አየርላንድ ሪፐብሊክ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="am">
  <siteinfo>
    <sitename>ውክፔዲያ</sitename>
    <dbname>amwiki</dbname>
    <base>https://am.wikipedia.org/wiki/%E1%8B%8B%E1%8A%93%E1%8B%8D_%E1%8C%88%E1%8C%BD</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.7</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ፋይል</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ልዩ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ውይይት</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">አባል</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">አባል ውይይት</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ውክፔዲያ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ውክፔዲያ ውይይት</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ስዕል</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ስዕል ውይይት</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">መልዕክት</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">መልዕክት ውይይት</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">መለጠፊያ</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">መለጠፊያ ውይይት</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">እርዳታ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">እርዳታ ውይይት</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">መደብ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">መደብ ውይይት</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">በር</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">በር ውይይት</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ሞጁል</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ሞጁል ውይይት</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>አየርላንድ ሪፐብሊክ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3915</id>
    <revision>
      <id>392411</id>
      <parentid>392034</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T19:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-35830-82</username>
        <id>59307</id>
      </contributor>
      <comment>r</comment>
      <origin>392411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7569" sha1="7gu6ugi1u3a1xu7dixsnxbhnjuoaz2u" xml:space="preserve">''[[:en:ireland|ይህ ገጽ በቀጥታ በእንግሊዝኛ ከተመሳሳዩ ገጽ የተወሰዱ ምንጮችን ይጠቀማል። እባክዎን የእኔን ትርጉሞች ለማሻሻል ያግዙ!]]''{{የሀገር መረጃ|
ስም = አየርላንድ|
ሙሉ_ስም = Ireland&lt;br /&gt; Éire&lt;br /&gt; አየርላንድ|
ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Ireland.svg|
ማኅተም_ሥዕል =Coat_of_arms_of_Ireland.svg|
መዝሙር = &quot;Amhrán na bhFiann&quot; &lt;br&gt;&lt;br&gt; &lt;center&gt;[[File:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]&lt;/center&gt;|
ካርታ_ሥዕል = Ireland in its region.svg|
ዋና_ከተማ = [[ካቫን ከተማ]]|
ብሔራዊ_ቋንቋ = [[ስዊድንኛ]]&lt;br /&gt;[[እንግሊዘኛ]]|
የመንግስት_አይነት = ፋሺስት አምባገነንነት|
የመሪዎች_ማዕረግ = [[አምባገነን]] &lt;br /&gt; Taioseach|
የመሪዎች_ስም = &lt;nowiki&gt;[[ቦኖ] &lt;/nowiki&gt;&lt;br /&gt; [[ጄሪ ሃች]]|
የነጻነት_ቀን = [[ጥር 13]] ቀን [[1911]] &lt;br /&gt;(January 21, 1919 እ.ኤ.አ.)|
የመሬት_ስፋት = 70,273|
የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 118|
ውሀ_ከመቶ = 2|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 4,792,500|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2017  እ.ኤ.አ.|
የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 123|
የገንዘብ_ስም = [[ዩሮ]] (€)|
ሰዓት_ክልል = +0|
የስልክ_መግቢያ = +353|
ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .lol}}'''አየርላንድ''' ወይም '''Éire''' (/ ˈaɪərlənd/ (ያዳምጡ) YRE-lənd፤ አይሪሽ: ኤይሬ [ˈeːɾʲə] (ያዳምጡ)፤ ኡልስተር-ስኮትስ: አየርላን [ˈɑːrlən]) በሰሜን-ምዕራብ አውሮፓ በሰሜን አትላንቲክ ውቅያኖስ ላይ የምትገኝ ደሴት ናት። ከታላቋ ብሪታንያ በምስራቅ በሰሜን ቻናል፣ በአይሪሽ ባህር እና በቅዱስ ጊዮርጊስ ቻናል ተለያይቷል። አየርላንድ የብሪቲሽ ደሴቶች ሁለተኛዋ ትልቅ ደሴት ናት፣ በአውሮፓ ሶስተኛዋ ትልቁ እና በአለም ሃያኛዋ ነች።

በጂኦፖለቲካዊ መልኩ፣ አየርላንድ በአየርላንድ ሪፐብሊክ (በይፋ አየርላንድ ተብሎ የሚጠራው)፣ የደሴቲቱን አምስት ስድስተኛ ክፍል በሚሸፍን ገለልተኛ መንግስት እና የዩናይትድ ኪንግደም አካል በሆነችው በሰሜን አየርላንድ መካከል ተከፋፍላለች። እ.ኤ.አ. እስከ 2022 ድረስ ፣ የመላው ደሴት ህዝብ ብዛት ከ 7 ሚሊዮን በላይ ነው ፣ 5.1 ሚሊዮን በአየርላንድ ሪፐብሊክ እና 1.9 ሚሊዮን በሰሜን አየርላንድ ውስጥ ይኖራሉ ፣ ይህም በአውሮፓ ውስጥ በሕዝብ ብዛት ከታላቋ ብሪታንያ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ነች።

የአየርላንድ ጂኦግራፊ በአንፃራዊነት ዝቅተኛ የሆኑ ተራሮችን በማእከላዊ ሜዳ ዙሪያ ያቀፈ ሲሆን በርካታ ወንዞችም ወደ ውስጥ ይዘልቃሉ። ለምለሙ እፅዋት ከሙቀት ጽንፍ የፀዱ መለስተኛ ግን ተለዋዋጭ የአየር ንብረት ውጤት ነው። አብዛኛው አየርላንድ እስከ መካከለኛው ዘመን መጨረሻ ድረስ ጫካ ነበር። ዛሬ ዉድላንድ የደሴቱን 10% ያህሉን ይይዛል፣ ከአውሮፓ አማካኝ ከ33% በላይ ከሆነ፣[9] አብዛኛዎቹ ተወላጅ ያልሆኑ የኮንፈር እርሻዎች ናቸው።[10][11] የአየርላንድ የአየር ንብረት በአትላንቲክ ውቅያኖስ ተጽዕኖ ስለሚኖረው በጣም መጠነኛ ነው [12] እና ክረምቱ እንደዚህ ላለው ሰሜናዊ ክፍል ከሚጠበቀው በላይ ለስላሳ ነው ፣ ምንም እንኳን የበጋው ወቅት በአህጉራዊ አውሮፓ ካሉት የበለጠ ቀዝቃዛ ነው። የዝናብ እና የደመና ሽፋን በብዛት ይገኛሉ።

ጌሊክ አየርላንድ ብቅ ያለችው በ1ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ደሴቱ ከ 5 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በክርስትና እምነት ተከታይ ነበር. ከ12ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የአንግሎ ኖርማን ወረራ በኋላ እንግሊዝ ሉዓላዊነቷን ተናገረች። ነገር ግን፣ የእንግሊዝ አገዛዝ እስከ 16ኛው–17ኛው ክፍለ ዘመን ቱዶር ድል ድረስ በመላው ደሴት ላይ አልዘረጋም፣ ይህም ከብሪታንያ በመጡ ሰፋሪዎች ቅኝ ግዛት እንዲገዛ አድርጓል። በ1690ዎቹ የፕሮቴስታንት እንግሊዛዊ አገዛዝ ስርዓት የካቶሊክ አብላጫውን እና ፕሮቴስታንት ተቃዋሚዎችን በቁሳዊ መልኩ ለመጉዳት ተዘጋጅቶ በ18ኛው ክፍለ ዘመን ተራዝሟል። እ.ኤ.አ. በ 1801 በሕብረት ሥራ ፣ አየርላንድ የዩናይትድ ኪንግደም አካል ሆነች። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የነፃነት ጦርነት ተከትሎ የደሴቲቱ ክፍፍል ተከስቷል ፣ ይህም የአየርላንድ ነፃ ግዛት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል ፣ ይህም በሚቀጥሉት አስርት ዓመታት እየጨመረ ሉዓላዊ ሆነ ፣ እና የዩናይትድ ኪንግደም አካል የሆነችው ሰሜን አየርላንድ። ሰሜን አየርላንድ ከ1960ዎቹ መገባደጃ ጀምሮ እስከ 1990ዎቹ ድረስ ብዙ ህዝባዊ አመፅ ታይቷል። እ.ኤ.አ. በ 1998 ከጥሩ አርብ ስምምነት በኋላ ይህ ቀነሰ ። በ 1973 የአየርላንድ ሪፐብሊክ የአውሮፓ ኢኮኖሚ ማህበረሰብን ስትቀላቀል ዩናይትድ ኪንግደም እና የሰሜን አየርላንድ አካል እንደዚሁ አደረጉ። እ.ኤ.አ. በ 2020 ፣ ዩናይትድ ኪንግደም ፣ ሰሜናዊ አየርላንድ ፣ ያኔ የአውሮፓ ህብረትን (EU) ን ትታለች።

የአየርላንድ ባህል በሌሎች ባህሎች ላይ በተለይም በሥነ-ጽሑፍ መስክ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድሯል. ከዋናው የምዕራባውያን ባህል ጎን ለጎን በጌሊክ ጨዋታዎች፣ በአይሪሽ ሙዚቃ፣ በአይሪሽ ቋንቋ እና በአይሪሽ ዳንስ እንደተገለጸው ጠንካራ አገር በቀል ባህል አለ። የደሴቲቱ ባህል ከታላቋ ብሪታንያ ጋር ብዙ ባህሪያትን ይጋራል፣ የእንግሊዘኛ ቋንቋን ጨምሮ፣ እንደ ማህበር እግር ኳስ፣ ራግቢ፣ የፈረስ እሽቅድምድም፣ ጎልፍ እና ቦክስ የመሳሰሉ ስፖርቶች።

== ሥርወ ቃል ==
አየርላንድ እና ኤይሬ የሚሉት ስሞች ከድሮው አይሪሽ ኤሪዩ የወጡ ሲሆን በአይሪሽ አፈ ታሪክ ውስጥ አምላክ የሆነው አምላክ በዘጠነኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ተመዝግቧል። የኤሪዩ ሥርወ-ቃል አከራካሪ ነው ነገር ግን ከፕሮቶ-ኢንዶ-አውሮፓ ሥር * h2uer የመጣ ሊሆን ይችላል፣ የሚፈሰውን ውሃ ያመለክታል።[13]{{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}}
{{መዋቅር-መልክዐምድር}}

[[መደብ:አየርላንድ]]</text>
      <sha1>7gu6ugi1u3a1xu7dixsnxbhnjuoaz2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>392412</id>
      <parentid>392411</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T22:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-36010-15</username>
        <id>59310</id>
      </contributor>
      <comment>አንድ ለውጥ [[Special:Diff/392411|392411]] ከ[[Special:Contributions/~2026-35830-82|~2026-35830-82]] ([[User talk:~2026-35830-82|ውይይት]]) ገለበጠ</comment>
      <origin>392412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7579" sha1="axxtm6dxstn5r14y7x2vkswburgwyox" xml:space="preserve">''[[:en:ireland|ይህ ገጽ በቀጥታ በእንግሊዝኛ ከተመሳሳዩ ገጽ የተወሰዱ ምንጮችን ይጠቀማል። እባክዎን የእኔን ትርጉሞች ለማሻሻል ያግዙ!]]''{{የሀገር መረጃ|
ስም = አየርላንድ|
ሙሉ_ስም = Ireland&lt;br /&gt; Éire&lt;br /&gt; አየርላንድ|
ባንዲራ_ሥዕል = Flag of Ireland.svg|
ማኅተም_ሥዕል =Coat_of_arms_of_Ireland.svg|
መዝሙር = &quot;Amhrán na bhFiann&quot; &lt;br&gt;&lt;br&gt; &lt;center&gt;[[File:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]]&lt;/center&gt;|
ካርታ_ሥዕል = Ireland in its region.svg|
ዋና_ከተማ = [[ደብሊን]]|
ብሔራዊ_ቋንቋ = [[አየርላንድኛ]]&lt;br /&gt;[[እንግሊዘኛ]]|
የመንግስት_አይነት = ፓርለሜንታዊ ሪፐብሊክ|
የመሪዎች_ማዕረግ = [[ፕሬዚዳንት]] &lt;br /&gt; ቲሻሕ|
የመሪዎች_ስም = [[ማይከል ህግንዝ]] &lt;br /&gt; [[ሊዮ ቫርድከር]]|
የነጻነት_ቀን = [[ጥር 13]] ቀን [[1911]] &lt;br /&gt;(January 21, 1919 እ.ኤ.አ.)|
የመሬት_ስፋት = 70,273|
የመሬት_ስፋት_ከዓለም = 118|
ውሀ_ከመቶ = 2|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት = 4,792,500|
የሕዝብ_ብዛት_ግምት_ዓመት = 2017  እ.ኤ.አ.|
የሕዝብ_ብዛት_ከዓለም = 123|
የገንዘብ_ስም = [[ዩሮ]] (€)|
ሰዓት_ክልል = +0|
የስልክ_መግቢያ = +353|
ከፍተኛ_ደረጃ_ከባቢ = .ie}}'''አየርላንድ''' ወይም '''Éire''' (/ ˈaɪərlənd/ (ያዳምጡ) YRE-lənd፤ አይሪሽ: ኤይሬ [ˈeːɾʲə] (ያዳምጡ)፤ ኡልስተር-ስኮትስ: አየርላን [ˈɑːrlən]) በሰሜን-ምዕራብ አውሮፓ በሰሜን አትላንቲክ ውቅያኖስ ላይ የምትገኝ ደሴት ናት። ከታላቋ ብሪታንያ በምስራቅ በሰሜን ቻናል፣ በአይሪሽ ባህር እና በቅዱስ ጊዮርጊስ ቻናል ተለያይቷል። አየርላንድ የብሪቲሽ ደሴቶች ሁለተኛዋ ትልቅ ደሴት ናት፣ በአውሮፓ ሶስተኛዋ ትልቁ እና በአለም ሃያኛዋ ነች።

በጂኦፖለቲካዊ መልኩ፣ አየርላንድ በአየርላንድ ሪፐብሊክ (በይፋ አየርላንድ ተብሎ የሚጠራው)፣ የደሴቲቱን አምስት ስድስተኛ ክፍል በሚሸፍን ገለልተኛ መንግስት እና የዩናይትድ ኪንግደም አካል በሆነችው በሰሜን አየርላንድ መካከል ተከፋፍላለች። እ.ኤ.አ. እስከ 2022 ድረስ ፣ የመላው ደሴት ህዝብ ብዛት ከ 7 ሚሊዮን በላይ ነው ፣ 5.1 ሚሊዮን በአየርላንድ ሪፐብሊክ እና 1.9 ሚሊዮን በሰሜን አየርላንድ ውስጥ ይኖራሉ ፣ ይህም በአውሮፓ ውስጥ በሕዝብ ብዛት ከታላቋ ብሪታንያ ቀጥሎ ሁለተኛዋ ነች።

የአየርላንድ ጂኦግራፊ በአንፃራዊነት ዝቅተኛ የሆኑ ተራሮችን በማእከላዊ ሜዳ ዙሪያ ያቀፈ ሲሆን በርካታ ወንዞችም ወደ ውስጥ ይዘልቃሉ። ለምለሙ እፅዋት ከሙቀት ጽንፍ የፀዱ መለስተኛ ግን ተለዋዋጭ የአየር ንብረት ውጤት ነው። አብዛኛው አየርላንድ እስከ መካከለኛው ዘመን መጨረሻ ድረስ ጫካ ነበር። ዛሬ ዉድላንድ የደሴቱን 10% ያህሉን ይይዛል፣ ከአውሮፓ አማካኝ ከ33% በላይ ከሆነ፣[9] አብዛኛዎቹ ተወላጅ ያልሆኑ የኮንፈር እርሻዎች ናቸው።[10][11] የአየርላንድ የአየር ንብረት በአትላንቲክ ውቅያኖስ ተጽዕኖ ስለሚኖረው በጣም መጠነኛ ነው [12] እና ክረምቱ እንደዚህ ላለው ሰሜናዊ ክፍል ከሚጠበቀው በላይ ለስላሳ ነው ፣ ምንም እንኳን የበጋው ወቅት በአህጉራዊ አውሮፓ ካሉት የበለጠ ቀዝቃዛ ነው። የዝናብ እና የደመና ሽፋን በብዛት ይገኛሉ።

ጌሊክ አየርላንድ ብቅ ያለችው በ1ኛው ክፍለ ዘመን ዓ.ም. ደሴቱ ከ 5 ኛው ክፍለ ዘመን ጀምሮ በክርስትና እምነት ተከታይ ነበር. ከ12ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የአንግሎ ኖርማን ወረራ በኋላ እንግሊዝ ሉዓላዊነቷን ተናገረች። ነገር ግን፣ የእንግሊዝ አገዛዝ እስከ 16ኛው–17ኛው ክፍለ ዘመን ቱዶር ድል ድረስ በመላው ደሴት ላይ አልዘረጋም፣ ይህም ከብሪታንያ በመጡ ሰፋሪዎች ቅኝ ግዛት እንዲገዛ አድርጓል። በ1690ዎቹ የፕሮቴስታንት እንግሊዛዊ አገዛዝ ስርዓት የካቶሊክ አብላጫውን እና ፕሮቴስታንት ተቃዋሚዎችን በቁሳዊ መልኩ ለመጉዳት ተዘጋጅቶ በ18ኛው ክፍለ ዘመን ተራዝሟል። እ.ኤ.አ. በ 1801 በሕብረት ሥራ ፣ አየርላንድ የዩናይትድ ኪንግደም አካል ሆነች። በ 20 ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ የነፃነት ጦርነት ተከትሎ የደሴቲቱ ክፍፍል ተከስቷል ፣ ይህም የአየርላንድ ነፃ ግዛት እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል ፣ ይህም በሚቀጥሉት አስርት ዓመታት እየጨመረ ሉዓላዊ ሆነ ፣ እና የዩናይትድ ኪንግደም አካል የሆነችው ሰሜን አየርላንድ። ሰሜን አየርላንድ ከ1960ዎቹ መገባደጃ ጀምሮ እስከ 1990ዎቹ ድረስ ብዙ ህዝባዊ አመፅ ታይቷል። እ.ኤ.አ. በ 1998 ከጥሩ አርብ ስምምነት በኋላ ይህ ቀነሰ ። በ 1973 የአየርላንድ ሪፐብሊክ የአውሮፓ ኢኮኖሚ ማህበረሰብን ስትቀላቀል ዩናይትድ ኪንግደም እና የሰሜን አየርላንድ አካል እንደዚሁ አደረጉ። እ.ኤ.አ. በ 2020 ፣ ዩናይትድ ኪንግደም ፣ ሰሜናዊ አየርላንድ ፣ ያኔ የአውሮፓ ህብረትን (EU) ን ትታለች።

የአየርላንድ ባህል በሌሎች ባህሎች ላይ በተለይም በሥነ-ጽሑፍ መስክ ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ አሳድሯል. ከዋናው የምዕራባውያን ባህል ጎን ለጎን በጌሊክ ጨዋታዎች፣ በአይሪሽ ሙዚቃ፣ በአይሪሽ ቋንቋ እና በአይሪሽ ዳንስ እንደተገለጸው ጠንካራ አገር በቀል ባህል አለ። የደሴቲቱ ባህል ከታላቋ ብሪታንያ ጋር ብዙ ባህሪያትን ይጋራል፣ የእንግሊዘኛ ቋንቋን ጨምሮ፣ እንደ ማህበር እግር ኳስ፣ ራግቢ፣ የፈረስ እሽቅድምድም፣ ጎልፍ እና ቦክስ የመሳሰሉ ስፖርቶች።

== ሥርወ ቃል ==
አየርላንድ እና ኤይሬ የሚሉት ስሞች ከድሮው አይሪሽ ኤሪዩ የወጡ ሲሆን በአይሪሽ አፈ ታሪክ ውስጥ አምላክ የሆነው አምላክ በዘጠነኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ ተመዝግቧል። የኤሪዩ ሥርወ-ቃል አከራካሪ ነው ነገር ግን ከፕሮቶ-ኢንዶ-አውሮፓ ሥር * h2uer የመጣ ሊሆን ይችላል፣ የሚፈሰውን ውሃ ያመለክታል።[13]{{በአውሮፓ ውስጥ የሚገኙ አገሮች}}
{{መዋቅር-መልክዐምድር}}

[[መደብ:አየርላንድ]]</text>
      <sha1>axxtm6dxstn5r14y7x2vkswburgwyox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>33 እ.ኤ.አ.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8272</id>
    <revision>
      <id>392418</id>
      <parentid>300299</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T10:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NVNkz</username>
        <id>59115</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>392418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="193" sha1="e2cxfv47m1yo83osennz72evn0wemm3" xml:space="preserve">{{European year A.D. disambiguation head|0033|'''33 እ.ኤ.አ.'''}}

{{European year A.D. disambiguation text
|1|[[January]]|33|26|[[August]]|33|25|=
|27|[[August]]|33|31|[[December]]|33|26}}</text>
      <sha1>e2cxfv47m1yo83osennz72evn0wemm3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ካርቦን ክልቶኦክሳይድ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13380</id>
    <revision>
      <id>392417</id>
      <parentid>388243</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T00:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CoreOntheCob</username>
        <id>43599</id>
      </contributor>
      <comment>አንድ ለውጥ [[Special:Diff/388243|388243]] ከ[[Special:Contributions/CoreOntheCob|CoreOntheCob]] ([[User talk:CoreOntheCob|ውይይት]]) ገለበጠ</comment>
      <origin>392417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="646" sha1="dh9sc1jmuc30h4ff9hmmzc4l4i1ei5d" xml:space="preserve">[[ስዕል:Carbon-dioxide-2D-dimensions.png|right|thumb|200px|ካርቦን ክልቶኦክሳይድ]]
'''ካርቦን ክልቶኦክሳይድ''' ወይም '''ካርቦን ዳይኦክሳይድ''' (ኬሚካዊ ቀመሩ '''CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;''') የሁለት [[ኦክስጅን]] [[አቶም|አቶሞች]] ከአንድ የ[[ካርቦን]] አቶም ጋር በጥንድ አጸግብሮት የሚፈጥሩት [[የኬሚካል ውህድ]] ሲሆን በመደበኛ መጠነ [[ሙቀት]] የ[[ጋዝ]] ሁነት አለው። ይህ ጋዝ በ[[መሬት]] [[ከባቢ አየር]] ውስጥ ይገኛል።

{{መዋቅር}}

[[መደብ:ውሑዶች</text>
      <sha1>dh9sc1jmuc30h4ff9hmmzc4l4i1ei5d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>በር:ባሕልናኪነት</title>
    <ns>100</ns>
    <id>19962</id>
    <revision>
      <id>392414</id>
      <parentid>378235</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T00:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CoreOntheCob</username>
        <id>43599</id>
      </contributor>
      <comment>Change the page layout and colors for better readability and aesthetic</comment>
      <origin>392414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4944" sha1="5mvnmsxh91kpq9dnr30gc7v0az2enhu" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color:white; border: 0px solid #dfdfdf; padding:0px; text-align: center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;background:lightblue; border:solid 2px lightblue;color:black;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding:2px&quot; |እንኳን ደህና መጡ &amp;nbsp; ወደ &amp;nbsp;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;font-size:300%; color:darkblue;&quot;&gt;'''ባሕልና ኪነት'''&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;position:center; top:auto; right: auto; background:transparent; border:0px; margin-bottom:auto; font-size:100%; font-weight:normal; color:black&quot;&gt;&lt;imagemap&gt;
Image:ArtAndSuch.png|300px
default [[ስዕል:ዝናብ እስክስታ.ogg]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/br&gt;&lt;center&gt;''' [[:መደብ:ባሕል|አጠቃላይ የባሕል ጽሁፎች ዝርዝር]] | [[:መደብ:ኪነት |ኪነት]]'''&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
|}
{{ሳጥን ራስጌ| title= [[ስዕል:Mao06 Blue Star.png|30px]] ከታች በቀይ ቀለም ደምቀው የሚታዩ አርዕስት ገና ያልተጀመሩ ስለሆኑ፣  አንተ እንድትጽፋቸው ትጋበዛለህ። በግል መድረስ ባይቻል እንኳ ከ[[:en:|እንግሊዝኛው ውኪፒዲያ]] እየተረጎምክ ብታቀርብ ለመዝገበ ዕውቀቱ መስፋፋት ከፍተኛ ሚና ታበረክታለህ። |titlebackground=azure|background = ghostwhite|color=black|border=lightblue |border-width = 1}}
{| width=&quot;100%&quot; color=&quot;lightblue&quot; border= &quot;1&quot; cellpadding=&quot;3px&quot; cellspacing=&quot;3px&quot; style=&quot;margin:auto&quot;
|- align=&quot;left&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; style=&quot;color:darkblue; font-size: 100%;&quot;
! width=&quot;25%&quot; | '''ሥነ ጽሑፍ'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ቴያትር'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ሙዚቃ (ዘፈን)'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ሥነ ስዕል'''
|- valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background: azure; font-size: 92%;&quot;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Bifocals-cov.jpg|32px]] &lt;/div&gt;
*[[:መደብ:ሥነ ጽሁፍ|ሥነ ጽሑፍ]] (አጠቃላይ ዝርዝር)
*&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:azure; font-size:90%&quot;&gt;ሥነ ጽሁፍ&lt;/categorytree&gt;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[File:Map_symbol_theatre_02.svg|2px]] &lt;/div&gt;
*[[ቴያትር]]
| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:GClef.svg|22px]] &lt;/div&gt;
*[[:መደብ:ሙዚቃ|ሙዚቃ(ዘፈን)]]
*[[ቅኝት]]
**[[አምባሰል]]
**[[አንቺ ሆየ]]
**[[ባቲ]]
**[[ትዝታ]]
-------
*[[ውዝዋዜ]]
**[[እስክስታ]]
***[[የሐርሌም ዳንስ|ሐርሌም ዳንስ(እንግሊዝኛ)]] -- ከእስክስታ የተፈጠረ የእንግሊዝኛ ዳንስ
***[[ምንጃር እስክስታ]]
***[[ትግራይ እስክስታ]]
****[[ሽሬ]]
****[[አውሩስ]]
****[[እስታሌላይ|እስታሌላይ(ትግርኛ)]]
***[[ኦሮሞ እስክስታ]]
****[[ራጋዳ]]
****[[ሻጎየ(ሐረር)]]
***[[ጉራጌ እስክስታ]]
***[[:መደብ:የጎጃም እስክስታ|ጎጃም እስክስታ]]
***[[ጎንደር እስክስታ]]
****[[ዋንጫ ልቅለቃ]]
***[[ወሎ እስክስታ]]
****[[ሆታ]]

**[[ጩራ(ሐመር)]]

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt;  &lt;/div&gt;

* [[:መደብ:ሥዕል|ስነ ስዕል]] (አጠቃላይ ዝርዝር)
*&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1px; padding:0.7px; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ሥዕል&lt;/categorytree&gt;

|- align=&quot;left&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; style=&quot;color:darkblue; font-size: 122%;&quot;
! width=&quot;25%&quot; | '''ስፖርት'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ፊልምና አቀራረፅ'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ጉዞ (ቱሪዝም)'''
! width=&quot;25%&quot; | ''' በዓላት'''

|- valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background: azure; font-size: 92%;&quot;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Football (soccer ball).svg|40px]]&lt;/div&gt;
* [[:መደብ:ስፖርት|ስፖርት]]
* [[:መደብ:ጨዋታ|ጨዋታዎች]]
&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ስፖርት&lt;/categorytree&gt;


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Bwfilm.png|40px]] &lt;/div&gt;
* [[:መደብ:ፊልሞች|ፊልም]]
* [[ድረ ገጽ መረብ]]
* [[:መደብ:መዝናናት|መዝናኛ]]
*[[አቀራረጽ]]
* [[ቴሌቪዥንና ራዲዮ ዝግጅት]]
* [[ድረ ገጽ መረብ]]
&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ፊልሞች&lt;/categorytree&gt;


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Map symbol airport 02-2.png|40px]] &lt;/div&gt;
*[[ጉዞ (ቱሪዝም)]]


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Adey_abeba.jpg|42px]] &lt;/div&gt;
* [[:መደብ:የኢትዮጵያ_በዓላት|የበዓላት ቀኖች]]

&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;የኢትዮጵያ_በዓላት&lt;/categorytree&gt;

|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

[[መደብ:በር]]</text>
      <sha1>5mvnmsxh91kpq9dnr30gc7v0az2enhu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>392415</id>
      <parentid>392414</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T00:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CoreOntheCob</username>
        <id>43599</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>392415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4919" sha1="7b9qerqekxkov7a8t15k09vvi83wdgf" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color:white; border: 0px solid #dfdfdf; padding:0px; text-align: center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;background:lightblue; border:solid 2px lightblue;color:black;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding:2px&quot; |እንኳን ደህና መጡ &amp;nbsp; ወደ &amp;nbsp;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;font-size:300%; color:darkblue;&quot;&gt;'''ባሕልና ኪነት'''&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;position:center; top:auto; right: auto; background:transparent; border:0px; margin-bottom:auto; font-size:100%; font-weight:normal; color:black&quot;&gt;&lt;imagemap&gt;
Image:ArtAndSuch.png|300px
default [[ArtAndSuch.png]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/br&gt;&lt;center&gt;''' [[:መደብ:ባሕል|አጠቃላይ የባሕል ጽሁፎች ዝርዝር]] | [[:መደብ:ኪነት |ኪነት]]'''&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
|}
{{ሳጥን ራስጌ| title= [[ስዕል:Mao06 Blue Star.png|30px]] ከታች በቀይ ቀለም ደምቀው የሚታዩ አርዕስት ገና ያልተጀመሩ ስለሆኑ፣  አንተ እንድትጽፋቸው ትጋበዛለህ። በግል መድረስ ባይቻል እንኳ ከ[[:en:|እንግሊዝኛው ውኪፒዲያ]] እየተረጎምክ ብታቀርብ ለመዝገበ ዕውቀቱ መስፋፋት ከፍተኛ ሚና ታበረክታለህ። |titlebackground=azure|background = ghostwhite|color=black|border=lightblue |border-width = 1}}
{| width=&quot;100%&quot; color=&quot;lightblue&quot; border= &quot;1&quot; cellpadding=&quot;3px&quot; cellspacing=&quot;3px&quot; style=&quot;margin:auto&quot;
|- align=&quot;left&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; style=&quot;color:darkblue; font-size: 100%;&quot;
! width=&quot;25%&quot; | '''ሥነ ጽሑፍ'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ቴያትር'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ሙዚቃ (ዘፈን)'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ሥነ ስዕል'''
|- valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background: azure; font-size: 92%;&quot;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Bifocals-cov.jpg|32px]] &lt;/div&gt;
*[[:መደብ:ሥነ ጽሁፍ|ሥነ ጽሑፍ]] (አጠቃላይ ዝርዝር)
*&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:azure; font-size:90%&quot;&gt;ሥነ ጽሁፍ&lt;/categorytree&gt;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[File:Map_symbol_theatre_02.svg|2px]] &lt;/div&gt;
*[[ቴያትር]]
| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:GClef.svg|22px]] &lt;/div&gt;
*[[:መደብ:ሙዚቃ|ሙዚቃ(ዘፈን)]]
*[[ቅኝት]]
**[[አምባሰል]]
**[[አንቺ ሆየ]]
**[[ባቲ]]
**[[ትዝታ]]
-------
*[[ውዝዋዜ]]
**[[እስክስታ]]
***[[የሐርሌም ዳንስ|ሐርሌም ዳንስ(እንግሊዝኛ)]] -- ከእስክስታ የተፈጠረ የእንግሊዝኛ ዳንስ
***[[ምንጃር እስክስታ]]
***[[ትግራይ እስክስታ]]
****[[ሽሬ]]
****[[አውሩስ]]
****[[እስታሌላይ|እስታሌላይ(ትግርኛ)]]
***[[ኦሮሞ እስክስታ]]
****[[ራጋዳ]]
****[[ሻጎየ(ሐረር)]]
***[[ጉራጌ እስክስታ]]
***[[:መደብ:የጎጃም እስክስታ|ጎጃም እስክስታ]]
***[[ጎንደር እስክስታ]]
****[[ዋንጫ ልቅለቃ]]
***[[ወሎ እስክስታ]]
****[[ሆታ]]

