990 G.C.]] [[ስዕል:GeezEditChe.JPG|thumb| ትክክለኛዎቹ የጨ፣ ጩ፣ ጪ፣ ጫ፣ ጬ፣ ጭ፣ ጮ እና ጯ ቀለሞች The Ethiopic "Che" orders]] [[ስዕል:Geez.JPG|thumb| ግዕዝ Ethiopic, the ancient Ethiopian alphabet]] [[ስዕል:AbiyAmharic.JPG| thumb| “ዓቢይ” እንጂ “አቢይ”፣ “ኣቢይ”፣ “ዐቢይ”፣ ወይም “ዓብይ” ትክክል ኣይደለም።]] [[ስዕል:AberraMolla2018.jpg| thumb| Dr. Aberra Molla 2018 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፳፻፲ ዓ. ም. ከኢሳት ምናላቸው ስማቸው ጋር። https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/]] [[ስዕል:j3-2019.PNG| thumb| Dr. Aberra Molla 2019 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፳፻፲፩ ዓ. ም. ከJTV ዮሴፍ ገብሩ ጋር። https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be]] [[ስዕል:Aberra2019.PNG| thumb| Dr. Aberra Molla with Ethiopian Broadcasting Corporation, 1-31-2019 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከኢትዮጵያ ቴሌቪዥን ጋር፣ https://www.facebook.com/watch/?v=386895698538690]] [[ስዕል:DrAberraMollaJH1.PNG| thumb| 2019 ዶ/ር ኣበራ ሞላ ፳፻፲፩ ዓ. ም. ከJTV ዮሴፍ ገብሩ ጋር። Jossy in Z House SHOW interview with Dr. Aberra Molla https://www.youtube.com/watch?v=7jLq0ZgpG_Y]] [[ስዕል:DrAberraJZH.PNG| thumb| 2019 ፳፻፲፩ ዓ. ም. ከJTV ዮሴፍ ገብሩ ጋር። ''''ኣንድን ከብት የመጣል ሥልጣን ያለው የእንስሳት ሃኪም ብቻ ነው'''' ዶ/ር አበራ ሞላ https://www.youtube.com/watch?v=aHs5y73qRK8&feature=youtu.be]] [[ስዕል:MCoffman.png| thumb| 2018 HON. MIKE COFFMAN of US Congress CONGRATULATING DR. ABERRA MOLLA ዕውቅና ፳፻፩ ዓ.ም. https://www.congress.gov/congressional-record/2018/08/24/extensions-of-remarks-section/article/E1177-3]] [[ስዕል:EthiopianPatentNo193.jpg| thumb| የዶ/ር ኣበራ ሞላ የኢትዮጵያ ፓተንቶች ምሳሌ ቊጥር ፻፳፫፣ ጥር ፩ ቀን ፳፻፲፩ ዓ.ም. An Example Ethiopian Patent No. 193 to Dr. Aberra Molla, December 20, 2018]] [[ስዕል:ModEthScreenFont1987.png| thumb| መጀመሪያው የሞዴት ኮምፕዩተር መስኮት ላይ የግዕዝ ፊደል፣ ፲፱፻፹ ዓ.ም. The First ModEth Amharic Ethiopic Computer Screen Font, MS DOS 1987]] [[ስዕል:GeezBaseTenNumerals.PNG| thumb| ከዩኒኮድ መደብ በኋላ የዶ/ር ኣበራ የግዕዝ ኣሥር ቤት ኣኃዞች። Post Unicode Ethiopic Base Ten Numerals]] [[ስዕል:USPatent10133362.PNG| thumb| ከዶ/ር ኣበራ ሞላ የዩናይትድ እስቴትስ ፓተንቶች ኣንዱ - 10133362። An example of Dr. Aberra Molla's patents - USA Patent Number 10133362]] [[ስዕል:ETHIOPIA1.PNG| thumb| ኢትዮጵያ ETHIOPIA (ፊደልህን ኣስተውል።)]] [[ስዕል:EthiopicNumerals.JPG| thumb| የግዕዝ ቍጥሮች ዩኒኮድ ውስጥ የኣሉት በፊደልነት ቢሆንም እንጠቀምባቸው።]] [[ስዕል:Aberra'sTenEthiopicNumerals.JPG| thumb| ኣዲሶቹ ኣሥሩ የግዕዝ ኣኃዞች፣ The Novel Ten Ethiopic Digits]] [[ስዕል:AbiyLake.JPG| thumb| "ስመኘው ፏፏቴ" እና "ዓቢይ ሓይቅ"፣ ሓምሌ ፳፻፲፪ ዓ.ም. "Semegnew Falls" and "Abiy Lake", July 28, 2020]] [[ስዕል:AberraVac.jpeg| thumb| "ክትባት" ኢትዮጵያ የኮሮናቫይረስ ክትባት መሥራት ኣለባት። 4-27-2021]] [[ስዕል:Ethiopiccom.jpg| thumb| ዓማርኛ በነፃ መክተቢያ ድረገጽ Patented Free Amharic Typing Page http://ethiopic.com]] [[ስዕል:GeezEdit.jpg| thumb| ግዕዝኤዲት-ዓማርኛ ፪ ለኣይፎን GeezEdit-Amharic Version 2, 2024]] ===የውጭ መያያዣዎች=== *[http://www./_Aberra_Molla_Ethiopic.htm] Computers & Software. Retrieved on 2007-09-15. *[http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm |date=20130904181903 }} ግዕዝ በኮምፕዩተር በአበራ ሞላ Amharic ፲፱፻፹፫ ዓ.ም *[http://abyssinia2me.wordpress.com/pictoral/] ግዕዝ በኮምፕዩተር *[http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} WikiDoc *[https://web.archive.org/web/20060614014532/http://www.ethiopic.com/ethiopic_computerization.htm] Ethiopic Computerization by Dr. Aberra. Ethiopian Review, 1991 ኤልያስ ክፍሌ *[https://web.archive.org/web/20060516083455/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic%20Computerization.htm] ዶክተር ኣበራ ሞላ ቴክኖሎጂ *[https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] Dr. Aberra Molla *[https://web.archive.org/web/20130508193258/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] *[https://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html?fbclid=IwAR2tmYdMnaeFNYt9CfkzA8DAhtIX7neRUcbQVNyjLK5eY_hikzcc21g0578]List of Famous Veterinarians * {{Wayback|url=https://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html?fbclid=IwAR2tmYdMnaeFNYt9CfkzA8DAhtIX7neRUcbQVNyjLK5eY_hikzcc21g0578 |date=20250508085110 }} List of Famous Veterinarians *[https://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/957772] List of Famous Ethiopian Scientists *[http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/AIDS.pdf |date=20130904025019 }} ኤድስ በ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. *[https://web.archive.org/web/20060508175328/http://www.ethiopic.com/unicode/aids_in_amharic_geezedit_unicode.htm] ዶክተር ኣበራ ሞላ / ኤድስ *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A4%E1%89%BD%E1%8A%A0%E1%8B%AD%E1%89%AA] ኤችአይቪ / ኤችኣይቪ *[http://www.ethiopic.com/Audio/Aberra_VOA_Ethiopic_Software_Part2_062788.wav] Audio Voice of America ዶ/ር ኣበራ ከኣሜሪካ ድምጽ ሬድዮ ጋር፣ ማክሰኞ ሰኔ ፳ ፲፱፻፹፩ ዓ.ም.፣ ትዝታ በላቸው *[http://www.ethiomedia.com/index.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/index.html |date=20141124034127 }} GeezEdit ad in Ethiomedia *[https://library.stanford.edu/africa-south-sahara/browse-country/ethiopia] {{Wayback|url=https://library.stanford.edu/africa-south-sahara/browse-country/ethiopia |date=20230511090037 }} Stanford Libraries, Ethiopian Computers & Software *[http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.pdf |date=20150213053537 }} ፒዲኤፍ *[http://enacademic.com/dic.nsf/enwiki/7349877] *[http://elfalem.tripod.com/] By Elfalem *[https://la.m.wikipedia.org/wiki/Historia_scribendi] Historia scribendi, Molla, Aberra. TheEthiopic Alphabet *[https://web.archive.org/web/20140704040601/http://www.abyssiniagateway.net/fidel/unicode/old/references.html#selection-310.4-348.1] 15) Dr. Abera Mola Landafta Volume 2 No. 1, Mekonnen Gessese, Chicago, IL, January, 1993, p. 5 *[https://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=https://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20170626100550 }} *[https://groups.google.com/forum/#!topic/comp.software.international/_ibB2aCNTxA] Mutarjm 1998 *[https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] Ethiopian Millennium *[http://www./unicode/aids_in_amharic_geezedit_unicode.htm] Ethiopian Review, 1991. AIDS ኤድስ በዶ/ር ኣበራ ሞላ ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. *[http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/EAS/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184931 }} Advances Made by Ethiopians in the Computer Technology (1991) ግዕዝና ኮምፕዩተር በ፲፱፻፹፬ ዓ.ም. *[https://www.facebook.com/notes/403555123037729/] Advances Made by Ethiopians in the Computer Technology (1991) *[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/6776682] *[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] ModEth Copyright ሞዴት ኮፒራይት (የቅጂ መብት) *[http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} Open Letter to His Holiness Pope Benedict XVI *[http://www.pdfsdocuments2.com/e/38/ethiopian-orthodox-church-amharic.pdf] {{Wayback|url=http://www.pdfsdocuments2.com/e/38/ethiopian-orthodox-church-amharic.pdf |date=20150406104449 }} Ethiopian Orthodox Church *[http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece] {{Wayback|url=http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece |date=20160306123752 }} *[http://veterinaryrecord.bmj.com/content/104/25/585.3.citation] *[https://web.archive.org/web/20120111013212/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm]The Ethiopic Alphabet (By Dr. Aberra Molla ዶ/ር ኣበራ ሞላ) * The Ethiopic Alphabet (By Dr. Aberra Molla ዶ/ር ኣበራ ሞላ) *[http://freetyping.geezedit.com/Q_and_A_with_Dr_Aberra_Molla_in_Amharic.htm እናስተዋውቅዎ] ደምሴ ኣጎናፍር *[http://www./unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር] *[http://ethiopundit.blogspot.com/2004/08/ethiopic-calendar.html] The Ethiopic Calendar *[https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] The Ethiopic Calendar *[https://tseday.wordpress.com/page/20/] An Ethiopian Journal ዶ/ር ፀዳይ *[https://web.archive.org/web/20130508193258/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] ዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://www./aplants.htm] Plant Names ስመ እጸዋት *[http://archive.is/SsjQ] Plant Names ስመ እጸዋት *[http://cdn.good-amharic-books.com/bibcross-text.pdf] {{Wayback|url=http://cdn.good-amharic-books.com/bibcross-text.pdf |date=20150508140027 }} ዶ/ር ዓለሙ ቢፍቱ Dr. Alemu Beeftu 1992 *[http://www.worldheritage.org/articles/Teff] World Heritage Encyclopedia - Teff ጤፍ *[http://www.amharicmovies.com/bio/scientists] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/scientists |date=20140331070559 }} Scientists *[http://www.angelfire.com/ak/sellassie/politics/tigrey.html] Ethiopia should secede from the provinces of Tigray and Eritrea. Prof. Tilahun Yilma (University of California, Davis) 1996 *[http://gutenberg.us/articles/Haile_Selassie_University] Haile Selassie I University Alumni, Addis Abeba *[[የኢትዮጵያ እጽዋት]] ዓማርኛ ዊኪ *[https://web.archive.org/web/20120107191057/http://www.ethiopic.com/Rabies_in_Amharic.pdf Rabies የውሻ እብደት፣ 1974] *[http://www.ethiopic.com/adisease.htm]ስመ በሽታ * {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/adisease.htm |date=20110728024557 }} Disease Names in Amharic *[http://www.ethiopic.com/alangugs.htm] የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ፲፱፻፺፪ Languages, 1999 *[https://archive.today/20130103164827/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm] የኢትዮጵያ ቋንቋዎች በዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia] {{Wayback|url=http://self.gutenberg.org/articles/Languages_of_Ethiopia |date=20150920191420 }} Languages of Ethiopia *[http://www.ethiopic.com/doctor_aberra_molla.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/doctor_aberra_molla.htm |date=20110710203550 }} Ethiopian of the Millennium Nominee by Seifu Abdi ሰይፉ ኣብዲ *[http://web.archive.org/web/*/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] ሰይፉ ኣብዲ *[https://web.archive.org/web/20140709003959/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] *[https://web.archive.org/web/20160304210011/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla] *[http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} ሚሌንየም *[http://blackpeoplehistory.tumblr.com/post/131903967063/kemetic-dreams-enkutatash-ethiopic-%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%89%81%E1%8C%A3%E1%8C%A3%E1%88%BD-is#notes] Black People and History *[http://freetyping.geezedit.com] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/ |date=20201204081045 }} ግዕዝኤዲት ኦንላይን ዓማርኛ GeezEdit Online Amharic *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5]ግዕዝኤዲት *[[ኮምፕዩተር]] *[https://web.archive.org/web/20120107200214/http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Rose_3_Meskerem_2002.pdf] ማስታወሻ፣ ሮዝ መጽሔት *[https://web.archive.org/web/20050309020537/http://www.haileselassiefund.org/Amharic_Language/amharic_language.html] AMHARIC BECOMES OFFICIAL D.C. GOVERNMENT LANGUAGE ዋሽንግተን ዲ.ሲ.፣ ዶ/ር በቀለ ሞላ *[http://www.free-press-release.com/news-online-geezedit-for-typing-in-amharic-1266892997.html] {{Wayback|url=http://www.free-press-release.com/news-online-geezedit-for-typing-in-amharic-1266892997.html |date=20121115125753 }} *[https://groups.google.com/forum/#!topic/soc.culture.somalia/SDEN9erJRVE] soc.culture.ethiopia, Dr. Aberra Molla 1996 *[http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm |date=20121031051855 }} GeezEdit *[https://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=https://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html |date=20160304221603 }} ሞዴት *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=747%3A---&tmpl=component&print=1&page=&option=com_content] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=747%3A---&tmpl=component&print=1&page=&option=com_content |date=20210731050230 }} *[https://web.archive.org/web/20130508193258/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] Ethiopic.com ዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_Amharic.htm |date=20110521060938 }} ያሁ እና ቢንግ በዓማርኛ መፈለጊያ *[http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_English.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/yahoo_and_bing_in_amharic_English.htm |date=20110523000113 }} Yahoo and Bing *[http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm |date=20150213030802 }} The Amharic Typewriter የአማርኛ የጽሕፈት መኪና *[http://www.ethiopic.com/geezedit_news_release_in_amharic.htm ግዕዝኤዲት ዜናዊ መግለጫ] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/geezedit_news_release_in_amharic.htm |date=20120107214502 }} *[http://www.ethioobserver.net/NEWS%20RELEASE.pdf ግዕዝኤዲት ዜናዊ መግለጫ] {{Wayback|url=http://www.ethioobserver.net/NEWS%20RELEASE.pdf |date=20121115220346 }} *[http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html] {{Wayback|url=http://www.free-press-release.com/news-google-search-in-amharic-with-the-free-online-geezedit-1277218948.html |date=20110521215851 }} Google in Amharic ጉግል በዓማርኛ *[http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Names_and_Numbers.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Ethiopic_Names_and_Numbers.htm |date=20110429204304 }} ግዕዝ ስምና ኣኃዝ Ethiopic Names and Numbers *[http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/7349877 Academic Dictionaries and] Aberra Molla (From English Wikipedia) *[http://www.bionity.com/en/encyclopedia/List_of_veterinarians.html] Bionity, Aberra Molla ኣበራ ሞላ] *[http://www.nesglobal.org/node/243 Scientists Dr. Molla] {{Wayback|url=http://www.nesglobal.org/node/243 |date=20110501143454 }} *[http://simbooksethiopia.com/product-category/theological-books/page/2/] {{Wayback|url=http://simbooksethiopia.com/product-category/theological-books/page/2/ |date=20220808231003 }} Dr. Alemu Biftu *[http://www.ethiopic.com/How_to_Google_Amharic-AMHARIC.htm ዓማርኛ በጉግል ኣፈላለግ How to Google in Amharic plus English] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/How_to_Google_Amharic-AMHARIC.htm |date=20110710203435 }} *[http://www.ethiopic.com/_Aberra_Molla_Ethiopic.htm] Dr. A. Molla *[http://www.amharicmovies.com/people/scientists/index.1.html] Scientists የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ሳይንቲስቶች *[https://wikivividly.com/wiki/User_talk:Picaroon/Archive_4] Picaroon's Aberra Molla Wiki page. *[http://www.bing.com/knows/search?q=history%20of%20writing&mkt=zh-cn] The History of Writing የፊደላት ምንጭ *[http://www.fontineed.com/author/Aberra%20Molla] ፊደል ሠሪ Aberra Molla *[http://www.phoenixhollo.com/fr/%E1%88%9A_9.html] {{Wayback|url=http://www.phoenixhollo.com/fr/%E1%88%9A_9.html |date=20160305183057 }} *[http://www.nesglobal.org/eejrif4/index.php?journal=admin&page=about&op=editorialTeam] {{Wayback|url=http://www.nesglobal.org/eejrif4/index.php?journal=admin&page=about&op=editorialTeam |date=20130102213719 }} Editorial Team *[http://download.internationalx.net/r/roman-numerals---la84-foundation-w23244.html] {{Wayback|url=http://download.internationalx.net/r/roman-numerals---la84-foundation-w23244.html |date=20160307202059 }} Ethiopian Orthodox Church *[http://www.faithwriters.com/article-details.php?id=40512] Faith Writers *[https://mospace.umsystem.edu/xmlui/bitstream/handle/10355/5602/research.pdf?sequence=3] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Obelisk_of_Axum] The Aksum Obelisk *[http://www.elginism.com/similar-cases/what-are-the-axum-obelisks/20050707/161/] The Axum Obelisk *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%8A%AD%E1%88%B1%E1%88%9D_%E1%88%90%E1%8B%8D%E1%88%8D%E1%89%B5] የአክሱም ሐውልት *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] Doctor Aberra Molla *[https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] The Ethiopic Calendar የግዕዝ ቀለንጦስ *[https://tseday.wordpress.com/?s=calendar] Calendar *[http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm |date=20120111013212 }} The Ethiopic Alphabet የግዕዝ ፊደል *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5] ግዕዝኤዲት *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} The Ethiopic Millennium ሚሌንየም *[http://www.oocities.org/amharasta/] A RASTA_LOJ Proposal *[http://www.unicode.org/mail-arch/unicode-ml/y2003-m11/0833.html] Ethiopic Zero የግዕዝ ኣልቦ *[http://www.scribd.com/doc/7100344/Ethiopian-Numbers] Ethiopic Numeral Names *[http://www.pdfdrive.net/ethiopic-numeral-names-e12134052.html] PDF *[http://www.fettan.com] Dr. Bekele Molla and Getachew Molla *[http://nesglobal.org/node/241] {{Wayback|url=http://nesglobal.org/node/241 |date=20121101005859 }} ዓለምአቀፍ የኢትዮጵያውያን ባለሙያዎች እውቀት መለዋወጫ መረብ *[http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/GeezEdit_Amharic.htm |date=20121031051855 }} GeezEdit ግዕዝኤዲት *[http://www.ethiopic.com/aTyping.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/aTyping.htm |date=20111012091017 }} በነፃው ግዕዝኤዲት ዓማርኛ ኣከታተብ፣ አማርኛ *[http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm |date=20130529190925 }} Amharic Typing በነፃው ግዕዝኤዲት አማርኛ ኣከታተብ፣ እንግሊዝኛ *[http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/heritage/aksum.htm |date=20150725213113 }} የኣክሱም ሓውልት *[https://am.m.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A0%E1%8A%AD%E1%88%B1%E1%88%9D_%E1%88%90%E1%8B%8D%E1%88%8D%E1%89%B5] የኣክሱም ሓውልት *[https://en.wikipedia.org/wiki/Richard_Pankhurst_%28academic%29] Richard Pankhurst *[https://www.academia.edu/3439296/_2012_THE_GIANT_STELAE_OF_AKSUM_IN_THE_LIGHT_OF_THE_1999_EXCAVATIONS] *[http://www.globalallianceforethiopia.com/] {{Wayback|url=http://www.globalallianceforethiopia.com/ |date=20180324164350 }} Axum Obelisk Revisited, Global Alliance for Justice: The Ethiopian Cause *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=257:aksum-obelisk-revisited |date=20120315072443 }} Aksum Obelisk Revisited *[https://web.archive.org/web/20160517002951/http://www.ethiopianstories.com/component/content/article/55-science-a-technology/125-dr-abera-molla/] Wayback Machines የግዕዝ ፊደል ኣባት *[http://www.nesglobal.org/node/244 Ethiopian Scientists] {{Wayback|url=http://www.nesglobal.org/node/244 |date=20101128215842 }} የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች *[http://www.amharicmovies.com/bio/scientists] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/scientists |date=20140331070559 }} Scientists *[http://www.fettan.com/Documents/eritrea.pdf] ኢትዮወርድ ፊደል *[http://www.thisisgabes.com/images/docs/gscelta_geez.pdf] Gabriella F. Scelta *[[:en:List_of_Ethiopians]], s.v. Scientists *[http://luc.devroye.org/fonts-33347.html] Plagiarists of Ethiopic (Luc Devroye) *[https://www.google.com/patents/US4501816?dq=Aberra+Molla&hl=en&sa=X&ei=1aI9U73xMq_lygHGu4HQDA&ved=0CD4Q6AEwAQ] ኢምዩንደፊሸንሲ የኣሜሪካ ፓተንት *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] 4,501,816 ኢምዩንደፊሸንሲ የኣሜሪካ ፓተንት *[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] ModEth Ethiopian Word Processor Copyright, ሞዴት የኢትዮጵያ ቃላት ማተሚያ ኮፒ መብት *[https://web.archive.org/web/20130416132450/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] የኢትዮጵያ ፓተንት ማመልከቻ፣ ግዕዝ በኮምፕዩተር ፲፱፻፹፪ ዓ.ም. *[https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html] {{Wayback|url=https://stats.wikimedia.org/wikimedia/pagecounts/reports/2012-12/most-requested-pages-2012-12-wikipedia-AM.html |date=20210724121310 }} Aberra Molla Wiki Viewers *[http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Pending_USA_Patent_90.gif] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Pending_USA_Patent_90.gif |date=20120402050829 }} የኣሜሪካ ፓተንት ፔንዲንግ፣ ግዕዝ በኮምፕዩተር *[http://patent.ipexl.com/GB/GB2127963.html] Kingdom Patent 2127963 የእንግሊዝ ፓተንት *[http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/3272871] Sebat Biet Guragie ሰባት ቤት ጉራጌ *[http://www.ethiopic.com/Amharic-Search.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Amharic-Search.htm |date=20120107170928 }} Amharic Search አማርኛ አፈላለግ *[http://www.ethiopic.com/Amharic_Cell_Phone.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Amharic_Cell_Phone.htm |date=20120107215821 }} Cell Phone Typing in Amharic የእጅ ስልክ *[http://s158249154.onlinehome.us/mobile/] {{Wayback|url=http://s158249154.onlinehome.us/mobile/ |date=20121119184548 }} የእጅ ስልክ *[http://www.nesglobal.org/node/panel?page=1] Ethiopian eResources *[http://en.academic.ru/dic.nsf/enwiki/1152676] ኑግ *[http://www.theplantencyclopedia.org/wiki/Guizotia_abyssinica] The Plant Encyclopedia *[http://am.wiktionary.org/wiki/sorghum0] Sorghum ማሽላ *[http://www.worldlibrary.org/articles/teff] World Public Library ጤፍ Teff *[https://am.wikipedia.org/wiki/የኢትዮጵያ_እጽዋት] የኢትዮጵያ እጽዋት *[http://freetyping.geezedit.com.hypestat.com/] Amharic Typing *[http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm] {{Wayback|url=http://www.addisvoice.com/council_for_the_celebration_of_t.htm |date=20071219002113 }} Ethiopian Millenium *[http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] {{Wayback|url=http://appft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=/netahtml/PTO/search-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla |date=20150210042235 }} Ethiopic Invention የግዕዝ ኣከታተብ ኣዲስ ግኝት። *[http://calendars.wikia.com/wiki/Ethiopian_calendar] *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%88%8B%E1%8A%A9_%E1%8B%88%E1%88%A8%E1%8B%B0] መላኩ ወረደ *[[ግዕዝኤዲት]] GeezEdit *[https://books.google.com/books?id=KDU30Ae4S4cC&pg=PA290&lpg=PA290&dq=Molla+Aberra&source=bl&ots=iWwCH9C3DR&sig=JrM_15lP8ad-VqgTYACwq9qcUhw&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwikjL6AkbXVAhUn5YMKHWwiC2k4FBDoAQgtMAI#v=onepage&q=Molla%20Aberra&f=false] *[http://www.youtube.com/watch?v=aj0OcUZVh8E&] ከዶከተር አበራ ሞላ ጋር በኮሎራዶ የተደረገ ውይይት ክፍል ፩ ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. 1992 እ.ኤ.ኣ.። Dr. Aberra Molla's Interview on ECTV, 1992 እንዳለ ጌታሁን *[http://www.facebook.com/video/video.php?v=433568700036371] ከዶከተር አበራ ሞላ ጋር በኮሎራዶ የተደረገ ውይይት ክፍል ፩ ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. 1992 እ.ኤ.ኣ.። Dr. Aberra Molla Interview on ECTV, 1992, Part 1 *[http://amharic.voanews.com/content/article/1534232.html] ከዶክተር አበራ ጋር የተደረገውን ቃለ ምልልስ ሙሉ ክፍል ያድምጡ በቪ.ኦ.ኤ. መለስካቸው አመሀ፣ 26.09.2012 *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=405:christian-calendar |date=20160125050915 }} An Open Letter to His Holiness Pope Benedict XVI, By Dr. Aberra Molla, 11/28/12 ግልጽ ደብዳቤ ለቫቲካን ጳጳስ *[http://www.africaspeaks.com/reasoning/index.php?topic=2260.0] Africa Speaks *[http://www.nazret.com/directory/search.php?q=dr] Who is Who *[https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=20090179778&hl=en&sa=X&ei=vyR_UtfxIobmyQHLj4GoCA&ved=0CDkQ6AEwAA] Ethiopic Character Entry, pending patents *[http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv] {{Wayback|url=http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv |date=20211017035924 }} ግዕዝኤዲት ቪዲዮ ፳፻፭ ዓ.ም.፣ Dr. Aberra Molla - interview on ETV, 9/26/2012 *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} ስለ ግዕዝ ቴክኖሎጂ ከዶቸ ቨለ ሬድዮ ተክሌ የኋላእሸት ጋር የዶ/ር ኣበራ ቃለ ምልልስ (መጋቢት ፳፭ ቀን ፳፻፭ ዓ.ም.) *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] Ethiopian Mechanical Engineering Society *[http://www.uh.edu/engines/epi504.htm] Ethiopian Binary Math *[http://medicine.academic.ru/131386/acquired_hypogammaglobulinemia] Acquired Hypogammaglobulinemia ፈውስ ግኝት *[https://www.google.com/?tbm=pts#output=search&tbm=pts&sclient=psy-ab&q=US+8381119+B2&oq=US+8381119+B2&gs_l=hp.3...11820.11820.0.15030.1.1.0.0.0.0.129.129.0j1.1.0....0...1c.2.21.psy-ab.LHT-hIyDrHo&pbx=1&bav=on.2,or.r_cp.r_qf.&bvm=bv.49478099,d.aWc&fp=7b3d8e18f26c1755&biw=965&bih=520] US Patent 8381119 B2, Aberra Molla Patent Citation ሺና *[ftp://s208.math.msu.su/444000/fa08ff854d64a430f27db44c3ca7f45c] Encyclopedia of Time, Calendar, Ethiopian *[http://www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] List of Veterinarians ታዋቂ የዓለም የእንስሳት ሐኪሞች *[http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html] {{Wayback|url=http://www.insideethiopia.net/heroes/index.html |date=20210729123418 }} Heroes and Heroines, Inside Ethiopia የኢንሳይድ ኢትዮጵያ ታዋቂ ኢትዮጵያውያን *[http://www.amharicmovies.com/people/scientists/index.1.html] Scientists የኢትዮጵያ ሳይንቲስቶች *[https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Ethiopian_scientists] Ethiopian Scientists *[http://www.ethiopedia.com/ethiopia/index.php?title=Addis_Ababa_University] Addis Abeba University ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ *[http://shelf3d.com/Search/Uploaded%20by%20cybrmstr] *[https://web.archive.org/web/20141017150912/http://www.ethiopic.com/NEWS/commerce.htm] Rocky Mountain News *[http://www.planetethiopia.com/videos/browse-ethiopian-talkshow-videos-7-title.html] {{Wayback|url=http://www.planetethiopia.com/videos/browse-ethiopian-talkshow-videos-7-title.html |date=20191118185342 }} Planet Ethiopia *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} Cell Phones የእጅ ስልክ *[https://www.facebook.com/GeezEdit] GeezEdit Facebook ግዕዝኤዲት ፌስቡክ *[http://www.stumbleupon.com/content/870x11] {{Wayback|url=http://www.stumbleupon.com/content/870x11 |date=20250126222454 }} Stumblers *[http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm] {{Wayback|url=http://www.e-engraving.com/fonts/Font_Designers.htm |date=20190309221057 }} Engraving Portal's Font Designers List በኮምፕዩተር የዓለም ፊደል ሠሪዎች *[http://www.bing.com/knows/search?q=history%20of%20writing&mkt=zh-cn] The Ethiopic Alphabet By Dr. Aberra Molla *[http://www.timeemits.com/FAQs_11-1-8.htm] FAQ *[http://www.fird.webs.com/] Ethiopia *[http://www.faithwriters.com/article-details.php?id=40512] Faith Writers *[http://www.youtube.com/playlist?list=UUrI4mc36ynAzjJSUDbIsm9w] *[https://afs.ca.uky.edu/files/feeding_and_managing_baby_calves_from_birth_to_3_months_of_age.pdf] *[http://abyssinia2me.wordpress.com/pictoral/] Abyssinia Forever *[http://www.subi2000.com/index_files/englishinterview3.htm] {{Wayback|url=http://www.subi2000.com/index_files/englishinterview3.htm |date=20140625061641 }} Subi 2000 *[https://web.archive.org/web/20080224151756/http://www.ethiopic.com/aplants.htm] Plant Genetic Resources of Ethiopia - archive today *[http://www.africanidea.org/RODOLFO_GRAZIANI2.pdf] Kidane Alemayehu *[http://www.angelfire.com/ak/sellassie/politics/tigrey.html] *[http://patent.ipexl.com/topic/method_of_determining_immunoglobulin_levels_in_mammals_1.html] United Kingdom Patent *[http://www.wikipedia.or.ke/index.php/Amharic_language] Wikipedia Amharic Language *[http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv] {{Wayback|url=http://www.ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=486:dr-aberra-molla-interview-on-etv |date=20211017035924 }} Dr. Aberra Molla interview on ETV *[http://www.zoominfo.com/p/Ayana-Birru/1218949554] Engineer Ayana Birru ኢንጅነር ኣያና ብሩ *[http://www.slideshare.net/nebiyu1/ethiopia-historic-highlights-july-21-2013] Ethiopia by Nebiyu Asfaw ነቢዩ ኣስፋው *[https://books.google.com/books?id=cBVBAQAAIAAJ&q=Dr.+Aberra+Molla&dq=Dr.+Aberra+Molla&hl=en&sa=X&ved=0CDkQ6AEwAmoVChMI6JysvbXLyAIVAfxjCh1xYwWa] Ethiopian Review Editors ኤልያስ ክፍሌ *[http://www.scribd.com/doc/7100344/Ethiopian-Numbers] Ethiopian Numbers *[https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmpBvfuRQ5&sig=_bDD7zu7dIZDiTX7VNNF4UL5hyI&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjO_cvm4vvNAhUKKiYKHQ9PB8A4ChDoAQg-MAU#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] History of Mathematics in Africa, AMUCHMA 25 Years *[https://www.ethiopicbible.com/] Ethiopic Bible *[[ግዕዝ]] *[https://web.archive.org/web/20130109102454/http://www.ethiopic.com/ethiopic_alphabet.htm] Ethiopic ግዕዝ *[https://m.facebook.com/1449497385371664/photos/a.1449525225368880.1073741828.1449497385371664/1851438578510874/?type=3] ግዕዝ *[http://www.minnesotaselassie.org/news/index.php/79-newsfeed/deacon-daniel-kibret/92-%E1%88%83%E1%8B%AD%E1%88%9B%E1%8A%96%E1%89%B3%E1%8B%8D%E1%8B%AB%E1%8A%95-%E1%8B%AB%E1%88%8D%E1%88%86%E1%8A%91-%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%8C%BD%E1%88%91%E1%8D%8E%E1%89%BD-(%E1%8C%8D%E1%8A%95%E1%89%A6%E1%89%B5-2006-%E1%8B%93%E1%88%9D-%E1%8A%A0%E1%8A%A9%E1%88%B5%E1%88%9D-%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AB%E1%8B%AD)] ግዕዝ *[https://www.biblestudytools.com/dictionary/ethiopic-language/] Ethiopic Language *[https://www.merriam-webster.com/dictionary/Ethiopic] ETHIOPIC *[http://www.befeqe.com/2011/02/blog-post.html?showComment=1385223296971#c3777589154700199588] ዓማርኛ *[[አማርኛ]] *[http://ifp-08.ifp.uiuc.edu/public/wikipedia/am/20150402.txt] {{Wayback|url=http://ifp-08.ifp.uiuc.edu/public/wikipedia/am/20150402.txt |date=20160305053008 }} አማርኛ *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%A8%E1%8A%A3%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D] ኣማርኛ ፊደላት *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B] አማርኛ *[http://familypedia.wikia.com/wiki/Amharic_language] Amharic Language *[https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic#Alphabet] The Amharic Alphabet *[[ትግርኛ]] *[https://www.abyssinica.com/search?q=አስተዳደራዊ%20ሀ&p=12] ትግርኛ *[http://ti.wikipedia.org/wiki/%E1%89%B5%E1%8C%8D%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D]ትግርኛ ፊደል *[http://en.wiki2.org/wiki/Agaw_languages] ኣገው / ቢለን *[https://en.wikipedia.org/wiki/Agaw_languages Agew] ኣገው *[https://en.wikipedia.org/wiki/Bilen_language] ቢለን *[https://www.wikizero.com/en/Gurage_people] {{Wayback|url=https://www.wikizero.com/en/Gurage_people |date=20230404064857 }} ጉራጌ *[https://en.wikipedia.org/wiki/Gurage_languages#Eastern] ጉራጌ *[http://dagmawibelete.blogspot.com/2013/05/ethiopic.html] The Ethiopic Alphabet - Dagmawibelete.com ዳግማዊ በለጠ *[https://web.archive.org/web/20130508193258/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] Aberra *[http://bahirehas.blogspot.com/p/blog-page_8632.html] *[http://bahirehas.blogspot.com/2012/09/blog-post_14.html] *[https://tseday.wordpress.com/2008/09/14/ethiopian-astronomy/] *[http://wn.com/Ethiopian_alphabet#/videos] Ethiopian Alphabet ሀሁ ቪድዮ *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_weblinks&view=category&id=35%3Aother-interesting&Itemid=48] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_weblinks&view=category&id=35%3Aother-interesting&Itemid=48 |date=20210731043340 }} Useful Links *[http://www.timeemits.com/Holy_of_Holies.htm#Seth_to_Enoch_Analogy] Ancient Calendars of the Holy Bible *[http://timeemits.com/] Calendar Research *[http://www.wikiwand.com/am/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] Wikiwand *[http://www-sul.stanford.edu/depts/ssrg/africa/ethio.html] Ethiopian Computers & Software *[http://luc.devroye.org/africa.html] African Fonts *[http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy] {{Wayback|url=http://www.readbag.com/afrikrafts-zambia-books-africanscientificlegacy |date=20140926215742 }} Africans Scientific Legacy *[http://readtiger.com/wkp/en/Addis_Ababa_University] Addis Abeba University *[http://shelf3d.com/i/History%20of%20writing] History of writing *[http://listings.dallasnews.com/plano_tx/events/show/209005365-10th-annual-ethiopian-day-festival] *[http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20110924195008AAep1XH] {{Wayback|url=http://answers.yahoo.com/question/index?qid=20110924195008AAep1XH |date=20160307043759 }} *[http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/25/from-ethiopia-to-sweden-finding-family-and-food-book-review] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/25/from-ethiopia-to-sweden-finding-family-and-food-book-review |date=20160305013354 }} Marcus Samuelsson *[http://www.ethiopianreview.com/index/1058] ነዓምን ዘለቀ *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%9E%E1%8B%B4%E1%89%B5] ሞዴት *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8B%88%E1%88%AD%E1%8B%B5] ኢትዮወርድ *[http://jahwitness.tumblr.com/post/44617906350/sarraounia-the-obelisk-of-axum-is-a] JAH Witness *[http://cbf1000.com/index.php?topic=929.475;wap2] 365 Days *[http://todayresult.org/tag/us-patent-no-9000957-] Geezedit.com *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5] ግዕዝኤዲት ውክፐዲያ *[http://www.ephremtube.com/Video/whats-new-inventor-and-patent-holder-of-geez-edit-software-dr-aberra-molla_52176a3dd.html] *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=113203992345474&id=109106766088530] Ethiopian Mechanical Engineering Society *[http://www.africaresource.com/rasta/sesostris-the-great-the-egyptian-hercules/ethiopia-and-the-origin-of-civilization-pt-1-by-john-g-jackson-1939/] *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=449924608400780&id=132005106859400&refsrc=http%3A%2F%2Fwww.google.com%2Furl&_rdr] GeezEdit Facebbok *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/958268300899739] የዶ/ር ኣበራ ሞላ ኣዲስ ፓተንት ማመልከቻ *[http://www.youtube.com/watch?v=YQZzwWuQS5Y] ግዕዝኤዲት ቪድዮ *[https://www.google.com/search?q=dr.+aberra+molla&rlz=1T4GUEA_enUS611US611&tbm=isch&tbo=u&source=univ&sa=X&ved=0ahUKEwi-5PTusefJAhUS4GMKHYXEA2sQ7AkIOw&biw=1536&bih=721] Google.com *[http://kalrakis.com/kdownload/dr-aberra-molla-on-how-the-axum-obelisk] *[http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/aTyping.htm |date=20150616233319 }} አማርኛ ኣከታተብ በዶ/ር ኣበራ ሞላ *[http://www.amharicmovies.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] EthioCircle *[http://alexlittle.net/blog/2011/06/03/installing-geez-virtual-keyboard-on-android-devices/comment-page-1/] {{Wayback|url=http://alexlittle.net/blog/2011/06/03/installing-geez-virtual-keyboard-on-android-devices/comment-page-1/ |date=20140208115854 }} አራጌ *[http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/Typing.htm |date=20130529190925 }} GeezEdit Amharic Typing by Dr. Aberra Molla *[http://freetyping.geezedit.com/GeezEdit_Page_Testimonials.htm] {{Wayback|url=http://freetyping.geezedit.com/GeezEdit_Page_Testimonials.htm |date=20150616231542 }} ምስጋና Testimonials *[http://geezedit.com/shop/page/4?shop_param=] ምስጋና Testimonials *[http://ethioobserver.net/Axum_Dr.Aberra.htm] {{Wayback|url=http://ethioobserver.net/Axum_Dr.Aberra.htm |date=20160305153001 }} በረከት ኪሮስ *[http://www.byteboss.com/view.aspx?id=3564080&name=ethiopiac-number] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:External_links/Noticeboard/Archive_15] *[http://www.afrikrafts-zambia.com/Books/AfricanScientificLegacy.pdf] {{Wayback|url=http://www.afrikrafts-zambia.com/Books/AfricanScientificLegacy.pdf |date=20150514005321 }} African Scientific Legacy *[https://web.archive.org/web/20130508193258/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] *[https://archive.today/20160507112615/http://www.social-peek.com/Keywords/GeezEdit/0 GeezEdit] *[https://groups.google.com/forum/#!topic/comp.software.international/_ibB2aCNTxA] Mutarjm *[http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/28/ethiopia-marcus-samuelsson-on-becoming-a-top-chef-fresh-air-interview] {{Wayback|url=http://nazret.com/blog/index.php/2012/06/28/ethiopia-marcus-samuelsson-on-becoming-a-top-chef-fresh-air-interview |date=20150501180556 }} *[http://www.amharicmovies.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] Amharic Movies *[http://www.oocities.org/amharasta/] A RASTA_LOJ Proposal *[http://stats.grok.se/am/201408/ኣበራ%20ሞላ] የዶ/ር ኣበራ ሞላ ውክፔዲያ ገጽ ኣንባቢ ብዛት *[http://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%8D%E1%8B%A9:%E1%88%A8%E1%8C%83%E1%8C%85%E1%88%9D_%E1%8C%88%E1%8C%BE%E1%89%BD] የውክፔድያ ጽሁፎች ከረጅሙ ተደርድረው *[http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20140720082425 }} ያሁኑ *[http://books.google.com/books?id=b3ddWSxmi9cC&pg=PA128&lpg=PA128&dq=aberra+molla&source=bl&ots=fJDaDuQmza&sig=jSMu83ccHBx9dKdr8DMGcvJ55r0&hl=en&sa=X&ei=_ILUU5fGBoO0yAS37oK4Cw&ved=0CDgQ6AEwBTgo#v=onepage&q=aberra%20molla&f=false] Encyclopedia of Time: Science, Philosophy, Theology, & Culture *[http://archive.is/o/BDqpE/http://www.ethiopic.com/unicode/The_Ethiopian_Calendar_in_Amharic.htm] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር *[http://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር *[https://blogs.loc.gov/folklife/2016/02/ethiopian-christmas-and-calendar/] Fentahun Tiruneh *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=46:ethiopic-mellennium |date=20071129211022 }} The Ethiopic Millennium *[http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1] {{Wayback|url=http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1 |date=20130511160046 }} Ethiopian Tourism *[http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla] {{Wayback|url=http://www.wikidoc.org/index.php/Aberra_Molla |date=20150610231423 }} Aberra Molla Wikidoc *[http://alexer.page4.me/59.html] የጠፋው ሰው *[http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258] {{Wayback|url=http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258 |date=20160304190822 }} ግዕዝኤዲት ኣከታተብ በዶ/ር ኣበራ ሞላ GeezEdit Typing by Dr. Aberra Molla *[https://www.facebook.com/etcal/posts/435919863129185]History *[http://www.sustainabilitank.info/2007/05/the-un-general-assembly-will-declare-the-year-starting-september-12-2007-ending-september-11-2008-as-the-commemoration-of-the-ethiopian-millennium-an-african-occasion/] Ethiopian Millennium – An African Occasion. *[http://www.docstoc.com/docs/165958807/the-ethiopic-calender] The Ethiopic Calendar - Docstoc *[http://www.africaspeaks.com/reasoning/index.php?topic=2260.0] Africa Speaks and Rastafari Speaks *[https://archive.today/20141103180031/http://www.befeqe.com/2011/02/blog-post.html] በበፍቃዱ... *[http://www.ebstv.tv/main/index.php?option=com_content&view=article&id=26&Itemid=96] {{Wayback|url=http://www.ebstv.tv/main/index.php?option=com_content&view=article&id=26&Itemid=96 |date=20160711192015 }} ጌታቸው ወልደሥላሴ *[http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1] {{Wayback|url=http://www.seeethiopia.com/More.aspx?sub=WhatsGoingOn&id=1 |date=20130511160046 }} SeeEthiopia.com *[http://fird.webs.com/] *[http://www.classicrockcosmos.com/rockvids/video/YQZzwWuQS5Y&feature=youtube_gdata_player] {{Wayback|url=http://www.classicrockcosmos.com/rockvids/video/YQZzwWuQS5Y%26feature%3Dyoutube_gdata_player |date=20160305173806 }} Video *[http://am.advisor.travel/poi/yaakesume-hhawelete-18986] አክሱም Ethiopian Travel Advisor *[http://www.ethiocircle.com/pageitem/Aberra_Molla/tab/1561] {{Wayback|url=http://www.ethiocircle.com/pageitem/Aberra_Molla/tab/1561 |date=20191117105915 }} Ethio Circle ኢትዮ ሰርክል *[https://www.facebook.com/gashaw.gebreab/posts/551277608335433] ጋሻው ገብረኣብ Gashaw Gebreab *[http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/ethiopic/numerals.pdf |date=20141018005622 }} Ethiopic Numeral Names *[https://web.archive.org/web/20130118081742/http://www.ethiopic.com/ethiopic/numbers.htm] ስመ ኣኃዝ *[https://web.archive.org/web/20130601091803/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር *[http://www.biblewheel.com/forum/archive/index.php/t-2482.html] *[http://www.biblewheel.com/forum/archive/index.php/t-2482.html] Aethiopian alphabet and wheel *[http://www.mobileresources.net/mobi/Ethiopic__Alphabet/] *[http://www.sumscorp.com/new_models_of_culture/terms/?object_id=252004] 3,350 B.C. *[http://www.ethiopians.com/keynote.html] Terrefe Ras-Work ኢንጂነር ተረፈ ራስወርቅ *[https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf] {{Wayback|url=https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/sites/default/files/The%20Ethiopic%20Calendar%20-%20Dr.