**[[ጩራ(ሐመር)]]

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt;  &lt;/div&gt;

* [[:መደብ:ሥዕል|ስነ ስዕል]] (አጠቃላይ ዝርዝር)
*&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1px; padding:0.7px; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ሥዕል&lt;/categorytree&gt;

|- align=&quot;left&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; style=&quot;color:darkblue; font-size: 122%;&quot;
! width=&quot;25%&quot; | '''ስፖርት'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ፊልምና አቀራረፅ'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ጉዞ (ቱሪዝም)'''
! width=&quot;25%&quot; | ''' በዓላት'''

|- valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background: azure; font-size: 92%;&quot;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Football (soccer ball).svg|40px]]&lt;/div&gt;
* [[:መደብ:ስፖርት|ስፖርት]]
* [[:መደብ:ጨዋታ|ጨዋታዎች]]
&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ስፖርት&lt;/categorytree&gt;


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Bwfilm.png|40px]] &lt;/div&gt;
* [[:መደብ:ፊልሞች|ፊልም]]
* [[ድረ ገጽ መረብ]]
* [[:መደብ:መዝናናት|መዝናኛ]]
*[[አቀራረጽ]]
* [[ቴሌቪዥንና ራዲዮ ዝግጅት]]
* [[ድረ ገጽ መረብ]]
&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ፊልሞች&lt;/categorytree&gt;


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Map symbol airport 02-2.png|40px]] &lt;/div&gt;
*[[ጉዞ (ቱሪዝም)]]


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Adey_abeba.jpg|42px]] &lt;/div&gt;
* [[:መደብ:የኢትዮጵያ_በዓላት|የበዓላት ቀኖች]]

&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;የኢትዮጵያ_በዓላት&lt;/categorytree&gt;

|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

[[መደብ:በር]]</text>
      <sha1>7b9qerqekxkov7a8t15k09vvi83wdgf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>392416</id>
      <parentid>392415</parentid>
      <timestamp>2026-06-20T00:28:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CoreOntheCob</username>
        <id>43599</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>392416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4920" sha1="835gncbamgr340625pmwq7906466b67" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;background-color:white; border: 0px solid #dfdfdf; padding:0px; text-align: center;&quot;&gt;
{| width=&quot;100%&quot; style=&quot;background:lightblue; border:solid 2px lightblue;color:black;&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot;
|-valign=&quot;top&quot;
| style=&quot;padding:2px&quot; |እንኳን ደህና መጡ &amp;nbsp; ወደ &amp;nbsp;&lt;br /&gt;&lt;div style=&quot;font-size:300%; color:darkblue;&quot;&gt;'''ባሕልና ኪነት'''&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;position:center; top:auto; right: auto; background:transparent; border:0px; margin-bottom:auto; font-size:100%; font-weight:normal; color:black&quot;&gt;&lt;imagemap&gt;
Image:ArtAndSuch.png|300px
default [[ArtAndSuch.png]]
desc none
&lt;/imagemap&gt;&lt;/span&gt;
&lt;/br&gt;&lt;center&gt;''' [[:መደብ:ባሕል|አጠቃላይ የባሕል ጽሁፎች ዝርዝር]] | [[:መደብ:ኪነት |ኪነት]]'''&lt;/div&gt;&lt;/center&gt;
|}
{{ሳጥን ራስጌ| title= [[ስዕል:Mao06 Blue Star.png|30px]] ከታች በቀይ ቀለም ደምቀው የሚታዩ አርዕስት ገና ያልተጀመሩ ስለሆኑ፣  አንተ እንድትጽፋቸው ትጋበዛለህ። በግል መድረስ ባይቻል እንኳ ከ[[:en:|እንግሊዝኛው ውኪፒዲያ]] እየተረጎምክ ብታቀርብ ለመዝገበ ዕውቀቱ መስፋፋት ከፍተኛ ሚና ታበረክታለህ። |titlebackground=azure|background = ghostwhite|color=black|border=lightblue |border-width = 1}}
{| width=&quot;100%&quot; color=&quot;lightblue&quot; border= &quot;1&quot; cellpadding=&quot;3px&quot; cellspacing=&quot;3px&quot; style=&quot;margin:auto&quot;
|- align=&quot;left&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; style=&quot;color:darkblue; font-size: 100%;&quot;
! width=&quot;25%&quot; | '''ሥነ ጽሑፍ'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ቴያትር'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ሙዚቃ (ዘፈን)'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ሥነ ስዕል'''
|- valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background: azure; font-size: 92%;&quot;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Bifocals-cov.jpg|32px]] &lt;/div&gt;
*[[:መደብ:ሥነ ጽሁፍ|ሥነ ጽሑፍ]] (አጠቃላይ ዝርዝር)
*&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:azure; font-size:90%&quot;&gt;ሥነ ጽሁፍ&lt;/categorytree&gt;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[File:Map_symbol_theatre_02.svg|32px]] &lt;/div&gt;
*[[ቴያትር]]
| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:GClef.svg|22px]] &lt;/div&gt;
*[[:መደብ:ሙዚቃ|ሙዚቃ(ዘፈን)]]
*[[ቅኝት]]
**[[አምባሰል]]
**[[አንቺ ሆየ]]
**[[ባቲ]]
**[[ትዝታ]]
-------
*[[ውዝዋዜ]]
**[[እስክስታ]]
***[[የሐርሌም ዳንስ|ሐርሌም ዳንስ(እንግሊዝኛ)]] -- ከእስክስታ የተፈጠረ የእንግሊዝኛ ዳንስ
***[[ምንጃር እስክስታ]]
***[[ትግራይ እስክስታ]]
****[[ሽሬ]]
****[[አውሩስ]]
****[[እስታሌላይ|እስታሌላይ(ትግርኛ)]]
***[[ኦሮሞ እስክስታ]]
****[[ራጋዳ]]
****[[ሻጎየ(ሐረር)]]
***[[ጉራጌ እስክስታ]]
***[[:መደብ:የጎጃም እስክስታ|ጎጃም እስክስታ]]
***[[ጎንደር እስክስታ]]
****[[ዋንጫ ልቅለቃ]]
***[[ወሎ እስክስታ]]
****[[ሆታ]]

**[[ጩራ(ሐመር)]]

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt;  &lt;/div&gt;

* [[:መደብ:ሥዕል|ስነ ስዕል]] (አጠቃላይ ዝርዝር)
*&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1px; padding:0.7px; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ሥዕል&lt;/categorytree&gt;

|- align=&quot;left&quot; bgcolor=&quot;lightblue&quot; style=&quot;color:darkblue; font-size: 122%;&quot;
! width=&quot;25%&quot; | '''ስፖርት'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ፊልምና አቀራረፅ'''
! width=&quot;25%&quot; | '''ጉዞ (ቱሪዝም)'''
! width=&quot;25%&quot; | ''' በዓላት'''

|- valign=&quot;top&quot; align=&quot;left&quot; style=&quot;background: azure; font-size: 92%;&quot;

| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Football (soccer ball).svg|40px]]&lt;/div&gt;
* [[:መደብ:ስፖርት|ስፖርት]]
* [[:መደብ:ጨዋታ|ጨዋታዎች]]
&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ስፖርት&lt;/categorytree&gt;


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Bwfilm.png|40px]] &lt;/div&gt;
* [[:መደብ:ፊልሞች|ፊልም]]
* [[ድረ ገጽ መረብ]]
* [[:መደብ:መዝናናት|መዝናኛ]]
*[[አቀራረጽ]]
* [[ቴሌቪዥንና ራዲዮ ዝግጅት]]
* [[ድረ ገጽ መረብ]]
&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;ፊልሞች&lt;/categorytree&gt;


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Map symbol airport 02-2.png|40px]] &lt;/div&gt;
*[[ጉዞ (ቱሪዝም)]]


| &lt;div style=&quot;float: right&quot;&gt; [[Image:Adey_abeba.jpg|42px]] &lt;/div&gt;
* [[:መደብ:የኢትዮጵያ_በዓላት|የበዓላት ቀኖች]]

&lt;categorytree mode=category style=“float:left; clear:left; margin-left:1ex; padding:0.7ex; background-color:transparent; font-size:90%&quot;&gt;የኢትዮጵያ_በዓላት&lt;/categorytree&gt;

|}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

[[መደብ:በር]]</text>
      <sha1>835gncbamgr340625pmwq7906466b67</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ቦሌ ዓለም አቀፍ ጥያራ ጣቢያ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32454</id>
    <revision>
      <id>392404</id>
      <parentid>380607</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T12:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nama21yo</username>
        <id>57094</id>
      </contributor>
      <origin>392404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11241" sha1="e4aqxajvbuhabncdlfpc3923zqv3rl4" xml:space="preserve">{{መረጃሳጥን አውሮፕላን ማረፊያ
| ስም = ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ
| ስዕል = Aeropuerto Internacional Bole 2022 3.jpg
| አያታ_ኮድ = ADD
| አይካኦ_ኮድ = HAAB
| አገር = ኢትዮጵያ
| ከተማ = አዲስ አበባ
| ከፍታ = 2,334 ሜትር
| የማኮብኮቢያ_ርዝመት = 3,800 ሜትር
}}

'''አዲስ አበባ ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ''' (በእንግሊዝኛ፦ Addis Ababa Bole International Airport) (IATA: '''ADD''', ICAO: '''HAAB''') በ[[:en:Addis Ababa|አዲስ አበባ]]፣ [[ኢትዮጵያ]] የሚገኝ ዋና [[:en:International airport|ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ]] ነው። ይህ ማረፊያ በቦሌ ክፍለ ከተማ የሚገኝ ሲሆን፣ ከመሃል ከተማ 6 ኪሎ ሜትር እንዲሁም ከቢሾፍቱ 65 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል። ቀደም ሲል ''የቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ'' በመባል ይታወቅ ነበር።

ይህ አውሮፕላን ማረፊያ የ[[የኢትዮጵያ አየር መንገድ]] ዋና ማዕከል (Hub) ሲሆን፣ አየር መንገዱ ወደ ተለያዩ የኢትዮጵያ ከተሞች፣ በመላው አፍሪካ፣ እስያ፣ አውሮፓ፣ ሰሜን አሜሪካ እና ደቡብ አሜሪካ ለሚደረጉ በረራዎች ይጠቀምበታል። የኢትዮጵያ አቪዬሽን አካዳሚም መቀመጫውን እዚሁ አድርጓል። እ.ኤ.አ. በ2018 መረጃ መሰረት በቀን ወደ 380 የሚጠጉ በረራዎች አውሮፕላን ማረፊያውን ይጠቀማሉ። በ2030 እ.ኤ.አ. ይጠናቀቃል ተብሎ በሚጠበቀው እና በ12.5 ቢሊዮን ዶላር እየተገነባ ባለው አዲሱ የ[[:en:Bishoftu|ቢሾፍቱ]] ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ ይተካል ተብሎ ታቅዷል።

== ታሪክ ==
በ1960 እ.ኤ.አ.፣ የኢትዮጵያ አየር መንገድ በልደታ የነበረው ማኮብኮቢያ ለአዳዲሶቹ ጄት አውሮፕላኖች ([[:en:Boeing 720|ቦይንግ 720]]) አጭር መሆኑን በመገንዘብ አዲሱ ማረፊያ በቦሌ እንዲገነባ ተደረገ።

በታህሳስ 1962 እ.ኤ.አ. አዲሱ ማኮብኮቢያ እና የመቆጣጠሪያ ማማ (Control tower) ስራ ጀመሩ። በ1997 እ.ኤ.አ. ለአውሮፕላን ማረፊያው ትልቅ የማስፋፊያ እቅድ ይፋ ተደረገ። ይህ ማስፋፊያ በሶስት ምዕራፎች የተከፈለ ነበር፦
* '''ምዕራፍ አንድ፦''' ትይዩ ማኮብኮቢያ መጨመር እና አሮጌውን ማኮብኮቢያ ማስፋፋት።
* '''ምዕራፍ ሁለት፦''' ሰፊ የመኪና ማቆሚያ፣ የገበያ ማዕከላት እና ምግብ ቤቶችን ያካተተ አዲስ ተርሚናል መገንባት።
* '''ምዕራፍ ሦስት፦''' 38 ሜትር ርዝመት ያለው አዲስ የመቆጣጠሪያ ማማ መገንባት እና አዳዲስ የኤሌክትሪክ እና የእሳት አደጋ መከላከያ መሳሪያዎችን መግጠም።

አዲሱ ማኮብኮቢያ እንደ [[:en:Boeing 747|ቦይንግ 747]] እና [[:en:Airbus A340|ኤርባስ A340]] ያሉ ግዙፍ አውሮፕላኖችን ማስተናገድ ይችላል። 

በ2003 እ.ኤ.አ. አዲሱ ዓለም አቀፍ የተሳፋሪዎች ተርሚናል የተከፈተ ሲሆን፣ ይህም በአፍሪካ ትልቁ የአውሮፕላን ማረፊያ ተርሚናል አድርጎታል። አዲሱ ተርሚናል በሰዓት 3,000 መንገደኞችን የማስተናገድ አቅም አለው። በ2006 እ.ኤ.አ. አዲስ የካርጎ ተርሚናል እና የጥገና ሃንጋር ስራ ጀምሯል።

=== የቅርብ ጊዜ ማስፋፊያዎች ===
የተሳፋሪዎች ተርሚናል፣ የካርጎ ቦታ፣ እና ማኮብኮቢያ የማስፋፋት ስራ በሲንጋፖር ኩባንያዎች አማካኝነት ተከናውኗል። የማስፋፊያ ስራው በሁለት ምዕራፍ የተካሄደ ሲሆን በአጠቃላይ አውሮፕላን ማረፊያው በአንድ ጊዜ 44 አውሮፕላኖችን ማስተናገድ እንዲችል አድርጎታል።

በጃንዋሪ 27፣ 2019 እ.ኤ.አ. የኢትዮጵያ ጠቅላይ ሚኒስትር አብይ አህመድ የተርሚናል 2ን ማስፋፊያ በይፋ መርቀዋል። አውሮፕላን ማረፊያው በአሁኑ ወቅት ሁለት ተርሚናሎች አሉት፤ ተርሚናል 1 ለሀገር ውስጥ በረራዎች የሚያገለግል ሲሆን 10 በሮች (Gates) አሉት፣ ተርሚናል 2 ደግሞ ለዓለም አቀፍ በረራዎች የሚያገለግል ሲሆን ወደ 50 የሚጠጉ በሮች አሉት።

== አየር መንገዶች እና መዳረሻዎች ==
=== የመንገደኞች በረራ ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! አየር መንገድ
! መዳረሻዎች
|-
| [[:en:Air Algérie|ኤር አልጄሪ]] (Air Algérie)
| [[:en:Houari Boumediene Airport|አልጀርስ]]፣ [[:en:Cairo International Airport|ካይሮ]]
|-
| [[:en:Air Arabia|ኤር አረቢያ]] (Air Arabia)
| [[:en:Sharjah International Airport|ሻርጃ]]
|-
| [[:en:Air Djibouti|ኤር ጅቡቲ]] (Air Djibouti)
| [[:en:Djibouti-Ambouli International Airport|ጅቡቲ]]
|-
| [[:en:EgyptAir|ግብጽ አየር]] (EgyptAir)
| [[:en:Cairo International Airport|ካይሮ]]
|-
| [[:en:Emirates (airline)|ኤሚሬትስ]] (Emirates)
| [[:en:Dubai International Airport|ዱባይ]]
|-
| [[የኢትዮጵያ አየር መንገድ]]
| '''በአፍሪካ፦''' አቢጃን፣ አቡጃ፣ አክራ፣ አንታናናሪቮ፣ ባማኮ፣ ባንጉዊ፣ ጅቡቲ፣ ካይሮ፣ ኬፕ ታውን፣ ዳካር፣ ዳሬሰላም፣ ኤንቴቤ፣ ጆሃንስበርግ፣ ኪጋሊ፣ ኪንሻሳ፣ ሌጎስ፣ ሎሜ፣ ሉዋንዳ፣ ሉሳካ፣ ማፑቶ፣ ሞቃዲሾ፣ ሞምባሳ፣ ናይሮቢ፣ ፖርት ሱዳን፣ ቪክቶሪያ ፏፏቴ፣ ዛንዚባር፣ ያውንዴ፣ ወዘተ.&lt;br&gt;
'''በሀገር ውስጥ፦''' አርባ ምንጭ፣ አሶሳ፣ አዋሳ፣ አክሱም፣ ባህር ዳር፣ ደብረ ማርቆስ፣ ደሴ፣ ድሬዳዋ፣ ጋምቤላ፣ ጎባ፣ ጎንደር፣ ጅጅጋ፣ ጅማ፣ ጂንካ፣ ላሊበላ፣ መቐለ፣ ሰመራ፣ ሽሬ፣ ወዘተ.&lt;br&gt;
'''በዓለም አቀፍ፦''' አቡ ዳቢ፣ አማን፣ አቴንስ፣ አትላንታ፣ ባህሬን፣ ባንግኮክ፣ ቤጂንግ፣ ቤሩት፣ ቤንጋሉሩ፣ ብራስልስ፣ ቦነስ አይረስ፣ ቼንግዱ፣ ቼናይ፣ ቺካጎ፣ ኮፐንሃገን፣ ዶሃ፣ ዱባይ፣ ፍራንክፈርት፣ ጄኔቫ፣ ጓንግዙ፣ ሆንግ ኮንግ፣ ኢስታንቡል፣ ጃካርታ፣ ጅዳ፣ ኳላ ላምፑር፣ ለንደን፣ ማድሪድ፣ ማንቸስተር፣ ሞስኮ፣ ሙምባይ፣ ኒው ዮርክ (JFK እና Newark)፣ ኦስሎ፣ ፓሪስ፣ ሮም፣ ሪያድ፣ ሳኦ ፓውሎ፣ ሴኡል፣ ሻንጋይ፣ ስንጋፖር፣ ስቶክሆልም፣ ቶኪዮ፣ ቶሮንቶ፣ ዋሽንግተን ዲ.ሲ.፣ ዙሪክ።
|-
| [[:en:Etihad Airways|ኢትሃድ ኤርዌይስ]] (Etihad Airways)
| አቡ ዳቢ
|-
| [[:en:Flydubai|ፍላይ ዱባይ]] (Flydubai)
| ዱባይ
|-
| [[:en:Flynas|ፍላይ ናስ]] (Flynas)
| አብሃ፣ ጅዳ፣ ሪያድ
|-
| [[:en:Jazeera Airways|ጃዚራ ኤርዌይስ]] (Jazeera Airways)
| ኩዌት
|-
| [[:en:Kenya Airways|የኬንያ አየር መንገድ]] (Kenya Airways)
| ናይሮቢ
|-
| [[:en:Qatar Airways|ኳታር ኤርዌይስ]] (Qatar Airways)
| ዶሃ
|-
| [[:en:RwandAir|ሩዋንድኤር]] (RwandAir)
| ኪጋሊ
|-
| [[:en:Saudia|ሳውዲያ]] (Saudia)
| ጅዳ፣ ሪያድ
|-
| [[:en:Turkish Airlines|ቱርኪሽ ኤርላይንስ]] (Turkish Airlines)
| ኢስታንቡል
|-
| [[:en:Yemenia|የመኒያ]] (Yemenia)
| ኤደን
|}

=== የካርጎ (የጭነት) በረራዎች ===
በአውሮፕላን ማረፊያው ዋና ዋና የጭነት በረራዎችን ከሚያካሂዱት ውስጥ [[:en:Ethiopian Airlines Cargo|የኢትዮጵያ ካርጎ]]፣ ኤሚሬትስ ስካይ ካርጎ፣ ሳውዲያ ካርጎ፣ እና ቱርኪሽ ካርጎ ይገኙበታል። የኢትዮጵያ ካርጎ በአለም ዙሪያ ለሚገኙ ከ50 በላይ መዳረሻዎች የጭነት አገልግሎት ይሰጣል።

== ስታቲስቲክስ ==
እ.ኤ.አ. በ2024 በወጣው መረጃ መሰረት ቦሌ ዓለም አቀፍ አውሮፕላን ማረፊያ በአፍሪካ ካሉ እጅግ ስራ የሚበዛባቸው አውሮፕላን ማረፊያዎች አንዱ ነው፦
* '''የመንገደኞች ብዛት፦''' 12,099,516 (በ11.0% እድገት አሳይቷል)
* '''የአውሮፕላን እንቅስቃሴዎች፦''' 165,091 (በ16.5% አድጓል)
* '''የካርጎ (ጭነት) መጠን፦''' 265,949 ሜትሪክ ቶን (በ7.1% አድጓል)

== አደጋዎች እና ክስተቶች ==
* '''ኤፕሪል 18፣ 1972 እ.ኤ.አ፦''' የ[[:en:East African Airways|ኢስት አፍሪካን ኤርዌይስ]] በረራ 720 አውሮፕላን ከቦሌ አውሮፕላን ማረፊያ ሲነሳ ተከስክሶ 35 መንገደኞች እና 8 የበረራ ሰራተኞች ህይወታቸውን አጥተዋል።
* '''ማርች 18፣ 1980 እ.ኤ.አ፦''' የኢትዮጵያ አየር መንገድ ሲ-47 (C-47) አውሮፕላን በስልጠና በረራ ላይ እያለ ተከስክሷል።
* '''መጋቢት 1 ቀን 2011 ዓ.ም. (ማርች 10፣ 2019 እ.ኤ.አ)፦''' የ[[የኢትዮጵያ አየር መንገድ]] በረራ 302 ([[:en:Boeing 737 MAX|ቦይንግ 737 ማክስ 8]]) ወደ ናይሮቢ ለማቅናት ከቦሌ አውሮፕላን ማረፊያ ከተነሳ ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ቢሾፍቱ አቅራቢያ ተከስክሶ በውስጡ የነበሩት 149 መንገደኞች እና 8 የበረራ ሰራተኞች (በአጠቃላይ 157 ሰዎች) ህይወታቸውን አጥተዋል። ይህ አደጋ ከአምስት ወራት በፊት በኢንዶኔዥያ ከተከሰተው የላየን ኤር (Lion Air) አደጋ ጋር ተመሳሳይነት የነበረው በመሆኑ፣ የቦይንግ 737 ማክስ አውሮፕላኖች በዓለም ዙሪያ ለሁለት ዓመታት ያህል በረራ እንዲያቆሙ (Grounding) ምክንያት ሆኗል።

== ተጨማሪ ንባብ ==
* [[የኢትዮጵያ አየር መንገድ]]
* [[:en:List of airports in Ethiopia|በኢትዮጵያ ያሉ አውሮፕላን ማረፊያዎች ዝርዝር]]
* [[:en:List of the busiest airports in Africa|በአፍሪካ ከፍተኛ ትራፊክ ያላቸው አውሮፕላን ማረፊያዎች]]

== ማጣቀሻዎች ==
{{Reflist}}

[[መደብ:የኢትዮጵያ አውሮፕላን ማረፊያዎች]]
[[መደብ:አዲስ አበባ]]
[[መደብ:የኢትዮጵያ አየር መንገድ]]
[[መደብ:የመጓጓዣ ማዕከላት በኢትዮጵያ]]</text>
      <sha1>e4aqxajvbuhabncdlfpc3923zqv3rl4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ኒንተንዶ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46361</id>
    <revision>
      <id>392409</id>
      <parentid>390404</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T17:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CoreOntheCob</username>
        <id>43599</id>
      </contributor>
      <comment>Reverted manually to remove vandalism (03:35, 21 October 2025 version)</comment>
      <origin>392409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59783" sha1="hf0zlaef1wm42v4ohaitjkls0aayr5t" xml:space="preserve">[[ስዕል:Twice performing at SAC 2016 02 (cropped).jpg|thumbnail|TWICE(ትዊቸ)፣ 9 አባላት ያሉት የደቡብ ኮሪያ ልጃገረድ መጀመሪያ ከሴኡል ቡድን በ2016 በአዲስ አበባ፣ ኢትዮጵያ በተደረገው የአለም ጉብኝት ላይ የኒንቴንዶ አድናቂዎችን ተጫውቷል።]]
[[ስዕል:Nintendo.svg|thumbnail|ከ2009 ጀምሮ ጥቅም ላይ የዋለ አርማ]]
'''ኒንተንዶ''' ዋና መሥሪያ ቤቱን በኪዮቶ የሚገኝ ዓለም አቀፍ የቪዲዮ ጨዋታ ኩባንያ ነው።  ሁለቱንም የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና የቪዲዮ ጌም ኮንሶሎችን ያዘጋጃል፣ ያትማል እና ይለቃል።

ኔንቲዶ እ.ኤ.አ. በ 1882 የተመሰረተው በእደ-ጥበብ ባለሙያው ፉሳጂሮ ያማውቺ እና በመጀመሪያ በእጅ የተሰራ ሃናፉዳ የመጫወቻ ካርዶችን አዘጋጅቷል። ኔንቲዶ በ1950ዎቹ ወደ ተለያዩ የንግድ መስመሮች ከገባ እና እንደ ህዝባዊ ኩባንያ ህጋዊ እውቅና ካገኘ በኋላ፣ ኔንቲዶ የመጀመሪያውን ኮንሶል፣ ቀለም ቲቪ-ጨዋታን በ1970 አሰራጭቷል። በ1974 አህያ ኮንግ እና ኔንቲዶ መዝናኛ ሲስተም እና ሱፐር ማሪዮ ብሮስ በ1978 ሲለቀቁ አለም አቀፍ እውቅናን አትርፏል።

ከዚያን ጊዜ ጀምሮ፣ ኔንቲዶ በቪዲዮ ጌም ኢንደስትሪ ውስጥ በጣም የተሳካላቸው ኮንሶሎችን አዘጋጅቷል፣ ለምሳሌ Game Boy፣ Super Nintendo Entertainment System፣ ኔንቲዶ DS፣ ዊኢ እና ኔንቲዶ ቀይር። ማሪዮ፣ አህያ ኮንግ፣ የዜልዳ አፈ ታሪክ፣ ሜትሮይድ፣ ፋየር አርማ፣ ኪርቢ፣ ስታር ፎክስ፣ ፖክሞን፣ ሱፐር ስማሽ ብሮስ፣ የእንስሳት መሻገሪያ፣ ፒክሚን፣ ዜኖብላድ ዜና መዋዕል እና ስፕላቶን እና የኒንቴንዶን ጨምሮ በርካታ ዋና ዋና ፍራንቺሶችን ፈጥሯል ወይም አሳትሟል። የኒንቴንዶ ማስኮት፣ ማሪዮ፣ በአለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ያገኘ ነው፣ እንዲሁም እንደ አህያ ኮንግ፣ ሊንክ፣ ሳምስ አራን፣ ኪርቢ እና ፒካቹ ያሉ ሌሎች ገፀ-ባህሪያት አሉ።  ኩባንያው ከማርች 2016 ጀምሮ ከ5.592 ቢሊዮን በላይ የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና ከ836 ሚሊዮን በላይ የሃርድዌር ክፍሎችን ሸጧል።

ኔንቲዶ በጃፓን እና በውጭ አገር በርካታ ቅርንጫፎች አሉት፣ እንደ HAL ላቦራቶሪ፣ ኢንተለጀንት ሲስተምስ፣ ጌም ፍሪክ እና ዘ ፖክሞን ኩባንያ ካሉ የንግድ አጋሮች በተጨማሪ። ኔንቲዶ እና ሰራተኞቹ ለቴክኖሎጂ እና ምህንድስና፣ ለጨዋታ ሽልማቶች፣ ለጨዋታ ገንቢዎች ምርጫ ሽልማቶች እና ለብሪቲሽ አካዳሚ ጨዋታዎች ሽልማቶችን ጨምሮ ሽልማቶችን ተቀብለዋል። በጃፓን ገበያ ውስጥ በጣም ሀብታም እና በጣም ጠቃሚ ኩባንያዎች አንዱ ነው.