%20Aberra%20Molla%20.pdf |date=20170217053204 }} *[https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/church-feasts-fasts] {{Wayback|url=https://www.ethiopianorthodoxchurch.ca/church-feasts-fasts |date=20180904000856 }} The Ethiopic Calendar - Dr. Aberra Molla *[http://factgrabber.com/index.php?q=Ethiopian_American&lcid=ZqHmgSaxB5EHGSbJZJFkmeapZrFkiYaJhsknucbJ5hkm] *[http://math.stackexchange.com/questions/1012214/does-anyone-knows-about-ethiopian-numerals] *[http://www.thisisgabes.com/images/docs/gscelta_geez.pdf] *[http://ourinheritance.wordpress.com/2013/09/30/drop-some-letters-from-amharic-alphabet/] *[https://twitter.com/Tseday/status/507901562417848322] Twitter Tseday ትዊተር ፀዳይ *[https://ethiopiazare.com/documents-and-reports/5494-dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-the-return-of-obelisk-of-axum-from-rome] Saefu Bishaw *[https://www.pinterest.com/pin/667377238507154749/] About Black History Facts. Meet the man who computerized Ethiopian Alphabet *[https://readtiger.com/www.wikidoc.org/index.php/Category:Veterinarians] Veterinarians *[https://readtiger.com/www.wikidoc.org/index.php/Category:Ethiopian_people] Ethiopian People *[https://readtiger.com/www.wikidoc.org/index.php/Category:Colorado_State_University_alumni] Colorado State Alumni *[http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/assert/4848.html |date=20140704035152 }} ኣብራሃ በላይ *[http://www.yatedo.com/s/tags%3A%28Colorado+State+University%29/famous] CSU Alumni - Celebrity/Public Figures *[https://www.wikidoc.org/index.php/Category:1947_births] {{Wayback|url=https://www.wikidoc.org/index.php/Category:1947_births |date=20160603023049 }} Category:1947_births] 1947 Births *[https://web.archive.org/web/20130411074033/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] Ethiopian Computers & Software - 1982-2008... *[https://web.archive.org/web/20121031102914/http://www.ethiopic.com/wellknown_and_notable_veterinarians.htm] *[http://eabogida.net/Document/Articles] eabugida.com *[http://books.google.com/books?id=KvXpBAAAQBAJ&pg=PT765&lpg=PT765&dq=Dr.+Aberra+Molla&source=bl&ots=--zz8kODT4&sig=MG0ZrM5LLBxEW_wYdK-iYl6rZmM&hl=en&sa=X&ei=VOxTVLSiJoilyQTvt4CoCg&ved=0CC4Q6AEwAzge#v=onepage&q=Dr.%20Aberra%20Molla&f=false] Dr. Aberra Molla *[https://www.youtube.com/watch?v=hhtW3JmxkF0] ዮሓንስ ግሸን *[http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece] {{Wayback|url=http://www.dallasnews.com/entertainment/headlines/20110901-guide-picks-fun-events-in-the-dallas-area-and-beyond-for-sept.-2-8.ece |date=20160306123752 }} Dallas, Texas 2011 *[http://books.google.com/books?id=lD_2J7W_2hQC&pg=PA289&lpg=PA289&dq=Aberra+Molla+plants&source=bl&ots=orAoy5rDri&sig=4baTNMkRLdz5fRrne5ZIRj86tgo&hl=en&sa=X&ei=ZH9UVPvLHYutyQSx3YII&ved=0CCMQ6AEwATg8#v=onepage&q=Aberra%20Molla%20plants&f=false] *[http://www.ethiocircle.com/page/6/professionals] Ethio Circle Professionals *[https://tseday.wordpress.com/category/ethiopia/page/14/] An Ethiopian Journal *[https://answers.yahoo.com/question/index?qid=20110924195008AAep1XH] Ethiopian Inventions *[https://web.archive.org/web/19990224000618/http://home.navisoft.com/ethiopian/ercho.htm] 1996 Ethiopic Award *[http://www.ethiocircle.com/page/index?profile_type=&subsubcategoryname=0&subcategoryname=0&categoryname=0&subsubcategory=0&subcategory=0&category=0&end_date=&start_date=&alphabeticsearch=all&tag=&page=3&closed=&orderby=&search=&1_8_30_field_30=&1_9_28_field_28=&1_10_27_field_27=&1_11_23_field_23=&1_7_33_field_33=&1_4_14_field_14=&1_4_18_field_18=&1_4_21_field_21=&1_5_38_field_38=&1_6_35_field_35=&1_12_26_field_26=&category_id=0&has_photo=] Ethio Circle *[http://math.stackexchange.com/questions/1012214/does-anyone-knows-about-ethiopian-numerals] Mathematics *[http://aderainc.com/News/index.html?pic=%22articles.png%22&name=%22articles%22] Adera *[http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} ኣበበ በለው *[http://www.dw.com/am/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8A%A5%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8B%E1%89%B5%E1%8A%93-%E1%88%A5%E1%88%8D%E1%8C%A3%E1%8A%94/a-19199680] ደቸ ቨለ *[http://apkgamesnew.info/tag/amharic-typing-geezedit] Amharic Typing GeezEdit *[http://www.stumbleupon.com/content/870x11] {{Wayback|url=http://www.stumbleupon.com/content/870x11 |date=20250126222454 }} GeezEdit Online *[https://itunes.apple.com/bb/artist/aberra-molla/id948465987] GeezEdit for iPhone and iPad *[http://www.evi.com/q/facts_about__aberra_molla] *http://self.gutenberg.org/articles/eng/Ge%27ez] Ge'ez *[http://www.fontineed.com/author/Aberra%20Molla] *[http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] ሠዓሊ ኣምሳሉ ገ/ኪዳን ኣርጋው *[https://m.youtube.com/user/cybrmstr] ዓቢይ ሞላ *[https://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Aberra+Molla&source=bl&ots=bmltvmBTR1&sig=QUaWkTF9yxDVT1jQQu_EY9VcoJk&hl=en&sa=X&ei=aOawVO2DG4-3yATX5YH4BA&ved=0CCIQ6AEwAThG#v=onepage&q=Aberra%20Molla&f=false] *[http://moneyfit.co/Ethiopic-Christian-Literature---J-M-Harden,-An-] *[http://ethiopiaonline.net/obelisk/] ሓውልታችንን ኣሁን መልሱ! *[http://www.triposo.com/poi/Obelisk_of_Axum] {{Wayback|url=http://www.triposo.com/poi/Obelisk_of_Axum |date=20191117185252 }} Obelisk of Axum *[http://vod.com.ng/en/video/zZXeFJWmpLA/shamebel] {{Wayback|url=http://vod.com.ng/en/video/zZXeFJWmpLA/shamebel |date=20230404064900 }} ሻምበል በላይነህ Shambel *[https://www.askives.com/dr-aberra-molla-amharic-software.html] *[http://www.similarweb.com/app/app-store/geezedit/935624754] *[http://www.danielkibret.com/2010/03/blog-post_27.html] {{Wayback|url=http://www.danielkibret.com/2010/03/blog-post_27.html |date=20140709191640 }} ዲያቆን ዳንኤል ክብረት *[http://www.appszoom.com/iphone-developer/aberra-molla_ntots.html] {{Wayback|url=http://www.appszoom.com/iphone-developer/aberra-molla_ntots.html |date=20160311021816 }} *[http://www.google.com/patents/US8812733] *[https://www.pinterest.ch/pin/667377238507154749/] ኢትዮጵያዊ ሥዕሎች፣ ኣቤን ኤዘር *[https://www.google.com/patents/US20090179778?dq=Ethiopic+character+entry&hl=en&sa=X&ei=AREwVcbTCZbhoASd_YHgBQ&ved=0CB4Q6AEwAA#forward-citations] Ethiopic Character Entry US 20090179778 A1 by Dr. Aberra Molla, cited by six patents (2010-2014) *[http://appshopper.com/utilities/geezedit] *[https://web.archive.org/web/20191215153324/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?view=article&id=671:december-30-2013&tmpl=component&print=1&page=] Person of the Year 2013 *[https://www.facebook.com/emnet.tadesse/posts/10155088373141814] ዶ/ር እምነት ታደሰ *[http://www.fettan.com/Ethcalendar/Ethcalendar94.htm] ዶ/ር በቀለ ሞላ *[https://zaggolenews.com/2018/09/06/723876/] *[https://www.facebook.com/Ethiopian-Mechanical-Engineering-Society-109106766088530/]Ethiopian Mechanical Engineering Society *[http://www.ethiotube.net/video/33099/ESAT-Yesamintu-Engida-Dr-abera-molla-February-2015] {{Wayback|url=http://www.ethiotube.net/video/33099/ESAT-Yesamintu-Engida-Dr-abera-molla-February-2015 |date=20150622061809 }} *[http://www.amazon.com/Prevail-Inspiring-Ethiopias-Mussolinis-Invasion/dp/1629145289] Prevail: The Inspiring Story of Ethiopia's Victory over Mussolini's Invasion, 1935–1941 Hardcover – 2014 by Jeff Pearce ጀፍ ፒይርስ *[https://www.facebook.com/ethiopianwar] *[http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:External_links/Noticeboard/Archive_15#Editor_linking_to_all_their_own_Articles_.28with_dubious_notability.29] *[http://xyo.net/ipad-app/geezedit-_JQfQy0/] GeezEdit App *[http://www.ebdigest.org] Ebdigest.org *[http://www.dbufs.com] {{Wayback|url=http://www.dbufs.com/ |date=20191117010249 }} Dbufs.com *[http://yasu420.com/agadpet/profile/cybrmstr/] {{Wayback|url=http://yasu420.com/agadpet/profile/cybrmstr/ |date=20191119113227 }} Cybrmstr ኣቢይ ጌታቸው *[http://vod.com.ng/en/video/YQZzwWuQS5Y/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5-%E1%8A%A3%E1%8A%A8%E1%89%B3%E1%89%B0%E1%89%A5-%E1%89%A0%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-GeezEdit-Typing-by-Dr-Aberra-Molla-November-20-2013-946-PM] {{Wayback|url=http://vod.com.ng/en/video/YQZzwWuQS5Y/%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D%E1%8A%A4%E1%8B%B2%E1%89%B5-%E1%8A%A3%E1%8A%A8%E1%89%B3%E1%89%B0%E1%89%A5-%E1%89%A0%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-GeezEdit-Typing-by-Dr-Aberra-Molla-November-20-2013-946-PM |date=20170513181816 }} GeezEdit Video የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን (ኢብኮ) *[https://tseday.wordpress.com/page/17/] An Ethiopian Journal ዶ/ር ፀዳይ መክብብ *[https://tseday.wordpress.com/tag/ethiopic/] Ethiopic *[https://tseday.wordpress.com/?s=calendar] The Ethiopic Calendar ዶ/ር ፀዳይ መክብብ *[http://www.pageglimpse.com/geezedit.com] GeezEdit *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=466:the-ethiopian-scientists-who-computerized-ethiopic-in-the-80s |date=20210731043527 }} ተክሌ የኋላእሸት *[https://ia902707.us.archive.org/29/items/December72014p_888/Dec72014p.mp3] Audio 1 ቃለ ምልልስ ክፍል ፩ *[https://ia902600.us.archive.org/4/items/January32015p/manualupload.mp3.mp3] Audio 2 ቃለ ምልልስ ክፍል ፪ *[https://ia902602.us.archive.org/22/items/January112015p/January112015P.mp3] Audio 3 ቃለ ምልልስ ክፍል ፫ *[http://www.ethiopian-this-week.com/] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/ |date=20141221083216 }} Ethiopian This Week ወንድወሰን ፍቅሬ *[https://archive.org/search.php?query=mediatype%3Aaudio%20AND%20subject%3A%22Abera%20Mola%22] Audio *[http://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.ethiogrio.com/biography/3749-aberra-molla.html |date=20170228221609 }} EthioGRI *[https://archive.today/20131206071510/http://geezedit.com/shop/page/4?shop_param=] ምስጋና Thanks! *[http://ashamaddis.com/v/esat-yesamintu-engida-dr-aberra-molla-february-2015] ኢሳት የሳምንቱ አንግዳ *[https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] ኢሳት የሳምንቱ አንግዳ ስለ ግዕዝና ኣክሱም ሓውልት ከሲሳይ ኣጌና ጋር *[https://sites.google.com/site/worldapedia/home/sub-saharan-africa-1/ethiopia] {{Wayback|url=https://sites.google.com/site/worldapedia/home/sub-saharan-africa-1/ethiopia |date=20160630051628 }} Worldpedia *[http://www.livebinders.com/play/play?id=228865] History of Writing *[http://www.ethiopian-this-week.com/feeds/posts/default?orderby=updated] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/feeds/posts/default?orderby=updated |date=20160305025759 }} Ethiopian Celebrities *[http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html |date=20150102215309 }} Ethiopian-This-Week *[http://ethiopiancelebrity.blogspot.com/2014_11_01_archive.html] *[http://factualworld.com/article/List_of_veterinarians] {{Wayback|url=http://factualworld.com/article/List_of_veterinarians |date=20191121163442 }} Veterinarians *[http://luc.devroye.org/fonts-32322.html] Typeface *[http://factgrabber.com/index.php?q=Ethiopian_American&lcid=ZqHmgSaxB5EHGSbJZJFkmeapZrFkiYaJhsknucbJ5hkm] Ethiopian American *[https://twitter.com/GeezEdit] Twitter *[https://www.facebook.com/GeezEdit/photos_stream?ref=page_internal] GeezEdit Photos *[http://www.ethioreference.com/archives/15696] ዳንኤል ክብረት *[http://searchabout.wc.lt/cari/Geezedit.html] {{Wayback|url=http://searchabout.wc.lt/cari/Geezedit.html |date=20160305004645 }} Geezedit Search About *[http://www.africanidea.org/RODOLFO_GRAZIANI2.pdf] ኪዳኔ ዓለማየሁ *[http://www.ethiopic.com/geezedit/genealogy.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/geezedit/genealogy.htm |date=20121227090730 }} Genealogy ዘርማንዘር *[http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258] {{Wayback|url=http://www.frequency.com/video/geezedit-typing-by-dr-aberra-molla/151882977/-/5-258 |date=20160304190822 }} Video *[https://tseday.wordpress.com/page/17/] Ethiopian History *[http://www.ethiogrio.com/bio/unsung-heroes] {{Wayback|url=http://www.ethiogrio.com/bio/unsung-heroes |date=20171007075537 }} Unsung Heroes *[http://ethiograph.com/album/displayimage.php?pid=316] *[https://what-is-this.net/en/define/numeration] *[http://www.nazret.com/directory/index.php?c=35] {{Wayback|url=http://www.nazret.com/directory/index.php?c=35 |date=20140924034939 }} *[http://h-net.msu.edu/cgi-bin/logbrowse.pl?trx=vx&list=h-africa&month=9710&week=c&msg=VigErqFCLyUPvfsoCwFZkw&user=&pw=] Dr. Tim Carmichael, 1997, EthioWord by Ethiopian Computers & Software ዶ/ር ቲም ካርማይክል *[http://geezedit.com/epages/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47.sf/en_US/?ObjectPath=/Shops/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47/Categories/GeezEdit_App] GeezEdit App *[http://wiki.eanswers.com/am/%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB] ኢትዮጵያ *[https://ia902707.us.archive.org/29/items/December72014p_888/Dec72014p.mp3] Interview Audio *[http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html] {{Wayback|url=http://www.ethiopian-this-week.com/2014/12/part-i-interview-with-founder-of.html |date=20150102215309 }} Interview in Amharic *[https://web.archive.org/web/20130104175325/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] 25th Anniversary *[https://web.archive.org/web/20130508193258/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Amharic.htm] *[https://tseday.wordpress.com/tag/ethiopic/] Ethiopic *[http://www.zeethiop.com/watch.php?vid=48eb2f1fe] {{Wayback|url=http://www.zeethiop.com/watch.php?vid=48eb2f1fe |date=20160904121327 }} *[http://www.worldlibrary.org/articles/ethiopian_americans] World Library - Ethiopian Americans *[http://books.google.com/books?id=FC9tAwAAQBAJ&pg=PA526&lpg=PA526&dq=Ethiopic+Aberra&source=bl&ots=bmkyrmsPR1&sig=L-WyoEFOhv_X3m1r5mvGIfxkQik&hl=en&sa=X&ei=8FteVN__GIeHyQTn1YCgCg&ved=0CE4Q6AEwCjgK#v=onepage&q=Ethiopic%20Aberra&f=false] History of Mathematics in Africa AMUCHMA 25 Years ስመ ኣኃዝ *[http://www.ricks-music-talk.info/most_viewed//tag/%E1%88%9D/15/] Most Viewed Titles *[http://www.toonfirst.com/new-paid-apps/play-geezedit] Approbatics *[http://www.approbatics.com/] Approbatics *[https://itunes.apple.com/app/id935624754] GeezEdit iPhone 6 App Amharic Typing by Aberra Molla *[http://ethiopianamericanforum.com/] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/ |date=20120516174422 }} Ethiopian American Forum, GeezEdit on the App Store on iTunes *[http://www.amharicmovies.com/bio/unsung-heroes] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/unsung-heroes |date=20140719223652 }} Unsung Heroes *[http://nazret.com/blog/index.php/an_apology_to_the_ethiopian_scientist?blog=15] Apology *[https://web.archive.org/web/20210730170003/https://nazret.com/blog/index.php/an_apology_to_the_ethiopian_scientist?blog=15] Apology *[http://www.amharicmovies.com/bio/scientists] {{Wayback|url=http://www.amharicmovies.com/bio/scientists |date=20140331070559 }} Ethiopian Scientists *[https://www.facebook.com/GeezEdit] GeezEdit Facebook ግዕዝኤዲት ፌስቡክ *[http://www.geezedit.com/shop/page/3?sessid=Bi3SNtTQWyf3l94vA2bBwIYwdCPrNTNwS1tJN4cjutEQpeEBdJDkvYszUyldxTs8&shop_param=] geezedit.com links *[https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ?fref=photo&sk=photos] የኢትዮጵያ ሙዚቃ ፎቶዎች Ethiopian DJ Photos *[http://fposts.com/fbpost/182037128570741_722268587880923] {{Wayback|url=http://fposts.com/fbpost/182037128570741_722268587880923 |date=20230404064900 }} FPosts.com ምስጋና፣ ዶክተር ኣበራ (አበራ) ሞላ በኮምፕዩተር ግዕዝ ፊደልን ለመጀመሪያ ጊዜ መጠቀም እንዲቻል ስለኣደረጉ። *[http://www.ethiopiandj.com/?p=132] የኢትዮጵያ ሙዚቃ Ethiopian Music *[http://www.social-peek.com/Keywords/GeezEdit/0] Top Social Mentions *[https://www.facebook.com/Ethiopian.DJ/photos/a.185958364845284.41252.182037128570741/722268424547606/?type=1] Ethiopian DJ ክብር ለሚገባው ክብር እንስጥ !!! Thanks to Dr. Aberra Molla for computerizing Ethiopic ኢትዮጵያን ዲጄ *[https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ግዕዝኤዲት ቁስ (ኣፕ) ለኣይፎን እና ኣይፓድ *[http://www.google.com/patents/US8762356] *[http://scholar.google.com/scholar?rlz=1T4GUEA_enUS611US611&um=1&ie=UTF-8&lr=&cites=16591930435158160807] Ethiopic Character Entry US 20090179778 A1 by Dr. Aberra Molla, cited by six patents (2010-2014) *[http://www.google.com/patents/US20090179778#forward-citations] US20090179778 Patent Citations *[https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] iPhone 6 GeezEdit App link *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8C%BD%E1%88%90%E1%8D%88_%E1%88%84%E1%8A%96%E1%8A%AD] *[http://www.trademarkia.com/map/geezedit-77684503.htm] የንግድ ምልክት *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1454554698177285&id=1451412358491519&substory_index=0] ኢትዮጵያ'ዬ Facebook *[https://www.facebook.com/permalink.php?id=1451412358491519&story_fbid=1456602844639137] ኢትዮጵያ'ዬ Facebook *[http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/101facts/adwa_speech_denver_2015.pdf |date=20150404095446 }} ፕሮፌሰር ሚንጋ ነጋሽ *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1789065501328723&id=1617076698527605] ምን ያህል ያውቃሉ? *[https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic#cite_note-23] Amharic Wiki GeezEdit.com *[https://prezi.com/uadr0aadmprl/fact-1/] Prezi *[http://wfpusa.org/blog/ethiopians-colorado-raise-funds-drought-relief] United Nations World Food Program USA *[http://comunitaetiopcainitalia.blogspot.com/2013/06/blog-post_7148.html] ሞክሼ ፊደላት *[http://www.maria-online.com/information/article.php?lg=am&q=%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] *[http://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.ethiogrio.com/mobile/biography/3749-aberra-molla.html |date=20160304221603 }} Ethiogrio *[http://www.shegerblogs.com/%e1%8b%b6%e1%88%ad-%e1%8a%a3%e1%89%a0%e1%88%ab-%e1%88%9e%e1%88%8b/] ሸገር ብሎግ *[http://geezedit.com/epages/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47.sf/en_US/?ObjectPath=/Shops/4e8592a6-d167-45be-a52b-acfbdcd36d47/Categories/AboutUs] Senait Ketema *[http://biblehub.com/library/various/constitutions_of_the_holy_apostles/introductory_notice_to_constitutions_of.htm#] Ethiopic *[iarchive:ethiopicversiono00charuoft|] *[https://archive.org/details/ethiopicversiono00charuoft]] &gt;] The Ethiopic Book of Henoch, 1906 መጽሓፈ ሄኖክ በእንግሊዝኛ *[https://en.wikipedia.org/wiki/Veterinary_medicine] Veterinary Medicine የእንስሳት ሕክምና *[[መጋቢት ፳፬]] *[[ደብረ ብርሃን]] *[http://www.youtube.com/watch?v=CMQYuhaAKH4 ስለ ነፃው ግዕዝኤዲት GeezEdit Video ቪድዮ በዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ የኮምፕዩተር ጥገና ባለሙያ እልፍነሽ ኃይለመስቀል እና የኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ የኢንጂነሪንግ ተማሪዎች ዮርዳኖስ ኣዳነ፣ ኣሸናፊ ዘለቀ እና ኤፍሬም ፀጋየ ጋር] የኢትዮጵያ ቴሌቪዥን *[https://web.archive.org/web/20191112163605/http://ethiopianamericanforum.com/index.php?option=com_content&view=article&id=671:december-30-2013] Dr. Aberra Molla. PERSON OF THE YEAR 2013, Ethiopian American Forum ያሬድ በቀለ መኮንን *[https://itunes.apple.com/app/id935624754] Aberra Molla ግዕዝኤዲት አማርኛ ለአይፎንና አይፓድ GeezEdit Amharic Typing in Apple.com iTunes *[https://itunes.apple.com/app/id935624754] ግዕዝኤዲት ለኣይፎን 4s, 5 and 6 GeezEdit Amharic Typing in iOS 8 system, and for iPad *[https://itunes.apple.com/us/app/geezedit/id935624754?mt=8] ግዕዝኤዲት ለኣይፎን 6 GeezEdit Amharic Typing in iOS 8 system, for iPhone 6 and iPad *[http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/] {{Wayback|url=http://ethsat.com/video/esat-yesamintu-engida-dr-abera-molla-february-2015/ |date=20150211074741 }} ESAT የኢሳት የሳምንቱ እንግዳ ዶ/ር ኣበራ ሞላ (Dr. Aberra Molla February 8, 2015) ሲሳይ ኣጌና *[http://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] Aberra Molla Patents *[http://ethiomedia.com/1000parts/medrek_zarem_endetnantu.pdf] {{Wayback|url=http://ethiomedia.com/1000parts/medrek_zarem_endetnantu.pdf |date=20150823233152 }} የግዕዝኤዲት ፊደል (ቁምፊ) - ኢትዮሚድያ Ethiomedia.com *[http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888] {{Wayback|url=http://www.ebstv.tv/website/ebstube/watch.php?vid=9cd1c0888 |date=20150923164204 }} ኣዲስ ነገር፣ የግዕዝ ኣከታተብ ግኝት ፓተንት (የግኝት ባለቤት) ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር (ኢቢኤስ / EBS Tube) ቃለ ምልልስ ቪድዮ What's New, Inventor and patent holder of Ethiopic Character Entry Dr. Aberra Molla. Amharic Video *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=9000957.PN.&OS=PN/9000957&RS=PN/9000957] USPTO *[http://ethiopianthisweek.com/blog-pos-6/] *[http://abbaymedia.info/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-1-sbs-amharic/] *[https://archive.today/20160726193359/https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=408846802623653&id=118697174971952%23] አማርኛን ከቴክኖሎጂ ጋር ለመጀመሪያ ጊዜ ያስተዋወቁ ምሁር... .ዶክተር አበራ ሞላ *[https://mobile.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/460150647493268/?type=3&p=10] አማርኛ እና ቴክኖሎጂ *[http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76] {{Wayback|url=http://www.entewawek.com/index.php?option=com_content&view=article&id=226:aberra-molla&catid=60:ethiopia-science-&Itemid=76 |date=20200815160630 }} እንተዋወቅ Aberra Molla *[http://ethiopianthisweek.com/part-i-interview-with-founder-of/] *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/1140254446034456] Amhara Mass Media Agency *[https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3&theater] *[https://www.facebook.com/118697174971952/photos/a.118711518303851.1073741827.118697174971952/395818347259832/?type=3] በየሺ ሀሳብ አበራ *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=408846802623653&id=118697174971952] ዶክተር አበራ ሞላ በየሺ ሀሳብ አበራ *[http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=5] {{Wayback|url=http://ethiopianamericanforum.com/index.php?limitstart=5 |date=20171112185710 }} Ethiopian American Forum ስለ ሁለተኛው የግዕዝ ኣከታተብ ግኝት *[https://www.facebook.com/%E1%8B%B6%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-257180814334942/] *[https://www.facebook.com/118697174971952/videos/412492088925791/] Amhara Mass Media Agency አማራ ብዙሀን መገናኛ ድርጅት *[http://www.zehabesha.com/amharic/archives/53433] *[http://www.eyohaa.net/article_read.php?a=1789] *[http://www.goolgule.com/wp-content/uploads/2013/09/Geez-Amharic-Letters.pdf] *[http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf |date=20160418095022 }} First U.S.A. Patent for Ethiopic Granted, Amharic Translation *[http://quatero.net/amharic1/archives/23298] የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። ቋጠሮ *[http://www.dw.com/am/የግእዝ-ፊደላትና-ሥልጣኔ/a-19199680] ማንተጋፍቶት ስለሺ እና ነጋሽ መሐመድ *[https://www.africanamerica.org/topic/the-ethiopian-calendar] Africanamerica.org *[http://ethiopianthisweek.com/part-i-interview-with-founder-of/] Part 1 *[https://ia902707.us.archive.org/29/items/December72014p_888/Dec72014p.mp3] *[https://www.youtube.com/watch?v=pC78_WILo0g] ስለ ግዕዝና የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኣክሱም ኣመላለስ የዶክተር ኣበራ ሞላ ቃለምልልስ ከኢሳት ሲሳይ ኣጌና ጋር፣ ሚያዝያ ቀን ፳፻፯ ዓ.ም. *[http://www.freepatentsonline.com/9000957.pdf] Free Patents Online የዶ/ር ኣበራ ሞላ ግዕዝ ኣከታተብ የተራዘመና የመጀመሪያው የኣሜሪካ ፓተንት ቍጥር 9,000,957 *https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=901812163175295&id=114125298610656] *[http://pdfpiw.uspto.gov/.piw?PageNum=0&docid=09000957&IDKey=176EEB253B91] Ethiopic Character Entry, April 7, 2015 *[http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1011issues/first_ethiopic_patent.pdf |date=20160418095022 }} የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። Ethiomedia *[https://www.mixcloud.com/discover/science-and-technology/] SBS Radio *[https://archive.is/PA4ej] የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። Ethiomedia *[http://www.ethiomedia.com/1011issues/5275.html] First U.S.A. Patent for Ethiopic Granted - Ethiomedia *[https://ethiopiancalendar.wordpress.com/history/] Ethiopian Calendar for your Mobile *[https://app.fwd.us/stories/905] {{Wayback|url=https://app.fwd.us/stories/905 |date=20170303150725 }} Dr. Aberra says: "PLEASE SHARE MY STORY WITH CONGRESS." *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/geez-convenient-for-oromiffa.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/geez-convenient-for-oromiffa.pdf |date=20170518221939 }} ኣብርሃም ቀጄላ *[http://www.ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000codes/aberra-molla-on-geez-software-as-fikre-tolossa-signs-book.html |date=20170215055612 }} Professor Fikre Tolossa ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ *[http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/] {{Wayback|url=http://www.addisdimts.com/radio-show-for-november-272016/ |date=20161228202503 }} በኣበበ በለው የኣዲስ ድምጽ ሬድዮ ቃለ መጠይቅ። ከፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ፣ ዶ/ር ኣበራ ሞላ እና ጋዜጠኛ ኣብርሃም ቀጄላ ጋር፣ ኅዳር ፲፰ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም. (November 27, 2016) *[https://www.youtube.com/watch?v=I97bJbKbW6w] "Ge'ez better for Qubee than Latin" "ለኦሮምኛ ከላቲኑ ቁቤ የግዕዝ ፊደል ይጠቅማል" ዶ/ር ኣበራ ሞላ፣ ሠይፉ ኣዳነች ብሻው *[https://www.youtube.com/watch?v=s_QkIqfOpUY] በኣያልቅበት ተሾመ ሬዲዮ ኣቢሲኒያ ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር የተደረገ ቃለምልልስ፣ ሁለት ክፍሎች *[http://ethiopianege.com/wp-content/uploads/2017/07/AbrehamKejelaDC6417.pdf] ኣብርሃም ቀጄላ *[http://helinaradiovegas.com/] {{Wayback|url=http://helinaradiovegas.com/ |date=20171229125825 }} የዶ/ር ኣበራ ሞላ ቃለምልልስ ከሳምሶን ውብሸት ሕሊና ሬድዮ ቬጋስ ጋር *[http://www.satenaw.com/dr-aberra-molla-promotes-geez-software-prof-fikre-signs-book-denver/] {{Wayback|url=http://www.satenaw.com/dr-aberra-molla-promotes-geez-software-prof-fikre-signs-book-denver/ |date=20201031112415 }} Denver, Colorado, USA *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-on-the-campaign-for-return-of-axum-obelisk.html |date=20170518222319 }} የኣክሱም ሓውልት ከሮም ወደ ኣክሱም ኣመላለስ የዶክተር ኣበራ ሞላ ኣስተዋፅዖና ታሪክ፤ ከማሕደረ ኣንድነት ሬድዮ ሰይፉ ብሻው ጋር (ኣትላንታ፣ ሚያዝያ ፳፱ ቀን ፳፻፱ ዓ.ም.) *[https://www.youtube.com/watch?v=KaBF12UIirs] *[https://www.youtube.com/watch?v=y4u4t9wcGQw] "ለኦሮምኝ ከላቲኑ ቁቤ የግዕዝ ፊደል ይጠቅማል" የዶክተር ኣበራ ሞላ ቃለመጠይቅ፤ ከማሕደረ ኣንድነት ሬድዮ ሰይፉ ብሻው ጋር (ኣትላንታ፣ ፳፻፱ ዓ.ም.) *[https://www.facebook.com/yeshihasab.abera/posts/762182343961574] የሺሓሳብ አበራ *[https://www.facebook.com/bunamedia/posts/1102974196499855] Ethiopia Zare *[http://ashammedia.simplesite.com/433831644/5072717/posting/] {{Wayback|url=http://ashammedia.simplesite.com/433831644/5072717/posting/ |date=20180616053716 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=ul0vApIaa8c] *[http://ethiopianthisweek.com/first-u-s-a-patent-for-ethiopic-amharic-software-granted/] {{Wayback|url=http://ethiopianthisweek.com/first-u-s-a-patent-for-ethiopic-amharic-software-granted/ |date=20190523165251 }} ወንድወሰን ዘለቀ *[https://wiki.eanswers.net/am/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8B%98%E1%88%98%E1%8A%95_%E1%8A%A0%E1%89%86%E1%8C%A3%E1%8C%A0%E1%88%AD] የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=126886147956230&id=100019045367796&pnref=story] ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf |date=20171013163352 }} *[http://abbaymedia.com/yeserawitu-demits-in-collaboration-with-esat-sat-30-sep-2017/] የዶክተር ኣበራ ሞላ ቃለመጠይቅ ከሻለቃ ኣብርሃም ታከለ ጋር *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/dr-aberra-molla-and-the-ethiopian-alphabet.pdf |date=20171013163352 }} ኢትዮጵያዊው ሳይንቲስት ዶክተር አበራ ሞላ እና የኢትዮጵያ ፊደል *[https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/] {{Wayback|url=https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/ |date=20180530034500 }} Dr. Aberra Molla, 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America, Ze-Habesha *[http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/dr-aberra-molla2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america-press-release/ |date=20180902153249 }} Dr. Aberra Molla, 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PTXT&s1=Aberra&s2=Molla&OS=Aberra+AND+Molla&RS=Aberra+AND+Molla] *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/facts-about-geez.pdf |date=20171030223250 }} የግዕዝ ፊደል እውነታዎች፣ ቅርሶችና ኢትዮጵያዊው ሳይንቲስት ዶክተር አበራ ሞላ - በየሺሀሳብ አበራ *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/afan-oromo-as-official-language.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/afan-oromo-as-official-language.pdf |date=20171215141434 }} አፋን ኦሮሞ የኢትዮጵያ የሥራ ቋንቋ የመሆን ግዴታነትና የእራሱ በሆነው በኢትዮጵያ ፊደል የመገልገል ተገቢነት - ኣብርሃም ቀጄላ *[https://www.facebook.com/AmharaPress/posts/385607481836896:0] ልሣነ ዐማራ - የሺሀሳብ አበራ *[http://www.google.com/patents/US9733724] Phonetic Keyboards *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%88%80%E1%8A%AA%E1%88%9E%E1%89%BD] የኢትዮጵያ ሓኪሞች *[http://www.mereja.com/amharic/560006] *[http://ethiopianege.com/archives/5536] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/5536 |date=20220327140214 }} የፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ ሁለተኛ ደብዳቤ ለለማ መገርሳ *[http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] {{Wayback|url=http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/ |date=20171214092801 }} የግዕዝ ፊደል እውነታዎች፣ ቅርሶችና ኢትዮጵያዊው ሳይንቲስት ዶክተር አበራ ሞላ *[http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf] {{Wayback|url=http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf |date=20211013012744 }} Vision Ethiopia ESAT Fourth Conference, Building Democratic Institutions in Ethiopia, September 23 & 24, 2017 *[http://www.ethiosun.com/archives/250279] {{Wayback|url=http://www.ethiosun.com/archives/250279 |date=20171121031128 }} *[https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2018/03/amharic-oromo1.pdf] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2018/03/amharic-oromo1.pdf |date=20190815214610 }} ግዕዝ ከላቲን ለምን እንደሚሻል የሚያመላክቱ ነጥቦች *[http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/] {{Wayback|url=http://www.tzta.ca/2017/10/29/%E1%8B%A8%E1%8C%8D%E1%8B%95%E1%8B%9D-%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%8A%A5%E1%8B%8D%E1%8A%90%E1%89%B3%E1%8B%8E%E1%89%BD%E1%8D%A3-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B6%E1%89%BD%E1%8A%93-%E1%8A%A2%E1%89%B5/ |date=20171214092801 }} *[https://www.youtube.com/watch?v=2zqoaIgxpuA&feature=youtu.be] የዶ/ር ኣበራ ሞላ ኢሳት/ራዕይ ስብሰባ ፳፻፱ ዓ.ም.፣ ክፍል 2 *[http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf] {{Wayback|url=http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2017/09/Vision-Ethiopia-4th-Conference-September-2017-penultimate-Program.pdf |date=20211013012744 }} *[https://zaggolenews.com/2017/12/21/56743/] {{Wayback|url=https://zaggolenews.com/2017/12/21/56743/ |date=20200719145940 }} ዛጎል *[https://archive.org/details/InterviewWithDr.AberraMola] *[https://deregenegash.wordpress.com/2017/11/09/8228/] ደረጀ ነጋሽ *[https://www.usnews.com/best-graduate-schools/top-health-schools/veterinarian-rankings] Veterinary Medicine *[http://www.ethiosun.com/wp-content/uploads/2017/11/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB-%E1%8B%8D%E1%88%AD%E1%88%B5%E1%8A%93-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B5-%E1%8B%93%E1%88%98%E1%89%B3%E1%8B%8A.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiosun.com/wp-content/uploads/2017/11/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB-%E1%8B%8D%E1%88%AD%E1%88%B5%E1%8A%93-%E1%89%85%E1%88%AD%E1%88%B5-%E1%8B%93%E1%88%98%E1%89%B3%E1%8B%8A.pdf |date=20230404064859 }} *[http://ehsna.org/] EHSNA Dr. Aberra Molla: 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America (የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ) *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/ehsna-honors-dr-aberra-molla.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/ehsna-honors-dr-aberra-molla.html |date=20171201043934 }} Dr. Aberra Molla: 2017 Honoree of The Ethiopian Heritage Society in North America *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/honoree-aberra-molla.pdf |date=20220118224722 }} የዕውቅና ሽልማት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ተሰጠ *[http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/] {{Wayback|url=http://ehsna.org/%E1%8B%A8%E1%8B%95%E1%8B%8D%E1%89%85%E1%8A%93-%E1%88%BD%E1%88%8D%E1%88%9B%E1%89%B5-%E1%88%88%E1%8B%B6-%E1%88%AD-%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB-%E1%88%9E%E1%88%8B-%E1%89%B0%E1%88%B0%E1%8C%A0-%E1%8C%8B/ |date=20180902153359 }} EHSNA የዕውቅና ሽልማት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ተሰጠ፣ የኢትዮጵያ ቅርስና ውርስ ማሕበረሰብ በሰሜን ኣሜሪካ *[https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-1] የእንስሳት መድኅንና ጥሬ ሥጋ - ዶ/ር ኣበራ ሞላ Life and Legacy: Dr Aberra Molla - Pt 1 *[https://www.sbs.com.au/yourlanguage/amharic/en/audiotrack/life-and-legacy-dr-aberra-molla-pt-2] የግዕዝ ፊደልና የኣክሱም ሓውልት - ዶ/ር ኣበራ ሞላ Life and Legacy: Dr Aberra Molla - Pt 2 *[http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000bits/the-works-of-dr-aberra-molla.pdf |date=20180127040743 }} የዶ/ር ኣበራ ሞላ ሥራዎችና ትሩፋቶች ከካሳሁን ሰቦቃ ቃለምልልስ *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1442003835926641&id=226319900828380] ከዶ/ር ኣበራ ሞላ ጋር የዓባይ ሚዲያ ቃለምልልስ - Abbay Media *[http://www.zehabesha.com/amharic/archives/84318] “የግዕዝ ፊደላችን የኦሮምኛ ቋንቋን መተየብ አይችልም ተብሎ ወደ ላቲን መሔድ ስሕተት ነው። እንዲያውም የኦሮምኛ ቋንቋችን እንዳይዳከም፤ ኦሮምኛን ተጨማሪ የአገሪቱ የሥራ ቋንቋ ብናደርግ የተሻለ ይመስለኛል።” – ዶ/ር አበራ ሞላ *[https://www.mixcloud.com/discover/science-and-technology/] *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%88%80%E1%8A%AA%E1%88%9E%E1%89%BD] የኢትዮጵያ ሓኪሞች *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ሳይንቲስቶች *[https://ethioexplorer.com/%e1%8c%8d%e1%8b%95%e1%8b%9d-%e1%88%88%e1%8a%a6%e1%88%ae%e1%88%9a%e1%8d%8b-%e1%88%99%e1%88%89-%e1%89%a5%e1%89%83%e1%89%b5-%e1%8a%a5%e1%8a%95%e1%8b%b3%e1%88%88%e1%8b%8d-%e1%8b%a8%e1%89%80%e1%88%a8/] ግዕዝ ለኦሮምኛ ሙሉ ብቃት እንዳለው የቀረቡ ሳይንሳዊ ነጥቦች – ዶ/ር አበራ ሞላ *[https://en.wikipedia.org/wiki/Amharic] Amharic Wikipedia *[http://www.satenaw.com/amharic/archives/52224] {{Wayback|url=http://www.satenaw.com/amharic/archives/52224 |date=20180311064906 }} ምሁራን/አክቲቪስቶች ኦሮምኛ በአማራ ክልል በግእዝ ፊደል እንደ ትምህርት እንዲሰጥ ጠየቁ። *[http://www.ethiomedia.com/1000dir/oromigna-be-amara-kilil-be-geez-fiddel-endiset.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000dir/oromigna-be-amara-kilil-be-geez-fiddel-endiset.pdf |date=20180323235859 }} ግርማ ካሳ *[https://www.satenaw.com/amharic/wp-content/uploads/2018/03/amhari-oromo2.pdf] ኦሮምኛን በአማራው ክልል በግዕዝ ስለማስተማር *[https://qumneger.wordpress.com/2017/10/09/ethiopian-letters/] *[https://query.library.utoronto.ca/index.php/search/q?kw=Author:Aberra%20Molla] Aberra Molla Patent Search *[https://ethsat.com/2018/06/vision-ethiopia-and-esat-5th-conference-dr-abera-mola/] Vision Ethiopia and ESAT 5th Conference DR. Aberra Molla (May 13, 2018) *[https://www.youtube.com/watch?v=gnsBNBOcc3o&feature=youtu.be] Vision Ethiopia and ESAT 5th Conference (May 13, 2018) *[https://www.facebook.com/ESATtv/videos/1911252335573506/UzpfSTEzMjAwNTEwNjg1OTQwMDoxODMwMjQ2OTEwMzY4NTM2/] *[https://www.youtube.com/watch?v=F5LVVCxfvxw&feature=youtu.be] "ትኩረት" የዶ/ር ኣበራ ሞላ (Dr. Aberra Molla) ቃለምልልስ ከኢሳት ምናላቸው ስማቸው ጋር። ግንቦት ፮፣ ፳፻፲ ዓ.ም. May 14, 2018 *[http://www.ethiomedia.com/1000dir/open-letter-to-president-lemma-megersa.pdf] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000dir/open-letter-to-president-lemma-megersa.pdf |date=20220118230354 }} ምሁራን/አክቲቪስቶች ኦሮምኛ በኦሮሞ ክልል በግእዝ ፊደል እንደ ትምህርት እንዲሰጥ ጠየቁ። *[http://www.ethiopanorama.com/?p=79997] ምሁራን/አክቲቪስቶች ኦሮምኛ በኦሮሞ ክልል በግእዝ ፊደል እንደ ትምህርት እንዲሰጥ ጠየቁ። *[https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/] {{Wayback|url=https://ethsat.com/2018/05/esat-tikuret-minalachew-simachew-with-dr-abera-mola/ |date=20180606083840 }} ትኩረት ESAT Tikuret: Minalachew Simachew with Dr Aberra Molla a Scientist who Computerized Geez – 23 May 2018 *[https://irrob.org/miscellaneous/news/aberra-molla-ethio-software/] Irrob ኢሮብ *[https://www.facebook.com/1644669089108738/posts/2246569822251992/] *[http://www.ethiomedia.com/1000dir/dr-aberra-molla-on-esat.html] {{Wayback|url=http://www.ethiomedia.com/1000dir/dr-aberra-molla-on-esat.html |date=20180617101142 }} Dr Aberra Molla shares his achievements with Minalachew Smachew of ESAT - June 11, 2018 *[http://ethiopianege.com/archives/6675] {{Wayback|url=http://ethiopianege.com/archives/6675 |date=20220401030418 }} የግዕዝ ፊደል ሁለተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ ኣገኘ - ጌታቸው ሞላ *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/1923163124410247] የግዕዝ ፊደል ሁለተኛ የዩናይትድ እስቴትስ የባለቤትነት ማሳወቂያ ኣገኘ - ጌታቸው ሞላ *[https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/] {{Wayback|url=https://www.zehabesha.com/dr-aberra-molla-2017-honoree-of-the-ethiopian-heritage-society-in-north-america/ |date=20180530034500 }} ዘ-ሐበሻ *[https://www.satenaw.com/second-u-s-a-patent-for-ethiopic-granted/] Second U.S.A. Patent for Ethiopic Granted - Getachew Molla *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10215145333199804] Second U.S.A. Patent for Ethiopic Granted - Getachew Molla *[https://www.congress.gov/crec/2018/08/24/CREC-2018-08-24-pt1-PgE1176-5.pdf] Hon. Congressman Mike Coffman about Dr. Aberra Molla *[https://www.congress.gov/crec/2018/08/24/modified/CREC-2018-08-24-pt1-PgE1177-3.htm] Hon. Congressman Mike Coffman about Dr. Aberra Molla *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5] Aberra Molla Facebook *[http://patft.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO1&Sect2=HITOFF&d=PALL&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsrchnum.htm&r=1&f=G&l=50&s1=10067574.PN.&OS=PN/10067574&RS=PN/10067574] US Patent Number 10,067,574 granted to Dr. Aberra Molla on September 4, 2018. *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] *[https://am.m.wikipedia.org/wiki/ኢትዮጵያ] ኢትዮጵያ *[http://www.goolgule.com/what-scholars-say-about-our-alphabet/] *[https://bawza.com/2017/10/12/%e1%8b%a8%e1%88%b5%e1%8a%90-%e1%8c%bd%e1%88%91%e1%8d%8d-%e1%89%85%e1%88%ad%e1%88%b6%e1%89%bd/] {{Wayback|url=https://bawza.com/2017/10/12/%e1%8b%a8%e1%88%b5%e1%8a%90-%e1%8c%bd%e1%88%91%e1%8d%8d-%e1%89%85%e1%88%ad%e1%88%b6%e1%89%bd/ |date=20201021163930 }} የስነ-ጽሑፍ ቅርሶች *[https://web.archive.org/web/20050206125215/http://www.worldscriptures.org/pages/sidamo.html] ሲዳሞኛ በግዕዝ ፊደል (የዮሓንስ ወንጌል) *[https://animals.mom.me/how-to-feed-a-baby-calf-with-a-feeding-tube-3673890.html] {{Wayback|url=https://animals.mom.me/how-to-feed-a-baby-calf-with-a-feeding-tube-3673890.html |date=20180622133219 }} *[http://amharic.abbaymedia.info/archives/21567] {{Wayback|url=http://amharic.abbaymedia.info/archives/21567 |date=20210804015056 }} የግዕዝ ፊደል የዩናይትድ ስቴትስ የባለቤትነት መብት ኣገኘ። *[https://www.facebook.com/EBCzena/videos/386895698538690/UzpfSTEwMjYzOTA2NDQ6MTAyMTY1NjUxMTUyOTM0Njk/] ዶ/ር ኣበራ ሞላ እና ፍሬው ተገኝ *[https://www.facebook.com/watch/?v=386895698538690] Ethiopian Broadcasting Corporaation, #EBC የግዕዝ ፊደላትን በኮምፒተር እና በተንቀሳቃሽ ስልክ መከተብ... 1/31/2019 *[https://deregenegash.wordpress.com/2017/11/09/8228/] *[https://learnamharic.co.uk/category/technology/] ABSHA/ECS *[https://mereja.com/tv/watch.php?vid=68301cb93] Ethiopian scientist Dr. Aberra Molla discusses digitization of Ethiopia's alphabet ከግርማ ካሳ ጋር *[https://www.youtube.com/watch?v=7jLq0ZgpG_Y] Jossy (Yoseph Gebre) "J in Z House SHOW" interview with Dr. Aberra Molla - Part 1 of 4, የ፬ ክፍል ፩ *[https://www.youtube.com/watch?v=aHs5y73qRK8&feature=youtu.be] አንድን ከብት የመጣል ሥልጣን ያለው የእንስሳት ሃኪም ብቻ ነው - ዶ/ር አበራ ሞላ ከዮሰፍ ገብሬ ጋር፣ የ፬ ክፍል ፪ *[https://www.youtube.com/watch?v=3IlHQfmr2H0&feature=youtu.be] የግዕዝ ፊደላትና የኮምፕዩተር እንዲሁም የሞባይል ስልኮች ትውውቅ - ዶ/ር አበራ ሞላ ከዮሰፍ ገብሬ ጋር፣ የ፬ ክፍል ፫ *[https://www.youtube.com/watch?v=IEhCoddn6LU] እውን ግዕዝ የአዳም እና የሄዋን ቋንቋ ነው? ዶ/ር አበራ ሞላ ከዮሰፍ ገብሬ ጋር፣ የ፬ ክፍል ፬ *[http://www.smuc.edu.et/index.php?option=com_content&view=article&id=726:Public%20Lecture%20on%20Geez%20Glyphs%20%20&catid=12:latest-events2&Itemid=237&lang=en] {{Wayback|url=http://www.smuc.edu.et/index.php?option=com_content&view=article&id=726:Public%20Lecture%20on%20Geez%20Glyphs%20%20&catid=12:latest-events2&Itemid=237&lang=en |date=20210803162646 }} Public Lecture on Geez Glyph *[http://www.ethioreference.com/archives/16412] እስክንድር ነጋ ትንቢቶች አንድ በአንድ እየተፈጸሙ ነው!!! (ዘመድኩን በቀለ) *[http://www.ethiopanorama.com/?p=95803&lang=en] የኢትዮጵያ ብሄረሰቦች ሁሉ በግእዝ ፊደል እንዲጠቀሙ ማግባባት ያስፈልጋል – ያሬድ ጥበቡ *[https://www.ethiopanorama.com/?p=102436&lang=en] መረጃ ዋሜራ ቲቪ፣ ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከግርማ ካሳ ጋር *[http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2018/12/Vision-Ethiopia-seventh-conference-tentative-program-final-final1.pdf] {{Wayback|url=http://visionethiopia.org/wp-content/uploads/2018/12/Vision-Ethiopia-seventh-conference-tentative-program-final-final1.pdf |date=20190418085153 }} Vision Ethiopia 2018 *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2319517251441497?__tn__=K-R] *[https://mereja.com/amharic/v2/109994] ግዕዝ ኦሮምኛ ጨምሮ ለሁሉም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ብቃት እንዳለው ዶ/ር አበራ ይናገራሉ። አዲስ ዘመን ጋዜጣ፣ የካቲት 10/2011 ዓ.ም. *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=2080465802006425&id=257180814334942&__tn__=K-R] *[https://www.satenaw.com/amharic/archives/66996] {{Wayback|url=https://www.satenaw.com/amharic/archives/66996 |date=20201027144950 }} ግዕዝ ኦሮምኛ ጨምሮ ለሁሉም የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ብቃት እንዳለው ዶ/ር አበራ ይናገራሉ። አዲስ ዘመን ጋዘጣ፣ ጽጌረዳ ጫንያለው *[https://www.facebook.com/GeezEdit] ግዕዝኤዲት ፌስቡክ *[https://www.addisherald.com/2019/11/14/] {{Wayback|url=https://www.addisherald.com/2019/11/14/ |date=20230404070402 }} Addis Herald *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2339821496077739?