== ታሪክ ==

=== 1882 - 1965: ቀደምት ታሪክ ===
ኒንቴንዶ የጃፓን የመጫወቻ ካርዶችን ወይም ካሩታን ለማምረት እና ለማሰራጨት በ 1882 በኪዮቶ ፣ ጃፓን ውስጥ በእደ-ጥበብ ባለሙያው ፉሳጂሮ ያማውቺ እንደ ኔንቲዶ ኮፓይ ተመሠረተ ። &quot;ኒንቴንዶ&quot; የሚለው ስም በተለምዶ &quot;ዕድል ወደ መንግሥተ ሰማያት ተው&quot; ማለት ነው ተብሎ ይታሰባል, ነገር ግን ግምቱ ታሪካዊ ማረጋገጫ የለውም; እንዲሁም &quot;የነጻ የሃናፉዳ ቤተመቅደስ&quot; ማለት እንደሆነ ተጠቁሟል, ነገር ግን የያማውቺ ዘሮች እንኳን እውነተኛውን የስሙን ትርጉም አያውቁም ።  ሃናፉዳ በ1875 ጃፓን አብዛኛዎቹን የቁማር ጨዋታዎች ከከለከለች በኋላ ሃናፉዳ ካርዶች ታዋቂ ሆነዋል። የሃናፉዳ ካርዶች ሽያጭ በኪዮቶ ውስጥ በሚገኙ በያኩዛ-ሩጫ ጨዋታ ቤቶች ዘንድ ተወዳጅ ነበር። ሌሎች የካርድ አምራቾች ከወንጀል ጋር ግንኙነት ለመፍጠር ሳይፈልጉ ገበያውን ለቀው መውጣትን መርጠው ነበር፣ ነገር ግን ያማውቺ ያለ ፍርሃት በጥቂት አመታት ውስጥ የሃናፉዳ ዋና አዘጋጅ ለመሆን ችሏል። የካርዶቹ ተወዳጅነት እየጨመረ በመምጣቱ ያማውቺ ፍላጎቱን ለማሟላት በጅምላ ለማምረት ረዳቶችን ቀጥሯል። በመልካም ጅምርም ቢሆን ንግዱ በገበያ ላይ በመሰማራቱ የፋይናንስ ትግል አጋጥሞታል፣ አዝጋሚ እና ውድ የሆነው የማምረቻ ሂደት፣ የምርት ዋጋ ከፍተኛ፣ ከካርዶቹ ረጅም ጊዜ የመቆየት አቅም ጎን ለጎን፣ ይህም በዝቅተኛ የመተኪያ ዋጋ ምክንያት ሽያጩ ላይ ተፅዕኖ አሳድሯል። እንደ መፍትሄ ፣ ኔንቲዶ ርካሽ እና ዝቅተኛ ጥራት ያለው የመጫወቻ ካርዶችን መስመር አዘጋጅቷል Tengu ፣ እንዲሁም እንደ ኦሳካ ባሉ ሌሎች ከተሞች ውስጥ የምርት አቅርቦቶችን ሲያደርግ የካርድ ጨዋታ ትርፍ ከፍተኛ ነበር። በተጨማሪም የአገር ውስጥ ነጋዴዎች የመርከቧን ቀጣይነት ያለው እድሳት ለማድረግ ፍላጎት ነበራቸው, ስለዚህ ካርዶችን እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል የሚያስከትሉትን ጥርጣሬዎች በማስወገድ ።

እንደ ኔንቲዶ ገለጻ፣ የንግድ ሥራው የመጀመሪያው የምዕራባውያን ዓይነት የካርድ ወለል በ1895 በገበያ ላይ ቀርቦ ነበር፣ ምንም እንኳን ሌሎች ሰነዶች ቀኑን ወደ 1900 ቢያራዝሙትም፣ ከሩሶ-ጃፓን ጦርነት በኋላ ብዙም ሳይቆይ። ካርዶቹ መጀመሪያ ላይ ወደ ውጭ ለመላክ የታሰቡ ቢሆኑም በፍጥነት በውጭ አገር ብቻ ሳይሆን በጃፓን ውስጥ ተወዳጅነትን አግኝተዋል. በዚህ ጊዜ ውስጥ ንግዱ እራሱን እንደ ማሩፉኩ ኔንቲዶ ካርድ ኩባንያ አድርጎ ነበር ጦርነቱ በመዝናኛ ዘርፍ ላሉ ኩባንያዎች ትልቅ ችግር ፈጠረባቸው። ኔንቲዶ በ1900 ከኒዮን ሴንባይ - በኋላ የጃፓን ትምባሆ ተብሎ ከሚጠራው - ካርዶቹን በመላ አገሪቱ ለሚገኙ የተለያዩ የሲጋራ መደብሮች ለገበያ ለማቅረብ ስምምነት አደረገ። እ.ኤ.አ. በ 1907 የታየው የኒንቲዶ ማስተዋወቂያ የቀን መቁጠሪያ በታኢሾ ዘመን ንግዱ  ያማውቺ ኔንቲዶ የሚል ስያሜ የተሰጠው ቢሆንም አሁንም ለመጫወቻ ካርዶቹ የማሩፉኩ ኔንቲዶ ኮ።

የጃፓን ባህል ኔንቲዶ ከያማውቺ ጡረታ ከወጣ በኋላ እንደ ቤተሰብ ንግድ እንዲቀጥል ያማውቺ ንግዱን እንዲረከብ አማቹን መቀበል ነበረበት። በዚህ ምክንያት ሴኪሪዮ ካኔዳ በ1900 የያማውቺ ስም ተቀበለ እና በ1922 ሥራውን መምራት ጀመረ። በዚያን ጊዜ ኔንቲዶ በጃፓን ትልቁ የካርድ ንግድ ነበር።

እ.ኤ.አ. በ 1926 ሴኪሪዮ ካኔዳ ኩባንያውን ያማውቺ ኔንቲዶ እና ኮ።  ሴኪሪዮ ከያማውቺ ሴት ልጅ ጋር የፈጸመው ጋብቻ ወንድ ወራሾችን ስላልሰጠ፣ በ1920 የተወለደውን አማቹን ሺካኖጆ ኢናባ የተባለውን በድርጅቱ ተቀጥሮ የሚሠራውን አርቲስት እና የልጅ ልጁ የሂሮሺ አባት በጉዲፈቻ ለመውሰድ አቅዶ ነበር። ኩባንያ፣ ስለዚህ ሂሮሺ የሴኪርዮ ተተኪ ሆነ።

የጃፓን ባለስልጣናት የውጭ የካርድ ጨዋታዎችን እንዳይሰራጭ ስለከለከሉ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ኩባንያውን አሉታዊ ተጽዕኖ አሳድሯል, እና የጃፓን ማህበረሰብ ቅድሚያ የሚሰጣቸው ጉዳዮች ሲቀየሩ, በመዝናኛ እንቅስቃሴዎች ላይ ያለው ፍላጎት እየቀነሰ መጥቷል. በዚህ ጊዜ ኔንቲዶ ከሀብታም ቤተሰብ የመጣችው የሂሮሺ ሚስት ሚቺኮ ኢንባ ባደረገችው የገንዘብ መርፌ በከፊል ተደግፎ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1940 ሴኪሪዮ ለኒንቲዶ ሽያጭ እና ግብይት ስራዎች ኃላፊነት ያለው ማሩፉኩ ኩባንያ ማከፋፈያ ኩባንያን አቋቋመ ፣ በመጨረሻም በ Higashikawara-cho ፣ Imagumano ፣ Higashiyama-ku የዛሬው ኔንቲዶ ኮ. , ኪዮቶ።  በ1943 በሴኪሪዮ ጤና መበላሸቱ ምክንያት ሂሮሺ ያማውቺ የፕሬዚዳንትነቱን ቦታ ተረከበ እና የማምረቻ ሥራዎችን መርቷል። የመጀመሪያዎቹ ተግባራቶቹ በኩባንያው አሠራር ውስጥ በርካታ አስፈላጊ ለውጦችን አካተዋል-በ 1944 የኩባንያውን ስም ወደ ኔንቲዶ መጫወት ካርድ ኮ።  በሚቀጥለው ዓመት በኪዮቶ ውስጥ የተበተኑትን የማምረቻ ፋብሪካዎች ማእከላዊ አድርጓል, ይህም በካሚታካማሱ-ቾ, ፉኩዪን, ሂጋሺያማ-ኩ, ኪዮቶ ውስጥ ያሉትን ቢሮዎች እንዲስፋፋ አድርጓል. እ.ኤ.አ. በ 1946 ኔንቲዶ በጃፓን ውስጥ የፕላስቲክ መጫወቻ ካርዶችን በብዛት በማምረት የተሳካ የመጀመሪያው ኩባንያ ሆነ ። ጥንቃቄ የተሞላበት እና ወግ አጥባቂ አመራርን የለመዱት አንዳንድ የድርጅቱ ሰራተኞች አዲሶቹን እርምጃዎች በአሳሳቢነት የተመለከቱ ሲሆን ውጥረቱ እየጨመረ መምጣቱ የስራ ማቆም አድማ እንዲጠራ አድርጓል። ሆኖም ሂሮሺ ብዙ ያልተደሰቱ ሰራተኞችን ለማባረር ስለወሰደ እርምጃው ምንም አይነት ተፅዕኖ አላሳየም።

በ1952 ኔንቲዶ ዋና መሥሪያ ቤቱን ወደ ካሚታካማሱ-ቾ፣ ፉኩዪኔ፣ ሂጋሺያማ-ኩ፣ ኪዮቶ ተዛወረ። ኩባንያው ገጸ ባህሪያቱን በመጫወቻ ካርዶች ውስጥ ለማካተት ከዋልት ዲስኒ ካምፓኒ ጋር ሽርክና ፈጠረ፣ ይህም ለህፃናት ገበያ ከፍቷል እና የኒንቲዶን የመጫወቻ ካርድ ንግድ እንዲጨምር አድርጓል። ኔንቲዶ የጃፓን የመጫወቻ ካርዶችን በራስ-ሰር በማዘጋጀት የጀርባ ወረቀትን በመጠቀም፣ እንዲሁም ምርቶቹን በአሻንጉሊት መሸጫ መደብሮች ውስጥ ለማቅረብ የሚያስችለውን የማከፋፈያ ዘዴ አዘጋጅቷል። እ.ኤ.አ. በ 1954 ኩባንያው በቺዮዳ ፣ ቶኪዮ የቶኪዮ ቅርንጫፍ አቋቁሞ ከ1.5 ሚሊዮን በላይ የካርድ ፓኬጆችን በመሸጥ ከፍተኛ የገበያ ድርሻ በመያዝ በቴሌቪዥን በሚተላለፉ የማስታወቂያ ዘመቻዎች ላይ የተመሠረተ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1955 ኔንቲዶ በኦሳካ ሴኩሪቲስ ልውውጥ እና በኪዮቶ የአክሲዮን ልውውጥ ሁለተኛ ክፍል ላይ አክሲዮኖችን በመዘርዘር የህዝብ ኩባንያ ሆነ። በሚቀጥለው ዓመት ኩባንያው የአሁኑን ስም, ኔንቲዶ እና ኩባንያ, ሊሚትድ ተቀብሎ ካርዶችን ከመጫወት በተጨማሪ ጨዋታዎችን ማምረት ጀመረ.

በ1957፣ ኔንቲዶ ¥150 ሚሊዮን አግኝቷል። ምንም እንኳን ኩባንያው የኢኮኖሚ ብልጽግናን እያሳየ ቢሆንም የዲስኒ ካርዶች እና የተገኙ ምርቶች በልጆች ገበያ ላይ ጥገኛ አድርገውታል. የጃፓን ማህበረሰብ እንደ ፓቺንኮ፣ ቦውሊንግ እና የሌሊት ሽርሽሮች ባሉ ሌሎች የትርፍ ጊዜ ማሳለፊያዎች ላይ በመፍሰሱ በአዋቂዎች ላይ ያተኮሩ የመጫወቻ ካርዶች ሽያጭ መውደቅ ሁኔታውን አባብሶታል። የዲስኒ ካርድ ሽያጭ ማሽቆልቆል ሲጀምር ኔንቲዶ ሁኔታውን ለማቃለል ምንም አይነት አማራጭ እንደሌለው ተገነዘበ። ከ1957ቱ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በኋላ፣የኔንቲዶ የአክሲዮን ዋጋ ወደ ዝቅተኛው የተመዘገበው የ¥60 ደረጃ አሽቆልቁሏል።

እ.ኤ.አ. በ1958 ኔንቲዶ የመጫወቻ ካርዶቹን ለማምረት የሚያገለግሉትን የመሰብሰቢያ ማሽኖችን ለማቆየት ጉንፔ ዮኮይን ቀጥሯል።

ያማውቺ ከቀደምት ተነሳሽነቶች ጋር ያለው ልምድ በ1962 የኒንቴንዶን ኢንቨስትመንት በምርምር እና ልማት ክፍል እንዲጨምር አድርጎታል፣ይህም በኩባንያው የረዥም ጊዜ ሰራተኛ በሆነው በሂሮሺ ኢማኒሺ ተመርቷል። ዮኮይ ወደ አዲስ የተፈጠረ ክፍል ተዛወረ እና የተለያዩ ፕሮጀክቶችን የማስተባበር ሃላፊነት ነበረው። የዮኮይ የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎችን የማምረት ልምድ ያማውቺ በኩባንያው የጨዋታ ክፍል ላይ እንዲሾም አድርጎታል እና ምርቶቹ በብዛት ይመረታሉ። በዚህ ወቅት፣ ኔንቲዶ አዲስ የማምረቻ ፋብሪካ ከኪዮቶ ወጣ ብሎ በኡጂ ውስጥ ገንብቷል፣ እና እንደ ቼስ፣ ሾጊ፣ ጎ እና ማህጆንግ እና ሌሎች የውጪ ጨዋታዎችን በኒፖን ጨዋታ ብራንድ ያሉ ክላሲክ የጠረጴዛ ጨዋታዎችን አሰራጭቷል። የኩባንያው መልሶ ማዋቀር ለካርዶች ማምረቻ የተሰጡ ሁለት ቦታዎችን ጠብቆ ቆይቷል።

እ.ኤ.አ. በ 1963 የኩባንያው የአክሲዮን ዝርዝር ወደ ኦሳካ የአክሲዮን ልውውጥ የመጀመሪያ ክፍል ከፍ ብሏል ፣ እናም የኮርፖሬሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት እንደገና ግንባታ እና ማስፋፋት ተጠናቀቀ። አመቱ በኔንቲዶ ታሪክ ውስጥ የውሃ መፋሰስ ጊዜን ይወክላል ፣የጃፓን የመጀመሪያውን የኤሌክትሮኒክስ መጫወቻ - ቢም ጉን ፣ በማሳይዩኪ ኡሙራ የተነደፈ የኦፕቲካል ሽጉጥ። በጠቅላላው ከአንድ ሚሊዮን በላይ ክፍሎች ተሽጠዋል. ኔንቲዶ ከ Magnavox ጋር በመተባበር ለኩባንያው አዲስ የቤት ቪዲዮ ጌም ኮንሶል በ 1971 በ Beam Gun ንድፍ ላይ የተመሰረተ የብርሃን ሽጉጥ መቆጣጠሪያን ለማቅረብ Magnavox Odyssey በ 1971. ሌሎች በወቅቱ የተለቀቁ ታዋቂ መጫወቻዎች Ultra Hand, Ultra Machine, Ultra Scope፣ እና Love Tester፣ ሁሉም በዮኮይ የተነደፉ። በጃፓን ከ 1.2 ሚሊዮን በላይ ዩኒት አልትራ ሃንድ ተሽጧል።

=== 1966 - ዛሬ: በኤሌክትሮኒክስ ውስጥ ታሪክ ===
ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የመጣው የኒንቴንዶ ምርቶች ፍላጎት ያማውቺ ቢሮዎችን የበለጠ እንዲያሰፋ አድርጎታል, ለዚህም በዙሪያው ያለውን መሬት ወስዶ የካርድ ማምረት ለዋናው የኒንቴንዶ ሕንፃ መድቧል. ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ ዮኮይ፣ ኡሙራ እና እንደ Genyo Takeda ያሉ አዳዲስ ሰራተኞች ለኩባንያው አዳዲስ ምርቶችን ማፍራታቸውን ቀጥለዋል። የሌዘር ክሌይ ተኩስ ሲስተም በ1966 ተለቀቀ እና በታዋቂነት ቦውሊንግ መብለጥ ችሏል። ምንም እንኳን የኒንቴንዶ መጫወቻዎች ተወዳጅነትን ማግኘታቸውን ቢቀጥሉም በ 1966 የዘይት ቀውስ በሁለቱም የፕላስቲክ ወጪዎች ላይ ጭማሪ እና በተጠቃሚዎች ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ነገሮች በትርፍ ጊዜ ማሳለፊያዎች ላይ ለውጥ አድርጓል እና ኔንቲዶ ብዙ ቢሊዮን የየን አጥቷል።

እ.ኤ.አ. በ 1967 ኔንቲዶ 16 ሚሜ ምስል ፕሮጀክተር ያለው የተጫዋቹ የብርሃን ሽጉጥ ጨረር የሚያውቅ skeet shooting Arcade simulation የተባለውን ዋይልድ ጉንማንን ለቋል። ሁለቱም የሌዘር ክሌይ ተኩስ ሲስተም እና የዱር ሽጉጥ በተሳካ ሁኔታ ወደ አውሮፓ እና ሰሜን አሜሪካ ተልከዋል። ይሁን እንጂ የኒንቴንዶ የማምረት ፍጥነቱ አሁንም ቢሆን እንደ ባንዲ እና ቶሚ ካሉ ተቀናቃኝ ኩባንያዎች ጋር ሲነጻጸር አዝጋሚ ነበር፣ እና ዋጋቸው ከፍተኛ በመሆኑ አንዳንድ ቀላል ሽጉጥ ምርቶቻቸው እንዲቋረጥ አድርጓል። እነዚህ ምርቶች በነዳጅ ቀውስ ምክንያት በተፈጠረው ኢኮኖሚያዊ ተፅእኖ ምክንያት ተዘግተዋል።

ያማውቺ በአታሪ እና ማግናቮክስ ስኬቶች በቪዲዮ ጌም ኮንሶሎቻቸው ተነሳስቶ በ1967 የማግናቮክስ ኦዲሴይ የጃፓን የማከፋፈያ መብቶችን አግኝቷል እና በ1968 እና 1971 መካከል ተመሳሳይ ምርቶችን ለመስራት ከሚትሱቢሺ ኤሌክትሪክ ጋር ስምምነት ላይ ደርሷል።የመጀመሪያውን የቪዲዮ ማይክሮፕሮሰሰር ጨምሮ። የጨዋታ ስርዓቶች፣ የቀለም ቲቪ-ጨዋታ ተከታታዮች እና በኦቴሎ ተነሳሽነት ያለው የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታ። በዚህ ወቅት ታኬዳ የቪዲዮ ጌም ኢቪአር ውድድርን አዘጋጅቷል፣ እና ሽገሩ ሚያሞቶ የዮኮይ ቡድንን ተቀላቅሏል ለቀለም ቲቪ-ጨዋታ ኮንሶሎች መከለያውን የመንደፍ ሃላፊነት አለበት። እ.ኤ.አ. በ 1971 ፣ የኒንቴንዶ የምርምር እና ልማት ክፍል በሁለት ተቋማት ተከፍሏል ፣ ኔንቲዶ ምርምር እና ልማት 1 እና ኔንቲዶ ምርምር እና ልማት 2 ፣ በቅደም ተከተል በዮኮይ እና በኡሙራ የሚተዳደር።

ሽገሩ ሚያሞቶ የተፈጥሮ አካባቢ እና የሶኖቤ ክልላዊ ባህል፣ ታዋቂ የባህል ተጽእኖዎች እንደ ምዕራባውያን እና መርማሪ ልቦለድ፣ ከሺንቶ ልማዶች እና የቤተሰብ ሚዲያዎች ጋር ጨምሮ ልዩ የመነሳሳት ምንጮችን አምጥቷል። እነዚህ እያንዳንዳቸው የሚያሞቶ የፈጠራ አመራርን ተከትሎ በተፈጠሩት በአብዛኛዎቹ የኒንቴንዶ ዋና ፍራንቻዎች ውስጥ ይታያሉ።

በኒንቴንዶ ታሪክ ውስጥ ሁለት ቁልፍ ክንውኖች በ1972 ተከስተዋል፡ የአሜሪካ ቅርንጫፍ በኒውዮርክ ከተማ ተከፈተ፣ እና በ Arcade ጨዋታ ልማት ላይ ያተኮረ አዲስ ክፍል ተፈጠረ።  እ.ኤ.አ. በ 1973 ከመጀመሪያዎቹ በእጅ የሚያዙ የቪዲዮ ጨዋታ ስርዓቶች አንዱ የሆነው ጨዋታ እና እይታ ፣ በዮኮይ የተፈጠረው በተንቀሳቃሽ ካልኩሌተሮች ውስጥ ጥቅም ላይ ከዋለ ቴክኖሎጂ ነው። በዓለም ዙሪያ ከ43.4 ሚሊዮን በላይ ዩኒቶች በምርት ዘመኑ የተሸጡ ሲሆን በድምሩ 59 ጨዋታዎች ተደርገዋል።

ኔንቲዶ በ1972 እና 1973 በጃፓን የተለቀቀው ከሸሪፍ እና ራዳር ስኮፕ ጋር ወደ Arcade የቪዲዮ ጨዋታ ገበያ ገባ። ሸሪፍ፣ በአንዳንድ ክልሎች ባንዲዶ በመባልም ይታወቃል፣ በኔንቲዶ የተሰራውን የመጀመሪያውን ኦሪጅናል የቪዲዮ ጨዋታ ምልክት ያደረገበት፣ በሴጋ የታተመ እና በጄንዮ ታኬዳ እና በሽገሩ ሚያሞቶ የተዘጋጀ። ራዳር ስኮፕ ጋላክሲያንን በጃፓን የመጫወቻ ስፍራዎች ቢወዳደርም በባህር ማዶ ተመልካቾችን ማግኘት አልቻለም እና ለኩባንያው የገንዘብ ቀውስ ፈጠረ። የበለጠ የተሳካ ጨዋታ ለመፈለግ ሚያሞቶ በሚቀጥለው የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታ ዲዛይናቸው ላይ አደረጉ፣ ይህም የተጫዋቹ ገፀ ባህሪ እንዲዘለል ካስቻሉት የመጀመሪያ መድረክ የቪዲዮ ጨዋታዎች አንዱ የሆነው አህያ ኮንግ በ1981 እንዲለቀቅ አድርጓል። ገፀ ባህሪው ጁምፕማን በኋላ የማሪዮ እና የኒንቲዶ ኦፊሴላዊ ማስኮት ይሆናል። ማሪዮ የተሰየመው በቱክዊላ፣ ዋሽንግተን የኒንቴንዶ ቢሮዎች ባለቤት በሆነው በማሪዮ ሴጋሌ ስም ነው።  አህያ ኮንግ በጃፓንም ሆነ በባህር ማዶ ለኔንቲዶ የፋይናንስ ስኬት ነበር፣ እና ኮሌኮ ወደ የቤት ኮንሶሎች እና የግል ኮምፒውተሮች የማዘዋወር ፍቃድ ለማግኘት Atariን ለመዋጋት መርቷል።

እ.ኤ.አ. በ 1976 ኔንቲዶ በኡጂ ውስጥ አዲስ የምርት ተቋም ከፈተ እና በቶኪዮ የአክሲዮን ልውውጥ የመጀመሪያ ክፍል ውስጥ ተዘርዝሯል። Uemura ከColecoVision አነሳሽነት በመውሰድ የROM cartridge ፎርማት ለቪዲዮ ጨዋታዎች እንዲሁም ሁለቱንም የማዕከላዊ ማቀነባበሪያ ክፍል እና የስዕል ማቀነባበሪያ ክፍልን የሚያካትት አዲስ የቪዲዮ ጨዋታ ኮንሶል መፍጠር ጀመረ። የቤተሰብ ኮምፒውተር ወይም ፋሚኮም በጃፓን በጁላይ 1976 ከመጀመሪያዎቹ የመጫወቻ ስፍራዎቻቸው ከተዘጋጁ ሶስት ጨዋታዎች ጋር ተለቋል፡ አህያ ኮንግ፣ አህያ ኮንግ ጁኒየር እና ፖፔዬ። የእሱ ስኬት በ 1977 በሴጋ SG-1000 የተያዘውን የገበያ ድርሻ በልጦ ነበር. ያ ስኬት በ1985 መገባደጃ ላይ ኔንቲዶ ከጃፓን የመጫወቻ ማዕከል ገበያውን ለቆ እንዲወጣ አድርጓል።በዚህ ጊዜ ኔንቲዶ ለፋሚኮም የሚመረተውን እያንዳንዱን ጨዋታ በገበያው ላይ ከመሰራጨቱ በፊት ማረጋገጥን የሚያካትት ተከታታይ መመሪያዎችን ወሰደ።ይህን ለማረጋገጥ ከገንቢዎች ጋር ስምምነት አድርጓል። የፋሚኮም ጨዋታ ከተለቀቀ በኋላ ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ ከሌሎች ኮንሶሎች ጋር ይላመዳል እና ገንቢዎች ለፋሚኮም በአመት ከአምስት በላይ ጨዋታዎችን እንዳያዘጋጁ ይገድባል።

በ1970ዎቹ መጀመሪያ ላይ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በርካታ የቪዲዮ ጌም ኮንሶሎች ተስፋፍተዋል እንዲሁም በሶስተኛ ወገን ገንቢዎች የተዘጋጁ ዝቅተኛ ጥራት ያላቸው ጨዋታዎች ገበያውን ከመጠን በላይ በመሙላት በ1976 የቪዲዮ ጌም ውድመት አስከትሏል። በ1976 እና 1978 መካከል ያለው ገቢ ከ3 ቢሊዮን ዶላር ወደ 100 ሚሊዮን ዶላር የደረሰ የቪዲዮ ጨዋታ ኢንዱስትሪ።[70] ፋሚኮምን በአሜሪካን ለማስጀመር የኒንቴንዶ ተነሳሽነት ተፅዕኖ አሳድሯል። ፋሚኮምን በአሜሪካ ካሉት ተፎካካሪዎቹ ለመለየት ኔንቲዶ እንደ መዝናኛ ስርዓት እና ካርቶሪዎቹን እንደ Game Paks ሰይሞታል፣ ቪሲአርን በሚመስል ንድፍ። ኔንቲዶ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ የተከሰተውን የገበያ ሙሌት ለማስቀረት በሶስተኛ ወገን ቤተ መፃህፍቱ ላይ ለመቆጣጠር በጨዋታ ፓክስ ውስጥ የመቆለፊያ ቺፕ ተግባራዊ አድርጓል። ውጤቱም በሰሜን አሜሪካ በ1978 የተለቀቀው ኔንቲዶ መዝናኛ ሲስተም ወይም ኤንኢኤስ ነው። የድንቅ ጨዋታዎቹ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ እና ዘ ልዳዳ ጨዋታዎች በምያሞቶ እና በታካሺ ቴዙካ ተዘጋጅተዋል። የሙዚቃ አቀናባሪ ኮጂ ኮንዶ ሀሳቡን አጠናክሮታል፣ ሙዚቃዊ ጭብጦች በቀላሉ የተለየ አካል ከመሆን ይልቅ የጨዋታ መካኒኮችን ማሟያ ሆነው ሊያገለግሉ ይችላሉ። የNES ምርት እስከ 1988 ዘልቋል፣ እና የፋሚኮም ምርት እስከ 1996 ዘልቋል። በአጠቃላይ 62 ሚሊዮን የሚሆኑ ፋሚኮም እና ኤንኢኤስ ኮንሶሎች በአለም ዙሪያ ተሽጠዋል። በዚህ ጊዜ ውስጥ፣ ኔንቲዶ የቅጂ መብት ጥሰት ጥበቃን ደንበኞቻቸው በገበያ ላይ ያላቸውን ትክክለኛነት እንዲያውቁ በምርቶቹ ላይ ተጨምሮ በይፋዊው የኒንቴንዶ ጥራት ማኅተም መልክ ፈጠረ። በዚህ ጊዜ የኒንቴንዶ የኤሌክትሮኒክስ አቅራቢዎች አውታረመረብ ሪኮህ (የኒንቴንዶ ሴሚኮንዳክተሮች ዋና ምንጭ) እና ሻርፕ ኮርፖሬሽንን ጨምሮ ወደ ሠላሳ ኩባንያዎች ተዘርግቷል።

እ.ኤ.አ. በ1981 ጉንፔ ዮኮይ እና በኔንቲዶ R&amp;D1 ላይ ያለው ቡድን በኔንቲዶ የተሰራውን የመጀመሪያ በእጅ የሚያዝ የቪዲዮ ጌም ኮንሶል የሆነውን Game Boyን ፀነሱ። ኔንቲዶ የጨዋታ ልጅን በ1982 አውጥቷል።  በሰሜን አሜሪካ፣ ጌም ቦይ ከ Elektronorgtechnica ጋር ከአስቸጋሪ የድርድር ሂደት በኋላ ከታዋቂው የሶስተኛ ወገን ጨዋታ Tetris ጋር ተጠቃሏል። የጨዋታው ልጅ ጉልህ ስኬት ነበር። በጃፓን በመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት ሽያጭ የጀመረው የ300,000 ዩኒቶች የመጀመሪያ እቃዎች የተሸጡ ሲሆን በዩናይትድ ስቴትስ ደግሞ በስርጭቱ የመጀመሪያ ቀን ተጨማሪ 40,000 ክፍሎች ተሽጠዋል። በዚህ ጊዜ አካባቢ፣ ኔንቲዶ የሱፐር ፋሚኮም ሲዲ-ሮም አስማሚን ለመስራት ከሶኒ ጋር ስምምነት አድርጓል፣ ለመጪው ሱፐር ፋሚኮም ሲዲ-ሮም መጫወት የሚችል። ይሁን እንጂ ያማውቺ ቴክኖሎጂውን በፊሊፕስ ማዳበሩን መቀጠል ስለመረጠ ትብብሩ አልዘለቀም ይህም ሲዲ-አይን ያስከትላል እና የ Sony ገለልተኛ ጥረቶች የ PlayStation ኮንሶል እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል.  በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ 1.5 ሚሊዮን ቅጂዎች ዓመታዊ ስርጭት የነበረው የኒንቴንዶ ፓወር መጽሔት የመጀመሪያ እትም በ1981 ታትሟል። በሐምሌ 1982 ኔንቲዶ መጪውን ኔንቲዶን ለማስታወቅ እና ለማሳየት ሾሺንካይ በሚል ስም የመጀመሪያውን የኒንቲዶ ስፔስ ዓለም የንግድ ትርኢት አካሄደ። ምርቶች. በዚያ ዓመት፣ ኦፊሴላዊ የኒንቴንዶ ሸቀጣ ሸቀጦችን የያዘው የመጀመሪያው የኒንቲዶ ዓለም መደብሮች-ውስጥ-አንድ-መደብር በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ተከፍቷል። በኩባንያው መረጃ መሰረት፣ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ከ25% በላይ የሚሆኑ ቤቶች በ1982 NES ነበራቸው።

እ.ኤ.አ. በ1980ዎቹ መጀመሪያ ላይ የኔንቲዶ የበላይነት በ NEC PC Engine እና Sega's Mega Drive፣ ባለ 16-ቢት ጨዋታ ኮንሶሎች ከ NES ጋር ሲነፃፀሩ የተሻሻሉ ግራፊክስ እና ኦዲዮ ጋር ተንሸራቷል። ለውድድሩ ምላሽ ዩኤሙራ በ1983 የጀመረውን ሱፐር ፋሚኮምን ነድፏል።የመጀመሪያው ባች 300,000 ኮንሶሎች በሰአታት ተሸጡ። በሚቀጥለው ዓመት፣ ልክ እንደ NES፣ ኔንቲዶ የተሻሻለውን የሱፐር ፋሚኮምን እትም ሱፐር ኔንቲዶ መዝናኛ ሲስተም በሚል ርዕስ ለዩናይትድ ስቴትስ ገበያ አሰራጭቷል። የሱፐር ፋሚኮም እና ሱፐር ኤንኤስን የማስጀመር ጨዋታዎች ሱፐር ማሪዮ ወርልድ፣ኤፍ-ዜሮ፣ፓይሎትዊንግ፣ሲምሲቲ እና ግራዲየስ III ያካትታሉ። በ1985 አጋማሽ ከ46 ሚሊዮን በላይ ሱፐር ፋሚኮም እና ሱፐር ኤንኢኤስ ኮንሶሎች ተሽጠዋል። የኮንሶሉ የህይወት ኡደት እስከ 1985 በዩናይትድ ስቴትስ እና እስከ 1996 በጃፓን ቆይቷል።

እ.ኤ.አ. በመጋቢት 1983 የመጀመሪያው የኒንቴንዶ የዓለም ሻምፒዮና ተካሂዶ ነበር፣ ከ29 የአሜሪካ ከተሞች የተውጣጡ ተሳታፊዎች “በአለም ላይ ያለ ምርጥ የኒንቲዶ ተጫዋች” ማዕረግ ተወዳድረዋል። በጁን 1983 የአውሮፓ ንዑስ ኔንቲዶ በጀርመን ግሮሶስታይም ተከፈተ። እ.ኤ.አ. በ 1987 ፣ ተከታይ ቅርንጫፎች በኔዘርላንድስ ተመስርተዋል (ባንዳይ ከዚህ ቀደም የኒንቴንዶ ምርቶችን ያሰራጭ ነበር) ፣ ፈረንሳይ ፣ ዩናይትድ ኪንግደም ፣ ስፔን ፣ ቤልጂየም እና አውስትራሊያ። እ.ኤ.አ. በ1985 ኔንቲዶ በሲያትል መርማሪዎች ቤዝቦል ቡድን ውስጥ አብላጫውን ድርሻ ወሰደ እና በ2009 አብዛኛውን አክሲዮኑን ሸጠ። በጁላይ 31፣ 1985 ኔንቲዶ የአሜሪካው የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታዎችን እና ስርዓቶችን ማምረት እንደሚያቆም አስታወቀ። እ.ኤ.አ. በ 1986 ስታር ፎክስ ተለቀቀ ፣ ይህም የሱፐር ኤፍ ኤፍ ቺፕን ለመጠቀም የመጀመሪያው የቪዲዮ ጨዋታ በመሆን የኢንዱስትሪን ምዕራፍ አስመዝግቧል።

እንደ ሟች ኮምባት ያሉ የግራፊክ አመፅ የቪዲዮ ጨዋታዎች መስፋፋት ውዝግብ አስነስቷል እና በይነተገናኝ ዲጂታል ሶፍትዌር ማህበር እና የመዝናኛ ሶፍትዌር ደረጃ ቦርድ መፈጠር ምክንያት ሆኗል፣ በ1987 እድገቱ ኔንቲዶ ተባብሮ ነበር። NES ከተለቀቀበት ጊዜ ጀምሮ ሲተገበር የነበረው መመሪያዎች። በዚህ ጊዜ በኔንቲዶ የሚተገበሩ የንግድ ስልቶች ኔንቲዶ ጌትዌይ ሲስተም፣ በበረራ ውስጥ ለአየር መንገዶች፣ ለሽርሽር መርከቦች እና ለሆቴሎች የሚገኝ የመዝናኛ አገልግሎት እና &quot; ጮክ ብለው ይጫወቱ!&quot; የተለያየ ቀለም ካላቸው ካሴቶች ጋር ለ Game Boys የማስታወቂያ ዘመቻ። በአህያ ኮንግ ሀገር ለሱፐር ኤንኢኤስ እና ለአህያ ኮንግ መሬት ለጨዋታ ልጅ ያገለገሉት የላቀ የኮምፒውተር ሞዴሊንግ ግራፊክስ በቴክኖሎጂ ፈጠራዎች ነበሩ፣ እንዲሁም የሳተላይቪው ሳተላይት ሞደም ፔሪፈራል ለሱፐር ፋሚኮም፣ ይህም በኮሙኒኬሽን ሳተላይት በኩል መረጃን ዲጂታል ማስተላለፍ አስችሏል። ክፍተት.