__tn__=K-R] “አገርኛ ቋንቋን ከኮምፒዩተር ያዋሃዱ ሳይንቲስት!” አዲስ ዘመን ጋዘጣ፣ ጽጌረዳ ጫንያለው *[http://www.wikiwand.com/am/%E1%8B%A8%E1%8A%A2%E1%89%B5%E1%8B%AE%E1%8C%B5%E1%8B%AB_%E1%8A%A5%E1%8C%BD%E1%8B%8B%E1%89%B5] የእጽዋት ሥዕሎች *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A0%E1%88%9B%E1%88%AD%E1%8A%9B_%E1%8A%A5%E1%8A%95%E1%8C%8D%E1%88%8A%E1%8B%9D%E1%8A%9B_%E1%88%98%E1%8B%9D%E1%8C%88%E1%89%A0_%E1%89%83%E1%88%8B%E1%89%B5_1833] *[https://www.ethioreference.com/archives/17783] የኢትዮጵያ ፊደል በፕ/ር ጌታቸው ኃይሌ *[https://www.zehabesha.com/92186-2/] {{Wayback|url=https://www.zehabesha.com/92186-2/ |date=20211206212437 }} Vision Ethiopia Eighth Conference successfully completed *[https://www.youtube.com/watch?v=9m06K_NDqlo] *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%88%98%E1%8B%B0%E1%89%A5:%E1%88%B3%E1%8B%AD%E1%8A%95%E1%89%B2%E1%88%B5%E1%89%B6%E1%89%BD] ሳይንቲስቶች *[https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=1311941765648568&id=532782760231143] በኩር መጽሔት ገጽ 3 መስከረም 5 ቀን 2012 ዓ.ም. ዕትም እንግዳ ዶክተር አበራ ሞላ፣ ሰሎሞን አሰፌ *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2586899684703251?__tn__=K-R] *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10218359944803085] *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10218359698596930] *[https://www.youtube.com/watch?v=9m06K_NDqlo] አሥራት እንግዳ:- በኮምፕዩተር ግዕዝ ፊደልን መጠቀም እንዲቻል ያደረጉት ምሁር ዶ/ር አበራ ሞላ *[https://ecadforum.com/Amharic/archives/19644/] የአፋን ኦሮሞ ቋንቋ በኢትዮጵያ ቤተክርስትያን ታሪክ እና የኦሮሞ ቤተክህነት ጽ/ቤት ይቋቋምልን ጥያቄን በጨረፍታ (በተረፈ ወርቁ) *[http://www.hiberradio.com/?p=5941] ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከሕብር ሬዲዮ ኃብታሙ ኣሰፋ ጋር። *[https://en.everybodywiki.com/Aberra_Molla] *[https://www.youtube.com/watch?v=_sWOzNVBAqY&feature=youtu.be] ዶ/ር ኣበራ ሞላ ከሕብር ሬዲዮ ኃብታሙ ኣሰፋ ጋር። *[https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=10221423735689341&id=1428381573] ኦሮምኛን የፌደራልና የኣዲስ ኣበባ የሥራ ቋንቋ የማድረግ ዕድሎችና ችግሮች፤ (ዶ/ር ኣብርሃም ዓለሙ) *[https://www.youtube.com/watch?v=C5M-PYmb4Ko&feature=youtu.be&fbclid=IwAR0kZkFfUvpGdxWoiJXNEoSOriqRGN2hCOcPsaWUnsP81Bmg6N_b1M6eXPY] ኦሮምኛን የፌደራልና የኣዲስ ኣበባ የሥራ ቋንቋ የማድረግ ዕድሎችና ችግሮች፤ (ዶ/ር ኣብርሃም ዓለሙ) *[https://patents.justia.com/inventor/aberra-molla] Five USA Patents Awardwd to Dr. Aberra Molla *[https://ethiopianege.com/archives/11150] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/11150 |date=20200115192135 }} “ምስጋናና ሕያው ምስክርነት ለኢትዮጵያዊ ሳይንቲስት ለዶ/ር ኣበራ ሞላ ባሉበት" ዶ/ር አማረ ተግባሩ *[https://www.congress.gov/congressional-record/2018/08/24/extensions-of-remarks-section/article/E1177-3] *[https://www.dw.com/am/ግዕዝ-በኮንፒዉተር-ያስተዋወቁት-ኢትዮጵያዊ/a-52848065] ግዕዝ በኮምፕዩተር ያስተዋወቁት ኢትዮጵያዊ፣ 19.03.2020 አዜብ ታደሰ እና እሸቴ በቀለ - ደቸ ቨለ (DW) *[https://allaboutethio.com/talphabet.html] Ethiopian Alphabet: Amharic Letters and the Alphabet of Ethiopia *[https://patents.google.com/patent/US10133362B2/en] Aberra's USA Patent No. 10,133,362 *[ https://prezi.com/uadr0aadmprl/fact-1/?utm_source=twitter&utm_medium=landing_share] Rafiq Dan-Othman *[https://ethiopianege.com/archives/14137] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/14137 |date=20201027172412 }} Ethiopic as a Writing System for African Languages || Getachew Molla *[https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/] {{Wayback|url=https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/ |date=20210517012521 }} ABSHA Ethiopian Computers & Software Press Release *[https://ethioexplorer.com/%E1%8B%A8%E1%8D%8A%E1%8B%B0%E1%88%8D-%E1%88%93%E1%8B%8B%E1%88%AD%E1%8B%AB-%E1%89%A6%E1%88%AD%E1%8B%B5-%E1%8C%8B%E1%8B%9C%E1%8C%A3%E1%8B%8A-%E1%88%98%E1%8C%8D%E1%88%88%E1%8C%AB-%E1%8B%B6-%E1%88%AD/] የፊደል ሓዋርያ ቦርድ – ጋዜጣዊ መግለጫ (ዶ/ር ኣበራ ሞላ) *[https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/] {{Wayback|url=https://www.ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/ |date=20210517012521 }} Ethiopic Foundation *[https://ethiopianege.com/archives/14668] {{Wayback|url=https://ethiopianege.com/archives/14668 |date=20201009204359 }} መስተጋህደ ዜና *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5/posts/10222223370826321] ወቅታዊ የኢትዮጵያ ሁኔታን በሚመለከት የአቋም መግለጫ፤ የኢትዮጵያ ዳያስፖራ ኮቪድ-19 አማካሪዎች ምክር ቤት (ሕዳር ፲፫፣ ፳፻፲፫ ዓ.ም.) *[https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/3652073008185908?__tn__=K-R] Press Release on the Current Situation in Ethiopia. Ethiopian Diaspora High-Level Advisory Council on the Coronavirus (11/22/2020) *[https://ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/] {{Wayback|url=https://ethiopoint.com/absha-ethiopian-computers-software-press-release/ |date=20210228074749 }} Ethiopic Foundation *[https://br.pinterest.com/pin/17873729744129468/?fbclid=IwAR0RQSHNwFxPzhCdmNqN3U9iw9kWyCPhEsTLp-IPJOtQ6a7RLQ-sH-dapnY] Axum Obelisk *[https://www.facebook.com/Alemtsehay.art/videos/448062276576368] ዓለምፀሐይ ወዳጆ የጥበብ መድረክ 1/23/2021 *[https://www.facebook.com/GeezEdit] GeezEdit Facebbok *[https://www.facebook.com/aberra.molla.5] Aberra Molla Facebook *[http://ethiopic.com/amahric/Typing.html] At ethiopic.com *[https://www.youtube.com/watch?v=aCorz_7yGfE] Axum Obelisk Video *[https://www.addisherald.com/enoch-the-black-prophet-the-father-of-ethiopian-calander] {{Wayback|url=https://www.addisherald.com/enoch-the-black-prophet-the-father-of-ethiopian-calander |date=20220113073011 }} by Ethiopian Journal *[https://www.academia.edu/83645389/Encyclopedia_of_Time_Science_Philosophy_Theology_Culture_by_H_James_Birx_z_lib_org_1_] {{Wayback|url=https://www.academia.edu/83645389/Encyclopedia_of_Time_Science_Philosophy_Theology_Culture_by_H_James_Birx_z_lib_org_1_ |date=20221107002155 }} Calendar, Ethiopian, (2009) pp 127-129. Belete K. Mebratu (H. James Birx, Editor) *[https://allaboutethio.com/talphabet.html] All About ETHIO *[https://muse.jhu.edu/pub/1/article/872061/pdf] Following Orders: A History of Amharic Typing by Matthew Lindia, 2022 *[https://muse.jhu.edu/pub/1/article/872061/summary] Google Scholar *[https://www.youtube.com/watch?v=N-yq4q0drYg] Anchor Guest ''አማርኛ ቋንቋን እያዳከሙት ለአፍሪካ ህብረት የስራ ቋንቋ እንዲሆን መጠየቅ ምን ማለት ነው?'' ዶ/ር አበራ ሞላ የግዕዝ ቋንቋ ተመራማሪ *[https://p2pbridge.org/new-events-calendar/?fbclid=IwAR2_QcP1Mj92ml6ilkoN5vQqIWgcQcQrq4_f6aagkrkdO1Qbo5PzDGGfeFM] 15th P2P Global Ethiopian Diaspora Conference on Empowering Women: Oct 21st, 2023 – Speakers and Panelists *[https://www.linkedin.com/posts/stride-ethiopia-expo-2024_strideaward-techrevolution-strideethiopia-activity-7201472239236513795-013b/] Dr. Abera Molla, Born in Sandafa City made it possible to use the Geez alphabet and literature in computers and mobile phones. STRIDE 2024 recognizes Dr. Abeርra Molla for his outstanding achievement. Excellence Award Lifetime Achievement Award from the Ministry of Innovation and Technology, Ethiopia on May 26, 2024. ===ዋቢ=== {{Reflist}} [[መደብ:የኢትዮጵያ ሀኪሞች]] [[መደብ:ሳይንቲስቶች]] [[መደብ:ኮምፒዩተር]] 3rt0mja1xubap8sb24ulmc08ho9mi3e 1 9951 392392 390780 2026-06-19T04:47:41Z ~2026-35726-17 59299 /* Amharic 2 */ Reply 392392 wikitext text/x-wiki ሱ== top banner == Hgetnet, although I really like the new banners and boxes you have been implementing, I don't think the top banner in this article is relevant. [[አባል:Elfalem|Elfalem]] 00:28, 11 ጁን 2010 (UTC) :: Hi Elfalem: :: I have gotten rid of it. I did not realize the Amharic page was a page for the language rather than some kind of interface with the rest of Wikipedia. == አማረኛ == ውይይት ማለት ምን ማለት ነው? [[ልዩ:Contributions/196.189.112.201|196.189.112.201]] 15:53, 24 ማርች 2025 (UTC) :ውይይት ማለት discussion ወይም conversation የምንወያይበት ገጽ ነው። [[አባል:1948 Hgemengst|1948 Hgemengst]] ([[አባል ውይይት:1948 Hgemengst|talk]]) 13:22, 25 ማርች 2025 (UTC) == አማርያ == ወይይት ምንድነው [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-30237-55|&#126;2025-30237-55]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-30237-55|talk]]) 17:12, 26 ኦክቶበር 2025 (UTC) == Amharic == ዉይይት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-38018-65|&#126;2025-38018-65]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-38018-65|talk]]) 16:30, 2 ዲሴምበር 2025 (UTC) :W [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-39261-13|&#126;2025-39261-13]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-39261-13|talk]]) 06:49, 8 ዲሴምበር 2025 (UTC) == Amharic == ውይይት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-40251-32|&#126;2025-40251-32]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-40251-32|talk]]) 10:55, 13 ዲሴምበር 2025 (UTC) :@[[አባል:~2025-40251-32|~2025-40251-32]] [[ልዩ:Contributions/&#126;2026-35726-17|&#126;2026-35726-17]] ([[አባል ውይይት:&#126;2026-35726-17|talk]]) 04:47, 19 ጁን 2026 (UTC) == Amharic == ውይይት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-40251-32|&#126;2025-40251-32]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-40251-32|talk]]) 10:55, 13 ዲሴምበር 2025 (UTC) == አማረኛ == ጭውውት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-40251-32|&#126;2025-40251-32]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-40251-32|talk]]) 11:23, 13 ዲሴምበር 2025 (UTC) == Gabanto Gede'o == Jabanto Hiyyo Hujeti Baracho Addet Aadat Duchichinin Jabanto == Akililu Alemayo == Akililu Alemayoke Hiyemano Afemanok Gedeinxxe Zoonen Buleke Roga'n Kochore == Akililu Alemayo == Akililu Alemayoke Hiyemanon Ani Mitte Ergga Sissona Hasanexx Magenxxa Wengele Lassitnasha Sa'issanen. gjamoksl1ktvqw1g9upr3sa8nax4mru 392393 392392 2026-06-19T04:47:52Z ~2026-35726-17 59299 አንድ ለውጥ [[Special:Diff/392392|392392]] ከ[[Special:Contributions/~2026-35726-17|~2026-35726-17]] ([[User talk:~2026-35726-17|ውይይት]]) ገለበጠ 392393 wikitext text/x-wiki ሱ== top banner == Hgetnet, although I really like the new banners and boxes you have been implementing, I don't think the top banner in this article is relevant. [[አባል:Elfalem|Elfalem]] 00:28, 11 ጁን 2010 (UTC) :: Hi Elfalem: :: I have gotten rid of it. I did not realize the Amharic page was a page for the language rather than some kind of interface with the rest of Wikipedia. == አማረኛ == ውይይት ማለት ምን ማለት ነው? [[ልዩ:Contributions/196.189.112.201|196.189.112.201]] 15:53, 24 ማርች 2025 (UTC) :ውይይት ማለት discussion ወይም conversation የምንወያይበት ገጽ ነው። [[አባል:1948 Hgemengst|1948 Hgemengst]] ([[አባል ውይይት:1948 Hgemengst|talk]]) 13:22, 25 ማርች 2025 (UTC) == አማርያ == ወይይት ምንድነው [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-30237-55|&#126;2025-30237-55]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-30237-55|talk]]) 17:12, 26 ኦክቶበር 2025 (UTC) == Amharic == ዉይይት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-38018-65|&#126;2025-38018-65]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-38018-65|talk]]) 16:30, 2 ዲሴምበር 2025 (UTC) :W [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-39261-13|&#126;2025-39261-13]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-39261-13|talk]]) 06:49, 8 ዲሴምበር 2025 (UTC) == Amharic == ውይይት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-40251-32|&#126;2025-40251-32]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-40251-32|talk]]) 10:55, 13 ዲሴምበር 2025 (UTC) == Amharic == ውይይት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-40251-32|&#126;2025-40251-32]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-40251-32|talk]]) 10:55, 13 ዲሴምበር 2025 (UTC) == አማረኛ == ጭውውት [[ልዩ:Contributions/&#126;2025-40251-32|&#126;2025-40251-32]] ([[አባል ውይይት:&#126;2025-40251-32|talk]]) 11:23, 13 ዲሴምበር 2025 (UTC) == Gabanto Gede'o == Jabanto Hiyyo Hujeti Baracho Addet Aadat Duchichinin Jabanto == Akililu Alemayo == Akililu Alemayoke Hiyemano Afemanok Gedeinxxe Zoonen Buleke Roga'n Kochore == Akililu Alemayo == Akililu Alemayoke Hiyemanon Ani Mitte Ergga Sissona Hasanexx Magenxxa Wengele Lassitnasha Sa'issanen. 0ovfrj5efy9q8cj4m5ot8ibdnk2ed00 0 11845 392372 338460 2026-06-18T20:16:44Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392372 wikitext text/x-wiki '''ኅዳር ፬''' ቀን በ[[ኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር]] የዓመቱ ፷፬ኛው እና የ[[መፀው]] ወቅት ፴፱ነኛ ቀን ነው። ከዚህ ዕለት በኋላ እስከ ዓመቱ መጨረሻ ድረስ፣ በ ዘመነ [[ሉቃስ]] ፫፻፪ ቀናት በ ዘመነ [[ዮሐንስ]]፤ በ ዘመነ [[ማቴዎስ]]፤ እና በ ዘመነ [[ማርቆስ]] ደግሞ ፫፻፩ ቀናት ይቀራሉ። ==ዓቢይ ታሪካዊ ማስታወሻዎች== *[[1967|፲፱፻፷፯]] ዓ/ም - በድርቅ ምክንያት የተከሰተውን ዕልቂት መርምሮ ለክስተቱ ኃላፊነት ተጠያቂውን ወገን እንዲያስታውቅ የተሠየመው የምርመራ ሸንጎ የመጀመሪያውን የጥናት ውጤት ይፋ አደረገ። *[[1978|፲፱፻፸፰]] ዓ/ም - በሰሜን [[ኮሎምቢያ]] ኔቫዶ ዴል ሩይዝ በሚባለው እሳተ ገሞራ ፍንዳታ የተነሣው የጭቃ ጎርፍ ኻያ ሦስት ሺህ ሰዎች ሕይወታቸውን ሲያጡ አርሜሮ የምትባለዋ ከተማ በጎርፉ ተጥለቀለቃ ተቀበረች። *[[1981|፲፱፻፹፩]] ዓ/ም - በ[[ደብረ ታቦር (ከተማ)|ደብረ ታቦር]] ከተማ የተወለደውና በ[[ፖርትላንድ ስቴት ዩኒቨርሲቲ]] የሕግ ተማሪ የነበረው [[ሙሉጌታ ሥራው]] የሚባል የሃያ ስምንት ዓመት ኢትዮጵያዊ፤ በ[[ፖርትላንድ፣ ኦረጎን]] ከተማ በሦስት ፋሺስታዊ ሰዎች በዘረኝነት መነሻ ተቀጥቅጦ ሞተ። ነፍሱን ይማረው! *[[1991|፲፱፻፺፩]] ዓ/ም - የ[[አሜሪካ]]ው ፕሬዚደንት [[ቢል ክሊንተን|ዊሊያም ጄፈርሰን ክሊንተን]] በአመንዝረኛነት ፖላ ጆንስ በተባለች ሴት ተከሰው ለአራት ዓመታት ከተከራከሩ በኋላ ጥፋተኛነታቸውን ሳያምኑ ስምንት መቶ ኃምሳ ሺህ የ[[አሜሪካ ዶላር]] በመክፈል ክርክሩን አዘጉ። ==ልደት== ==ዕለተ ሞት== *[[1922|፲፱፻፳፪]] ዓ/ም - የ[[ኢትዮጵያ]] ንጉሠ ነገሥት መንግስት ዋና መላክተኛ በመሆን አገሪቱ [[መስከረም ፲፯]] ቀን [[1916|፲፱፻፲፮]] ዓ/ም [[የዓለም መንግሥታት ማኅበር]] አባል ስትሆን ወደ[[ዠኔቭ]] ልዑካኑን የመሩት ራስ ናደው (አባ ወሎ) በዚህ ዕለት [[ጎሬ]] ላይ አረፉ። ሞታቸውን ይፋ ያደረገው አሜሪካዊ ዶክቶር ቨርጂል ዳወርቲ፣ የህልፈታቸው ምክንያት መርዝ ሊሆን እንደሚችል ጠቁሟል። <ref>VIRGIL F. DOUGHERTY, M.D to ADDISON E SOUTHARD, American Minister; 29th November 1929; RECORDS OF THE DEPARTMENT OF STATE RELATING TO INTERNAL AFFAIRS OF ETHIOPIA (ABYSSINIA) 1910-29 </ref> ==ዋቢ ምንጮች== *{{en]] P.R.O., FCO 371/1829 - ANNUAL REVIEW FOR ETHIOPIA FOR 1974 <references/> *{{en]] http://en.wikipedia.org/wiki/Mulugeta_Seraw *{{en]] http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/13/newsid_2539000/2539731.stm *{{en]] http://www.oregonlive.com/news/index.ssf/2008/11/lessons_from_mulugeta_seraws_b.html *{{en]] https://web.archive.org/web/20121009143124/http://www.rickross.com/reference/hate_groups/hategroups363.html *{{en]] http://www.nytimes.com/1993/03/21/books/the-high-price-of-hate.html {{ወራት}} [[መደብ:ዕለታት]] h6c9cmxgh5vhrrwn5chexee4e46r34b 0 18550 392385 388697 2026-06-19T00:40:15Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392385 wikitext text/x-wiki '''የኢትዮጵያ ቋንቋዎች''' በ[[ኢትዮጵያ]] ውስጥ የሚነገሩ እና የሚጻፉ ቋንቋዎችን፣ እና [[የምልክት ቋንቋ]]ን ያጠቃልላል። በአገሩ ውስጥ ፺ የሚሆኑ ቋንቋዎች አሉ።<ref name="Ethnologue">{{en}} [http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=ET ''Ethnologue'' page on Ethiopian languages]</ref> በአሁኑ ወቅት በአብዛኛው ኢትዮጵያውያን የሚነገሩት ቋንቋዎች [[አማርኛ]] እና [[ኦሮምኛ]] ሲሆኑ፤ አማርኛ በተለያዩ የሀገሪቱ ክፍል ያሉ ነዋሪዎች የመማሪያ፤ የመገበያያ እንዲሁም የስራ ቋንቋ ሆኖ የቆየ በመሆኑ በአሁኑ ወቅት የስራ ቋንቋ ነው። በኢትዮጵያ ውስጥ የሚነገሩት ቋንቋዎች [[አፍሮ-ኤስያዊ ቋንቋዎች|አፍሮ-ኤስያዊ]] እና [[ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች|ናይሎ ሳህራዊ]] በሚባሉ ሁለት ዋና የቋንቋ ክፍሎች ሊካተቱ ይችላሉ። በአፍሮ-ኤስያዊ የቋንቋ ቤተሰብ ውስጥም [[ኩሻዊ]]፣ [[ኦሞአዊ]] እና [[ሴማዊ]] የሚባሉ ንዑስ ክፍሎች አሉ። ==ቋንቋዎች== ===አፍሮ-ኤስያዊ=== [[አፍሮ እስያዊ ቋንቋዎች]] * [[ሴማዊ]] ** ሰሜን *** [[ትግርኛ]] (በ[[ኤርትራ]]ም ይነገራል) *** [[ግዕዝ]] (በቤተ ክርስቲያን ብቻ ይነገራል) ** ደቡብ ኢትዮጲየሰ ***አማርኛ **** [[አርጎብኛ]] **** [[ሀደሪኛ]] ወይም ሐረርኛ **** [[ስልጤኛ]] (Ulbareg, Inneqor) **** [[ወላኔኛ]] **** [[ዛይኛ]] *** Outersouth **** [[ጋፋትኛ]] (የጠፋ) **** [[የሰሜን ጉራጌ ቋንቋዎች]] **** [[ሶዶኛ]] **** [[ሙኸርኛ]] **** [[ገደባንኛ]] **** [[ጎጎትኛ]] **** [[የምዕራብ ጉራጌ ቋንቋዎች]] ***** [[እኖርኛ]] ***** [[መስመስኛ]] (የጠፋ) ***** [[መስቃንኛ]] ***** [[ቸሃኛ]] ወይም ቸሃ (ሰባትቤት ጉራጌ) ***** [[እዣኛ]] ***** [[ጉመርኛ]] ***** [[ጉራኛ]] ***** [[ግይጦኛ]] ***** [[ኧንደገንኛ]] ***** [[ኧነርኛ]] * [[ኩሻዊ]] ** [[አገውኛ]] *** [[አውኛ]] ([[ኩንፋልኛ]] ዘዬ ወይም ቀበሌኛ ቋንቋን ጨምሮ) *** [[ቅማንትኛ]] *** [[ጫምታንግኛ|ኽምጥኛ]] ** [[ምሥራቅ ኩሻዊ]] *** [[አፋርኛ]] (በ[[ኤርትራ]]ና [[ጅቡቲ]]ም ይነገራል) *** [[አላባኛ]] *** [[አርቦርኛ]] *** [[ባይሶኛ]] *** [[ቡሳኛ]] *** [[ቡርጂኛ]] (በ[[ኬንያ]]ም ይነገራል) *** [[ዳሳናችኛ]] (በ[[ኬንያ]]ም ይነገራል) *** [[ድራሻኛ]] *** [[ጋዋዳኛ]] *** [[ጌድዎኛ]] *** [[ሃድያኛ]] *** [[ከምባትኛ]] *** [[ኮንሶኛ]] ወይም *** [[ሊቢዶኛ]] *** [[ኦሮምኛ]] (በ[[ኬንያ]]ም ይነገራል) *** [[ሳሆኛ]] (በ[[ኤርትራ]]ም ይነገራል) *** [[ሲዳሞኛ]] *** [[ሶማልኛ]] (በ[[ሶማሊያ]]፣ በ[[ጅቡቲ]] እና በ[[ኬንያ]]ም ይነገራል) *** [[ጻማይኛ]] * [[ኦሞአዊ]] ** [[አሪኛ]] ** [[አንፊሎኛ]] ** [[ባምባሲኛ]] ** [[ባስኬቶኛ]] ** [[ቤንችኛ]] ** [[ቦሮኛ]] ወይም ወይም ሺናሻ ** [[ጫራኛ]] ** [[ድሜኛ]] ** [[ዲዚኛ]] ** [[ዳውሮኛ]] ** [[ዶርዝኛ]] ** [[ገንዝኛ]] ** [[ጋሞኛ]] ** [[ጋይልኛ]] ** [[ጎፋኛ]] ** [[ሃመርኛ]] ** [[ሆዞኛ]] ** [[ቃጫማ-ጋንጁልኛ]] ** [[ከፋኛ]] ** [[ቃሮኛ]] ** [[ቁርቴኛ]] ** [[ማሌኛ]] ** [[መሎኛ]] ** [[ናይኛ]] ** [[ኦይዳኛ]] ** [[ሰዜኛ]] ** [[ሸኪቾኛ]] ** [[ሸኮኛ]] ** [[ወላይትኛ]] ** [[የምሳኛ]] ** [[ዛይሴ-ዘርጉላኛ]] ===ናይሎ ሳህራዊ (አባይ ሰሃራዊ)=== [[ናይሎ ሳህራዊ ቋንቋዎች|ናይሎ ሳህራዊ]] * [[አኙዋክኛ]] (በ[[ሱዳን]]ም ይነገራል) * [[በርታኛ]] * [[ጉምዝኛ]] * [[ቃጭፖ ባልስኛ]] (በ[[ሱዳን]]ም ይነገራል) * [[ቆሞኛ]] * [[ቋማኛ]] * [[ቀውግኛ]] * [[ማጃንግኛ]] * [[ምዕንኛ]] * [[ሙርሌኛ]] (በ[[ሱዳን]]ም ይነገራል) * [[ሙርሲኛ]] * [[ኩናምኛ]] (በ[[ኤርትራ]]ም ይነገራል) * [[ኑርኛ]] (በ[[ሱዳን]]ም ይነገራል) * [[ንያንጋቶምኛ]] * [[ኦጶውኛ]] * [[ሻቦኛ]] * [[ሱሪኛ]] * [[ኡዱክኛ]] (በ[[ሱዳን]]ም ይነገራል) ===ያልተመደቡ=== * [[ወይቶኛ]] (ወይጦኛ) (የጠፋ) * [[ኦንጎትኛ]] (Ongota) (ለመጥፋት የተቃረበ) * [[ረርበሬኛ]] (Rer Bare) (የጠፋ) ==ማመዛገቢያ== <references/> ==የውጭ መያያዣ== * [https://web.archive.org/web/20130118082131/http://www.ethiopic.com/alangugs.htm] የኢትዮጵያ ቋንቋዎች ፲፱፻፺፪ Ethiopian Languages, 1999 (SIL/Translation by Dr. Aberra Molla) [[መደብ:የኢትዮጵያ ቋንቋዎች|*]] [[መደብ:የኢትዮጵያ ብሔሮች]] s2jw8m8pjwf4mi3j0lojrb9jw9pgs6v 0 19250 392377 391491 2026-06-18T23:16:37Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392377 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:CrystalRadio.jpg|250px|right|thumb| ሌላ አይነት የክሪስታል ራዲዮ ዲዛይን። የኢርፎን አቀማመጡን በግልጽ በሚያሳይ መልኩ]] የ'''ክሪስታል ራዲዮ''' የሚሰኘው ከሁሉ በላይ በጣም ቀላል [[ራዲዮ]] ተቀባይ ሲሆን፣ በድሮው የራድዮ ዘመን ታዋቂነት ያገኘ ነበር። ክሪስታል ራዲዮ [[ባትሪ]]ም ሆነ ሌላ የኤሌክትሪክ ኃይል አይፈልግም። ይልቁኑ ከሚተላለፍ የራዲዮ ሞገድ አቅም በመውሰድ በራሱ ይሰራል። ለዚህ ተግባር ሲባል ክሪስታል ራዲዮ ረጅም የሽቦ [[አንቴና]] ይፈልጋል። ''ክሪስታል'' መባሉ ድሮ ይሰራበት ከነበርው ወሳኝ ክሪስታል [[ጋሌና]] የተባለ ክፍል የመጣ ስም ነው። በአሁኑ ዘመን ይህ ክፍል በ[[ዳዮድ]] ተተክቷል። ክሪስታል ራዲዮ በጣም ቀላል ከመሆኑ የተነሳ ማንም ሰው ሊሰራው ይችላል። የሚያስፈልጉትም እቃወች [[አንቴና]] ሽቦ (ረጅም መሆነ አለበት)፣ ጣቢያ መቀየሪያ [[ጥቅል ሽቦ]] (መዳብ) ፣ [[ክሪስታል ጠቋሚ]] ወይንም [[ዳዮድ]] እና [[የጆሮ ስልክ]] (ማለቱ ማናቸውም በጆሮ ላይ ተደርጎ ሙዚቃ ለመስማት የሚያገለግል ኢር ፎን) ናቸው። በርግጥ የክሪስታል ራዲዮ የተወሰነ ጣቢያወችና በዚያው ልክ ድምፁም ከፍተኛ ስላልሆነ ኢር ፎን መጠቀም ግድ ይላል። [[ስዕል:Cramr.png|thumb|right|250px| 1- [[ጥቅልል ሽቦ]] -- የመዳብ -- ቢያንስ ቢያንስ 120 ጊዜ የተጠቀለለ -- እርስ በርሱ የማይነካካ (ኢንሱሌትድ) <br /> 2- የጥቅልል ሽቦውን አስተላላፊ ክፍል መጠን መምረጫ እጀታ። ኤሌክትሪክ አስተላላፊ መሆን አበት -- ጣቢያ መቀየሪያ <br /> 3- ወደ መሬት የሚቀበር ሽቦ የሚያያዝበት። [[ቀዝቃዛ ውሃ]] ተሸካሚ የቧምቧ ውሃ ቱቦ ጋር ማያያዝ ነገሩን ያቃልላል።<br /> 5- ከአንቴና ገመድ ጋር የሚያያዝ። እስከ 20ሜትር ገመድ ያስፈልጋል፣ የጠራ ሲግናል ለማግኘት። በአካባቢ ያለን እንደ አሸንዳ ወይም ሌላ አይነት ብረትን በሽቦ በማገናኘት የሽቦውን መጠን ማሳነስ ይቻላል።<br /> 6- ከ4 እስከ 1000 ፒኮ ፋራድ ካፓሲተር (ይህ ከአረጀ ራዲዮ ወይንም ቴሌቪዥን ወይንም ማንኛውም አይነት ኤሌክትሮኒክስ ውስጥ ሊገኝ ይችላል)።<br /> 7- [[ዳዮድ]]፣ ከአረጀ ራዲዮ ወይም ሌላ ኤሌክትሮኒክስ ማግኘት ይቻላል። ካልተቻለ ከጎን 7a እንደሚታይ በ[[ቤሳ]]ና [[መርፌ ቁልፍ]] መተካት ይቻላል። በመርፌ ቁልፉ ቦታ የእርሳስ ውጡን መጠቀም ይቻላል። <br /> 8- ሬዚስተር <br /> 9- [[የጆሮ ስልክ]] ወይም [[ኤር ፎን]] እዚህ ላይ ሊገጠም ይገባል። ማንኛውም ሲዲ ማጫወቻ ላይ የሚገጠም የጆሮ ስልክ ሊሰራ ይቻላል። ]] == አሰራርና አጠቃቀም== ===ቀላል የአሰራር ዘዴ=== [[ስዕል:Circuit diagram of a crystal radio receiver-en.svg|thumb|left|222px| ይህ እሚታየው ምስል ለተወሰኑ የ[[አጭር ሞገድ]] ራዲዮ ጣቢያወች የሚሰራ ነው። ]] ይህ የሚታየው የክሪስታል ራዲዮ የሽቦ ዑደት፣ ቀላል ልዲዛይን ሲያሳይ ነገር ግን የሚያቀበለው ጣቢያ ከአጭር ሞገዶች በላይ መሻገር አይችልም። ከምስሉ እንደምንረዳ ጣቢያ መቀየሪያው ከ[[ትይዩ]]እና [[ተያያዥ]] አንድ ወጥ [[ጥቅልል ሽቦ|ጥቅልል ሽቦወች]]ና ከተለዋዋጭ [[ካፓሲተር]] የተሰራ ነው። አንቴናውና መሬቱ በትዩዩ መንገድ የተገናኙ ናቸው። ክሪስታል ራዲዮኖች አንቴናቸው ቢያንስ ቢያንስ 20&nbsp;m (ሜትር) ርዝመትና 6&nbsp;m ከፍታ ሊኖረው ያስፈልጋል። ይህ ጉዳይ በሚፈጥረው የ[[ካፓሲተር]] ውጤት ከተወሰኑ ራዲዮ ጣቢያወች በላይና በታች ለመቀበል አዳጋች እንዲሆን ያደርጋል። ሆኖም ግን ከ[[ካፓሲተሩ]] ይልቅ የሽቦ ጥቅልሉን ተለዋዋጭ በማድረግ ብዙ የራዲዮ ጣቢያወችን መቀብል ይቻላል። == የበለጠ ለማንበብ== === አጠቃላይ መረጃ === * ''[http://www.midnightscience.com/ The Xtal Set Society] {{Wayback|url=http://www.midnightscience.com/ |date=20060114052628 }}'', Dedicated to once again building and experimenting with radio electronics. * ''[http://scitoys.com/scitoys/scitoys/radio/radio.html#crystal Building a simple crystal radio]''.Field, Simon Quellen, Scitoys. * ''[http://www.crystalradio.net/ Stay Tuned] {{Wayback|url=http://www.crystalradio.net/ |date=20060103210119 }}''. Crystal radio plans and projects. * ''[http://www.clarion.org.au/crystalset/mystery.html Build the Mystery Crystal set] {{Wayback|url=http://www.clarion.org.au/crystalset/mystery.html |date=20090430163427 }}'' A simple and surprisingly effective and sensitive design. * ''[http://www.qsl.net/kc4iwt/xtal/SWMystery.htm Shortwave Mystery Crystal Radio]'' A shortwave version of the Mystery Crystal Set by KC4IWT. * ''[http://www.vcomp.co.uk A website that lots of information on early radio and crystal sets] * ''[http://www.hobbytech.com/crystalradio/crystalradio.htm Hobbydyne Crystal Radios] {{Wayback|url=http://www.hobbytech.com/crystalradio/crystalradio.htm |date=20110424012335 }}'' History and Technical Information on Crystal Radios * ''[http://www.bentongue.com/ Ben Tongue's Technical Talk]'' Section 1 links to "Crystal Radio Set Systems: Design, Measurements and Improvement". * "''[http://www.a-reny.com/iexplorer/cristadyne.html Semiconductor archeology or tribute to unknown precusors] {{Wayback|url=http://www.a-reny.com/iexplorer/cristadyne.html |date=20130317230753 }}''". earthlink.net/~lenyr. * Nyle Steiner K7NS, [http://home.earthlink.net/~lenyr/znrfamp2.htm Zinc Negative Resistance RF Amplifier for Crystal Sets and Regenerative Receivers Uses No Tubes or Transistors] {{Wayback|url=http://home.earthlink.net/~lenyr/znrfamp2.htm |date=20090606180315 }}. November 20, 2002. * [http://homepage.ntlworld.com/lapthorn/xtal.htm Crystal Set DX?] {{Wayback|url=http://homepage.ntlworld.com/lapthorn/xtal.htm |date=20070528195207 }} Roger Lapthorn G3XBM * [http://www.open2.net/sciencetechnologynature/worldaroundus/buildcrystalradio.html Building a crystal radio set] A guide to building a simple crystal radio receiver. * [http://www.makearadio.com/index.php Website which has a large selection of homebuilt crystal and tube radios built by Dave Schmarder.] * [http://www.boseinst.ernet.in/founder.html The Bose Institute] {{Wayback|url=http://www.boseinst.ernet.in/founder.html |date=20170428101236 }} * [http://web.mit.edu/varun_ag/www/bose.html Varun Aggarwal of MIT's page on Bose] {{Wayback|url=http://web.mit.edu/varun_ag/www/bose.html |date=20080415211726 }} * [http://www.crystal-sets.com/ British Crystal Set Definitive Information.] {{Wayback|url=http://www.crystal-sets.com/ |date=20110128162249 }} ==ተጨማሪ ንባብ== * Ellery W. Stone (1919). [http://books.google.com/books?id=MZTaMdOH7VIC Elements of Radiotelegraphy]. D. Van Nostrand company. 267 pages. * Elmer Eustice Bucher (1920). [http://books.google.com/books?id=TK-7a_BjUCwC The Wireless Experimenter's Manual: Incorporating how to Conduct a Radio Club]. * Milton Blake Sleeper (1922). [http://books.google.com/books?id=k8Wpg2wxDLcC Radio Hook-ups: A Reference and Record Book of Circuits Used for Connecting Wireless Instruments]. The Norman W. Henley publishing co.; 67 pages. * Robert Andrews Millikan, Henry Gordon Gale, Willard R. Pyle (1922). [http://books.google.com/books?id=JJJ-XdPg-lsC Practical physics]. Ginn. 472 pages. * JL Preston and HA Wheeler (1922) "Construction and operation of a simple homemade radio receiving outfit", Bu. of Standards, C-120: Apr. 24, 1922. * PA Kinzie (1996). Crystal Radio: History, Fundamentals, and Design. Xtal Set Society. * Thomas H. Lee, [http://books.google.com/books?id=DzcMK-2mFQUC The Design of CMOS Radio-Frequency Integrated Circuits] * Derek K. Shaeffer and Thomas H. Lee, [http://books.google.com/books?id=4IDLK8NMDBQC The Design and Implementation of Low-Power CMOS Radio Receivers] * Ian L. Sanders. Tickling the Crystal - Domestic British Crystal Sets of the 1920s; Volumes 1-5. BVWS Books (2000-2010). [[መደብ:አማተር ራዲዮ]] [[መደብ:ራዲዮን]] [[መደብ:እራስህ ስራ]] ir0yibapzvxjopgnvcvdalw8seqxbar 0 21350 392399 326578 2026-06-19T10:20:39Z ~2026-35820-89 59301 392399 wikitext text/x-wiki '''የባህር ዳር ሲታረስ ጓጉንቸር ሆድ ይብሳታል''' የ[[አማርኛ]] [[ምሳሌ]] ነው። 0 == ትርጉሙ == [[መደብ:ያልተተረጎመ ምሳሌ]] [[መደብ:ተረትና ምሳሌ]] pawtihqrpdyvin3ad3lr9knrye6o8zc 0 22575 392386 383244 2026-06-19T00:42:21Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392386 wikitext text/x-wiki == መግቢያ ሐተታ == == ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ እፅዋት ዝርዝር <ref>[[ኣበራ ሞላ]] (ዶክተር ) , http://www.ethiopic.com/aplants.htm {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/aplants.htm |date=20080224151756 }}</ref> == [[ሃብሃብ ]] [[ዘምባባ|ሆሳዕና ]] [[ለውዝ ]] [[ሊሻሊሾ ]] [[ላሎ ሓረግ ]] [[ልምጭ ]] [[ሎሚ ]] [[ሑንጨ ]]. [[ሓምሌ ቁልጭ ]] [[ሓረግ ]] [[ሓርሞ ]] [[መርዝ ]] [[መቅመቆ ]] [[መተሬ ]] [[መጭ ]] [[ሙሽ ]] [[ሙጃ ]] [[ሚጥሚጣ ]] [[ማሽላ ]] [[ማንጎ ]]. [[ምስር ]] [[ምጫምጮ ]] [[ሩማን ]] [[ሩዝ ]] [[ራስ ክምር ]] [[ሬት ]] [[ሮቃ ]] [[ሰለሪ ]] [[ሰሊጥ ]] [[ሰሪቲ ]] [[ሰርዶ ]] [[ሰናፍጭ ]] [[ሰንሰል ]] [[ሰንበሌጥ ]] [[ሰንዳፋ ]] [[ሰኮሩ ]] [[ሰገድ ]] [[ሱፍ ]] [[ሳማ ]]. [[ሳኮዮ ]] [[ስንደዶ ]] [[ስንዴ ]] [[ስኳር ድንች ]] [[ሶሌ ]] [[ሸምበቆ ]] [[ሸንኮራ ኣገዳ ]] [[ሻይ ]] [[ሽመል ]] [[ሽምብራ ]] [[ሽነት ]] [[ሽፈራው ]] [[ሾላ ]]. [[ቀላዋ ]] [[ቀረሮ ]] [[ቀረፋ ]] [[ቀርክሃ ]] [[ቀሰም ]] [[ቀበሪቾ ]] [[ቀንጠፋ ]] [[ቀይ ስር ]] [[ቀይ ሽንኩርት ]] [[ቀይ ባሕር ዛፍ ]] [[ቀይ እጣን ]] [[ቀጋ ]] [[ቀጠጥና ]] [[ቀጨሞ ]] [[ቁልቋል ]] [[ቁሙ ]] [[ቁርቁራ ]] [[ቁንደ በርበሬ ]] [[ቃውት ]] [[ቃጫ ]] [[ቄጠማ ]] [[ቅል ]] [[ቅምቦ ]] [[ቅርንፉድ ]] [[ቅንጭብ ]] [[ቆረንዲ ]] [[ቆሮ ሓጋግ ]] [[ቆስጣ ]] [[ቈማጤ ]] [[ቋራ ]] [[በለስ ]] [[በሉጥ ]] [[በርበሬ ]] [[በሶብላ ]] [[በሶብላ ]] [[በግ ]] [[በቆሎ ]] [[በደኔ ]] [[በጢሕ ]] [[ቡና ]] [[ቡራና ]] [[ቡሬ (ተክል)|ቡሬ ]] [[ቡክቡካ ]] [[ባሚያ ]] [[ባምባ ]] [[ባቄላ ]] [[ባዚንጀን ]] [[ባዬ ]] [[ቦዮና ]] [[ባጋና ]] [[ብርብራ ]] [[ብርቱካን (ፍሬ)|ብርቱካን ]] [[ብርጕድ ]] [[ብሳና ]] [[ቦዮና ]] [[ተልባ ]] [[ተቀጥላ ]] [[ቱልት ]] [[ቲማቲም ]] [[ቲኒ ]] [[ቴምር ]] [[ትምባሆ ]] [[ትሩማንትሪ ]] [[ትርንጎ ]] [[ችፍርግ ]] [[ነጭ ሽቶ ]] [[ነጭ ሽንኩርት ]] [[ነጭ ባሕር ዛፍ ]] [[ነጭ ኣውጥ ]] [[ነጭ ኣዝሙድ ]] [[ኑግ ]] [[ኣለብላቢት ]] [[ኣላያ ]] [[ኣልቅም ]] [[ኣመራሮ ]] [[ኣማቅጥ ]] [[ኣሜከላ ]] [[ኣምበሾክ ]] [[ኣምባሩድ ]] [[ኣረንቾ ]] [[ኣረጨኔ ]] [[ኣሪቲ ]] [[ኣሳግርት ]] [[ኣሹት ]] [[ኣቆራርጪኝ ]] [[ኣበቃ ]] [[ኣበባ ጎመን ]] [[ኣባሎ ]] [[ኣብሽ ]] [[ኣተር ]] [[ኣናሺሎዝ ]] [[ኣናናስ ]] [[ኣንጨባ ]] [[ኣንጮቴ ]] [[ኣኩኩ ]] [[ኣክርማ ]] [[ኣውጥ ]] [[ኣዛምር ]] [[ኣዞ ሓረግ ]] [[ኣደስ ]] [[ኣደንጓሬ ]] [[ኣደይ ኣበባ ]] [[ኣጃ ]] [[ኣጆ ]] [[ኣጋም ]] [[ኣጠፋሪስ ]] [[ኣጡምባር ]] [[ኣጣጥ ]] [[ኣጥቋር ]] [[እምቧይ ]] [[እምቧጮ ]] [[እሪራዮ ]] [[እርድ ]] [[እባን ]] [[እንሰት ]] [[እንስላል ]] [[እንስላል ]] [[እንስላል ]] [[እንሶስላ]] [[ሂና ]] [[እንቆቆ ]] [[እንክርዳድ ]] [[እንኮይ ]] [[እንዳሁላ ]] [[እንዶድ ]] [[እንጆሬ ]] [[እንጎችት ]] [[እንጭብር ]] [[እጸ ጳጦስ ]] [[እጸ ፋርስ ]] [[ኦሜድላ ]] [[ኦሮሞ ድንች ]] [[ኧህብ ]] [[ከርቤ ]] [[ከሴ ]] [[ከኩሪ ]] [[ኩሳዬ ]] [[ካሮት ]] [[ክትክታ ]] [[ኮረሪማ ]] [[ኮረሪማ ]] [[ኮርች ]] [[ኮሰረት ]] [[ኮሶ ]] [[ኮሸሽላ ]] [[ኮሽም ]] [[ኮባ ]] [[ኮቴሃሬ ]] [[ወርቅ በሜዳ ]] [[ወሸሽላ ]] [[ወይራ ]] [[ወይን ]] [[ወገርት ]] [[ወፋኣንቁር ]] [[ወፍጠጭ ]] [[ዋርካ (ዛፍ)|ዋርካ ]] [[ዋንዛ ]] [[ዘምባባ ]] [[ዘንጋዳ ]] [[ዘይቱን ]] [[ዝንጅብል ]] [[ዝግባ ]] [[የምድር በርበሬ ]] [[የምድር እምቧይ ]] [[የሰይጣን ዱባ ]] [[የሸዋ ኣረም ]] [[የቁራኣምሽ ]] [[የቆላ ኣባሎ ]] [[የቆላ እንጨት ]] [[የቆላ ጅብራ ]] [[የዥብ ምርኩዝ ]] [[የደጋ ኣባሎ ]] [[ያቱ ]] [[ዬሮ ]] [[ደማ ከሴ ]] [[ደሬ ]] [[ደወኒ ግራር ]] [[ደደሆ ]] [[ደጅምባል ]] [[ዱባ ]] [[ዱቤ ]] [[ዳጉሳ ]] [[ድምብላል ]] [[ድንች ]] [[ድንገተኛ ]] [[ድኩን ]] [[ድግጣ ]] [[ዶክማ ]] [[ዶግ ]] [[ጀሞ ]] [[ጃምቦ ]] [[ገብስ ]]. [[ጉሎ ]] [[ጉመሮ ]] [[ጉራ ሃሬ ]] [[ጉንያቶ ]]. [[ጉጄ ]] [[ጊሜ ]] [[ጋሜ ]] [[ጋምቤላ ]] [[ጋጃ ]] [[ጌሾ ]]. [[ግራዋ ]] [[ግሽጣ ]] [[ግቻ ]] [[ጎመንዘር ]] [[ጎርጎ ]] [[ጎቢል ]] [[ጎደሬ ]] [[ጓሳ ]] [[ጓያ ]] [[ጠንበለል ]] [[ጠዬ ]] [[ጠጅ ሳር ]] [[ጤና ኣዳም ]] [[ጤፍ ]] [[ጥቁር ሓረግ ]] [[ጥቁር ኣዝሙድ ]] [[ጥቁር እንጨት ]] [[ጥቅል ጎመን ]] [[ጥንጁት ]] [[ጥድ ]] [[ጽድ ]] [[ ጋቲራ ]] [[ጥጥ ]]. [[ጦስኝ ]] [[ጨባ ]]- [[ጨጎጊት ]] [[ጫት ]] [[ጭርቶ ]] [[ጽጌ ረዳ ]] [[ፈንዲሻ ]] [[ፌጦ ]] [[ፍልፍሌ ]] [[ፍጁል ]] [[ፓፓዬ ]] [[ፖም ]] ==ማጣቀሻ == https://web.archive.org/web/20080224151756/http://www.ethiopic.com/aplants.htm <references/> [[መደብ:የኢትዮጵያ እጽዋት|*]] la01vxmrnithlo4kzor5l3sx4ddguf3 0 32748 392395 382124 2026-06-19T08:59:44Z ~2026-35693-87 59300 INSERTED A GRAMATICAL CORRECTION 392395 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = ኅምራዊ | name = ጓጉንቸር | fossil_range = [[ትራይሲክ]] | image = Australia green tree frog (Litoria caerulea) crop.jpg | image_width = 240px | image_caption = [[የዛፍ ጓጉንቸር]] | regnum = [[እንስሳ]] | phylum = [[አምደስጌ]] | classis = [[አምፊቢያን]] | ordo = '''ጓጉንቸር''' Anura | ordo_authority = [[ብላሲየስ ሜሬም]], 1820 | range_map = Frog distribution.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = የጓጉንቸሮች ስብጥር ካርታ }} '''ጓጉንቸር''' የ[[አምፊቢያን]] ዓይነት [[እንስሳ]] ስትሆን በውሃ አካባቢ ኑሮዋን ትመራለች። ከ[[እንቁራሪት]] እና [[ጉርጥ]] ይልቅ ሰውነቷ የለሰለሰ ነው። የኋላ እግሮቿም ረዣዥም ስለሆኑ ከመራመድ ይልቅ መዝለል ማለት ይቀናታል። ጓጉንቸር፣ እንደማንኛውም አምፊቢያን፣ በ[[ውሃ]] ውስጥና እና በደረቅ [[ምድር]] ላይ መኖር ትችላለች። የሆኖ ሆኖ ጓጉንቸር ጨው ባለበት ውሃ፣ ለምሳሌ በ[[ውቅያኖስ]] ውስጥ መኖር አትችልም፤ ትሞታለች። ጓጉንቸርን መግድል ጠንቅ አለው፤ ምክንያቱም ጓጉንቸር በሽታ አስተላላፊ [[ትንኝ|ትንኞችን]] ስለምትመገብ፣ እርሷ ስትሞት፣ እንደ [[ወባ]] አስተላላፊ ያሉ ትንኞች በብዛት መራባት ይችላሉና። ስለሆነም፣ የጓጉንቸር መኖር ጥቅሙ ከፍተኛ ነው። በዘመናዊ [[ሥነ ሕይወት]] ረገድ፣ ክፍለመደቡ ሁሉ «ጓጉንቸር» ተብሏል፤ ከዚህም ውስጥ ብዙ አስተኔዎች በተለመደ «እንቁራሪት» እና ከነርሱም አንዱ አስተኔ «ጉርጥ» ይባላል። == ተረትና ምሳሌ == * [[የባህር ዳር ሲታረስ ጓጉንቸር ሆድ ይብሳታል አሉ|የባህር ዳር ሲታረስ ጓጉንቸር ሆድ ይብሳታል]] {{መዋቅር}} [[መደብ:አምፊቢያን]] [[መደብ:ወባ]] h2kvx2heiq8zf7bcuvr7p86lyjtfc1s 392397 392395 2026-06-19T10:17:00Z ~2026-35820-89 59301 አንድ ለውጥ [[Special:Diff/392395|392395]] ከ[[Special:Contributions/~2026-35693-87|~2026-35693-87]] ([[User talk:~2026-35693-87|ውይይት]]) ገለበጠ 392397 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = ኅምራዊ | name = ጓጉንቸር | fossil_range = [[ትራይሲክ]] | image = Australia green tree frog (Litoria caerulea) crop.jpg | image_width = 240px | image_caption = [[የዛፍ ጓጉንቸር]] | regnum = [[እንስሳ]] | phylum = [[አምደስጌ]] | classis = [[አምፊቢያን]] | ordo = '''ጓጉንቸር''' Anura | ordo_authority = [[ብላሲየስ ሜሬም]], 1820 | range_map = Frog distribution.png | range_map_width = 240px | range_map_caption = የጓጉንቸሮች ስብጥር ካርታ }} '''ጓጉንቸር''' የ[[አምፊቢያን]] ዓይነት [[እንስሳ]] ስትሆን በውሃ አካባቢ ኑሮዋን ትመራለች። ከ[[እንቁራሪት]] እና [[ጉርጥ]] ይልቅ ሰውነቷ የለሰለሰ ነው። የኋላ እግሮቿም ረዣዥም ስለሆኑ ከመራመድ ይልቅ መዝለል ማለት ይቀናታል። ጓጉንቸር፣ እንደማንኛውም አምፊቢያን፣ በ[[ውሃ]] ውስጥና እና በደረቅ [[ምድር]] ላይ መኖር ትችላለች። የሆኖ ሆኖ ጓጉንቸር ጨው ባለበት ውሃ፣ ለምሳሌ በ[[ውቅያኖስ]] ውስጥ መኖር አትችልም፤ ትሞታለች። ጓጉንቸርን መግድል ጠንቅ አለው፤ ምክንያቱም ጓጉንቸር በሽታ አስተላላፊ [[ትንኝ|ትንኞችን]] ስለምትመገብ፣ እርሷ ስትሞት፣ እንደ [[ወባ]] አስተላላፊ ያሉ ትንኞች በብዛት መራባት ይችላሉና። ስለሆነም፣ የጓጉንቸር መኖር ጥቅሙ ከፍተኛ ነው። በዘመናዊ [[ሥነ ሕይወት]] ረገድ፣ ክፍለመደቡ ሁሉ «ጓጉንቸር» ተብሏል፤ ከዚህም ውስጥ ብዙ አስተኔዎች በተለመደ «እንቁራሪት» እና ከነርሱም አንዱ አስተኔ «ጉርጥ» ይባላል። == ተረትና ምሳሌ == * [[የባህር ዳር ሲታረስ ጓጉንቸር ሆድ ይብሳታል]] {{መዋቅር}} [[መደብ:አምፊቢያን]] [[መደብ:ወባ]] bp1c0n6xyi9qa6qvdemtlw4dplfjne6 0 34076 392379 246620 2026-06-18T23:48:28Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392379 wikitext text/x-wiki {{አለት ፍልፍል |ስም = ዞዝ አምባ ጊዮርጊስ |infoboxwidth= 22.8em |ስዕል = [[ስዕል:ዞዝ አምባ ጊዮርጊስ.jpg|200px]] |ስዕልcaption = ዞዝ አምባ ጊዮርጊስ |አገር = [[ኢትዮጵያ]] |ዓይነት = አለት ፍልፍል |አካባቢ = በለሳ |ሌላ ስም = ባዞዝ |ዓመት = |አደጋ = |Extension = |locmapin = Ethiopia |relief = 1 |latitude = 12.4 |longitude =38.1667 |map_caption = ኢትዮጵያ ውስጥ ያለ }} '''ዞዝ አምባ ጊዮርጊስ''' አሰራሩ [[ቤተ አባ ሊባኖስ]]ን የሚያስታውስ በ[[በለሳ ወረዳ]] ፣ ሰሜን ጎንደር የሚገኝ አለት ፍልፍል ቤተክርስቲያን ነው። እንደ ታሪክ አጥኝው [[ክላውድ ለ ፔጅ]] አንድ አንዱ የዚህ ቤተክርስቲያን አቅድ ከ[[ላሊበላ]] አብያተ ክርስቲያናት በፊት ይሰራበት የነበር ዓይነት ሲሆን፣ ሌሎቹ ደግሞ ከላሊበላ በኋላ በተሰሩ አብያተ ክርስቲያናት ያሉ አይነቶች ናቸው። ስለሆነም ቤተክርስቲያኑ ከላሊበላ አብያተክርስቲያነት በፊት ወይንም በኋላ እንደተሰራ ለማዎቅ እንዳልቻለ ያትታል<ref>Mercier Jacques, Lepage Claude. Une église lalibelienne: Zoz Amba. In: Annales d'Ethiopie. Volume 18, année 2002. pp. 149-154. [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/ethio_0066-2127_2002_num_18_1_1017 ኢንተርኔት]</ref>። == የውጭ ማያያዣ == *[http://gmap3d.com/?c=et&UF=-622597&UN=-879930&DG=MT የአካባቢው ካርታ]] *[http://static.panoramio.com/photos/original/16103984.jpg {{Wayback|url=http://static.panoramio.com/photos/original/16103984.jpg |date=20160305073750 }} ፓኖራማ ፎቶ]] ==ማጣቀሻ== <references/> [[መደብ:በለሳ]] [[መደብ:አለት ፍልፍል አብያተ ክርስቲያናት]] aebh0r82sisv5gxvacrmgimn7ucc8dw 0 36525 392384 392032 2026-06-19T00:32:00Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392384 wikitext text/x-wiki ==የአገራት ዝርዝር== {| class="sortable wikitable" border="0" cellpadding="0" style="background:white; text-align:left; font-size'':95%; border-collapse'':collapse; border'':0 solid #aaa;" |- !width=35%|አጭርና ይፋዊ ስያሜዎች ! style="width:12.5%;"|የ[[ተመድ]] አባል? ! style="width:12.5%;"|የልዑላዊነት ክርክር? {{#tag:ref|በዚሁ ዓምድ ውስጥ በአንድ አገር መላው ግዛት ላይ ያለው ክርክር ሲኖር ብቻ ያመልክታል። በአገሩ ከፊል ላይ የሥልጣን ክርክር ሲኖር «ተጨማሪ መረጃ» በሚል ዓምድ ይገኛል።|group="ነጥብ"}} !class="unsortable"|ተጨማሪ መረጃ {{#tag:ref|ተጨማሪ መረጃ፦ * የአገሩ ሉአላዊነት በሙሉ ካልተቀበለ በስንት አገሮች እንደ ተቀበለ፣ * [[የአውሮፓ ሕብረት]] አባል ከሆነ፣<ref name=EU group="ነጥብ"/> * any [[Dependent territory#Summary by country|overseas dependencies]], if applicable, which are generally not part of the territory of the sovereign state, * [[ፌዴራሲዮን]] (ፌዴራላዊ ሕብረት መንግሥት) ከሆነ፣ * በአገሩ ግዛት ውስጥ [[የራስ-ገዥ ክልሎች ዝርዝር በየአገሩ|የራስ ገዥ ክልሎች]] ካሉ፣ * አንድ ሰው የብዙ አገሮች ርዕሰ መንግሥት የሚሆንበት ሁኔታ ካለ፣ * any major [[List of territorial disputes|territorial disputes]], * በአንድ አገር ቢያንስ የተቀበለ [[የስደት መንግሥት]] ካለ።|group="ነጥብ"}} |- style="background:Darkgrey;" |align=center|<span style="display:none">A AAA</span> |<span style="display:none">A AAA</span> |<span style="display:none">A AAA</span> | |- style="background:Lightgrey;" class="sortbottom" |align=center|<span style="display:none">ZZZ</span>↓ [[የተመድ አባላት]] ወይም [[የተመድ ተመልካች አገራት]] ↓ |<span style="display:none">A AAA</span> |<span style="display:none">ZZZ</span> | |- |valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>አብካዚያ → [[#አብካዚያ|አብካዚያ]] |<span style="display:none">UN member state</span> |<span style="display:none">None</span> {{extent}} |- |valign=top|<span id="አፍጋኒስታን"></span>'''{{flag|አፍጋኒስታን}}'''&nbsp;– የአስጋኒስታን እስላማዊ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="አልባኒያ"></span>'''{{flag|አልባኒያ}}'''&nbsp;– የአልባኒያ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="አልጄሪያ"></span>'''{{flag|አልጄሪያ}}'''&nbsp;– የአልጄሪያ ሕዝባዊ ዴሞክራቲክ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="አንዶራ"></span>'''{{flag|አንዶራ}}'''&nbsp;– የአንዶራ ልዑላዊነት |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአንዶራ መንግሥት ልዑል ሹመት በ[[ፈረንሳይ]] ፕሬዝዳንትና በ[[ኡርዠል አገረ ስብከት]] ኤጲስ ቆጶስ ([[የሮማ ካቶሊክ ቤተ ክርስቲያን]]) በጋራ ይካፈላል።<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/992562.stm#leaders |title=Andorra country profile |publisher=BBC News |accessdate=8 November 2011}}</ref> |- |valign=top|<span id="አንጎላ"></span>'''{{flag|አንጎላ}}'''&nbsp;– የአንጎላ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="አንቲጋ እና ባርቡዳ"></span>'''{{flag|አንቲጋ እና ባርቡዳ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}አንቲጋ እና ባርቡዳ [[የኮመንዌልዝ ግዛት]] ነው።<ref name=realm group="ነጥብ">የኮመንዌልዝ ግዛቶች [[የአገራት ኮመንዌልዝ]] አባላት ናቸው። ግዛቶቹ ነጻነት ያላቸውና ራሳቸውን የቻሉ ሲሆኑ የሁላቸው መንግሥት መሪ በይፋ [[ዳግማዊት ንግሥት እልሳቤጥ]] ናቸው።</ref>በአገሩ ውስጥ [[ባርቡዳ]] ራስ-ገዥ ክልል ነው። <ref name=autonomous group="ነጥብ">ስለ ራስ-ገዥ ክልሎች በተጨማሪ ለመረዳት [[የራስ-ገዥ ክልሎች ዝርዝር በየአገሩ]] ይዩ።</ref><ref>{{cite web | author = Government of Antigua and Barbuda | title = Chapter 44: The Barbuda Local Government Act | work = Laws of Antigua and Barbuda | url = http://www.laws.gov.ag/acts/chapters/cap-44.pdf | accessdate = 2010-11-10 | archivedate = 2011-07-06 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110706071022/http://www.laws.gov.ag/acts/chapters/cap-44.pdf }}</ref> |- |valign=top|<span id="አርጀንቲና"></span>'''{{flag|አርጀንቲና}}'''&nbsp;– አርጀንቲን ሪፐብሊክ <ref group="ነጥብ">በአርጀንቲና ሕገ መንግሥት መሠረት (አንቀጽ 35) የሚከተሉት ስያሜዎች በይፋ ይቀበላሉ፦ «አርጀንቲን ሬፐብሊክ»፣ «አርጀንቲን ሕብረት» ወይም «የሪዮ ዴ ላ ፕላታ ተባባሪ ክፍላገራት»፤ ከዚህ በላይ በሕግጋት ውስጥ «አርጀንቲን ብሔር» እንዲባል ተመሠረተ።</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}አርጀንቲንና የ23 ክፍላገሮችና አንድ ራስ-ገዥ ከተማ [[ፌዴራሲዮን]] ነው። እንግሊዝ በሚያስተዳድራቸው [[የፋልክላንድ ደሴቶች]] እና [[ደቡብ ጂዮርጅያ እና ደቡብ ሳንድዊች ደሴቶች]] ላይ ባለው ሥልጣን አርጀንቲና ይገባኛል ባይ ነው።<ref name=dis>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |title=Disputes - International |publisher=CIA World Factbook |accessdate=8 November 2011 |archivedate=14 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110514215411/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html }}</ref> አርጀንቲና ደግሞ በ[[አርጀንቲን አንታርክቲካ]] ላይ እንደ ብሔራዊ ግዛት ይገባኛል ይላል። በይፋ የ[[ቲዬራ ዴል ፍዌጎ፣ አንታርክቲካና የደቡብ አትላንቲክ ደሴቶች]] ክፍላገር ክፍል ሲሆን እንግሊዝና ቺሌ ደግሞ ይህን ግዛት በከፊል ይገባኛል ይላሉ።<ref name=ANT group="ነጥብ">The continent of [[Antarctica]], including its outlying islands south of 60°S, are held in abeyance under the terms of the [[Antarctic Treaty System]]. Under this treaty, territorial claims in this region are neither recognised nor disputed. Claimant countries are Argentina, Australia, Chile, France, New Zealand, Norway, and the United Kingdom, with all those save Argentina and Chile mutually recognising each others claims.</ref><ref>{{Cite book|author=Government of the United States, Congress, Office of Technology Assessment|title=Polar prospects: a minerals treaty for Antarctica|page=43|publisher=United States Government Printing Office|year=1989|isbn=978-1-4289-2232-7}} "Mutual recognition of claims has been limited to Australia, France, New Zealand, Norway, and the United Kingdom ... Chile and Argentina do not recognize each other's claims ..."</ref> |- |valign=top|<span id="አርሜኒያ"></span>'''{{flag|አርሜኒያ}}'''&nbsp;– የአርሜኒያ ሬፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ | style="background:LightCoral;"|በ[[ፓኪስታን]] አልተቀበለም።<ref>[http://www.foreignaffairscommittee.org/includes/content_files/Report%2021%20-%20Visit%20to%20Azerbaijan.pdf Pakistan Worldview - Report 21 - Visit to Azerbaijan] {{Wayback|url=http://www.foreignaffairscommittee.org/includes/content_files/Report%2021%20-%20Visit%20to%20Azerbaijan.pdf |date=20090219074354 }} Senate of Pakistan&nbsp;— Senate foreign relations committee, 2008</ref><ref>[http://www.today.az/news/politics/30102.html Nilufer Bakhtiyar: "For Azerbaijan Pakistan does not recognise Armenia as a country"] 13 September 2006 [14:03] - Today.Az</ref></span> {{extent}} |- |valign=top|<span id="አውስትራሊያ"></span>'''{{flag|አውስትራሊያ}}'''&nbsp;– የአውስትራሊያ ኮመንዌልዝ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}አውስትራሊያ [[የኮመንዌልዝ ግዛት]]<ref name=realm group="ነጥብ"/> ሲሆን የ6 ክፍላገሮችና የ10 ግዛቶች ፌዴራሲዮን ነው። የአውስትራሊያ አፍዓዊ ግዛቶች የሚከተሉ ናቸው፦ * {{noflag|[[አሽሞር እና ካርቲር ደሴቶች]]}} * {{noflag|[[የአውስትራሊያ አንታርክቲክ ግዛት]]}} <ref name=ANT group="ነጥብ"/> * {{flag|ክሪስማስ ደሴት}} * {{flag|ኮኮስ (ኪሊንግ) ደሴቶች}} * {{noflag|[[የኮራል ባሕር ደሴቶች ግዛት]]}} * {{noflag|[[ህርድ ደሴትና ማክዶናልድ ደሴቶች]]}} * {{flag|ኖርፈክ ደሴት}} |- |valign=top|<span id="ኦስትሪያ"></span>'''{{flag|ኦስትሪያ}}'''&nbsp;– የኦስትሪያ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል ሲሆን{{#tag:ref|[[የአውሮፓ ሕብረት]] 27 አባላት ሉአላዊነታቸውን በከፊል (በሕግ አማካሪ፣ አስፈጻሚና ችሎታዊ ሥልጣናት ረገድ) ለሕብረቱ አዛውረዋል። <ref>[http://europa.eu/abc/european_countries/eu_members/index_en.htm Europa], retrieved 28 February 2011</ref>|name=EU|group="ነጥብ"}} ኦስትሪያ የ9 ክፍላገሮች (ቡንደስላንደር) [[ፌዴራሲዮን]] ነው። |- |valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>አዛዋድ → [[#አዛዋድ|አዛዋድ]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> {{extent}} |- |valign=top|<span id="አዘርባይጃን"></span>'''{{flag|አዘርባይጃን}}'''&nbsp;– የአዘርባይጃን ሬፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}አዘርባይጃን 2 ራስ-ገዥ አውራጃዎች አሉት፦ [[ናቅቺቫን]] እና [[ናጎርኖ-ካራባቅ]] (''Dağlıq Qarabağ'') ናቸው።<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> በናጎርኖ-ካራባቅ [[#ናጎርኖ-ካራባቅ|ተግባራዊ ነፃ መንግሥት]] ተመሠርቷል። |- |valign=top|<span id="ባሃማስ"></span>'''{{flag|ባሃማስ}}'''&nbsp;– የባሃማስ ኮመንዌልዝ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ባሃማስ [[የኮመንዌልዝ ግዛት]] ነው።<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="ባሕሬን"></span>'''{{flag|ባሕሬን}}'''&nbsp;– የባሕሬን ንጉዛት |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ባንግላዴሽ"></span>'''{{flag|ባንግላዴሽ}}'''&nbsp;– የባንግላዴሽ ሕዝባዊ ሬፑብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ባርቤዶስ"></span>'''{{flag|ባርቤዶስ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ባርቤዶስ [[የኮመንዌልዝ ግዛት]] ነው።<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="ቤላሩስ"></span>'''{{flag|ቤላሩስ}}'''&nbsp;– የቤላሩስ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቤልጅግ"></span>'''{{flag|ቤልጅግ}}'''&nbsp;– የቤልጅግ ንጉዛት |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል ሲሆን<ref name=EU group="ነጥብ" /> ቤልጅግ ኅብረተሠቦቹና ክልሎቹ በየቋንቋ መሠረት የሚለያይበት ፌዴራሲዮን ነው። |- |valign=top|<span id="ቤሊዝ"></span>'''{{flag|ቤሊዝ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ቤሊዝ [[የኮመንዌልዝ ግዛት]] ነው።<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="ቤኒን"></span>'''{{flag|ቤኒን}}'''&nbsp;– የቤኒን ሪፐብሊክ <ref group="ነጥብ">ስያሜው እስከ 1967 ዓ.ም. ድረስ በይፋ [[ዳሆሜ]] ተባለ።</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቡታን"></span>'''{{flag|ቡታን}}'''&nbsp;– የቡታን ንጉዛት |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቦሊቪያ"></span>'''{{flag|ቦሊቪያ}}'''&nbsp;– ብዙ ብሔር ያለው ሀገረ ቦሊቪያ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቦስኒያና ሄርጸጎቪና"></span>'''{{flag|ቦስኒያና ሄርጸጎቪና}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ቦስኒያና ሄርጸጎቪና የሁለት አባላት ፌዴራሲዮን ነው፤ እነርሱም [[የቦስኒያና ሄርጸጎቪና ፌዴራሲዮን]] እና [[ሬፑብሊካ ስርፕስካ]] ናቸው።