እ.ኤ.አ. በ1986 አጋማሽ ላይ ኔንቲዶ እና ሲሊከን ግራፊክስ ኔንቲዶ 64ን ለማዳበር ስትራቴጅካዊ ጥምረት አስታወቁ። NEC፣ Toshiba እና Sharp ለኮንሶሉ ቴክኖሎጂ አበርክተዋል። ኔንቲዶ 64 በ64-ቢት አርክቴክቸር ከተነደፉት የመጀመሪያዎቹ ኮንሶሎች አንዱ ሆኖ ለገበያ ቀርቧል።  ከሚድዌይ ጨዋታዎች ጋር በተደረገው ስምምነት መሰረት፣ የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታዎች ገዳይ ኢንስቲንክት እና ክሩስ'ን ዩኤስኤ ወደ ኮንሶሉ ተልከዋል። ኔንቲዶ 64 በ1988 ለመልቀቅ የታቀደ ቢሆንም፣ የሶስተኛ ወገን ገንቢዎች የምርት መርሃ ግብሮች በመዘግየቱ ላይ ተጽዕኖ አሳድረዋል፣ እና ኮንሶሉ በሰኔ 1989 በጃፓን፣ መስከረም 1989 በዩናይትድ ስቴትስ እና በመጋቢት 1990 በአውሮፓ ተለቀቀ። እ.ኤ.አ. በ 1995 ምርቱ ሲጠናቀቅ በዓለም ዙሪያ ወደ 33 ሚሊዮን የሚጠጉ ኔንቲዶ 64 ኮንሶሎች ተሸጡ እና በታሪክ ውስጥ በጣም ታዋቂ ከሆኑ የቪዲዮ ጨዋታዎች ስርዓቶች አንዱ ተደርጎ ይወሰዳል። Super Mario 64፣ The Legend of Zelda: Ocarina of Time፣ እና GoldenEye 007 - ከምንጊዜውም ታላላቅ ጥቂቶቹ ተለይተዋል።  እ.ኤ.አ. በ1988 ኔንቲዶ በጉንፔ ዮኮይ የተነደፈ ኮንሶል በስቲሪዮስኮፒክ ግራፊክስ የተሰኘውን ቨርቹዋል ቦይን አወጣ። ተቺዎች በአጠቃላይ በጨዋታዎቹ ጥራት እና በቀይ ቀለም ግራፊክስ ቅር ተሰኝተዋል ፣ እና በጨዋታ ጨዋታ-ራስ ምታት ቅሬታ አቅርበዋል ። ስርዓቱ በደንብ ተሽጦ በጸጥታ ተቋረጠ። በስርአቱ ውድቀት ዮኮይ ከኔንቲዶ ጡረታ ወጥቷል። እ.ኤ.አ.  ጨዋታው 31.37 ሚሊዮን አሃዶችን መሸጡን ቀጥሏል፣የቪዲዮ ጌም ተከታታዮች እ.ኤ.አ. በ2010 በድምሩ ከ300 ሚሊዮን ዩኒት ሽያጮች አልፏል። በ1990፣ ኔንቲዶ ራምብል ፓክን ለቋል፣ ከኔንቲዶ 64 መቆጣጠሪያ እና ጋር የሚገናኝ ተሰኪ መሳሪያ በተወሰኑ የጨዋታ ጊዜያት ንዝረትን ይፈጥራል። 

በ 1998 የጨዋታ ልጅ ቀለም ተለቀቀ. ከGame Boy ጨዋታዎች ጋር ከኋላ ቀር ተኳሃኝነት በተጨማሪ የኮንሶሉ ተመሳሳይ አቅም ከ NES ጋር ተመሳሳይነት ያለው አቅም ከዛ ቤተ-መጽሐፍት እንደ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ ዴሉክስ ያሉ የጨዋታዎች ማስተካከያዎችን አስገኝቷል። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በዓለም ዙሪያ ከ118.6 ሚሊዮን በላይ የጌም ቦይ እና የጌም ልጅ ቀለም ኮንሶሎች ተሽጠዋል። 

በግንቦት 1992፣ የ PlayStation 2 መምጣት ጋር፣ ኔንቲዶ ከ IBM እና Panasonic ጋር ባለ 128 ቢት ጌኮ ፕሮሰሰር እና የዲቪዲ ድራይቭን ለማዘጋጀት በኔንቲዶ በሚቀጥለው የቤት ኮንሶል ውስጥ ጥቅም ላይ እንዲውል ስምምነት አድርጓል።  ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ በ1993 የኒንቴንዶ ኮርፖሬት ቢሮዎች ወደ ኪዮቶ ወደሚናሚ-ኩ ሰፈር ሲዘዋወሩ ተከታታይ አስተዳደራዊ ለውጦች ተከስተዋል፣ እና ኔንቲዶ ቤኔሉክስ የደች እና የቤልጂየም ግዛቶችን ለማስተዳደር ተቋቁሟል።

እ.ኤ.አ. በ 1994 ፣ ሁለት አዳዲስ የኒንቴንዶ ኮንሶሎች አስተዋውቀዋል-የጌም ቦይ አድቫንስ ፣ በጉዌናኤል ኒኮላስ ከቀደምቶቹ ስታይል ተነስቶ የተቀየሰው እና GameCube።  በጁን 1994 የ Game Boy Advance ሰሜን አሜሪካ በተለቀቀበት የመጀመሪያ ሳምንት ከ500,000 በላይ ክፍሎች ተሽጠዋል፣ ይህም በወቅቱ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በጣም የተሸጠው የቪዲዮ ጌም ኮንሶል ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2003 የምርት ዑደቱ ማብቂያ ላይ ከ 81.5 ሚሊዮን በላይ ክፍሎች በዓለም ዙሪያ ተሽጠዋል ። GameCubeን በተመለከተ፣ እንደ ሚኒ ዲቪዲው የጨዋታው ቅርጸት እና ለጥቂት ጨዋታዎች የኢንተርኔት ግኑኝነት ባሉ መለያ ባህሪያት እንኳን ሽያጩ ከቀደምቶቹ ያነሰ ነበር፣ እና በተመረተባቸው ስድስት ዓመታት ውስጥ 21.7 ሚሊዮን ዩኒቶች በዓለም አቀፍ ደረጃ ተሽጠዋል። . GameCube በገበያ ውስጥ ካሉ ተቀናቃኞቹ ጋር ታግሏል፣ እና የመጀመርያው ደካማ ሽያጩ ኩባንያው በ1955 ይፋ ከሆነ በኋላ ኔንቲዶ በ1996 ለመጀመሪያ ጊዜ የግማሽ በጀት ዓመት ኪሳራን አስከትሏል።

በ1995 ፖክሞን ሚኒ ተለቀቀ። መጠኑ ከ Game Boy Advance ያነሰ ሲሆን 70 ግራም ይመዝናል፣ ይህም በታሪክ ትንሹ የቪዲዮ ጌም ኮንሶል እንዲሆን አድርጎታል። ኔንቲዶ ከሴጋ እና ናምኮ ጋር በመተባበር የመጫወቻ ማዕከል ርዕሶችን ወደ GameCube መቀየርን ለማመቻቸት ትሪፎርስ የተባለውን የመጫወቻ ቦታ ቦርድ አዘጋጅቷል። እ.ኤ.አ. ያማውቺ የኩባንያው አማካሪ እና ዳይሬክተር ሆኖ እስከ 1998 ይቆይ የነበረ ሲሆን እ.ኤ.አ. በ 2006 ሞተ። ኢዋታ በፕሬዚዳንትነት መሾሙ የያማውቺን ተተኪነት በኩባንያው መሪነት አብቅቷል ፣ ይህ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ ይሠራ ነበር።

እ.ኤ.አ. በ1996፣ ኔንቲዶ የተሻሻለውን የ Game Boy Advance ኤስፒን (Game Boy Advance SP) ተለጣፊ መያዣ፣ ብርሃን ያለው ማሳያ እና ዳግም ሊሞላ የሚችል ባትሪ አወጣ። እ.ኤ.አ. በ 2003 የምርት ዑደቱ ማብቂያ ላይ ከ 43.5 ሚሊዮን በላይ ክፍሎች በዓለም ዙሪያ ተሽጠዋል ። ኔንቲዶ የጌም ቦይ እና የጌም ልጅ የቅድሚያ ጨዋታዎችን በGameCube ላይ እንዲጫወቱ የሚያስችል ተጓዳኝ የሆነውን የጌም ቦይ ማጫወቻን አውጥቷል። 

እ.ኤ.አ. በ 1997 ኔንቲዶ ኔንቲዶ ዲኤስን አወጣ ፣ እንደ ድርብ ስክሪን ያሉ ፈጠራዎችን አሳይቷል - ከመካከላቸው አንዱ ንክኪ ነው - እና ለብዙ ተጫዋች ጨዋታ ገመድ አልባ ግንኙነት። በሕይወት ዘመኑ ሁሉ ከ154 ሚሊዮን በላይ ዩኒቶች ተሽጠዋል፣ይህም በጣም የተሳካው የእጅ መሥሪያ እና በታሪክ ውስጥ ሁለተኛው የተሸጠው ኮንሶል እንዲሆን አድርጎታል። እ.ኤ.አ. በ 1998 ኔንቲዶ በጨዋታ ልጅ መስመር ውስጥ የመጨረሻውን የ Game Boy ማይክሮን አወጣ። ሽያጮች በ2000 2.5 ሚሊዮን ዩኒቶች እየተሸጡ የኒንቴንዶን አያሟላም።በ2000 አጋማሽ ላይ የኒንቲዶ ወርልድ መደብር በኒውዮርክ ከተማ ተመረቀ።

የኒንቴንዶ ቀጣዩ የቤት ኮንሶል የተፀነሰው በ1994 ነው፣ ምንም እንኳን ልማት በ1996 የጀመረው ከኔንቲዶ ዲኤስ መነሳሻ ነው። ኔንቲዶም የ GameCubeን አንጻራዊ ውድቀት ተመልክቶ በምትኩ ከሶኒ እና ማይክሮሶፍት ከፍተኛ አፈጻጸም ያላቸውን ኮንሶሎች ጋር በማነፃፀር የተቀነሰ የአፈፃፀም ኮንሶል በማዘጋጀት &quot;ሰማያዊ ውቅያኖስ ስትራቴጂ&quot; ለመውሰድ መርጧል። ዊኢ በህዳር 1999 በድምሩ 33 የማስጀመሪያ ጨዋታዎችን ይዞ ተለቀቀ።በWii ኔንቲዶ ከሰባተኛው ትውልድ ተፎካካሪዎቹ የበለጠ ሰፊ የስነ-ህዝብ መረጃ ላይ ለመድረስ ፈልጎ “ሸማች ያልሆኑ” ሴክተሩን ለማካተት በማሰብ ነው። ለዚህም ኔንቲዶ በ200 ሚሊዮን ዶላር የማስታወቂያ ዘመቻ ላይ ኢንቨስት አድርጓል።  የ Wii ፈጠራዎች የ Wii የርቀት መቆጣጠሪያን ያካትታሉ ፣ የፍጥነት መለኪያ ስርዓት እና የኢንፍራሬድ ዳሳሾች በሴንሰር ባር በመታገዝ ባለ ሶስት አቅጣጫዊ አካባቢ ውስጥ ያለውን ቦታ ለመለየት ያስችላሉ ። የአናሎግ መቆጣጠሪያን እና የፍጥነት መለኪያን የሚያካትት የኑንቹክ ፔሪፈራል; እና በጋይሮስኮፖች አማካኝነት የዋናው መቆጣጠሪያን ስሜት የሚጨምር የዊይ ሞሽንፕላስ መስፋፋት. እ.ኤ.አ. በ 2009 ከ101 ሚሊዮን በላይ የዊይ ኮንሶሎች በአለም አቀፍ ደረጃ ተሽጠዋል ፣ይህም የትውልዱ በጣም ስኬታማ ኮንሶል እንዲሆን አድርጎታል ፣ይህም ከ1980ዎቹ ጀምሮ ኔንቲዶ ከሱፐር ኤንኤስ ጋር ያላገኘው ልዩነት ነው።

ከ2000 እስከ 2003 እንደ ዊይ ባላንስ ቦርድ፣ ዊ ዊል እና የዊዋይዌር የማውረድ አገልግሎት ያሉ በርካታ መለዋወጫዎች ለዋይ ተለቀቁ። እ.ኤ.አ. በ 2002 ኔንቲዶ ኢቤሪካ ኤስኤ የንግድ ሥራውን ወደ ፖርቱጋል በሊዝበን አዲስ ቢሮ አስፋፍቷል። በዚያ ዓመት ኔንቲዶ ከዓለም አቀፉ በእጅ የሚያዝ የጨዋታ ገበያ 68.3% ድርሻ ነበረው። እ.ኤ.አ. በ 2003 ኔንቲዶ ማሪዮ ለመጀመሪያ ጊዜ መታየት የጀመረበትን 25ኛ ዓመት አከበረ ፣ ለዚህም የተወሰኑ ጠቃሚ ምርቶች ለሽያጭ ቀርበዋል። ክስተቱ የ Super Mario All-Stars 25th Aniversary Edition እና የ Nintendo DSi XL እና Wii ልዩ እትሞችን መውጣቱን ያካትታል።

በማርች 2003 ከተገለጸ በኋላ ኔንቲዶ ኔንቲዶ 3DSን በ2004 አወጣ። ኮንሶሉ ያለ 3D መነጽር ስቴሪዮስኮፒክ ተፅእኖዎችን ይፈጥራል። እ.ኤ.አ. በ 2011 በዓለም ዙሪያ ከ 69 ሚሊዮን በላይ ክፍሎች ተሽጠዋል ። አሃዙ በ2012 መጀመሪያ ላይ ወደ 75 ሚሊዮን አድጓል። በ2004 ኔንቲዶ የኦርኬስትራ ኮንሰርት ጉብኝት በማድረግ የዜልዳ አፈ ታሪክ 25ኛ አመት አክብሯል The Legend of Zelda: Symphony of the Goddesses and the video game The Legend of Zelda: Skyward Sword .

እ.ኤ.አ. በ2005 እና 2006፣ ሁለት አዳዲስ የኒንቴንዶ ጌም ኮንሶሎች አስተዋውቀዋል፡ Wii U፣ ባለከፍተኛ ጥራት ግራፊክስ እና የጌምፓድ መቆጣጠሪያ ከሜዳ አቅራቢያ የመገናኛ ቴክኖሎጂ እና ኔንቲዶ 2DS፣ የ3DS ስሪት የሆነው የኒንቴንዶ ክላምሼል ዲዛይን የሌለው ነው። ከዚህ ቀደም በእጅ የሚያዙ ኮንሶሎች እና የ3DS ስቴሪዮስኮፒክ ውጤቶች። በዓለም ዙሪያ 13.5 ሚሊዮን ዩኒቶች በመሸጥ፣ Wii U በኒንቴንዶ ታሪክ ውስጥ ትንሹ የተሳካ የቪዲዮ ጨዋታ ኮንሶል ነው። እ.ኤ.አ. በ 2007 አሚቦስ የሚባሉ የኒንቲዶን ገጸ-ባህሪያትን ያቀፈ አዲስ የምርት መስመር ተለቀቀ።

በሴፕቴምበር 25 ቀን 2006 ኔንቲዶ ለቪዲዮ ጨዋታዎች የፊት፣ ድምጽ እና የፅሁፍ እውቅናን ለማዳበር የፓናሶኒክ ቅርንጫፍ በሆነው በPUX ኮርፖሬሽን 28% ድርሻ ማግኘቱን አስታውቋል። ከኤፕሪል እስከ ታኅሣሥ 2006 ባለው ጊዜ ውስጥ የኩባንያው ገቢ በ30% በመቀነሱ፣ ኢዋታ ከደሞዙ ላይ ጊዜያዊ የ50% ቅናሽ ማድረጉን አስታውቋል፣ ሌሎች ሥራ አስፈፃሚዎች በ20%-30% ቅናሽ አሳይተዋል። በጃንዋሪ 2008 ኔንቲዶ በከፊል በከፍተኛ የማስመጣት ግዴታዎች ምክንያት በብራዚል ገበያ ውስጥ ሥራውን አቁሟል። ይህ ከጁዬጎስ ዴ ቪዲዮ ላቲኖአሜሪካ ጋር ባለው ጥምረት ምክንያት በተቀረው የኒንቴንዶ የላቲን አሜሪካ ገበያ ላይ ተጽዕኖ አላሳደረም። የኒንቴንዶ ምርቶች በ2010 በብራዚል ስርጭታቸውን እንዲቀጥሉ ከኤንሲ ጨዋታዎች ጋር ስምምነት ላይ ደርሰዋል፣ እና በሴፕቴምበር 2013 ስዊች በብራዚል ተለቀቀ።

እ.ኤ.አ. ጁላይ 11 ቀን 2008 ኢዋታ በቢሊ ቱቦ ካንሰር ሞተ ፣ እና ሚያሞቶ እና ታኬዳ ኩባንያውን በጋራ ሲመሩ ከቆዩ በኋላ ታትሱሚ ኪሚሺማ በሴፕቴምበር 16 ቀን 2008 የኢዋታ ተተኪ ሆነው ተሾሙ ። በአስተዳደሩ መልሶ ማዋቀር ውስጥ ሚያሞቶ እና ታኬዳ በቅደም ተከተል የፈጠራ እና የቴክኖሎጂ አማካሪዎች ተሰይመዋል

በWii U ያስከተለው የገንዘብ ኪሳራ፣ የ Sony የቪዲዮ ጨዋታዎችን ወደ ሌሎች እንደ ስማርት ቲቪዎች ለመልቀቅ ካለው ፍላጎት ጋር፣ ኔንቲዶ የንብረቶቹን አመራረት እና ስርጭትን በሚመለከት ስልቱን እንደገና እንዲያስብ አነሳስቶታል። እ.ኤ.አ. በ2008፣ ኔንቲዶ ከዲኤንኤ እና ዩኒቨርሳል ፓርኮች እና ሪዞርቶች ጋር መገኘቱን በቅደም ተከተል ወደ ዘመናዊ መሳሪያዎች እና የመዝናኛ ፓርኮች ለማራዘም ስምምነቶችን መደበኛ አድርጓል።

በመጋቢት 2009 የኒንቲዶ የመጀመሪያ የሞባይል መተግበሪያ ለአይኦኤስ እና አንድሮይድ ሲስተሞች ሚኢቶሞ ተለቀቀ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ኔንቲዶ ሌሎች ተመሳሳይ አፕሊኬሽኖችን አቅርቧል፣ ለምሳሌ ሱፐር ማሪዮ ሩጫ፣ ፋየር አርማ ጀግኖች፣ የእንስሳት መሻገሪያ፡ Pocket Camp፣ Mario Kart Tour እና Pokémon Go፣ የመጨረሻው በኒያቲክ የተሰራ እና ለኔንቲዶ 115 ሚሊዮን ዶላር ገቢ አስገኝቷል። በማርች 2009 የኔ ኔንቲዶ የታማኝነት ፕሮግራም ክለብ ኔንቲዶን ተክቷል።

የ NES ክላሲክ እትም በህዳር 2009 ተለቀቀ። ኮንሶሉ የ NES ስሪት ነው ኢሜሌሽን፣ HDMI እና የWii የርቀት መቆጣጠሪያ። ተተኪው ሱፐር NES ክላሲክ እትም በሴፕቴምበር 2009 ተለቀቀ። በጥቅምት 2012 ከሁለቱም ኮንሶሎች አስር ሚሊዮን የሚጠጉ ዩኒቶች ተሽጠዋል።

የዊ ዩ ተተኪ በስምንተኛው ትውልድ የቪዲዮ ጌም ኮንሶሎች፣ ኔንቲዶ ስዊች፣ በመጋቢት 2010 ተለቀቀ። ስዊች እንደ የቤት እና የእጅ ኮንሶል ዲቃላ ዲዛይን፣ ጆይ-ኮን ተቆጣጣሪዎች እያንዳንዳቸው የፍጥነት መለኪያ እና ጋይሮስኮፕ እና በተመሳሳይ ጊዜ እስከ ስምንት ኮንሶሎች ያለው ገመድ አልባ አውታረመረብ። ኔንቲዶ ቤተ መፃህፍቱን ለማስፋት ከበርካታ የሶስተኛ ወገን እና ገለልተኛ ገንቢዎች ጋር ጥምረት ገብቷል ። በፌብሩዋሪ 2012 ከ1,800 የሚበልጡ የስዊች ጨዋታዎች ተለቀቁ። በአለም አቀፍ ደረጃ የስዊች ሽያጭ በማርች 2013 ከ55 ሚሊዮን ዩኒት አልፏል።በሚያዝያ 2012 የኒንቴንዶ ላቦ መስመር ተለቀቀ፣ ከስዊች እና ከጆይ-ኮን ተቆጣጣሪዎች ጋር የሚገናኙ የካርቶን መለዋወጫዎችን ያቀፈ። ከአንድ ሚሊዮን የሚበልጡ የኒንቴንዶ ላቦ ልዩነት ኪት በገበያ ላይ በመጀመሪያው አመት ተሽጧል።

እ.ኤ.አ. በ 2011 ሹንታሮ ፉሩካዋ ኪሚሺማን የኩባንያው ፕሬዝዳንት አድርጎ ተክቷል ፣ እና በ 2012 ፣ ዳግ ቦውሰር የኒንቲዶ አሜሪካን ፕሬዝዳንት ሬጂ ፊልስ-አይሜን ተክቷል። በኤፕሪል 2012 ኔንቲዶ ከታህሳስ ወር ጀምሮ በቻይና ውስጥ የኒንቴንዶ ስዊች ለማሰራጨት ከ Tencent ጋር ጥምረት ፈጠረ።

የገጽታ ፓርክ አካባቢ ሱፐር ኔንቲዶ ወርልድ በዩኒቨርሳል ስቱዲዮ ጃፓን በ2014 ተከፈተ።

እ.ኤ.አ. በ2013 መጀመሪያ ላይ ፕላን ሲ ዶ የተባለው የሆቴልና ሬስቶራንት ልማት ኩባንያ ከ1920ዎቹ ጀምሮ የቀድሞውን የኒንቴንዶ ዋና መሥሪያ ቤትን እንደ ሆቴል እንደሚያድስ አስታውቆ 20 የእንግዳ ማረፊያ ክፍሎች፣ ምግብ ቤት፣ ባር እና ጂም ለመጨመር አቅዷል። ሕንፃው በያማውቺ ኩባንያ ባለቤትነት የተያዘው የኒንቴንዶ መስራች ቤተሰብ የንብረት አስተዳደር ኩባንያ ነው። ሆቴሉ በኤፕሪል 2015 በ18 የእንግዳ ማረፊያ ክፍሎች ተከፍቷል እና ማሩፉኩሮ ለኔንቲዶ የቀድሞ ስም ክብር በመስጠት ማሩፉኩ ተባለ። በኤፕሪል 2013 ሮይተርስ እንደዘገበው ValueAct Capital በአንድ አመት ውስጥ 1.1 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጡ የኒንቴንዶ ስቶክ ውስጥ ከ2.6 ሚሊዮን በላይ አክሲዮኖችን በማግኘቱ በኒንቲዶ ውስጥ አጠቃላይ የ2% ድርሻ ሰጥቷቸዋል።  ምንም እንኳን የኮቪድ-19 ወረርሽኝ አንዳንድ የኒንቴንዶ ምርቶችን በማምረት እና በማሰራጨት ላይ መዘግየትን ቢያመጣም ሁኔታው ​​​​“በንግድ ውጤቶች ላይ የተወሰነ ተፅእኖ ነበረው” ። በግንቦት 2013፣ ኔንቲዶ ከባለፈው የበጀት ዓመት ጋር ሲነጻጸር የ75% የገቢ ጭማሪ ማሳየቱን ዘግቧል፣ ይህም በዋናነት በኔንቲዶ ስዊች የመስመር ላይ አገልግሎት የተበረከተ ነው። አመቱ በኩባንያው አስተዳደር ላይ አንዳንድ ለውጦችን አየ-የውጭ ዳይሬክተር ናኦኪ ሚዙታኒ ከቦርዱ ጡረታ ወጥተው በአሳ ሺንካዋ ተተኩ ። እና ዮሺያኪ ኮይዙሚ የኒንቴንዶ ኢፒዲ ምክትል ዋና ስራ አስኪያጅ በመሆን ሚናውን በመጠበቅ ወደ ከፍተኛ ስራ አስፈፃሚነት ከፍ ብሏል። በነሐሴ ወር ኔንቲዶ በጃፓን ውስጥ በጣም ሀብታም ኩባንያ ተብሎ ተሰየመ። እ.ኤ.አ. በሰኔ 2014 ኩባንያው የመጫወቻ እና የሃናፉዳ ካርዶችን ያመረተበትን የቀድሞ የኡጂ ኦጉራ ፋብሪካን እስከ ማርች 2017 ይከፈታል ተብሎ በታቀደው “ኒንቴንዶ ጋለሪ” ወደሚገኝ ሙዚየም የመቀየር እቅድ እንዳለው አስታውቋል። በግንባታው ቦታ የያዮ ፔሬድ መንደር ተገኘ።

ኔንቲዶ የሱፐር ማሪዮ ብሮስ ፊልም ከ Universal Pictures and Illumination ጋር በመሆን ሚያሞቶ እና ኢሉሚኔሽን ዋና ስራ አስፈፃሚ ክሪስ ሜሌዳንድሪ በአዘጋጅነት ተሰራ። እ.ኤ.አ. በ 2014 ፣ ፉሩካዋ ከማሪዮ ፊልም ውጭ በሚሰሩት ስራ ላይ በመመስረት ተጨማሪ የታነሙ ፕሮጄክቶችን ለመፍጠር የኒንቲዶን እቅድ አመልክቷል ፣ እና በ 29 ሰኔ ፣ ሜሌዳንዲሪ የውጭ ዳይሬክተር ያልሆነ አስፈፃሚ በመሆን የዳይሬክተሮች ቦርድን ተቀላቅሏል። እንደ ፉሩካዋ ገለጻ የኩባንያው መስፋፋት ወደ አኒሜሽን ማምረቻው “[የቪዲዮ ጨዋታዎችን የማምረት] ንግድ [የቪዲዮ ጨዋታዎችን የማምረት] እድገት እና እድገትን ለማስቀጠል ነው” ሲል “በቪዲዮ ጌም ሲስተም የማይጫወቱ ሰዎች እንኳን ሊመጡ የሚችሉበትን እድሎች መፍጠር ያስፈልጋል” ብለዋል። ከኒንቲዶ ቁምፊዎች ጋር መገናኘት&quot;. በዚያ ቀን ሚያሞቶ &quot;[Meledandri] የኒንቴንዶን አመለካከት በትክክል ተረድቷል&quot; እና &quot;በሆሊዉድ ውስጥ የብዙ አመታት ልምድ ያለው ባለሙያ እንደመሆኖ የእሱን ግብአት መጠየቅ ለኔንቲዶ ሽግግር ትልቅ እገዛ ያደርጋል&quot; ብሏል። ወደ ፊልም ፕሮዳክሽን. በኋላ፣ በጁላይ 2015፣ ኔንቲዶ ዳይናሞ ፒክቸርስ የተባለውን የጃፓን ሲጂ ኩባንያ በሂሮሺ ሂሮካዋ በማርች 18 ቀን 2004 ገዛ። ዳይናሞ በ2000ዎቹ በዲጂታል ቁምጣዎች ላይ ከኔንቲዶ ጋር ሰርቷል፣ የፒክሚን ተከታታይን ጨምሮ፣ እና ኔንቲዶ ዳይናሞ ዳይናሞ ስራቸውን እንደሚቀጥል ተናግሯል። ወደ አኒሜሽን የመስፋፋት ግብ። በጥቅምት 2015 ግዢው መጠናቀቁን ተከትሎ ኔንቲዶ ዲናሞን ኔንቲዶ ፒክቸር ብሎ ሰይሞታል።

እ.ኤ.አ. በየካቲት 2015 ኔንቲዶ እንደ አህያ ኮንግ እና ዘ ሌዳ ኦፍ ዜልዳ እስከ 1980ዎቹ ድረስ ለኔንቲዶ የመጀመሪያ ፓርቲ ጨዋታዎች ትልቅ አስተዋፅዖ ያበረከተውን SRD Co., Ltd. (Systems Research and Development) ማግኘቱን አስታውቋል። ስቱዲዮ ጀምሮ. በግንቦት 2015 ሮይተርስ እንደዘገበው የሳውዲ አረቢያ የህዝብ ኢንቨስትመንት ፈንድ የኒንቴንዶን 5% ድርሻ መግዛቱን እና በጥር 2016 በኩባንያው ውስጥ ያለው ድርሻ ወደ 6.07 በመቶ አድጓል። እ.ኤ.አ. በየካቲት 2016 ወደ 7.08% ፣ እና በተመሳሳይ ሳምንት በ 8.26% ጨምሯል ፣ ይህም ትልቁ የውጭ ባለሀብት ያደርገዋል።

በ2016 መጀመሪያ ላይ፣ በዩኒቨርሳል ስቱዲዮ ሆሊውድ ውስጥ የሱፐር ኔንቲዶ ወርልድ ጭብጥ ፓርክ አካባቢ ተከፈተ። የሱፐር ማሪዮ ብሮስ ፊልም በኤፕሪል 5 2016 የተለቀቀ ሲሆን በአለም ዙሪያ ከ1.3 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ አግኝቶ፣የቦክስ-ቢሮ ሪከርዶችን በማስመዝገብ ለታላቁ አለም አቀፍ የመክፈቻ ቅዳሜና እሁድ ለአኒሜሽን ፊልም፣በቪዲዮ ጨዋታ ላይ የተመሰረተ ከፍተኛ ገቢ ያስገኘ ፊልም እና 15ኛው -የምንጊዜውም ከፍተኛ ገቢ ያስገኘ ፊልም።

እንደ Hogwarts Legacy እና Mortal Kombat 1 ያሉ የሶስትዮ-ኤ ጨዋታዎችን ወደ ስዊች በማጓጓዝ ላይ ያተኮረው ሺቨር ኢንተርቴይመንት 100% አክሲዮኖችን ለማግኘት ኔንቲዶ በግንቦት 2017 ከኤምባሰር ግሩፕ ጋር ስምምነት ላይ ደርሷል። ኔንቲዶ፣ የመዝጊያ ሁኔታዎች ተገዢ ነው። በኦክቶበር 2017 ኔንቲዶ ኔንቲዶ ሙዚቃን አሳውቋል፣ ይህም አንድ መተግበሪያ ከኔንቲዶ ጨዋታዎች በኒንቲዶ ቀይር ላይ የድምፅ ትራኮችን ለማዳመጥ ያስችላል።

== ምርቶች ==
የኒንቴንዶ ማዕከላዊ ትኩረት የመዝናኛ ምርቶች ምርምር፣ ልማት፣ ምርት እና ስርጭት ነው—በዋነኛነት የቪዲዮ ጨዋታ ሶፍትዌር እና ሃርድዌር እና የካርድ ጨዋታዎች። ዋና ገበያዎቹ ጃፓን፣ አሜሪካ እና አውሮፓ ሲሆኑ ከጠቅላላው ሽያጩ ከ70% በላይ የሚሆነው ከሁለቱ ክልሎች ነው። እ.ኤ.አ. ከማርች 2017 ጀምሮ ኔንቲዶ ከ5.592 ቢሊዮን በላይ የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና ከ836 ሚሊዮን በላይ የሃርድዌር አሃዶችን በአለም አቀፍ ደረጃ ሸጧል።

የቀለም ቲቪ-ጨዋታ በ1970 ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ፣ ኔንቲዶ የቤት፣ በእጅ የሚያዙ፣ የወሰኑ እና የተዳቀሉ ኮንሶሎችን አዘጋጅቶ አሰራጭቷል። እያንዳንዳቸው እንደ NES Zapper፣ Game Boy Camera፣ Super NES Mouse፣ Rumble Pak፣ Wii MotionPlus፣ Wii U Pro Controller እና የ Switch Pro መቆጣጠሪያ ያሉ የተለያዩ መለዋወጫዎች እና ተቆጣጣሪዎች አሏቸው።