<ref group="ነጥብ">ስለ ቦስኒያና ሄርጸጎቪና አከፋፈል ለመረዳት፣ [[የደይተን ስምምነት]] እና [http://www.ohr.int/dpa/default.asp?content_id=380 አጠቃላይ መዋቅር ስምምነት ለሰላም በቦስኒያና ሄርጸጎቪና] {{Wayback|url=http://www.ohr.int/dpa/default.asp?content_id=380 |date=20150604163946 }} (14 ዲሴምበር 1995 እ.ኤ.አ.) ጽሑፍ ይዩ።. Office of the High Representative. {{en}}</ref> |- |valign=top|<span id="ቦትስዋና"></span>'''{{flag|ቦትስዋና}}'''&nbsp;– የቦትስዋና ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ብራዚል"></span>'''{{flag|ብራዚል}}'''&nbsp;– የብራዚል ፌዴራስያዊ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ብራዚል የ26 ክፍላገራትና የ1 ፌዴራላዊ ወረዳ [[ፌዴራሲዮን]] ነው። |- |valign=top|<span id="ብሩነይ"></span>'''{{flag|ብሩነይ}}'''&nbsp;– ሀገረ ብሩነይ፣ የሰላም ማደሪያ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ብሩነይ በ[[ስፕራትሊ ደሴቶች]] ላይ በከፊል ይገባኛል ይላል።<ref name=Spratly group="ነጥብ">የ[[ስፕራትሊ ደሴቶች]] ግዛት በ[[ቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ]]፣ [[የቻይና ሪፐብሊክ]]፣ [[ቬትናም]]፣ በከፊሉም በብሩነይ፣ [[#ማሌዢያ|ማሌዢያ]]፣ እና [[#ፊሊፒንስ|ፊሊፒንስ]] የተከረከረ ነው። ከብሩነይ በስተቀር፣ እያንዳንዱ የዴሴቶቹን ከፊል ይዟል።</ref> |- |valign=top|<span id="ቡልጋሪያ"></span>'''{{flag|ቡልጋሪያ}}'''&nbsp;– የቡልጋሪያ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="ቡርኪና ፋሶ"></span>'''{{flag|ቡርኪና ፋሶ}}''' <ref group="ነጥብ">ወይም ቡርኪና፣ ቀድሞ እስከ 1976 ዓ.ም. ድረስ ስሙ በይፋ «ላይኛ ቮልታ» ነበረ።</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="በርማ"></span>'''{{flag|በርማ}}'''&nbsp;– የምያንማር ህብረት ሪፐብሊክ<ref group="ነጥብ">በ1981 ዓ.ም. በርማ ስሙን በይፋ ወደ «ምያንማር» ቀየረ። በ2003 ዓ.ም.፣ ከ«የምያንማር ኅብረት» ወደ «የምያንማር ኅብረት ሪፐብሊክ» ተቀየረ።</ref><ref>{{Cite news|title=Myanmar gets new flag, official name, anthem|url=http://ca.reuters.com/article/topNews/idCATRE69K2HM20101021|publisher=Reuters|date=21 October 2010|accessdate=22 October 2010|archivedate=27 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427194356/http://ca.reuters.com/article/topNews/idCATRE69K2HM20101021}}</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቡሩንዲ"></span>'''{{flag|ቡሩንዲ}}'''&nbsp;– የቡሩንዲ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ካምቦዲያ"></span>'''{{flag|ካምቦዲያ}}'''&nbsp;– የካምቦዲያ ንጉዛት |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ካሜሩን"></span>'''{{flag|ካሜሩን}}'''&nbsp;– የካሜሩን ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ካናዳ"></span>'''{{flag|ካናዳ}}''' <ref group="ነጥብ">አሁን የአገሩ ሕጋዊ ስም «ካናዳ» ብቻ ነው፤ «የካናዳ ግዛት» አሁን አይጠቀምም።</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ካናዳ [[የኮመንዌልዝ ግዛት]]<ref name=realm group="ነጥብ"/> ሲሆን የ10 ክፍላገራትና 3 ግዛቶች ፌዴራሲዮን ነው። |- |valign=top|<span id="ኬፕ ቨርድ"></span>'''{{flag|ኬፕ ቨርድ}}'''&nbsp;– የኬፕ ቨርድ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="የመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ"></span>'''{{flag|የመካከለኛው አፍሪካ ሪፐብሊክ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቻድ"></span>'''{{flag|ቻድ}}'''&nbsp;– የቻድ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቺሌ"></span>'''{{flag|ቺሌ}}'''&nbsp;– የቺሌ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}[[ፋሲካ ደሴት]] እና [[ዋን ፌርናንዴዝ ደሴቶች]] በ[[ቫልፓራይሶ አውራጃ]] ውስጥ የቺሌ «ልዩ ግዛቶች» ናቸው። ቺሌ በ[[አንታርክቲካ]] ከፊል ላይ እንደ [[ማጋያኔስ እና አንታርክቲካ ቺሌና አውራጃ]] ክፍል ይግባኝ ይላል። እንግሊዝና አርጀንቲና ደግሞ በዚህ ክፍል ውስጥ ይግባኝ ባዮች ናቸው።<ref name=ANT group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="ቻይና"></span>'''{{flag|ቻይና}}'''&nbsp;– የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ<ref name="ChinaTaiwan" group="ነጥብ">[[የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ]] በተለመደ «ቻይና» ሲባል [[የቻይና ሪፐብሊክ]] በተለመደ «ታይዋን» ይባላል። አንዳንዴ የቻይና ሪፐብሊክ ደግሞ «[[ቻይናዊ ታይፔ]]» ተብሎ በይፋ ይታወቃል።</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|የቻይና ሪፐብሊክ}} {{extent}}የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ አምስት ራስ-ገዥ አውራጃቆች አሉት፤ [[ጓንግሢ]]፣ [[ውስጣዊ ሞንጎሊያ]]፣ [[ኒንግሥያ]]፣ [[ሢንጅያንግ]] እና [[ቲቤት ራስ-ገዥ አውራጃ|ቲቤት]] ናቸው።<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> በተጨማሪ፣ በሚከተሉት [[የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ልዩ አስተዳደራዊ አውራጃ|ልዩ አስተዳደራዊ አውራጃዎች]] ላይ ሥልጣን አለው፦ * {{flag|ሆንግ ኮንግ}} * {{flag|ማካው}} ደግሞ በሚከተሉት ግዛቶች ላይ ይግባኝ ይላል፦ * [[ታይዋን]] እና የተዛመዱት ደሴቶች [[ኰሞይ]]፣ [[ማጹ ደሴቶች|ማጹ]]፣ [[ፕራታስ ደሴቶች|ፕራታስ]] እና [[ኢቱ አባ ደሴት|ኢቱ አባ]] በቻይና ሪፐብሊክ ይገዛሉ፤ የቻይና ሪፐብሊክ ደግሞ በመላው ቻይና ላይ ይግባኝ ይላል፤<ref name="TAI2" group="ነጥብ"/> * [[ፓራሴል ደሴቶች]] (የተከራከረ)<ref name=Paracel group="ነጥብ">[[ቬትናም]]ና [[የቻይና ሪፐብሊክ]] ደግሞ በፓራሴል ደሴቶች ላይ ይግባኝ ባዮች ናቸው።</ref> * [[ስፕራትሊ ደሴቶች]] (የተከራከረ)<ref name=Spratly group="ነጥብ"/> * [[ደቡብ ቲቤት]] (በ[[#ሕንድ|ሕንድ]] እንደ [[አሩናቻል ፕራዴሽ]] ክፍል የተገዛ)። [[አክሳይ ቺን]] በቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ የተገዛ ሲሆን ሕንድ እንደ [[ጃሙና ካሽሚር]] ክፍል ይግባኝ ይላል።<ref name=Kashmir group="ነጥብ"/> 22 የተ.መ.ድ. አባላት እና [[ቫቲካን]] የቻይናን ሕዝባዊ ሪፐብሊክ አይቀብሉምና በፈንታው የቻይናን ሪፐብሊክ (ታይዋንን) ይቀብላሉ።<ref group="ነጥብ">ደግሞ [[ከቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ጋራ ዲፕሎማቲካዊ ግንኙነት የተመሠረተባቸው ወቅቶች ዝርዝር]] እና [[የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክ ውጭ አገር ግንኙነት]]።</ref> |- |valign=top|<span id="ኮሎምቢያ"></span>'''{{flag|ኮሎምቢያ}}'''&nbsp;– የኮሎምቢያ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ኮሞሮስ"></span>'''{{flag|ኮሞሮስ}}'''&nbsp;–የኮሞሮስ ኅብረት |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}ኮሞሮስ የ3 ደሴቶች ፌዴራሲዮን ሲሆን በፈረንሳይ በተገዛ ደሴት [[ማዮት]] ላይ 4ኛው ሆኖ ይግባኝ ይላል።<ref name=federal group="ነጥብ">ስለ ፌዴራላዊ መንግሥታት ለመረዳት፣ [[ፌዴራሲዮን]] ይዩ።</ref><ref>የኮሞሮስ ሕገ መንግሥት፣ አንቀጽ 1።</ref> ኮሞሮስና ማዳጋስካር ደግሞ በፈረንሳይ በተገዛው [[ባንክ ዱ ዠይሲር]] ላይ ይግባኝ ይላሉ።<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="ኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ"></span>'''{{flag|ኮንጎ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ}}''' (ኮንጎ-ኪንሻሳ) <ref group="ነጥብ">ደግሞ ኮንጎ-ኪንሻሳ ይባላል። ከ1963 እስከ 1989 ዓ.ም. ድረስ፣ ስሙ በይፋ [[ዛዪር]] ነበረ።</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ኮንጎ ሪፐብሊክ"></span>'''{{flag|ኮንጎ ሪፐብሊክ}}''' (ኮንጎ-ብራዛቪል) |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ኮስታ ሪካ"></span>'''{{flag|ኮስታ ሪካ}}'''&nbsp;– የኮስታ ሪካ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ኮት ዲቯር"></span>'''{{flag|ኮት ዲቯር}}'''&nbsp;– የኮት ዲቯር ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ክሮኤሽያ"></span>'''{{flag|ክሮኤሽያ}}'''&nbsp;– የክሮኤሽያ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ኩባ"></span>'''{{flag|ኩባ}}'''&nbsp;– የኩባ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ቆጵሮስ"></span>'''{{flag|ቆጵሮስ}}'''&nbsp;– የቆጵሮስ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ | style="background:LightCoral;"|በ[[#ቱርክ|ቱርክ]] ወይም በ[[#ስሜን ቆጵሮስ|]] አልተቀበለም። {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ"/> The northeastern part of the island is the de facto state of [[#Northern Cyprus|Northern Cyprus]]. See [[Foreign relations of Cyprus]] and [[Cyprus dispute]]. [[Turkey]] refers to the Republic of Cyprus government as "The Greek Cypriot Administration of South Cyprus".<ref>See[http://www.abgs.gov.tr/index.php?p=255&l=2 Republic of Turkey Ministry for European Union Affairs] {{Wayback|url=http://www.abgs.gov.tr/index.php?p=255&l=2 |date=20150926163208 }} Retrieved June 12, 2012''.</ref> |- |valign=top|<span id="Czech Republic"></span>'''{{flag|ቼክ ሪፐብሊክ}}''' <ref group="ነጥብ">A simpler official short-form name has been encouraged by the Czech government: the English variant '''Czechia''' remains uncommon, but variants in Czech (''Česko'') and some other languages are more popular. See [[Name of the Czech Republic]]</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Denmark"></span>'''{{flag|ዴንማርክ}}'''&nbsp;– Kingdom of Denmark |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> The [[Danish Realm]] also includes two self-governing territories: * {{flag|ፋሮ ደሴቶች}} ''(Føroyar/Færøerne)'' * {{flag|ግሪንላንድ}} ''(Kalaallit Nunaat/Grønland)'' |- |valign=top|<span id="Djibouti"></span>'''{{flag|ጅቡቲ}}'''&nbsp;– Republic of Djibouti |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Dominica"></span>'''{{flag|ዶመኒካ}}'''&nbsp;– Commonwealth of Dominica |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Dominican Republic"></span>'''{{flag|ዶሚኒካን ሪፐብሊክ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="East Timor"></span>'''{{flag|ምሥራቅ ቲሞር}}'''&nbsp;– Democratic Republic of Timor-Leste <ref group="ነጥብ">The government of East Timor uses "Timor-Leste" as the English translation.</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Ecuador"></span>'''{{flag|ኤኳዶር}}'''&nbsp;– Republic of Ecuador |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Egypt"></span>'''{{flag|ግብፅ}}'''&nbsp;– የግብፅ ዓረብ ሪፑብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="El Salvador"></span>'''{{flag|ኤል ሳልቫዶር}}'''&nbsp;– የኤል ሳልቫዶር ሪፑብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Equatorial Guinea"></span>'''{{flag|ኢኳቶሪያል ጊኔ}}'''&nbsp;– Republic of Equatorial Guinea |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Eritrea"></span>'''{{flag|ኤርትራ}}'''&nbsp;– የኤርትራ አገር |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Estonia"></span>'''{{flag|ኤስቶኒያ}}'''&nbsp;– የኤስቶኒያ ሪፑብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Ethiopia"></span>'''{{flag|ኢትዮጵያ}}'''&nbsp;– የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Ethiopia is a [[federation]] of [[Regions of Ethiopia|9 regions and 2 chartered cities]]. <!--The European Union is not a sovereign state and should not be included--> |- |valign=top|<span id="Fiji"></span>'''{{flag|ፊጂ}}'''&nbsp;– የፊጂ ሪፑብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Fiji contains 1 autonomous region, [[Rotuma]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/><ref>{{Cite book | title = Laws of Fiji | place = Suva, Fiji | publisher = Government of Fiji | year = 1927 | volume = | edition = 1978 | chapter = Rotuma Act | chapterurl = http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html | accessdate = 2010-07-10 }} {{Wayback|url=http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html |date=20050419112327 }} {{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html |accessdate=2012-07-07 |archivedate=2005-04-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050419112327/http://www.itc.gov.fj/lawnet/fiji_act/cap122.html }}{{dead link|date=May 2011}}</ref><ref>{{cite web | author = Government of Fiji, Office of the Prime Minister | title = Chapter 122: Rotuma Act | work = Laws of Fiji | publisher = University of the South Pacific | year = 1978 | url = http://www.paclii.org/fj/legis/consol_act/ra103/ | accessdate = 2010-11-10 | archivedate = 2011-03-01 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110301163146/http://www.paclii.org/fj/legis/consol_act/ra103/ }}</ref> |- |valign=top|<span id="Finland"></span>'''{{flag|ፊንላንድ}}'''&nbsp;– የፊንላንድ ሪፑብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> * {{flag|ኦላንድ ደሴቶች}} is a neutral and demilitarised autonomous region of Finland.<ref name=autonomous group="ነጥብ"/><ref group="ነጥብ">[[Åland Islands|Åland]] was demilitarised by the [[Treaty of Paris (1856)|Treaty of Paris]] in 1856, which was later affirmed by the [[League of Nations]] in 1921, and in a somewhat different context reaffirmed in the treaty on Finland's admission to the European Union in 1995.</ref> |- |valign=top|<span id="France"></span>'''{{flag|ፈረንሣይ}}'''&nbsp;– French Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> French overseas regions/departments ([[French Guiana]], [[Guadeloupe]], [[Martinique]], [[Mayotte]] and [[Réunion]]) are full, integral parts of France. The French Republic also includes the overseas territories of: * {{noflag|[[Clipperton Island]]}} * {{flag|የፈረንሳይ ፖሊኔዥያ}} * {{flag|ኑቨል ካሌዶኒ}} * {{noflag|[[Saint-Barthélemy]]}} * {{noflag|[[Saint Martin]]}} * {{flag|Saint Pierre and Miquelon}} * {{noflag|[[Wallis and Futuna]]}} * {{flag|French Southern and Antarctic Lands}} (includes the Antarctic claim of [[Adélie Land]]).<ref name=ANT group="ነጥብ"/> [[Clipperton Island]] is a possession of the government. French sovereignty over [[Banc du Geyser]], [[Bassas da India]], [[Europa Island]], [[Glorioso Islands]], [[Juan de Nova Island]], Mayotte, and [[Tromelin Island]] is disputed in part by [[#Madagascar|Madagascar]], [[#Mauritius|Mauritius]], [[#Seychelles|Seychelles]] and the [[#Comoros|Comoros]].<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Gabon"></span>'''{{flag|ጋቦን}}'''&nbsp;– Gabonese Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Gambia"></span><span style="display:none">Gambia</span> '''{{flag|ጋምቢያ}}'''&nbsp;– Republic of The Gambia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Georgia"></span>'''{{flag|ጂዮርጂያ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Georgia contains 2 autonomous regions, [[Adjara]] and [[Abkhazia]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> In [[#Abkhazia|Abkhazia]] and [[#South Ossetia|South Ossetia]], de facto states have been formed. |- |valign=top|<span id="Germany"></span>'''{{flag|ጀርመን}}'''&nbsp;– Federal Republic of Germany |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> Germany is a [[federation]] of [[States of Germany|16 federated states]] (Länder). |- |valign=top|<span id="Ghana"></span>'''{{flag|ጋና}}'''&nbsp;– Republic of Ghana |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Greece"></span>'''{{flag|ግሪክ}}'''&nbsp;– Hellenic Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> [[Mount Athos]] is an autonomous part of Greece that is jointly governed by the multinational "Holy Community" on the mountain and a civil governor appointed by the Greek government.<ref>Constitution of Greece, Art. 105.</ref> |- |valign=top|<span id="Grenada"></span>'''{{flag|ግሬናዳ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Grenada is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]].<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Guatemala"></span>'''{{flag|ጓተማላ}}'''&nbsp;– Republic of Guatemala |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Guinea"></span>'''{{flag|ጊኔ}}'''&nbsp;– Republic of Guinea |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Guinea-Bissau"></span>'''{{flag|ጊኔ-ቢሳው}}'''&nbsp;– Republic of Guinea-Bissau |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Guyana"></span>'''{{flag|ጋያና}}'''&nbsp;– Co-operative Republic of Guyana |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}All land west of the [[Essequibo River]] is claimed by [[#Venezuela|Venezuela]].<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Haiti"></span>'''{{flag|ሃይቲ}}'''&nbsp;– Republic of Haiti |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Honduras"></span>'''{{flag|ሆንዱራስ}}'''&nbsp;– Republic of Honduras |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Hungary"></span>'''{{flag|ሀንጋሪ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Iceland"></span>'''{{flag|አይስላንድ}}'''&nbsp;– Republic of Iceland |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="India"></span>'''{{flag|ህንድ}}'''&nbsp;– Republic of India |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}India is a [[federation]] of [[States and territories of India|28 states and 7 union territories]]. Indian sovereignty over [[Arunachal Pradesh]] is disputed by the [[#China|People's Republic of China]].<ref name=dis /> India claims sovereignty over the whole of [[Kashmir]], but administers only part of it as the federated state of [[Jammu and Kashmir]].<ref name=Kashmir group="ነጥብ">Sovereignty over [[Kashmir]] is disputed between [[#India|India]] and [[#Pakistan|Pakistan]]; smaller parts are disputed by the [[#China|People's Republic of China]] and the [[#Taiwan|Republic of China]]. Kashmir is divided between India, Pakistan and the PRC. See the [[List of territorial disputes]].</ref> |- |valign=top|<span id="Indonesia"></span>'''{{flag|ኢንዶኔዥያ}}'''&nbsp;– Republic of Indonesia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Indonesia has 3 provinces with official special autonomy status: [[Aceh|Nanggroe Aceh Darussalam]], [[Papua (province)|Papua]], and [[West Papua (province)|West Papua]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Iran"></span>'''{{flag|ኢራን}}'''&nbsp;– Islamic Republic of Iran |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Iraq"></span>'''{{flag|ኢራቅ}}'''&nbsp;– Republic of Iraq |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Iraq is a [[federation]]<ref name=federal group="ነጥብ" /><ref>Source: [http://portal.unesco.org/ci/en/files/20704/11332732681iraqi_constitution_en.pdf/iraqi_constitution_en.pdf Iraqi constitution]</ref> of [[Governorates of Iraq|18 governorates]], 3 of which make up the autonomous [[Iraqi Kurdistan]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Ireland"></span>'''{{flag|አየርላንድ}}''' <ref group="ነጥብ">The Irish state is often referred to as the ''Republic of Ireland'' (its official ''description'' but not its ''name''). Sometimes this is done to distinguish the state from the [[Ireland|island of Ireland]] as a whole. However, sometimes it is done for [[Names of the Irish state|political reasons and is contentious]].</ref> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> The Constitution of Ireland [[Nineteenth Amendment of the Constitution of Ireland|asserts]] the aspiration towards creating a [[United Ireland]] by peaceful means.<ref>{{cite web |url=http://www.constitution.ie/reports/ConstitutionofIreland.pdf |title=Constitution of Ireland – Burnreacht na hÉireann |publisher=Government of Ireland |accessdate=8 November 2011 |quote=Article 3: It is the firm will of the Irish Nation...to unite all the people who share the territory of the island of Ireland...recognising that a united Ireland shall be brought about only by peaceful means |archivedate=13 October 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121013114259/http://www.constitution.ie/reports/ConstitutionofIreland.pdf }}</ref> |- |valign=top|<span id="Israel"></span>'''{{flag|እስራኤል}}'''&nbsp;– State of Israel |<span style="display:none">A</span> አዎ | style="background:LightCoral;"|Not recognized by 33 states {{extent}}[[Israel]] annexed [[East Jerusalem]], and occupies the [[Golan Heights]]<ref name="golanocc">Occupied territory: * "Israeli-occupied Golan Heights" (Central Intelligence Agency. [http://books.google.co.uk/books?id=pqanFyF6nI0C&pg=PA339&dq=%22OCCUPIED+GOLAN%22&hl=en&ei=T2BVTJuyLsH48AbYwM3kBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CDYQ6AEwAzgK#v=onepage&q=%22OCCUPIED%20GOLAN%22&f=false CIA World Factbook 2010], Skyhorse Publishing Inc., 2009. pg. 339. ISBN 1-60239-727-9.) * "...the United States considers the Golan Heights to be occupied territory subject to negotiation and Israeli withdrawal..." ("[http://fpc.state.gov/documents/organization/9570.pdf title=CRS Issue Brief for Congress: Israeli-United States Relations]", Congressional Research Service, April 5, 2002. pg. 5. Retrieved August 1, 2010.) * "Occupied Golan Heights" ([https://web.archive.org/web/20090720052803/http://www.fco.gov.uk/en/travelling-and-living-overseas/travel-advice-by-country/middle-east-north-africa/israel-occupied Travel advice: Israel and the Occupied Palestinian Territories], UK Foreign and Commonwealth Office. Retrieved August 1, 2010.) * "In the ICRC's view, the Golan is an occupied territory." ([http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/israel-golan-311207?OpenDocument&style=custo_print ICRC activities in the occupied Golan during 2007] {{Wayback|url=http://www.icrc.org/web/eng/siteeng0.nsf/htmlall/israel-golan-311207?OpenDocument&style=custo_print |date=20210215201012 }}, International Committee of the Red Cross, April 24, 2008.) * "...occupied Syrian Golan Heights..." ([http://www.al-bab.com/arab/docs/league/peace02.htm The Arab Peace Initiative, 2002] {{Wayback|url=http://www.al-bab.com/arab/docs/league/peace02.htm |date=20090604091304 }}, ''www.al-bab.com''. Retrieved August 1, 2010.) * In 2008, a plenary session of the United Nations General Assembly voted by 161–1 in favour of a motion on the "occupied Syrian Golan" that reaffirmed support for UN Resolution 497. ([http://www.un.org/News/Press/docs/2008/ga10794.doc.htm General Assembly adopts broad range of texts, 26 in all, on recommendation of its fourth Committee, including on decolonization, information, Palestine refugees], United Nations, December 5, 2008.)</ref> and parts of the [[West Bank]]. These areas are not internationally-recognised as being part of Israel.<ref name=dis /> Israel no longer has a permanent military presence in the [[Gaza Strip]], following its [[Israel's unilateral disengagement plan|unilateral disengagement]], but is still considered the occupying power under international law.<ref>{{cite web | last = Gold | first = Dore | coauthors = Institute for Contemporary Affairs | title = Legal Acrobatics: The Palestinian Claim that Gaza is Still "Occupied" Even After Israel Withdraws | work = Jerusalem Issue Brief, Vol. 5, No. 3 | publisher = Jerusalem Center for Public Affairs | date = 26 August 2005 | url = http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm | accessdate = 2010-07-16 | archivedate = 2010-06-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm }}</ref><ref>{{cite web | last = Bell | first = Abraham | title = International Law and Gaza: The Assault on Israel's Right to Self-Defense | work = Jerusalem Issue Brief, Vol. 7, No. 29 | publisher = Jerusalem Center for Public Affairs | date = 28 January 2008 | url = http://www.jcpa.org/brief/brief005-3.htm | accessdate = 2010-07-16 | archivedate = 2010-06-21 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100621082606/http://jcpa.org/brief/brief005-3.htm }}</ref><ref>{{Cite press release | title = Address by Foreign Minister Livni to the 8th Herzliya Conference | publisher = Ministry of Foreign Affairs of Israel | date = 22 January 2008 | url = http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches+by+Israeli+leaders/2008/Address+by+FM+Livni+to+the+8th+Herzliya+Conference+22-Jan-2008.htm?DisplayMode=print | accessdate = 2010-07-16}}</ref><ref>{{cite web | last = Salih | first = Zak M. | title = Panelists Disagree Over Gaza’s Occupation Status | publisher = University of Virginia School of Law | date = 17 November 2005 | url = http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm | accessdate = 2010-07-16 | archivedate = 2016-03-03 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160303200844/http://www.law.virginia.edu/html/news/2005_fall/gaza.htm }}</ref><ref>{{cite web | title = Israel: 'Disengagement' Will Not End Gaza Occupation | publisher = Human Rights Watch | date = 29 October 2004 | url = http://www.hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm | accessdate = 2010-07-16 | archivedate = 2020-07-12 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20200712121307/https://www.hrw.org/english/docs/2004/10/29/isrlpa9577.htm }}</ref> Israel is not recognised as a state by [[International recognition of Israel|32]] UN members (including most Arab states) and by the [[Sahrawi Arab Democratic Republic|SADR]]. |- |valign=top|<span id="Italy"></span>'''{{flag|ኢጣልያ}}'''&nbsp;– Italian Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> Italy has 5 autonomous regions, [[Aosta Valley]], [[Friuli-Venezia Giulia]], [[Sardinia]], [[Sicily]] and [[Trentino-Alto Adige/Südtirol]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Jamaica"></span>'''{{flag|ጃማይካ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Jamaica is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]].<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Japan"></span>'''{{flag|ጃፓን}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Japan [[Kuril Islands dispute|disputes]] [[#Russia|Russian]] administration of the South [[Kuril Islands]]. |- |valign=top|<span id="Jordan"></span>'''{{flag|ጆርዳን}}'''&nbsp;– Hashemite Kingdom of Jordan |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Kazakhstan"></span>'''{{flag|ካዛክስታን}}'''&nbsp;– Republic of Kazakhstan |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Kenya"></span>'''{{flag|ኬንያ}}'''&nbsp;– Republic of Kenya |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="ኪሪባስ"></span>'''{{flag|ኪሪባስ}}'''&nbsp;– የኪሪባስ ሪፐብሊክ |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Korea North"></span>'''{{flag|ሰሜን ኮርያ}}'''&nbsp;– Democratic People's Republic of Korea |<span style="display:none">A</span> አዎ | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|SKOREA}} {{extent}}North Korea is not recognised by two UN members: [[#Japan|Japan]] and South Korea.<ref name="koreas" group="ነጥብ">Both North Korea and South Korea claim to be the sole legitimate government of [[Korea]]. See also [[Foreign relations of North Korea]] and [[Foreign relations of South Korea]].</ref><ref>{{cite web | url = http://www.ioc.u-tokyo.ac.jp/~worldjpn/documents/texts/docs/19650622.T1E.html | title = Treaty on Basic Relations between Japan and the Republic of Korea | accessdate = 2008-10-27 }}</ref> |- |valign=top|<span id="Korea South"></span>'''{{flag|ደቡብ ኮርያ}}'''&nbsp;– Republic of Korea |<span style="display:none">A</span> አዎ | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|NKOREA}} {{extent}}South Korea contains 1 autonomous region, [[Jeju-do]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/><ref>{{cite web|author=Keun Min|title=Greetings|publisher=Jeju Special Self-Governing Province|url=http://english.jeju.go.kr/contents/index.php?mid=02|accessdate = 2010-11-10}}</ref> South Korea is not recognised by one UN member: North Korea.<ref name="koreas" group="ነጥብ"/> |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Kosovo → [[#Kosovo|Kosovo]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> {{extent}} |- |valign=top|<span id="Kuwait"></span>'''{{flag|ኩዌት}}'''&nbsp;– State of Kuwait |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Kyrgyzstan"></span>'''{{flag|ኪርጊዝስታን}}'''&nbsp;– Kyrgyz Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Laos"></span>'''{{flag|ላውስ}}'''&nbsp;– Lao People's Democratic Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Latvia"></span>'''{{flag|ላትቪያ}}'''&nbsp;– Republic of Latvia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Lebanon"></span>'''{{flag|ሊባኖስ}}'''&nbsp;– Lebanese Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Lesotho"></span>'''{{flag|ሌሶቶ}}'''&nbsp;– Kingdom of Lesotho |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Liberia"></span>'''{{flag|ላይቤሪያ}}'''&nbsp;– Republic of Liberia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Libya"></span>'''{{flag|ሊቢያ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}The [[Great Socialist People's Libyan Arab Jamahiriya|former government]] of [[Muammar Gaddafi]], which claims to be the sole legitimate representative of the Libyan people, still has some international recognition (see [[Foreign relations of the National Transitional Council]] and [[Foreign relations of Libya under Gaddafi]]). |- |valign=top|<span id="Liechtenstein"></span>'''{{flag|ሊክተንስታይን}}'''&nbsp;– Principality of Liechtenstein |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Lithuania"></span>'''{{flag|ሊትዌኒያ}}'''&nbsp;– Republic of Lithuania |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Luxembourg"></span>'''{{flag|ሉክሰምበርግ}}'''&nbsp;– Grand Duchy of Luxembourg |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Macedonia"></span>'''{{flag|መቄዶንያ}}'''&nbsp;– Republic of Macedonia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Because of the [[Macedonia naming dispute]], the country is referred to by the UN and a number of states and international organizations as "the former Yugoslav Republic of Macedonia". |- |valign=top|<span id="Madagascar"></span>'''{{flag|ማዳጋስካር}}'''&nbsp;– Republic of Madagascar |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Madagascar claims the French territories of [[Banc du Geyser]], [[Juan de Nova Island]], and the [[Glorioso Islands]].<ref name=dis/> |- |valign=top|<span id="Malawi"></span>'''{{flag|ማላዊ}}'''&nbsp;– Republic of Malawi |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Malaysia"></span>'''{{flag|ማሌዢያ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Malaysia is a [[federation]] of [[States of Malaysia|13 states and 3 federal territories]]. Malaysia claims part of the [[Spratly Islands]].<ref name=Spratly group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Maldives"></span>'''{{flag|ማልዲቭስ}}'''&nbsp;– Republic of Maldives |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Mali"></span>'''{{flag|ማሊ}}'''&nbsp;– Republic of Mali |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Mali claims [[#Azawad|Azawad]], an unrecognised state, as part of its sovereign territory. |- |valign=top|<span id="Malta"></span>'''{{flag|ማልታ}}'''&nbsp;– Republic of Malta |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Marshall Islands"></span>'''{{flag|ማርሻል ደሴቶች}}'''&nbsp;– Republic of the Marshall Islands |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Under [[Compact of Free Association]] with the [[#United States|United States]]. |- |valign=top|<span id="Mauritania"></span>'''{{flag|ሞሪታኒያ}}'''&nbsp;– Islamic Republic of Mauritania |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Mauritius"></span>'''{{flag|ሞሪሸስ}}'''&nbsp;– Republic of Mauritius |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Mauritius has an autonomous island, [[Rodrigues]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> Mauritius claims the [[British Indian Ocean Territory]] and the French island of [[Tromelin Island|Tromelin]].<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Mexico"></span>'''{{flag|ሜክሲኮ}}'''&nbsp;– United Mexican States |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Mexico is a [[federation]] of [[Political divisions of Mexico|31 states and 1 federal district]]. |- |valign=top|<span id="Micronesia"></span>'''{{flag|የማይክሮኔዥያ ተባባሪ ክፍላገሮች}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Under [[Compact of Free Association]] with the [[#United States|United States]]. The Federated States of Micronesia is a [[federation]] of 4 states. |- |valign=top|<span id="Moldova"></span>'''{{flag|ሞልዶቫ}}'''&nbsp;– Republic of Moldova |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Moldova has the autonomous regions of [[Gagauzia]] and [[#Transnistria|Transnistria]], the latter of which has established a de facto state. |- |valign=top|<span id="Monaco"></span>'''{{flag|ሞናኮ}}'''&nbsp;– Principality of Monaco |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Mongolia"></span>'''{{flag|ሞንጎልያ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Montenegro"></span>'''{{flag|ሞንቴኔግሮ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Morocco"></span>'''{{flag|ሞሮኮ}}'''&nbsp;– Kingdom of Morocco |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Morocco claims sovereignty over [[Western Sahara]] and controls most of it, which is disputed by the [[#SADR|Sahrawi Arab Democratic Republic]]. Morocco disputes [[#Spain|Spanish]] sovereignty over [[Ceuta]], [[Melilla]] and the "[[Plazas de soberanía]]".<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Mozambique"></span>'''{{flag|ሞዛምቢክ}}'''&nbsp;– Republic of Mozambique |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- | valign=top|Myanmar → [[#Burma|Burma]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Nagorno-Karabakh → [[#Nagorno-Karabakh|Nagorno-Karabakh]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Namibia"></span>'''{{flag|ናሚቢያ}}'''&nbsp;– Republic of Namibia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Nauru"></span>'''{{flag|ናውሩ}}'''&nbsp;– Republic of Nauru |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Nepal"></span>'''{{flag|ኔፓል}}'''&nbsp;– Federal Democratic Republic of Nepal |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Nepal is a [[federation]] composed of [[Zones of Nepal|14 zones]]. |- |valign=top|<span id="Netherlands"></span>'''{{flagcountry|የኔዘርላንድ ነገሥት መንግሥተ}}'''<!--Link to state instead of country-->&nbsp;– Kingdom of the Netherlands <!-- Note that the Netherlands is not the sovereign state, the Kingdom is—see [[Kingdom of the Netherlands#The distinction between the Netherlands and "the Kingdom"]]. --> |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> The Kingdom of the Netherlands consists of four constituent countries: * {{flag|Netherlands}} * {{flag|አሩባ}} * {{flag|ኩረሳው}} * {{flag|Sint Maarten}} The monarch and her ministers form the government of the kingdom as well as the government of the country the Netherlands. Following the dissolution of the [[Netherlands Antilles]] in 2010, Curaçao and Sint Maarten have become constituent countries, which, alongside Aruba, enjoy considerable autonomy. The other three islands ([[Bonaire]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]]) became [[Caribbean Netherlands|special municipalities]] of the Netherlands. The designation "Netherlands" can refer to either one of the Kingdom's constituent countries or to the short name for the Kingdom (e.g., in international organizations). The Kingdom of the Netherlands as a whole is a member of the EU, but EU law applies only to parts within Europe. |- |valign=top|<span id="New Zealand"></span>'''{{flag|ኒው ዚላንድ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}New Zealand is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]]<ref name=realm group="ነጥብ"/> and has responsibilities for (but has no sovereignty over) two freely [[associated state]]s: * {{flag|ኩክ ደሴቶች}} * {{flag|ኒዌ}} The Cook Islands and Niue have diplomatic relations with 31 and 6 UN members respectively.<ref>{{cite web | author = Federal Foreign Office of Germany | title = Beziehungen zu Deutschland | publisher = Government of Germany | date = November 2009 | url = http://www.auswaertiges-amt.de/diplo/de/Laenderinformationen/Cookinseln/Bilateral.html | accessdate = 2010-07-16}} For more information, see [[Foreign relations of the Cook Islands]].</ref><ref>{{cite web | author = China Internet Information Centre | title = Full text of joint communique on the establishment of diplomatic relations between China and Niue | publisher = Xinhua News Agency | date = 13 December 2007 | url = http://www.china.org.cn/english/international/235447.htm | accessdate = 2010-07-16}}</ref><ref>{{cite web | author = Republic of Nauru Permanent Mission to the United Nations | title = Foreign Affairs | publisher = United Nations | url = http://www.un.int/nauru/foreignaffairs.html | accessdate = 2010-07-16}}</ref> They have full treaty-making capacity in the UN,<ref name="untreaty1">http://untreaty.un.org/cod/repertory/art102/english/rep_supp8_vol6-art102_e_advance.pdf</ref> and are members of some [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]]. New Zealand has the dependent territories of: * {{noflag|[[Ross Dependency]]}} <ref name=ANT group="ነጥብ"/> * {{flag|Tokelau}} The Tokelauan government claims sovereignty over [[Swains Island]], part of [[American Samoa]], a territory of the United States.<ref>{{cite web | author = Radio New Zealand International | title = American Samoa governor ready to resist Tokelau’s claim to Swains Island | publisher = Radio New Zealand Ltd | date = 26 March 2007 | url = http://www.rnzi.com/pages/news.php?op=read&id=31024 | accessdate = 2010-07-16}}</ref> New Zealand does not recognize the Tokelauan claim.<ref>{{cite web | author = Government of New Zealand | coauthors = Government of Tokelau | title = Draft Constitution of Tokelau&nbsp;– English | publisher = New Zealand Ministry of Foreign Affairs & Trade | date = 8 October 2007 | url = http://www.mfat.govt.nz/Foreign-Relations/Pacific/Tokelau/Tokelau-Constitution-(English).php | accessdate = 2010-07-16 | archivedate = 2010-05-22 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100522103909/http://www.mfat.govt.nz/Foreign-Relations/Pacific/Tokelau/Tokelau-Constitution-(English).php }}</ref> |- |valign=top|<span id="Nicaragua"></span>'''{{flag|ኒካራጓ}}'''&nbsp;– Republic of Nicaragua |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> Claims the San Andrés archipelago, currently part of Colombian territorial waters {{extent}}Nicaragua contains 2 autonomous regions, [[Región Autónoma del Atlántico Sur|Atlántico Sur]] and [[Región Autónoma del Atlántico Norte|Atlántico Norte]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Niger"></span>'''{{flag|ኒጄር}}'''&nbsp;– Republic of Niger |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Nigeria"></span>'''{{flag|ናይጄሪያ}}'''&nbsp;– Federal Republic of Nigeria |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Nigeria is a [[federation]] of [[States of Nigeria|36 states and 1 federal territory]]. |- |valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Niue → [[#Niue|Niue]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> {{extent}} |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Northern Cyprus → [[#Northern Cyprus|Northern Cyprus]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Norway"></span>'''{{flag|ኖርዌይ}}'''&nbsp;– Kingdom of Norway |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}[[Svalbard]] is an integral part of Norway, but has a special status due to the [[Svalbard Treaty]]. [[Bouvet Island]] is a dependent territory of Norway. Norway also claims [[Peter I Island]] and [[Queen Maud Land]] as dependent territories of Norway.<ref name=ANT group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Oman"></span>'''{{flag|ኦማን}}'''&nbsp;– Sultanate of Oman |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Pakistan"></span>'''{{flag|ፓኪስታን}}'''&nbsp;– Islamic Republic of Pakistan |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Pakistan is a [[federation]] of [[Subdivisions of Pakistan|4 provinces, 1 capital territory, and tribal regions]]. Pakistan disputes [[#India|Indian]] sovereignty over [[Kashmir]]. It exercises control over [[Pakistan-administered Kashmir|some areas]], but does not explicitly claim any part of it,<ref>Constitution of Pakistan, Art. 1.</ref><ref>{{Cite news | author = Aslam, Tasnim | title = 'Pakistan Does Not Claim Kashmir As An Integral Part...' | url = http://www.outlookindia.com/article.aspx?233374 | newspaper = Outlook India | publisher = The Outlook Group | date = 11 December 2006 | accessdate = }}</ref> instead regarding it as a disputed territory.<ref>{{Cite book | last = Williams | first = Kristen P. | title = Despite nationalist conflicts: theory and practice of maintaining world peace | publisher = Greenwood Publishing Group | year = 2001 | pages = 154–155 | url = http://books.google.com/?id=OYmurpH3ahsC | isbn = 978-0-275-96934-9}}</ref><ref>{{Cite book | last = Pruthi | first = R.K. | title = An Encyclopaedic Survey Of Global Terrorism In 21St Century | publisher = Anmol Publications Pvt. Ltd. | year = 2001 | pages = 120–121 | url = http://books.google.com/?id=C3yDkKDbZ3YC | isbn = 978-81-261-1091-9}}</ref> The portions that it controls are divided into two polities, administered separately from Pakistan proper:<ref name=Kashmir group="ነጥብ"/> * {{flag|Azad Kashmir}} * {{noflag|[[Gilgit–Baltistan]]}} |- |valign=top|<span id="Palau"></span>'''{{flag|ፓላው}}'''&nbsp;– Republic of Palau |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Under [[Compact of Free Association]] with the [[#United States|United States]]. |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Palestine → [[#Palestine|Palestine]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Panama"></span>'''{{flag|ፓናማ}}'''&nbsp;– Republic of Panama |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Papua New Guinea"></span>'''{{flag|ፓፑዋ ኒው ጊኒ}}'''&nbsp;– Independent State of Papua New Guinea |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Papua New Guinea is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]]<ref name=realm group="ነጥብ"/> with 1 autonomous region, [[Autonomous Region of Bougainville|Bougainville]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Paraguay"></span>'''{{flag|ፓራጓይ}}'''&nbsp;– Republic of Paraguay |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Peru"></span>'''{{flag|ፔሩ}}'''&nbsp;– Republic of Peru |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Philippines"></span>'''{{flag|ፊሊፒንስ}}'''&nbsp;– Republic of the Philippines |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}The Philippines contains two autonomous regions, the [[Autonomous Region in Muslim Mindanao]]<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> and the [[Cordillera Administrative Region]].