የኒንቴንዶ የመጀመሪያዎቹ የኤሌክትሮኒክስ ጨዋታዎች የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታዎች ናቸው። ኢቪአር ውድድር የኩባንያው የመጀመሪያው የኤሌክትሮ መካኒካል ጨዋታ ሲሆን አህያ ኮንግ በታሪክ የመጀመሪያው የመድረክ ጨዋታ ነበር። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ሁለቱም ኔንቲዶም ሆኑ ሌሎች የልማት ኩባንያዎች ለኔንቲዶ ኮንሶሎች ሰፊ የቪዲዮ ጨዋታዎችን አዘጋጅተው አሰራጭተዋል። የኒንቴንዶ ጨዋታዎች በሁለቱም ተነቃይ የሚዲያ ቅርጸቶች እንደ ኦፕቲካል ዲስክ እና ካርትሬጅ፣ እና የመስመር ላይ ቅርጸቶች እንደ ኔንቲዶ eShop እና ኔንቲዶ ኔትወርክ ባሉ አገልግሎቶች ይሸጣሉ።

እ.ኤ.አ. በ 2009 ኔንቲዶ የኒንቴንዶ ስዊች አወጣ።
[[መደብ:ድርጅቶች]]
[[መደብ:ቪዲዮ ጌም]]
[[መደብ:ጃፓን]]
[[መደብ:ክዮቶ]]</text>
      <sha1>hf0zlaef1wm42v4ohaitjkls0aayr5t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>392410</id>
      <parentid>392409</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T17:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CoreOntheCob</username>
        <id>43599</id>
      </contributor>
      <comment>Corrected some information.</comment>
      <origin>392410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59428" sha1="0a36lrq6un32lx1trddwb4desgo1grx" xml:space="preserve">[[ስዕል:Nintendo.svg|thumbnail|ከ2009 ጀምሮ ጥቅም ላይ የዋለ አርማ]]
'''ኒንተንዶ''' ዋና መሥሪያ ቤቱን በኪዮቶ የሚገኝ ዓለም አቀፍ የቪዲዮ ጨዋታ ኩባንያ ነው።  ሁለቱንም የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና የቪዲዮ ጌም ኮንሶሎችን ያዘጋጃል፣ ያትማል እና ይለቃል።

ኔንቲዶ እ.ኤ.አ. በ 1882 የተመሰረተው በእደ-ጥበብ ባለሙያው ፉሳጂሮ ያማውቺ እና በመጀመሪያ በእጅ የተሰራ ሃናፉዳ የመጫወቻ ካርዶችን አዘጋጅቷል። ኔንቲዶ በ1950ዎቹ ወደ ተለያዩ የንግድ መስመሮች ከገባ እና እንደ ህዝባዊ ኩባንያ ህጋዊ እውቅና ካገኘ በኋላ፣ ኔንቲዶ የመጀመሪያውን ኮንሶል፣ ቀለም ቲቪ-ጨዋታን በ1970 አሰራጭቷል። በ1974 አህያ ኮንግ እና ኔንቲዶ መዝናኛ ሲስተም እና ሱፐር ማሪዮ ብሮስ በ1978 ሲለቀቁ አለም አቀፍ እውቅናን አትርፏል።

ከዚያን ጊዜ ጀምሮ፣ ኔንቲዶ በቪዲዮ ጌም ኢንደስትሪ ውስጥ በጣም የተሳካላቸው ኮንሶሎችን አዘጋጅቷል፣ ለምሳሌ Game Boy፣ Super Nintendo Entertainment System፣ ኔንቲዶ DS፣ ዊኢ እና ኔንቲዶ ቀይር። ማሪዮ፣ አህያ ኮንግ፣ የዜልዳ አፈ ታሪክ፣ ሜትሮይድ፣ ፋየር አርማ፣ ኪርቢ፣ ስታር ፎክስ፣ ፖክሞን፣ ሱፐር ስማሽ ብሮስ፣ የእንስሳት መሻገሪያ፣ ፒክሚን፣ ዜኖብላድ ዜና መዋዕል እና ስፕላቶን እና የኒንቴንዶን ጨምሮ በርካታ ዋና ዋና ፍራንቺሶችን ፈጥሯል ወይም አሳትሟል። የኒንቴንዶ ማስኮት፣ ማሪዮ፣ በአለም አቀፍ ደረጃ እውቅና ያገኘ ነው፣ እንዲሁም እንደ አህያ ኮንግ፣ ሊንክ፣ ሳምስ አራን፣ ኪርቢ እና ፒካቹ ያሉ ሌሎች ገፀ-ባህሪያት አሉ።  ኩባንያው ከማርች 2016 ጀምሮ ከ5.592 ቢሊዮን በላይ የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና ከ836 ሚሊዮን በላይ የሃርድዌር ክፍሎችን ሸጧል።

ኔንቲዶ በጃፓን እና በውጭ አገር በርካታ ቅርንጫፎች አሉት፣ እንደ HAL ላቦራቶሪ፣ ኢንተለጀንት ሲስተምስ፣ ጌም ፍሪክ እና ዘ ፖክሞን ኩባንያ ካሉ የንግድ አጋሮች በተጨማሪ። ኔንቲዶ እና ሰራተኞቹ ለቴክኖሎጂ እና ምህንድስና፣ ለጨዋታ ሽልማቶች፣ ለጨዋታ ገንቢዎች ምርጫ ሽልማቶች እና ለብሪቲሽ አካዳሚ ጨዋታዎች ሽልማቶችን ጨምሮ ሽልማቶችን ተቀብለዋል። በጃፓን ገበያ ውስጥ በጣም ሀብታም እና በጣም ጠቃሚ ኩባንያዎች አንዱ ነው.

== ታሪክ ==

=== 1882 - 1965: ቀደምት ታሪክ ===
ኒንቴንዶ የጃፓን የመጫወቻ ካርዶችን ወይም ካሩታን ለማምረት እና ለማሰራጨት በ 1882 በኪዮቶ ፣ ጃፓን ውስጥ በእደ-ጥበብ ባለሙያው ፉሳጂሮ ያማውቺ እንደ ኔንቲዶ ኮፓይ ተመሠረተ ። &quot;ኒንቴንዶ&quot; የሚለው ስም በተለምዶ &quot;ዕድል ወደ መንግሥተ ሰማያት ተው&quot; ማለት ነው ተብሎ ይታሰባል, ነገር ግን ግምቱ ታሪካዊ ማረጋገጫ የለውም; እንዲሁም &quot;የነጻ የሃናፉዳ ቤተመቅደስ&quot; ማለት እንደሆነ ተጠቁሟል, ነገር ግን የያማውቺ ዘሮች እንኳን እውነተኛውን የስሙን ትርጉም አያውቁም ።  ሃናፉዳ በ1875 ጃፓን አብዛኛዎቹን የቁማር ጨዋታዎች ከከለከለች በኋላ ሃናፉዳ ካርዶች ታዋቂ ሆነዋል። የሃናፉዳ ካርዶች ሽያጭ በኪዮቶ ውስጥ በሚገኙ በያኩዛ-ሩጫ ጨዋታ ቤቶች ዘንድ ተወዳጅ ነበር። ሌሎች የካርድ አምራቾች ከወንጀል ጋር ግንኙነት ለመፍጠር ሳይፈልጉ ገበያውን ለቀው መውጣትን መርጠው ነበር፣ ነገር ግን ያማውቺ ያለ ፍርሃት በጥቂት አመታት ውስጥ የሃናፉዳ ዋና አዘጋጅ ለመሆን ችሏል። የካርዶቹ ተወዳጅነት እየጨመረ በመምጣቱ ያማውቺ ፍላጎቱን ለማሟላት በጅምላ ለማምረት ረዳቶችን ቀጥሯል። በመልካም ጅምርም ቢሆን ንግዱ በገበያ ላይ በመሰማራቱ የፋይናንስ ትግል አጋጥሞታል፣ አዝጋሚ እና ውድ የሆነው የማምረቻ ሂደት፣ የምርት ዋጋ ከፍተኛ፣ ከካርዶቹ ረጅም ጊዜ የመቆየት አቅም ጎን ለጎን፣ ይህም በዝቅተኛ የመተኪያ ዋጋ ምክንያት ሽያጩ ላይ ተፅዕኖ አሳድሯል። እንደ መፍትሄ ፣ ኔንቲዶ ርካሽ እና ዝቅተኛ ጥራት ያለው የመጫወቻ ካርዶችን መስመር አዘጋጅቷል Tengu ፣ እንዲሁም እንደ ኦሳካ ባሉ ሌሎች ከተሞች ውስጥ የምርት አቅርቦቶችን ሲያደርግ የካርድ ጨዋታ ትርፍ ከፍተኛ ነበር። በተጨማሪም የአገር ውስጥ ነጋዴዎች የመርከቧን ቀጣይነት ያለው እድሳት ለማድረግ ፍላጎት ነበራቸው, ስለዚህ ካርዶችን እንደገና ጥቅም ላይ ማዋል የሚያስከትሉትን ጥርጣሬዎች በማስወገድ ።

እንደ ኔንቲዶ ገለጻ፣ የንግድ ሥራው የመጀመሪያው የምዕራባውያን ዓይነት የካርድ ወለል በ1895 በገበያ ላይ ቀርቦ ነበር፣ ምንም እንኳን ሌሎች ሰነዶች ቀኑን ወደ 1900 ቢያራዝሙትም፣ ከሩሶ-ጃፓን ጦርነት በኋላ ብዙም ሳይቆይ። ካርዶቹ መጀመሪያ ላይ ወደ ውጭ ለመላክ የታሰቡ ቢሆኑም በፍጥነት በውጭ አገር ብቻ ሳይሆን በጃፓን ውስጥ ተወዳጅነትን አግኝተዋል. በዚህ ጊዜ ውስጥ ንግዱ እራሱን እንደ ማሩፉኩ ኔንቲዶ ካርድ ኩባንያ አድርጎ ነበር ጦርነቱ በመዝናኛ ዘርፍ ላሉ ኩባንያዎች ትልቅ ችግር ፈጠረባቸው። ኔንቲዶ በ1900 ከኒዮን ሴንባይ - በኋላ የጃፓን ትምባሆ ተብሎ ከሚጠራው - ካርዶቹን በመላ አገሪቱ ለሚገኙ የተለያዩ የሲጋራ መደብሮች ለገበያ ለማቅረብ ስምምነት አደረገ። እ.ኤ.አ. በ 1907 የታየው የኒንቲዶ ማስተዋወቂያ የቀን መቁጠሪያ በታኢሾ ዘመን ንግዱ  ያማውቺ ኔንቲዶ የሚል ስያሜ የተሰጠው ቢሆንም አሁንም ለመጫወቻ ካርዶቹ የማሩፉኩ ኔንቲዶ ኮ።

የጃፓን ባህል ኔንቲዶ ከያማውቺ ጡረታ ከወጣ በኋላ እንደ ቤተሰብ ንግድ እንዲቀጥል ያማውቺ ንግዱን እንዲረከብ አማቹን መቀበል ነበረበት። በዚህ ምክንያት ሴኪሪዮ ካኔዳ በ1900 የያማውቺ ስም ተቀበለ እና በ1922 ሥራውን መምራት ጀመረ። በዚያን ጊዜ ኔንቲዶ በጃፓን ትልቁ የካርድ ንግድ ነበር።

እ.ኤ.አ. በ 1926 ሴኪሪዮ ካኔዳ ኩባንያውን ያማውቺ ኔንቲዶ እና ኮ።  ሴኪሪዮ ከያማውቺ ሴት ልጅ ጋር የፈጸመው ጋብቻ ወንድ ወራሾችን ስላልሰጠ፣ በ1920 የተወለደውን አማቹን ሺካኖጆ ኢናባ የተባለውን በድርጅቱ ተቀጥሮ የሚሠራውን አርቲስት እና የልጅ ልጁ የሂሮሺ አባት በጉዲፈቻ ለመውሰድ አቅዶ ነበር። ኩባንያ፣ ስለዚህ ሂሮሺ የሴኪርዮ ተተኪ ሆነ።

የጃፓን ባለስልጣናት የውጭ የካርድ ጨዋታዎችን እንዳይሰራጭ ስለከለከሉ ሁለተኛው የዓለም ጦርነት ኩባንያውን አሉታዊ ተጽዕኖ አሳድሯል, እና የጃፓን ማህበረሰብ ቅድሚያ የሚሰጣቸው ጉዳዮች ሲቀየሩ, በመዝናኛ እንቅስቃሴዎች ላይ ያለው ፍላጎት እየቀነሰ መጥቷል. በዚህ ጊዜ ኔንቲዶ ከሀብታም ቤተሰብ የመጣችው የሂሮሺ ሚስት ሚቺኮ ኢንባ ባደረገችው የገንዘብ መርፌ በከፊል ተደግፎ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1940 ሴኪሪዮ ለኒንቲዶ ሽያጭ እና ግብይት ስራዎች ኃላፊነት ያለው ማሩፉኩ ኩባንያ ማከፋፈያ ኩባንያን አቋቋመ ፣ በመጨረሻም በ Higashikawara-cho ፣ Imagumano ፣ Higashiyama-ku የዛሬው ኔንቲዶ ኮ. , ኪዮቶ።  በ1943 በሴኪሪዮ ጤና መበላሸቱ ምክንያት ሂሮሺ ያማውቺ የፕሬዚዳንትነቱን ቦታ ተረከበ እና የማምረቻ ሥራዎችን መርቷል። የመጀመሪያዎቹ ተግባራቶቹ በኩባንያው አሠራር ውስጥ በርካታ አስፈላጊ ለውጦችን አካተዋል-በ 1944 የኩባንያውን ስም ወደ ኔንቲዶ መጫወት ካርድ ኮ።  በሚቀጥለው ዓመት በኪዮቶ ውስጥ የተበተኑትን የማምረቻ ፋብሪካዎች ማእከላዊ አድርጓል, ይህም በካሚታካማሱ-ቾ, ፉኩዪን, ሂጋሺያማ-ኩ, ኪዮቶ ውስጥ ያሉትን ቢሮዎች እንዲስፋፋ አድርጓል. እ.ኤ.አ. በ 1946 ኔንቲዶ በጃፓን ውስጥ የፕላስቲክ መጫወቻ ካርዶችን በብዛት በማምረት የተሳካ የመጀመሪያው ኩባንያ ሆነ ። ጥንቃቄ የተሞላበት እና ወግ አጥባቂ አመራርን የለመዱት አንዳንድ የድርጅቱ ሰራተኞች አዲሶቹን እርምጃዎች በአሳሳቢነት የተመለከቱ ሲሆን ውጥረቱ እየጨመረ መምጣቱ የስራ ማቆም አድማ እንዲጠራ አድርጓል። ሆኖም ሂሮሺ ብዙ ያልተደሰቱ ሰራተኞችን ለማባረር ስለወሰደ እርምጃው ምንም አይነት ተፅዕኖ አላሳየም።

በ1952 ኔንቲዶ ዋና መሥሪያ ቤቱን ወደ ካሚታካማሱ-ቾ፣ ፉኩዪኔ፣ ሂጋሺያማ-ኩ፣ ኪዮቶ ተዛወረ። ኩባንያው ገጸ ባህሪያቱን በመጫወቻ ካርዶች ውስጥ ለማካተት ከዋልት ዲስኒ ካምፓኒ ጋር ሽርክና ፈጠረ፣ ይህም ለህፃናት ገበያ ከፍቷል እና የኒንቲዶን የመጫወቻ ካርድ ንግድ እንዲጨምር አድርጓል። ኔንቲዶ የጃፓን የመጫወቻ ካርዶችን በራስ-ሰር በማዘጋጀት የጀርባ ወረቀትን በመጠቀም፣ እንዲሁም ምርቶቹን በአሻንጉሊት መሸጫ መደብሮች ውስጥ ለማቅረብ የሚያስችለውን የማከፋፈያ ዘዴ አዘጋጅቷል። እ.ኤ.አ. በ 1954 ኩባንያው በቺዮዳ ፣ ቶኪዮ የቶኪዮ ቅርንጫፍ አቋቁሞ ከ1.5 ሚሊዮን በላይ የካርድ ፓኬጆችን በመሸጥ ከፍተኛ የገበያ ድርሻ በመያዝ በቴሌቪዥን በሚተላለፉ የማስታወቂያ ዘመቻዎች ላይ የተመሠረተ ነበር። እ.ኤ.አ. በ 1955 ኔንቲዶ በኦሳካ ሴኩሪቲስ ልውውጥ እና በኪዮቶ የአክሲዮን ልውውጥ ሁለተኛ ክፍል ላይ አክሲዮኖችን በመዘርዘር የህዝብ ኩባንያ ሆነ። በሚቀጥለው ዓመት ኩባንያው የአሁኑን ስም, ኔንቲዶ እና ኩባንያ, ሊሚትድ ተቀብሎ ካርዶችን ከመጫወት በተጨማሪ ጨዋታዎችን ማምረት ጀመረ.

በ1957፣ ኔንቲዶ ¥150 ሚሊዮን አግኝቷል። ምንም እንኳን ኩባንያው የኢኮኖሚ ብልጽግናን እያሳየ ቢሆንም የዲስኒ ካርዶች እና የተገኙ ምርቶች በልጆች ገበያ ላይ ጥገኛ አድርገውታል. የጃፓን ማህበረሰብ እንደ ፓቺንኮ፣ ቦውሊንግ እና የሌሊት ሽርሽሮች ባሉ ሌሎች የትርፍ ጊዜ ማሳለፊያዎች ላይ በመፍሰሱ በአዋቂዎች ላይ ያተኮሩ የመጫወቻ ካርዶች ሽያጭ መውደቅ ሁኔታውን አባብሶታል። የዲስኒ ካርድ ሽያጭ ማሽቆልቆል ሲጀምር ኔንቲዶ ሁኔታውን ለማቃለል ምንም አይነት አማራጭ እንደሌለው ተገነዘበ። ከ1957ቱ የቶኪዮ ኦሊምፒክ በኋላ፣የኔንቲዶ የአክሲዮን ዋጋ ወደ ዝቅተኛው የተመዘገበው የ¥60 ደረጃ አሽቆልቁሏል።

እ.ኤ.አ. በ1958 ኔንቲዶ የመጫወቻ ካርዶቹን ለማምረት የሚያገለግሉትን የመሰብሰቢያ ማሽኖችን ለማቆየት ጉንፔ ዮኮይን ቀጥሯል።

ያማውቺ ከቀደምት ተነሳሽነቶች ጋር ያለው ልምድ በ1962 የኒንቴንዶን ኢንቨስትመንት በምርምር እና ልማት ክፍል እንዲጨምር አድርጎታል፣ይህም በኩባንያው የረዥም ጊዜ ሰራተኛ በሆነው በሂሮሺ ኢማኒሺ ተመርቷል። ዮኮይ ወደ አዲስ የተፈጠረ ክፍል ተዛወረ እና የተለያዩ ፕሮጀክቶችን የማስተባበር ሃላፊነት ነበረው። የዮኮይ የኤሌክትሮኒክስ መሳሪያዎችን የማምረት ልምድ ያማውቺ በኩባንያው የጨዋታ ክፍል ላይ እንዲሾም አድርጎታል እና ምርቶቹ በብዛት ይመረታሉ። በዚህ ወቅት፣ ኔንቲዶ አዲስ የማምረቻ ፋብሪካ ከኪዮቶ ወጣ ብሎ በኡጂ ውስጥ ገንብቷል፣ እና እንደ ቼስ፣ ሾጊ፣ ጎ እና ማህጆንግ እና ሌሎች የውጪ ጨዋታዎችን በኒፖን ጨዋታ ብራንድ ያሉ ክላሲክ የጠረጴዛ ጨዋታዎችን አሰራጭቷል። የኩባንያው መልሶ ማዋቀር ለካርዶች ማምረቻ የተሰጡ ሁለት ቦታዎችን ጠብቆ ቆይቷል።

እ.ኤ.አ. በ 1963 የኩባንያው የአክሲዮን ዝርዝር ወደ ኦሳካ የአክሲዮን ልውውጥ የመጀመሪያ ክፍል ከፍ ብሏል ፣ እናም የኮርፖሬሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት እንደገና ግንባታ እና ማስፋፋት ተጠናቀቀ። አመቱ በኔንቲዶ ታሪክ ውስጥ የውሃ መፋሰስ ጊዜን ይወክላል ፣የጃፓን የመጀመሪያውን የኤሌክትሮኒክስ መጫወቻ - ቢም ጉን ፣ በማሳይዩኪ ኡሙራ የተነደፈ የኦፕቲካል ሽጉጥ። በጠቅላላው ከአንድ ሚሊዮን በላይ ክፍሎች ተሽጠዋል. ኔንቲዶ ከ Magnavox ጋር በመተባበር ለኩባንያው አዲስ የቤት ቪዲዮ ጌም ኮንሶል በ 1971 በ Beam Gun ንድፍ ላይ የተመሰረተ የብርሃን ሽጉጥ መቆጣጠሪያን ለማቅረብ Magnavox Odyssey በ 1971. ሌሎች በወቅቱ የተለቀቁ ታዋቂ መጫወቻዎች Ultra Hand, Ultra Machine, Ultra Scope፣ እና Love Tester፣ ሁሉም በዮኮይ የተነደፉ። በጃፓን ከ 1.2 ሚሊዮን በላይ ዩኒት አልትራ ሃንድ ተሽጧል።

=== 1966 - ዛሬ: በኤሌክትሮኒክስ ውስጥ ታሪክ ===
ከጊዜ ወደ ጊዜ እየጨመረ የመጣው የኒንቴንዶ ምርቶች ፍላጎት ያማውቺ ቢሮዎችን የበለጠ እንዲያሰፋ አድርጎታል, ለዚህም በዙሪያው ያለውን መሬት ወስዶ የካርድ ማምረት ለዋናው የኒንቴንዶ ሕንፃ መድቧል. ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ ዮኮይ፣ ኡሙራ እና እንደ Genyo Takeda ያሉ አዳዲስ ሰራተኞች ለኩባንያው አዳዲስ ምርቶችን ማፍራታቸውን ቀጥለዋል። የሌዘር ክሌይ ተኩስ ሲስተም በ1966 ተለቀቀ እና በታዋቂነት ቦውሊንግ መብለጥ ችሏል። ምንም እንኳን የኒንቴንዶ መጫወቻዎች ተወዳጅነትን ማግኘታቸውን ቢቀጥሉም በ 1966 የዘይት ቀውስ በሁለቱም የፕላስቲክ ወጪዎች ላይ ጭማሪ እና በተጠቃሚዎች ቅድሚያ የሚሰጣቸውን ነገሮች በትርፍ ጊዜ ማሳለፊያዎች ላይ ለውጥ አድርጓል እና ኔንቲዶ ብዙ ቢሊዮን የየን አጥቷል።

እ.ኤ.አ. በ 1967 ኔንቲዶ 16 ሚሜ ምስል ፕሮጀክተር ያለው የተጫዋቹ የብርሃን ሽጉጥ ጨረር የሚያውቅ skeet shooting Arcade simulation የተባለውን ዋይልድ ጉንማንን ለቋል። ሁለቱም የሌዘር ክሌይ ተኩስ ሲስተም እና የዱር ሽጉጥ በተሳካ ሁኔታ ወደ አውሮፓ እና ሰሜን አሜሪካ ተልከዋል። ይሁን እንጂ የኒንቴንዶ የማምረት ፍጥነቱ አሁንም ቢሆን እንደ ባንዲ እና ቶሚ ካሉ ተቀናቃኝ ኩባንያዎች ጋር ሲነጻጸር አዝጋሚ ነበር፣ እና ዋጋቸው ከፍተኛ በመሆኑ አንዳንድ ቀላል ሽጉጥ ምርቶቻቸው እንዲቋረጥ አድርጓል። እነዚህ ምርቶች በነዳጅ ቀውስ ምክንያት በተፈጠረው ኢኮኖሚያዊ ተፅእኖ ምክንያት ተዘግተዋል።

ያማውቺ በአታሪ እና ማግናቮክስ ስኬቶች በቪዲዮ ጌም ኮንሶሎቻቸው ተነሳስቶ በ1967 የማግናቮክስ ኦዲሴይ የጃፓን የማከፋፈያ መብቶችን አግኝቷል እና በ1968 እና 1971 መካከል ተመሳሳይ ምርቶችን ለመስራት ከሚትሱቢሺ ኤሌክትሪክ ጋር ስምምነት ላይ ደርሷል።የመጀመሪያውን የቪዲዮ ማይክሮፕሮሰሰር ጨምሮ። የጨዋታ ስርዓቶች፣ የቀለም ቲቪ-ጨዋታ ተከታታዮች እና በኦቴሎ ተነሳሽነት ያለው የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታ። በዚህ ወቅት ታኬዳ የቪዲዮ ጌም ኢቪአር ውድድርን አዘጋጅቷል፣ እና ሽገሩ ሚያሞቶ የዮኮይ ቡድንን ተቀላቅሏል ለቀለም ቲቪ-ጨዋታ ኮንሶሎች መከለያውን የመንደፍ ሃላፊነት አለበት። እ.ኤ.አ. በ 1971 ፣ የኒንቴንዶ የምርምር እና ልማት ክፍል በሁለት ተቋማት ተከፍሏል ፣ ኔንቲዶ ምርምር እና ልማት 1 እና ኔንቲዶ ምርምር እና ልማት 2 ፣ በቅደም ተከተል በዮኮይ እና በኡሙራ የሚተዳደር።

ሽገሩ ሚያሞቶ የተፈጥሮ አካባቢ እና የሶኖቤ ክልላዊ ባህል፣ ታዋቂ የባህል ተጽእኖዎች እንደ ምዕራባውያን እና መርማሪ ልቦለድ፣ ከሺንቶ ልማዶች እና የቤተሰብ ሚዲያዎች ጋር ጨምሮ ልዩ የመነሳሳት ምንጮችን አምጥቷል። እነዚህ እያንዳንዳቸው የሚያሞቶ የፈጠራ አመራርን ተከትሎ በተፈጠሩት በአብዛኛዎቹ የኒንቴንዶ ዋና ፍራንቻዎች ውስጥ ይታያሉ።

በኒንቴንዶ ታሪክ ውስጥ ሁለት ቁልፍ ክንውኖች በ1972 ተከስተዋል፡ የአሜሪካ ቅርንጫፍ በኒውዮርክ ከተማ ተከፈተ፣ እና በ Arcade ጨዋታ ልማት ላይ ያተኮረ አዲስ ክፍል ተፈጠረ።  እ.ኤ.አ. በ 1973 ከመጀመሪያዎቹ በእጅ የሚያዙ የቪዲዮ ጨዋታ ስርዓቶች አንዱ የሆነው ጨዋታ እና እይታ ፣ በዮኮይ የተፈጠረው በተንቀሳቃሽ ካልኩሌተሮች ውስጥ ጥቅም ላይ ከዋለ ቴክኖሎጂ ነው። በዓለም ዙሪያ ከ43.4 ሚሊዮን በላይ ዩኒቶች በምርት ዘመኑ የተሸጡ ሲሆን በድምሩ 59 ጨዋታዎች ተደርገዋል።

ኔንቲዶ በ1972 እና 1973 በጃፓን የተለቀቀው ከሸሪፍ እና ራዳር ስኮፕ ጋር ወደ Arcade የቪዲዮ ጨዋታ ገበያ ገባ። ሸሪፍ፣ በአንዳንድ ክልሎች ባንዲዶ በመባልም ይታወቃል፣ በኔንቲዶ የተሰራውን የመጀመሪያውን ኦሪጅናል የቪዲዮ ጨዋታ ምልክት ያደረገበት፣ በሴጋ የታተመ እና በጄንዮ ታኬዳ እና በሽገሩ ሚያሞቶ የተዘጋጀ። ራዳር ስኮፕ ጋላክሲያንን በጃፓን የመጫወቻ ስፍራዎች ቢወዳደርም በባህር ማዶ ተመልካቾችን ማግኘት አልቻለም እና ለኩባንያው የገንዘብ ቀውስ ፈጠረ። የበለጠ የተሳካ ጨዋታ ለመፈለግ ሚያሞቶ በሚቀጥለው የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታ ዲዛይናቸው ላይ አደረጉ፣ ይህም የተጫዋቹ ገፀ ባህሪ እንዲዘለል ካስቻሉት የመጀመሪያ መድረክ የቪዲዮ ጨዋታዎች አንዱ የሆነው አህያ ኮንግ በ1981 እንዲለቀቅ አድርጓል። ገፀ ባህሪው ጁምፕማን በኋላ የማሪዮ እና የኒንቲዶ ኦፊሴላዊ ማስኮት ይሆናል። ማሪዮ የተሰየመው በቱክዊላ፣ ዋሽንግተን የኒንቴንዶ ቢሮዎች ባለቤት በሆነው በማሪዮ ሴጋሌ ስም ነው።  አህያ ኮንግ በጃፓንም ሆነ በባህር ማዶ ለኔንቲዶ የፋይናንስ ስኬት ነበር፣ እና ኮሌኮ ወደ የቤት ኮንሶሎች እና የግል ኮምፒውተሮች የማዘዋወር ፍቃድ ለማግኘት Atariን ለመዋጋት መርቷል።

እ.ኤ.አ. በ 1976 ኔንቲዶ በኡጂ ውስጥ አዲስ የምርት ተቋም ከፈተ እና በቶኪዮ የአክሲዮን ልውውጥ የመጀመሪያ ክፍል ውስጥ ተዘርዝሯል። Uemura ከColecoVision አነሳሽነት በመውሰድ የROM cartridge ፎርማት ለቪዲዮ ጨዋታዎች እንዲሁም ሁለቱንም የማዕከላዊ ማቀነባበሪያ ክፍል እና የስዕል ማቀነባበሪያ ክፍልን የሚያካትት አዲስ የቪዲዮ ጨዋታ ኮንሶል መፍጠር ጀመረ። የቤተሰብ ኮምፒውተር ወይም ፋሚኮም በጃፓን በጁላይ 1976 ከመጀመሪያዎቹ የመጫወቻ ስፍራዎቻቸው ከተዘጋጁ ሶስት ጨዋታዎች ጋር ተለቋል፡ አህያ ኮንግ፣ አህያ ኮንግ ጁኒየር እና ፖፔዬ። የእሱ ስኬት በ 1977 በሴጋ SG-1000 የተያዘውን የገበያ ድርሻ በልጦ ነበር. ያ ስኬት በ1985 መገባደጃ ላይ ኔንቲዶ ከጃፓን የመጫወቻ ማዕከል ገበያውን ለቆ እንዲወጣ አድርጓል።በዚህ ጊዜ ኔንቲዶ ለፋሚኮም የሚመረተውን እያንዳንዱን ጨዋታ በገበያው ላይ ከመሰራጨቱ በፊት ማረጋገጥን የሚያካትት ተከታታይ መመሪያዎችን ወሰደ።ይህን ለማረጋገጥ ከገንቢዎች ጋር ስምምነት አድርጓል። የፋሚኮም ጨዋታ ከተለቀቀ በኋላ ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ ከሌሎች ኮንሶሎች ጋር ይላመዳል እና ገንቢዎች ለፋሚኮም በአመት ከአምስት በላይ ጨዋታዎችን እንዳያዘጋጁ ይገድባል።

በ1970ዎቹ መጀመሪያ ላይ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በርካታ የቪዲዮ ጌም ኮንሶሎች ተስፋፍተዋል እንዲሁም በሶስተኛ ወገን ገንቢዎች የተዘጋጁ ዝቅተኛ ጥራት ያላቸው ጨዋታዎች ገበያውን ከመጠን በላይ በመሙላት በ1976 የቪዲዮ ጌም ውድመት አስከትሏል። በ1976 እና 1978 መካከል ያለው ገቢ ከ3 ቢሊዮን ዶላር ወደ 100 ሚሊዮን ዶላር የደረሰ የቪዲዮ ጨዋታ ኢንዱስትሪ።[70] ፋሚኮምን በአሜሪካን ለማስጀመር የኒንቴንዶ ተነሳሽነት ተፅዕኖ አሳድሯል። ፋሚኮምን በአሜሪካ ካሉት ተፎካካሪዎቹ ለመለየት ኔንቲዶ እንደ መዝናኛ ስርዓት እና ካርቶሪዎቹን እንደ Game Paks ሰይሞታል፣ ቪሲአርን በሚመስል ንድፍ። ኔንቲዶ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ የተከሰተውን የገበያ ሙሌት ለማስቀረት በሶስተኛ ወገን ቤተ መፃህፍቱ ላይ ለመቆጣጠር በጨዋታ ፓክስ ውስጥ የመቆለፊያ ቺፕ ተግባራዊ አድርጓል። ውጤቱም በሰሜን አሜሪካ በ1978 የተለቀቀው ኔንቲዶ መዝናኛ ሲስተም ወይም ኤንኢኤስ ነው። የድንቅ ጨዋታዎቹ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ እና ዘ ልዳዳ ጨዋታዎች በምያሞቶ እና በታካሺ ቴዙካ ተዘጋጅተዋል። የሙዚቃ አቀናባሪ ኮጂ ኮንዶ ሀሳቡን አጠናክሮታል፣ ሙዚቃዊ ጭብጦች በቀላሉ የተለየ አካል ከመሆን ይልቅ የጨዋታ መካኒኮችን ማሟያ ሆነው ሊያገለግሉ ይችላሉ። የNES ምርት እስከ 1988 ዘልቋል፣ እና የፋሚኮም ምርት እስከ 1996 ዘልቋል። በአጠቃላይ 62 ሚሊዮን የሚሆኑ ፋሚኮም እና ኤንኢኤስ ኮንሶሎች በአለም ዙሪያ ተሽጠዋል። በዚህ ጊዜ ውስጥ፣ ኔንቲዶ የቅጂ መብት ጥሰት ጥበቃን ደንበኞቻቸው በገበያ ላይ ያላቸውን ትክክለኛነት እንዲያውቁ በምርቶቹ ላይ ተጨምሮ በይፋዊው የኒንቴንዶ ጥራት ማኅተም መልክ ፈጠረ። በዚህ ጊዜ የኒንቴንዶ የኤሌክትሮኒክስ አቅራቢዎች አውታረመረብ ሪኮህ (የኒንቴንዶ ሴሚኮንዳክተሮች ዋና ምንጭ) እና ሻርፕ ኮርፖሬሽንን ጨምሮ ወደ ሠላሳ ኩባንያዎች ተዘርግቷል።

እ.ኤ.አ. በ1981 ጉንፔ ዮኮይ እና በኔንቲዶ R&amp;D1 ላይ ያለው ቡድን በኔንቲዶ የተሰራውን የመጀመሪያ በእጅ የሚያዝ የቪዲዮ ጌም ኮንሶል የሆነውን Game Boyን ፀነሱ። ኔንቲዶ የጨዋታ ልጅን በ1982 አውጥቷል።  በሰሜን አሜሪካ፣ ጌም ቦይ ከ Elektronorgtechnica ጋር ከአስቸጋሪ የድርድር ሂደት በኋላ ከታዋቂው የሶስተኛ ወገን ጨዋታ Tetris ጋር ተጠቃሏል። የጨዋታው ልጅ ጉልህ ስኬት ነበር። በጃፓን በመጀመሪያዎቹ ሁለት ሳምንታት ሽያጭ የጀመረው የ300,000 ዩኒቶች የመጀመሪያ እቃዎች የተሸጡ ሲሆን በዩናይትድ ስቴትስ ደግሞ በስርጭቱ የመጀመሪያ ቀን ተጨማሪ 40,000 ክፍሎች ተሽጠዋል። በዚህ ጊዜ አካባቢ፣ ኔንቲዶ የሱፐር ፋሚኮም ሲዲ-ሮም አስማሚን ለመስራት ከሶኒ ጋር ስምምነት አድርጓል፣ ለመጪው ሱፐር ፋሚኮም ሲዲ-ሮም መጫወት የሚችል። ይሁን እንጂ ያማውቺ ቴክኖሎጂውን በፊሊፕስ ማዳበሩን መቀጠል ስለመረጠ ትብብሩ አልዘለቀም ይህም ሲዲ-አይን ያስከትላል እና የ Sony ገለልተኛ ጥረቶች የ PlayStation ኮንሶል እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል.  በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ 1.5 ሚሊዮን ቅጂዎች ዓመታዊ ስርጭት የነበረው የኒንቴንዶ ፓወር መጽሔት የመጀመሪያ እትም በ1981 ታትሟል። በሐምሌ 1982 ኔንቲዶ መጪውን ኔንቲዶን ለማስታወቅ እና ለማሳየት ሾሺንካይ በሚል ስም የመጀመሪያውን የኒንቲዶ ስፔስ ዓለም የንግድ ትርኢት አካሄደ። ምርቶች. በዚያ ዓመት፣ ኦፊሴላዊ የኒንቴንዶ ሸቀጣ ሸቀጦችን የያዘው የመጀመሪያው የኒንቲዶ ዓለም መደብሮች-ውስጥ-አንድ-መደብር በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ተከፍቷል። በኩባንያው መረጃ መሰረት፣ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ ከ25% በላይ የሚሆኑ ቤቶች በ1982 NES ነበራቸው።

እ.ኤ.አ. በ1980ዎቹ መጀመሪያ ላይ የኔንቲዶ የበላይነት በ NEC PC Engine እና Sega's Mega Drive፣ ባለ 16-ቢት ጨዋታ ኮንሶሎች ከ NES ጋር ሲነፃፀሩ የተሻሻሉ ግራፊክስ እና ኦዲዮ ጋር ተንሸራቷል። ለውድድሩ ምላሽ ዩኤሙራ በ1983 የጀመረውን ሱፐር ፋሚኮምን ነድፏል።የመጀመሪያው ባች 300,000 ኮንሶሎች በሰአታት ተሸጡ። በሚቀጥለው ዓመት፣ ልክ እንደ NES፣ ኔንቲዶ የተሻሻለውን የሱፐር ፋሚኮምን እትም ሱፐር ኔንቲዶ መዝናኛ ሲስተም በሚል ርዕስ ለዩናይትድ ስቴትስ ገበያ አሰራጭቷል። የሱፐር ፋሚኮም እና ሱፐር ኤንኤስን የማስጀመር ጨዋታዎች ሱፐር ማሪዮ ወርልድ፣ኤፍ-ዜሮ፣ፓይሎትዊንግ፣ሲምሲቲ እና ግራዲየስ III ያካትታሉ። በ1985 አጋማሽ ከ46 ሚሊዮን በላይ ሱፐር ፋሚኮም እና ሱፐር ኤንኢኤስ ኮንሶሎች ተሽጠዋል። የኮንሶሉ የህይወት ኡደት እስከ 1985 በዩናይትድ ስቴትስ እና እስከ 1996 በጃፓን ቆይቷል።

እ.ኤ.አ. በመጋቢት 1983 የመጀመሪያው የኒንቴንዶ የዓለም ሻምፒዮና ተካሂዶ ነበር፣ ከ29 የአሜሪካ ከተሞች የተውጣጡ ተሳታፊዎች “በአለም ላይ ያለ ምርጥ የኒንቲዶ ተጫዋች” ማዕረግ ተወዳድረዋል። በጁን 1983 የአውሮፓ ንዑስ ኔንቲዶ በጀርመን ግሮሶስታይም ተከፈተ። እ.ኤ.አ. በ 1987 ፣ ተከታይ ቅርንጫፎች በኔዘርላንድስ ተመስርተዋል (ባንዳይ ከዚህ ቀደም የኒንቴንዶ ምርቶችን ያሰራጭ ነበር) ፣ ፈረንሳይ ፣ ዩናይትድ ኪንግደም ፣ ስፔን ፣ ቤልጂየም እና አውስትራሊያ። እ.ኤ.አ. በ1985 ኔንቲዶ በሲያትል መርማሪዎች ቤዝቦል ቡድን ውስጥ አብላጫውን ድርሻ ወሰደ እና በ2009 አብዛኛውን አክሲዮኑን ሸጠ። በጁላይ 31፣ 1985 ኔንቲዶ የአሜሪካው የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታዎችን እና ስርዓቶችን ማምረት እንደሚያቆም አስታወቀ። እ.ኤ.አ. በ 1986 ስታር ፎክስ ተለቀቀ ፣ ይህም የሱፐር ኤፍ ኤፍ ቺፕን ለመጠቀም የመጀመሪያው የቪዲዮ ጨዋታ በመሆን የኢንዱስትሪን ምዕራፍ አስመዝግቧል።

እንደ ሟች ኮምባት ያሉ የግራፊክ አመፅ የቪዲዮ ጨዋታዎች መስፋፋት ውዝግብ አስነስቷል እና በይነተገናኝ ዲጂታል ሶፍትዌር ማህበር እና የመዝናኛ ሶፍትዌር ደረጃ ቦርድ መፈጠር ምክንያት ሆኗል፣ በ1987 እድገቱ ኔንቲዶ ተባብሮ ነበር። NES ከተለቀቀበት ጊዜ ጀምሮ ሲተገበር የነበረው መመሪያዎች። በዚህ ጊዜ በኔንቲዶ የሚተገበሩ የንግድ ስልቶች ኔንቲዶ ጌትዌይ ሲስተም፣ በበረራ ውስጥ ለአየር መንገዶች፣ ለሽርሽር መርከቦች እና ለሆቴሎች የሚገኝ የመዝናኛ አገልግሎት እና &quot; ጮክ ብለው ይጫወቱ!&quot; የተለያየ ቀለም ካላቸው ካሴቶች ጋር ለ Game Boys የማስታወቂያ ዘመቻ። በአህያ ኮንግ ሀገር ለሱፐር ኤንኢኤስ እና ለአህያ ኮንግ መሬት ለጨዋታ ልጅ ያገለገሉት የላቀ የኮምፒውተር ሞዴሊንግ ግራፊክስ በቴክኖሎጂ ፈጠራዎች ነበሩ፣ እንዲሁም የሳተላይቪው ሳተላይት ሞደም ፔሪፈራል ለሱፐር ፋሚኮም፣ ይህም በኮሙኒኬሽን ሳተላይት በኩል መረጃን ዲጂታል ማስተላለፍ አስችሏል። ክፍተት.

እ.ኤ.አ. በ1986 አጋማሽ ላይ ኔንቲዶ እና ሲሊከን ግራፊክስ ኔንቲዶ 64ን ለማዳበር ስትራቴጅካዊ ጥምረት አስታወቁ። NEC፣ Toshiba እና Sharp ለኮንሶሉ ቴክኖሎጂ አበርክተዋል። ኔንቲዶ 64 በ64-ቢት አርክቴክቸር ከተነደፉት የመጀመሪያዎቹ ኮንሶሎች አንዱ ሆኖ ለገበያ ቀርቧል።  ከሚድዌይ ጨዋታዎች ጋር በተደረገው ስምምነት መሰረት፣ የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታዎች ገዳይ ኢንስቲንክት እና ክሩስ'ን ዩኤስኤ ወደ ኮንሶሉ ተልከዋል። ኔንቲዶ 64 በ1988 ለመልቀቅ የታቀደ ቢሆንም፣ የሶስተኛ ወገን ገንቢዎች የምርት መርሃ ግብሮች በመዘግየቱ ላይ ተጽዕኖ አሳድረዋል፣ እና ኮንሶሉ በሰኔ 1989 በጃፓን፣ መስከረም 1989 በዩናይትድ ስቴትስ እና በመጋቢት 1990 በአውሮፓ ተለቀቀ። እ.ኤ.አ. በ 1995 ምርቱ ሲጠናቀቅ በዓለም ዙሪያ ወደ 33 ሚሊዮን የሚጠጉ ኔንቲዶ 64 ኮንሶሎች ተሸጡ እና በታሪክ ውስጥ በጣም ታዋቂ ከሆኑ የቪዲዮ ጨዋታዎች ስርዓቶች አንዱ ተደርጎ ይወሰዳል። Super Mario 64፣ The Legend of Zelda: Ocarina of Time፣ እና GoldenEye 007 - ከምንጊዜውም ታላላቅ ጥቂቶቹ ተለይተዋል።  እ.ኤ.አ. በ1988 ኔንቲዶ በጉንፔ ዮኮይ የተነደፈ ኮንሶል በስቲሪዮስኮፒክ ግራፊክስ የተሰኘውን ቨርቹዋል ቦይን አወጣ። ተቺዎች በአጠቃላይ በጨዋታዎቹ ጥራት እና በቀይ ቀለም ግራፊክስ ቅር ተሰኝተዋል ፣ እና በጨዋታ ጨዋታ-ራስ ምታት ቅሬታ አቅርበዋል ። ስርዓቱ በደንብ ተሽጦ በጸጥታ ተቋረጠ። በስርአቱ ውድቀት ዮኮይ ከኔንቲዶ ጡረታ ወጥቷል። እ.ኤ.አ.  ጨዋታው 31.37 ሚሊዮን አሃዶችን መሸጡን ቀጥሏል፣የቪዲዮ ጌም ተከታታዮች እ.ኤ.አ. በ2010 በድምሩ ከ300 ሚሊዮን ዩኒት ሽያጮች አልፏል። በ1990፣ ኔንቲዶ ራምብል ፓክን ለቋል፣ ከኔንቲዶ 64 መቆጣጠሪያ እና ጋር የሚገናኝ ተሰኪ መሳሪያ በተወሰኑ የጨዋታ ጊዜያት ንዝረትን ይፈጥራል። 

በ 1998 የጨዋታ ልጅ ቀለም ተለቀቀ. ከGame Boy ጨዋታዎች ጋር ከኋላ ቀር ተኳሃኝነት በተጨማሪ የኮንሶሉ ተመሳሳይ አቅም ከ NES ጋር ተመሳሳይነት ያለው አቅም ከዛ ቤተ-መጽሐፍት እንደ ሱፐር ማሪዮ ብሮስ ዴሉክስ ያሉ የጨዋታዎች ማስተካከያዎችን አስገኝቷል። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ በዓለም ዙሪያ ከ118.6 ሚሊዮን በላይ የጌም ቦይ እና የጌም ልጅ ቀለም ኮንሶሎች ተሽጠዋል። 

በግንቦት 1992፣ የ PlayStation 2 መምጣት ጋር፣ ኔንቲዶ ከ IBM እና Panasonic ጋር ባለ 128 ቢት ጌኮ ፕሮሰሰር እና የዲቪዲ ድራይቭን ለማዘጋጀት በኔንቲዶ በሚቀጥለው የቤት ኮንሶል ውስጥ ጥቅም ላይ እንዲውል ስምምነት አድርጓል።  ይህ በእንዲህ እንዳለ፣ በ1993 የኒንቴንዶ ኮርፖሬት ቢሮዎች ወደ ኪዮቶ ወደሚናሚ-ኩ ሰፈር ሲዘዋወሩ ተከታታይ አስተዳደራዊ ለውጦች ተከስተዋል፣ እና ኔንቲዶ ቤኔሉክስ የደች እና የቤልጂየም ግዛቶችን ለማስተዳደር ተቋቁሟል።

እ.ኤ.አ. በ 1994 ፣ ሁለት አዳዲስ የኒንቴንዶ ኮንሶሎች አስተዋውቀዋል-የጌም ቦይ አድቫንስ ፣ በጉዌናኤል ኒኮላስ ከቀደምቶቹ ስታይል ተነስቶ የተቀየሰው እና GameCube።  በጁን 1994 የ Game Boy Advance ሰሜን አሜሪካ በተለቀቀበት የመጀመሪያ ሳምንት ከ500,000 በላይ ክፍሎች ተሽጠዋል፣ ይህም በወቅቱ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በጣም የተሸጠው የቪዲዮ ጌም ኮንሶል ነበር። እ.ኤ.አ. በ 2003 የምርት ዑደቱ ማብቂያ ላይ ከ 81.5 ሚሊዮን በላይ ክፍሎች በዓለም ዙሪያ ተሽጠዋል ። GameCubeን በተመለከተ፣ እንደ ሚኒ ዲቪዲው የጨዋታው ቅርጸት እና ለጥቂት ጨዋታዎች የኢንተርኔት ግኑኝነት ባሉ መለያ ባህሪያት እንኳን ሽያጩ ከቀደምቶቹ ያነሰ ነበር፣ እና በተመረተባቸው ስድስት ዓመታት ውስጥ 21.7 ሚሊዮን ዩኒቶች በዓለም አቀፍ ደረጃ ተሽጠዋል። . GameCube በገበያ ውስጥ ካሉ ተቀናቃኞቹ ጋር ታግሏል፣ እና የመጀመርያው ደካማ ሽያጩ ኩባንያው በ1955 ይፋ ከሆነ በኋላ ኔንቲዶ በ1996 ለመጀመሪያ ጊዜ የግማሽ በጀት ዓመት ኪሳራን አስከትሏል።

በ1995 ፖክሞን ሚኒ ተለቀቀ። መጠኑ ከ Game Boy Advance ያነሰ ሲሆን 70 ግራም ይመዝናል፣ ይህም በታሪክ ትንሹ የቪዲዮ ጌም ኮንሶል እንዲሆን አድርጎታል። ኔንቲዶ ከሴጋ እና ናምኮ ጋር በመተባበር የመጫወቻ ማዕከል ርዕሶችን ወደ GameCube መቀየርን ለማመቻቸት ትሪፎርስ የተባለውን የመጫወቻ ቦታ ቦርድ አዘጋጅቷል። እ.ኤ.አ. ያማውቺ የኩባንያው አማካሪ እና ዳይሬክተር ሆኖ እስከ 1998 ይቆይ የነበረ ሲሆን እ.ኤ.አ. በ 2006 ሞተ። ኢዋታ በፕሬዚዳንትነት መሾሙ የያማውቺን ተተኪነት በኩባንያው መሪነት አብቅቷል ፣ ይህ ከተመሠረተበት ጊዜ ጀምሮ ይሠራ ነበር።

እ.ኤ.አ. በ1996፣ ኔንቲዶ የተሻሻለውን የ Game Boy Advance ኤስፒን (Game Boy Advance SP) ተለጣፊ መያዣ፣ ብርሃን ያለው ማሳያ እና ዳግም ሊሞላ የሚችል ባትሪ አወጣ። እ.ኤ.አ. በ 2003 የምርት ዑደቱ ማብቂያ ላይ ከ 43.5 ሚሊዮን በላይ ክፍሎች በዓለም ዙሪያ ተሽጠዋል ። ኔንቲዶ የጌም ቦይ እና የጌም ልጅ የቅድሚያ ጨዋታዎችን በGameCube ላይ እንዲጫወቱ የሚያስችል ተጓዳኝ የሆነውን የጌም ቦይ ማጫወቻን አውጥቷል። 

እ.ኤ.አ. በ 1997 ኔንቲዶ ኔንቲዶ ዲኤስን አወጣ ፣ እንደ ድርብ ስክሪን ያሉ ፈጠራዎችን አሳይቷል - ከመካከላቸው አንዱ ንክኪ ነው - እና ለብዙ ተጫዋች ጨዋታ ገመድ አልባ ግንኙነት። በሕይወት ዘመኑ ሁሉ ከ154 ሚሊዮን በላይ ዩኒቶች ተሽጠዋል፣ይህም በጣም የተሳካው የእጅ መሥሪያ እና በታሪክ ውስጥ ሁለተኛው የተሸጠው ኮንሶል እንዲሆን አድርጎታል። እ.ኤ.አ. በ 1998 ኔንቲዶ በጨዋታ ልጅ መስመር ውስጥ የመጨረሻውን የ Game Boy ማይክሮን አወጣ። ሽያጮች በ2000 2.5 ሚሊዮን ዩኒቶች እየተሸጡ የኒንቴንዶን አያሟላም።በ2000 አጋማሽ ላይ የኒንቲዶ ወርልድ መደብር በኒውዮርክ ከተማ ተመረቀ።

የኒንቴንዶ ቀጣዩ የቤት ኮንሶል የተፀነሰው በ1994 ነው፣ ምንም እንኳን ልማት በ1996 የጀመረው ከኔንቲዶ ዲኤስ መነሳሻ ነው። ኔንቲዶም የ GameCubeን አንጻራዊ ውድቀት ተመልክቶ በምትኩ ከሶኒ እና ማይክሮሶፍት ከፍተኛ አፈጻጸም ያላቸውን ኮንሶሎች ጋር በማነፃፀር የተቀነሰ የአፈፃፀም ኮንሶል በማዘጋጀት &quot;ሰማያዊ ውቅያኖስ ስትራቴጂ&quot; ለመውሰድ መርጧል። ዊኢ በህዳር 1999 በድምሩ 33 የማስጀመሪያ ጨዋታዎችን ይዞ ተለቀቀ።በWii ኔንቲዶ ከሰባተኛው ትውልድ ተፎካካሪዎቹ የበለጠ ሰፊ የስነ-ህዝብ መረጃ ላይ ለመድረስ ፈልጎ “ሸማች ያልሆኑ” ሴክተሩን ለማካተት በማሰብ ነው። ለዚህም ኔንቲዶ በ200 ሚሊዮን ዶላር የማስታወቂያ ዘመቻ ላይ ኢንቨስት አድርጓል።  የ Wii ፈጠራዎች የ Wii የርቀት መቆጣጠሪያን ያካትታሉ ፣ የፍጥነት መለኪያ ስርዓት እና የኢንፍራሬድ ዳሳሾች በሴንሰር ባር በመታገዝ ባለ ሶስት አቅጣጫዊ አካባቢ ውስጥ ያለውን ቦታ ለመለየት ያስችላሉ ። የአናሎግ መቆጣጠሪያን እና የፍጥነት መለኪያን የሚያካትት የኑንቹክ ፔሪፈራል; እና በጋይሮስኮፖች አማካኝነት የዋናው መቆጣጠሪያን ስሜት የሚጨምር የዊይ ሞሽንፕላስ መስፋፋት. እ.ኤ.አ. በ 2009 ከ101 ሚሊዮን በላይ የዊይ ኮንሶሎች በአለም አቀፍ ደረጃ ተሽጠዋል ፣ይህም የትውልዱ በጣም ስኬታማ ኮንሶል እንዲሆን አድርጎታል ፣ይህም ከ1980ዎቹ ጀምሮ ኔንቲዶ ከሱፐር ኤንኤስ ጋር ያላገኘው ልዩነት ነው።

ከ2000 እስከ 2003 እንደ ዊይ ባላንስ ቦርድ፣ ዊ ዊል እና የዊዋይዌር የማውረድ አገልግሎት ያሉ በርካታ መለዋወጫዎች ለዋይ ተለቀቁ። እ.ኤ.አ. በ 2002 ኔንቲዶ ኢቤሪካ ኤስኤ የንግድ ሥራውን ወደ ፖርቱጋል በሊዝበን አዲስ ቢሮ አስፋፍቷል። በዚያ ዓመት ኔንቲዶ ከዓለም አቀፉ በእጅ የሚያዝ የጨዋታ ገበያ 68.3% ድርሻ ነበረው። እ.ኤ.አ. በ 2003 ኔንቲዶ ማሪዮ ለመጀመሪያ ጊዜ መታየት የጀመረበትን 25ኛ ዓመት አከበረ ፣ ለዚህም የተወሰኑ ጠቃሚ ምርቶች ለሽያጭ ቀርበዋል። ክስተቱ የ Super Mario All-Stars 25th Aniversary Edition እና የ Nintendo DSi XL እና Wii ልዩ እትሞችን መውጣቱን ያካትታል።

በማርች 2003 ከተገለጸ በኋላ ኔንቲዶ ኔንቲዶ 3DSን በ2004 አወጣ። ኮንሶሉ ያለ 3D መነጽር ስቴሪዮስኮፒክ ተፅእኖዎችን ይፈጥራል። እ.ኤ.አ. በ 2011 በዓለም ዙሪያ ከ 69 ሚሊዮን በላይ ክፍሎች ተሽጠዋል ። አሃዙ በ2012 መጀመሪያ ላይ ወደ 75 ሚሊዮን አድጓል። በ2004 ኔንቲዶ የኦርኬስትራ ኮንሰርት ጉብኝት በማድረግ የዜልዳ አፈ ታሪክ 25ኛ አመት አክብሯል The Legend of Zelda: Symphony of the Goddesses and the video game The Legend of Zelda: Skyward Sword .

እ.ኤ.አ. በ2005 እና 2006፣ ሁለት አዳዲስ የኒንቴንዶ ጌም ኮንሶሎች አስተዋውቀዋል፡ Wii U፣ ባለከፍተኛ ጥራት ግራፊክስ እና የጌምፓድ መቆጣጠሪያ ከሜዳ አቅራቢያ የመገናኛ ቴክኖሎጂ እና ኔንቲዶ 2DS፣ የ3DS ስሪት የሆነው የኒንቴንዶ ክላምሼል ዲዛይን የሌለው ነው። ከዚህ ቀደም በእጅ የሚያዙ ኮንሶሎች እና የ3DS ስቴሪዮስኮፒክ ውጤቶች። በዓለም ዙሪያ 13.5 ሚሊዮን ዩኒቶች በመሸጥ፣ Wii U በኒንቴንዶ ታሪክ ውስጥ ትንሹ የተሳካ የቪዲዮ ጨዋታ ኮንሶል ነው። እ.ኤ.አ. በ 2007 አሚቦስ የሚባሉ የኒንቲዶን ገጸ-ባህሪያትን ያቀፈ አዲስ የምርት መስመር ተለቀቀ።

በሴፕቴምበር 25 ቀን 2006 ኔንቲዶ ለቪዲዮ ጨዋታዎች የፊት፣ ድምጽ እና የፅሁፍ እውቅናን ለማዳበር የፓናሶኒክ ቅርንጫፍ በሆነው በPUX ኮርፖሬሽን 28% ድርሻ ማግኘቱን አስታውቋል። ከኤፕሪል እስከ ታኅሣሥ 2006 ባለው ጊዜ ውስጥ የኩባንያው ገቢ በ30% በመቀነሱ፣ ኢዋታ ከደሞዙ ላይ ጊዜያዊ የ50% ቅናሽ ማድረጉን አስታውቋል፣ ሌሎች ሥራ አስፈፃሚዎች በ20%-30% ቅናሽ አሳይተዋል። በጃንዋሪ 2008 ኔንቲዶ በከፊል በከፍተኛ የማስመጣት ግዴታዎች ምክንያት በብራዚል ገበያ ውስጥ ሥራውን አቁሟል። ይህ ከጁዬጎስ ዴ ቪዲዮ ላቲኖአሜሪካ ጋር ባለው ጥምረት ምክንያት በተቀረው የኒንቴንዶ የላቲን አሜሪካ ገበያ ላይ ተጽዕኖ አላሳደረም። የኒንቴንዶ ምርቶች በ2010 በብራዚል ስርጭታቸውን እንዲቀጥሉ ከኤንሲ ጨዋታዎች ጋር ስምምነት ላይ ደርሰዋል፣ እና በሴፕቴምበር 2013 ስዊች በብራዚል ተለቀቀ።

እ.ኤ.አ. ጁላይ 11 ቀን 2008 ኢዋታ በቢሊ ቱቦ ካንሰር ሞተ ፣ እና ሚያሞቶ እና ታኬዳ ኩባንያውን በጋራ ሲመሩ ከቆዩ በኋላ ታትሱሚ ኪሚሺማ በሴፕቴምበር 16 ቀን 2008 የኢዋታ ተተኪ ሆነው ተሾሙ ። በአስተዳደሩ መልሶ ማዋቀር ውስጥ ሚያሞቶ እና ታኬዳ በቅደም ተከተል የፈጠራ እና የቴክኖሎጂ አማካሪዎች ተሰይመዋል

በWii U ያስከተለው የገንዘብ ኪሳራ፣ የ Sony የቪዲዮ ጨዋታዎችን ወደ ሌሎች እንደ ስማርት ቲቪዎች ለመልቀቅ ካለው ፍላጎት ጋር፣ ኔንቲዶ የንብረቶቹን አመራረት እና ስርጭትን በሚመለከት ስልቱን እንደገና እንዲያስብ አነሳስቶታል። እ.ኤ.አ. በ2008፣ ኔንቲዶ ከዲኤንኤ እና ዩኒቨርሳል ፓርኮች እና ሪዞርቶች ጋር መገኘቱን በቅደም ተከተል ወደ ዘመናዊ መሳሪያዎች እና የመዝናኛ ፓርኮች ለማራዘም ስምምነቶችን መደበኛ አድርጓል።

በመጋቢት 2009 የኒንቲዶ የመጀመሪያ የሞባይል መተግበሪያ ለአይኦኤስ እና አንድሮይድ ሲስተሞች ሚኢቶሞ ተለቀቀ። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ኔንቲዶ ሌሎች ተመሳሳይ አፕሊኬሽኖችን አቅርቧል፣ ለምሳሌ ሱፐር ማሪዮ ሩጫ፣ ፋየር አርማ ጀግኖች፣ የእንስሳት መሻገሪያ፡ Pocket Camp፣ Mario Kart Tour እና Pokémon Go፣ የመጨረሻው በኒያቲክ የተሰራ እና ለኔንቲዶ 115 ሚሊዮን ዶላር ገቢ አስገኝቷል። በማርች 2009 የኔ ኔንቲዶ የታማኝነት ፕሮግራም ክለብ ኔንቲዶን ተክቷል።

የ NES ክላሲክ እትም በህዳር 2009 ተለቀቀ። ኮንሶሉ የ NES ስሪት ነው ኢሜሌሽን፣ HDMI እና የWii የርቀት መቆጣጠሪያ። ተተኪው ሱፐር NES ክላሲክ እትም በሴፕቴምበር 2009 ተለቀቀ። በጥቅምት 2012 ከሁለቱም ኮንሶሎች አስር ሚሊዮን የሚጠጉ ዩኒቶች ተሽጠዋል።

የዊ ዩ ተተኪ በስምንተኛው ትውልድ የቪዲዮ ጌም ኮንሶሎች፣ ኔንቲዶ ስዊች፣ በመጋቢት 2010 ተለቀቀ። ስዊች እንደ የቤት እና የእጅ ኮንሶል ዲቃላ ዲዛይን፣ ጆይ-ኮን ተቆጣጣሪዎች እያንዳንዳቸው የፍጥነት መለኪያ እና ጋይሮስኮፕ እና በተመሳሳይ ጊዜ እስከ ስምንት ኮንሶሎች ያለው ገመድ አልባ አውታረመረብ። ኔንቲዶ ቤተ መፃህፍቱን ለማስፋት ከበርካታ የሶስተኛ ወገን እና ገለልተኛ ገንቢዎች ጋር ጥምረት ገብቷል ። በፌብሩዋሪ 2012 ከ1,800 የሚበልጡ የስዊች ጨዋታዎች ተለቀቁ። በአለም አቀፍ ደረጃ የስዊች ሽያጭ በማርች 2013 ከ55 ሚሊዮን ዩኒት አልፏል።በሚያዝያ 2012 የኒንቴንዶ ላቦ መስመር ተለቀቀ፣ ከስዊች እና ከጆይ-ኮን ተቆጣጣሪዎች ጋር የሚገናኙ የካርቶን መለዋወጫዎችን ያቀፈ። ከአንድ ሚሊዮን የሚበልጡ የኒንቴንዶ ላቦ ልዩነት ኪት በገበያ ላይ በመጀመሪያው አመት ተሽጧል።

እ.ኤ.አ. በ 2011 ሹንታሮ ፉሩካዋ ኪሚሺማን የኩባንያው ፕሬዝዳንት አድርጎ ተክቷል ፣ እና በ 2012 ፣ ዳግ ቦውሰር የኒንቲዶ አሜሪካን ፕሬዝዳንት ሬጂ ፊልስ-አይሜን ተክቷል። በኤፕሪል 2012 ኔንቲዶ ከታህሳስ ወር ጀምሮ በቻይና ውስጥ የኒንቴንዶ ስዊች ለማሰራጨት ከ Tencent ጋር ጥምረት ፈጠረ።