<ref>{{cite web | url = http://www.lawphil.net/executive/execord/eo1987/eo_220_1987.html | title = EXECUTIVE ORDER NO. 220 July 15, 1987 | accessdate = 2011-07-29}}</ref> The Philippines administers [[Scarborough Shoal]] and some of the [[Spratly Islands]],<ref name=Spratly group="ነጥብ"/> and claims sovereignty over the [[Macclesfield Bank]] and [[Sabah]], which is part of [[#Malaysia|Malaysia]].<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Poland"></span>'''{{flag|ፖላንድ}}'''&nbsp;– Republic of Poland |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Portugal"></span>'''{{flag|ፖርቱጋል}}'''&nbsp;– Portuguese Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> Portugal contains 2 autonomous regions, [[Azores]] and [[Madeira]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> Portugal does not recognize [[#Spain|Spanish]] sovereignty over [[Olivenza]] and [[Táliga]].<ref name=dis /> |- | valign=top|Pridnestrovie → [[#Transnistria|Transnistria]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Qatar"></span>'''{{flag|ኳታር}}'''&nbsp;– State of Qatar |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Romania"></span>'''{{flag|ሮማንያ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Russia"></span>'''{{flag|ሩሲያ}}'''&nbsp;– Russian Federation |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Russia is officially a [[federation]] of 83&nbsp;[[federal subjects of Russia|federal subjects]] (republics, oblasts, krais, autonomous okrugs, federal cities, and an autonomous oblast). Several of the federal subjects are ethnic republics.<ref name=autonomous group="ነጥብ" /> Sovereignty over the South [[Kuril Islands]] [[Kuril Islands dispute|is disputed]] by [[#Japan|Japan]]. |- |valign=top|<span id="Rwanda"></span>'''{{flag|ሩዋንዳ}}'''&nbsp;– Republic of Rwanda |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>የሳህራ አረብ ዴሞክራሲያዊ ሬፑብሊክ → [[#SADR|የሳህራ አረብ ዴሞክራሲያዊ ሬፑብሊክ]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Saint Kitts and Nevis"></span>'''{{flag|ሰይንት ኪትስና ኒቨስ}}'''&nbsp;– Federation of Saint Kitts and Nevis |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Saint Kitts and Nevis is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]]<ref name=realm group="ነጥብ"/> and is a [[federation]] <ref name=federal group="ነጥብ"/> of [[Parishes of Saint Kitts and Nevis|14 parishes]]. |- |valign=top|<span id="Saint Lucia"></span>'''{{flag|ሰይንት ሉሻ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Saint Lucia is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]].<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Saint Vincent and the Grenadines"></span>'''{{flag|ሰይንት ቪንሰንትና ዘ ግረነዲንዝ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Saint Vincent and the Grenadines is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]].<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Samoa"></span>'''{{flag|ሳሞዓ}}'''&nbsp;– Independent State of Samoa |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="San Marino"></span>'''{{flag|ሳን ማሪኖ}}'''&nbsp;– Republic of San Marino |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="São Tomé and Príncipe"></span>'''{{flag|ሳን ቶሜ እና ፕሪንሲፔ}}'''&nbsp;– Democratic Republic of São Tomé and Príncipe |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}São Tomé and Príncipe contains 1 autonomous province, [[Príncipe]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Saudi Arabia"></span>'''{{flag|ሳዑዲ አረቢያ}}'''&nbsp;– Kingdom of Saudi Arabia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} <!--Sealand is not a sovereign state according to the definition in the introduction of this article and should not be included--> <!--Scotland is not a sovereign state according to the definition in the introduction of this article and should not be included--> |- |valign=top|<span id="Senegal"></span>'''{{flag|ሴኔጋል}}'''&nbsp;– Republic of Senegal |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Serbia"></span>'''{{flag|ሰርቢያ}}'''&nbsp;– Republic of Serbia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Serbia contains 2 autonomous regions, [[Vojvodina]] and [[Kosovo and Metohija]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> Most of the latter is under the de facto control of the [[#Kosovo|Republic of Kosovo]]. |- |valign=top|<span id="Seychelles"></span>'''{{flag|ሲሸልስ}}'''&nbsp;– Republic of Seychelles |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Seychelles claims the [[British Indian Ocean Territory]].<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Sierra Leone"></span>'''{{flag|ሴየራ ሌዎን}}'''&nbsp;– Republic of Sierra Leone |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Singapore"></span>'''{{flag|ሲንጋፖር}}'''&nbsp;– Republic of Singapore |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Slovakia"></span>'''{{flag|ስሎቫኪያ}}'''&nbsp;– Slovak Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Slovenia"></span>'''{{flag|ስሎቬኒያ}}'''&nbsp;– Republic of Slovenia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Solomon Islands"></span>'''{{flag|ሰለሞን ደሴቶች}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}The Solomon Islands is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]].<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Somalia"></span>'''{{flag|ሶማሊያ}}'''&nbsp;– Somali Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Somalia is presently divided with its [[Transitional Federal Government|official government]] (TFG) controlling only part of the country. [[Puntland]] and [[Galmudug]] have declared themselves as autonomous regions of Somalia (a claim that the TFG does not recognise),<ref>{{Cite book | last = Weller | first = Marc | coauthors = Nobbs, Katherine | title = Asymmetric Autonomy and the Settlement of Ethnic Conflicts | publisher = University of Pennsylvania Press | year = 2010 | location = Philadelphia, United States | page = | url = http://books.google.com/?id=ru-DIWuuObEC | isbn = 978-0-8122-4230-0}}</ref>{{Request quotation|date=March 2011}} while [[#Somaliland|Somaliland]] has formed an unrecognised de facto state. |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Somaliland → [[#Somaliland|Somaliland]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="South Africa"></span>'''{{flag|ደቡብ አፍሪካ}}'''&nbsp;– Republic of South Africa |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- | valign=top|South Korea → [[#Korea South|Korea, Republic of]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>South Ossetia → [[#South Ossetia|South Ossetia]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="South Sudan"></span>'''{{flag|ደቡብ ሱዳን}}'''&nbsp;– Republic of South Sudan |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}South Sudan is a [[federation]] of [[States of South Sudan|10 states]]. Disputes [[Abyei]] with the [[#Sudan|Republic of the Sudan]].<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Spain"></span>'''{{flag|እስፓንያ}}'''&nbsp;– Kingdom of Spain |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> Spain is divided into [[Autonomous communities of Spain|autonomous communities and cities]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> Sovereignty over [[Ceuta]], [[Isla de Alborán]], [[Perejil Island|Isla Perejil]], [[Islas Chafarinas]], [[Melilla]] and [[Peñón de Alhucemas]] is disputed by [[#Morocco|Morocco]]. Sovereignty over [[Olivenza]] and [[Táliga]] is disputed by [[#Portugal|Portugal]]. Spain [[Disputed status of Gibraltar|calls for sovereignty]] over Gibraltar.<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Sri Lanka"></span>'''{{flag|ስሪ ላንካ}}'''&nbsp;– Democratic Socialist Republic of Sri Lanka |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Formerly known as [[Ceylon]]. |- |valign=top|<span id="Sudan"></span>'''{{flag|ሱዳን}}'''&nbsp;– Republic of the Sudan |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Sudan is a [[federation]] of [[States of Sudan|17 states]]. Disputes [[Abyei]] and [[Kafia Kingi]] with [[#South Sudan|South Sudan]]. |- |valign=top|<span id="Suriname"></span>'''{{flag|ሱሪናም}}'''&nbsp;– Republic of Suriname |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Swaziland"></span>'''{{flag|ስዋዚላንድ}}'''&nbsp;– Kingdom of Swaziland |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Sweden"></span>'''{{flag|ስዊድን}}'''&nbsp;– Kingdom of Sweden |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> |- |valign=top|<span id="Switzerland"></span>'''{{flag|ስዊዘርላንድ}}'''&nbsp;– Swiss Confederation |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Switzerland is a [[federation]] of [[Cantons of Switzerland|26 cantons]]. |- |valign=top|<span id="Syria"></span>'''{{flag|ሶርያ}}'''&nbsp;– Syrian Arab Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}[[#Israel|Israel]] occupies the [[Golan Heights]].<ref name="golanocc"/> |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Taiwan (Republic of China) → [[#Taiwan|Taiwan]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Tajikistan"></span>'''{{flag|ታጂኪስታን}}'''&nbsp;– Republic of Tajikistan |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Tajikistan contains 1 autonomous region, [[Gorno-Badakhshan Autonomous Province]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Tanzania"></span>'''{{flag|ታንዛኒያ}}'''&nbsp;– United Republic of Tanzania |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Tanzania contains 1 autonomous region, [[Zanzibar]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Thailand"></span>'''{{flag|ታይላንድ}}'''&nbsp;– Kingdom of Thailand |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- | valign=top|Timor-Leste → [[#East Timor|East Timor]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Togo"></span>'''{{flag|ቶጎ}}'''&nbsp;– Togolese Republic |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Tonga"></span>'''{{flag|ቶንጋ}}'''&nbsp;– Kingdom of Tonga |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- | valign=top|<span style="display:none">ZZZ</span>Transnistria → [[#Transnistria|Transnistria]] |<span style="display:none">አዎ</span> |<span style="display:none">የለም</span> | |- |valign=top|<span id="Trinidad and Tobago"></span>'''{{flag|ትሪኒዳድና ቶቤጎ}}'''&nbsp;– Republic of Trinidad and Tobago |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Trinidad and Tobago contains 1 autonomous region, [[Tobago]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Tunisia"></span>'''{{flag|ቱኒዚያ}}'''&nbsp;– Republic of Tunisia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Turkey"></span>'''{{flag|ቱርክ}}'''&nbsp;– Republic of Turkey |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Turkmenistan"></span>'''{{flag|ቱርክምኒስታን}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Tuvalu"></span>'''{{flag|ቱቫሉ}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Tuvalu is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]].<ref name=realm group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Uganda"></span>'''{{flag|ዩጋንዳ}}'''&nbsp;– Republic of Uganda |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Ukraine"></span>'''{{flag|ዩክሬን}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Ukraine contains 1 autonomous region, [[Crimea]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="United Arab Emirates"></span>'''{{flag|የተባበሩት የዓረብ ግዛቶች}}''' |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}The United Arab Emirates is a [[federation]] of [[Emirates of the United Arab Emirates|7 emirates]]. |- |valign=top|<span id="United Kingdom"></span>'''{{flag|ዩናይትድ ኪንግደም}}'''&nbsp;– United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}የአውሮፓ ሕብረት አባል<ref name=EU group="ነጥብ" /> The United Kingdom is a [[የኮመንዌልዝ ግዛት]]<ref name=realm group="ነጥብ"/> consisting of [[Countries of the United Kingdom|four countries]]: [[England]], [[Northern Ireland]], [[Scotland]], and [[Wales]]. The United Kingdom has the following overseas territories: * {{noflag|[[Akrotiri and Dhekelia]]}} * {{flag|አንጒላ}} * {{flag|ቤርሙዳ}} * {{flag|የብሪታንያ ሕንድ ውቅያኖስ ግዛት}} (disputed by [[#Mauritius|Mauritius]] and [[#Seychelles|Seychelles]])<ref name=dis /> * {{flag|ብሪቲሽ ቭርጂን ደሴቶች}} * {{flag|ከይመን ደሴቶች}} * {{flag|ፋልክላንድ ደሴቶች}} (disputed by [[#Argentina|Argentina]])<ref name=dis /> * {{flag|ጅብራልታር}} ([[Disputed status of Gibraltar|status disputed]] by [[#Spain|Spain]]) * {{flag|ሞንትሠራት}} * {{flag|Pitcairn Islands}} * {{flag|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha}} * {{flag|South Georgia and the South Sandwich Islands}} * {{flag|Turks and Caicos Islands}} * {{flag|British Antarctic Territory}} <ref name=ANT group="ነጥብ"/> (disputed by Argentina and [[#Chile|Chile]]) The British monarch has direct sovereignty over three self-governing Crown dependencies: * {{flag|Guernsey}}, with three dependencies: ** {{flag|Alderney}} ** {{flag|Herm}} ** {{flag|Sark}} * {{flag|Isle of Man}} * {{flag|Jersey}} |- |valign=top|<span id="United States"></span>'''{{flag|አሜሪካ}}'''&nbsp;– United States of America |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}The United States is a [[federation]] of [[Political divisions of the United States|50 states, 1 federal district]], and the incorporated territory of [[Palmyra Atoll]]. The United States has sovereignty over the following inhabited possessions and commonwealths: * {{flag|አሜሪካዊ ሳሞዓ}} (including [[Swains Island]], disputed by [[Tokelau]]) * {{flag|ጓም}} * {{flag|ስሜን ማሪያና ደሴቶች}} * {{flag|ፕዌርቶ ሪኮ}} * {{flag|የአሜሪካ ቪርጂን ደሴቶች}} In addition, there are uninhabited possessions of the United States in the Pacific Ocean and the Caribbean Sea: [[Baker Island]], [[Howland Island]], [[Jarvis Island]], [[Johnston Atoll]], [[Kingman Reef]], [[Midway Atoll]], [[Navassa Island]], and [[Wake Island]]. The United States also asserts claims to [[Bajo Nuevo Bank]] and [[Serranilla Bank]].<ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Uruguay"></span>'''{{flag|ኡራጓይ}}'''&nbsp;– Oriental Republic of Uruguay |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Uzbekistan"></span>'''{{flag|ኡዝቤኪስታን}}'''&nbsp;– Republic of Uzbekistan |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Uzbekistan contains 1 autonomous region, [[Karakalpakstan]].<ref name=autonomous group="ነጥብ"/> |- |valign=top|<span id="Vanuatu"></span>'''{{flag|ቫኑዋቱ}}'''&nbsp;– Republic of Vanuatu |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Vatican City"></span>'''{{flag|ቫቲካን ከተማ}}'''&nbsp;– State of the Vatican City | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">A</span> [[United Nations General Assembly observers|UN observer state]] |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Administered by the [[Holy See]], a sovereign entity with diplomatic ties to [[Foreign relations of the Holy See#Bilateral relations|179 states]].<ref>{{cite web|url=http://www.vatican.va/roman_curia/secretariat_state/documents/rc_seg-st_20010123_holy-see-relations_en.html|title=Bilateral relations of the Holy See|publisher=Holy See website|accessdate=2012-06-05}}</ref> The Holy See is a permanent observer of the UN in the category of "Non-member State"<ref name="unnms">{{cite web|title=Non-member States and Entities |url=http://www.un.org/en/members/nonmembers.shtml|publisher=United Nations|accessdate=30 August 2010|date=29 February 2008}}</ref> and a member of the [[IAEA]], [[ITU]], [[UPU]], and [[WIPO]]. The Vatican City is governed by officials appointed by the [[Pope]], who is the Bishop of the Archdiocese of Rome and ''ex officio'' sovereign of Vatican City. The Holy See also administers a number of [[Properties of the Holy See|extraterritorial properties]] in [[#Italy|Italy]]. |- |valign=top|<span id="Venezuela"></span>'''{{flag|ቬኔዝዌላ}}'''&nbsp;– Bolivarian Republic of Venezuela |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Venezuela is a [[federation]] of [[States of Venezuela|23 states, 1 capital district, and federal dependencies]]. |- |valign=top|<span id="Vietnam"></span>'''{{flag|ቬት ናም}}'''&nbsp;– Socialist Republic of Vietnam |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}Vietnam claims sovereignty over the [[Paracel Islands|Paracel]]<ref name=Paracel group="ነጥብ"/> and [[Spratly Islands]].<ref name=Spratly group="ነጥብ"/><ref name=dis /> |- |valign=top|<span id="Yemen"></span>'''{{flag|የመን}}'''&nbsp;– Republic of Yemen |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Zambia"></span>'''{{flag|ዛምቢያ}}'''&nbsp;– Republic of Zambia |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- |valign=top|<span id="Zimbabwe"></span>'''{{flag|ዚምባብዌ}}'''&nbsp;– Republic of Zimbabwe |<span style="display:none">A</span> አዎ |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}} |- style="background:Lightgrey;" class="sortbottom" |align=center|<span style="display:none">ZZZ</span>↑ [[Member states of the United Nations|UN member states]] and [[United Nations General Assembly observers|observer states]] ↑ |<span style="display:none">A ZZZ</span> |<span style="display:none">ZZZ</span> | |- style="background:White;" |align=center|<span style="display:none">ZZZ</span> |<span style="display:none">AB</span> |<span style="display:none">B</span> | |- style="background:Lightgrey;" class="sortbottom" |align=center|<span style="display:none">ZZZ</span>↓ Other states ↓ |<span style="display:none">D AAA</span> |<span style="display:none">ZZZ</span> |{{Anchor|Other states}} |- |valign=top|<span id="Abkhazia"></span>'''{{flag|አብካዚያ}}'''&nbsp;– Republic of Abkhazia | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|GEORGIA}} {{extent}}[[International recognition of Abkhazia and South Ossetia|Recognised by]] Russia, Nauru, Nicaragua, Tuvalu,<ref>{{cite web |url=http://www.mfaabkhazia.net/en/node/1082 |title=On the establishment of diplomatic relations between Republic of Abkhazia and Tuvalu. &#124; The Ministry of Foreign Affairs Republic of Abkhazia |publisher=Mfaabkhazia.net |date= |accessdate=2011-12-18 |archivedate=2011-11-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111111113856/http://www.mfaabkhazia.net/en/node/1082 }}</ref> Vanuatu, Venezuela,<ref name="STPETTIMES">{{cite news|title=Chavez Backs Abkhazia, South Ossetia|url=http://www.times.spb.ru/index.php?action_id=2&story_id=32067|newspaper=St. Petersburg Times| date=27 July 2010|accessdate=5 June 2011|agency=Associated Press}}</ref> South Ossetia and Transnistria.<ref name=ASOTREC>{{cite web|url=http://www.newsru.com/russia/17nov2006/aup.html|language=Russian|date=2006-11-17|accessdate=2011-06-05|title=Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же|publisher=newsru.com}}</ref> Claimed in whole by [[#Georgia|Georgia]] as the [[Government of the Autonomous Republic of Abkhazia|Autonomous Republic of Abkhazia]]. |- |valign=top|<span id="Azawad"></span>'''{{flag|አዛዋድ}}''' | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|MALI}} {{extent}}Independence from Mali declared on 6 April 2012.<ref>{{cite web|url=http://www.mnlamov.net/component/content/article/169-declaration-dindependance-de-lazawad.html|title=Déclaration D’Indépendance de L'Azawad|date=2012-04-06|accessdate=2012-04-06|publisher=[[National Movement for the Liberation of Azawad]]|archivedate=2012-10-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121018123246/http://www.mnlamov.net/component/content/article/169-declaration-dindependance-de-lazawad.html}}</ref> No recognitions have been given. |- |valign=top|<span id="Cook Islands"></span>'''{{flag|ኩክ ደሴቶች}}''' | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> Member of some [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]] |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}A state in [[Associated state|free association]] with [[#N|New Zealand]], recognized by Japan,<ref>{{Cite web|url=http://www.meiji.ac.jp/cip/english/about/news/2011/glqts000000005qk.html|date=2011-06-22|accessdate=2012-01-14|title=Lecture by Prime Minister Puna of the Cook Islands -State recognition of the Cook Islands to lead to furthering cooperation|publisher=Meiji University|archivedate=2019-11-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191101160256/https://www.meiji.ac.jp/cip/english/about/news/2011/glqts000000005qk.html}}</ref> Netherlands<ref>{{Cite news|url=http://www.ciherald.co.ck/articles/h577a.htm|date=2011-08-17|accessdate=2012-01-14|title=Cook Islands and the Netherlands establish Diplomatic Relations|publisher=The Cook Islands Herald}}</ref> and China.<ref>{{Cite web|url=http://www.chinaembassy.org.nz/eng/kkqd/t39446.htm|date=2003-10-27|accessdate=2012-01-14|title=Joint Communique Between the People's Republic of China and the Cook Islands on the Establishment of Diplomatic Relations|publisher=The Embassy of the People's Republic of China in New Zealand}}</ref> The Cook Islands is a member of multiple UN agencies with full treaty making capacity.<ref name="untreaty1"/> It shares a [[Monarchy of New Zealand|head of state]] with New Zealand as well as having [[New Zealand nationality law|shared citizenship]]. |- |valign=top|<span id="Kosovo"></span>'''{{flag|ኮሶቮ}}'''&nbsp;– Republic of Kosovo | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> Member of some [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]] | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|SERBIA}} {{extent}}Kosovo unilaterally declared independence in 2008 and it has {{Numrec|Kos|received diplomatic recognition from|UN member states}} and the [[Republic of China]]. Pursuant to [[United Nations Security Council Resolution 1244]], Kosovo is formally under the administration of the [[United Nations Interim Administration Mission in Kosovo]]. Serbia continues to maintain its sovereignty claim over Kosovo. Other UN member states and non UN member states continue to recognise Serbian sovereignty or have taken no position on the question. Kosovo is a member of the [[International Monetary Fund]] and the [[World Bank Group]]. The Republic of Kosovo has de facto control over most of the territory, with limited control in [[North Kosovo]]. |- |valign=top|<span id="Nagorno-Karabakh"></span>'''{{flag|አርጻኽ}}'''&nbsp;– Republic of Artsakh | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|AZERBAIJAN}} {{extent}}A de facto independent state,<ref>{{Cite book|author=Krüger, Heiko|title=The Nagorno-Karabakh Conflict: A Legal Analysis|url=http://books.google.com/books?id=7JDCQu-Us8sC&lpg=PP1&pg=PA55#v=onepage&q&f=false|page=55|publisher=Springer|year=2010|isbn=978-3-642-11787-9}}</ref><ref>{{Cite news|author=Nikoghosyan, Hovhannes|title=Kosovo ruling implications for Armenia and Azerbaijan|url=http://www.huliq.com/1/803-kosovo-ruling-implications-armenia-and-azerbaijan|newspaper=HULIQ.com|publisher=Hareyan Publishing, LLC|month=August|year=2010|accessdate=2011-04-17}}</ref> [[Foreign relations of Nagorno-Karabakh|recognised only by]] [[Abkhazia]],<ref name="NKRrecognition">[http://ararat-online.ru/news/984-2025-vice-spiker-parlamenta-abxazii-vybory-v-nkr-sootvetstvuyut-vsem-mezhdunarodnym-standartam.html Вице-спикер парламента Абхазии: Выборы в НКР соответствуют всем международным стандартам] {{Wayback|url=http://ararat-online.ru/news/984-2025-vice-spiker-parlamenta-abxazii-vybory-v-nkr-sootvetstvuyut-vsem-mezhdunarodnym-standartam.html |date=20110811164310 }}: "Абхазия, Южная Осетия, НКР и Приднестровье уже давно признали независимость друг друга и очень тесно сотрудничают между собой", - сказал вице-спикер парламента Абхазии. ... "...Абхазия признала независимость Нагорно-Карабахской Республики..." - сказал он."</ref> [[South Ossetia]]<ref name="NKRrecognition"/> and [[Transnistria]].<ref name="NKRrecognition"/><ref name="transgovt">{{cite web|url=http://pridnestrovie.net/foreignpolicy_full.html|title=In detail: The foreign policy of Pridnestrovie|publisher=[[Pridnestrovie]]|date=2010-05-26|accessdate=2010-06-29|archivedate=2008-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511144044/http://pridnestrovie.net/foreignpolicy_full.html}}</ref> Claimed in whole by [[አዘርባይጃን]].<ref>See [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/3658938.stm Regions and territories'': Nagorno-Karabakh] (17 January 2006). BBC News. Retrieved January 17, 2006.</ref> |- |valign=top|<span id="Niue"></span>'''{{flag|ኒዌ}}''' |style="background-color:LemonChiffon"|<span style="display:none">D</span> Member of some [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agencies]] |<span style="display:none">A</span> የለም {{extent}}A state in [[Associated state|free association]] with [[#N|New Zealand]], recognized by China.<ref>{{Cite web|url=http://lt.china-embassy.org/eng/xwdt/t391353.htm|date=2007-12-19|accessdate=2012-02-07|title=Joint Comminuque on the Establishment of Diplomatic Relations Between Niue and the People's Republic of China|publisher=Embassy of the People's Republic of China in Lithuania}}</ref> Niue is a member of multiple UN agencies with full treaty making capacity.<ref name="untreaty1"/> It shares a [[Monarchy of New Zealand|head of state]] with New Zealand as well as having [[New Zealand nationality law|shared citizenship]]. |- |valign=top|<span id="Northern Cyprus"></span>'''{{flag|ሰሜን ቆጵሮስ}}'''&nbsp;– Turkish Republic of Northern Cyprus | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"| Claimed by [[Cyprus]] {{extent}} [[Foreign relations of Northern Cyprus|Recognised only by]] [[#Turkey|Turkey]]. It has participated as an observer state of the [[Organisation of Islamic Cooperation]] under the name "Turkish Cypriot State" since 1979. In addition, the [[Nakhchivan|Nakhchivan Autonomous Republic]] regards TRNC as sovereign but [[#Azerbaijan|Azerbaijan]] has not followed suit.{{Citation needed|date=June 2011}} Northern Cyprus is claimed in whole by the [[#Cyprus|Republic of Cyprus]].<ref>See [https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html The World Factbook|Cyprus] {{Wayback|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cy.html |date=20181226020655 }} (10 January 2006). Central Intelligence Agency. Retrieved January 17, 2006''.</ref> |- |valign=top|<span id="Palestine"></span>'''{{flagcountry|ፍልስጤም}}'''&nbsp;– State of Palestine | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> Member of one [[List of specialized agencies of the United Nations|UN specialized agency]] | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|ISRAEL}} {{extent}}The declared State of Palestine has received diplomatic recognition from {{Numrec|Pal}} states.<ref>{{cite web|author=Palestine Liberation Organization|title=Road For Palestinian Statehood: Recognition and Admission|url=http://www.nad-plo.org/etemplate.php?id=5|publisher=Negotiations Affairs Department|accessdate=2011-07-28}}</ref> The proclaimed state has no agreed territorial borders, or effective control on the territory that it proclaimed.<ref>See the following on statehood criteria: * {{Citation|author=Mendes, Errol|title=Statehood and Palestine for the purposes of Article 12 (3) of the ICC Statute|url=http://uclalawforum.com/media/background/gaza/2010-03-30_Mendes-Memo.pdf|pages=28, 33|date=30 March 2010|publisher=30 March 2010|accessdate=2011-04-17|postscript=:}} "...the Palestinian State also meets the traditional criteria under the Montevideo Convention..."; "...the fact that a majority of states have recognized Palestine as a State should easily fulfill the requisite state practice". * {{Citation|author=McKinney, Kathryn M.|title=The Legal Effects of the Israeli-PLO Declaration ofPrinciples: Steps Toward Statehood for Palestine|url=http://lawpublications.seattleu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1438&context=sulr&sei-redir=1#search=%22palestine+%22constitutive+theory%22+statehood%22|journal=Seattle University Law Review|volume=18|issue=93|year=1994|page=97|publisher=Seattle University|accessdate=2011-04-17|postscript=:|archivedate=2011-07-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110722063030/http://lawpublications.seattleu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1438&context=sulr&sei-redir=1#search=%22palestine+%22constitutive+theory%22+statehood%22}} "It is possible, however, to argue for Palestinian statehood based on the constitutive theory". * {{Citation|author=McDonald, Avril|title=Operation Cast Lead: Drawing the Battle Lines of the Legal Dispute|url=https://litigation-essentials.lexisnexis.com/webcd/app?action=DocumentDisplay&crawlid=1&doctype=cite&docid=16+Hum.+Rts.+Br.+25&srctype=smi&srcid=3B15&key=74ccae52ba220673512e7784449388f0|journal=Human Rights Brief|volume=25|date=Spring 2009|publisher=Washington College of Law, Center for Human Rights and Humanitarian Law|accessdate=2011-04-17|postscript=:}} "Whether one applies the criteria of statehood set out in the Montevideo Convention or the more widely accepted constitutive theory of statehood, Palestine might be considered a state."</ref> The [[Palestinian National Authority]] is an interim administrative body formed as a result of the [[Oslo Accords]] that exercises limited autonomous jurisdiction within the [[Palestinian territories]]. In foreign relations, Palestine is represented by the [[Palestine Liberation Organization]], which has permanent observer status at the United Nations General Assembly as a non-member entity.<ref name="unnms"/> The State of Palestine is a member state of UNESCO.<ref>{{cite web|author=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization|title=Arab States: Palestine|url=http://www.unesco.org/new/en/unesco/worldwide/arab-states/palestine/|publisher=United Nations|accessdate=3 December 2011}}</ref> |- |valign=top|<span id="SADR"></span>'''{{flag|የሳህራ አረብ ዴሞክራሲያዊ ሬፑብሊክ}}''' | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|MOROCCO}} {{extent}}Recognised by [[Legal status of Western Sahara#States recognizing the SADR|84 other states]]. It is a founding member of the [[African Union]] and the Asian-African Strategic Partnership formed at the 2005 [[Asian-African Conference]]. The territories under its control, the so-called [[Free Zone (region)|Free Zone]], are claimed in whole by [[#Morocco|Morocco]] as part of its [[Southern Provinces]]. In turn, the Sahrawi Arab Democratic Republic claims the part of [[Western Sahara]] to the west of the [[Wall (Western Sahara)|Moroccan Wall]] controlled by Morocco. Its government resides in exile in [[Tindouf]], [[#Algeria|Algeria]]. |- |valign=top|<span id="Somaliland"></span>'''{{flag|ሶማሊላንድ}}'''&nbsp;– Republic of Somaliland | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|SOMALIA}} {{extent}}A de facto independent state,<ref>{{Citation|author=International Crisis Group|title=Somaliland: Time for African Union leadership|journal=Africa Report|issue=110|pages=10–13|date=23 May 2006|url=http://www.operationspaix.net/IMG/pdf/ICG_Somaliland_AU_Leadership_2006-05-23_.pdf|accessdate=2011-04-19|archivedate=2011-07-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110720022321/http://www.operationspaix.net/IMG/pdf/ICG_Somaliland_AU_Leadership_2006-05-23_.pdf}}</ref><ref>{{Citation|author=Mesfin, Berouk|coauthors=|title=The political development of Somaliland and its conflict with Puntland|journal=ISS Paper|issue=200|page=8|publisher=Institute for Security Studies|month=September|year=2009|url=http://www.somalilandtimes.net/sl/2009/403/P200.pdf|accessdate=2011-04-19}}</ref><ref>{{Citation|author=Arieff, Alexis|title=De Facto Statehood? The Strange Case of Somaliland|url=http://yalejournal.org/wp-content/uploads/2011/01/083206arieff.pdf|journal=Yale Journal of International Affairs|issue=Spring/Summer 2008|accessdate=2011-04-17|archivedate=2011-12-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111213214545/http://yalejournal.org/wp-content/uploads/2011/01/083206arieff.pdf}}</ref> [[Foreign relations of Somaliland|not diplomatically recognised by]] any other state, claimed in whole by the [[#Somali Republic|Somali Republic]].<ref>See [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/country_profiles/3794847.stm Regions and territories'': Somaliland] (30 December 2005). BBC News. Retrieved January 17, 2006.</ref> |- |valign=top|<span id="South Ossetia"></span>'''{{flag|ደቡብ ኦሴቲያ}}'''&nbsp;– Republic of South Ossetia | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|GEORGIA}} {{extent}}A de facto independent state,<ref>{{Citation|author=Jansen, Dinah|title=The Conflict between Self-Determination and Territorial Integrity: the South Ossetian Paradigm|url=http://centreforforeignpolicystudies.dal.ca/pdf/gradsymp09/Jansen.pdf|journal=Geopolitics vs. Global Governance: Reinterpreting International Security|pages=222–242|year=2009|publisher=Centre for Foreign Policy Studies, University of Dalhousie|isbn=978-1-896440-61-3}}</ref> [[International recognition of Abkhazia and South Ossetia|recognised by]] Russia, Nicaragua, Nauru, Venezuela,<ref name="STPETTIMES" /> Abkhazia and Transnistria.<ref name=ASOTREC /> Claimed in whole by [[#Georgia|Georgia]] as the [[Provisional Administrative Entity of South Ossetia]].<ref name="cnnAbSO">{{Cite news|title=Russia condemned for recognizing rebel regions|url=http://www.cnn.com/2008/WORLD/europe/08/26/russia.vote.georgia/index.html|newspaper=CNN.com|publisher=Cable News Network|date=2008-08-26|accessdate=2008-08-26}}</ref> |- |valign=top|<span id="Taiwan"></span>'''{{flag|የቻይና ሪፐብሊክ|name=Taiwan}}'''&nbsp;– Republic of China<ref name="ChinaTaiwan" group="ነጥብ"/> | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> Former UN member state; Participant in some UN related organizations as "Chinese Taipei" | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|PRC}} {{extent}}A state competing for recognition with the [[People's Republic of China]] as the government of China since 1949. The Republic of China controls the island of [[Taiwan]] and associated islands, Quemoy, Matsu, the Pratas and parts of the [[Spratly Islands]],<ref name=Spratly group="ነጥብ" /> and has not renounced claims over its annexed territories on the [[Mainland China|mainland]].<ref>{{Cite news |title=Ma refers to China as ROC territory in magazine interview |work=[[Taipei Times]] |date=2008-10-08 |url=http://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2008/10/08/2003425320}}</ref> The Republic of China is recognised by {{Numrec|ROC|asof=E||states}}, including the Holy See. The territory of the Republic of China is claimed in whole by the People's Republic of China.<ref name="TAI2" group="ነጥብ">In 1949, the Republic of China government led by the [[Kuomintang]] (KMT) lost the [[Chinese Civil War]] to the [[Communist Party of China]] (CPC) and set up a provisional capital in [[Taipei]]. The CPC established the PRC. As such, the [[Political status of Taiwan|political status]] of the ROC and the [[legal status of Taiwan]] (alongside the [[Free Area of the Republic of China|territories]] currently under ROC jurisdiction) are in dispute. In 1971, the United Nations gave the [[China and the United Nations|China seat]] to the PRC and the ROC withdrew from the UN. Most states recognise the PRC to be the [[One-China policy|sole legitimate representative]] of all China, and the UN classifies Taiwan as "[[Taiwan Province, People's Republic of China|Taiwan, Province of China]]". The ROC has de facto relations with most sovereign states. A significant political movement within Taiwan advocates [[Taiwan independence]].</ref> The Republic of China participates in the [[World Health Organization]] and a number of non-UN international organizations such as the [[World Trade Organization]], [[International Olympic Committee]] and others under a variety of pseudonyms, most commonly "[[Chinese Taipei]]". The Republic of China enjoyed UN membership from 1945 to 1971. |- |valign=top|<span id="Transnistria"></span>'''{{flag|ትራንስኒስትሪያ}}'''&nbsp;– Transnistrian Moldovan Republic (Pridnestrovie, Trans-Dniester) | style="background:LemonChiffon;"|<span style="display:none">D</span> No membership | style="background:LightCoral;"|{{claimedby|MOLDOVA}} {{extent}}A de facto independent state, [[Foreign relations of Transnistria|recognised only by]] Abkhazia and South Ossetia.<ref name=ASOTREC /> Claimed in whole by [[#Moldova|Moldova]] as the ''Territorial Unit of Transnistria''.<ref>'See [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/country_profiles/3641826.stm Regions and territories'': Trans-Dniester] (13 December 2005). BBC News. Retrieved January 17, 2006.</ref> |- style="background:Lightgrey;" class="sortbottom" |align=center|<span style="display:none">ZZZ</span>↑ Other states ↑ |<span style="display:none">D ZZZ</span> |<span style="display:none">ZZZ</span> | |- style="background:Darkgrey;" |align=center|<span style="display:none">ZZZZ</span> |<span style="display:none">ZZZZ</span> |<span style="display:none">ZZZZ</span> | |} ==Criteria for inclusion== The dominant [[customary international law]] standard of statehood is the [[Sovereign state#Declarative theory|declarative theory of statehood]] that defines the state as a person of international law if it "possess[es] the following qualifications: (a) a permanent population; (b) a defined territory; (c) government; and (d) capacity to enter into relations with the other states." Debate exists on the degree to which [[Diplomatic recognition|recognition]] should be included as a criterion of statehood. The declarative theory of statehood, an example of which can be found in the [[Montevideo Convention]], argues that statehood is purely objective and recognition of a state by other states is irrelevant. On the other end of the spectrum, the [[Sovereign state#Constitutive theory|constitutive theory of statehood]] defines a state as a person under international law only if it is recognized as [[Sovereignty|sovereign]] by other states. For the purposes of this list, included are all states that either: * (a) have declared independence and are often regarded as having control over a permanently populated territory or * (b) are recognized as a sovereign state by at least one other sovereign state Note that in some cases there is a divergence of opinion over the interpretation of the first point, and whether an entity satisfies it is disputed. On the basis of the above criteria, this list includes the following 207 entities:<ref>The following bullets are grouped according to the availability of sources for the two criteria ((a) and/or (b)). This arrangement is not intended to reflect the relative importance of the two theories. Additional details are discussed in the state's individual entries.</ref><ref name="micros" group="Note">The non-state sovereign entity [[Sovereign Military Order of Malta|Order of Malta]] is not included. It claims neither statehood nor any territory. Entities considered to be [[micronation]]s are not included. It is often up to debate whether a micronation truly controls its claimed territory. Also omitted from this list are all [[uncontacted people]]s, either who live in [[Stateless society|societies that cannot be defined as states]] or whose statuses as such are not definitively known.