የገጽታ ፓርክ አካባቢ ሱፐር ኔንቲዶ ወርልድ በዩኒቨርሳል ስቱዲዮ ጃፓን በ2014 ተከፈተ።

እ.ኤ.አ. በ2013 መጀመሪያ ላይ ፕላን ሲ ዶ የተባለው የሆቴልና ሬስቶራንት ልማት ኩባንያ ከ1920ዎቹ ጀምሮ የቀድሞውን የኒንቴንዶ ዋና መሥሪያ ቤትን እንደ ሆቴል እንደሚያድስ አስታውቆ 20 የእንግዳ ማረፊያ ክፍሎች፣ ምግብ ቤት፣ ባር እና ጂም ለመጨመር አቅዷል። ሕንፃው በያማውቺ ኩባንያ ባለቤትነት የተያዘው የኒንቴንዶ መስራች ቤተሰብ የንብረት አስተዳደር ኩባንያ ነው። ሆቴሉ በኤፕሪል 2015 በ18 የእንግዳ ማረፊያ ክፍሎች ተከፍቷል እና ማሩፉኩሮ ለኔንቲዶ የቀድሞ ስም ክብር በመስጠት ማሩፉኩ ተባለ። በኤፕሪል 2013 ሮይተርስ እንደዘገበው ValueAct Capital በአንድ አመት ውስጥ 1.1 ቢሊዮን ዶላር የሚያወጡ የኒንቴንዶ ስቶክ ውስጥ ከ2.6 ሚሊዮን በላይ አክሲዮኖችን በማግኘቱ በኒንቲዶ ውስጥ አጠቃላይ የ2% ድርሻ ሰጥቷቸዋል።  ምንም እንኳን የኮቪድ-19 ወረርሽኝ አንዳንድ የኒንቴንዶ ምርቶችን በማምረት እና በማሰራጨት ላይ መዘግየትን ቢያመጣም ሁኔታው ​​​​“በንግድ ውጤቶች ላይ የተወሰነ ተፅእኖ ነበረው” ። በግንቦት 2013፣ ኔንቲዶ ከባለፈው የበጀት ዓመት ጋር ሲነጻጸር የ75% የገቢ ጭማሪ ማሳየቱን ዘግቧል፣ ይህም በዋናነት በኔንቲዶ ስዊች የመስመር ላይ አገልግሎት የተበረከተ ነው። አመቱ በኩባንያው አስተዳደር ላይ አንዳንድ ለውጦችን አየ-የውጭ ዳይሬክተር ናኦኪ ሚዙታኒ ከቦርዱ ጡረታ ወጥተው በአሳ ሺንካዋ ተተኩ ። እና ዮሺያኪ ኮይዙሚ የኒንቴንዶ ኢፒዲ ምክትል ዋና ስራ አስኪያጅ በመሆን ሚናውን በመጠበቅ ወደ ከፍተኛ ስራ አስፈፃሚነት ከፍ ብሏል። በነሐሴ ወር ኔንቲዶ በጃፓን ውስጥ በጣም ሀብታም ኩባንያ ተብሎ ተሰየመ። እ.ኤ.አ. በሰኔ 2014 ኩባንያው የመጫወቻ እና የሃናፉዳ ካርዶችን ያመረተበትን የቀድሞ የኡጂ ኦጉራ ፋብሪካን እስከ ማርች 2017 ይከፈታል ተብሎ በታቀደው “ኒንቴንዶ ጋለሪ” ወደሚገኝ ሙዚየም የመቀየር እቅድ እንዳለው አስታውቋል። በግንባታው ቦታ የያዮ ፔሬድ መንደር ተገኘ።

ኔንቲዶ የሱፐር ማሪዮ ብሮስ ፊልም ከ Universal Pictures and Illumination ጋር በመሆን ሚያሞቶ እና ኢሉሚኔሽን ዋና ስራ አስፈፃሚ ክሪስ ሜሌዳንድሪ በአዘጋጅነት ተሰራ። እ.ኤ.አ. በ 2014 ፣ ፉሩካዋ ከማሪዮ ፊልም ውጭ በሚሰሩት ስራ ላይ በመመስረት ተጨማሪ የታነሙ ፕሮጄክቶችን ለመፍጠር የኒንቲዶን እቅድ አመልክቷል ፣ እና በ 29 ሰኔ ፣ ሜሌዳንዲሪ የውጭ ዳይሬክተር ያልሆነ አስፈፃሚ በመሆን የዳይሬክተሮች ቦርድን ተቀላቅሏል። እንደ ፉሩካዋ ገለጻ የኩባንያው መስፋፋት ወደ አኒሜሽን ማምረቻው “[የቪዲዮ ጨዋታዎችን የማምረት] ንግድ [የቪዲዮ ጨዋታዎችን የማምረት] እድገት እና እድገትን ለማስቀጠል ነው” ሲል “በቪዲዮ ጌም ሲስተም የማይጫወቱ ሰዎች እንኳን ሊመጡ የሚችሉበትን እድሎች መፍጠር ያስፈልጋል” ብለዋል። ከኒንቲዶ ቁምፊዎች ጋር መገናኘት&quot;. በዚያ ቀን ሚያሞቶ &quot;[Meledandri] የኒንቴንዶን አመለካከት በትክክል ተረድቷል&quot; እና &quot;በሆሊዉድ ውስጥ የብዙ አመታት ልምድ ያለው ባለሙያ እንደመሆኖ የእሱን ግብአት መጠየቅ ለኔንቲዶ ሽግግር ትልቅ እገዛ ያደርጋል&quot; ብሏል። ወደ ፊልም ፕሮዳክሽን. በኋላ፣ በጁላይ 2015፣ ኔንቲዶ ዳይናሞ ፒክቸርስ የተባለውን የጃፓን ሲጂ ኩባንያ በሂሮሺ ሂሮካዋ በማርች 18 ቀን 2004 ገዛ። ዳይናሞ በ2000ዎቹ በዲጂታል ቁምጣዎች ላይ ከኔንቲዶ ጋር ሰርቷል፣ የፒክሚን ተከታታይን ጨምሮ፣ እና ኔንቲዶ ዳይናሞ ዳይናሞ ስራቸውን እንደሚቀጥል ተናግሯል። ወደ አኒሜሽን የመስፋፋት ግብ። በጥቅምት 2015 ግዢው መጠናቀቁን ተከትሎ ኔንቲዶ ዲናሞን ኔንቲዶ ፒክቸር ብሎ ሰይሞታል።

እ.ኤ.አ. በየካቲት 2015 ኔንቲዶ እንደ አህያ ኮንግ እና ዘ ሌዳ ኦፍ ዜልዳ እስከ 1980ዎቹ ድረስ ለኔንቲዶ የመጀመሪያ ፓርቲ ጨዋታዎች ትልቅ አስተዋፅዖ ያበረከተውን SRD Co., Ltd. (Systems Research and Development) ማግኘቱን አስታውቋል። ስቱዲዮ ጀምሮ. በግንቦት 2015 ሮይተርስ እንደዘገበው የሳውዲ አረቢያ የህዝብ ኢንቨስትመንት ፈንድ የኒንቴንዶን 5% ድርሻ መግዛቱን እና በጥር 2016 በኩባንያው ውስጥ ያለው ድርሻ ወደ 6.07 በመቶ አድጓል። እ.ኤ.አ. በየካቲት 2016 ወደ 7.08% ፣ እና በተመሳሳይ ሳምንት በ 8.26% ጨምሯል ፣ ይህም ትልቁ የውጭ ባለሀብት ያደርገዋል።

በ2016 መጀመሪያ ላይ፣ በዩኒቨርሳል ስቱዲዮ ሆሊውድ ውስጥ የሱፐር ኔንቲዶ ወርልድ ጭብጥ ፓርክ አካባቢ ተከፈተ። የሱፐር ማሪዮ ብሮስ ፊልም በኤፕሪል 5 2016 የተለቀቀ ሲሆን በአለም ዙሪያ ከ1.3 ቢሊዮን ዶላር በላይ ገቢ አግኝቶ፣የቦክስ-ቢሮ ሪከርዶችን በማስመዝገብ ለታላቁ አለም አቀፍ የመክፈቻ ቅዳሜና እሁድ ለአኒሜሽን ፊልም፣በቪዲዮ ጨዋታ ላይ የተመሰረተ ከፍተኛ ገቢ ያስገኘ ፊልም እና 15ኛው -የምንጊዜውም ከፍተኛ ገቢ ያስገኘ ፊልም።

እንደ Hogwarts Legacy እና Mortal Kombat 1 ያሉ የሶስትዮ-ኤ ጨዋታዎችን ወደ ስዊች በማጓጓዝ ላይ ያተኮረው ሺቨር ኢንተርቴይመንት 100% አክሲዮኖችን ለማግኘት ኔንቲዶ በግንቦት 2017 ከኤምባሰር ግሩፕ ጋር ስምምነት ላይ ደርሷል። ኔንቲዶ፣ የመዝጊያ ሁኔታዎች ተገዢ ነው። በኦክቶበር 2017 ኔንቲዶ ኔንቲዶ ሙዚቃን አሳውቋል፣ ይህም አንድ መተግበሪያ ከኔንቲዶ ጨዋታዎች በኒንቲዶ ቀይር ላይ የድምፅ ትራኮችን ለማዳመጥ ያስችላል።

== ምርቶች ==
የኒንቴንዶ ማዕከላዊ ትኩረት የመዝናኛ ምርቶች ምርምር፣ ልማት፣ ምርት እና ስርጭት ነው—በዋነኛነት የቪዲዮ ጨዋታ ሶፍትዌር እና ሃርድዌር እና የካርድ ጨዋታዎች። ዋና ገበያዎቹ ጃፓን፣ አሜሪካ እና አውሮፓ ሲሆኑ ከጠቅላላው ሽያጩ ከ70% በላይ የሚሆነው ከሁለቱ ክልሎች ነው። እ.ኤ.አ. ከማርች 2017 ጀምሮ ኔንቲዶ ከ5.592 ቢሊዮን በላይ የቪዲዮ ጨዋታዎችን እና ከ836 ሚሊዮን በላይ የሃርድዌር አሃዶችን በአለም አቀፍ ደረጃ ሸጧል።

የቀለም ቲቪ-ጨዋታ በ1970 ከተጀመረበት ጊዜ አንስቶ፣ ኔንቲዶ የቤት፣ በእጅ የሚያዙ፣ የወሰኑ እና የተዳቀሉ ኮንሶሎችን አዘጋጅቶ አሰራጭቷል። እያንዳንዳቸው እንደ NES Zapper፣ Game Boy Camera፣ Super NES Mouse፣ Rumble Pak፣ Wii MotionPlus፣ Wii U Pro Controller እና የ Switch Pro መቆጣጠሪያ ያሉ የተለያዩ መለዋወጫዎች እና ተቆጣጣሪዎች አሏቸው።

የኒንቴንዶ የመጀመሪያዎቹ የኤሌክትሮኒክስ ጨዋታዎች የመጫወቻ ማዕከል ጨዋታዎች ናቸው። ኢቪአር ውድድር የኩባንያው የመጀመሪያው የኤሌክትሮ መካኒካል ጨዋታ ሲሆን አህያ ኮንግ በታሪክ የመጀመሪያው የመድረክ ጨዋታ ነበር። ከዚያን ጊዜ ጀምሮ ሁለቱም ኔንቲዶም ሆኑ ሌሎች የልማት ኩባንያዎች ለኔንቲዶ ኮንሶሎች ሰፊ የቪዲዮ ጨዋታዎችን አዘጋጅተው አሰራጭተዋል። የኒንቴንዶ ጨዋታዎች በሁለቱም ተነቃይ የሚዲያ ቅርጸቶች እንደ ኦፕቲካል ዲስክ እና ካርትሬጅ፣ እና የመስመር ላይ ቅርጸቶች እንደ ኔንቲዶ eShop እና ኔንቲዶ ኔትወርክ ባሉ አገልግሎቶች ይሸጣሉ።

እ.ኤ.አ. በ 2017 ኔንቲዶ የኒንቴንዶ ስዊች አወጣ።
[[መደብ:ድርጅቶች]]
[[መደብ:ቪዲዮ ጌም]]
[[መደብ:ጃፓን]]
[[መደብ:ክዮቶ]]</text>
      <sha1>0a36lrq6un32lx1trddwb4desgo1grx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>የፖለቲካ ጭቆና</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55455</id>
    <revision>
      <id>392406</id>
      <parentid>391436</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T12:21:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>186</id>
      </contributor>
      <comment>ፋይሉ «Сергей_Тихановский_(09-07-2025).jpg» ከCommons ምንጭ በ[[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] ዕጅ ጠፍቷል! ምክንያቱም፦ per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Roman Kubanskiy|]]</comment>
      <origin>392406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23731" sha1="c1hz3vi61gn22kq0y6y3c3c0top9j02" xml:space="preserve">'''የፖለቲካ ጭቆና''' በፖለቲካዊ ጉዳዮች በተለይም በህብረተሰቡ የፖለቲካ ህይወት ውስጥ መሳተፍን ለመገደብ ወይም ለመከልከል በማሰብ በዜጎች መካከል ያለውን አቋም በመቀነስ በህብረተሰቡ ውስጥ ያለ ግለሰብ ወይም ቡድን ስደት ነው። ይህ በአድሎአዊ ፖሊሲዎች እንደ የሰብአዊ መብት ጥሰት፣ እስራት፣ የጥቃት ወይም ሽብር እንደ ግድያ፣ ማሰቃየት፣ በግዳጅ መሰወር እና ሌሎች የፖለቲካ አክቲቪስቶችን ከህግ-ወጥ ቅጣት፣።
[[ስዕል:ET-Red Terror Martyr Memorial Museum, Addis Abeba (2).JPG|thumb|250px|በአዲስ አበባ የቀይ ሽብር ሰለባዎች ሙዚየም]]

== ታሪክ ==
=== የጥንት ዓለም ===
[[ስዕል:Galileo before the Holy Office - Joseph-Nicolas Robert-Fleury, 1847.png|thumb|250px|ጋሊልዮ ጋሊሊ እና ኢንኩዊዚሽን]]
ከጥንት ጀምሮ በሁሉም አገሮች ማለት ይቻላል፣ ቤተ ክርስቲያን ሁልጊዜ ከመንግሥት ጋር የተያያዘች እንደመሆኗ፣ የፖለቲካ ስደት ከሃይማኖታዊ አመለካከቶች ልዩነት ጋር የተያያዘ ነው። ይህ እስከ 18ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ድረስ የፈረንሳይ አብዮት ድረስ ቀጠለ &lt;ref&gt;Salomon, H. P. and Sassoon, I. S. D., and Saraiva, Antonio José. The Marrano Factory. The Portuguese Inquisition and Its New Christians, 1536–1765 (Brill, 2001), Introduction pp. XXX.&lt;/ref&gt;።
=== [[የሩሲያ ግዛት]] ===
[[ስዕል:1858. Шевченко Тарас Григорьевич.jpg|thumb|200px|ታራስ ሼቭቼንኮ]]
ከ1721 እስከ 1917 ባለው ጊዜ ውስጥ የንጉሠ ነገሥቱን አገዛዝ ያልተደሰቱ ሁሉ ወደ ሳይቤሪያ ተወስደው መብታቸውን ተነፍገው ወይም ተገድለዋል። ይህ የደረሰው በዲሴምብሪስቶች ላይ ነው, እሱም በሰርፍዶም, [[የሩሲያዊነት]]። በኢምፔሪያል ሩሲያ ውስጥ በጣም ታዋቂው የፖለቲካ ጭቆና ሰለባ [[ታራስ ሼቭቼንኮ]] ነበር &lt;ref&gt;Фелькнер В. И. Записки генерал-лейтенанта В. И. Фелькнера. 14-е декабря 1825 года // Русская старина, 1870. — Т. 2. — Изд. 3-е. — СПб., 1875. — С. 202—230.&lt;/ref&gt;።

=== [[ናዚ ጀርመን]] ===
[[ስዕል:Carl von Ossietzky.jpg|thumb|160px|ካርል ቮን ኦሲትዝኪ (እ.ኤ.አ. በ1938 ተገደለ)፣ የጀርመን የናዚዝም ተቃዋሚ]]
[[ስዕል:KZ Buchenwald 1945 - 003.jpg|thumb|230px|የናዚ ማጎሪያ ካምፕ ሰለባዎች አካላት]]
[[ስዕል:242-HF-0396 001 SS Fuehrer der Standarte I Muenchen im Braunen Haus Schutzstaffel leaders uniforms Deutschland erwache Fahnen standards NSDAP Nazi propaganda ca 1931-32 NARA id 162122167 Unrestricted No known copyright.jpg|thumb|230px|የናዚ ፕሮፓጋንዳ]]
ከ 1933 እስከ 1945 [[ናዚዝም|ከናዚ ፓርቲ]] በስተቀር ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች በጀርመን እና በተያዙ አገሮች ታግደዋል &lt;ref&gt;Nazi Ideology and the Holocaust. United States Holocaust Memorial Museum. January 2007. p. 58. ISBN 978-0-89604-712-9.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Himmler, Heinrich (25 May 1940). &quot;Reflections on the Treatment of Peoples of Alien Races in the East&quot;. Trials of War Criminals Before the Nuernberg Military Tribunals Under Control Council Law No. 10. US Government Printing Office, District of Columbia. pp. 147–150, Vol. 13.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/politics-and-government/racist-theories-aid-nazi-rise-political-power Racist Theories Aid Nazi Rise to Political Power]&lt;/ref&gt;። የጌስታፖዎች፣ የሚቀጣው ሚስጥራዊ ፖሊስ፣ ቤተመጻሕፍትን ወረረ እና መጽሐፍትን በአደባባይ አቃጠለ። በአይሁዶች የደራሲዎቻቸው አመጣጥ ምክንያት የስነ-ህንፃ ቅርሶች እና ውድ የሙዚቃ ስራዎች ወድመዋል፣ እና ቅርሶች በተያዙ ሀገራት ካሉ ሙዚየሞች ተዘርፈዋል። ለአንዳንድ ጀርመኖች እና ሁሉም የ&quot;የበታች ዘሮች&quot; ተወካዮች - ባልትስ ፣ስላቭስ ፣ ጥቁሮች ፣ ወዘተ የሰብአዊ መብቶችን በጅምላ መነፈግ ነበር ፣ [[ማጎሪያ ካምፕ|የማጎሪያ ካምፖች]] በተደራጀ መልኩ ለማጥፋት ተፈጥረዋል &lt;ref&gt;[https://urologichistory.museum/the-scope-of-urology-newsletter/issue-1-spring-2020/mengeles-experiments Mengele's Medical Experiments]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.auschwitz.org/en/history/medical-experiments/josef-mengele/ Josef Mengele / Medical experiments / History / Auschwitz-Birkenau]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.roma-sinti-holocaust-memorial-day.eu/history/dr-mengele-and-experiments-on-prisoners/ Dr. Mengele and experiments on prisoners]&lt;/ref&gt;። ይህም በ1945 ጀርመን ባካሄደችው [[2ኛው ዓለማዊ ጦርነት|በሁለተኛው የዓለም ጦርነት]] ሽንፈት ድረስ ቀጥሏል። በጀርመን ባህል እና በሌሎች በርካታ የአውሮፓ ባህሎች ላይ ሊስተካከል የማይችል ጉዳት ደርሷል &lt;ref&gt;Harold C. Deutsch &quot;Symposium: New Perspectives on the German Resistance against National Socialism&quot; pp. 322–99 from Central European History, Volume 14, 1981.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Michael C. Thomsett The German Opposition To Hitler: the Resistance, the Underground, and Assassination Plots, 1938–1945 Jefferson, NC; London : McFarland, 1997.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Stargardt, Nicholas, &quot;Beyond 'Consent' or 'Terror': Wartime Crises in Nazi Germany&quot;, History Workshop Journal, Volume 72, Issue 1, 1 October 2011, pp. 190–204.&lt;/ref&gt;።

=== [[ሶቪዬት ሕብረት]] ===
[[ስዕል:Under the Banner of Marx Engels Lenin and Stalin 1933 (51724619433).jpg|thumb|250px|የኮሚኒዝም መሪዎች]]
[[ስዕል:Victims of Bolshevik Cheka in Tartu, Estonia, 1919.jpg|thumb|22э50px|[[ቀይ ሽብር|የቀይ ሽብር ሰለባዎች]]]]
[[ስዕል:Lavrenti Beria Stalins family.jpg|thumb|250px|ከስታሊን እና ከሴት ልጁ ጋር የጭቆናዎቹ ዋና አዘጋጆች አንዱ የሆኑት ላቭረንቲ ቤሪያ]]
ከ 1917 እስከ 1922 በ &quot;የእርስ በርስ ጦርነት&quot; የሶቪዬት መንግስት [[በሩሲያ ውስጥ የእርስ በርስ ጦርነት|የህብረተሰብ ጠላት ክፍሎችን]] ተወካዮችን በሙሉ - ከሠራተኞች እና ከገበሬዎች በስተቀር ሁሉም በሶቪየት ጦር ሠራዊት የተፈጸሙ ስደት እና የፍርድ ቤት ግድያዎች ቀዳሚ ሰለባዎች ነበሩ። እ.ኤ.አ. ከ1920ዎቹ መጨረሻ እስከ 1950ዎቹ ድረስ ፣ በ[[ስታሊኒዝም]] ዘመን በሰው ልጆች ላይ አሰቃቂ ወንጀሎች ተፈጽመዋል - [[ሆሎዶሞር]] ፣ [[ታላቅ ሽብር]] እና የጉላግ ማጎሪያ ስርዓት በሌኒን ተነሳሽነት በ1919 ብቅ ያለው ግን በጆሴፍ ስታሊን የግዛት ዘመን እጅግ በጣም ብዙ ነበር &lt;ref&gt;[https://www.nationalgeographic.com/history/article/red-terror-set-macabre-course-soviet-union How the Red Terror set a macabre course for the Soviet Union]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://gulag.online/articles/obeti-stredni-evropa?locale=en The Gulag and Soviet repressions: the numbers of victims from among Czechs, Slovaks, Poles, and German]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.hoover.org/research/soviet-dissent-and-cold-war Soviet Dissent and the Cold War]&lt;/ref&gt;። ከ1960ዎቹ እስከ 1980ዎቹ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|ድረስ የሶቪየት መንግስት በኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለም የማይስማማውን ሁሉ ያሳድድ ነበር፣ በመቶ ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን ህይወት አጠፋ]]። የሶቪየትን [[የዩኤስኤስአር የአፍጋኒስታን ወረራ| የአፍጋኒስታን ወረራ]] የተቃወመ ማንኛውም ሰውም ከባድ ቅጣት ይደርስበታል። የፖለቲካ ጭቆና በ1991 አብቅቷል &lt;ref&gt;Липатов И. М. Сущность и основные формы политического насилия в современных условиях (философско-социологический анализ). — М., 1989. — С. 10.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Пиджаков А. Ю. Сущность и разновидности политического насилия. // Теоретический журнал «Credo», 2002.&lt;/ref&gt;።

=== [[ቻይና]] ===
በ[[ማኦኢዝም|ማኦ ዜዱንግ አምባገነንነት]] ዘመን በአማካኝ 50 ሚሊዮን ህዝብ በጭቆና ተገድሏል &lt;ref&gt;Sneath D. The Impact of the Cultural Revolution in China on the Mongolians of Inner Mongolia. — Modern Asian Studies, vol. 28, no. 2, 1994, p. 409—430&lt;/ref&gt;።
=== [[ፋርስ]] ===
[[ስዕል:Public execution of Esmail Jafarzadeh (28).jpg|thumb|250px|በኢራን ውስጥ የሞት ቅጣት]]
ከእስላማዊው አብዮት ጀምሮ ሀገሪቱ በጨካኝ አምባገነናዊ የሸሪዓ አምባገነን አገዛዝ ስር ነበረች። የክርስትና ወይም የሴቶች መብት እንቅስቃሴን ጨምሮ ማንኛውም ተቃውሞ ለጭቆና ይጋለጣል &lt;ref&gt;MINISTERIE VAN DEFENSIE LANDMACHT STAFF. /Ex. nr. 47./. Maandoverzicht — November 1978. DE CHEF LANDMACHTSTAF. VOOR DEZE: HET HOOFD VAN DE SECTIE INL «A» DE LUITENANT-KOLONEL — G. KLOOS. (9 Jan. 1979).&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Bernard Gwertzman, &quot;U.S. Will Cooperate With A New Regime If Shah Stays Or Not, &quot; New York Times, January 5, 1979. 6.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Apple, &quot;New Iran Cabinet Unable to Bring in Main Opposition, &quot; New York Times, January 7, 1979, 3.&lt;/ref&gt;።

=== [[ኢትዮጵያ]] === 
[[ስዕል:Remains of Victim Murdered by Dergue Regime - Red Terror Martyrs' Memorial Museum - Addis Ababa - Ethiopia (8666612732).jpg|thumb|250px|የተጎጂው አካል ቅሪት]]
[[ስዕል:Photographs of Victims of Dergue Regime - Red Terror Martyrs' Memorial Museum - Addis Ababa - Ethiopia (8665513047).jpg|thumb|250px|የተጎጂዎች ፎቶግራፎች]]
እ.ኤ.አ. ከ1976-1978 በነበረው የኢትዮጵያ የእርስ በርስ ጦርነት ባለሥልጣናቱ በማርክሳዊ መርሆዎች እየተመሩ &quot;ቀይ ሽብር&quot; ፈጽመዋል &lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/history/red-terror-ethiopia
Red Terror in Ethiopia]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.africa.upenn.edu/eue_web/redterr.htm
The Red Terror]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://ethiopanorama.com/?p=212167 ህዳር 14/1967 ዓም፡ ባልታወጀው ቀይ ሽብር ያለቁት የቀድሞው መንግስት ባለስልጣናት የተረሸኑበት ቀን = መንግስቱ ሙሴ]&lt;/ref&gt;።

=== [[ዩጋንዳ]] ===
በአሚና ኢዲ የግዛት ዘመን የኡጋንዳ መንግስት በንፁሀን ላይ ብዙ ወንጀል ፈጽሟል &lt;ref&gt;Mark Leopold. Idi Amin:The Story of Africa's Icon of Evil (англ.). — New Haven: Yale University Press, 2020. — 320 p.&lt;/ref&gt;።
=== [[ቱርክ]] ===
የኦቶማን ኢምፓየር ባለስልጣናት የ [[ስላቮች|ደቡብ ስላቪክ ህዝቦች]] ብሄራዊ የነጻነት እንቅስቃሴዎችን በንቃት አፍነዋል። እና በ1915 የ[[አርመኒያ|አርመን]] የዘር ማጥፋት ወንጀል ፈጽመዋል &lt;ref&gt;Akçam T. A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility (англ.). — Macmillan, 2007. — 500 p.&lt;/ref&gt;።
=== [[ጣልያን]] ===
በሙሶሎኒ ፋሽስታዊ አምባገነንነት ዓመታት ገዥውን ፓርቲ የማይደግፉ ሰዎች ወድመዋል።

=== [[ፖላንድ]] === 
[[ስዕል:Katyń Forest November 2013 004.JPG|thumb|250px|በምእራብ ሩሲያ ውስጥ በስሞልንስክ አቅራቢያ የፖላንድ እስረኞች በተገደሉበት ቦታ ላይ ወደ ካቲን መታሰቢያ ቦታ መግቢያ]]
በ 1939 ናዚ ጀርመን እና የዩኤስኤስአር ዓለምን በተፅዕኖ ዘርፎች ለመከፋፈል ስምምነት ተፈራርመዋል። ጀርመን የምዕራብ አውሮፓ ግዛቶችን ማጥቃት ጀመረች, እና የዩኤስኤስአርኤስ የምስራቅ አውሮፓ ሀገራትን በትይዩ ማጥቃት ጀመረ።

በሴፕቴምበር 1939 ጀርመን ፖላንድን ከምእራብ ወረረች እና ዩኤስኤስአር ከምስራቅ ወረረች በዚህም ምክንያት በተያዘው የአገሪቱ ምስራቃዊ ክፍል ውስጥ እያንዳንዱ 10 ኛ ሰው በ [[ኤን.ኬ.ቪ.ዲ|የሶቪየት ሚስጥራዊ ፖሊስ]] ተገድሏል እና የፖላንድ ጦር ልሂቃን [[ካትይን|በካቲን]] ሞተ። ከዚህ በኋላ ጀርመን በምዕራብ ፖላንድ ውስጥ በአውሮፓ ትልቁን ጌቶዎችን በማደራጀት በሌሎች አገሮችም ሆሎኮስትን አድርጋለች። 

እ.ኤ.አ. በ 1941 ናዚ ጀርመን አጋሩን በዩኤስኤስ አር ላይ ጥቃት ሰነዘረ እና በዩኤስ ፣ ዩኬ እና የዩኤስኤስ አር ወታደሮች ግፊት በ 1945 ተሸነፈ። በፖላንድ የሶቪየት ጭቆና በ 1989-1991 ብቻ አብቅቷል።
=== [[ሊትዌኒያ]]፣ [[ላትቪያ]] እና [[ኤስቶኒያ]] ===
[[ስዕል:SovietBlockade1940.jpg|thumb|250px|በ 1940 የኢስቶኒያ ወረራ የሶቪየት ካርታ እቅድ]]
[[ስዕል:Maarjamäe - panoramio - Aulo Aasmaa (1).jpg|thumb|250px|በማሪያማ ፣ ኢስቶኒያ የሶቪየት እና የናዚ መንግስታት ሰለባ ለሆኑት የመታሰቢያ ኮምፕሌክስ]]
በ 1940 የባልቲክ አገሮች በሶቪየት ኅብረት ተወረሩ። መላው ፓርላማ በጥይት ተመታ፣ በአሻንጉሊት የሶቪየት መንግስት ተተካ፣ እና ፕሬዝዳንት ኮንስታንቲን ፒያት በማዕከላዊ ሩሲያ ታስረው ሞቱ። የፖለቲካ ጭቆና መጨረሻው [[ፔሬስትሮይካ|የጎርባቾቭ ተሀድሶዎች]] እና የዘፈን አብዮት በአስር ሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎች “Mu isamaa on minu arm” የተሰኘውን የህዝብ ዘፈን ሲዘምሩ ነበር። በእነዚህ ክስተቶች ምክንያት ኢስቶኒያ [[የዩኤስኤስአር ውድቀት|ከዩኤስኤስአር ለመገንጠል]] የመጀመሪያዋ ሀገር ሆነች &lt;ref&gt;John Ginkel. Identity Construction in Latvia's &quot;Singing Revolution&quot;: Why inter-ethnic conflict failed to occur // Nationalities Papers. — сентябрь 2002. — Т. 30, вып. 3. — С. 403—433.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Dainuojanti revoliucija Vilniaus barikadose: 1991 m. sausio 13-osios tautos žygdarbiui ir aukoms atminti / Juozas Girdvainis. — Vilnius: Knygų kelias, 2011. — 350 p&lt;/ref&gt;።

=== [[የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ]] ===
==== [[ሩሲያ]] ====
[[ስዕል:United Russia Congress (2011-11-27) 25.jpg|thumb|250px|ፑቲን በገዥው ፓርቲ ኮንግረስ ላይ፣ 2011]]
[[ስዕል:2012-09-15 Boris Nemtsov on stage of anti-Putin rally L1070211.jpg|thumb|250px|የሩስያ ተቃዋሚ መሪ ቦሪስ ኔምትሶቭ እ.ኤ.አ. በ2012 የፑቲንን ወደ ስልጣን መምጣት በመቃወም ሰልፍ በወጡበት ወቅት። በ2015 በፑቲን ትዕዛዝ ተገደለ።]]
[[ስዕል:OMON (7004548774).jpg|thumb|250px|የሩሲያ ፖሊስ]]
[[ስዕል:Russian &quot;We do not abandon our own&quot; flag.svg|thumb|250px|[[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)|የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት Z]]]] 
እ.ኤ.አ. በ1990ዎቹ መጀመሪያ ላይ ዲሞክራሲ በራሺያ ብቅ አለ ፣ ግን በ 1999 የ[[ፑቲኒዝም]] ዘመን መጀመሩ እና በተለይም እ.ኤ.አ. በ 2012 ፣ 2018 እና 2024 በተጭበረበሩ ምርጫዎች ወደ ስልጣን ከመጡ በኋላ ፣ በገዛ ዜጎቹ ላይ የሚደርሰው ጭቆና ተባብሷል። ከዚህም በላይ ሩሲያ በአጎራባች አገሮች ላይ [[በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች|በርካታ ጦርነቶችን]] ከፍቷል እና በተያዙ ግዛቶች ውስጥ የሚኖሩ ዜጎችን እንኳን በአያት ስማቸው (ኢሊያ ናቫልኒ) ምክንያት አሳድዳለች። ጭቆናው ከፍርድ ቤት ውጭ ግድያ፣ ግድያ፣ በህግ አስከባሪ ኤጀንሲዎች ውስጥ ማሰቃየት እና በማህበራዊ ድረ-ገጾች ላይ በሚሰጡ አስተያየቶች ላይ እስራት እና በግዳጅ መሰደድን ያጠቃልላል &lt;ref&gt;[https://memopzk.org/figurant/kamardin-artyom-yurevich/ Камардин Артём Юрьевич]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/11/20/human-rights-violations-in-russia-eu-sanctions-an-additional-ten-individuals/ Human rights violations in Russia: EU sanctions an additional ten individuals]&lt;/ref&gt;።