</ref> * 203 states recognized by at least one [[Member states of the United Nations|UN member state]] * Two states that control a permanently populated territory and are recognized only by non-UN member states: [[Nagorno-Karabakh Republic]], [[Transnistria]] * Two states that control a permanently populated territory and are not recognized by any other state: [[Azawad]], [[Somaliland]] ==ነጥቦች== {{Reflist|group="ነጥብ"|colwidth=30em}} {{Reflist|group="Note"|colwidth=30em}} ==References== {{Reflist|colwidth=30em}} ==Bibliography== * {{cite web|author = Federal Foreign Office of Germany|title = Amtliche Bezeichnungen ausländischer Staaten in den Landessprachen|publisher = Government of Germany|date = 22 April 2009|url = http://www.auswaertiges-amt.de/cae/servlet/contentblob/373536/publicationFile/3858/StaatennamenLandessprache.pdf|format = PDF|accessdate = 2010-07-14}} * {{Cite book |title=The World: A Third World Guide: 1995/96 |editor1-last=Bissio |editor1-first=Roberto Remo |publisher=Instituto del Tercer Mundo |year=1995 |location=Montevideo |isbn=978-0-85598-291-1 |oclc=476299738}} * {{cite web|title=Countries or areas, codes and abbreviations|url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49alpha.htm|publisher=Statistics Division, United Nations|date=1 April 2010}} * {{cite web|last=Davis|first=Tim|title=World Countries and States List |url=http://www.timdavis.com.au/data/|work=Timdavis.com.au|date=19 February 2009}} * {{cite web|title=Geographic Names|url=http://www.un.org/Depts/Cartographic/english/geoinfo/geoname.pdf|publisher=Department of Public Information, Cartographic Section, United Nations|date=7 September 2000}} * {{cite web|title=ISO 3166-1 Country names and code elements|url=http://www.iso.org/iso/country_codes/iso_3166_code_lists/country_names_and_code_elements.htm|publisher=International Organization for Standardization|year=2010}} * {{cite web|title=List of countries, territories and currencies|url=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000500.htm|publisher=Publications Office of the European Union|date=4 May 2010}} * {{cite web|last=Madore|first=David|title=How many countries are there in the world?|url=http://www.madore.org/~david/misc/countries.html|work=Madore.org|date=3 August 2003}} * {{cite web|title=The World Factbook|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html|publisher=Central Intelligence Agency|location=United States|year=2010|accessdate=2012-07-07|archivedate=2008-08-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080812233855/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html}} * {{Cite book |url=http://books.google.com/?id=NYszJtC66FAC&pg=PA161&dq=%22official+name%22+palestine&q=%22official%20name%22%20palestine |page=161 |title=Middle East Review 2003/04: The Economic and Business Report |author=World of Information (Firm), and International Chamber of Commerce |edition=27th |location=London |publisher=Kogan Page |year=2003 |isbn=978-0-7494-4066-4 |oclc=51992589}} [[መደብ:አገራት]] orzuad91tleg4ydz746ieazgzfajn1y 0 38538 392383 385136 2026-06-19T00:28:31Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392383 wikitext text/x-wiki '''የትግራይ ሕዝብ ዴሞክራሲያዊ ንቅናቄ''' (ት.ሕ.ዴ.ን) ([[ትግርኛ]]፦ ዴሞክራሲያዊ ምንቅስቓስ ህዝቢ ትግራይ (ዴ.ም.ህ.ት)፣ [[እንግሊዝኛ]]፦ Tigray People's Democratic Movement (T.P.D.M)) በ[[የካቲት ፲፱]] ቀን [[1993|፲፱፻፺፫]] ዓ.ም. በ[[ትግራይ]] በረሃዎች የተመሠረተ የትጥቅ ትግል ድርጅት ነው። <gallery> Enign tpdm.jpg Ensign tpdm.jpg </gallery> ==የውጭ መያያዣ== * [http://www.tpdmonline.com ድረ ገጽ] {{Wayback|url=http://www.tpdmonline.com/ |date=20140606195224 }} * [https://web.archive.org/web/20130628231820/http://demhit.wix.com/demhit ድረ ገጽ] * [http://demhitonline.blogspot.com/ ድረ ገጽ] {{መዋቅር}} [[መደብ:ትግራይ]] p6qlqz42oebcgu7njsja9m5uaj02if1 0 40341 392376 372755 2026-06-18T22:38:30Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 4 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392376 wikitext text/x-wiki ኢንጂነር '''ኣያና ብሩ''' የ[[አማርኛ]] የጽሕፈት መሣሪያንና በመሣሪያው የኣከታተቡን ዘዴ የፈጠሩ ኢትዮጵያዊ ሊቅ ናቸው። [https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] [http://om.wikipedia.org/wiki/Oromo_bekkamo] ከ[[ኣድዋ]] ድል በኋላ ኢትዮጵያውያን የ[[እንግሊዝኛ]]ውን የ[[ታይፕራይተር]] ወይም የጽሕፈት መሣሪያ ኣጠቃቀም ከተረዱ ወዲህ መሣሪያውን ለኣማርኛ ቀለሞች እንዲያገለግል ለ85 ዓመታት ግድም ቢታገሉም ሳይሳካ ቀርቷል። በመካከሉ ከተደረጉት የተለያዩ ሙከራዎች መካከል የኢንጂነር ኣያና ሥራ ኣንዱ ነበር። ዋናውም ችግር የመሣሪያው መርገጫዎች በኣማርኛ ፊደላት መብዛት የተነሳ በቂ ስለኣልነበሩ ፊደላቱን ከተለያዩ መርገጫዎች በመሰብሰብ በመቀጣጠል የሚያስከትብ ዘዴ ወደ [[1920ዎቹ|፲፱፻፳፭]] ዓ.ም. ግድም ኣቀረቡ። በእዚህ ዘዴ “[[ሀ]]” ከኣንድ መርገጫ ከተከተበ በኋላ “ሁ” ፊደል የሚከተበው “ሀ” ጎን የመቀነስ ምልክትን ወይም “-” በማስቀመጥ ነበር። ይኸንኑ የመቀነስ ምልክት “[[ለ]]”፣ “[[ሐ]]”፣ “[[መ]]” እና የመሳሰሉት ጎን በማስቀመጥ “ሁ”፣ “ሉ”፣ “ሑ”፣ “ሙ” ስለሚመስሉ ኣንዱኑ መቀጠያ ለተለያዩ የፈጠራ ቁርጥራጮች እንዲሆን ተደረገ። እንደነ “ሹ” የመሳስሉትን በቅጥልጥል ለመክተብ ከ“[[ሰ]]” እና የመቀነስ ምልክት የተሠራውን “ሱ” ፊደል በሌላ መርገጫ ቀደም ብሎ ወይም ወደኋላ መልሶ ሌላ ረዥም መሰመር ከሌላ መርገጫ ከ“ሰ” ኣናት ላይ በማስቀመጥ ነበር የሚሠራው። ይህ የቅጥልጥል ፊደል ኣሠራርና መኖር ዓማርኛ ባልሆነ ነገር ቀለሞቹን በመሰሉ ነገሮች የቢሮ ሥራ መሥራት ስለተቻለ ኣያና ብሩ ለኢትዮጵያ ታላቅ ባለውለታ ናቸው። የኣያና መሣሪያ ባይኖር ኖሮ የቢሮ ጽሑፎችን በእጅ ጽሑፍ ተጠቅሞ መቀጠል ማዛለቁ ስለሚያጠራጥር ኢንጂነር ኣያና ለዓማርኛ እድገት ክፍተኛ ኣስተዋጽዖ ኣድርገዋል። እንዲህም ሆኖ ትክክለኛውን የግዕዝ ቀለሞች የኢትዮጵያ ማተሚያ ቤቶች ቀደም ብለው ሲጠቀሙባቸው ስለነበርና በኋላም ሲጠቀሙበት ስለነበረ የታይፕ ፊደል ከማተሚያ ቤቶቹ ጋር ግንኙንት ኣልነበረውም። የኣያና የጽሕፈት መኪና ቀለሞችም የዓማርኛ ፊደላት ኣልነበሩም፤ ሊሆኑም ኣይችሉም። ይህ ልዩነት ያልገባቸውና ከመቶ ያነሱ መርገጫዎች ላይ የተበተኑትን የታይፕ ቁርጥራቾጭ ከ፪፻ በላይ የሆኑት የዓማርኛ ቀለሞች ኣንድ የሚመስሏቸው ዛሬም ኣሉ። የኢንጂነሩ የጽሕፈት መኪና ፊደል እንደ እንግሊዝኛው ወደ ኮምፕዩተር መግባት ነበረበት የሚሉ ቢኖሩም የእንግሊዝኛው ቅጥልጥል ስላልሆነና ትክክለኛዎቹን ቀለሞች ስለከተበ ነው ወደ ኮምፕዩተር የተሻሻለው። የዓማርኛው መሣሪያ ግን ዓማርኛ ስላልከተበ ወደ ኮምፕዩተር መግባት የለበትም ብለው በጽሑፍ ተከራክረው ያስቀሩት ዶ/ር ኣበራ ሞላ ናቸው። [http://sirius-c.ncat.edu/asn/country/ethiopia/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://sirius-c.ncat.edu/asn/country/ethiopia/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305184957 }} [https://www.facebook.com/GeezEdit/posts/2285574604835762] ከእዚህም ሌላ የዓማርኛ መሣሪያው ብዙ ችግሮች ኣሉት። ለምሳሌ ያህል ያልተሟላ ከመሆኑ ሌላ የገጹ ስፋት ወይም የፊደሉ መጠን ሲቀየር ቅጥሎቹ ይገነጠላሉ ወይም ይደበቃሉ። ማሕተም የመሳሰሉትን ለመሥራት ሲሞከር ቅጥሎቹ ኣንዳንድ ስፍራዎች ይዘው ስለሚቀመጡ ኣያሠሩም። የቀለሞቹ ኣመዳደብና ኣከታተብ ለመቀጠል ማመቸት ላይ የተመሠረተ ነው። ፊደላቱ ሲቀጠሉ ኣስቀጣይና ተቀጣይ ኣስቀያሚ ኣዳዲስ መልኮች እንዲኖሯቸው ኣስገድዷል። በተጨማሪም የታይፕ መሣሪያው ዓላም ጽሑፍን ወረቀት ላይ ለማስፍር ብቻ ሲሆን የኮምፕዩተር ጥቅም ኮዶቹን ማስቀመጥ ነው። የጽሕፈት መሣሪያው ውሱን ኣሠራር በኣንድ የፊደል መጠን እንዲሠራ ሲሆን ኮምፕዩተር ኣንዱን ፊደል ለተለያዩ የፊደል መጠኖችና ቅርጾች የሚያሠራ ነው። የታይፕ መጻፊያው በኣንድ የላቲን የፊደል ገበታ ምትክ የቀረበ ስለሆነ ጊዜው የኣለፈበት መሣሪያ ነበር። ዶክተሩ ግዕዙን ወደ ኮምፕዩተር የኣስገቡት በስምንት የእንግሊዝኛ የፊደል ገበታዎች ምትክ መሆኑ ታትሟል። መሣሪያው ተሻሽሎም ሊጠቅም ስለማይችልና ሁሉንም የግዕዝ ቀለሞች ሊያስከትብ ስለማይችል ወደ ኮምፕዩተር አንዳይገባ በምክንያት ቀርቧል። [https://web.archive.org/web/20060516083455/http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic%20Computerization.htm] በምትኩ ትክክለኛዎቹን የግዕዝ ፊደላት ወደ ኮምፕዩተር በዶክተሩ ኣዲስ ዘዴ ለመጀመሪያ ጊዜ ሥራ ላይ ውሏል። በእዚህ የተነሳ ወደ ዩኒኮድ የዓለም ፊደላት መደብ የገባው ትክክለኛው የግዕዝ ፊደል ስለሆነ በዓማርኛ ታይፕራይተር ቁርጥራጭ ፊደላት መጠቀም ከቀረ ቆይቷል። ዶክተሩ የአማርኛ ታይፕራይተየር ኣማርኛን እንዳልጻፈ ስለሚያውቁ እንጂ ቀደም ብለው የታይፑን ዓይነት ማውጣት ስለሚችሉ ሁሉንም የዓማርኛ ቅጥልጥሎች የሚያስከትብ GeezEdit Amharic P ፊደል ለመጀመሪያ ጊዜ ሠርተው ሰዉ ስለ ኤድስ እንዲያነብበት በነፃ ለግሰዋል። የኣማርኛ ታይፕራይተር ከኣንድ የፊደል ገበታ የመቀጣጠል ዘዴ እ.ኤ.ኣ. ከ1985 ጀምሮ በኮምፕዩተርም ቀርቦ ነበር። ግዕዝ በዶ/ር ኣበራ ሞላ ኮምፕዩተራይዝድ ስለሆነ የታይፕራይተሩ ዘዴ ውድቅ ቢሆንም ይኸን ከኣቀረቡትም ኣንዱ ግዕዝ ያልሆነውን በሓሰት Ethiopic ነው ከማለቱም ሌላ ፓተንት ኣለኝ የሚል ኢትዮጵያዊ ኣለ። ዶክተሩ እየተቃወሙም እ.ኤ.ኣ. በ1992 ለዩኒኮድ የቀረበ የተሻሻለ የታይፕ መሣሪያ ቅጥልጥል ፊደል እዚህ [https://web.archive.org/web/20121227134618/http://www.ethiopic.com/unicode.htm] ኣለ። ዶክተሩ የዓማርኛ ፊደላት ተቀጣጥለው ለኮምፕዩተር ኣይቀርቡም ብለው ከኣሸነፋ በኋላ ሌሎች እ.ኤ.ኣ. በ1996 [https://web.archive.org/web/20130904025738/http://www.ethiopic.com/unicode/unicode_ethiopic.htm] ትክክኛዎቹን የዓማርኛ፣ ትግርኛና ኦሮምኛ ቀለሞች ኣቅርበው የኣናሳ ቋንቋዎች የግዕዝ ፊደላት መብዛት የኣልፈለጉ መንደርተኞች በቅጥልጥልነት ዩኒኮድ መደብ ውስጥ እንዲገቡ የፈለጉትንም ኣሸንፈው ዛሬ ወደ 500 የሚጠጉ የግዕዝ ቀለምች በተነጣጠል በዩኒኮድ ዕውቅና ኣግኝተዋል። ይህ ሁሉ ሲደረግ እያንቀላፉ ከኣሉት መካከል የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ምሁራንና ሌሎችም ኣሉበት። ኢንጂነር ኣያና ብሩ ጣልያን ኢትዮጵያን በወረረችበት ጊዜ ኣርበኛ ነበሩ። [https://www.youtube.com/watch?v=RsyYs333M64&feature=youtu.be] ==የውጭ መያያዣዎች== *[http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm Engineer Ayana Birru] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Ayana_Birru.htm |date=20150213030802 }} *[http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf] {{Wayback|url=http://www.quatero.net/pdf/amharic_fidelat2.pdf |date=20130906100817 }} ስለ አማርኛ ፊደል መሻሻል የተደረጉ ጥናቶች መዘርዝር፣ ክንፈ ሚካኤል፣ ፳፻፪ ዓ.ም.፣ ሜልበርን፣ ኦስትሬልያ *[https://web.archive.org/web/20130416132450/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] *[https://web.archive.org/web/20071006131509/http://www.ethiopic.com/Dr._Aberra_Molla_Ethiopic.htm] *[http://abyssinia2me.wordpress.com/pictoral/] *[https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8A%A3%E1%89%A0%E1%88%AB_%E1%88%9E%E1%88%8B] ኣበራ ሞላ [[መደብ:የኢትዮጵያ ሰዎች]] ld6gvlalvj6dtoualgosxchx76d6s7a 0 43655 392370 372615 2026-06-18T18:30:14Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392370 wikitext text/x-wiki '''ሞዴት''' የ[[ግዕዝ]] ቀለም ለመጀመሪያ ጊዜ ወደ [[ኮምፕዩተር]] የገባበት ቃላት ማተሚያ ነው። ስሙን ያገኘው ሞደርን [[ኢትዮጵያ]] (Modern Ethiopia) የሚሉትን ቃላት ወደ ሞዴት (ModEth) በማሳጠር ነው። በእጅ ጽሑፍና ማተሚያ ቤቶች ብቻ ይታተም የነበረው የግዕዝ ፊደል በ[[ማይክሮሶፍት]] ዲስክ ኦፐሬቲንግ ሥርዓት ለገበያ [[ዩናይትድ እስቴትስ]] ውስጥ ግዕዝን ኮምፕዩተራይዝ በኣደረጉት በዶ/ር [[ኣበራ ሞላ]] በ፲፱፻፹ ዓ.ም. ቀረበ። ይህ የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ኩባንያ ፕሮግራም ከ[[ዓማርኛ]]ው ቀለሞች ሌላ የ[[ትግርኛ]]፣ [[ትግረ]]፣ [[ኦሮሚፋ]]፣ [[ጉራግኛ]]ና የ[[ኣገው]]/[[ቢለን]] ቀለሞች ትንሽ ቆይቶ ትሩታይፕ ሆነው ተጨመሩ። ብዛቱ ወደ 480 የነበረው ኣንድ የግዕዝ ቀለም ስምንት የ[[እንግሊዝኛ]] ፎንቶች ላይ ተበትኖ ከኣንድ የእንግሊዝኛ ፊደል ጋር ነበር የቀረበው። ሆህያቱ የተከተቡት የፈንክሽን መርገጫዎችና እያንዳንዱን የመርገጫ ቁልፎች በማጣመር በሁለት መርገጫዎች ነበር። ሁለት የፊደል ገበታዎችና የፊደል መለጠፊያዎች ነበሩት። ሞዴት የግዕዝና እንግሊዝኛ ቃላት ማቀነባበሪያና ማተሚያ ነበር። የኢትዮጵያ ኮምፕዩተሮችና ሶፍትዌር ለኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ በ፲፱፻፹፭ ዓ.ም. ሞዴትን በነፃ ኣበርክቶ ነበር። የሞዴት መሻሻል በ፲፱፻፹፮ ዓ.ም. ተቋርጦ ማይክሮሶፍት 3.1 ተወዳጅነት እንዳገኘ በ[[ኢትዮወርድ]] ተተካ። [[ስዕል:ModEthTypeface1991.gif|thumb|የሞዴት ፊደል ፲፱፻፹፫ ዓ.ም. Ethiopian Review, 1991]] ==የውጭ መያያዣዎች== *[http://cocatalog.loc.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=ModEth&Search_Code=TALL&PID=AINu5ZM4-JH4SXMyLcIsjLWVME_wD&SEQ=20100123185924&CNT=25&HIST=1] ModEth Copyright, ሞዴት የኢትዮጵያ ቃላት ማተሚያ ኮፒ መብት *[https://web.archive.org/web/20130416132450/http://www.ethiopic.com/typwritr.htm] *[http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Pending_USA_Patent_90.gif] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/Aberra_Molla_Pending_USA_Patent_90.gif |date=20120402050829 }} *[http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm] {{Wayback|url=http://www.ethiopic.com/unicode/Ethiopic_Computerization_in_Amharic.htm |date=20130904181903 }} *[http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html] {{Wayback|url=http://hoth.ncat.edu/~michael/AAU-Network/news/EJSciTech/abera2.html |date=20160305185044 }} *[https://www.facebook.com/video/video.php?v=433568700036371] *[http://www.youtube.com/watch?v=aj0OcUZVh8E] [[መደብ:ኮምፒዩተር]] rz5f89be6nfn4jn6unbmao9i9sszaa0 0 44006 392390 378584 2026-06-19T02:36:39Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392390 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:NC Punt.jpg|300px|right|thumb|የፑንት ሥፍራ (አንድ አስተያየት)]] '''ፑንት''' ('''ፕወነት''')<ref>Ian Shaw & Paul Nicholson, The Dictionary of Ancient Egypt, British Museum Press, London. 1995, p.231.</ref> ከ[[ጥንታዊ ግብጽ]] ጋራ ንግድ ያካሄድ የነበረ ሀገር ነበር። ግብጻዊ ተጓዦችና መርከበኞች ከዚያ [[ወርቅ]]፣ [[ሙጫ]]፣ [[ቆጲ]]፣ [[የዝሆን ጥርስ]]፣ ባርያዎችና አውሬዎች ያመጡ ነበር። ፑንት ደግሞ አንዳንዴ «'''ታ ነጨር'''» (ሀገረ አምላክ) ይባላል።<ref>Breasted, John Henry (1906–1907), Ancient Records of Egypt: Historical Documents from the Earliest Times to the Persian Conquest, collected, edited, and translated, with Commentary, p.433, vol.1</ref> ፑንት በ[[ቀይ ባሕር]] ዳርቻ ወይም በ[[አፍሪቃ]] ወገን<ref>Simson Najovits, ''Egypt, trunk of the tree, Volume 2'', (Algora Publishing: 2004), p.258.</ref> ወይም በ[[አረቢያ]] ወገን<ref>Dimitri Meeks – Chapter 4 – “Locating Punt” from the book ''Mysterious Lands'' by David B. O'Connor and Stephen Quirke</ref>ወይም ምናልባት በሁለቱም እንደ ተገኘ ይታሰባል። በአንዳንድ ዘመናዊ መምህሮች ዘንድ ፑንት ከ[[ፉጥ]] (የ[[ካም]] ልጅ) ጋር መታወቂያ ሊኖረው ይችላል።<ref>{{cite encyclopedia |last=Sadler, Jr. |encyclopedia=The [[New Interpreter's Dictionary of the Bible]] |first=Rodney |editor=Katharine Sakenfeld |publisher=Abingdon Press |volume=4 |location=Nashville |pages=691–92|title=Put |year=2009 }}</ref>በተለመደው ልማድ ግን ይህ ፉጥ በቀይ ባሕር አካባቢ ሳይሆን በ[[ሊብያ]] ነበር የሠፈረው። ==የግብጽ ግንኙነት ከፑንት ጋር== [[ስዕል:Relief of Hatshepsut's expedition to the Land of Punt by Σταύρος.jpg|thumb|left|በሃትሸፕሱት ፱ኛው አመት ወደ ፑንት የተጓዙት ግብጻውያን ሎሌዎች - ከመቃብርዋ ግድግዳ]] * 2950 ዓክልበ. ግድም - በ[[ፈርዖን]] [[ኁፉ]] ዘመን የፑንት ወርቅ ይጠቀሳል። * 2900 ዓክልበ. ግድም - ፈርዖን [[ሳሁሬ]] ጉዞ ወደ ፑንት ላከ።<ref>{{harvnb|Breasted|1906–07|p=161|Ref=none}}, vol. 1.</ref> * 2003 ዓክልበ. ግድም - የ[[3 መንቱሆተፕ]] አለቃ [[ሃኑ]] የፑንት ጉዞ መራ።<ref>{{harvnb|Breasted|1906–07|pp=427–433|Ref=none}}, vol. 1.</ref> * በ[[1 ሰኑስረት]]ና [[2 አመነምሃት]] ዘመኖች (1972-1905 ዓክልበ.) ደግሞ ጉዞዎች ወደ ፑንት ሄዱ።<ref name=p145>Joyce Tyldesley, Hatchepsut: The Female Pharaoh, Penguin Books, 1996 hardback, p.145</ref> በዚህ ዘመን ሥነ ጽሑፍ ''[[መርከቡ የጠፋበት መርከበኛ ተረት]]'' ፑንትን ይጠቅሳል። * 1478 ዓክልበ. ግድም - ንግሥት [[ሃትሸፕሱት]] ቋሚ የንግድ መርከቦች ኃይል አሠራች።<ref>Dr. Muhammed Abdul Nayeem, (1990). Prehistory and Protohistory of the Arabian Peninsula. Hyderabad. ISBN.</ref> በመቃብርዋ ግድግዳ የአምሥት መርከቦች ጉዞ ይዘገባል።<ref name=p149>Tyldesley, Hatchepsut, p.149</ref> የሃትሸፕሱት ተልእኮ [[ኔህሲ]] በፑንት ሲደርስ የፑንት መሪዎች ንጉሥ ፓራሁ እና ንግሥት አቲ<ref>{{harvnb|Breasted|1906–07|pp=246–295|Ref=none}}, vol. 1.</ref> ሰላምታ ሰጡት።<ref name=p149/>«ፑንት» የሚለው ሥያሜ በግብጽኛ ከጥንታዊ መንግሥት መዝገቦች ከ1500 ዓመታት በፊት የተወረሰ ነበር እንጂ ኗሪዎቹ ያንጊዜ አገራቸውን «ፑንት» እንዳሉት አይሆንም። ግብጻውያን [[ዕጣን]]፣ ቆጲ፣ ከብት፣ ዝሆን ጥርስ ወዘተ. ከፑንት ገዙ።<ref>Tyldesley, Hatchepsut, p.147</ref> * የሃትሸፕሱት ተከታዮች [[3 ቱትሞሲስ]]ና [[3 አመንሆተፕ]] ደግሞ የፑንት ንግድ አከታተሉ።<ref name=145-146>Tyldesley, Hatchepsut, pp.145–146</ref> * እስከ 1150 ዓክልበ. ግድም ድረስ በ[[3 ራሜሰስ]] ዘመን የፑንት ጉዞ ይዘገባል።<ref>K.A. Kitchen, Punt and how to get there, Orientalia 40 (1971), 184–207:190.</ref> ==ሥፍራ== ከፑንት የተገኙት አውሬዎች [[ቀጭኔ]]፣ [[አንኮ]]፣ [[ጉማሬ]] እና [[ነብር]] ስለ ሆኑ፣ ከዚያም በላይ የንግድ ዕቃ ዞጲ እና የዝሆን ጥርስ ሆኖ፣ አብዛኛው ሊቃውንት ፑንት በተለይ በአፍሪቃዊው ዳርቻ ላይ መሆኑን ያስቡታል።<ref>Shaw & Nicholson, p.231</ref><ref>Tyldesley, Hatchepsut, p.147</ref><ref>{{Cite journal | url = http://books.google.com/books?id=jcpQqkHr328C&printsec=frontcover#PPA13,M1 | title = The Ethiopians: A history | isbn = 978-0-631-22493-8 | author1 = Pankhurst | first1 = Richard | year = 2001}}</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=YAnTJQWWnoAC&printsec=frontcover#PPA145,M1 Hatshepsut's Temple at Deir El Bahari By Frederick Monderson]</ref> ከፑንት የደረሰ አንድ የአንኮ አስካሬን ቅርስ በግብጽ ተገኝቶ፣ በ[[2002]] ዓ.ም. ሊቃውንት የጄኔቲክ ምርመራ አድርገው አንኮው በተለይ ከ[[ኤርትራ]]ና [[ኢትዮጵያ]] አንኮዎች ጋራ እንደ ተዘመደ አስታወቁ።<ref name="independent.co.uk">Owen Jarus ,{{cite web|title= Baboon mummy analysis reveals Eritrea and Ethiopia as location of land of Punt |accessdate= 26 April 2010 |work= The Independent|date= 26 April 2010 |url= http://www.independent.co.uk/life-style/history/baboon-mummy-analysis-reveals-eritrea-and-ethiopia-as-location-of-land-of-punt-1954547.html}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center;" | width="20%"| [[File:Pwenet.gif|150px]]<br /><br />«ፕወነት» በግብጽኛ አጻጻፍ | width="30%"| [[File:Punt2.JPG|200px]]<br />የፑንት ጎጆ በግድግዳ እንደ ተቀረጸ | width="30%"| [[File:Punthouse02.jpg|200px]]<br />የፑንት ጎጆዎች - ዘመናዊ አስተያየት |- |} ==ዋቢ ምንጮች== {{Reflist}} * {{Citation |url= |title=Reflections on Travelling to 'God's Land' and Punt in the Middle Kingdom |author=Bradbury, Louise |format= |journal=Journal of the American Research Center in Egypt |year=1988 |volume=25 |issue= |pages=127–156 |accessdate= |doi=10.2307/40000875}}. * {{Citation | last=Breasted | first=John Henry | author-link =James Henry Breasted | publication-date =1906-1907 | date =1906-1907 | year =1906–1907 | title =Ancient Records of Egypt: Historical Documents from the Earliest Times to the Persian Conquest, collected, edited, and translated, with Commentary | edition = | volume =1–5 | series = | publication-place = | place = | publisher =University of Chicago Press | id = | isbn = | doi = | oclc = | url = | accessdate =}}. * Fattovich, Rodolfo. 1991. "The Problem of Punt in the Light of the Recent Field Work in the Eastern Sudan". In ''Akten des vierten internationalen Ägyptologen Kongresses, München 1985'', edited by Sylvia Schoske. Vol. 4 of 4 vols. Hamburg: Helmut Buske Verlag. 257–272. * ———. 1993. "Punt: The Archaeological Perspective". In ''Sesto congresso internazionale de egittologia: Atti'', edited by Gian Maria Zaccone and Tomaso Ricardi di Netro. Vol. 2 of 2 vols. Torino: Italgas. 399–405. * Herzog, Rolf. 1968. ''Punt''. Abhandlungen des Deutsches Archäologischen Instituts Kairo, Ägyptische Reihe 6. Glückstadt: Verlag J. J. Augustin. * {{Citation |url= |title=Punt and How to Get There | last=Kitchen | first=Kenneth | author-link =Kenneth Kitchen |format= |journal=Orientalia |year=1971 |volume=40 |issue= |pages=184–207 |accessdate=}} * {{Citation | last=Kitchen | first=Kenneth | publication-date=1993 | contribution=The Land of Punt | contribution-url= | editor-last=Shaw | editor-first=Thurstan | editor-link= | editor2-last=Sinclair | editor2-first=Paul | editor2-link= | editor3-last=Andah | editor3-first=Bassey | editor3-link= | editor4-last=Okpoko | editor4-first=Alex | editor4-link= | title=The Archaeology of Africa: Foods, Metals, Towns | edition= | series= | place= | publication-place=London and New York | publisher=Routledge | volume=20 | pages=587–608 | id= | isbn= | doi= | oclc= | url=}}. * {{Citation | last=Meeks | first=Dimitri | publication-date=2003 | contribution=Locating Punt | contribution-url= | editor-last=O'Connor | editor-first=David B. | editor-link= | editor2-last=Quirke | editor2-first=Stephen G. J. | editor2-link= | title=Mysterious Lands, Encounters with ancient Egypt | edition= | series= | place= | publication-place=London | publisher=Institute of Archaeology, University College London, University College London Press | volume=5 | pages=53–80 | id= | isbn=1-84472-004-7 | doi= | oclc= | url= | year=2003}}. * {{Citation | last=Paice | first=Patricia | author-link= | last2= | first2= | author2-link= | year=1992 | date= | publication-date= | contribution=The Punt Relief, the Pithom Stela, and the Periplus of the Erythean Sea | contribution-url= | editor-last=Harrak | editor-first=Amir | editor-link= | editor2-last= | editor2-first= | editor2-link= | title=Contacts Between Cultures: Selected Papers from the 33rd International Congress of Asian and North African Studies, Toronto, 15–25 August 1990 | edition= | series= | place= | publication-place=Lewiston, Queenston, and Lampeter | publisher=The Edwin Mellon Press | volume=1 | pages=227–235 | id= | isbn = | doi= | oclc= | url=}}. * O'Connor, David (1994), ''Ancient Nubia: Egypt's Rival in Africa'', University of Pennsylvania Press, pp.&nbsp;41–44. * [[Johannes Dumichen]]: ''Die Flotte einer ägyptischen Königin'', Leipzig, 1868. * [[Wilhelm Max Müller]]: ''Asien und Europa nach altägyptischen Denkmälern'', Leipzig, 1893. * [[Adolf Erman]]: ''Life in Ancient Egypt'', London, 1894. * [[Édouard Naville]]: "Deir-el-Bahri" in ''Egypt Exploration Fund, Memoirs XII, XIII, XIV, and XIX'', London, 1894 et seq. * James Henry Breasted: ''A History of the Ancient Egyptians'', New York, 1908. * [http://www.homestead.com/wysinger/punt.html The Land of Punt] with quotes from Breasted (1906) and Petrie (1939) * [http://digital.library.upenn.edu/women/edwards/pharaohs/pharaohs-8.html Queen Hatasu, and Her Expedition to the Land of Punt] {{Wayback|url=http://digital.library.upenn.edu/women/edwards/pharaohs/pharaohs-8.html |date=20230506221249 }} by Amelia Ann Blanford Edwards (1891) * [http://members.tripod.com/~ib205/hatshepsut_temple.html Deir el-Bahri: Mortuary Temple of Hatshepsut] * [http://www.maat-ka-ra.de/english/bauwerke/djeser/dj_portico_2_hall_punt.htm Hall of Punt] at Deir el-Bahri; and [http://www.maat-ka-ra.de/english/punt/puntlage.htm Where was Punt?] discussion by Dr. Karl H. Leser * [http://digilander.libero.it/camdic/QUEEN.html Queen of Punt syndrome] * [http://www.bu.edu/bridge/archive/2005/03-18/archaeologist.html Archaeologists discover ancient ships in Egypt] (Boston University Bridge, 18 March 2005). Excavations at Wadi Gawasis, possibly the ancient Egyptian port Saaw. * [http://www.newscientist.com/article.ns?id=dn7190 Remains of ancient Egyptian seafaring ships discovered] (New Scientist, 23 March 2005). * [http://weekly.ahram.org.eg/2005/745/hr1.htm Sailing to distant lands] {{Wayback|url=http://weekly.ahram.org.eg/2005/745/hr1.htm |date=20120923020538 }} (Al Ahram, 2 June 2005). * [https://web.archive.org/web/20121129095429/http://www.monstersandcritics.com/science/news/article_1088919.php/Ancient_ship_remains_are_unearthed_at_Egyptian_Red_Sea_port Ancient ship remains are unearthed] (Deutsche Press Agentur, 26 January 2006). * [http://www.msnbc.msn.com/id/11705263/ 4,000-year-old shipyard unearthed in Egypt] (MSNBC, 6 March 2006). [[መደብ:የአፍሪካ ታሪክ]] [[መደብ:ጥንታዊ ግብፅ]] [[መደብ:ታሪካዊ አገሮች]] b97d0fp09ilx0kntecmd9z94u8oy858 0 44998 392374 385286 2026-06-18T22:28:19Z ~2026-35828-48 59294 /* ተጨማሪ መረጃ */ 392374 wikitext text/x-wiki '''የሂንዱ ሃይማኖት''' ወይም '''ሂንዱኢዝም''' የ[[ሕንድ]] አገር ዋና [[ሃይማኖት]] ነው። እስከ [[1998]] ዓ.ም. ድረስ በይፋ በ[[ኔፓል]] [[የመንግሥት ሃይማኖት]] ሆኖ ነበር። የሂንዱ ሃይማኖት መንስኤ በ1500 አክልበ. ገደማ ወደ ሕንድ የወረሩት [[አርያኖች]] ነገዶች ያመኑበት በ[[ርግ ቬዳ]] የተገለጸው «[[ቬዲክ ሃይማኖት]]» ነበር። ይህ ቬዲክ ሃይማኖት ከኗሪዎቹ ከ[[ድራቪዲያን]] ብሔሮች እምነቶች ጋራ ሲቀላቀል አንድላይ የሂንዱ ሃይማኖት ሠርተዋል። ከዚህ የተነሣ ሁለቱ ጥንታዊ ልሳናታቸው [[ሳንስክሪት]]ና [[ታሚልኛ]] አንድላይ እንደ ቅዱሳን ወይም እንደ አማልክት ቋንቋዎች ይቆጠራሉ። ሆኖም የሂንዱኢዝም ታሪክ ብዙ ተቃራኒ ፈሳሾች ያሉበት ወንዝ ይመስላል፤ በዚህም ወንዝ ውስጥ በብዙ ተቃራኒ ጣኦታት አማልክት የሚያምኑ ፈሳሾች አሉ፣ አማልክት ሁሉ የአንድያው ፈጣሪ አካላት ብቻ ናቸው የሚሉም ፈሳሾች፣ ምንም ነፍስ ወይም መንፈስ መኖሩን የሚክዱም ፈሳሾች ደግሞ ተገኝተዋል። በዛሬውኑ ሂንዱኢዝም በአማልክት አከፋፈል ረገድ አራት ዋና ክፍሎቹ [[ቫይሽናቪስም]]፣ [[ሻይቪስም]]፣ [[ሻክቲስም]]ና [[ስማርቲስም]] ይባላሉ። በነዚህም ሁሉ ውስጥ አያሌ ጥቃቅን ንዑስ-ክፍሎች በልዩ ልዩ ትምህርቶች ይመደባሉ። ከዚህም በቀር በ[[ፍልስፍና]]ዎች ረገድ ስድስት ዋና ዋና የሂንዱኢዝም ፍልስፍናዎች አሉ፣ እነርሱም [[ሳምኽያ]]፣ [[ዮጋ]]፣ [[ኛየ]]፣ [[ቫይሸሺካ]]፣ [[ሚማምሳ]]፣ እና [[ቨዳንታ]] ይባላሉ። ከ፮ቱ ዋና ፍልስፍናዎች ውጭ ደግሞ እጅግ ብዙ ልዩ ልዩ ተቃራኒ ፍልስፍናዎችና ትምህርቶች ተነስተዋል፤ ከነዚህም መካከል ሁለቱ [[ቡዲስም]]ና [[ጃይኒስም]] ለየራሳቸው እንደ ተለዩ ሃይማኖቶች ተቆጥረዋል። [[ስዕል:Kaliposter1940s.jpg|300px|thumb|በሂንዱ አፈ ታሪክ የሴት ጣኦት «[[ካሊ]]» ብዙ ጠላቶች በጦር ሜዳ ገድላ፣ ባልዋ [[ሺቫ]] ዓለሙን ሁሉ እንዳታጥፋ ፈርቶ በመንገድዋ ተኛ፤ ስህተቷንና ባሏ መሆኑን ዓውቃ ምላሷን በኅፍረት ዘረጋች።]] [[ስዕል:Yajnavalkya and Janaka.jpg|470px|thumb|left|700 ዓክልበ. አካባቢ ተመላሽ ትስብዕት (ሰምሳረ) መጀመርያው ያስተማረው ፋላስፋ ያጅኘቨልክየ]] ከ700 ዓክልበ. ግድም ጀምሮ የ[[ሰምሳረ]] ትምህርት በሕንድ አገር በሰፊ ተቀበለ፤ እነዚህስ እምነቶች ሁሉ በሰምሳረ (ተመላሽ-ትስብዕት) ያምናሉ። እንደ «[[አብርሃማዊ ሃይማኖቶች]]» (በተለይ [[አይሁድና]]፣ [[ክርስትና]]፣ [[እስልምና]]) በ[[ሙታን ትንሳኤ]] ለ[[ፍርድ ቀን]] የሚያስተምሩ ሳይሆን፣ «ሰምሳረ» ማለት በእምነታቸው ከመሞት በኋላ ሕያዋን ዳግመኛ ከማሕጸን በተመላሽ ትስብዕት በመታየታቸው የሚሉ ናቸው። ይህን ትምህርት መጀመርያው የገለጸው ፈላስፋ [[ያጅኘቨልክየ]] የተባለው እንደ ነበር ይመስላል። በሂንዱኢዝም ደግሞ ኅብረተሠብ በአራት አጠቃላይ ወራሽ መደባት ወይም «[[ቫርና]]ዎች» ይከፈላል፤ እነርሱም [[ብራህሚን]] (ቄሳውንትና አስተማሮች)፣ [[ክሻትሪያ]] (ወታደሮችና ገዢዎች፣ ገበሬዎች)፤ [[ቫይስያ]] (ነጋዴዎች)ና [[ሹድራ]] (ሠራተኞች፣ አገልጋዮች) ናቸው። ==ተጨማሪ መረጃ== *King, Richard. "[https://brill.com/view/journals/nu/46/2/article-p146_2.xml Orientalism and the modern myth of" Hinduism]"." Numen 46.2 (1999): 146-185. *Frykenberg, Robert Eric. "[https://www.jstor.org/stable/206101 Constructions of Hinduism at the Nexus of History and Religion]." The Journal of interdisciplinary history 23.3 (1993): 523-550. *Ranganathan, Shyam. "[https://www.mdpi.com/2077-1444/13/10/891 Hinduism, Belief and the Colonial Invention of Religion: A before and after Comparison]." Religions 13.10 (2022): 891. *Oddie, Geoffrey A. "[https://www.researchgate.net/profile/Will-Sweetman/publication/312042544_Hinduism_in_India_Modern_and_Contemporary_Movements/links/65fb41aff3b56b5b2d17242a/Hinduism-in-India-Modern-and-Contemporary-Movements.pdf#page=22 The Emergence and Significance of the term" Hinduism]." Hinduism in India: Modern and Contemporary Movements 8 (2016). *Sinha, Vineeta. "[https://brill.com/view/journals/ajss/25/2/article-p139_9.xml Unpacking the Labels" Hindu" and" Hinduism" in Singapore]." Asian Journal of Social Science 25.2 (1997): 139-160. *Smith, Brian K. "[https://www.jstor.org/stable/pdf/20106612.pdf Questioning authority: Constructions and deconstructions of Hinduism]." International Journal of Hindu Studies 2.3 (1998): 313-339. {{መዋቅር-ሃይማኖት}} [[መደብ:የህንዱ እምነት| ]] [[መደብ:ሃይማኖት]] [[መደብ:ሕንድ]] jkjzlenq3sk0tqhk0tr1ywrwr02w2wk 0 46454 392371 370942 2026-06-18T19:39:59Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392371 wikitext text/x-wiki [[ኢኦተቤ|የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተውሃዶ ቤ/ክ]] በብቸኝነት ከምትታወቅባቸው ኣንዱ የራስዋ የሆነ የዘመን ኣቆጣጠር ወይም '''ባሕረ ሐሳብ''' መኖርዋ ነው። ይህውም ከ[[ዓለም]] የተለየች እንድትሆን ኣስችሏታል። ይህም ባሕረ ሐሳብ ለ[[ድሜጥሮስ]] በገለጸለት መሰረት በየጊዜው በተነሱ [[ኢትዮጵያ]]ውያን ሊቃውንት ከትውልድ ትውልድ ሲተላለፍ ቆይቷዋል። በኣሁኑ ወቅት ዘመኑ [[የመረጃ ዘመን]] በመሆኑና ሊቃውንቱ ሳያልፉ [[ቴክኖሎጂ]]ውን በመጠቀም መስራት ከሚኖርብን ኣያሌ መንፈሳውያን ስራዎች ውስጥ ባሕረ ሐስብ አንዱ ነው። ምክንያቱም የአሁኑ ትውልድ በቀላሉ ሊረዳው ባለመቻሉ ማወቅና መረዳት እየፈለገ ከቁጥሩ ስሌት ረቂቅነት ኣንፃር ብዙ ሲቸገር ይታያል። ስለሆነም በዚህና በተመሳሳይ ጽሁፎች የተቻለንን ለማሳወቅ እንሞክራለን።<ref>{{cite book|last1=W/Silassia Kidanu|first1=Semire|title=Bahire Hasab|date=29/07/2016|publisher=Ethiopian Orthodox Tewahido Church|pages=1-6}}</ref> ===የኢትዮጵያ ዘመን አቆጣጠር ስሌት=== #አዲሱ ዓመት በየትኛው ወንጌላዊ እንደሚሰየም ዘመኑ: [[ዘመነ ማቴዎስ]]፣ [[ዘመነ ማርቆስ]]፣ [[ዘመነ ሉቃስ]]፣ ወይም [[ዘመነ ዮሐንስ]] መሆኑን ለማወቅ በመጀመሪያ ከክርስቶስ ልደት በፊት የነበረውን 5500 ዘመንን እና ከክርስቶስ ልደት በኋላ ለማስላት (ለማወቅ) የምንፈልገውን [[ዓመተ ምህረት]] እንደምራለን። ከዚያ ድምሩን ለ4 እናካፍላለን። ወይም በቀላሉ ከክርስቶስ ልደት በኋላ የምንፈልገውን ዓመተ ምህረት ለ4 አካፍለን ቀሪው (1 ከሆነ ዘመነ ማቴዎስ፣ 2 ከሆነ ዘመነ ማርቆስ፣ 3 ከሆነ ዘመነ ሉቃስ፣ 0 (ዜሮ) ከሆነ ወይም ቀሪ ከሌለው ዘመነ ዮሐንስ) ይባላል። ምሳሌ፦ 2009ን ብንወስድ 5500+2009= 7509 ይሆናል። ለ4 ስናካፍለው 7509/4 = 1877 ደርሶ ቀሪ 1 ይሆናል። ወይም በቀላሉ መንገድ 2009/4 = 502 ደርሶ ቀሪ 1 ይሆናል። ስለዚህ በ2009 ዘመኑ ዘመነ ማቴዎስ ነው። #አዲሱ ዓመት የሚውልበት ዕለት [[ሰኞ]]፣ [[ማክሰኞ]]፣ [[ረቡዕ]]፣ [[ሐሙስ]]፣ [[አርብ]]፣ [[ቅዳሜ]]፣ ወይም [[እሁድ]] መሆኑን ለማወቅ አሁንም በመጀመሪያ ከክርስቶስ ልደት በፊት የነበረውን 5500 ዘመንን እና ከክርስቶስ ልደት በኋላ ለማስላት (ለማወቅ) የምንፈልገውን ዓመተ ምህረት እንደምራለን። ከዚያ ድምሩን ለ4 እናካፍልና ድርሻውን ከመጀመሪያው ድምር ላይ እንደምረዋለን። ከዚያ ድምሩን ለ7 ስናካፍል ቀሪው (0 ከሆነ ሰኞ፣ 1 ከሆነ ማክሰኞ፣ 2 ከሆነ ረቡዕ፣ 3 ከሆነ ሐሙስ፣ 4 ከሆነ አርብ፣ 5 ከሆነ ቅዳሜ፣ 6 ከሆነ እሁድ) ዕለት መስከረም 1 ቀን ይሆናል። ምሳሌ፦ 2009ን እንውሰድ 5500+2009=7509 ከዛም 7509/4 = 1877 (ድርሻ ነው) ዕለቱን ለማወቅ 7509+1877=9386 ይህንን ለሰባት እናካፍለው 9386/7=1340 ቀሪ 6 ነው። ስለዚህ በ2009 ዘመኑ ዘመነ ማቴዎስ ዕለቱ ዕለተ እሁድ ይሆናል።<ref>www.zabraham.blog.com</ref> ለማረጋገጥ የፈለጉትን ዓመተ ምህረት እና ዕለት ይሞክሩት!!! ተጨማሪ መረጃዎችም ኣሉ። <ref>https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm]</ref> * [[ኣበራ ሞላ#የኢትዮጵያ ዘመን ኣቈጣጠር]] == ማመዛገቢያዎች == [[መደብ:ካሌንዳር]] [[መደብ:ተዋህዶ]] jg4xmqk8nxisaaxz1xiubpzwmmhnhv5 0 47903 392373 370983 2026-06-18T21:03:52Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392373 wikitext text/x-wiki '''አንድ''' በተራ አቆጣጠር መጀመርያው [[ቁጥር]] ነው። ምልክቱ ከ[[ግዕዝ]] እንደ ትወረሰ '''፩''' ነው፣ ይህም ከ[[ግሪክ አልፋቤት]] መጀመርያው ፊደል [[አልፋ]] (በትንሹ «'''α'''») እንደ ተወሰደ ይታመናል። ኣንዳንድ ደራስያን ኣኃዞቹን ግሪኮች ቀዱ እንጂ ኢትዮጵያውያን ከግሪክ ኣልቀዱም ይላሉ። [https://web.archive.org/web/20070905173941/http://www.ethiopic.com/calendar/ethiopic.htm] [[ስዕል:Evolution1glyph.svg|250px|thumb|left|ከሕንዳዊ ላሳናት 1 ምልክቶች ወደ ዘመናዊ «1» የደረሱ ለውጦች። ]] በብዙ ልሳናት የሚገኘው ምልክት '''1''' ከ[[ሕንዳዊ ቁጥር ምልክቶች]] ተደረጀ። እነዚህ ምልክቶች በ[[አውሮፓ]] ከ968 እና 1550 ዓም መካከል እየተደረጁ ተቀባይነት አገኙ። ከዚያ አስቀድሞ በ[[ሮማውያን ቁጥር ምልክቶች]] የ«አንድ» ምልክት ፊደሉ «'''I'''» ነበር። {{መዋቅር}} [[መደብ:ቁጥር]] hm70n4fy551k7ql0i7ft7i8zpvq7pf1 0 50163 392391 354258 2026-06-19T03:02:19Z KBM23 59237 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */ 392391 wikitext text/x-wiki {{infobox|abovestyle=background:#BCD4E6|above=<span style="color:#">ወደ ሮማውያን ፲ </span>|headerstyle=background:#BCD4E6|header16=<span style="color:#0048BA"> </span>|data2=<div class=floatleft>'''[[ወደ ሮማውያን ፱|&larr; ምዕራፍ ፱]]</div><div class=floatright>[[ወደ ሮማውያን ፲፩|ምዕራፍ ፲፩ &rarr;]]'''</div>|data3=[[File:Papyrus 27.png|88px|thumb|center|በ፫ኛው ክፍለ ዘመን የተጻፈ ወደ ሮማውያን ፲ ቁ. ፲፪ - ፳፪'''[[:en:Papyrus 27| ፓፒረስ ፳፯]]''']] |header4=አጭር መግለጫ|label5=ፀሐፊ|data5=[[ጳውሎስ]]|label6=የመጽሐፍ ዐርስት|data6=ወደ ሮማውያን|label7=የሚገኘው|data7=በአዲስ ኪዳን ፮ኛው መጽሐፍ|label8=መደብ|data8=የጳውሎስ መልዕክት}} ወደ ሮማውያን [[አዲስ ኪዳን|በአዲስ ኪዳን]] የመጀመሪያው መልዕክት ሲሆን [[ቅዱስ ጳውሎስ]] በቆሮንጦስ እያለ በ፶ ዎቹ ዓ.ም. የጻፈው መልዕክት ነው ። ይህ ምዕራፍ ፲ ሲሆን በ፳፩ ንዑስ ክፍሎች ይከፈላል ። ጳውሎስ በዚህ መልዕክቱ መዳን በእስራኤላዊነት እንዳልሆነ ያስተምራል ። አሁንም [[እግዚአብሔር]] የመዳን ስጦታውን ለተከታዮቹ እንዲሰጣቸው ይጸልያል ። ቅዱስ ጳውሎስ ለሮማውያን መልዕክቱን የጻፈበት ምክኒያት አይሁዳውያንና ሮማውያን በሰላም አንድላይ በሮም ለብዙ ዘመን ሲኖሩ ቆይተው ክርስትና በተመሠረተበት ወቅት ፣ አይሁዳውያን ክርስቶስ እኛን ነው የመረጠን ለመንግሥቱ እናንተን አይደለም... ሲሊ ሮማውያን ደግሞ እናንተ ሰቀላችሁት እንጂ ምን አረጋቹህለት... እየተባባሉ እርስበርሳቸው ጥል ስለፈጠሩ እነሱን ለማስታረቅ ጻፈው ። የጳውሎስ መልዕክት ወደ ሮማውያን ምዕራፍ ፲ == ቁጥር ፩ - ፲ == 1፤ወንድሞች፡ሆይ፥የልቤ፡በጎ፡ፈቃድና፡ስለ፡እስራኤል፡ወደ፡እግዚአብሔር፡ልመናዬ፡እንዲድኑ፡ነው። 2፤በዕውቀት፡አይቅኑ፡እንጂ፡ለእግዚአብሔር፡እንዲቀኑ፡እመሰክርላቸዋለኹና። 3፤የእግዚአብሔርን፡ጽድቅ፡ሳያውቁ፡የራሳቸውንም፡ጽድቅ፡ሊያቆሙ፡ሲፈልጉ፥ለእግዚአብሔር፡ጽድቅ፡ አልተገዙም። 4፤የሚያምኑ፡ዅሉ፡ይጸድቁ፡ዘንድ፡ክርስቶስ፡የሕግ፡ፍጻሜ፡ነውና። 5፤ሙሴ፡ከሕግ፡የኾነውን፡ጽድቅ፡የሚያደርገው፡ሰው፡በርሱ፡በሕይወት፡እንዲኖር፡ጽፏልና። 6፤ከእምነት፡የኾነ፡ጽድቅ፡ግን፡እንዲህ፡ይላል፦በልብኽ፦ማን፡ወደ፡ሰማይ፡ይወጣል፧አትበል፤ይህ፡ ክርስቶስን፡ለማውረድ፡ነው፤ 7፤ወይም፦በልብኽ፦ወደ፡ጥልቁ፡ማን፡ይወርዳል፧አትበል፤ይህ፡ክርስቶስን፡ከሙታን፡ለማውጣት፡ነው። 8፤ነገር፡ግን፥ምን፡ይላል፧በአፍኽ፡በልብኽም፡ኾኖ፡ቃሉ፡ቀርቦልኻል፤ይህም፡የምንሰብከው፡የእምነት፡ቃል፡ነው። 9፤ኢየሱስ፡ጌታ፡እንደ፡ኾነ፡በአፍኽ፡ብትመሰክር፡እግዚአብሔርም፡ከሙታን፡እንዳስነሣው፡በልብኽ፡ ብታምን፡ትድናለኽና፤ 10፤ሰው፡በልቡ፡አምኖ፡ይጸድቃልና፥በአፉም፡መስክሮ፡ይድናልና። == ቁጥር ፲፩ - ፳፩ == 11፤መጽሐፍ፦በርሱ፡የሚያምን፡ዅሉ፡አያፍርም፡ይላልና። 12፤በአይሁዳዊና፡በግሪክ፡ሰው፡መካከል፡ልዩነት፡የለምና፤አንዱ፡ጌታ፡የዅሉ፡ጌታ፡ነውና፥ለሚጠሩትም፡ ዅሉ፡ባለጠጋ፡ነው፤ 13፤የጌታን፡ስም፡የሚጠራ፡ዅሉ፡ይድናልና። 14፤እንግዲህ፡ያላመኑበትን፡እንዴት፡አድርገው፡ይጠሩታል፧ባልሰሙትስ፡እንዴት፡ያምናሉ፧ያለሰባኪስ፡እንዴት፡ይሰማሉ፧ 15፤መልካሙን፡የምሥራች፡የሚያወሩ፡እግሮቻቸው፡እንዴት፡ያማሩ፡ናቸው፡ተብሎ፡እንደ፡ተጻፈ፡ ካልተላኩ፡እንዴት፡ይሰብካሉ፧ 16፤ነገር፡ግን፥ዅሉ፡ለምሥራቹ፡ቃል፡አልታዘዙም።ኢሳይያስ፦ጌታ፡ሆይ፥ምስክርነታችንን፡ማን፡ አመነ፧ብሏልና። 17፤እንግዲያስ፡እምነት፡ከመስማት፡ነው፥መስማትም፡በእግዚአብሔር፡ቃል፡ነው። 18፤ዳሩ፡ግን፦ባይሰሙ፡ነው፡ወይ፧እላለኹ።በእውነት፦ድምፃቸው፡በምድር፡ዅሉ፡ላይ፡ቃላቸውም፡እስከዓለም፡ዳርቻ፡ወጣ። 19፤ነገር፡ግን፦እስራኤል፡ባያውቁ፡ነው፡ወይ፧እላለኹ።ሙሴ፡አስቀድሞ፦እኔ፡ሕዝብ፡በማይኾነው፡ አስቀናችዃለኹ፡በማያስተውልም፡ሕዝብ፡አስቈጣችዃለኹ፡ብሏል። 20፤ኢሳይያስም፡ደፍሮ፦ላልፈለጉኝ፡ተገኘኹ፥ላልጠየቁኝም፡ተገለጥኹ፡አለ። 21፤ስለ፡እስራኤል፡ግን፦ቀኑን፡ዅሉ፡ወደማይታዘዝና፡ወደሚቃወም፡ሕዝብ፡እጆቼን፡ዘረጋኹ፡ይላል። == ጠቃሚ መልዕክቶች == *ቁጥር ፪ *ቁጥር ፭ *ቁጥር ፰ *ቁጥር ፲፬ - ፳፩ <hr> {{መደብ:ክርስትና}} [[መደብ:ማርያም]] [[መደብ:መጽሐፍ ቅዱስ]] 8dst52b5laesyow74o9rsa3hy1ticr9 0 54141 392388 392365 2026-06-19T00:46:39Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392388 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Bibliometrics definition.svg|thumb|426x426px]] '''የኢንፎርሜሽን ሳይንስ''' (የመረጃ ጥናቶች በመባልም ይታወቃል) በዋነኛነት በመተንተን፣ በመሰብሰብ፣ በመመደብ፣ በማታለል፣ በማከማቸት፣ በማንሳት፣ በመንቀሳቀስ፣ በማሰራጨት እና በ[[የመረጃ ኅብረተሠብ|መረጃ]] ጥበቃ ላይ የሚያተኩር የ[[ትምህርት]] መስክ ነው።[1] በመስክ ውስጥ እና ከውጪ ያሉ ባለሙያዎች የመረጃ ስርአቶችን የመፍጠር፣ የመተካት፣ የማሻሻል ወይም የመረዳት አላማ በሰዎች፣ በድርጅቶች እና በማናቸውም ነባር የመረጃ ስርዓቶች መካከል ካለው መስተጋብር በተጨማሪ በድርጅቶች ውስጥ የ[[እውቀት]] አተገባበር እና አጠቃቀም ያጠናል። ከታሪክ አኳያ [[የመረጃ ሳይንስ]] (ኢንፎርማቲክስ) ከ[[ኮምፒዩተር ሳይንስ]]፣ ከዳታ ሳይንስ፣ ከ[[ሥነ-ልቦና|ሥነ ልቦና፣]] ከ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]]፣ ከቤተመፃህፍት ሳይንስ፣ ከጤና አጠባበቅ እና ከስለላ ኤጀንሲዎች ጋር የተያያዘ ነው።[2] ሆኖም፣ የመረጃ ሳይንስ እንደ አርኪቫል ሳይንስ፣ የግንዛቤ ሳይንስ፣ [[ንግድ]]፣ [[ህግ]]፣ የቋንቋ ሳይንስ፣ ሙዚዮሎጂ፣ አስተዳደር፣ [[ሂሳብ]]፣ [[ፍልስፍና]]፣ የህዝብ ፖሊሲ ​​እና ማህበራዊ ሳይንሶች ያሉ የተለያዩ ዘርፎችን ያካትታል። == መሠረቶች == '''ወሰን እና ቅርብ''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ችግሮችን ከሚመለከታቸው ባለድርሻ አካላት አንፃር በመረዳት መረጃን እና ሌሎች ቴክኖሎጂዎችን እንደ አስፈላጊነቱ በመተግበር ላይ ያተኩራል። በሌላ አገላለጽ፣ በዚያ ሥርዓት ውስጥ ካሉ የ[[ቴክኖሎጂ]] ክፍሎች ይልቅ በመጀመሪያ የስርዓት ችግሮችን ይፈታል ማለት ነው። በዚህ ረገድ አንድ ሰው የመረጃ ሳይንስን ለቴክኖሎጂ ቆራጥነት ምላሽ አድርጎ ማየት ይችላል, ቴክኖሎጂ "በራሱ ህጎች ያድጋል, የራሱን እምቅ ችሎታ የሚገነዘበው, በሚገኙ ቁሳዊ ሀብቶች እና በገንቢዎቹ ፈጠራ ብቻ የተገደበ ነው. ስለዚህ ሁሉንም ሌሎች የህብረተሰብ ስርአቶችን የሚቆጣጠር እና የሚያሰራጭ ራሱን የቻለ ስርዓት ተደርጎ ይወሰድ።"[3] '''ፍቺዎች''' የመጀመሪያው የታወቀው "የመረጃ ሳይንስ" ቃል አጠቃቀም በ1955 ነበር።[4] የኢንፎርሜሽን ሳይንስ ቀደምት ፍቺ (ወደ 1968 የአሜሪካ ሰነድ ኢንስቲትዩት እራሱን የአሜሪካ የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ማህበር ብሎ የሰየመበት አመት) እንዲህ ይላል። "የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የመረጃ ባህሪ እና ባህሪን ፣ የመረጃ ፍሰትን የሚቆጣጠሩ ሀይሎችን እና የመረጃ አያያዝ ዘዴዎችን ለተመቻቸ ተደራሽነት እና አጠቃቀም የሚመረምር ዲሲፕሊን ነው ። አመጣጡን ፣ አሰባሰብን በሚመለከት የእውቀት አካልን ይመለከታል። አደረጃጀት፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት፣ አተረጓጎም፣ ማስተላለፍ፣ መለወጥ እና መረጃን መጠቀም ይህ በተፈጥሮም ሆነ በአርቴፊሻል ሲስተም ውስጥ ያሉ የመረጃ ውክልናዎች ትክክለኛነት፣ የተቀላጠፈ መልእክት ለማስተላለፍ ኮዶችን መጠቀም እና የመረጃ ማቀነባበሪያ መሳሪያዎችን እና ቴክኒኮችን ማጥናትን ያጠቃልላል። እንደ ኮምፒውተር እና የፕሮግራም አወጣጥ ስርዓታቸው፡ ከሂሳብ፣ ከሎጂክ፣ ከቋንቋ፣ ከስነ ልቦና፣ ከኮምፒዩተር ቴክኖሎጂ፣ ከኦፕሬሽን ምርምር፣ ከግራፊክ ጥበብ፣ ከግንኙነት፣ ከማኔጅመንት እና ከሌሎች ተመሳሳይ ዘርፎች የተገኘ እና ተያያዥነት ያለው ኢንተርዲሲፕሊናዊ ሳይንስ ነው። አፕሊኬሽኑን ሳይመለከት ጉዳዩን የሚጠይቅ ንጹህ የሳይንስ ክፍል እና አገልግሎቶችን እና ምርቶችን የሚያዳብር ተግባራዊ ሳይንስ አካል። (ቦርኮ 1968፣ ገጽ 3) [5] '''የመረጃ ፍልስፍና''' የመረጃ ፍልስፍና በ[[ስነ-ልቦና]]፣ በ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]]፣ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ እና በ[[ፍልስፍና]] መገናኛ ላይ የሚነሱ ፅንሰ-ሀሳባዊ ጉዳዮችን ያጠናል። ተለዋዋጭ ሁኔታዎችን ፣ አጠቃቀሙን እና ሳይንሶችን እንዲሁም የመረጃ-ንድፈ-ሀሳባዊ እና ስሌት ዘዴዎችን በፍልስፍና ችግሮቹ ላይ ማብራራት እና መተግበርን ጨምሮ የፅንሰ-ሀሳባዊ ተፈጥሮ እና የመረጃ መሰረታዊ መርሆችን መመርመርን ያጠቃልላል።[10] == ሙያዎች == '''የመረጃ ሳይንቲስት''' የኢንፎርሜሽን ሳይንቲስት ግለሰብ ነው፣ ብዙውን ጊዜ ተዛማጅነት ያለው የትምህርት አይነት ዲግሪ ወይም ከፍተኛ የትምህርት ደረጃ ያለው፣ በኢንዱስትሪ ውስጥ ላሉ ሳይንሳዊ እና ቴክኒካል ምርምር ሰራተኞች ወይም መምህራንን እና ተማሪዎችን በአካዳሚ ትምህርት የሚሰጥ መረጃ የሚሰጥ ነው። የኢንደስትሪው *የመረጃ ስፔሻሊስት/ሳይንቲስት* እና የአካዳሚክ መረጃ ርዕሰ ጉዳይ ስፔሻሊስት/ላይብረሪያን በአጠቃላይ ተመሳሳይ የርእሰ-ጉዳይ ዳራ ስልጠና አላቸው፣ነገር ግን የአካዳሚክ ቦታ ያዡ ሁለተኛ ዲግሪ (MLS/MI/MA in IS, e.g.) እንዲይዝ ይጠበቅበታል። ከርዕሰ ጉዳይ ማስተር በተጨማሪ በመረጃ እና በቤተመጻሕፍት ጥናቶች። ርዕሱ በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ላይ ምርምር የሚያደርግ ግለሰብንም ይመለከታል። '''የስርዓት ተንታኝ''' የስርዓት ተንታኝ ለአንድ የተወሰነ ፍላጎት የመረጃ ስርዓቶችን በመፍጠር፣ በመንደፍ እና በማሻሻል ላይ ይሰራል። ብዙ ጊዜ የስርዓት ተንታኞች በድርጅቱ (ዎች) ውስጥ ቅልጥፍናን እና [[ምርታማነት]]ን ለማሻሻል ድርጅታዊ ሂደቶችን እና መረጃን የማግኘት ቴክኒኮችን ለመገምገም እና ለመተግበር ከአንድ ወይም ከዚያ በላይ ከሆኑ ንግዶች ጋር ይሰራሉ። '''የመረጃ ባለሙያ''' የመረጃ ባለሙያ ማለት መረጃን የሚጠብቅ፣ የሚያደራጅ እና የሚያሰራጭ ግለሰብ ነው። የመረጃ ባለሙያዎች የተቀዳ እውቀትን በማደራጀት እና በማንሳት የተካኑ ናቸው። በተለምዶ ሥራቸው ከሕትመት ዕቃዎች ጋር ነው, ነገር ግን እነዚህ ችሎታዎች በኤሌክትሮኒክስ, ምስላዊ, ኦዲዮ እና ዲጂታል ቁሳቁሶች እየጨመሩ መጥተዋል. የመረጃ ባለሙያዎች በተለያዩ የህዝብ፣ የግል፣ ለትርፍ ያልተቋቋሙ እና የትምህርት ተቋማት ውስጥ ይሰራሉ። የመረጃ ባለሙያዎችም በድርጅታዊ እና በኢንዱስትሪ ሁኔታዎች ውስጥ ሊገኙ ይችላሉ. የስርዓት ንድፍ እና ልማት እና የስርዓት ትንተና የሚያካትቱ ሚናዎችን ማከናወን። == ታሪክ == '''ቀደምት ጅምር''' የኢንፎርሜሽን ሳይንስ መረጃን መሰብሰብ፣ መመደብ፣ ማጭበርበር፣ ማከማቻ፣ ሰርስሮ ማውጣት እና ማሰራጨት በማጥናት የሰው ልጅ የ[[እውቀት]] ክምችት ውስጥ ነው። የመረጃ ትንተና የተካሄደው ቢያንስ በአሦር ኢምፓየር ዘመን ባሁኑ ጊዜ [[ቤተ መጻሕፍት]] እና መዛግብት በመባል የሚታወቁት የ[[ባህል]] ማስቀመጫዎች ብቅ እያሉ ነው።[14] በተቋም ደረጃ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ በ19ኛው ክፍለ ዘመን ከሌሎች በርካታ የማህበራዊ ሳይንስ ዘርፎች ጋር ብቅ አለ። እንደ ሳይንስ ግን በሳይንስ [[ታሪክ]] ውስጥ ተቋማዊ ሥረ መሰረቱን ያገኘው በ1665 በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) የ[[ፍልስፍና]] ግብይቶች የመጀመሪያ እትሞችን ባጠቃላይ እንደ መጀመሪያው ሳይንሳዊ መጽሔት ከታተመ ጀምሮ ነው። የሳይንስ ተቋማዊነት በ [[18ኛው ምዕተ ዓመት|18 ኛው ክፍለ ዘመን]] ውስጥ ተከስቷል. እ.ኤ.አ. በ1731 [[ቤንጃሚን ፍራንክሊን]] በሕዝባዊ ዜጎች ቡድን ባለቤትነት የተያዘውን የ[[ፊላዴልፊያ]] ላይብረሪ ካምፓኒ አቋቋመ፣ እሱም በፍጥነት ከመጻሕፍት ግዛት አልፎ የሳይንሳዊ ሙከራ ማዕከል የሆነው እና የህዝብ ሳይንሳዊ ሙከራዎችን ያቀረበ።[15] ] ቤንጃሚን ፍራንክሊን በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ከተማ ለሁሉም በነጻ እንዲገኝ ድምጽ የሰጠችውን የመፅሃፍ ስብስብ በ[[ማሣቹሰትስ|ማሳቹሴትስ]] ላይ ኢንቨስት አድርጓል።[16] አካዳሚ ደ ቺሩርጊያ ([[ፓሪስ]]) በ1736 የመጀመሪያው የ[[ሕክምና]] መጽሔት ተብሎ የሚታሰበውን Memoires pour les Chirurgiens አሳተመ። በሮያል ሶሳይቲ ([[ለንደን|ሎንዶን]]) ላይ የተቀረጸው የ[[አሜሪካ]] የፍልስፍና ማህበር በ1743 በ[[ፊላዴልፊያ|ፊላደልፊያ]] ተቋቋመ። እንደ ሌሎች በርካታ ሳይንሳዊ መጽሔቶች እና ማህበረሰቦች ተመስርተው፣ አሎይስ ሴኔፌልደር በ1796 በ[[ጀርመን]] ውስጥ በጅምላ ማተሚያ ስራ ላይ የሚውል የሊቶግራፊን ፅንሰ-ሀሳብ አዳብረዋል። == ማህበራዊ ሚዲያ በሰዎች እና በኢንዱስትሪ ላይ የሚያሳድረው ተጽዕኖ == የማህበራዊ ሚዲያ ኔትወርኮች ብዙ ጊዜ ወይም ባህላዊ የመረጃ ስርጭት መዳረሻ ላላቸው ሰዎች ክፍት የመረጃ አካባቢን ይሰጣሉ፣ "[26] የማህበራዊ ሚዲያ ውህደት እንደ የመዳረሻ ነጥብ ለተጠቃሚዎች እና አቅራቢዎች በጣም ጠቃሚ እና ሁለገብ ጠቃሚ መሳሪያ ነው። ሁሉም ዋና ዋና የዜና አቅራቢዎች ታይነት እና እንደ [[ፌስቡክ]] እና [[ትዊተር]] ባሉ አውታረ መረቦች በኩል የተመልካቾችን ስፋት ከፍ በማድረግ የመድረሻ ነጥብ አላቸው። በማህበራዊ ሚዲያ ሰዎች መረጃን በሚያውቁት ሰዎች ይመራሉ ወይም ይሰጣሉ። "በ...ይዘት ላይ ማጋራት፣ ላይክ እና አስተያየት የመስጠት" [28] መቻል ተደራሽነቱን ከባህላዊ ዘዴዎች የበለጠ እና ሰፊ ያደርገዋል። ሰዎች ከመረጃ ጋር መገናኘት ይወዳሉ፣ የሚያውቋቸውን ሰዎች በእውቀት ክበባቸው ውስጥ ማካተት ያስደስታቸዋል። በማህበራዊ ሚዲያ ማጋራት በጣም ተደማጭነት ስላለው አሳታሚዎች ስኬታማ ለመሆን ከፈለጉ "በጥሩ መጫወት" አለባቸው። ምንም እንኳን ሁለቱንም የተጠቃሚ መሰረት ተሞክሮዎች ለማሻሻል ብዙ ጊዜ ለአሳታሚዎች እና ፌስቡክ "አዲስ ይዘትን ማጋራት፣ ማስተዋወቅ እና ይፋ ማድረግ"[28] በጋራ ይጠቅማል። የብዙዎች አስተያየት ተጽእኖ ሊታሰብ በማይቻል መንገድ ሊሰራጭ ይችላል. ማህበራዊ ሚዲያ በቀላሉ ለመማር እና በመሳሪያዎች ተደራሽነት መስተጋብር ይፈቅዳል። ዎል ስትሪት ጆርናል በፌስቡክ በኩል መተግበሪያን ያቀርባል፣ እና ዋሽንግተን ፖስት አንድ እርምጃ ወደ ፊት ሄዶ በ6 ወራት ውስጥ በ19.5 ሚሊዮን ተጠቃሚዎች የወረደ ራሱን የቻለ ማህበራዊ መተግበሪያ ያቀርባል፣ መረጃ. == የምርምር ዘርፎች እና መተግበሪያዎች == የኢንፎርሜሽን ሳይንስ የሚመረምረው እና የሚያዳብርባቸው የሚከተሉት ዘርፎች ናቸው። '''የመረጃ ተደራሽነት''' የመረጃ ተደራሽነት የኢንፎርማቲክስ፣ የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ የኢንፎርሜሽን ደህንነት፣ የቋንቋ ቴክኖሎጂ እና የ[[ኮምፒውተር ሳይንስ]] መገናኛ ላይ የምርምር መስክ ነው። የመረጃ ተደራሽነት [[ጥናት]] ዓላማዎች ብዙ እና ያልተጠቀሙ መረጃዎችን በራስ ሰር ማቀናበር እና የተጠቃሚዎችን ተደራሽነት ቀላል ማድረግ ነው። መብቶችን ስለመስጠት እና ያልተፈቀዱ ተጠቃሚዎችን መዳረሻ ስለመገደብስ? የተደራሽነት መጠን ለመረጃው በተሰጠው የማረጋገጫ ደረጃ መገለጽ አለበት። ተፈፃሚነት ያላቸው ቴክኖሎጂዎች መረጃን ማግኘት፣ የጽሑፍ ማዕድን ማውጣት፣ የጽሑፍ ማረም፣ የማሽን ትርጉም እና የጽሑፍ ምድብ ያካትታሉ። በውይይት ውስጥ፣ የመረጃ ተደራሽነት ብዙውን ጊዜ የነጻ እና የተዘጋ ወይም የህዝብ የመረጃ ተደራሽነት መድንን በሚመለከት ይገለጻል እና በቅጂ መብት፣ በፓተንት [[ሕግ|ህግ]] እና በህዝባዊ አገልግሎት ላይ በሚደረጉ ውይይቶች ይነሳል። የህዝብ ቤተ መፃህፍት የመረጃ ማረጋገጫ [[እውቀት]]ን ለመስጠት ግብዓቶችን ይፈልጋሉ። '''መረጃ መፈለግ''' መረጃ መፈለግ በ[[ሰው]] እና በ[[ቴክኖዎሎጂ|ቴክኖሎጂ]] ሁኔታዎች ውስጥ መረጃን ለማግኘት የመሞከር ሂደት ወይም እንቅስቃሴ ነው። መረጃ መፈለግ ከመረጃ ማግኛ (IR) ጋር የተያያዘ ነው ነገር ግን የተለየ ነው። ብዙ የቤተ-መጻህፍት እና የመረጃ ሳይንስ (LIS) ምርምር በተለያዩ የሙያ ስራዎች መስክ ውስጥ ባሉ ባለሙያዎች መረጃ ፍለጋ ልምዶች ላይ ያተኮረ ነው. የቤተ-መጻህፍት ባለሙያዎች፣[35] ምሁራን፣[36] የህክምና ባለሙያዎች፣ [37] መሐንዲሶች [38] እና ጠበቆች [39] (ሌሎችም መካከል) መረጃ የመፈለግ ባህሪ ላይ ጥናቶች ተካሂደዋል። አብዛኛው ይህ ጥናት በሌኪ፣ ፔትግሪው (አሁን ፊሸር) እና ሲልቫን በ1996 የኤልአይኤስን ስነ-ጽሁፍ (እንዲሁም የሌሎች አካዳሚያዊ መስኮች ስነ-ጽሁፍ) የባለሙያዎችን መረጃ በመፈለግ ላይ ሰፊ ግምገማ ባደረጉት ስራ ላይ ተወስዷል። '''የእውቀት ውክልና እና ምክንያታዊነት''' የእውቀት ውክልና (KR) እውቀትን በምልክቶች ውስጥ ለመወከል የታለመ የሰው ሰራሽ ኢንተለጀንስ ጥናት አካባቢ ሲሆን ከእነዚህ የ[[እውቀት]] ክፍሎች መረዳትን ለማመቻቸት እና አዳዲስ የእውቀት ክፍሎችን መፍጠር። KR ከስር የእውቀት ሞዴል ወይም የእውቀት መሰረት ስርዓት (KBS) እንደ የትርጉም አውታረመረብ ነጻ እንዲሆን ማድረግ ይቻላል።[42]የ[[እውቀት]] ውክልና (KR) ምርምር እንዴት በትክክል እና በትክክል ማመዛዘን እንደሚቻል እና በእውቀት ጎራ ውስጥ ያሉ የእውነታዎችን ስብስብ ለመወከል የምልክት ስብስቦችን እንዴት መጠቀም እንደሚቻል ላይ ትንተናን ያካትታል። የምልክት መዝገበ ቃላት እና የአመክንዮ ስርዓት አንድ ላይ ተጣምረው በKR ውስጥ ስላሉት ንጥረ ነገሮች ግምቶችን ለማስቻል አዲስ የKR ዓረፍተ ነገሮችን ለመፍጠር። አመክንዮ የማመዛዘን ተግባራት በKR ስርዓት ውስጥ ባሉ ምልክቶች ላይ እንዴት መተግበር እንዳለባቸው መደበኛ ትርጓሜዎችን ለማቅረብ ይጠቅማል። አመክንዮ ኦፕሬተሮች እንዴት እውቀቱን እንደሚያስኬዱ እና እንደሚያሻሽሉ ለመግለጽ ጥቅም ላይ ይውላል። የኦፕሬተሮች እና ኦፕሬሽኖች ምሳሌዎች፣ አሉታዊነት፣ ትስስር፣ ተውላጠ-ቃላት፣ ቅጽሎች፣ ኳንቲፊየሮች እና ሞዳል ኦፕሬተሮችን ያካትታሉ። [[ስነ አምክንዮ|አመክንዮ]]ው የትርጓሜ ቲዎሪ ነው። እነዚህ ንጥረ ነገሮች-ምልክቶች፣ ኦፕሬተሮች እና የትርጓሜ ፅንሰ-ሀሳብ በKR ውስጥ የምልክቶችን ቅደም ተከተል የሚሰጡ ናቸው። == ዋቢዎች == # Stock, W.G., & Stock, M. (2013) https://books.google.com/books?id=d1PnBQAAQBAJ&q=%22information+science%22 Berlin, Boston, MA: De Gruyter Saur. # Yan, Xue-Shan (2011-07-23) https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 ''Information''. '''2''' (3): 510–527. https://doi.org/10.3390%2Finfo2030510 # https://web.archive.org/web/20111112233108/http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/TECHNO_DETER.html Principia Cibernetica Web. Archived from http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html {{Wayback|url=http://pespmc1.vub.ac.be/ASC/Techno_deter.html |date=20111112233108 }} on 2011-11-12. Retrieved 2011-11-28. # https://www.merriam-webster.com/dictionary/information%20science ''www.merriam-webster.com''. Archived from the original on 2017-09-25. Retrieved 2017-09-25. # Borko, H. (1968). Information science: What is it? ''American Documentation'' 19(1), 3¬5. # Luciano Floridi, http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf {{Wayback|url=http://www.blackwellpublishing.com/pci/downloads/introduction.pdf |date=20121009171740 }} 2012-03-16 at the https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine ''Metaphilosophy'', 2002, (33), 1/2 # Garshol, L. M. (2004)https://web.archive.org/web/20081017174807/http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''Archived from'' http://www.ontopia.net/topicmaps/materials/tm-vs-thesauri.html#N773 ''on 17 October 2008. Retrieved 13 October 2008.'' # https://en.wikipedia.org/wiki/Tom_Gruber (June 1993). http://tomgruber.org/writing/ontolingua-kaj-1993.pdf https://en.wikipedia.org/wiki/Knowledge_Acquisition'''5''' (2): 199–220 https://en.wikipedia.org/wiki/CiteSeerX_(identifier) https://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/summary?doi=10.1.1.101.7493 from the original on 2008-12-17. Retrieved 2012-04-29. # Arvidsson, F.; Flycht-Eriksson, A.https://web.archive.org/web/20081217030507/http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }}{{Wayback|url=http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf |date=20081217030507 }} Archived from http://www.ida.liu.se/~janma/SemWeb/Slides/ontologies1.pdf<nowiki/>PDF) on 17 December 2008. Retrieved 26 November 2008 # Reichman, F. (1961). Notched Cards. In R. Shaw (Ed.), The state of the library art (Volume 4, Part 1, pp. 11–55). New Brunswick, NJ: Rutgers, The State University, Graduate School of Library Service # Emard, J. P. (1976). "An information science chronology in perspective". ''Bulletin of the American Society for Information Science''. '''2''' (8): 51–56. # Smith, E. S. (1993). "On the shoulders of giants: From Boole to Shannon to Taube: The origins and development of computerized information from the mid-19th century to the present". ''Information Technology and Libraries''. '''12''' (2): 217–226. # Skolnik, H (1976). "Milestones in chemical information science: Award symposium on contributions of the Division of Chemical Literature (Information) to the Chemical Society". ''Journal of Chemical Information and Computer Sciences''. '''16''' (4): 187–193. https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1021%2Fci60008a001 == ምንጮች == * Borko, H. (1968)."