==== [[ዩክሬን]] ====
[[ስዕል:Viktor Yanukovych official portrait.jpg|thumb|200px|ቪክቶር ያኑኮቪች፣ 4ኛው የዩክሬን ፕሬዝዳንት]]
[[ስዕል:Euromaidan in Kiev 056.jpg|thumb|250px|የተቃውሞ ሰልፈኞች አፈና እና ተኩስ የተካሄደው በዩክሬን የውስጥ ጉዳይ ሚኒስቴር የቤርኩት ልዩ ሃይል ክፍል ነው]]
[[ስዕል:Bodies of protesters in the hotel Ukraine lobby. Clashes in Kiev, Ukraine. Events of February 20, 2014-2.jpg|thumb|250px|&quot;የሰማይ መቶ&quot; አካላት]]
የወቅቱ የዩክሬን ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች ሙስና በመቃወም ሰላማዊ ሰልፍ በወጡበት ወቅት የቤርኩት ልዩ አገልግሎት እና ፖሊስ በትእዛዙ መሰረት በሰላማዊ ሰልፈኞች ላይ አፈና እና ማሰቃየት ፈጽመው ነበር ይህም በ2014 መጀመሪያ ላይ [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|ሙሉ አብዮት]] አስነስቷል። የጭቆናው ጫፍ &quot;የሰማይ መቶ&quot; በመባል የሚታወቁትን ተቃዋሚዎች መተኮስ ነበር። [[፳፻፲፬ የሩሶ-ዩክሬን ቀውስ|ሩሲያ በዩክሬን ላይ ጦርነት]] ስትጀምር ያኑኮቪች ወደ ሩሲያ ሸሸ &lt;ref&gt;[http://resource.history.org.ua/cgi-bin/eiu/history.exe?Z21ID=&amp;I21DBN=EIu&amp;P21DBN=EIU&amp;S21STN=1&amp;S21REF=10&amp;S21FMT=eiu_all&amp;C21COM=S&amp;S21CNR=20&amp;S21P01=0&amp;S21P02=0&amp;S21P03=TRN=&amp;S21COLORTERMS=0&amp;S21STR=nebesna_sotnja НЕБЕСНА СОТНЯ]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://uinp.gov.ua/pres-centr/novyny/nebesna-sotnya-pershi-geroyi-rosiysko-ukrayinskoyi-viyny-predstavyly-programu-zahodiv-do-richnyci-masovyh-rozstriliv-20-lyutogo Небесна Сотня – перші герої російсько-української війни: представили програму заходів до річниці масових розстрілів 20 лютого]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2014/feb/20/ukraine-protesters-force-riot-police-independence-square-kiev-battle-control Ukraine violence: dozens killed as protesters clash with armed police]&lt;/ref&gt;።

ቮሎዲሚር ዘሌንስኪ ስልጣን ከያዘ በኋላ [[የፖለቲካ ፓርቲ 5.10|በጄኔዲ ባላሾቭ እና በፖለቲካ ፓርቲያቸው]] ላይ የፖለቲካ ጭቆና ተከፈተ &lt;ref&gt;[https://dumskaya.net/news/eks-glava-partii-5-10-balashov-podralsya-so-sled-149454/ Лидер партии «5.10» Балашов подрался со следователем и провел ночь в СИЗО (видео)]&lt;/ref&gt;።

==== [[ቤላሩስ]] ====
[[ስዕል:Александр Лукашенко - 08 (14-03-2025).jpg|thumb|200px|የቤላሩስ አምባገነን አሌክሳንደር ሉካሼንኮ]]
[[ስዕል:Armed Lukashenko troopers, 15 November 2020 s04.jpg|thumb|250px|የቤላሩስ የኃይል አወቃቀሮች]]
በ 1994 አሌክሳንደር ሉካሼንኮ ወደ ስልጣን ሲመጣ ብሔራዊ ምልክቶች (ነጭ-ቀይ-ነጭ ባንዲራ እና የሊቱዌኒያ ታላቁ ዱቺ የጦር መሣሪያ ጥንታዊ ቀሚስ) ታግደዋል, እና ማንም ሰው በሉካሼንኮ ላይ የተጠቀመ ወይም ማንኛውንም አስተያየት የገለጸ ለእስር, ለረጅም ጊዜ እስራት እና ማሰቃየ &lt;ref&gt;[https://www.iiss.org/publications/strategic-comments/2021/protest-movement-in-belarus/ The protest movement in Belarus: resistance and repression]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions-against-belarus/ EU sanctions against Belarus]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://libereco.org/en/deutschland/news/5-years-repression-belarus 5 years of unprecedented repression in Belarus]&lt;/ref&gt;።

=== [[አዘርባይጃን]] ===
[[ስዕል:Ali Karimli in 2019 (cropped).jpg|thumb|170px|የተቃዋሚ መሪ አሊ ካሪምሊ]]
በኢልሃም አሊዬቭ አምባገነናዊ አገዛዝ ወቅት ሀገሪቱ ከፑቲን ጋር የነበራት ግንኙነት ተጠናክሯል እና የመናገር ነፃነት በተለይም ለሀገሪቱ አውሮፓ ውህደት እና የሰብአዊ መብት ጥበቃ ከሚታገሉት ጋር በተያያዘ &lt;ref&gt;[https://protectdefenders.eu/azerbaijan-unprecedented-repression-against-civil-society-in-the-aftermath-of-national-elections-and-ahead-of-cop29/ Azerbaijan – Unprecedented repression against civil society in the aftermath of national elections and ahead of COP29]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://neweasterneurope.eu/2025/06/24/repression-in-azerbaijan/ Repression in Azerbaijan]&lt;/ref&gt;።
=== [[ቱርክመኒስታን]] እና [[ኡዝቤኪስታን]] ===
በሶቪየት የግዛት ዘመን ሀገሪቱ በአምባገነንነት ተሠቃየች, ነገር ግን የቀድሞዎቹ ኮሚኒስቶች በስልጣን ላይ ሲቆዩ, አምባገነኑ አዲስ መልክ ያዘ 
&lt;ref&gt;[https://www.noiser.com/real-dictators/turkmenbashy-the-dictator-who-rewrote-reality Turkmenbashy: The Dictator Who Rewrote Reality]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://communistcrimes.org/en/countries/turkmenistan
Communist Dictatorship in Turkmenistan (1918-1991)]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.idea.int/democracytracker/country/uzbekistan
Uzbekistan | The Global State of Democracy]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://books.openedition.org/editionscnrs/12651
From Sovietism to dictatorship: important events in the political, social and economic regression]&lt;/ref&gt;።
== መቋቋም ==
የሰብአዊ መብት ተሟጋች ድርጅቶች (ከዚህ ውስጥ በጣም ዝነኛ የሆነው [[የመታሰቢያ ሐውልት]]፣ ከጋዜጠኞች ጋር በመተባበር የሰብአዊ መብት ጥሰቶችን ይመዘግባሉ.) በብዙ የአለም ሀገራት ብቅ ብቅ እያሉ [[ሊበርታሪያኒዝም]]ን የሚመስሉ አስተሳሰቦችን እያራመዱ እና አምባገነን መንግስታት ሊኖሩ የማይችሉበት ሁኔታ እየፈጠሩ ነው &lt;ref&gt;[https://www.memo.ru/en-us/memorial/mission-and-statute/
What is International Memorial]&lt;/ref&gt;።

== በተጨማሪም ተመልከት ==
* [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች]]

== አገናኞች ==</text>
      <sha1>c1hz3vi61gn22kq0y6y3c3c0top9j02</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>የሩሲያ ጸደይ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55626</id>
    <revision>
      <id>392405</id>
      <parentid>391827</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T12:21:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>186</id>
      </contributor>
      <comment>ፋይሉ «Борис_Немцов_на_марше_Памяти_(15-04-2014).jpg» ከCommons ምንጭ በ[[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] ዕጅ ጠፍቷል! ምክንያቱም፦ per [[:c:Commons:Deletion requests/Files uploaded by Roman Kubanskiy|]]</comment>
      <origin>392405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11313" sha1="r9p2o6i33t871b4d9ig42wmba3xaxb2" xml:space="preserve">'''የሩሲያ ጸደይ''' (በሩሲያኛ '''Русская весна''') ይህ በዩክሬን ደቡብ ምስራቃዊ ክልሎች ውስጥ በተካሄደው [[የ 2014 የዩክሬን አብዮት|የ 2014 አብዮት በዩክሬን]] ወቅት ተከታታይ የሩስያ ደጋፊ የተቃውሞ ሰልፎች ነው (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 2006 ነበር)።

[[ስዕል:Protestas prorrusas en Ucrania de 2014.png|thumb|250px|ካርታ]]
[[ስዕል:Odessa Russian Spring 20140410 5.JPG|thumb|220px|[[ኦዴሳ]]]]
[[ስዕል:Антинационалистический митинг Харьков 13 апреля 2014 05.JPG|thumb|220px|[[ኻርኪው]]]]

== ታሪክ ==

በታሪክ በደቡብ ምስራቅ ዩክሬን በ [[ዛፖሮዝሂያን ሲች|ዩክሬን ኮሳኮች]] ይኖሩ ነበር፣ በዩክሬን መሃል ግን [[የቅዱስ ኤልዛቤት ምሽግ|የ 18 ኛው ክፍለ ዘመን ምሽጎች]] ይቀራሉ። ከዚያም [[1768-1774 የሩስያ-ቱርክ ጦርነት|በሩሲያ ግዛት እና በኦቶማን ኢምፓየር መካከል ጦርነት]] ከተካሄደ በኋላ እነዚህ አገሮች የሩሲያ ግዛት አካል ሆኑ እና በ 1775 ኮሳኮች ተደምስሰዋል. ስለዚህ የ [[የሩሲያዊነት]] ሂደት ተጀመረ፣ እንዲሁም የዩክሬን ቋንቋን አጠቃቀም እና ሕልውናውን መካድ ላይ ከባለሥልጣናት ስልታዊ እገዳዎች ጋር &lt;ref&gt;[https://natoassociation.ca/the-myths-of-novorossiya-kremlin-reinvents-ukrainian-history-to-justify-invasion/ The Myths of Novorossiya: Kremlin Reinvents Ukrainian History to Justify Invasion]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.fpri.org/article/2014/05/putins-greater-novorossiya-the-dismemberment-of-ukraine/ Putin's “Greater Novorossiya” - The Dismemberment of Ukraine]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/military-history-and-science/novorossiya Novorossiya]&lt;/ref&gt;።

በሶቪየት የግዛት ዘመን በደቡብ ምስራቅ ዩክሬን እና በተለይም ዶንባስ በ[[ቀይ ሽብር]]፣ በ[[ሆሎዶሞር]]፣ በ[[ታላቅ ሽብር]] እና በ[[ጉላግ]] የማጎሪያ ካምፕ ስርዓት ከፍተኛ ጉዳት ደርሶባቸዋል። በዩኤስ ኤስ አር ኤስ መገባደጃ ላይ [[በሶቪየት ኅብረት ውስጥ ተቃዋሚዎች|የኮሚኒስት ርዕዮተ ዓለም ያልሆኑ ሰዎች]] በጣም ከባድ ስደት የደረሰባቸው እዚህ ላይ ነበር &lt;ref&gt;[https://warwick.ac.uk/services/library/mrc/collections/digital/russia/opposition/ The 'Red Terror' and political opposition]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.ebsco.com/research-starters/history/russian-communists-inaugurate-red-terror Russian Communists Inaugurate the Red Terror]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/03631990211020339?journalCode=jfha Childhood during the Holodomor 1932–1933 in Ukraine (in the South of Ukraine)]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://blogs.kent.ac.uk/munitions-of-the-mind/2023/11/25/from-famine-to-genocide-the-holodomor-in-ukraine/ From Famine to Genocide: The Holodomor in Ukraine]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://utppublishing.com/doi/full/10.3138/ukrainamoderna.30-31.304 The Meaning of the Holodomor of 1932–33: From Collective Reproduction to Individual Reconstruction of Mental Trauma]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://holodomormuseum.org.ua/en/news-museji/the-holodomor-in-velyka-lepetykha-in-the-kherson-region-a-historical-and-local-lore-study/ The Holodomor in Velyka Lepetykha in the Kherson region: a historical and local lore study]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.sciencespo.fr/mass-violence-war-massacre-resistance/en/document/mass-crimes-under-stalin-1930-1953.html Mass Crimes under Stalin (1930-1953)]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://gulagmap.ru/camp150 Донецкий ИТЛ]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://gulag.online/people/ilona-gesko?locale=ru Илона Гешко]&lt;/ref&gt;።
[[ስዕል:Victims of Soviet Famine 1922.jpg|thumb|220px|በሶቪየት ፖሊሲ ምክንያት በተፈጠረው ረሃብ የሞቱት የኬርሰን ነዋሪዎች አስከሬን]]
እ.ኤ.አ. በ 1991 [[የዩኤስኤስአር ውድቀት|ከዩኤስኤስአር ውድቀት]] በኋላ ክልሉ የዩክሬን አካል ሆኖ ቆይቷል ፣ ግን [[1990 ዎቹ በሩሲያ ውስጥ|በ 1990 ዎቹ ከሩሲያ]] ከፍተኛ አመራሮች መካከል የዩክሬን ደቡብ ምስራቅ ክልሎችን ወደ ሩሲያ ለማካተት ውይይቶች እና ሀሳቦች ነበሩ &lt;ref&gt;[https://yeltsin.ru/day-by-day/1992/06/06/ 5 июня, пятница, 1992 - День за днем]&lt;/ref&gt;። በ 1997 [[የሩሲያዊ ዓለም]] አስተምህሮ ብቅ አለ, የ ፑቲን አገዛዝ ፍልስፍና ሆነ &lt;ref&gt;[https://search.gesis.org/publication/csa-ps-200409720 Aleksandr Dugin's Foundations of Geopolitics]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://tec.fsi.stanford.edu/docs/aleksandr-dugins-foundations-geopolitics Foundations of Geopolitics]&lt;/ref&gt;። በ 2000 ዎቹ ውስጥ ክልሉ በሩሲያ የጋዝ አቅርቦቶች ላይ በጣም ጥገኛ ነበር &lt;ref&gt;[https://www.csis.org/analysis/ukraine-and-russian-gas-never-ending-crisis Ukraine and Russian Gas – The Never Ending Crisis]&lt;/ref&gt;።

እ.ኤ.አ. በ 2012 በዩክሬን አራተኛው ፕሬዝዳንት ቪክቶር ያኑኮቪች አነሳሽነት የዩክሬን ደቡባዊ ምስራቃዊ ክልሎች ድንበሮች ከሩሲያ ጋር ትጥቅ ፈትተዋል እና የፓስፖርት ቁጥጥር በተሳካ ሁኔታ ቀርቷል። ይህም [[ዩክሬኖፎቢያ|የዩክሬንን ጥላቻ]] ወደ ዩክሬን ለመቀስቀስ የታለሙ የጦር መሳሪያዎች እና ጽሑፎች በህገ-ወጥ መንገድ እንዲገቡ አድርጓል። እ.ኤ.አ. በ 2013-2014 የሩሲያ የስለላ ኤጀንሲዎች በሀገሪቱ ውስጥ አገሪቱን ለማተራመስ እና ክልሎችን ለመጠቅለል በዩክሬን ውስጥ የአስተዳደር ሕንፃዎችን ለመያዝ በንቃት ሠርተዋል &lt;ref&gt;[https://commons.com.ua/en/pochatok-rosijskogo-vtorgnennya-vesnoyu-2014-roku/ The Beginning of the Russian Invasion in the Spring of 2014: An Interview With Serhiy Kudelia About the Seizure of Cities and the Taming of Elites]&lt;/ref&gt;።

ሩሲያውያንን ያሳተፈ ደጋፊ የተቃውሞ ሰልፍ በካርኪቭ፣ [[ዶኔትስክ]]፣ [[ሉጋንስክ|ሉሃንስክ]]፣ [[ዛፖሪዝሂያ|ዛፖሪዝዝሂያ]]፣ [[ኬርሰን|ክኸርሰን]] [[ኒኮላይቭ|ማይኮላይቭ]] [[ኦዴሳ]] እና [[ክሪሜያ|ክሪሚያ]] ከተሞች ተካሂደዋል። ሁሉም ማለት ይቻላል ብዙም ሳይቆይ ግራ ተጋብተዋል፣ እና ተሳታፊዎቻቸው ወደ ሩሲያ ሸሹ። ይሁን እንጂ ሩሲያ የሩስያ ጦር ኃይሎችን በመጠቀም [[ክራይሚያ መቀላቀል|ክራይሚያን ተቆጣጠረች]] ይህም እስከ ዛሬ ድረስ ያለውን [[ጦርነት በዶንባስ|የሩሲያ-ዩክሬን ጦርነት መጀመሪያ]] አስከትሏል &lt;ref&gt;[https://memopzk.org/figurant/senczov-oleg-gennadevich/ Сенцов Олег Геннадьевич]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/2336825X231165469 The contradictory behaviour of Russia in response to the 2014 Ukrainian revolution]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://svidomi.in.ua/page/russian-influence-on-the-events-of-the-revolution-of-dignity-facts-evidence-and-punishment Russian Influence on the Events of the Revolution of Dignity: Facts, Evidence, and Punishment]&lt;/ref&gt;።

== [[የሩሲያ ፕሮፓጋንዳ]] ==
[[ስዕል:Крым, Варламов, март 2014, 27.jpg|thumb|220px|የሩሲያ ወታደሮች በክራይሚያ ተቆጣጠሩ]]
የሩሲያ ባለስልጣናት በእነዚህ ክስተቶች ውስጥ ምንም አይነት ተሳትፎ እንዳልነበራቸው በመግለጽ “የህዝቡን የራስን ዕድል በራስ መወሰን” ሲሉ ጠርተውታል፣ ምንም እንኳን [[የመታሰቢያ ሐውልት|የሩሲያ እና የውጭ የሰብአዊ መብት ተሟጋቾች]] ሪፖርቶች እንደሚያሳዩት ሩሲያ የመናገር ነፃነት ላይ ከባድ ችግሮች እያጋጠሟት ነው፣ እና የራስን ዕድል በራስ የመወሰን ፍላጎት ያላቸው የጎሳ ሪፐብሊኮች [[በሩሲያ ውስጥ ጭቆናዎች|የፖለቲካ ጭቆና]] ይደርስባቸዋል &lt;ref&gt;[https://memopzk.org/figurant/senczov-oleg-gennadevich/ Сенцов Олег Геннадьевич]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://ukraine.ohchr.org/en/reports/crimea-and-occupied-territory Crimea and other occupied territory]&lt;/ref&gt;። 

የተባበሩት መንግስታት ድርጅት ዘገባ እንደሚያመለክተው በዩክሬን [[በሩሲያ የተያዙ የዩክሬን ግዛቶች|የተያዙ ግዛቶች]] ውስጥ የሰብአዊ መብት ሁኔታ የከፋ ነው &lt;ref&gt;[https://ukraine.ohchr.org/en/reports/crimea-and-occupied-territory Crimea and other occupied territory]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.ohchr.org/en/press-releases/2014/05/un-report-documents-alarming-deterioration-human-rights-eastern-ukraine UN report documents “alarming” deterioration in human rights in eastern Ukraine]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.ui.se/forskning/centrum-for-osteuropastudier/sceeus-report/human-rights-violations-in-the-occupied-parts-of-ukraines-donbas-since-2014/ Human Rights Violations in the Occupied Parts of Ukraine’s Donbas since 2014]&lt;/ref&gt;።
== የተቃውሞ ምልክቶች ==
[[ስዕል:RUS Imperial Order of Saint George ribbon.svg|thumb|220px|[[የቅዱስ ጊዮርጊስ ጥብጣብ]]]]
የቅዱስ ጆርጅ ሪባን በሩሲያ ደጋፊ አክቲቪስቶች ዘንድ በሰፊው ጥቅም ላይ ውሏል። ከዩክሬን አንድነት ደጋፊዎች መካከል ይህ ምልክት ከኮሎራዶ ድንች ጥንዚዛ ቀለም ጋር ተመሳሳይነት ስላለው የኮሎራዶ ሪባን በመባል በቀልድ ይታወቃል &lt;ref&gt;[https://www.historians.org/perspectives-article/st-georges-ribbon-april-2023/ St. George’s Ribbon]&lt;/ref&gt;።

== የአለም ምላሽ ==
በዓለም ላይ ያሉ ሁሉም አገሮች ማለት ይቻላል፣ እንደ [[ቦሪስ ኔምትሶቭ]] እና [[አሌክሲ ናቫልኒ]] ያሉ የሩሲያ ዲሞክራቶች እንኳን ዩክሬንን ደግፈዋል። ፑቲንን የተቃወሙ ብዙ ሩሲያውያን በዩክሬን በኩል በዩክሬን አብዮት ተሳትፈዋል &lt;ref&gt;[https://www.4freerussia.org/putin.war/ Putin.War - Boris Nemtsov]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.france24.com/en/20140921-thousands-russians-protest-against-ukraine-war Thousands of Russians protest against Ukraine war]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.abc.net.au/news/2014-09-22/protests-in-russia-over-ukraine-conflict/5759182 Ukraine crisis: Thousands rally in Moscow against Russia's involvement in Ukraine conflict]&lt;/ref&gt;።
== በተጨማሪም ተመልከት ==
* [[Z (የሩሲያ ወታደራዊ ምልክት)]]
* [[የሩሲያ የጦር ወንጀሎች]]
* [[ኖቮሮሲያ]]

== አገናኞች ==</text>
      <sha1>r9p2o6i33t871b4d9ig42wmba3xaxb2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anarago</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55729</id>
    <revision>
      <id>392407</id>
      <timestamp>2026-06-19T13:56:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PrinceAzuka132</username>
        <id>59304</id>
      </contributor>
      <comment>Created</comment>
      <origin>392407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="9zjk5fk2szw7az68ken1qabsgbwbj0i" xml:space="preserve">Anarago language (ኣናራጎ)

==Table of syllables==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto&quot;
|+ Table of Anarago syllables
|-
! !! a [ə] !! u [u] !! i [i] !! ā [a] !! e [ɛ] !! ∅ [∅] !! o [ɔ]
|-
| h [h] || ሀ || ሁ || ሂ || ሃ || ሄ || ህ || ሆ
|-
| l [l] || ለ || ሉ || ሊ || ላ || ሌ || ል || ሎ
|-
| ḥ [ɦ] || ሐ || ሑ || ሒ || ሓ || ሔ || ሕ || ሖ
|-
| m [m] || መ || ሙ || ሚ || ማ || ሜ || ም || ሞ
|-
| r [r] || ረ || ሩ || ሪ || ራ || ሬ || ር || ሮ
|-
| s [s] || ሰ || ሱ || ሲ || ሳ || ሴ || ስ || ሶ
|-
| š [ʃ] || ሸ || ሹ || ሺ || ሻ || ሼ || ሽ || ሾ
|-
| q [q] || ቀ || ቁ || ቂ || ቃ || ቄ || ቅ || ቆ
|-
| ķ [χ] || ቐ || ቑ || ቒ || ቓ || ቔ || ቕ || ቖ
|-
| b [b] || በ || ቡ || ቢ || ባ || ቤ || ብ || ቦ
|-
| v [v] || ቨ || ቩ || ቪ || ቫ || ቬ || ቭ || ቮ
|-
| t [t] || ተ || ቱ || ቲ || ታ || ቴ || ት || ቶ
|-
| č [tʃ] || ቸ || ቹ || ቺ || ቻ || ቼ || ች || ቾ
|-
| ğ [ɣ] || ኀ || ኁ || ኂ || ኃ || ኄ || ኅ || ኆ
|-
| n [n] || ነ || ኑ || ኒ || ና || ኔ || ን || ኖ
|-
| ñ [ɲ] || ኘ || ኙ || ኚ || ኛ || ኜ || ኝ || ኞ
|-
| ʾ [ʔ] || አ || ኡ || ኢ || ኣ || ኤ || እ || ኦ
|-
| k [k] || ከ || ኩ || ኪ || ካ || ኬ || ክ || ኮ
|-
| x [x] || ኸ || ኹ || ኺ || ኻ || ኼ || ኽ || ኾ
|-
| w [w] || ወ || ዉ || ዊ || ዋ || ዌ || ው || ዎ
|-
| ʿ [ʕ] || ዐ || ዑ || ዒ || ዓ || ዔ || ዕ || ዖ
|-
| z [z] || ዘ || ዙ || ዚ || ዛ || ዜ || ዝ || ዞ
|-
| ž [ʒ] || ዠ || ዡ || ዢ || ዣ || ዤ || ዥ || ዦ
|-
| y [j] || የ || ዩ || ዪ || ያ || ዬ || ይ || ዮ
|-
| d [d] || ደ || ዱ || ዲ || ዳ || ዴ || ድ || ዶ
|-
| j [dʒ] || ጀ || ጁ || ጂ || ጃ || ጄ || ጅ || ጆ
|-
| g [g] || ገ || ጉ || ጊ || ጋ || ጌ || ግ || ጎ
|-
| ț [θ] || ጠ || ጡ || ጢ || ጣ || ጤ || ጥ || ጦ
|-
| ć [tɕ] || ጨ || ጩ || ጪ || ጫ || ጬ || ጭ || ጮ
|-
| ṗ [ɸ] || ጰ || ጱ || ጲ || ጳ || ጴ || ጵ || ጶ
|-
| c [ts] || ጸ || ጹ || ጺ || ጻ || ጼ || ጽ || ጾ
|-
| f [f] || ፈ || ፉ || ፊ || ፋ || ፌ || ፍ || ፎ
|-
| p [p] || ፐ || ፑ || ፒ || ፓ || ፔ || ፕ || ፖ
|}

==Numbers==
1 ፩
2 ፪
3 ፫
4 ፬
5 ፭
6 ፮
7 ፯
8 ፰
9 ፱
10 ፲
20 ፳
30 ፴
40 ፵
50 ፶
60 ፷
70 ፸
80 ፹
90 ፺
100 ፻
10,000 ፼

==Punctuation==
። full stop/period
፣ comma
፤ semicolon
፥ colon
፦ exclamation mark
፧ question mark
፨ paragraph seperation</text>
      <sha1>9zjk5fk2szw7az68ken1qabsgbwbj0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>392408</id>
      <parentid>392407</parentid>
      <timestamp>2026-06-19T14:02:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PrinceAzuka132</username>
        <id>59304</id>
      </contributor>
      <comment>Updated</comment>
      <origin>392408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2527" sha1="cxek4m3g2ovehez77wgw9w7wd9km3km" xml:space="preserve">Anarago language (ኣናራጎ)

==Table of syllables==

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;margin:auto&quot;
|+ Table of Anarago syllables
|-
! !! a [ə] !! u [u] !! i [i] !! ā [a] !! e [ɛ] !! ∅ [∅] !! o [ɔ]
|-
| h [h] || ሀ || ሁ || ሂ || ሃ || ሄ || ህ || ሆ
|-
| l [l] || ለ || ሉ || ሊ || ላ || ሌ || ል || ሎ
|-
| ḥ [ɦ] || ሐ || ሑ || ሒ || ሓ || ሔ || ሕ || ሖ
|-
| m [m] || መ || ሙ || ሚ || ማ || ሜ || ም || ሞ
|-
| r [r] || ረ || ሩ || ሪ || ራ || ሬ || ር || ሮ
|-
| s [s] || ሰ || ሱ || ሲ || ሳ || ሴ || ስ || ሶ
|-
| š [ʃ] || ሸ || ሹ || ሺ || ሻ || ሼ || ሽ || ሾ
|-
| q [q] || ቀ || ቁ || ቂ || ቃ || ቄ || ቅ || ቆ
|-
| ķ [χ] || ቐ || ቑ || ቒ || ቓ || ቔ || ቕ || ቖ
|-
| b [b] || በ || ቡ || ቢ || ባ || ቤ || ብ || ቦ
|-
| v [v] || ቨ || ቩ || ቪ || ቫ || ቬ || ቭ || ቮ
|-
| t [t] || ተ || ቱ || ቲ || ታ || ቴ || ት || ቶ
|-
| č [tʃ] || ቸ || ቹ || ቺ || ቻ || ቼ || ች || ቾ
|-
| ğ [ɣ] || ኀ || ኁ || ኂ || ኃ || ኄ || ኅ || ኆ
|-
| n [n] || ነ || ኑ || ኒ || ና || ኔ || ን || ኖ
|-
| ñ [ɲ] || ኘ || ኙ || ኚ || ኛ || ኜ || ኝ || ኞ
|-
| ʾ [ʔ] || አ || ኡ || ኢ || ኣ || ኤ || እ || ኦ
|-
| k [k] || ከ || ኩ || ኪ || ካ || ኬ || ክ || ኮ
|-
| x [x] || ኸ || ኹ || ኺ || ኻ || ኼ || ኽ || ኾ
|-
| w [w] || ወ || ዉ || ዊ || ዋ || ዌ || ው || ዎ
|-
| ʿ [ʕ] || ዐ || ዑ || ዒ || ዓ || ዔ || ዕ || ዖ
|-
| z [z] || ዘ || ዙ || ዚ || ዛ || ዜ || ዝ || ዞ
|-
| ž [ʒ] || ዠ || ዡ || ዢ || ዣ || ዤ || ዥ || ዦ
|-
| y [j] || የ || ዩ || ዪ || ያ || ዬ || ይ || ዮ
|-
| d [d] || ደ || ዱ || ዲ || ዳ || ዴ || ድ || ዶ
|-
| j [dʒ] || ጀ || ጁ || ጂ || ጃ || ጄ || ጅ || ጆ
|-
| g [g] || ገ || ጉ || ጊ || ጋ || ጌ || ግ || ጎ
|-
| ț [θ] || ጠ || ጡ || ጢ || ጣ || ጤ || ጥ || ጦ
|-
| ć [tɕ] || ጨ || ጩ || ጪ || ጫ || ጬ || ጭ || ጮ
|-
| ṗ [ɸ] || ጰ || ጱ || ጲ || ጳ || ጴ || ጵ || ጶ
|-
| c [ts] || ጸ || ጹ || ጺ || ጻ || ጼ || ጽ || ጾ
|-
| f [f] || ፈ || ፉ || ፊ || ፋ || ፌ || ፍ || ፎ
|-
| p [p] || ፐ || ፑ || ፒ || ፓ || ፔ || ፕ || ፖ
|}

==Numbers==
1 ፩

2 ፪

3 ፫

4 ፬

5 ፭

6 ፮

7 ፯

8 ፰

9 ፱

10 ፲

20 ፳

30 ፴

40 ፵

50 ፶

60 ፷

70 ፸

80 ፹

90 ፺

100 ፻

10,000 ፼

==Punctuation==
። full stop/period

፣ comma

፤ semicolon

፥ colon

፦ exclamation mark

፧ question mark

፨ paragraph seperation</text>
      <sha1>cxek4m3g2ovehez77wgw9w7wd9km3km</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>አባል:Abayineh lemma</title>
    <ns>2</ns>
    <id>55730</id>
    <revision>
      <id>392413</id>
      <timestamp>2026-06-19T22:27:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abayineh lemma</username>
        <id>59311</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ abay</comment>
      <origin>392413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13" sha1="i7dt4m3phswcq089ib01plidbvhzsf3" xml:space="preserve">Abayineh lema</text>
      <sha1>i7dt4m3phswcq089ib01plidbvhzsf3</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>