የመረጃ ሳይንስ: ምንድን ነው?". የአሜሪካ ሰነድ. ዊሊ. 19 (1)፡ 3–5.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1002%2Fasi.5090190103 https://en.wikipedia.org/wiki/ISSN_(identifier) https://www.worldcat.org/issn/0096-946X * Leckie, Gloria J.; Pettigrew, Karen E.; Sylvain, Christian (1996).https://semanticscholar.org/paper/4a6306d8d099966ffde9f3a0e4d11272727be601''Library Quarterly''. '''66''' (2): 161–193.https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1086%2F602864 * Wark, McKenzie (1997). ''The Virtual Republic''. Allen & Unwin, St Leonards * Wilkinson, Margaret A (2001). "ችግርን ለመፍታት በጠበቆች የሚጠቀሙባቸው የመረጃ ምንጮች፡ ተጨባጭ ዳሰሳ". ''Library & Information Science Research''. '''23''' (3): 257–276 https://en.wikipedia.org/wiki/Doi_(identifier) https://doi.org/10.1016%2Fs0740-8188%2801%2900082-2 https://en.wikipedia.org/wiki/S2CID_(identifier) https://api.semanticscholar.org/CorpusID:59067811 == ተጨማሪ ንባብ == * Khosrow-Pour, Mehdi (2005-03-22). የመረጃ ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ኢንሳይክሎፔዲያ. የሃሳብ ቡድን ማጣቀሻ. https://en.wikipedia.org/wiki/ISBN_(identifier) https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-59140-553-5 == ውጫዊ አገናኞች == * https://www.asist.org/ "በኢንፎርሜሽን ሳይንስ ልምምድ እና በምርምር መካከል ያለውን ልዩነት የሚያጠናቅቅ የባለሙያ ማህበር። ASIS & T አባላት የኢንፎርሜሽን ሳይንስ፣ ኮምፒውተር ሳይንስ፣ ሊንጉስቲክስ፣ አስተዳደር፣ ላይብረሪያንሺፕ፣ ምህንድስና፣ የውሂብ ሳይንስ፣ የመረጃ አርክቴክቸር፣ ህግ፣ ህክምና፣ ኬሚስትሪ፣ ትምህርት እና ተዛማጅ ጉዳዮችን ይወክላሉ። ቴክኖሎጂ". * https://www.ischools.org/ * http://www.success.co.il/is/index.html * http://jis.sagepub.com/ * http://dlist.sir.arizona.edu/ * https://web.archive.org/web/20120521123701/http://www.mesc.usgs.gov/ISB/Science.asp * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110319220648/http://www.twu.edu/library/Nitecki/ * https://web.archive.org/web/20110221054829/http://gseis.ucla.edu/faculty/bates/articles/Berkeley.html * http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM {{Wayback|url=http://www.libsci.sc.edu/bob/istchron/ISCNET/ISCHRON.HTM |date=20110514235219 }} * https://web.archive.org/web/20140605070024/http://libres.curtin.edu.au/ * https://en.wikipedia.org/wiki/Shared_decision-making ql8t6huep884m8urxsusadilosaujfy 0 55369 392382 392049 2026-06-19T00:11:20Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392382 wikitext text/x-wiki '''የሩሲያዊነት''' (በሩሲያኛ '''русификация'''፣ በእንግሊዝኛ '''rusification''') የሩሲያዊነት (የሩሲያ ቋንቋ፣ አመለካከት እና ባህል መጫን) ፖሊሲ ይህ [[ራሽያ|የሩሲያ]] ኢምፔሪያል፣ የሶቪየት ኅብረት እና ዘመናዊው የሩሲያ ፌዴሬሽን ኦፊሴላዊ ፖሊሲ ነው፣ በተገዙ ሕዝቦች ላይ የሩሲያ ቋንቋ፣ አመለካከት እና ባህል ለመጫን የሚያስችል። በተለይም በ19ኛው ክፍለ ዘመን ሩሲያ በጎረቤቶቿ ላይ ከፍተኛ ጥቃት የተሞላበት ፖሊሲ አካሂዳለች፣ በተያዙ ግዛቶች ውስጥ የሩሲያዊነት የሚታይ በአካባቢው ቋንቋዎችን በመከልከል የሩሲያ ቋንቋ ማስገደድ ብቻ ሳይሆን ብሔራዊ ማንነትን ሙሉ በሙሉ ማጥፋት ነው። በ[[ፑቲኒዝም|ፑቲን ዘመን]] ይህ ክስተት አስፈሪ እና አለምን አስጊ ደረጃ ላይ ደርሷል <ref>Миллер, А. Россия и русификация Украины в XIX веке // Россия-Украина: история взаимоотношений. — М.: Институт славяноведения и балканистики РАН, Институт «Открытое общество», 1997</ref><ref>Название «чухари» употреблялось в 1920-е годы и в этнографической литературе, напр.: Старый и новый быт. — Л., 1924.</ref><ref> Пименов В. В. Вепсы: очерк этн. истории и генезиса культуры. — М.—Л., 1965</ref><ref>[https://www.is.fi/ulkomaat/art-2000000135514.html Putin on vepsäläinen?]</ref><ref>Станіслаў Станкевіч. Русіфікацыя беларускае мовы ў БССР і супраціў русіфікацыйнаму працэсу. — Мн.: Навука і тэхніка, 1994. — 79 с.</ref> <ref>[https://archive.org/details/sirio007/page/n389/mode/1up?view=theater Собственноручное наставление Екатерины II князю Вяземскому при вступлении им в должность генерал-прокурора (1764 года)]</ref><ref>[https://archive.org/details/OtmStMalPechSl1905/1905/page/n5/mode/1up?view=theater Об отмене стеснений малорусского печатного слова]</ref><ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Valuievskyj_tsyrkuliar ВАЛУЄВСЬКИЙ ЦИРКУЛЯР]</ref><ref>[https://kpi.ua/shevchenko-revolt Ювілей Т.Г. Шевченка і студентські заворушення в Києві 100 років тому]</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=Валентин СПЕРКАЧ: «Впевнений, рано чи пізно, Кубань і Україна будуть разом»|url=https://grinchenko-inform.kubg.edu.ua/valentyn-sperkach-vpevnenyj-rano-chy-pizno-kuban-i-ukrayina-budut-razom/|website=grinchenko-inform.kubg.edu.ua|date=2023-06-09|accessdate=2023-10-23|language=uk|first=Signatulin|last=Vitaly}}</ref>። [[ስዕል:Russian language status and proficiency in the World.svg|thumb|270px|ሩሲያኛ የ 140 ሚሊዮን ሰዎች የአፍ መፍቻ ቋንቋ ሲሆን ወደ 100 ሚሊዮን የሚጠጉ የውጭ ዜጎች ሁለተኛ ቋንቋ ነው በሩሲያ የቀድሞ ቅኝ ግዛቶች ውስጥ.]] [[ስዕል:Маскалізацыя (русіфікацыя). Горадня. Фара Вітаўта.jpg|thumb|220px|የቤላሩስ ቤተክርስቲያን ፣ በሩሲያ ዘይቤ እንደገና ተገንብቷል።]] [[ስዕል:Polish Prometheus 1831.PNG|thumb|220px|የፖላንድ ፕሮሜቲየስ። እ.ኤ.አ. በ 1831 በሩሲያ ግዛት ላይ ለተነሳው የፖላንድ አመጽ የፈረንሣይ አርቲስት ሥዕል።]] [[ስዕል:Russian Nationalism.jpg|thumb|170px|ከሩሲያ ገጣሚ [[አሌክሳንደር ፑሽኪን]] በዩክሬን ላይ ጥላቻን የሚያነሳሳ ጥቅስ የሚያሳይ የፕሮፓጋንዳ ፖስተር በኦዴሳ ዩክሬን ተለጠፈ። ፑሽኪን ትውልደ ኢትዮጵያዊ ነበር።]] [[ስዕል:Один з провулків на вулиці Соборній , Знам'янка , кінець 2022.png|thumb|170px|በሩሲያ እና በእሱ እና በዩኤስኤስአር ቁጥጥር ስር ባሉ ሁሉም አገሮች ውስጥ የተለመደ የመንገድ ዓይነት።]] ስለዚህ በሩሲያ ውስጥ የመጀመሪያዎቹ ጉዳቶች ፊኖ-ኡግሪክ ሕዝቦች ነበሩ፣ በተለይም ቬፕሲያን (የሀገሪቱ ሰሜን ተወላጅ ሕዝብ)፣ በእነሱ ላይ የተደረገው ጥፋት ጄኖሳይድ ባህሪ ነበረው፣ ምንም እንኳን ኦፊሴላዊ እውቅና ባይኖርም፣ በ19ኛው ክፍለ ዘመን የሩሲያ ሰሜን ቡድኖች ግድየለሽነት በግድየለሽነት ተገድደው አሁን ከ5 ሺህ ሰዎች ብቻ የተረፉ ናቸው።ይህ ፖሊሲ በጣም ብዙ ጉዳት የደረሰባቸው [[ዩክሬን]] እና [[ቤላሩስ]] ናቸው — እነዚህ ሀገሮች ሩሲያውያን እንደ ምስራቅ ስላቭ ቡድን የሆኑ ሕዝቦች ይኖሩባቸዋል፣ እነሱ ሩሲያውያን የሩቅ ዘመዶች ናቸው፣ በመካከለኛው ዘመን በእነዚህ መሬቶች ላይ የነበሩ ጎሳዎች ዘሮች ናቸው፣ ስለዚህ የእነሱ አስሲሚሊያሽን በአንጻራዊ ፍጥነት ተከሰተ።በጆርጂያ፣ ፊንላንድ እና ኢስቶኒያ ይህ ፖሊሲ ሙሉ በሙሉ ውድቀት ነበረው፣ ምክንያቱም እነዚህ ሕዝቦች በታሪክ ሩሲያውያን ጋር ምንም ግንኙነት የላቸውም እና ለእነሱ ሙሉ በሙሉ የውጭ ናቸው።የሩሲያዊነት መጠን ከብሪቲሽ ኢምፔሪያል ኮሎኒያል ፖሊሲ ጋር ተመሳሳይ ነው። [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት|እ.ኤ.አ. በ 2022 ሩሲያ በዩክሬን ህዝብ ላይ የፈጸመው የዘር ማፅዳት በዘመናችን ትልቁ የሩሲፊኬሽን መገለጫ ነው]] <ref>{{Cite web|title=АНОНС: Показ фільму “Кубанські козаки. А вже літ двісті...”|url=https://www.istpravda.com.ua/short/2023/06/23/162832/|website=Історична правда|accessdate=2023-10-23}}</ref><ref>{{Cite web|title=У Музеї Голодомору відбувся показ фільму «Кубанські козаки. А вже літ двісті…»|url=https://holodomormuseum.org.ua/news-museji/u-muzei-holodomoru-vidbuvsia-pokaz-filmu-kubanski-kozaky-a-vzhe-lit-dvisti/|website=Національний музей Голодомору-геноциду|accessdate=2023-10-23|language=uk}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://shron.chtyvo.org.ua/Suchasnist/1976_N01_181.pdf |title=Василь Стус. Я обвинувачую // Сучасність. Січень 1976 — Ч. 1(181) |accessdate=16 серпня 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151123181633/http://shron.chtyvo.org.ua/Suchasnist/1976_N01_181.pdf |archivedate=23 листопада 2015 |deadurl=yes }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220508234920/https://www.bbc.com/ukrainian/ukraine_in_russian/2016/10/161027_ru_s_ukrainian_in_donetsk Школы "ДНР": как изучают украинскую историю и язык?]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20220509000046/https://ru.krymr.com/a/29219102.html Искоренить идентичность: как из крымских школ выдавливают украинский]]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220509000048/https://ru.krymr.com/a/news-v-krimu-ne-ostalos-shkol-s-obucheniem-na-ukrainskom-yazike/29842791.html В Крыму не осталось ни одной школы с обучением на украинском языке – правозащитники]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220405005345/https://www.radiosvoboda.org/a/novyny-pryazovya-okupatsiya-peresliduvannya-vchyteliv/31782322.html Змушують вчити російською». На півдні України військові РФ полюють на освітян]</ref> <ref>[https://m.censor.net/ua/news/3342092/v_melitopoli_okupanty_nyschat_knygy_z_istoriyi_ukrayiny В Мелітополі окупанти нищать книги з історії України]</ref> <ref>{{Cite web|title=How the West Tolerated Russia’s Kidnapping of Ukrainian Children {{!}} European Resilience Initiative Center|url=https://european-resilience.org/analytics/how-west-tolerated-russias-kidnapping-ukrainian-children|website=european-resilience.org|accessdate=2023-12-02|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Wayback Machine|url=https://hub.conflictobservatory.org/portal/sharing/rest/content/items/97f919ccfe524d31a241b53ca44076b8/data|website=web.archive.org|date=2023-03-22|accessdate=2023-12-02|archive-date=2023-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322181218/https://hub.conflictobservatory.org/portal/sharing/rest/content/items/97f919ccfe524d31a241b53ca44076b8/data|archivedate=2023-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230322181218/https://hub.conflictobservatory.org/portal/sharing/rest/content/items/97f919ccfe524d31a241b53ca44076b8/data}}</ref><ref>{{Cite web|title=How Moscow grabs Ukrainian kids and makes them Russians|url=https://apnews.com/article/ukrainian-children-russia-7493cb22c9086c6293c1ac7986d85ef6|website=AP News|date=2023-03-17|accessdate=2023-12-02|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Many Ukrainians see Putin’s invasion as a continuation of Stalin’s genocide|url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/many-ukrainians-see-putins-invasion-as-a-continuation-of-stalins-genocide/|website=Atlantic Council|date=2023-11-25|accessdate=2023-12-02|language=en-US|first=Peter|last=Dickinson}}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://sprotyv.mod.gov.ua/okupanty-spalyuyut-na-tot-ukrayinski-knygy-v-kotelnyah/ |title=Окупанти спалюють на ТОТ українські книги в котельнях |access-date=27 मई 2025 |archive-date=24 मार्च 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240324065313/https://sprotyv.mod.gov.ua/okupanty-spalyuyut-na-tot-ukrayinski-knygy-v-kotelnyah/ |url-status=dead |accessdate=2025-12-21 |archivedate=2024-03-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240324065313/https://sprotyv.mod.gov.ua/okupanty-spalyuyut-na-tot-ukrayinski-knygy-v-kotelnyah/ }}</ref>። == የቤላሩስ ሩሲፊኬሽን እና የዩክሬን ሩሲፊኬሽን == [[ስዕል:Маскалізацыя (русіфікацыя). Полацак.jpg|thumb|220px|የቤላሩስ የሕንፃ ቅርስ ውድመት በዋነኝነት በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን በሩሲያ ኢምፔሪያሊዝም ፣ በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን የዩኤስኤስአር አጠቃላይ አገዛዝ እና በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን የዘመናዊ ቤላሩስ ባለስልጣናት]] በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ [[የሊትዌኒያ ግራንድ ዱቺ|የሊቱዌኒያ ግራንድ ዱቺ]] ፣ ትልቁ ክፍል ቤላሩስ ፣ በሩሲያ ግዛት ተጠቃሏል ፣ እና የቤላሩስ ቋንቋ እና የሕግ ስርዓት ታግዶ ነበር <ref name="ref_auto_1">Дакументы і матэрыялы па гісторыі Беларусі. Т. 2. — Менск, 1940.</ref> <ref>Філатава А. [https://web.archive.org/web/20230102164655/http://www.belhistory.eu/category/2000-t-7-ssh-1/ Нацыянальнае пытанне і палітыка царскага ўраду ў Беларусі (канец XVIII — першая палова ХIХ ст.)] // Беларускі Гістарычны Агляд. Т. 7, Сш. 1, 2000.</ref>.<ref name="sved">[[Вячаслаў Швед|Швед В.]] [https://web.archive.org/web/20151020160251/http://kamunikat.fontel.net/www/czasopisy/almanach/07/07szved.htm Эвалюцыя расейскай урадавай палітыкі адносна земляў Беларусі (1772—1863 г.)] // [[Гістарычны Альманах]]. Том 7, 2002.</ref> <ref>Миллер А. И. Планы властей по усилению русского ассимиляторского потенциала в Западном крае // «Украинский вопрос» в политике властей и русском общественном мнении (вторая половина XIХ века). — СПб: Алетейя, 2000.</ref> <ref name="Arlou-1993">[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]] Як беларусы змагаліся супраць расейскага панавання? // {{Літаратура/100 пытаньняў і адказаў з гісторыі Беларусі|к}} С. 51—52.</ref> <ref>''[[Уладзімер Арлоў (гісторык)|Арлоў У.]]'' [http://knihi.com/Uladzimir_Arlou/Dziesiac_viakou_bielaruskaj_historyi.html Дзесяць вякоў беларускай гісторыі] (862―1918): Падзеі. Даты. Ілюстрацыі. / У. Арлоў, Г. Сагановіч. ― Вільня: «Наша Будучыня», 1999.</ref>። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን፣ የሩስያ ኢምፓየር ውድቀት በኋላ ሀገሪቱ በዩኤስኤስአር ተቆጣጠረች፣ እና መላው የእውቀት ልሂቃን [[ታላቅ ሽብር|በታላቁ ሽብር]] ተገድለዋል <ref name="Katlarcuk-2009">[[Андрэй Катлярчук|Катлярчук А.]] [https://web.archive.org/web/20091202093523/http://arche.by/by/19/30/1220/ Прадмова да «літоўскага» нумару] // [[Arche]] № 9, 2009.</ref><ref>{{Літаратура/Даведнік Маракова|РЛ|1|0|РЛ1-3|РЛ1-3}}</ref> <ref>Бекус Н. [https://web.archive.org/web/20151020151343/http://arche.bymedia.net/2004-2/bekus204.htm Тэрапія альтэрнатывай, або Беларусь, уяўленая інакш] // [[Arche]]. № 2 (31), 2004.</ref> <ref>Клімчук Ф. [http://mowaznaustwa.ru/2009/02/26/fdklimchuk-staradaўnyaya-pismennasc-i-paleskiya-gavorki/ Старадаўняя пісьменнасць і палескія гаворкі] {{Wayback|url=http://mowaznaustwa.ru/2009/02/26/fdklimchuk-starada%D1%9Enyaya-pismennasc-i-paleskiya-gavorki/ |date=20151020151745 }} // Беларуская лінгвістыка. Вып. 50., 2001. С. 19—24.</ref>። ዩኔስኮ የቤላሩስ አምባገነን አሌክሳንደር ሉካሼንኮ አጠቃቀሙን በመገደቡ እና ብሔራዊ ምልክቶችን በመከልከሉ እንዲሁም ከፑቲን ጋር ከ1994 ዓ.ም ጀምሮ ባለው የጠበቀ ግንኙነት ምክንያት የቤላሩስ ቋንቋ አደጋ ላይ ወድቋል ሲል አውጇል <ref>{{Літаратура/Дзевяноста пяты (2015)|к}} С. 10.</ref> <ref>Литвинов Р. Вечноцветущая поэзия Янки Купалы: к 100-летию со дня рождения / Родивальт Литвинов // Детская литература. 1982: сборник статей.- М.: Детская литератруа, 1982.- С. 3 - 24.- Библиография в подстрочных примечаниях</ref>። [[ሄትማናቴ]] እና [[ዛፖሮዝሂያን ሲች]] በሩሲያ ሲያዙ ዩክሬን ተመሳሳይ ዕጣ ነበረው እና ዩክሬንም [[ሆሎዶሞርን]] አጋጠማት <ref>[http://litopys.org.ua/ohienko/oh14.htm XIVЯК МОСКВА ЗНИЩИЛА ВОЛЮ ДРУКУ КИЄВО-ПЕЧЕРСЬКОЇ ЛАВРИ]</ref> <ref>Репресовані кінематографісти. Актуальна пам'ять: Статті й документи /Кінематографічні студії. Випуск п'ятий. — К.: «Кіно-Театр»; «АРТ КНИГА», 2017. — 176 с.</ref>። == የባልቲክስ ሩሲፊኬሽን == [[ስዕል:Маскалізацыя (русіфікацыя). Вільня. Касьцёл кармэлітаў.jpg|thumb|220px|በሊትዌኒያ ዋና ከተማ ውስጥ በሩሲያውያን የተደመሰሰ ቤተ ክርስቲያን]] [[ስዕል:Alexander Nevsky Cathedral - Cupolas (Tallinn, 2009).jpg|thumb|220px|በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ በኢስቶኒያ ዋና ከተማ ውስጥ የተሠራ የሩሲያ ቤተ ክርስቲያን]] የሩስያ ኢምፓየር በ18ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ላትቪያ እና ኢስቶኒያን ከስዊድን ኢምፓየር እና የሊትዌኒያ ግራንድ ዱቺን በ18ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ ወሰደ። በሩሲያ እና በባልቲክ ቋንቋዎች መካከል ባለው ጠንካራ የቋንቋ ልዩነት ምክንያት ሩሲፊኬሽን በዋነኝነት እራሱን በህግ ስርዓቱን በማፈን እና በሥነ-ሕንፃ መጥፋት ፣ በተያዙት አገሮች ቋንቋዎች ላይ ምንም ዓይነት ተጽዕኖ ሳያሳድር ታየ <ref>Валуев П. А., Дневник П. А. Валуева, министра внутренних дел. — Москва, Академия наук, 1961. — Том 2. — С. 430.</ref> <ref>Дыдоров К. И. Освобождение Риги от большевиков 22 мая 1919 года. // Служба связи ливенцев и северо-западников № 3. Стр. 22.</ref><ref>Hannes Valter. Ausalt ja avameelselt Landeswehri sõjast, Võnnu lahingust, Riia operatsioonist. — Tallinn: Perioodika, 1989.</ref> <ref>[https://books.google.com.ua/books?id=ZwkyAwAAQBAJ&printsec=frontcover&hl=uk&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Steven Kiersons. Bear-Slayers - Latvian Myth, Memory, and the World Wars. — Lulu Publishers, 2008.]</ref> <ref>Andreas Renner. Russischer Nationalismus und Öffentlichkeit im Zarenreich 1855—1875. Köln, Weimar, Wien, 2000. // Ab Imperium. 2002. № 3</ref>። ከ [[በሩሲያ ውስጥ አብዮት|1917 አብዮት]] በኋላ እነዚህ ሀገራት የጀርመንን ኢምፓየር ከምዕራብ እና የሶቪየት ሩሲያን ከምስራቅ ጥቃት በተሳካ ሁኔታ ተዋግተዋል <ref> J. Seskis Igaunijas skolu pārskats. // Izglītības ministrijas mēnešraksts Nr. 6/1924. — 620. lpp</ref> <ref>Римский С. В., Конфесиональная политика России в Западном крае и Прибалтике XIX столетия. // Вопросы истории. Nr 3, 1998</ref> በ 1940 እነዚህ አገሮች በዩኤስኤስአር የተያዙት [[የሶቪየት-ፊንላንድ ጦርነት|ፊንላንድን ለመቆጣጠር ያልተሳካ ሙከራ]] እና ስታሊን ከሂትለር ጋር ዓለምን በተፅዕኖ ዘርፎች ለመከፋፈል ሚስጥራዊ ስምምነት ካደረጉ በኋላ ነው። በ 1944-1945 የናዚ ወረራ እስከ 1991 ድረስ ለዘለቀው የሶቪየት ወረራ መንገድ ሰጠ ፣ በዚህ ጊዜ ብዙ የሊትዌኒያ ፣ የላትቪያ እና የኢስቶኒያ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|ተቃዋሚዎች]] ተገድለዋል። በ 1991 በ [[የዩኤስኤስአር ውድቀት|የዩኤስኤስአር ውድቀት]] ሩሲፊኬሽን አብቅቷል <ref>John Ginkel. Identity Construction in Latvia's "Singing Revolution": Why inter-ethnic conflict failed to occur // Nationalities Papers. — сентябрь 2002. — Т. 30, вып. 3. — С. 403—433.</ref>። == የፖላንድ == በ18ኛው መቶ ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ የ[[የፖላንድ-ሊቱዌኒያ ኮመንዌልዝ]] (ፔቺ ፖስፕሪሊትሊ) ክፍልፋዮችን ተከትሎ አገሪቱ በጀርመን (ፕሩሺያ)፣ በኦስትሪያ እና በሩሲያ ግዛት መካከል ተከፈለች። እንደ ዩክሬን እና ቤላሩስ ሁሉ የአከባቢው ህዝብ የአፍ መፍቻ ቋንቋ ታፍኖ በሩሲያ ተተክቷል ፣ አክቲቪስቶች ተይዘዋል ፣ እና አንዳንድ የአካባቢው ነዋሪዎች ወደ ሩሲያ ተባረሩ። በ 1917-1920 ፖላንድ ነፃነቷን አግኝታ በሶቪየት ሩሲያ ላይ ጦርነት አሸንፋለች ፣ ግን ምዕራባዊ ዩክሬንን ተቀላቀለች <ref>Jerzy Czołgoszewski, Rusyfikacja systemu penitencjarnego Królestwa Polskiego po powstaniu styczniowym 1863 r., „Resocjalizacja polska” (21), 2021, s. 155-173 (pol.).</ref>። [[ስዕል:Ян Кілінський. - panoramio.jpg|thumb|180px|በምዕራብ ዩክሬን በሉቪቭ ውስጥ ለፖላንድ ብሄራዊ ጀግና ጃን ኪሊንስኪ የመታሰቢያ ሐውልት። በሩሲያ ኢምፓየር ላይ ከተነሱት ትላልቅ የፖላንድ ህዝባዊ አመፆች አንዱ ተሳታፊ ሆኖ ይታወቃል]] እ.ኤ.አ. ነሐሴ 1939 የዩኤስኤስአር እና ጀርመን ዓለምን የመከፋፈል ስምምነትን ካጠናቀቁ በኋላ በመስከረም ወር በፖላንድ ላይ አንድ ላይ ጥቃት ሰነዘሩ - ጀርመን ከምእራብ እና ዩኤስኤስአር ከምስራቅ በማጥቃት አገሪቱን ለሁለት ከፈለች ፣ ይህም ሁለተኛው የዓለም ጦርነት የጀመረው። [[ካትይን|በ 1940 የሶቪዬት ህብረት በፖላንድ ወታደሮች ላይ የጅምላ ግድያ ፈጽሟል ፣ ይህ ሚስጥራዊ የጦር ወንጀል የዩኤስኤስአር ውድቀት ድረስ ተመድቧል]]። በቀዝቃዛው ጦርነት ወቅት ፖላንድ በምስራቅ ብሎክ ውስጥ ነበረች እና ልክ እንደ ሌሎች በርካታ ሀገራት በ 1991 ሉዓላዊነቷን መልሳ አገኘች እና ሩሲፊኬሽን አቆመ <ref>Henryk Bałabuch, Cenzura a rusyfikacja: tożsamość czy podobieństwo celów i metod?: uwagi na przykładzie polskiej prasy prowincjonalnej końca XIX wieku, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska”, 185, 1997.</ref>። == ትችት == [[ስዕል:Maxim Gorky LOC Restored edit1.jpg|thumb|180px|ማክስም ጎርኪ]] በ 1922 ሩሲያዊው ጸሐፊ ማክስም ጎርኪ "በሩሲያ ገበሬዎች ላይ" (በሩሲያኛ о русском крестьянстве) በሚል ርዕስ አንድ ጽሑፍ ጻፈ። በዩኤስኤስአር ውስጥ እንዳይታተም ታግዶ በዘመናዊው ሩሲያ ውስጥ ታትሞ አያውቅም <ref>[https://textlit.de/index.php/2021/02/04/22338/ Максим Горький. О русском крестьянстве]</ref>። {{ጥቅስ|ገና በለጋ የልጅነት ጊዜ ምዕራባውያን በዙሪያቸው ያሉትን የሰው ጉልበት ታላቅ ፍሬዎች ያያሉ። መላው የአውሮፓ ምድር በተደራጀ የሰው ልጅ ፍላጎት አስደናቂ መገለጫዎች የተሸፈነ ነው—የተፈጥሮ የተፈጥሮ ኃይሎችን ለሰው ልጅ ምክንያታዊ ፈቃድ የማስገዛት ኩሩ ግብ ያወጣ። ምድር በሰው እጅ ናት ሰውም በእውነት ጌታው ነው። ይህ ስሜት፣ በምዕራቡ ዓለም ተውጦ፣ ልጆች የሰውን ልጅ ዋጋ እንዲገነዘቡ፣ ድካሙን እንዲያከብሩ እና የራሳቸውን የግል ጠቀሜታ የአያቶቻቸው ድንቅ፣ ጉልበት እና የፈጠራ ወራሽ እንደሆኑ እንዲገነዘቡ ያደርጋቸዋል። እንደነዚህ ያሉ ሀሳቦች፣ እንደዚህ ያሉ ስሜቶች, እንደዚህ ያሉ ፍርዶች በሩሲያ ገበሬ ነፍስ ውስጥ ሊነሱ አይችሉም። አብዛኞቹ ሩሲያውያን የሚኖሩበት ሰፊው የጠፈር ባዶነት ሰውን የሚያደርቀው፣ ፍላጎቱን የሚነፍግ መርዛማ ባሕርይ አለው። አንድ ገበሬ አንድ መንደር አልፏል፣ በዙሪያው ያለውን ባዶነት ይመለከታል, እና ከጥቂት ጊዜ በኋላ ይህ ባዶነት ወደ ነፍሱ እንደገባ ይሰማዋል። የትም ቋሚ የጉልበት እና የፈጠራ አሻራዎች የሉም። የባላባት ርስት? ግን ጥቂቶች ናቸው እና በጠላቶች የተሞሉ ናቸው። ከተሞች? ነገር ግን እነሱ ሩቅ ናቸው እና ከመንደር ያነሰ ባህላዊ ጠቀሜታ አላቸው። በዙሪያቸው ማለቂያ የሌለው ሜዳ አለ፣ እና በመሀል በዚህ አስከፊ ምድር ላይ ለባርነት ስራ የተተወ ትሁት ሰው ተኝቷል። እናም ሰው በግዴለሽነት ተሞልቷል፣ ይህም የማሰብ ችሎታን፣ ልምዶችን ማስታወስ፣ ከተሞክሮ ሀሳቦችን ማዳበርን ይገድላል! የሩስያ ባህል ታሪክ ምሁር የገበሬዎችን ባህሪ ሲገልጽ ስለ እነርሱ "ብዙ አጉል እምነቶች፣ ግን ምንም ሀሳቦች የሉም"። ይህ አሳዛኝ ፍርድ በሁሉም የሩሲያ አፈ ታሪክ የተረጋገጠ ነው።|ማክስም ጎርኪ፣ 1922|right}} == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[የሩሲያዊ ዓለም]] * [[ጀርመናዊነትን]] * [[ታላቅ ሽብር]] * [[ናዚዝም]] == አገናኞች == kcrkf1kfezsrxbc4923gr040bpqag8u 0 55386 392378 391928 2026-06-18T23:25:10Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392378 wikitext text/x-wiki [[ስዕል:Józef Brandt - Potyczka Kozaków z Tatarami.jpg|thumb|250px| በዩክሬን ኮሳኮች እና በክራይሚያ ታታሮች መካከል የተደረገ ጦርነት]] [[ስዕል:Repin Cossacks.jpg|thumb|250px|ያለ ምንም ቅድመ ሁኔታ እጅ እንዲሰጥ ከጠየቀ በኋላ በዩክሬን ኮሳክስ ለቱርክ ገዥ የፃፈውን የፌዝ ደብዳቤ ለማክበር ሥዕል]] [[ስዕል:VaslkivskyStorozhaZaporozkihVolnostey.jpg|thumb|250px|የሀገራቸውን ድንበር የሚጠብቁ የዩክሬን ኮሳኮች የዘይት ሥዕል]] '''ኮሳኮች''' (በዩክሬንኛ ፦ '''козаки''') በማኅበረሰቡ ውስጥ ልዩ ወታደራዊ ኃይል ያለው ማኅበራዊ ስትራተም፣ የ[[ዩክሬን]] ሕዝብ ልሂቃን ናቸው፣ በምሥራቅ አውሮፓ አውራጃዎች ውስጥ የተነሱ እና ከመካከለኛው ዘመን መገባደጃ ጀምሮ እስከ 20 ኛው ክፍለ ዘመን [[ስታሊኒዝም|ስታሊኒስቶች]] ጭካኔዎች ድረስ ያሉ። == ታሪክ == በኪየቫን ግዛት ፣ የምስራቅ ስላቭስ ሀይለኛ ግዛት ፣ የትውልድ አገራቸውን ከዘላኖች ወረራ የሚከላከሉ ተዋጊዎችን ያቀፈ የህብረተሰብ ከፍተኛ ክፍል ነበር። ኮዛክ የቱርኪክ ተወላጅ ሲሆን "ነጻ የታጠቀ ሰው" ተብሎ ይተረጎማል <ref name="ІСЗЗІ">Історія війн і сучасного військового мистецтва: конспект лекцій: / О.&nbsp;В.&nbsp;Уваркіна та ін. Київ: ІСЗЗІ [[Національний технічний університет України «Київський політехнічний інститут імені Ігоря Сікорського»|КПІ ім. Ігоря Сікорського]], 2021. 304 с. (стор.: 114)</ref>። በ 1240 ከባቱ ካን ወረራ በኋላ የወደፊቱ የዩክሬን መሬቶች ለረጅም ጊዜ በጦርነት ተውጠዋል።በ 14 ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ ሀገሪቱ በፈቃደኝነት [[ሊቱዌኒያ]] አካል ሆነች።የዩክሬን ቅድመ አያቶችን መብት የሚያከብር እና አዲስ የሊትዌኒያ ህጎችን የጻፈ, በኪዬቭ ካሉት ይገለብጣቸዋል<ref>Щербак В. О. Українське козацтво: формування соціального стану. Друга половина XV — середина XVII ст. — К.: Видавничий дім «КМ Academia», 2000.</ref>። የዩክሬን መሬቶች የአውሮፓ ሥልጣኔ አካል ሆነው ቀርተዋል። ወርቃማው ሆርዴ በመባል የሚታወቁት ዘላኖች በሞስኮ (የወደፊቱ [[ሩሲያ]]) እና ክራይሚያ ርእሰ መስተዳድሮች ውስጥ በመበታተን ከሊትዌኒያ ጋር የማያቋርጥ ጦርነት አደረጉ <ref>В.&nbsp;М.&nbsp;Бічун. [https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/168317/1/308-312.pdf КАНСТЫТУЦЫЙНАЕ ПРАВА ВЯЛІКАГА КНЯСТВА ЛІТОЎСКАГА (ПА СТАТУТАХ 1529, 1566, 1588 гг.)]</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://kyiv24.news/publications/zakon-dlya-vsih-vid-kyyivskogo-pryvileyu-do-pershoyi-vitchyznyanoyi-konstytucziyi|title=Олексій Мустафін. Закон для всіх. Від Київського привілею до першої вітчизняної конституції|website=Київ24. 2023-06-28}}</ref><ref>{{Cite web|title=Статут Великого князівства Литовського 1588 року/Розділ 1 — Вікіджерела|url=https://uk.wikisource.org/wiki/Статут_Великого_князівства_Литовського_1588_року/Розділ_1|website=uk.wikisource.org|accessdate=2020-08-18|archive-date=26 жовтня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026052501/https://uk.wikisource.org/wiki/Статут_Великого_князівства_Литовського_1588_року/Розділ_1}}</ref>። ኮሳኮች የተፈጠሩት በ15ኛው ክፍለ ዘመን የሊትዌኒያን ድንበሮች ለመከላከል ነው። የሊትዌኒያ እና [[ፖላንድ]] ወደ አንድ ግዛት ከተዋሃዱ በኋላ [[የቤላሩስ]] የወደፊት መሬቶች የሊትዌኒያ አካል ሆነው ቆይተዋል, እና ዩክሬናውያን በፖላንድ አገዛዝ ስር ወድቀዋል, ይህም የመላው የዩክሬን ህዝብ ማንነት እንዲታፈን እና በፖላንድ ላይ በርካታ የኮሳክ አመፅ አስከትሏል።በ1648-1654 የቦህዳን ክመልኒትስኪ አመፅ ሲሆን እሱም የዩክሬን ታላቅ ብሄራዊ ጀግና ሆነ<ref>Вирський Д. С. Українське козацтво у хроніці Я. І. Петриція (бл. 1622 та 1637 рр.) // Український історичний збірник. Випуск 11; К: Інститут історії України НАН України, 2008—504 с.</ref>። [[ስዕል:Січ з висоти польоту.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ኮሳኮች ዋና ወታደራዊ መሠረት።]] [[ስዕል:Members of the first Cossack congress. Chyhyryn October 1917.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ኮንግረስ ለ ኮሳኮች መነቃቃት በ 1917 እ.ኤ.አ]] [[ስዕል:Lander und Volkerkarte Europas - fragment - by Dietrich Schafer - 1918 AD.jpg|thumb|250px|የዩክሬን መሬቶች]] [[ስዕል:Верстовий стовп з Мошориного.jpg|thumb|200px|በአንድ የዩክሬን ከተማ ውስጥ ኮሳኮች በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን የመሬት መሬታቸውን ለመለየት የተጠቀሙበት የግራናይት ምሰሶ በዘመናዊ ሱፐርማርኬት ፊት ለፊት ተተክሏል።]] የዩክሬን ኮሳኮች ከፖላንድ፣ ቱርክ እና ሩሲያ ጋር ተዋግተዋል፣ አልፎ አልፎም ከሌሎች ግዛቶች ጋር ህብረት ፈጥረዋል። የዩክሬን ኮሳኮች ደግሞ ዶን ፣ ኩባን እና ሌሎች ኮሳኮች በተነሱበት ወደ ደቡባዊ ሩሲያ ያላቸውን ተጽዕኖ አሳድጓል።እ.ኤ.አ. በ 1774 የዶን ኮሳክስ መሪ ኦሜሊያን ፑጋቼቭ በዩክሬን ኮሳኮች ድጋፍ ሰርፍዶምን እና [[የሩሲያዊነት|ሩሲፊኬሽን]] ን ተቃውመዋል ፣ በሩሲያ ግዛት ውስጥ ትልቅ የእርስ በርስ ጦርነት ጀመሩ። እ.ኤ.አ. በ 1917-1922 በዩክሬን የነፃነት ጦርነት ወቅት የዩክሬን ኮሳኮችን ወደ ነበሩበት ለመመለስ ሙከራ ቢደረግም አልተሳካም <ref>Гай-Нижник П. П. . Вільне козацтво // Енциклопедія Сучасної України. — Т.4. — К.: Інститут енциклопедичних досліджень НАН України, 2005. — С.547.</ref>።[[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ|የሴንት ኤልዛቤት ምሽግ]] በሩሲያ ግዛት የዩክሬን ኮሳኮችን ለማጥፋት ወሳኝ ሚና ተጫውቷል።የዩክሬን ኮሳኮች ዘሮች በኩባን ውስጥ ይኖሩ ነበር ፣ ግን ሁሉም ማለት ይቻላል በ 1932-1933 በ[[ሆሎዶሞር]] ጊዜ ተደምስሰዋል <ref>Яворницький Д. І. Історія запорозьких козаків, у трьох томах. — Київ: Наукова думка, 1990.</ref><ref>Джерела про зруйнування Запорозької Січі / Зібрав та упорядкував Василь Сокіл. НАН України. Інститут народознавства. Відділ фольклористики. — Львів: Афіша, 2005. — 128 c.</ref><ref>Аксенов А. И., Овчинников Р. В., Прохоров М. Ф. Документы ставки Е. И. Пугачёва, повстанческих властей и учреждений / отв. ред. Р. В. Овчинников. — Москва: Наука, 1975. — 524 с. — 6600 экз.</ref>። በአሁኑ ጊዜ የዘመናዊው የዩክሬን ጦር ወታደሮች በተለይም [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|በሩሲያ-ዩክሬን ጦርነት]] አውድ ውስጥ ለቅድመ አያቶቻቸው ክብር ሲሉ ኮሳኮች ይባላሉ <ref>{{Cite web|title=Мережа в кавунах: українці влаштували яскравий флешмоб після звільнення Херсона|url=https://24tv.ua/zvilnennya-hersona-ukrayintsi-vlashtuvali-kavunoviy-fleshmob_n2196323|website=24 Канал|accessdate=2022-11-21|language=uk}}</ref> <ref>[https://armyinform.com.ua/2021/08/17/vihy-rozvytku-ukrayinskogo-vijska/ Віхи розвитку українського війська]</ref> <ref>[https://armyinform.com.ua/2023/05/14/kozaczki-faktory-v-suchasnomu-vijsku-ukrayiny-motyvacziya-tovaryskist-identychnist/ «Козацькі фактори» в сучасному війську України: мотивація, товариськість, ідентичність]</ref>። == ለአለም ታሪክ ያለው ጠቀሜታ== የዩክሬን ኮሳኮች የብሔራዊ ልማት ምሰሶ ፣ የነፃነት ማእከል እና የዩክሬን ባህል ምንጭ ሆነዋል። እንደ ሩሲያውያን ካሉ ሌሎች ህዝቦች መካከል በዩክሬን አዋሳኝ ክልሎች ውስጥ የክልል ተጽእኖ ብቻ ነበራቸው። === ዓለምን የቀየሩ ታዋቂ ኮሳኮች === [[ስዕል:Muzeum Śląskie - Jan Matejko - Ostatni Daszkiewicz 02.jpg|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳኮች መስራች እና የመጀመሪያ መሪ ኦስታፊ ዳሽኬቪች]] [[ስዕል:Dmytro Vyshnevetsky (Baida).png|thumb|160px|ዲሚትሪ ቪሽኔቭስኪ, የመጀመሪያው የኮሳክ ምሽግ ፈጣሪ]] [[ስዕል:Petro Konashevych-Sahaidachny (Portrait, mid 19th century, Havrylo Vasko).jpg|thumb|160px|በዩክሬን ኮሳኮች እና በቱርኮች መካከል ብዙ የባህር ኃይል ጦርነቶችን ያሸነፈው ፔትሮ ሳጋይዳችኒ]] [[ስዕል:Бронзовый барельеф Ивану Серко на площади 80-летия Днепропетровщины.jpg|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳኮች መሪ ኢቫን ሲርኮ ሁል ጊዜ አሸናፊ ነበር]] [[ስዕል:Bohdan Khmelnytsky.jpg|thumb|160px|ቦህዳን ክመልኒትስኪ የዩክሬን ብሄራዊ ጀግና ነው]] === በሥነ ሕንፃ ውስጥ === [[ስዕል:Day of Unity of Ukraine 2019 1.jpg|thumb|220px|በኪየቭ ውስጥ ለቦህዳን ክመልኒትስኪ የመታሰቢያ ሐውልት]] [[ስዕል:Києво-Печерська лавра, вид з мосту Патона.jpg|thumb|220px|በኮስክ መሪዎች ድጋፍ የተገነቡ የኪየቭ ካቴድራሎች]] [[ስዕል:Пам'ятник "Козак Ріг" 02.jpg|thumb|220px|ለከተማው መስራች የመታሰቢያ ሐውልት ክሪቮይ ሮግ]] ኮሳክ ባሮክ በዩክሬን ታዋቂ ነበር ፣ ግን ሁሉም ዋና ሥራዎቹ ማለት ይቻላል በሩሲያ ንጉሠ ነገሥት ባለሥልጣናት ተደምስሰዋል <ref>[http://www.izbornyk.ru/grab/hrab.htm ЛЕТОПИСЬ ГАДЯЦКОГО ПОЛКОВНИКА ГРИГОРИЯ ГРАБЯНКИ]{{Недоступная ссылка|date=Июнь 2019 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>Історія України в особах: Козаччина / Горобець В., Гурій В. — К.: Україна, 2000. — С. 30</ref> <ref>{{Cite web|title=Пам'ятник "Козак Кривий Ріг" // Пам’ятки історії та культури, пам’ятники, пам’ятні знаки // Кривий Ріг|url=https://m.krmisto.gov.ua/|website=Кривий Ріг – Ресурсний центр|accessdate=2021-05-04|language=en|archive-date=14 травня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210514085807/https://m.krmisto.gov.ua/|archivedate=2021-05-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210514085807/https://m.krmisto.gov.ua/}}</ref>። === ተምሳሌታዊነት === [[ስዕል:Козацький прапор, 1651 р. 21.jpg|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳኮች ባንዲራ የኦርቶዶክስ ክርስትና ምልክቶችን ይዟል]] [[ስዕል:Герб Войска Запорожского.png|thumb|160px|የክንድ ቀሚስ ኮሳክን በሙስኬት ያሳያል]] የክርስቲያን ኦርቶዶክሶች ባነሮች ብዙውን ጊዜ እንደ ምልክት ይሆኑ ነበር <ref>{{Cite web |url=http://history.sumy.ua/research/article/402-kozatskageraldika.html |title=Козацька геральдика в Україні XVI—XVII ст. |accessdate=13 грудня 2018 |archive-date=29 травня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190529085240/http://history.sumy.ua/research/article/402-kozatskageraldika.html }}</ref><ref>Гречило А.&nbsp;Б.&nbsp;Прапори та герби українського козацтва. Вісті Комбатанта (51-54 с.)&nbsp;— 1993. ч. 1</ref><ref>Гломозда К. Ю., Яневський Д.&nbsp;Б.&nbsp;Історичні гербові відзнаки та прапорові барви України (45-64 с). // [[Український історичний журнал]]&nbsp;— К;&nbsp;— 1990.&nbsp;— N5</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.e-reading.club/chapter.php/87001/43/Delyumo_-_Uzhasy_na_Zapade.html |title=&#91;&#91;Жан Делюмо - Делюмо Ж.&#93;&#93; Ужасы на Западе (Подручные сатаны I. Мусульманская угроза) // Jean Delumeau. La Peur en Occident (1978) М. 1994 408 с. |accessdate=28 січня 2019 |archive-date=28 січня 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190128191309/https://www.e-reading.club/chapter.php/87001/43/Delyumo_-_Uzhasy_na_Zapade.html }} [[Жан Делюмо|Делюмо Ж.]] Ужасы на Западе (Подручные сатаны I. Мусульманская угроза) // Jean Delumeau. La Peur en Occident (1978) М. 1994 408 с.</ref><ref>Тинченко Я.&nbsp;Ю.&nbsp;Від козаків до гусарів // Прапори козацьких полків К.: Темпора 214 с. (112—119 с.) 2018 ISBN 978-617-569-333-9.</ref>። === የፀጉር አሠራር === [[ስዕል:Bobrovytsia.jpg|thumb|200px|በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የዩክሬን ቤተሰብ ከ1932-1933 የስታሊኒስት የዘር ማጥፋት ወንጀል በፊት]] [[ስዕል:Haidamakas UNR.jpg|thumb|150px|እ.ኤ.አ. በ 1917-1922 በተደረገው የነፃነት ጦርነት ወቅት የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ወታደሮች የኮሳኮችን ወጎች ተከትለዋል ።]] [[ስዕል:Wassyl Slipak 24 août 2014.jpg|thumb|150px|ዘመናዊ የዩክሬን ሰው ኮሳክ የፀጉር አሠራር እና የአንገት ሐብል በዩክሬን ግዛት ካፖርት መልክ]] የዩክሬን ኮሳኮች ልዩ የሆነ የፀጉር አሠራር እና ልዩ ገጽታ የ "ሄሪንግ" የፀጉር አሠራር ነበር, ከጥንት ስላቭስ ዘመን ጀምሮ እና በተላጨ ጭንቅላት ላይ ረዥም የፀጉር መቆለፊያን ያካተተ ሲሆን ይህም ልምድ ባላቸው ተዋጊዎች እና ሽማግሌዎች ብቻ እንዲለብስ ተፈቅዶለታል።ወጣት ተዋጊዎች እንዲህ ዓይነቱን የፀጉር አሠራር እንዳይለብሱ በጥብቅ ተከልክለዋል. ለመጀመሪያ ጊዜ የሚለብሰው የኪየቫን ልዑል ስቪያቶላቭ ነበር <ref>Гальвар Чйон. «Русь вікінгів»&nbsp;— Кай Гансен, Ставангер, 2009. ISBN 978-82-91640-41-9, стор. 47</ref>። === የአኗኗር ዘይቤ === [[ስዕል:Запорізька Січ.jpg|thumb|200px|በዛፖሪዝሂያ ከተማ የዩክሬን ኮሳክ ምሽግ እንደገና መገንባት]] [[ስዕል:Archip Iwanowitsch Kuindshi 007.jpg|thumb|200px|የዩክሬን ባህላዊ ቤት]] [[ስዕል:Interior of Recreated Cossack Building - Zaporizka Sich - Khortytsa Island - Zaporozhye - Ukraine (43375100854).jpg|thumb|200px|በባህላዊ የዩክሬን ቤት ውስጥ]] ኮሳኮች ብቻ ወታደራዊ እንደነበሩ ግንዛቤ አለ, ነገር ግን በእውነቱ, በአሰሳ (በተለይ በጥቁር ባህር), በአሳ ማጥመድ, በንግድ, በኪነጥበብ, በሳይንስ, ወዘተ ላይ በንቃት ይሳተፋሉ።በ17ኛው ክፍለ ዘመን ዩክሬን በነበረችባቸው አገሮች ማንበብና መጻፍ ከጎረቤት ፖላንድ ወይም ሩሲያ ከፍ ያለ ነበር።የዩክሬን ኮሳኮች በትልልቅ መንደሮች ውስጥ በትልልቅ ቤተሰቦች ውስጥ ይኖሩ ነበር; ይህ የዩክሬን የአኗኗር ዘይቤ በ1775 ኮሳኮች ከተደመሰሱ በኋላ በ1932-1933 እ.ኤ.አ. በስታሊን እስከተፈፀመው የዘር ማጥፋት ዘመቻ ድረስ ቀጥሏል <ref name="manin12"> {{cite web |title = Про творчість Архипа Івановича Куїнджі |work = |author = Віталій Манін |publisher = www.kuinje.ru |url = http://kuinje.ru/kuinji_manin12.php |date = |format = HTML |accessdate = 12.07.2012 |archiveurl = https://www.webcitation.org/6B1MF1mgN?url=http://kuinje.ru/kuinji_manin12.php |archivedate = 28.09.2012 |deadurl = no }} </ref> <ref>{{Cite web |url=http://zno.academia.in.ua/mod/book/tool/print/index.php?id=3494&chapterid=1211 |title=ЛІКВІДАЦІЯ ЗАПОРОЗЬКОЇ СІЧІ І ПОДАЛЬША ДОЛЯ КОЗАЦТВА |accessdate=1 липня 2016 |archive-date=14 листопада 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114150423/http://zno.academia.in.ua/mod/book/tool/print/index.php?id=3494&chapterid=1211 |archivedate=2017-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171114150423/http://zno.academia.in.ua/mod/book/tool/print/index.php?id=3494&chapterid=1211 }}</ref> <ref>{{Cite web |url=http://www.kozatstvo.net.ua/ru/publications/uk_r.php?d=a&i=891 |title=Загадки козацьких характерників |accessdate=1 липня 2016 |archive-date=15 серпня 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160815031155/http://www.kozatstvo.net.ua/ru/publications/uk_r.php?d=a&i=891 }}</ref>። === ሃይማኖት === [[ስዕል:Provody na Sich.jpg|thumb|200px|አንዲት እናት በዩክሬን ውስጥ በሚገኘው ኮሳክ ምሽግ ውስጥ ለውትድርና ለመቀላቀል ጎልማሳ ልጇን ባረከች።]] ኮሳኮች የሆኑ ሁሉ ወደ ኦርቶዶክስ ክርስትና እንዲገቡ ይጠበቅባቸው ነበር, እና እያንዳንዱ ሰፈር ቤተ ክርስቲያን እንዲኖረው ያስፈልጋል. የዩክሬን ቤተሰቦች ብዙ አዶዎች እና ሌሎች ውድ እቃዎች ነበሯቸው, በሚያሳዝን ሁኔታ, በሶቪየት የግዛት ዘመን ሙሉ በሙሉ ወድመዋል <ref>Яворницкий Д. І. Исторія запорозьких козаків, у трьох томах. — К.: Наук. думка, 1991. — Т. 3.// Глава Пятнадцатая, стр. 328., з посиланням на архів МЗС, малоросійські справи, 1710 р. №3</ref>። === የህግ ስርዓት === [[ስዕል:Constitution of Pylyp Orlyk (original, Old Ukrainian).pdf|thumb|160px|የዩክሬን ኮሳክ መሪ ፒሊፕ ኦርሊክ ሕገ መንግሥት]] በኮስክ ዘመን ዩክሬን የራሷን መሪ የመረጠች ብቸኛዋ ሀገር ነበረች።በ [[ፈረንሳይ|አብዮት ከመድረሱ ከረጅም ጊዜ በፊት]]።በፊሊፕ ንስር የግዛት ዘመን ዩክሬን በ1710 የመጀመሪያውን የአለም ህገ መንግስት ተቀብላለች <ref name=":1"/><ref>{{Cite web |url=http://gska2.rada.gov.ua/site/const/istoriya/1710.html |title=Офіційний портал Верховної Ради України |accessdate=16 січня 2010 |archive-date=28 березня 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328131224/http://gska2.rada.gov.ua/site/const/istoriya/1710.html }}</ref><ref>[http://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/UKR0000525 «Договори і постанови»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220218205135/http://irbis-nbuv.gov.ua/ulib/item/UKR0000525 |date=18 лютого 2022 }} / Упоряд. О. Алфьоров.&nbsp;— Київ: Темпора, 2010.&nbsp;— 149, [1] с.</ref>።ልብ ሊባል የሚገባው የዩክሬን ኮሳኮች ብቻ የራሳቸው የሕግ ስርዓት እንደነበራቸው እና ማንንም እንደማይታዘዙ ፣ ለነፃነታቸው ብቻ ሲታገሉ ፣ ለምሳሌ ፣ የሩሲያ ኮሳኮች የራሳቸው ርዕዮተ ዓለም አልነበራቸውም እና አገልግሎታቸው በሙሉ ለሩሲያ ግዛት ገዥ በመገዛት ብቻ ነበር። በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ኮሳኮች በኦርቶዶክስ እምነት ከሩሲያ ዶን ኮሳክስ ጋር በቱርኮች ላይ በጋራ በሚደረጉ ውጊያዎች አንድ ሆነዋል, ነገር ግን ጥምረቶች ጊዜያዊ ነበሩ <ref>{{Cite web |url=http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Bulavynske_povstannia_1707 |title=Булавінське повстання 1707—1709 |accessdate=18 березня 2017 |archive-date=19 березня 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319112554/http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Bulavynske_povstannia_1707 }}</ref>። === በሙዚቃ === [[ስዕል:Semen Klymovsky.jpg|thumb|160px| የብዙ ታዋቂ ዘፈኖች ደራሲ ሴሚዮን ክሊሞቭስኪ። ደራሲ "ከዳኑብ ባሻገር ኮሳክ ሮድ"]] [[ስዕል:Schoene Minka RK01.mid|thumb|180px|ዘፈኑ "ከዳኑብ ባሻገር ኮሳክ ሮድ" ሥሪት ያለ ግጥም]] በዘመናዊ መልኩ የዩክሬን አርክቴክቸር፣ ሥዕል እና ሙዚቃ የተፈጠሩት በዩክሬን ኮሳኮች ዘመን ነበር <ref>{{Cite web|url=https://www.pisni.org.ua/songs/224952.html|title=Слова, текст, акорди "Їхав козак за Дунай" - Олександр Таранець, Володимир Зарков - Українські пісні|website=www.pisni.org.ua|language=uk|access-date=2024-08-12}}</ref><ref>{{Citation|title=Їхав козак за Дунай (Ukrainian folk song)|url=https://www.youtube.com/watch?v=7iT54oRUUz0|date=2013-03-07|accessdate=2024-08-12|last=unisonlI}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nashe.com.ua/song/8020|title=НАШЕ (тексти пісень) - Анатолій Солов’яненко - Їхав козак за Дунай|website=nashe.com.ua|access-date=2024-08-12}}</ref>። ሌሎች ታዋቂ ዘፈኖች የሚከተሉትን ያካትታሉ: * ኮረብታው ላይ የሚያርሱ አጫጆች (Ой на горі та й жінці жнуть) <ref>''[[Грица Софія Йосипівна|Грица С. Й.]]'' [https://esu.com.ua/search_articles.php?id=12804 Історичні пісні] // {{ЕСУ}}</ref> * ታዋቂው የዛፖሮዝሂያን ተዋጊ (Войська Запорожського воїн знаменитий) <ref>[http://litopys.org.ua/ukrpoetry/anto92.htm Примітки (ІІ) (середина XVII&nbsp;ст.) // ''Українська поезія: кінець XVI&nbsp;— середина XVII&nbsp;ст.'' / Упорядники В.&nbsp;П.&nbsp;Колосова, В.&nbsp;І.&nbsp;Крекотень, М.&nbsp;М.&nbsp;Сулима.&nbsp;— Київ, Наукова думка, 1978, 1992.]</ref> * የዩክሬን ኮሳኮች ወታደራዊ ሰልፍ (Запорозький марш) <ref>[https://m.soundcloud.com/user-51840300/zaporozkiy-marsh-zaporizhian-march Запорозький Марш / Zaporizhian March]</ref> * ስለ ባይዳ ዘፈን (Пісня про Байду, в Цариграді на риночку) <ref>[https://folklore.kh.ua/site/track?id=1349 Пісня про Байду]</ref> * የኢቫን ማዜፓ ዱማ (Дума гетьмана Івана Мазепи, всі покою щиро прагнуть) <ref>[https://m.soundcloud.com/uapoetry/duma-getmana-mazepi Дума гетьмана Мазепи Українська Поезія]</ref> [[ስዕል:Taras Shevchenko selfportrait oil 1840.jpg|thumb|160px|[[ታራስ ሼቭቼንኮ]] ፣ የዩክሬን ገጣሚ ፣ ጸሐፊ ፣ የታሪክ ምሁር ፣ ቀራፂ እና ሙዚቀኛ]] የኮሳክ ሙዚቃ ብዙ የዩክሬን ፀሐፊዎችን እና አብዮተኞችን አነሳስቷል፣በተለይም የሼቭቼንኮን ህይወት ለማበላሸት የሞከረው የሩሲያው ንጉሠ ነገሥት አሌክሳንደር 1 ጠላት የሆነው ታራስ ሼቭቼንኮ። ሼቭቼንኮ ከዩክሬን ዋና ዘፈኖች አንዱ የሆነው እንደ "ሰፊው የዲኔፐር ወንዝ ያገሣል እና ያቃስታል" (Реве та стогне Дніпр широкий) የመሳሰሉ ታዋቂ ዘፈኖችን ጽፏል <ref>Тарас Шевченко: Документи та матеріали до біографії. 1814—1861. — К., 1982. — С. 117.</ref> <ref>Песни и думы о лицах и событиях до Богдана Хмельницкого. — Запорожская старина. — Харків : Університетська типографія, 1833. — Т. 1. — 132 с.</ref> <ref>Українські народні думи: У 5 т. Т. 1. Думи раннього козацького періоду / [упоряд. : М. К. Дмитренко, Г. В. Довженок (тексти), С. Й. Грица (мелодії) ; передмови: М. К. Дмитренка, С. Й. Грици ; статті, коментарі, примітки Г. В. Довженок, А. Ю. Ясенчук, Т. М. Шевчук, О. І. Шалак, Н. М. Пазяк, І. І. Кімакович ; за заг. ред. М. К. Дмитренка, С. Й. Грици ; відп. ред. Г. А. Скрипник]. — К.: ІМФЕ НАН України, 2009. — 856 с.</ref>። == የኮሳክ ሠራዊት ዓይነቶች == === [[ዛፖሮዝሂያን ሲች|የዛፖሪዝሂያ ኮሳኮች]] === [[ስዕል:Zaporozhian Sich rada.jpg|thumb|220px|የዩክሬን ኮሳክ ራዳ ፣ የተቀረጸ]] [[ስዕል:Ukraine 1740 kossaks map.svg|thumb|220px|በ 18 ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ የዩክሬን ኮሳክ ካርታዎች. የተመዘገቡ ኮሳኮች (ሄትማንቴ) በሰማያዊ፣ ነፃ ኮሳኮች (ዛፖሪዝሂያ) በቢጫ እና ስሎቦዳ የዩክሬን ኮሳኮች በአረንጓዴ ይታያሉ]] [[ስዕል:Zaporozhians - Korchma.jpg|thumb|220px|የነጻ ኮሳኮች ቤቶች]] በዩክሬን ውስጥ ሁለት ዓይነት ኮሳኮች ብቻ ነበሩ-የተመዘገቡ ኮሳኮች ፣ በፖላንድ-ሩሲያ-ቱርክ መንግሥት ፣ ዩክሬናውያን ወታደራዊ ጥምረት ካደረጉበት ፣ እና ነፃ ኮሳኮች ፣ ለማንም የማይገዙ።ለዛፖሪዝሂሂያ የዩክሬን ኮሳኮች ምስጋና ይግባውና ሌሎች የኮሳክ ሠራዊት ብቅ አሉ። ይህ አይነቱ የኮሳክ ጦር ከ15ኛው እስከ 18ኛው ክፍለ ዘመን የነበረ ሲሆን ከኮስክ ወታደራዊ አደረጃጀቶች ሁሉ የመጀመሪያው፣ትልቅ እና በጣም አስፈላጊ ነበር፣ለዩክሬን ህዝብ ምስረታ ቁልፍ ምዕራፍ እና የዩክሬን መንግስት ምሳሌ ሆኖ አገልግሏል <ref name="znu1">{{Cite web|url=https://sites.znu.edu.ua/ua_statehood_history//sereda/lektsiya-7-.pdf|title=Формування української держави в ході української національної війни (сер. XVII ст.). Правове положення України у складі російської держави|publisher=Запорізький національний університет}}</ref><ref name="nlu1">{{Cite web|url=https://dspace.nlu.edu.ua/bitstream/123456789/4042/1/Ermolaev_66.pdf|title=Богдан Хмельницький про проблеми і перспективи українського державотворення (до 365-річчя Національної революції 1648 р.)|last=В. Єрмолаєв, член-кореспондент НАПрН України, доктор юридичних наук, професор|publisher=Національний університет «Юридична академія України ім. Ярослава Мудрого»}}</ref><ref>{{Cite news|title=СТАНОВЛЕННЯ СИСТЕМИ ЦЕНТРАЛЬНОЇ АДМІНІСТРАЦІЇ ГЕТЬМАНЩИНИ|url=http://www.dy.nayka.com.ua/?op=1&z=798|work=Державне управління: удосконалення та розвиток|date=2014|accessdate=2023-11-25|issn=2307-2156|issue=12|language=uk|first=С. М.|last=Пасічник}}</ref>። === [[ሄትማናቴ]] === [[ስዕል:Location Zaporizhian Host.png|thumb|220px|የተመዘገቡ ኮሳኮች ግዛቶች]] [[ስዕል:Ukrania quae et Terra Cosaccorum cum vicinis Walachiae, Moldoviae, Johann Baptiste Homann (Nuremberg, 1720).jpg|thumb|220px|የዩክሬን ካርታ በ 1720]] [[ስዕል:Резиденція Богдана Хмельницького, історико-архітектурний комплекс, аерофото.jpg|thumb|220px|የዩክሬን ኮሳክ ግዛት የመጀመሪያ ዋና ከተማ በሆነችው በቺሃይሪን ከተማ የቦህዳን ክመልኒትስኪ የመታሰቢያ ሐውልት]] እ.ኤ.አ. በ 1648-1654 በቦህዳን ክሜልኒትስኪ መሪነት በተደረገው የነፃነት ጦርነት ወቅት በነፃው የዩክሬን ኮሳክ ጦር የተፈጠረው ግዛቱ ገለልተኛ ነበር ፣ በየጊዜው በተለያዩ አገሮች ጥበቃ ስር ይወድቃል። ነፃ ኮሳኮች ለማንኛውም አጎራባች ግዛት ስላልተገዙ በእነሱ እና በተመዘገቡ ኮሳኮች መካከል ግጭቶች ተፈጠሩ። ሩሲያ በ 1654 ከዩክሬን ጋር የተፈራረመውን ጊዜያዊ ወታደራዊ ህብረት ውል ደጋግሞ ጥሳለች፡ ዩክሬናውያን በሩስያ ውስጥ ከባድ የጉልበት ሥራ እንዲሠሩ ማስገደድ፣ የዩክሬን ቋንቋ እንዳይጠቀሙ መከልከል፣ የዩክሬን ኦርቶዶክስ አብያተ ክርስቲያናትን አወደመች እና በሩሲያውያን በመተካት ተከታታይ የዩክሬን አመፅ አስከትሏል። የሄትማናቴ የራስ ገዝ አስተዳደር ያለማቋረጥ ታግዷል፣ እናም የሩሲያ ባለስልጣናት ለዩክሬናውያን ጥቂት እና ጥቂት መብቶችን መስጠት ጀመሩ <ref>Сборник Императорского Русского исторического общества. Т. 7: Бумаги Императрицы Екатерины II, хранящияся в Государственном Архиве Министерства Иностранных Дел (здесь помещено более 400 преимущественно собственноручных бумаг императрицы, с 1744 по 1764 год включительно). Ч. 1 / Собраны и изданы, с Высочайшаго соизволения, по предначертанию Его Императорскаго Величества Государя Наследника Цесаревича, академиком Пекарским.&nbsp;— СПб. : Тип. Имп. Акад. наук, 1871.&nbsp;— XXXVI, 417 с.</ref> <ref>[http://www.nashkray.kiev.ua/podi/malorossiya.html?start=12 Малороссия&nbsp;— Уничтожение гетманства. Управление графа П.&nbsp;А.&nbsp;Румянцева. Введение в Малороссии общерусских порядков] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160407114110/http://nashkray.kiev.ua/podi/malorossiya.html?start=12 |date=7 квітня 2016 }}. Страница 13 из 15.</ref>። የዩክሬን ህጎች በሩስያ ተተኩ።ሩሲያ ከስዊድን ጋር ጦርነት ውስጥ ስትገባ ዩክሬን ብዙ ተሠቃየች እና መሪዋ ኢቫን ማዜፓ ለእንዲህ ዓይነቱ የዩክሬን የመብት ጥሰት ምላሽ በመስጠት ሩሲያ ደጋግማ የጣሰችውን የሕብረት ውል ለማፍረስ እና ከስዊድን ጋር አዲስ ጥምረት ለመፍጠር ወስኗል ፣ነገር ግን በኃይል ሚዛን መዛባት ምክንያት ተሸንፋለች <ref>[https://archive.org/stream/bojko2000#page/n13/mode/2up Центральні органи Московської держави, що діяли в Гетьманщині] // Бойко І.&nbsp;Й.&nbsp;Держава і право Гетьманщини. Навчальний посібник.&nbsp;— Львів: Світ, 2000.&nbsp;— С. 14.&nbsp;— 120 с.&nbsp;— ISBN 5-7773-0374-9.</ref><ref>Білоусько О. А., Мокляк В. О. Історія Полтавщини. Друга половина XVI — друга половина XVII століття. — С. 156.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1764 የሩሲያ ባለሥልጣናት በዩክሬን የሚገኘውን ሄትማንትን አስወገዱ ፣ ገዥውን በራሳቸው ምክትል (ትንሹ የሩሲያ ኮሌጅ) በመተካት ። ከዚያም ሄትማናቴ ወደ ክልል ተለወጠ። እ.ኤ.አ. በ 1775 ገለልተኛ የዩክሬን ኮሳኮችም ተሰርዘዋል <ref>[https://archive.org/details/ents0gen/page/76/mode/1up?view=theater&ui=embed&wrapper=false Представлення Української Козацької Держави (середини XVII&nbsp;— кінця XVII&nbsp;ст.) в енциклопедичних виданнях] // Енциклопедистика: ґенеза в часі та просторі (до 30-річчя проголошення незалежності України: колективна монографія / За заг. ред. д. і. н., проф. [[Киридон Алла Миколаївна|А.&nbsp;М.&nbsp;Киридон]].&nbsp;— Київ: Держ. наук. установа [[Енциклопедичне видавництво|«Енциклопедичне видавництво»]], 2021.&nbsp;— С. 76—77.&nbsp;— 320 с.&nbsp;— ISBN 978-966-97385-3-0.</ref><ref>''Мицик Ю., Бажан О., Власов В.'' [http://www.ebk.net.ua/Book/history/mitsyk_iu/part6/603.htm Історія України, Навчальний посібник.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121011071646/http://www.ebk.net.ua/Book/history/mitsyk_iu/part6/603.htm |date=11 жовтня 2012 }}&nbsp;— К. : ВД «Києво-Могилянська академія», 2008.&nbsp;— С..</ref><ref>[https://archive.org/details/dovidnyk2002/page/n101/mode/1up?view=theater&ui=embed&wrapper=false Гетьманщина (Гетьманська Держава)] // Довідник з історії України (А&nbsp;— Я): посібник для серед. загальноосвіт. навч. закл. / [[Інститут історичних досліджень Львівського національного університету|Інститут історичних досліджень Львівського національного ун-ту ім. Івана Франка]]; упоряд. [[Підкова Ігор Зіновійович|І.&nbsp;З.&nbsp;Підкова]]; заг. ред. І.&nbsp;З.&nbsp;Підкова, [[Шуст Роман Мар'янович|Р.&nbsp;М.&nbsp;Шуста]].&nbsp;— 2.вид., доопрац. і доп.&nbsp;— {{К.}}: Генеза, 2002.&nbsp;— 1135 с.&nbsp;— ISBN 966-504-179-7</ref><ref>''Гуржій О.'' Українська козацька держава в другій половині XVII—XVIII&nbsp;ст.: кордони, населення, право.&nbsp;— К., 1996.</ref>። === ኩባን ኮሳክስ === [[ስዕል:Kubanskie kazaki 2.jpg|thumb|250px|የዩክሬን የኩባን ጦር]] [[ስዕል:Map of Ukraine for Paris Peace Conference.jpg|thumb|240px|የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክ ካርታ፣ የኩባን ክልልን ጨምሮ፣ 1919።]] [[ስዕል:Kuban 1926.png|thumb|220px|የዩክሬን ሰፈሮች በኩባን ከስታሊን የዘር ማጥፋት በፊት ፣ ከ 1926 ካርታ]] በ 1775 በሩሲያ እቴጌ ካትሪን II ትዕዛዝ የዩክሬን ኮሳኮች ተደምስሰው ነበር. አንዳንዶቹ በሩሲያ ኢምፔሪያል ጦር ተገድለዋል፣ አንዳንድ የቀድሞ የዩክሬን ኮሳኮች ወደ ኦቶማን ኢምፓየር ሸሹ፣ የተቀሩት ደግሞ ለድንበር አገልግሎት ወደ ኩባን ተልከዋል።ቋንቋቸውን፣ ወጋቸውን እና አኗኗራቸውን ጠብቀዋል። እ.ኤ.አ. በ 1917 የሩሲያ ግዛት ከወደቀ በኋላ የራሳቸውን ሪፐብሊክ ለመፍጠር እና ወደ ዩክሬን ህዝቦች ሪፐብሊክ ለማካተት ሞክረዋል, ነገር ግን በኃይል ሚዛን መዛባት ምክንያት ተሸንፈዋል, እና እነዚህ አገሮች የሶቪየት ሩሲያ አካል ሆኑ።በ1932-1933 የነበረው የሆሎዶሞር (ረሃብ) የኩባን ክልልንም ነካ። የሶቪየት ባለሥልጣናት በኩባን ውስጥ የተረፉትን የዩክሬን ስሞች ከዩክሬን ወደ ሩሲያኛ ቀይረው እንደ ዩክሬን ሳይሆን እንደ ሩሲያውያን የሚዘረዝሩ ሰነዶችን አቅርበዋል <ref>{{Cite web|url=http://www.natural-sciences.ru/ru/article/view?id=29574|title=Голод на Кубани 1932-1933|last=|first=|date=|website=www.natural-sciences.ru|publisher=|language=ru|accessdate=2017-03-15|archive-date=22 грудня 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211222023644/https://natural-sciences.ru/ru/article/view?id=29574}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://gazeta.dt.ua/SOCIETY/skilki_nas_zaginulo_pid_golodomoru_1933_roku.html|title=Скільки нас загинуло від Голодомору 1933 року?|last=|first=|date=|language=|work=Дзеркало тижня {{!}} Mirror Weekly|accessdate=2017-03-15|archive-date=28 квітня 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170428095735/http://gazeta.dt.ua/SOCIETY/skilki_nas_zaginulo_pid_golodomoru_1933_roku.html}}</ref><ref>Васильєв І. Ю. Український національний рух і українізація на Кубані в 1917 / І. Ю. Васильєв.— 1932 рр. — Краснодар: Кубанькіно, 2010.</ref>። === ትራንስዳኑቢያን ኮሳክስ === [[ስዕል:Samiylo Kalnybolotskyi.jpg|thumb|200px|ሳሚጅሎ ካልኒቦሎትስኪ ፣ የዳኑቤ ኮሳኮች ታዋቂ መሪ]] [[ስዕል:Cemetery in Hlyboke 10.jpg|thumb|200px|በኦዴሳ ክልል ውስጥ የዩክሬን ኮሳክ መቃብር]] አንዳንድ የቀድሞ የዩክሬን ኮሳኮች ወደ ኦቶማን ኢምፓየር ሸሽተው ራሱን የቻለ የኮሳክ ጦር አቋቋሙ። ከሩሲያ ግዛት ጋር በተደረገው ጦርነት በኦቶማን በኩል ተዋግተዋል. ሌላው ቀርቶ በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ከሩሲያ ኮሳኮች ጋር የተለየ ጦርነት ተዋግተዋል <ref>{{Cite web|title=Столиця вольностей. Скільки було Запорізьких Січей?|url=https://day.kyiv.ua/uk/article/istoriya-i-ya/stolicya-volnostey|website=Газета «День»|accessdate=2022-07-28|language=uk|last=Селезньов|first=Володимир|date=7 жовтня 2006}}</ref>። === [[ታላቁ ዶን ጦር]] === [[ስዕል:Territories of the Cossacks.png|thumb|220px|በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ በሩሲያ ግዛት ውስጥ የሩሲያ ኮሳኮች ግዛቶች]] [[ስዕል:19190905-cossacks of uralarmy playing cards shortly after the lbishtshensk raid.jpg|thumb|220px|በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የሩሲያ ኮሳኮች]] [[ስዕል:Cossacks National Guard, 7 September 2014.jpg|thumb|220px|በ 2014 ከዩክሬን ጋር ወደ ጦርነት ከመላካቸው በፊት የሩሲያ ኮሳኮች]] [[ስዕል:Cossacks in parade 2015.jpg|thumb|230px|የሩሲያ ወታደሮች የኮሳክ ልብስ ለብሰዋል]] [[ስዕል:AzovSeatingMemorial.jpg|thumb|200px|የዩክሬን እና የሩሲያ ኮሳኮች ከቱርኮች የአዞቭ ከተማን ለመከላከል የመታሰቢያ ሐውልት]] [[ስዕል:Flag of the Don Cossack Hetman's Guard.png|thumb|200px|ከዶን ኮሳክስ ባንዲራዎች አንዱ፣ በብዙ መልኩ ከዩክሬን ኮሳክ ባንዲራ ጋር ተመሳሳይ ነው]] ዲሚትሪ ቪሽኔቭስኪ የመጀመሪያው የዩክሬን ኮሳክ ምሽግ ገንቢ እና የዶን ኮሳክ ዋና ከተማ የኖቮቸርካስክ መስራች ነበር። የዩክሬን ኮሳኮች ስም አንዱ "ሰርካሲያን" ነበር። በ 17 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ፍሪ ኮሳክስ እና ዶን ኮሳክስ የጥቁር እና የአዞቭ ባሕሮችን በኦቶማን ኢምፓየር ከሚሰነዘርባቸው ጥቃቶች በየጊዜው ይከላከላሉ <ref>Область Війська Донського // Юридична енциклопедія : [у 6 т.] / ред. кол.: Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.]. — К. : Українська енциклопедія ім. М. П. Бажана, 2002. — Т. 4 : Н — П. — 720 с.</ref> <ref>Кабузан, Владимир Максимович (2006). Украинцы в мире: динамика численности и расселения: 20-е годы XVIII века-1989 год: формирование этнических и политических границ украинского этноса. Москва: Наука. с. 77.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1637 ዶን እና ዛፖሮዝሂያን ኮሳኮች ኃይላቸውን ተቀላቅለው (በግምት 3-4 ሺህ ዶን ኮሳክስ + 4 ሺህ የዩክሬን ነፃ ኮሳኮች) እና በድንገት ወደ አዞቭ ባህር መድረስን የሚቆጣጠር ቁልፍ ነጥብ የሆነውን የአዞቭን ኃይለኛ የቱርክ ምሽግ ያዙ። ከተማይቱን በዐውሎ ነፋስ ወስደው ለብዙ ዓመታት ያዙአት <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Azovske_sydinnia АЗОВСЬКЕ СИДІННЯ 1637–1642]</ref>። በ [[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት]] ወቅት የሩስያ ኮሳኮች የዩክሬን ህዝብ ሪፐብሊክን ይቃወማሉ, ነገር ግን አንዳንዶቹ ከዩክሬን ጋር ወዳጃዊ ግንኙነት ነበራቸው። እንደነዚህ ያሉት ኮሳኮች ከዩክሬን ጋር የወዳጅነት ደጋፊዎች በ 1920 ዎቹ እና 1930 ዎቹ ውስጥ በፕራግ እና በፓሪስ ውስጥ የሁለት ቋንቋ ተናጋሪ መጽሔትን አሳትመዋል በዩክሬን እና በሩሲያኛ ታትሟል <ref>{{Cite web |title=Українське коріння донських козаків |url=https://kobza.com.ua/doslidzhennja/4479-ukrainske-korinnia-donskykh-kozakiv.html |accessdate=2026-01-12 |archivedate=2017-08-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170823065725/http://kobza.com.ua/doslidzhennja/4479-ukrainske-korinnia-donskykh-kozakiv.html }}</ref> <ref>[http://www.cossackdom.com/articles/m/malenko_doncozak.htm ДОНСЬКЕ КОЗАЦТВО]</ref>። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን የሩስያ ኮሳኮች በሶቪዬት አምባገነናዊ መንግስት ሙሉ በሙሉ ተደምስሰው ነበር, እና በ 1990 ዎቹ ውስጥ, በፓራሚክ ድርጅቶች መልክ ለማንሰራራት ሙከራዎች ተደርገዋል።ዛሬ የሩስያ ኮሳኮች ምንም እንኳን የዩክሬን ተወላጆች ቢሆኑም, በሩሲያ በዩክሬን ላይ በሚያደርገው ጦርነት ውስጥ በንቃት ይሳተፋሉ, አሰቃቂ ወንጀሎችን እየፈጸሙ ነው <ref>{{Cite web |url=http://tsn.ua/ukrayina/v-ukrayinu-ne-pustili-otamana-donskih-kozakiv.html |title=В Україну не пустили отамана донських козаків |accessdate=3 квітня 2012 |archive-date=8 серпня 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808191809/http://tsn.ua/ukrayina/v-ukrayinu-ne-pustili-otamana-donskih-kozakiv.html }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.radiosvoboda.org/content/article/24378797.html |title=Куди тягне Україну неукраїнське козацтво |accessdate=3 квітня 2012 |archive-date=3 січня 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120103082314/http://www.radiosvoboda.org/content/article/24378797.html }}</ref>። == በስነ-ጽሁፍ == [[ስዕል:Taras Bulba 03.jpg|thumb|220px|በዩክሬን ውስጥ ለታራስ ቡልባ የመታሰቢያ ሐውልት]] [[ስዕል:Ukraine-Zaporozzhya.png|thumb|220px|በነጻ የዩክሬን ኮሳኮች የሚኖር የዛፖሪዝሂሂያ ታሪካዊ ክልል]] የዩክሬን ጸሐፊ ኒኮላይ ጎጎል ስለ 16 ኛው ክፍለ ዘመን የዩክሬን ነፃ ኮሳኮች "ታራስ ቡልባ" የተሰኘ መጽሐፍ ጽፏል. በሩሲያ ኢምፓየር ሳንሱር ምክንያት፣ የመጽሐፉ ሁለት ስሪቶች አሉ፡ በ1835 በጎጎል የታተመው የመጀመሪያው እትም እና በ1842 ሳንሱር የተደረገው እትም።በመነሻው ውስጥ ጎጎል ስለ ዩክሬን ህዝብ ምኞት ፣ ስለ ኮሳኮች አመጣጥ ፣ በከፊል በቅድመ አያቶቹ ተመስጦ ጽፏል ፣ ግን በሳንሱር የሩሲያ ስሪት ውስጥ ፣ ሰፊው የዩክሬን መሬቶች “የደቡባዊ ሩሲያ የዱር ቦታዎች” ተደርገው ተገልጸዋል ፣ ምንም እንኳን በመጀመሪያ ፣ ሩሲያ በጭራሽ አልተጠቀሰም ።በጎጎል መጽሐፍ የሩስያ ኢምፔሪያል እትም መሠረት ታራስ ቡልባ እንደ "ሩሲያኛ" ተመስሏል, ምንም እንኳን ዋናው ስለ ሩሲያ ምንም አልተጠቀሰም. ይህ ሆኖ ግን የንጉሠ ነገሥቱ ባለሥልጣናት የዩክሬናውያንን መኖር ሙሉ በሙሉ ክደዋል።የታራስ ቡልባ ታሪክ በዩክሬን ውስጥ በጣም የታወቀ እና ታዋቂ ነው ፣ ግን በሩሲያ ውስጥ የዘር ማጥፋት ባህሪዎችን ባገኘችው በዘመናዊቷ ሩሲያ በ 2022 በዩክሬን ላይ የተፈጸመውን ወንጀል ለማስረዳት በፕሮፓጋንዳ ውስጥ ጥቅም ላይ ውሏል <ref>Ярослав Орос. [https://elib.nlu.org.ua/object.html?id=1278 Прототип Тараса Бульби]. Київ: [[Українська культура (журнал)|Українська культура]] № 3-4 (за 2005 рік). С. 26.</ref><ref>Тарас Чухліб. [http://nsku.org.ua/wp-content/uploads/2014/12/kraj_2009_1-2.pdf Козацький пращур Миколи Гоголя: гетьман від імені короля Речі Посполитої Євстафій Гоголь]. Київ: [[Краєзнавство (журнал)|Краєзнавство]]. №1/2 (за 2009 рік) С.95-105</ref><ref>Самойленко, Г. В. Повість М. В. Гоголя «Тарас Бульба» в українському текстологічному, соціологічному та мистецькому вимірах: монографія / Г. В. Самойленко. — Ніжин: Вид-во НДУ ім. Гоголя, 2018. — 260 с. — Бібл.: с. 253—260</ref>። [[ስዕል:Ivan Nikolayevich Kramskoi - Portrait of Count Piotr Valuyev, 1880.jpg|thumb|180px|ፒተር ቫልዩቭ, የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር]] ከሩሲያ ኢምፓየር ዘመን ጀምሮ የሩስያ መንግስት ዩክሬናውያን እና ሩሲያውያን አንድ ህዝብ ናቸው ሲል ተናግሯል። እነዚህ የይገባኛል ጥያቄዎች ስለ ኮሳኮች ታሪክ አስተማማኝ መረጃን ከመደበቅ እና በዩክሬን ታሪክ እና በተወሰነ ደረጃ ሩሲያ ላይ ያሉ ሰነዶችን ከማጥፋት ጎን ለጎን ነበሩ። የዩክሬን እና የሩስያ ቋንቋዎች በጣም የተለያዩ ከመሆናቸው የተነሳ ዩክሬናውያን ሩሲያውያንን ለመረዳት የውጭ ተርጓሚዎችን አገልግሎት ተጠቅመዋል - ይህ በታሪክ የተረጋገጠ ጉዳይ ነው የሩሲያ አምባሳደሮች ወደ ቦህዳን ክሜልኒትስኪ ሲመጡ <ref>[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?&I21DBN=EIU&P21DBN=EIU&S21STN=1&S21REF=10&S21FMT=eiu_all&C21COM=S&S21CNR=20&S21P01=0&S21P02=0&S21P03=TRN=&S21COLORTERMS=0&S21STR=Rusyfikatsiia РУСИФІКАЦІЯ В УКРАЇНСЬКОМУ КОНТЕКСТІ]</ref> <ref>[https://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CR%5CU%5CRussification.htm Russification]</ref> <ref>David Saunders. Russia and Ukraine under Alexander II: The Valuev Edict of 1863 // The International History Review. — Vol. 17 (1995). — Issue 1. — PP. 23-50.</ref>። እ.ኤ.አ. በ 1863 የሩሲያ የውስጥ ጉዳይ ሚኒስትር ፒዮትር ቫልዩቭ የዩክሬን ቋንቋ መጠቀምን እንደገና አገዱ: - “የዩክሬን ቋንቋ በጭራሽ የለም ፣ የለም ፣ እና ሊኖር አይችልም ፣ እናም በዚህ መግለጫ የማይስማማ ማንኛውም ሰው የሩሲያ ጠላት ነው። ይህ ትረካ በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን በዩክሬናውያን ላይ የዘር ማጥፋት ወንጀል በፈጸመው [[ቭላዲሚር ፑቲን]] ተደግሟል እና "ሩሲያውያን እና ዩክሬናውያን አንድ ህዝብ ናቸው" በማለት አረጋግጧል <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/putins-new-ukraine-essay-reflects-imperial-ambitions/ Putin’s new Ukraine essay reveals imperial ambitions]</ref>። == በዘመናዊው ዩክሬን ውስጥ የኮሳክ ባህል መነቃቃት == [[ስዕል:Оркестр 3 окремого полку спецпризначення імені князя Святослава Хороброго , Кропивницький , 2023.png|thumb|220px|በማዕከላዊ ዩክሬን በምትገኘው ክሮፒቭኒትስኪ ከተማ አንድ ወታደራዊ ባንድ በ2023 ለከተማው ነዋሪዎች የጄሪ ሄል ዘፈን አቀረበ]] እ.ኤ.አ. በ 2023 የዩክሬን ዘፋኝ ጄሪ ሄል የዩክሬናውያንን ትውልዶች ሞራል ለማጠናከር የታሰበ ዘፈን አውጥቷል ፣ የነፃ ኮሳኮች ዘሮች - ማለትም መላው የዩክሬን ህዝብ - እና የዩክሬን ታጣቂ ኃይሎች ከሩሲያ ጥቃቶች ጋር በመዋጋት <ref>[https://mp3.com.ua/346-jerry-heil-kozatskomu-rodu.html Jerry Heil - Козацькому Роду]</ref>።   == ሲኒማ ውስጥ == * በእሳት እና በሰይፍ (Вогнем і мечем, 1999) * ወደ ሲች መንገድ (Дорога на Січ, 1994) * ሄትማን (Гетьман, 2015) == በተጨማሪም ተመልከት == * [[ዩክሬናውያን]] * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[የዩክሬን የጦር ኃይሎች]] == አገናኞች == rnhyh4vuyrfv9o7u3dnbqvr3rbx4cuh 0 55410 392380 392326 2026-06-19T00:03:50Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392380 wikitext text/x-wiki {{የሀገር መረጃ |ስም = የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ |ሙሉ_ስም = Луганская Народная Республика |ባንዲራ_ሥዕል = Flag of the Luhansk People's Republic.svg |ማኅተም_ሥዕል = COA LPR oct 2014.png |ባንዲራ_ስፋት = |መዝሙር = |ካርታ_ሥዕል = Location of Lugansk People's Republic.png |ካርታ_መግለጫ_ፅሁፍ = [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች|በካርታው ላይ ያለው ቦታ]] <ref>[https://deepstatemap.live/#6/47.7709866/35.9307861 DeepState Мапа війни в Україні]</ref> |ዋና_ከተማ = [[ሉጋንስክ]] |የመንግስት_አይነት = የሩሲያ ወረራ መንግሥት |የመሪዎች_ማዕረግ = |የመሪዎች_ስም = ሊዮኒድ ፓሴችኒክ |ብሔራዊ_ቋንቋ = |የገንዘብ_ስም = |የገንዘብ_ስም = |የመሬት_ስፋት = |የመሬት_ስፋት = 8377 km² |የመሬት_ስፋት_ከዓለም = |ውሀ_ከመቶ = |የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = |የሕዝብ_ብዛት_ግምት = |የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 1 400 000  |ሰዓት_ክልል = |የስልክ_መግቢያ = +3 |ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = }} '''የሉጋንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ''' ይህ በእውነቱ በዩክሬን በሉሃንስክ ክልል ውስጥ በሩሲያ የተያዙ ግዛቶች ስም ነው። ሁሉም የተባበሩት መንግስታት ድርጅት አባል ሀገራት፣ ከሰሜናዊ ኮሪያ በስተቀር፣ ይህ ግዛት በጊዜያዊነት በሩሲያ የተያዘ የዩክሬን ሉዓላዊ አካል እንደሆነ አድርገው ይመለከቱታል። [[ጦርነት በዶንባስ|ይህ የሆነው በዶንባስ ጦርነት ወቅት ነው]]። ይህ ኳሲ-ሪፐብሊክ የተፈጠረችው ቀደም ሲል የጆርጂያ ደቡባዊ ኦሴቲያ ክልልን መቀላቀል የፈፀመውን የሩሲያ ፌዴሬሽን ወንጀል ምሳሌ በመከተል ነው። እ.ኤ.አ. በ 2014 በሩሲያ ቁጥጥር ስር ባሉ የሩሲያ ደጋፊ ቡድኖች እና በሩሲያ ድጋፍ የታወጀው በሉሃንስክ የ [[ዩክሬን]] ክዋሲ-ግዛት። በ 2022 ሩሲያን ከተቀላቀለ በኋላ በ [[ሩሲያ]] ውስጥ የክልል አካል ሆነ <ref>[https://k-z.com.ua/vojna-v-krymu/61632-nastupnoyu-bude-ukrayina-pisala-gazeta-tizhden-v-serpni-2008-roku-koli-rashisti-vtorglisya-do-gruziyi «Наступною буде УКРАЇНА» - писала газета «Тиждень» в серпні 2008 року, коли рашисти вторглися до Грузії]</ref>። ከ 2014 እስከ 2022 [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] ስለ “ዶንባስ ሪፐብሊኮች ነፃነት” ተናግሯል ፣ ግን በእውነቱ የተፈጠሩት እና የሚተዳደሩት በሩሲያ የስለላ አገልግሎቶች እና በታጣቂ ኃይሎች ቀጥተኛ ቁጥጥር ስር ብቻ ነው። == ታሪክ == በ 16 ኛው -18 ኛው ክፍለ ዘመን ይህ ክልል የዩክሬን [[ኮሳኮች]] ንብረት ነበር <ref>Ігор Саєнко — Минуле українського козацтва на Луганщині. Історичні нариси. 2010 — с. 18</ref>። በ 1919 ክልሉ በሶቪየት ሩሲያ በ [[የሶቪየት-ዩክሬን ጦርነት]] ጊዜ ተጠቃሏል <ref>Кордюков В.В. Гришинський район у вирі 1917-1921 років. Стр 31</ref>። ከታሪክ አኳያ ክልሉ በዩክሬናውያን ለዘመናት ይኖሩበት ነበር ነገር ግን ከ[[ሆሎዶሞር|1932-1933 የሆሎዶሞር]] ጦርነት በኋላ በጆሴፍ ስታሊን በተፈጸመው ድርጊት ሩሲያውያን የጅምላ ሞት በተከሰተባቸው አካባቢዎች ማቋቋም ጀመሩ እና በሕይወት የተረፉት ዩክሬናውያን በከፊል ወደ ሩሲያ ተባረሩ። ስለዚህ በምስራቅ ዩክሬን ውስጥ አንድ ትልቅ የሩስያ ዲያስፖራ ብቅ አለ። የዩክሬን ቋንቋ ከሕዝብ ሕይወት ተወግዷል፣ እና አጠቃቀሙ እንደ [[የሩሲያዊነት]] አካል በጣም ተገድቧል <ref>[https://www.ukrainer.net/rusyfikatsiia-skhodu/ Як Росія русифікувала схід України]</ref> <ref>[https://beda.media/ru/articles/istoriya-rusifikatsiyi-ru История русификации Украины]</ref>። [[ስዕል:Lenin (Luhansk 01.03.2014) 02.JPG|thumb|200px|የዩክሬን ጸሐፊ ታራስ ሼቭቼንኮ የመታሰቢያ ሐውልት በሩሲያ ባንዲራ የተሸፈነ፣ በ 2014 የተነሳው ፎቶ]] [[የሩሲያ ጸደይ|እ.ኤ.አ. ኤፕሪል 7 ቀን 2014 የሩሲያ የስለላ አገልግሎቶች እና በሉሃንስክ ውስጥ የተገንጣዮች ቡድን የሉሃንስክ ህዝብ ሪፐብሊክ እና "የግዛት ሉዓላዊነት" መፈጠሩን አወጁ። በዶኔትስክ ተመሳሳይ ክስተቶች ተከስተዋል]] <ref>[https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/report/hiding-in-plain-sight/ Hiding in plain sight: Putin’s war in Ukraine]</ref>፣ [[ለሉሃንስክ አየር ማረፊያ ጦርነት|ከ 2014 ጀምሮ በሩሲያ ጦር እና በተገንጣዮች መካከል በአንድ በኩል ፣ እና በሌላኛው የዩክሬን ጦር መካከል ንቁ ግጭቶች ቀጥለዋል]]። በሉሃንስክ ክልል ያለው የሰብአዊ መብት ሁኔታ [[የዶኔትስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ]] የከፋ ነው <ref>{{Cite web |title=Короткий огляд стану з правами людини в так званих “ЛНР” і “ДНР” |url=https://www.helsinki.org.ua/articles/korotkyj-ohlyad-stanu-z-pravamy-lyudyny-v-tak-zvanyh-lnr-i-dnr/ |accessdate=2026-01-09 |archivedate=2026-01-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20260111024947/https://www.helsinki.org.ua/articles/korotkyj-ohlyad-stanu-z-pravamy-lyudyny-v-tak-zvanyh-lnr-i-dnr/ }}</ref>። ከሉሃንስክ ታዋቂ የጦር ሰለባዎች: አናቶሊ ፖሊያኮቭ (2015): የዩክሬን ደጋፊ የሆነ ሲቪል በመጋቢት 2015 በሉሃንስክ በታጣቂዎች ታፍኗል። ከቤተሰቡ ጋር ሳይገናኝ ከ9 ወራት በላይ በብቸኝነት ታስሮ ነበር። ማሰቃየት <ref>[https://east-sos.org/publications/anatolij_poliakov/ Оппозиционный российский блогер Анатолий Поляков: «Я до сих пор нахожусь в подвале» – Informator]</ref>። ማሪያ ቫርፎሎሜቫ (ጋዜጠኛ፣ 2015): በጃንዋሪ 2015 በ "ሉሃንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ የደህንነት አገልግሎት" ተይዟል። ለ 14 ወራት በ "የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር" ውስጥ ተይዟል። የዩክሬን ጦር አባል መሆኗን “ኑዛዜ” ለማውጣት ተሠቃየች <ref>[https://detector.media/community/article/113309/2016-03-04-mariya-varfolomeieva-rozpovila-podrobytsi-pro-perebuvannya-u-poloni-lnr-dopovneno/ Марія Варфоломеєва розповіла подробиці про перебування у полоні «ЛНР» (ДОПОВНЕНО)]</ref>። ታዋቂው የሩሲያ ኒዮ-ናዚ መሪ አሌክሲ ሚልቻኮቭ የዚህ ኳሲ-ሪፐብሊክ ዜጋ ሆነ <ref>[https://an-crimea.ru/page/news/138804 Аксенов наградил живодера и неонациста Мильчакова]</ref><ref>[https://www.rferl.org/a/russian-neo-nazis-fighting-ukraine/31871760.htmlWho Are The Neo-Nazis Fighting For Russia In Ukraine?]</ref><ref>Daniel J. White Jr. Vanguard of a White Empire: Rusich, the Russian Imperial Movement, and Russia’s War of Terror (англ.). — Monterey, California: Naval Postgraduate School, 2023. — 158 p.</ref>። የሩስያ ፕሮፓጋንዳ በዩክሬን ላይ የተፈጸመውን ጥቃት የሩስያ ተናጋሪውን ህዝብ ጥበቃ፣ "ከናዚዝም ጋር የሚደረገውን ትግል" እና "[[የሩሲያ ግዛት]] ታሪካዊ ግዛቶች መመለስ" በመጥቀስ በዩክሬን ላይ የተሰነዘረውን ጥቃት ያጸድቃል፣ ነገር ግን በተመሳሳይ ጊዜ ከ 2014 እስከ 2022 በምስራቅ ዩክሬን ውስጥ የሩሲያ ወታደሮች መኖራቸውን እና የኒዮ-ናዚዎች እንደ አሌክሲ ሚልቻኮቭ በሩሲያ ጦር ውስጥ መኖሩን ይክዳል <ref>[https://web.archive.org/web/20110727222851/http://romanyuk.org/172 Держава Україна  чи «проект»Україна?»]</ref> <ref>[https://galinfo.com.ua/news/ukrainskomu_mzs_vkazaly_na_antyukrainski_vystupy_putina_tekst_zvernennya_81120 Українському МЗС вказали на антиукраїнські виступи Путіна. Текст звернення]</ref>። [[ስዕል:Наслідки боїв за Сєвєродонецьк, 2022 рік.jpg|thumb|270px|በሩሲያ ጦር እና በሉሃንስክ ህዝብ ሪፐብሊክ ሰራዊት የተደመሰሰችው የሴቬሮዶኔትስክ ከተማ]] በአጠቃላይ፣ ከ2014 እስከ 2021፣ የተባበሩት መንግስታት በኳሲ-ሪፐብሊክ ውስጥ በመቶዎች የሚቆጠሩ የማሰቃያ ጉዳዮችን አረጋግጧል፣ በብልት ብልት ላይ የኤሌክትሪክ ንዝረት፣ የአስገድዶ መድፈር ዛቻ እና የግዳጅ እርቃንነትን ጨምሮ። እ.ኤ.አ. በታህሳስ 2021 በሩሲያ ተቃዋሚ ፖለቲከኛ አሌክሲ ናቫልኒ የሚመራ ቡድን በምስራቃዊ ዩክሬን ያለውን ጦርነት ፣የኳሲ-ሪፐብሊክ ታሪክን እና ከፈጣሪዎቹ አንዱ የሆነውን ሩሲያዊ የሆነውን የራሱን ምርመራ አሳተመ <ref>[https://navalny.com/p/6579/ Патриот за деньги. «Русский мир» в обмен на Эмираты]</ref>። ይህች ኳሲ-ሪፐብሊክ ሩሲያ በዩክሬን ላይ ግልጽ ጥቃት ከመሰንዘሯ በፊት እ.ኤ.አ. የካቲት 21 ቀን 2022 በሩሲያ እንደ “ገለልተኛ መንግሥት” እውቅና ያገኘ ሲሆን በሴፕቴምበር 30 ቀን 2022 በሩሲያ በይፋ ተቀላቅሏል <ref>{{Cite news |title=So-called referenda in Russian-controlled Ukraine ‘cannot be regarded as legal’: UN political affairs chief |work=UN News |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1128161 |date=27 вересня 2022 |access-date=29 вересня 2022 |language=en |accessdate=2026-01-09 |archivedate=2022-09-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220928072533/https://news.un.org/en/story/2022/09/1128161 }}</ref>። ከ2022 ጥቃት በኋላ፣ ማሰቃየት ይበልጥ ስልታዊ ሆነ፣በተለይ የዩክሬን ደጋፊ በሆኑ ተጠርጣሪዎች፣የሩሲያ ፓስፖርት ለመቀበል ፈቃደኛ ባልሆኑ ሲቪሎች ላይ ወይም ከዩክሬን ጦር ሃይሎች ጋር ግንኙነት ባላቸው። ሰርሂ ቦይቹክ (የዩክሬን ወታደር፣ በጁላይ 2022 በሉሃንስክ ክልል ተይዟል)፡ ከተያዘበት ጊዜ ጀምሮ ስቃይ - ድብደባ፣ የኤሌክትሪክ ንዝረት፣ ውርደት። ለ27 ወራት የተካሄደ፣ በጥቅምት 2024 በእስረኞች ልውውጥ ተፈታ <ref>[https://chortkiv.city/articles/390946/vin-povernuvsya-zasudzhenij-moskalskimi-nelyudami-sergij-bojchuk-iz-chortkivschini Він повернувся – засуджений москальськими нелюдами Сергій Бойчук із Чортківщини]</ref>። [[ስዕል:Луганск, 12 апреля 2014 года. Красная Площадь, у здания Луганского института культуры и искусств. (30417942881).jpg|thumb|200px|በሩሲያ በተያዘች ከተማ ውስጥ በአካባቢው ነዋሪዎች በተለጠፈ ተለጣፊ ላይ የተቀረጸው ጽሑፍ “ሉሃንስክ ዩክሬን ናት” ይላል]] == የመገንጠል እንቅስቃሴዎች መከሰት ምክንያቶች == [[ስዕል:2014-07-10. Луганская область 045.jpg|thumb|250px|የዩክሬን ተዋጊ]] [[ስዕል:De Facto People's Republics in Ukraine.png|thumb|250px|[[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች|ከ2014 እስከ 2022 ድረስ በጊዜያዊነት በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች ካርታ። ከሙሉ ጥቃት በፊት]]]] [[ስዕል:Vladimir Putin at award ceremonies (2022-12-20) 02.jpg|thumb|270px|የሉሃንስክ ህዝብ ሪፐብሊክ መሪ ሊዮኒድ ፓሴችኒክ እና ፑቲን]] እ.ኤ.አ. በ 1932-1933 የዩክሬናውያን የዘር ማጥፋት ወንጀል እና በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን አጋማሽ ላይ ሩሲያውያን ወደ ዩክሬን ማፈናቀላቸው ዋና ዋና ምክንያቶች ናቸው ፣ በዘመናችን ሁለተኛው ምክንያት ዩክሬን ፌዴሬሽን የማድረግ ሀሳብ ነው <ref>[https://www.unian.ua/politics/675233-navischo-ukrajini-federalizatsiya-vid-kuma-putina.html Навіщо Україні федералізація від кума Путіна]</ref> <ref>[https://www.unian.ua/politics/917145-federalizatsiya-moje-prizvesti-do-rozkolu-ukrajini-poroshenko.html Федералізація може призвести до розколу України - Порошенко]</ref>። == የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ == እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ እና 2000 ዎቹ ውስጥ ፣ የሩሲያ መንግስት በዩክሬን ላይ ጥላቻን የሚቀሰቅሱ በርካታ ፊልሞችን በመልቀቅ ዋና ዋና የፊልም ኩባንያዎችን ደግፏል። እንደ እውነቱ ከሆነ፣ በዘመናዊቷ ሩሲያ፣ የፑቲን ፕሮፓጋንዳ የድሮ ኢምፔሪያል እና የሶቪየት ትረካዎችን ብቻ ይደግማል። ለምሳሌ "የዩክሬን ህዝብ በኦስትሪያ ጄኔራል ስታፍ የፈለሰፈው በእነሱ እና በሩሲያ መካከል አለመግባባት ለመፍጠር ነው" የሚለው ውሸት ነው። እ.ኤ.አ. በ 1932-1933 የተካሄደውን የዘር ማጥፋት ወንጀል መካድ እና "ዩክሬናውያን እና ሩሲያውያን አንድ ህዝብ ናቸው" የሚለውን አባባል እና ለሀገሪቱ ነፃነት የሚታገሉ ሁሉ የሩሲያ ጠላቶች ናቸው። በሩሲያ ውስጥ የ [[የሩሲያዊ ዓለም]] ርዕዮተ ዓለም ብቅ አለ, ይህም የሀገሪቱን የውጭ ፖሊሲ ጠብ አጫሪነት እንዲጨምር አድርጓል <ref>[https://svidomi.in.ua/page/02_05_2022_074412 Україна в російських фільмах]</ref>። [[ስዕል:Milchakov.png|thumb|250px|የሩሲያ ኒዮ-ናዚ አሌክሲ ሚልቻኮቭ የተማረኩ የዩክሬን ወታደሮችን እያሰቃዩ እና ሰው በላ ቢሉም በግል ፑቲን ተሸልመዋል <ref name="sanctions-ua">{{cite web |title=ALONG THE SANCTIONED PERSONS: MILCHAKOV Alexey Yurevich |url=https://sanctions.nazk.gov.ua/en/sanction-person/4611/ |website=War & Sanctions |access-date=27 September 2022}}</ref><ref name="auto">{{Cite web |last=Sheldon |first=Michael |date=23 January 2024 |title=The Man in the Matching Uniform: Investigating a Rusich Atrocity in Syria |url=https://www.bellingcat.com/news/2024/01/23/the-man-in-the-matching-uniform-investigating-a-rusich-atrocity-in-syria/ |access-date=4 April 2024 |website=bellingcat |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Замаринували в банці: неонацист Мільчаков розповів, як росіяни відрізали руку українському полоненому, відео |url=https://apostrophe.ua/ua/news/society/accidents/2023-11-17/zamarinovali-v-banke-neonatsist-milchakov-rasskazal-kak-rossiyane-otrezali-ruku-ukrainskomu-plenniku-video/308698 |access-date=2025-07-08 |website=Апостроф |language=uk}}</ref>።]] [[ስዕል:Nizhnekamsk imam at Lugansk.jpg|thumb|250px|የአካባቢው ቄስ]] [[ስዕል:Sobyanin in LPR (2022-12-02) 04.jpg|thumb|250px|በሉሃንስክ ህዝቦች ሪፐብሊክ ወታደሮች መካከል የሩሲያ ዋና ከተማ ከንቲባ]] እ.ኤ.አ. በ2014 የሩሲያ ሚዲያዎች ስለ “ናዚ መፈንቅለ መንግስት በዩክሬን” በመቶዎች የሚቆጠሩ የውሸት ዘገባዎችን አሰራጭተዋል እና “ዩክሬን ዶንባስን ሚያዝያ 13 ቀን 2014 ቦምብ ማፈንዳት ጀመረች ምክንያቱም ክልሉ ሩሲያን መቀላቀል ስለፈለገ” ይላል። እንዲያውም የሩስያ ታጣቂዎች ሚያዝያ 12 ቀን 2014 ምስራቃዊ ዩክሬንን ወረሩ እና ዩክሬን ወረራውን ለማስቆም እና ሌሎች ክልሎችን እንዳያጠቁ በኤፕሪል 13 ቀን 2014 የፀረ-ሽብር ዘመቻ ጀመሩ። በጦርነቱ ውስጥ የሩሲያ ኦፊሴላዊ ወታደራዊ ተሳትፎ በ 2022 ብቻ እውቅና ያገኘ ሲሆን ከዚያ በፊት በሩሲያ ሚዲያ ውስጥ "በኪዬቭ አገዛዝ ላይ የአካባቢ ሚሊሻዎች ጦርነት" ተብሎ ቀርቧል። በሩሲያ በተያዙት ሰፈሮች ውስጥ ጥብቅ የመረጃ እገዳ እና ሳንሱር እየተካሄደ ነው። ወራሪዎች ንፁሃን ዜጎችን ማፈኑን፣ ማሰቃየታቸውን እና መግደልን ቀጥለዋል፣ በሺዎች የሚቆጠሩ የዩክሬን ደጋፊዎችም በህገ ወጥ መንገድ በእስር ቤቶች ታስረዋል። == በተጨማሪም ተመልከት == * [[የዩክሬን ህዝብ የዘር ማጥፋት]] * [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]] * [[ማጎሪያ ካምፕ]] * [[ታላቅ ሽብር]] == አገናኞች == 02qmr97dh81vpt40n4g2l9osrthyfqj 0 55703 392381 392285 2026-06-19T00:05:33Z InternetArchiveBot 35471 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 392381 wikitext text/x-wiki {{Databox}} [[ምየንማ]] በወቅቱ በርማ በመባል የምትታወቀው አገር ከዩናይትድ ኪንግደም ነፃነቷን ካገኘችበት ከ[[1948 እ.ኤ.አ.]] ጀምሮ በትጥቅ ትግል ውስጥ ትገኛለች።<ref>{{cite web |last1=Head |first1=Jonathan |title=Myanmar: Air strikes have become a deadly new tactic in the civil war |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-64397397 |publisher=BBC News |access-date=18 September 2023 |date=31 January 2023 |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010150542/https://www.bbc.com/news/world-asia-64397397 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |access-date=18 September 2023 |publisher=Al-Jazzera |date=8 November 2013 |last1=Malerba |first1=Andre |last2=DeCicca |first2=Lauren |title=In pictures: A ceasefire in Myanmar? |url=https://www.aljazeera.com/gallery/2013/11/8/in-pictures-a-ceasefire-in-myanmar |archive-date=3 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003201757/https://www.aljazeera.com/gallery/2013/11/8/in-pictures-a-ceasefire-in-myanmar |url-status=live }}</ref> ግጭቱ በአብዛኛው በጎሳ ላይ የተመሰረተ ሲሆን፣ የጎሳ ታጣቂ ድርጅቶች የራስን ዕድል በራስ ለመወሰን ሲሉ የምያንማርን የጦር ኃይሎች ታትማዳውን እየተዋጉ ነው። በርካታ የተኩስ አቁም ጦርነቶች እና በ2008 ራሳቸውን በራሳቸው የሚያስተዳድሩ ዞኖች ቢፈጠሩም፣ የታጠቁ ቡድኖች ነፃነት፣ የራስን ነፃነት መጨመር ወይም የምያንማርን ፌዴራሊዝም ማሰማራታቸውን ቀጥለዋል። ይህ በዓለም ላይ ረጅሙ የእርስ በርስ ጦርነት ሲሆን ወደ ስምንት አስርት ዓመታት ያህል የዘለቀ ነው።<ref>{{cite news |last1=Miliband |first1=David |title=How to Bring Peace to the World's Longest Civil War |url=https://time.com/4597920/myanmar-peace/ |access-date=11 March 2019 |magazine=Time |date=12 December 2016 |language=en |archive-date=13 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200513231847/https://time.com/4597920/myanmar-peace/ |url-status=live |accessdate=5 June 2026 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620104956/https://time.com/4597920/myanmar-peace/ }}</ref><ref>{{cite news |last1=Slow |first1=Oliver |title=Fighting in Kachin Highlights Myanmar Civil War Worries |url=https://www.voanews.com/a/kachin-fighting-myanmar-civil-war/4365603.html |access-date=11 March 2019 |work=VOA |date=26 April 2018 |language=en |archive-date=24 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180724063056/https://www.voanews.com/a/kachin-fighting-myanmar-civil-war/4365603.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last1=Kaicome |first1=Jittrapon |title=Marking 70 Years of War in Myanmar |url=https://thediplomat.com/2019/02/marking-70-years-of-war-in-myanmar/ |access-date=11 March 2019 |work=The Diplomat |date=8 February 2019 |archive-date=30 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191230010445/https://thediplomat.com/2019/02/marking-70-years-of-war-in-myanmar/ |url-status=live }}</ref> == እንዲሁም ይመልከቱ == * [[የማያንማር የእርስ በርስ ጦርነት]] == ማጣቀሻዎች == <references /> [[መደብ:የማያንማር የእርስ በርስ ጦርነት]] [[መደብ:ምየንማ]] 46mplu87vye9q7kydgi1jl5dyvplmjj 3 55723 392394 2026-06-19T04:53:22Z ~2026-35726-17 59299 /* ሁሉ መተግበርያ ያድርጉ */ አዲስ ክፍል 392394 wikitext text/x-wiki == ሁሉ መተግበርያ ያድርጉ == ሁሉም መተግበርያ [[ልዩ:Contributions/&#126;2026-35726-17|&#126;2026-35726-17]] ([[አባል ውይይት:&#126;2026-35726-17|talk]]) 04:53, 19 ጁን 2026 (UTC) l7yf6v06pc27l5djp8fksfdb1iktu3p 10 55724 392396 2026-06-19T10:05:41Z Nama21yo 57094 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «<noinclude> ይህ መለጠፊያ ለሶፍትዌሮች፣ መተግበሪያዎች እና ስርዓተ-ክወናዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ሊኑክስ (Linux) | አርማ = Linux_Tux.png | አልሚ = ሊኑስ ቶርቫልድስ | የመጀመሪያ_ስሪት_ቀን = መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፺፩ ዓ.ም | የፕሮግራም_ቋንቋ = ሲ (C) እና አሰምብሊ | ስርዓ...» 392396 wikitext text/x-wiki <noinclude> ይህ መለጠፊያ ለሶፍትዌሮች፣ መተግበሪያዎች እና ስርዓተ-ክወናዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ሊኑክስ (Linux) | አርማ = Linux_Tux.png | አልሚ = ሊኑስ ቶርቫልድስ | የመጀመሪያ_ስሪት_ቀን = መስከረም ፲፯ ቀን ፲፱፻፺፩ ዓ.ም | የፕሮግራም_ቋንቋ = ሲ (C) እና አሰምብሊ | ስርዓተ_ክወና = መልቲ-ፕላትፎርም | ፈቃድ = ጂፒኤል (GPLv2) | ድረ_ገጽ = kernel.org }} </noinclude> {| class="infobox vcard" style="width: 24em; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.2em; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #4A90E2; color: white; padding: 0.4em;" | {{{ስም|{{PAGENAME}}}}} {{#if:{{{አርማ|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" {{!}} [[ስዕል:{{{አርማ}}}|120px]] }} |- ! colspan="2" style="background-color: #F0F4F8; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | ዝርዝር መረጃ (Software Details) {{#if:{{{አልሚ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em; width: 40%;" {{!}} አልሚ (Developer) {{!}} {{{አልሚ}}} }} {{#if:{{{የመጀመሪያ_ስሪት_ቀን|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} መጀመሪያ የወጣው (Released) {{!}} {{{የመጀመሪያ_ስሪት_ቀን}}} }} {{#if:{{{የፕሮግራም_ቋንቋ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} የኮዲንግ ቋንቋ (Language) {{!}} {{{የፕሮግራም_ቋንቋ}}} }} {{#if:{{{ስርዓተ_ክወና|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ስርዓተ-ክወና (OS) {{!}} {{{ስርዓተ_ክወና}}} }} {{#if:{{{ፈቃድ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ፈቃድ (License) {{!}} {{{ፈቃድ}}} }} {{#if:{{{ድረ_ገጽ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ድረ-ገጽ (Website) {{!}} {{{ድረ_ገጽ}}} }} |} q15yjwbgf1e4hptujay0jpjypzdm3vt 10 55725 392400 2026-06-19T11:19:38Z Nama21yo 57094 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «<noinclude> ይህ መለጠፊያ ለግድቦች፣ የውሃ ማጠራቀሚያዎች እና የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ | ስዕል = GERD 2.jpg | አገር = ኢትዮጵያ | ወንዝ = አባይ ወንዝ | ግንባታ_የተጀመረበት = 2003 ዓ.ም. | ከፍታ = 145 ሜትር | የውሃ_መጠን = 7...» 392400 wikitext text/x-wiki <noinclude> ይህ መለጠፊያ ለግድቦች፣ የውሃ ማጠራቀሚያዎች እና የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ | ስዕል = GERD 2.jpg | አገር = ኢትዮጵያ | ወንዝ = አባይ ወንዝ | ግንባታ_የተጀመረበት = 2003 ዓ.ም. | ከፍታ = 145 ሜትር | የውሃ_መጠን = 74 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር | የኤሌክትሪክ_ሀይል = 5150 ሜጋ ዋት }} </noinclude> {| class="infobox vcard" style="width: 24em; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.2em; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #008080; color: white; padding: 0.4em;" | {{{ስም|{{PAGENAME}}}}} {{#if:{{{ስዕል|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" {{!}} [[ስዕል:{{{ስዕል}}}|250px]] }} |- ! colspan="2" style="background-color: #e0f2f1; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | አጠቃላይ መረጃ (General Info) {{#if:{{{አገር|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em; width: 45%;" {{!}} አገር {{!}} {{{አገር}}} }} {{#if:{{{ወንዝ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ወንዝ {{!}} {{{ወንዝ}}} }} {{#if:{{{ግንባታ_የተጀመረበት|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ግንባታ የተጀመረበት {{!}} {{{ግንባታ_የተጀመረበት}}} }} {{#if:{{{ከፍታ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ከፍታ {{!}} {{{ከፍታ}}} }} {{#if:{{{የውሃ_መጠን|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} የውሃ ማጠራቀሚያ አቅም {{!}} {{{የውሃ_መጠን}}} }} {{#if:{{{የኤሌክትሪክ_ሀይል|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} የማመንጨት አቅም (MW) {{!}} {{{የኤሌክትሪክ_ሀይል}}} }} |} q72mwp94x9gtx0hsmrv7zvqmu6wpbhh 10 55726 392401 2026-06-19T11:48:13Z Nama21yo 57094 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «<noinclude> ይህ መለጠፊያ ለግድቦች፣ የውሃ ማጠራቀሚያዎች እና የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ | ስዕል = GERD 2.jpg | አገር = ኢትዮጵያ | ወንዝ = አባይ ወንዝ | ግንባታ_የተጀመረበት = 2003 ዓ.ም. | ከፍታ = 145 ሜትር | የውሃ_መጠን = 7...» 392401 wikitext text/x-wiki <noinclude> ይህ መለጠፊያ ለግድቦች፣ የውሃ ማጠራቀሚያዎች እና የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ | ስዕል = GERD 2.jpg | አገር = ኢትዮጵያ | ወንዝ = አባይ ወንዝ | ግንባታ_የተጀመረበት = 2003 ዓ.ም. | ከፍታ = 145 ሜትር | የውሃ_መጠን = 74 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር | የኤሌክትሪክ_ሀይል = 5150 ሜጋ ዋት }} </noinclude> {| class="infobox vcard" style="width: 24em; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.2em; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #008080; color: white; padding: 0.4em;" | {{{ስም|{{PAGENAME}}}}} {{#if:{{{ስዕል|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" {{!}} [[ስዕል:{{{ስዕል}}}|250px]] }} |- ! colspan="2" style="background-color: #e0f2f1; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | አጠቃላይ መረጃ (General Info) {{#if:{{{አገር|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em; width: 45%;" {{!}} አገር {{!}} {{{አገር}}} }} {{#if:{{{ወንዝ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ወንዝ {{!}} {{{ወንዝ}}} }} {{#if:{{{ግንባታ_የተጀመረበት|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ግንባታ የተጀመረበት {{!}} {{{ግንባታ_የተጀመረበት}}} }} {{#if:{{{ከፍታ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ከፍታ {{!}} {{{ከፍታ}}} }} {{#if:{{{የውሃ_መጠን|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} የውሃ ማጠራቀሚያ አቅም {{!}} {{{የውሃ_መጠን}}} }} {{#if:{{{የኤሌክትሪክ_ሀይል|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} የማመንጨት አቅም (MW) {{!}} {{{የኤሌክትሪክ_ሀይል}}} }} |} q72mwp94x9gtx0hsmrv7zvqmu6wpbhh 0 55727 392402 2026-06-19T11:48:50Z Nama21yo 57094 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «{{መረጃሳጥን ግድብ | ስም = ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ | ስዕል = GERD 2.jpg | አገር = ኢትዮጵያ | ወንዝ = አባይ ወንዝ | ግንባታ_የተጀመረበት = መጋቢት ፳፬ ቀን ፪፲፻፫ ዓ.ም. (ኤፕሪል 2, 2011 እ.ኤ.አ.) | ከፍታ = 145 ሜትር | የውሃ_መጠን = 74 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር (አጠቃላይ አቅም) | የኤሌክትሪክ_ሀይል = 5,...» 392402 wikitext text/x-wiki {{መረጃሳጥን ግድብ | ስም = ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ | ስዕል = GERD 2.jpg | አገር = ኢትዮጵያ | ወንዝ = አባይ ወንዝ | ግንባታ_የተጀመረበት = መጋቢት ፳፬ ቀን ፪፲፻፫ ዓ.ም. (ኤፕሪል 2, 2011 እ.ኤ.አ.) | ከፍታ = 145 ሜትር | የውሃ_መጠን = 74 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር (አጠቃላይ አቅም) | የኤሌክትሪክ_ሀይል = 5,150 ሜጋ ዋት (MW) }} '''ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ''' (በእንግሊዝኛ፦ Grand Ethiopian Renaissance Dam - '''GERD'''፣ እንዲሁም በቀድሞ ስሙ '''የሚሌኒየም ግድብ''') በ[[:en:Ethiopia|ኢትዮጵያ]] በ[[:en:Blue Nile|አባይ ወንዝ]] ላይ የተገነባ ግዙፍ የ[[:en:Hydroelectricity|ውሃ ኃይል ማመንጫ]] ግድብ ነው። ይህ ግድብ በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል በመተከል ዞን ጉባ ወረዳ ውስጥ ከሱዳን ድንበር አቅራቢያ ይገኛል። ግንባታው ከ2011 እስከ 2026 እ.ኤ.አ. የተካሄደ ሲሆን፣ የግድቡ ዋና አላማ የኢትዮጵያን የኃይል እጥረት በመቅረፍ አስተማማኝ የኤሌክትሪክ አቅርቦት ማረጋገጥ እና ትርፍ ኃይልን ለጎረቤት ሀገራት መሸጥ ነው። 5,150 ሜጋ ዋት (MW) የማመንጨት አቅም ያለው በመሆኑ፣ በአፍሪካ ትልቁ የውሃ ኃይል ማመንጫ ጣቢያ ሲሆን በዓለም ላይ ካሉ 20 ታላላቅ የውሃ ኃይል ማመንጫዎች ተርታ ይሰለፋል። '''ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ''' (በእንግሊዝኛ፦ Grand Ethiopian Renaissance Dam - '''GERD'''፣ እንዲሁም በቀድሞ ስሙ '''የሚሌኒየም ግድብ''') በ[[:en:Ethiopia|ኢትዮጵያ]] በ[[:en:Blue Nile|አባይ ወንዝ]] ላይ የተገነባ ግዙፍ የ[[:en:Hydroelectricity|ውሃ ኃይል ማመንጫ]] ግድብ ነው። ይህ ግድብ በቤንሻንጉል ጉሙዝ ክልል በመተከል ዞን ጉባ ወረዳ ውስጥ ከሱዳን ድንበር አቅራቢያ ይገኛል። ግንባታው ከ2011 እስከ 2026 እ.ኤ.አ. የተካሄደ ሲሆን፣ የግድቡ ዋና አላማ የኢትዮጵያን የኃይል እጥረት በመቅረፍ አስተማማኝ የኤሌክትሪክ አቅርቦት ማረጋገጥ እና ትርፍ ኃይልን ለጎረቤት ሀገራት መሸጥ ነው። 5,150 ሜጋ ዋት (MW) የማመንጨት አቅም ያለው በመሆኑ፣ በአፍሪካ ትልቁ የውሃ ኃይል ማመንጫ ጣቢያ ሲሆን በዓለም ላይ ካሉ 20 ታላላቅ የውሃ ኃይል ማመንጫዎች ተርታ ይሰለፋል። የግድቡ የውሃ ማጠራቀሚያ የመጀመሪያ ዙር ሙሌት በሐምሌ 2012 ዓ.ም. (ጁላይ 2020) የተጀመረ ሲሆን፤ የመጨረሻው እና አምስተኛው ዙር ሙሌት በጥቅምት 2024 እ.ኤ.አ. ተጠናቋል። የካቲት 13 ቀን 2014 ዓ.ም. (ፌብሩዋሪ 20, 2022 እ.ኤ.አ.) የመጀመሪያውን ኃይል ማመንጨት የጀመረ ሲሆን፣ ግድቡ በሴፕቴምበር 9፣ 2025 እ.ኤ.አ. በይፋ ተመርቋል። በየካቲት 2026 እ.ኤ.አ. የኢትዮጵያ መንግስት የግድቡን ሙሉ በሙሉ መጠናቀቅ አውጇል። == ታሪካዊ ዳራ == "አባይ" የሚለው ቃል በግዕዝ "ታላቅ" ከሚለው ቃል የመጣ ሲሆን የ"ወንዞች ሁሉ ወንዝ" መሆኑን ያመለክታል። የታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ ቦታ ለመጀመሪያ ጊዜ በጥናት የተለየው ከ1956 እስከ 1964 እ.ኤ.አ. በቀዳማዊ አፄ ኃይለ ሥላሴ ዘመነ መንግሥት በ[[:en:United States Bureau of Reclamation|የአሜሪካ የውሃ ማስተዳደሪያ ቢሮ]] (USBR) በተደረገ ጥናት ነበር። ሆኖም በ1966ቱ አብዮት፣ በሶማሊያ ወረራ፣ እና በእርስ በርስ ጦርነት ምክንያት ፕሮጀክቱ እስከ 2000ዎቹ መጀመሪያ ድረስ ሊተገበር አልቻለም። መጋቢት 24 ቀን 2003 ዓ.ም. (ኤፕሪል 2, 2011 እ.ኤ.አ.) በወቅቱ ጠቅላይ ሚኒስትር የነበሩት አቶ መለስ ዜናዊ የግድቡን የመሰረት ድንጋይ በማስቀመጥ ፕሮጀክቱን በይፋ ጀመሩ። የኢጣሊያው ኩባንያ ሳሊኒ ኢምፕሬጂሎ (አሁን [[:en:Webuild|ዊቢውልድ]]) ያለ ጨረታ 4.8 ቢሊዮን ዶላር የኮንትራት ውል ተሰጥቶት ግንባታውን ጀመረ። መጀመሪያ "ፕሮጀክት ኤክስ" እና "የሚሌኒየም ግድብ" በሚል ሲጠራ የነበረው ይህ ግድብ፣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ውሳኔ "ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ" የሚለውን ስያሜ አግኝቷል። == ወጪ እና የፋይናንስ ምንጭ == የግድቡ አጠቃላይ ወጪ ወደ 5 ቢሊዮን የአሜሪካ ዶላር የሚጠጋ ነው። የዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተቋማት በአባይ ወንዝ ላይ ለሚሰሩ ፕሮጀክቶች ብድር እንዳይሰጡ ግብጽ በምታደርገው ተጽዕኖ ምክንያት ኢትዮጵያ የግድቡን ወጪ ሙሉ በሙሉ በራሷ አቅም ለመሸፈን ተገድዳለች። ይህንም ተከትሎ የመንግስት ሰራተኞች ከደሞዛቸው በማዋጣት፣ እንዲሁም ህዝቡ እና ዳያስፖራው የ[[:en:Government bond|መንግስት ቦንድ]] በመግዛት (Crowdsourcing) ፋይናንስ አድርገውታል። ከተርባይኖች እና ከኤሌክትሮ-መካኒካል ስራዎች ጋር በተያያዘ የቻይና ኤግዚም ባንክ (Exim Bank of China) የ1 ቢሊዮን ዶላር ብድር አቅርቧል። == ንድፍ እና አወቃቀር == የግድቡ ንድፍ ከ2011 እስከ 2019 ባሉት አመታት ለበርካታ ጊዜያት ተሻሽሏል። * '''ማመንጨት አቅም፦''' መጀመሪያ ላይ 15 ተርባይኖች (እያንዳንዳቸው 350 ሜ.ዋ) ኖሮት 5,250 ሜጋ ዋት እንዲያመነጭ ታቅዶ የነበረ ሲሆን፣ በኋላ ወደ 6,000 ሜጋ ዋት እና 6,450 ሜጋ ዋት አድጎ ነበር። በመጨረሻም በጥቅምት 2019 እ.ኤ.አ. በተደረገ ማስተካከያ አቅሙ 5,150 ሜጋ ዋት እንዲሆን ተወስኗል (በ13 ተርባይኖች)። * '''ዋናው ግድብ፦''' ከፍታው 145 ሜትር እና ርዝመቱ 1,780 ሜትር ሲሆን የተሰራውም በ[[:en:Roller-compacted concrete|ሮለር-ኮምፓክትድ ኮንክሪት]] (RCC) ነው። * '''ኮርቻ ግድብ (Saddle Dam)፦''' ዋናውን ግድብ ለመደገፍ የተሰራ 50 ሜትር ከፍታ እና 4.9 ኪ.ሜ ርዝመት ያለው በድንጋይ የተሞላ ተጨማሪ ግድብ ነው። * '''የውሃ መውረጃዎች (Spillways)፦''' ሊከሰት የሚችለውን ከፍተኛ የጎርፍ መጠን ለመቆጣጠር ሶስት የውሃ ማስተንፈሻዎች አሉት። == የግንባታ ሂደት == * '''2011፦''' ግንባታው በይፋ ተጀመረ። * '''2013፦''' የአባይ ወንዝ ተፈጥሯዊ ፍሰቱን እንዲቀይር ተደረገ። * '''ሐምሌ 2020፦''' የመጀመሪያው ዙር የውሃ ሙሌት ተጠናቀቀ። * '''የካቲት 2022፦''' የመጀመሪያው ተርባይን (375 MW) ኃይል ማመንጨት ጀመረ። * '''ነሐሴ 2024፦''' ሶስተኛው እና አራተኛው ተርባይኖች ወደ ስራ ገቡ። * '''ጥቅምት 2024፦''' አምስተኛው እና የመጨረሻው የውሃ ሙሌት ተጠናቀቀ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ የግንባታውን መጠናቀቅ አወጁ። * '''ሴፕቴምበር 2025፦''' ግድቡ በይፋ ተመረቀ። * '''የካቲት 2026፦''' የግድቡ አጠቃላይ ግንባታ 100% ተጠናቆ ለጎረቤት ሀገራት ኃይል መላክ ተጀመረ። == አከራካሪ ጉዳዮች እና ዲፕሎማሲ == ግብጽ በዓመት ከሚያስፈልጋት ውሃ 90 በመቶውን የምታገኘው ከአባይ ወንዝ በመሆኑ፣ ግድቡ የውሃ ድርሻዬን ይቀንስብኛል በሚል ስጋት ጠንካራ ተቃውሞ ስታሰማ ቆይታለች። በሌላ በኩል ሱዳን ከግድቡ ጋር በተያያዘ ያላት አቋም በየጊዜው ሲለዋወጥ ቆይቷል፤ ግድቡ ጎርፍን ከመከላከል አኳያ እንደሚጠቅማት ብታውቅም በኋላ ከግብጽ ጎን ተሰልፋለች። ኢትዮጵያ በበኩሏ ግድቡ የውሃ ፍሰትን እንደማይቀንስ እና ይልቁንም በ[[:en:Lake Nasser|ናስር ሐይቅ]] የሚባክነውን የትነት መጠን እንደሚቀንስ አስታውቃለች። በ2019 እ.ኤ.አ. የዩናይትድ ስቴትስ የገንዘብ ሚኒስትር ስቲቨን ምኑቺን በሶስቱ ሀገራት መካከል ድርድርን ለማመቻቸት ቢሞክሩም፣ ኢትዮጵያ አሜሪካ ከግብጽ ወግናለች በሚል ድርድሩን አቋርጣለች። በጥቅምት 2020 የቀድሞው የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ "ግብጽ ግድቡን ልታፈነዳው ትችላለች" ማለታቸው በኢትዮጵያውያን ዘንድ ከፍተኛ ቁጣን አስነስቶ ነበር። ከዚህ ስጋት አንጻር ኢትዮጵያ የተለያዩ የአየር መከላከያ ስርዓቶችን (እንደ [[:en:Pantsir-S1|Pantsir-S1]] እና [[:en:SPYDER|SPYDER-MR]]) በግድቡ ዙሪያ አስገጥማለች። == ጥቅሞች == * '''የኃይል አቅርቦት፦''' የግድቡ ዋነኛ ጥቅም በኢትዮጵያ ውስጥ ያለውን የኤሌክትሪክ እጥረት መቅረፍ እና የኢንዱስትሪ እድገትን መደገፍ ነው። * '''የኃይል ሽያጭ (Export)፦''' ከተትረፈረፈው ኃይል ወደ ሱዳን፣ ጅቡቲ፣ እና ኬንያ (እስከ 400 MW) ኤክስፖርት በማድረግ የውጭ ምንዛሬ ማስገኘት ጀምሯል። * '''ለጎረቤት ሀገራት፦''' የውሃ ፍሰትን በማመጣጠን በሱዳን የሚከሰተውን የጎርፍ አደጋ ከመቀነሱም ባሻገር በሱዳን ግድቦች ላይ የሚጠራቀመውን ደለል ያስቀራል። * '''አሳ ማስገር እና ቱሪዝም፦''' የውሃ ማጠራቀሚያው (የንጋት ሐይቅ) ከጣና ሐይቅ ሁለት እጥፍ የሚበልጥ በመሆኑ፣ ለአሳ ማስገር እና ለቱሪዝም ትልቅ እምቅ አቅም አለው። == ማጣቀሻዎች == {{Reflist}} == ተጨማሪ ንባብ == * [[ታላቁ የኢትዮጵያ ሕዳሴ ግድብ]] * [[አባይ ወንዝ]] * [[:en:Water politics in the Nile Basin|የአባይ ተፋሰስ የውሃ ፖለቲካ]] * [[:en:List of power stations in Ethiopia|በኢትዮጵያ ውስጥ ያሉ የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች ዝርዝር]] [[መደብ:የኢትዮጵያ ግድቦች]] [[መደብ:የውሃ ማጠራቀሚያዎች በኢትዮጵያ]] [[መደብ:ግራቪቲ ግድቦች]] [[መደብ:አባይ ወንዝ]] [[መደብ:በአባይ ተፋሰስ ያሉ ግድቦች]] [[መደብ:የኢትዮጵያ የኃይል ማመንጫ ጣቢያዎች]] [[መደብ:የውሃ ፖለቲካ]] [[መደብ:በ2026 የተጠናቀቁ ግንባታዎች]] 6dgqt3yijyllpewyw5cwln14cbgjiq3 10 55728 392403 2026-06-19T11:57:11Z Nama21yo 57094 አዲስ ገጽ ፈጠረ፦ «<noinclude> ይህ መለጠፊያ ለአውሮፕላን ማረፊያዎች (Airports) እና አየር ኃይል ጣቢያዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ | ስዕል = Addis_Ababa_Bole_International_Airport.jpg | አያታ_ኮድ = ADD | አይካኦ_ኮድ = HAAB | አገር = ኢትዮጵያ | ከተማ = አዲስ አበባ | ከፍታ = 2,334...» 392403 wikitext text/x-wiki <noinclude> ይህ መለጠፊያ ለአውሮፕላን ማረፊያዎች (Airports) እና አየር ኃይል ጣቢያዎች መረጃ ለመስጠት ያገለግላል። {{{{FULLPAGENAME}} | ስም = ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ | ስዕል = Addis_Ababa_Bole_International_Airport.jpg | አያታ_ኮድ = ADD | አይካኦ_ኮድ = HAAB | አገር = ኢትዮጵያ | ከተማ = አዲስ አበባ | ከፍታ = 2,334 ሜትር | የማኮብኮቢያ_ርዝመት = 3,800 ሜትር }} </noinclude> {| class="infobox vcard" style="width: 24em; font-size: 88%; line-height: 1.5em; background: #f8f9fa; border: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.2em; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em;" |- ! colspan="2" class="fn" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #4682B4; color: white; padding: 0.4em;" | {{{ስም|{{PAGENAME}}}}} {{#if:{{{ስዕል|}}}| {{!}}- {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em;" {{!}} [[ስዕል:{{{ስዕል}}}|250px]] }} |- ! colspan="2" style="background-color: #D4E6F1; text-align: center; font-weight: bold; padding: 0.2em;" | አጠቃላይ መረጃ (Airport Details) {{#if:{{{አያታ_ኮድ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em; width: 45%;" {{!}} አያታ (IATA) ኮድ {{!}} {{{አያታ_ኮድ}}} }} {{#if:{{{አይካኦ_ኮድ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} አይካኦ (ICAO) ኮድ {{!}} {{{አይካኦ_ኮድ}}} }} {{#if:{{{አገር|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} አገር {{!}} {{{አገር}}} }} {{#if:{{{ከተማ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ከተማ {{!}} {{{ከተማ}}} }} {{#if:{{{ከፍታ|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} ከፍታ (Elevation) {{!}} {{{ከፍታ}}} }} {{#if:{{{የማኮብኮቢያ_ርዝመት|}}}| {{!}}- ! style="text-align: left; padding-left: 0.5em;" {{!}} የማኮብኮቢያ ርዝመት {{!}} {{{የማኮብኮቢያ_ርዝመት}}} }} |} lx8vy4i4z9mpdjumyn0nuiiwrvgpegn